National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-04T13:16:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Życie w temperaturach poniżej -60 stopni. Jak wygląda codzienność w „najzimniejszej wiosce świata”?
items: Tuwa pozostaje na uboczu świata. Duch koczowników wciąż jest tam żywy
items: Kołyma stała się piekłem Stalina. System łagrów działał bezlitośnie
items: Rosyjski dron po raz kolejny uderzył w zoo w Charkowie. Na miejscu byli polscy wolontariusze. Mamy nagranie z miejsca zdarzenia
items: Współpraca w środku Zimnej Wojny – jak USA i Związek Radziecki ratowały tygrysa amurskiego
items: Obwód królewiecki ma europejskie korzenie. Dziś jest rosyjską eksklawą
items: Deorbitacja rosyjskiej rakiety nad Polską. POLSA wydała komunikat o możliwym zagrożeniu
items: Jajka, które stały się legendą: opowieść o luksusie, sztuce i sekretach Fabergé
items: Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
items: Półwysep Kolski to kraina lodu, wojska i atomu. Rosyjski bastion przy granicy z UE kiedyś wyglądał zupełnie inaczej
items: To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
items: To jedna z ostatnich syberyjskich szamanek. Pochodzi z XVIII wieku, a jej rodzice byli… blisko spokrewnieni
items: Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
items: Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
items: Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
items: Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
items: Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
items: Niepokorny Sewastopol – serce Krymu i najważniejszy port nad Morzem Czarnym
items: Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
items: Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
items: Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
items: Wołga to rzeka zakorzeniona w rosyjskiej historii i kulturze. Jest najdłuższa w Europie
items: Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
items: Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka

Życie w temperaturach poniżej -60 stopni. Jak wygląda codzienność w „najzimniejszej wiosce świata”?
type: item
date: 2026-07-04T13:15:16.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: klimat
subject: rosja
subject: syberia
subject: tradycje
subject: zima
description: W leżącym na dalekiej, rosyjskiej Syberii Ojmiakonie życie toczy się w niezwykłych warunkach. Mieszkańcy tej „najzimniejszej wsi na świecie” nauczyli się, jak dopasować swoją codzienność do ekstremalnych warunków. A wyzwań na ekstremalnym mrozie jest naprawdę sporo. Tutaj nie rządzi człowiek, tylko surowa natura.
encoded: Spis treści: Ojmiakon, czyli „niezamarzająca woda” Biegun zimna Stalinowskie represje Zwyczaje w Ojmiakonie Wschodniosyberyjska kuchnia Animistyczne wierzenia Ciągłe utrzymywanie pracy silników, wytapianie wody z bloków lodu czy zakładanie specjalnych biustonoszy krowom to tylko niektóre ze zwyczajów panujących w Ojmiakonie. Tradycje te nie wynikają jednak z kultury mieszkającej tam ludności, a z adaptacji do ekstremalnych warunków. W Ojmiakonie rządzi mróz. Ojmiakon, czyli „niezamarzająca woda” Tłumaczenie nazwy w tym wypadku nie powie nam wiele, a nawet wprowadzi w błąd. Ojmiakon w języku jakuckim oznacza „niezamarzającą wodę”, co odnosi się do pobliskich gorących źródeł termalnych. Dzięki nim pobliska rzeka Indigirka, stanowiąca ważny element lokalnych zwyczajów, w trakcie mroźnych zim nie pokrywa się lodem w całości. Z tych naturalnych dobrodziejstw korzystali już na początku XX wieku okoliczni hodowcy reniferów, którzy w trakcie chłodów poili swoją zwierzynę ciepłą wodą. Biegun zimna O Ojmiakonie zrobiło się głośno w 1926 roku, gdy radziecki geolog Siergiej Obruczew oszacował, że temperatura mogła tam spaść do -71,2°C. Choć ze względu na prowizoryczny sprzęt pomiar nie został należycie potwierdzony, Ojmiakon zaczął wtedy być uważany za najzimniejszą wioskę na Ziemi. Oficjalny rekord padł w lutym 1933 roku – stacja meteorologiczna zarejestrowała temperaturę -67,7°C. Od tamtego roku Ojmiakon nadal uznawany jest za najzimniejsze stale zamieszkane miejsce na naszej planecie. Pod koniec grudnia 2025 roku Jakuckie Centrum Hydrometeorologiczne poinformowało, że temperatura powietrza w wigilię wynosiła -59°C. Należy podkreślić, że nazywanie Ojmiakonu najzimniejszą wioską na świecie nie jest w pełni zgodne z prawdą. W 2004 roku w pobliskim Tomtorze termometry wskazały -72,2 stopnia, detronizując tym samym dotychczasowy rekord. Tryby medialnej maszyny ruszyły jednak już dawno, a wynik nowego rekordzisty nie zyskał tak dużej popularności. Stalinowskie represje Formalnie O…

GettyImages-1251308617-42dc4b2.jpg
width: 4288
height: 2848

Tuwa pozostaje na uboczu świata. Duch koczowników wciąż jest tam żywy
type: item
date: 2026-07-04T08:01:19.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: rosja
description: Tuwa jest jednym z najmniej poznanych regionów Federacji Rosyjskiej. Zlokalizowana w geograficznym sercu Azji, jawi się jako kraina głębokich kontrastów przyrodniczych i kulturowych. Odizolowana od głównych centrów cywilizacyjnych przez potężne łańcuchy górskie, zachowała unikatowy charakter, w którym tradycje koczownicze, szamanizm i buddyzm tybetański splatają się z burzliwą historią polityczną.
encoded: Spis treści: Geograficzne ramy Tuwy Od dynastii Qing do aneksji radzieckiej Kultura Tuwy Atrakcje turystyczne i dziedzictwo archeologiczne Z perspektywy poszukiwaczy autentyczności i nienaruszonej przyrody, Republika Tuwy jest regionem o ogromnym potencjale. Nie można jednak zapomnieć, że to niezwykłe miejsce, od zawsze tkwiące w izolacji geograficznej, zmaga się z poważnymi problemami. Ubóstwo, izolacja transportowa czy odpływ ludności – to tylko niektóre z nich. Tuwa pozostaje jednak miejscem, gdzie w ciszy stepu wciąż można poczuć ducha dawnych koczowników, co czyni ją jednym z najbardziej fascynujących punktów na mapie współczesnego świata. Geograficzne ramy Tuwy Tuwa zajmuje obszar około 170 427 kilometrów kwadratowych. Jej terytorium jest więc porównywalne pod względem wielkości z Tunezją. Granice republiki mają w przeważającej mierze charakter naturalny, wyznaczony przez wysokie łańcuchy Sajanów i gór Tannu-Oła, które historycznie pełniły rolę barier chroniących lokalną ludność przed wpływami zewnętrznymi, ale jednocześnie utrudniały rozwój nowoczesnej infrastruktury. Region graniczy z mongolskimi prowincjami Bayan-Ölgii, Khövsgöl, Uvs i Zavkhan na południu, tworząc międzynarodową granicę o długości 1305 kilometrów. Wewnątrz Federacji Rosyjskiej Tuwa sąsiaduje z Republiką Ałtaju, Buriacją, Chakasją, Krajem Krasnojarskim i Republiką Buriacji. Krajobraz Tuwy jest w większości górzysty, co determinuje niemal każdy aspekt życia w republice: od klimatu, po sposoby gospodarowania ziemią. Najwyższym punktem regionu jest masyw Mongun-Tajga, osiągający wysokość 3970 metrów n.p.m. Systemy górskie Sajanów Zachodnich i Wschodnich dominują na północy, podczas gdy na południu rozciąga się pasmo Tannu-Oła. Pomiędzy tymi łańcuchami znajdują się rozległe kotliny, które są siedliskiem unikatowej flory i fauny. Węzeł hydrologiczny Tuwy jest jednym z najważniejszych w Azji. To właśnie tam, w Kyzyle, stolicy republiki, zbiegają się rzeki Bij-Chiem (Wielki Jenisej) i Kaa-Chiem (Ma…

tuwa-53ebcfa.jpg
width: 1800
height: 1200

Kołyma stała się piekłem Stalina. System łagrów działał bezlitośnie
type: item
date: 2026-06-20T12:34:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: komunizm
subject: obóz koncentracyjny
subject: rosja
subject: zsrr
description: Kołyma, mimo że jest przede wszystkim nazwą geograficzną, w zbiorowej pamięci narodów dawnego bloku wschodniego zapisała się przede wszystkim jako metonimia obszaru, który przez ćwierć wieku stanowił jedno z najbardziej przerażających ogniw systemu gułagów. To właśnie tam, na terenach dzisiejszego obwodu magadańskiego, przymusowi robotnicy wykuwali w wiecznej zmarzlinie fundamenty stalinowskiego imperium.
encoded: Spis treści: Złoto, Dalstroj i początek zbrodniczego systemu Wydobycie za wszelką cenę Droga Kości, czyli najdłuższy cmentarz świata Mroczna strona nauki Blatni, polityczni i system kontroli Los Polaków w obozach Kołymy Miasta widma Obozy pracy przymusowej powstały już na początku sowieckich rządów. Władze ZSRR kierowały tam głównie politycznych przeciwników. Zbrodnicza machina szybko zaczęła się rozrastać, aż w końcu osiągnęła niebotyczne rozmiary. Jednym z jej kluczowych trybów stał się system łagrów w Jakuckiej ASRR. Złoto, Dalstroj i początek zbrodniczego systemu Pod koniec lat 20. XX wieku Związek Radziecki znajdował się w fazie pogoni za zachodnią technologią. Aby sfinansować wielką industrializację, Stalin potrzebował twardej waluty, którą światowe rynki finansowe przyjęłyby bez pytań. W 1928 roku ekspedycja Jurija Bilibina potwierdziła istnienie gigantycznych złóż złota w dorzeczu Kołymy. To, co dla geologów było triumfem, dla setek tysięcy ludzi miało stać się wyrokiem śmierci. Ogromnym wyzwaniem dla tego przedsięwzięcia była sama lokalizacja. Eksploatacja naturalnych bogactw w regionie, do którego nie prowadziły żadne drogi, gdzie zima trwa osiem miesięcy, a ziemia twardością przypominała beton, wydawała się niemożliwa. Władze Związku Radzieckiego znalazły jednak rozwiązanie tego problemu. 13 listopada 1931 roku OGPU powołało Dalstroj – organizację będącą czymś w rodzaju hybrydy przedsiębiorstwa górniczego i absolutnej dyktatury wojskowej, która otrzymała pod zarząd obszar o powierzchni blisko 3 milionów kilometrów kwadratowych. Twór ten nie podlegał zwykłym prawom gospodarczym. Jego nadrzędną misją było dostarczenie złota za wszelką cenę. Fundament tego systemu stworzył Eduard Berzin, pierwszy dyrektor. Wydobycie za wszelką cenę W początkowym okresie łagry Kołymy miały jeszcze charakter „produkcyjny”. Więźniowie byli traktowani jak zasób, który należy eksploatować, ale o który trzeba minimalnie dbać, by był wydajny. Wprowadzano nawet systemy premiowe i sk…

kolyma-1b042ac.jpg
width: 1800
height: 1200

Rosyjski dron po raz kolejny uderzył w zoo w Charkowie. Na miejscu byli polscy wolontariusze. Mamy nagranie z miejsca zdarzenia
type: item
date: 2026-06-17T12:19:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: atak
subject: drony
subject: rosja
subject: ukraina
subject: wojna
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Wojna w Ukrainie to koszmar nie tylko dla ludzi, ale także dla zwierząt. Po raz kolejny przekonali się o tym podopieczni zoo w Charkowie. 15 czerwca dron agresora uderzył w ich wybiegi, około 100 metrów od polskich wolontariuszy z Fundacji Dobre Jutro. Naszym rodakom udało się nagrać moment ataku.
encoded: Charków to drugie co do wielkości miasto Ukrainy, które cały czas pozostaje celem rosyjskich ataków – uderzają w nie bomby szybujące, rakiety i drony. Dochodzi do niszczenia budynków mieszkalnych i infrastruktury, a w ostatnich seriach zmasowanych uderzeń celem były m.in. obiekty cywilne. Rosja stosuje taktykę podwójnych uderzeń, co skutkuje ofiarami wśród służb i osób próbujących ratować swoich bliskich dotkniętych pierwszym atakiem. Agresorzy nie szczędzą także zwierząt. Strącony rosyjski dron spadł w miniony poniedziałek na teren charkowskiego zoo, zabijając kilkanaście osobników i wywołując ogromny stres u dziesiątek innych. Nieopodal miejsca ataku znajdowali się polscy wolontariusze – Albert Pleśniak i Agnieszka Granis, którzy jechali z transportem leków i sprzętu medycznego z Polski do Donbasu. Dron spadł na zoo w Charkowie Wolontariusze chcieli dostać się do punktu stabilizacyjnego działającego przy 4. Oddzielnej Brygadzie Zmechanizowanej Sił Zbrojnych Ukrainy. Wyruszyli z myślą o Polakach, którzy tam służą. – W ciągu naszego kilkugodzinnego pobytu w Charkowie dwukrotnie ogłaszano alarm przeciwlotniczy. […] W czasie drugiego alarmu zauważyliśmy, że nawigacja w naszych telefonach przestała działać. Wiedzieliśmy, że może to oznaczać aktywne zagłuszanie sygnału, co zwykle świadczy o bardzo wysokim zagrożeniu – opisuje sytuację Albert Pleśniak. – Około godziny 17:16 czasu polskiego przejeżdżaliśmy przez historyczne centrum Charkowa, w pobliżu Parku Szewczenki i znajdującego się tam ZOO. Nagle usłyszeliśmy charakterystyczny dźwięk silnika drona Shahed. […] Bardzo szybko okazało się, że dron znajduje się praktycznie nad nami. Chwilę później został strącony, jednak spadł na teren zoo i eksplodował. Znajdowaliśmy się około 100 metrów od miejsca uderzenia. Wolontariuszom udało się nagrać całe zdarzenie. Uwaga – towarzyszyły im wielkie emocje, więc w relacji padają niecenzuralne słowa. View Ediplayer on the source website Dramatyczna historia zoo w Charkowie. Rosyjskie…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-17T132242.231-f9399ff.jpg
width: 2700
height: 1800

Współpraca w środku Zimnej Wojny – jak USA i Związek Radziecki ratowały tygrysa amurskiego
type: item
date: 2026-05-18T08:55:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
subject: syberia
subject: tygrysy
description: W latach 80 XX wieku w ochronie przyrody wydarzyło się coś bez precedensu. Do upadającego Związku Radzieckiego przybyła grupa amerykańskich biologów, by pomóc uratować zagrożony podgatunek tygrysa amurskiego. Na przekór wielkiej polityce, projekt trwał przez 30 lat i okazał się spektakularnym sukcesem.
encoded: Spis treści: Lidija: wyjątkowa tygrysica Badanie tygrysów amurskich w niedostępnej tajdze „Wariacki” pomysł: amerykańscy biolodzy jadą do Związku Radzieckiego Sukces Projektu Ochrony Tygrysa Amurskiego Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w rosyjskim Kraju Nadmorskim rozpoczęto wyjątkowe, badania nad tygrysem amurskim, ponad politycznymi podziałami. Biolodzy z USA wdrażali pionierskie techniki telemetryczne, by poznać życie tych zagrożonych drapieżników. Pierwsza schwytana samica, Olga, przez 13 lat dostarczała bezcennej wiedzy o gatunku. Kolejne dekady przyniosły nowe wyzwania: kłusownictwo, rabunkową wycinkę lasów oraz epidemię wirusa nosówki. Choć w 2022 roku napięcia polityczne zmusiły amerykańskich badaczy do wyjazdu, trzydziestoletnie wysiłki doprowadziły do odrodzenia gatunku i powstania sieci parków narodowych po obu stronach rosyjsko-chińskiej granicy. Lidija: wyjątkowa tygrysica Na szczycie przybrzeżnego urwiska leżała tygrysica Lidija wygrzewająca się w promieniach słońca wschodzącego nad morzem, rozciągnięta jak domowy kot na okiennym parapecie, zadowolona i zrelaksowana. Imię nadane jej przez pracowników Projektu Ochrony Tygrysa Amurskiego, było trzydziestym trzecim, tyle bowiem tygrysów rosyjsko-amerykański zespół Projektu do tej pory schwytał, zbadał i oznakował. W dniu pierwszego schwytania w październiku 1999 roku Lidija była już dojrzałą samicą, której wiek szacowano na sześć lat, była więc w kwiecie wieku, zważywszy że w warunkach naturalnych samice tego gatunku dożywają piętnastu lat. Owego dnia, leżąc na szczycie urwiska w roku 2002, nosiła na szyi beżową obrożę, wyposażoną w nadajnik radiowy. Urządzenie to emitowało sygnał VHF: powtarzający się monotonnie dźwięk, który badacze mogli słyszeć używając specjalnego odbiornika. W ten sposób studiowali ruchy Lidiji z dużej odległości. Kiedy siedziała obserwując spokojnie swoje otoczenie, dwóch biologów spoglądało na nią z pokładu dwupłatowca krążącego jak orzeł wykorzystujący przybrzeżne wstępujące pr…

tygrys-amurski-12eeb1a.jpeg
width: 5007
height: 3338

Obwód królewiecki ma europejskie korzenie. Dziś jest rosyjską eksklawą
type: item
date: 2026-05-17T12:30:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze bałtyckie
subject: niemcy
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
description: Obwód królewiecki stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych obszarów we współczesnej Europie. Niewielki skrawek lądu nad Bałtykiem jest jednocześnie rosyjską eksklawą i silnie zmilitaryzowanym bastionem. Dla krajów NATO region ten pozostaje stałym wyzwaniem dla bezpieczeństwa, wymagającym nieustannej czujności. Warto jednak pamiętać, że Królewiec ma głębokie europejskie korzenie, które trwają pod warstwą radzieckiego modernizmu.
encoded: Spis treści: Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Od zakonnej potęgi do polskiego lenna Społeczeństwo i demografia Pięta achillesowa NATO Cień dawnej świetności Pod względem historycznym, kulturowym i krajobrazowym, Królewiec pozostaje fascynującym miejscem. Jednocześnie już po zakończeniu zimnej wojny region ten stał się jednym z newralgicznych punktów bezpieczeństwa w Europie. W dzisiejszej rzeczywistości dla państw NATO obwód królewiecki stanowi większy powód do niepokoju niż kiedykolwiek wcześniej. Jednocześnie powrót do nazwy „Królewiec” w polskiej przestrzeni publicznej przypomina, że region ten ma nie radziecką i nie rosyjską, a europejską historię. Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Obwód królewiecki, choć terytorialnie przynależy do Federacji Rosyjskiej, jest od niej całkowicie odizolowany lądowo przez terytoria Litwy, Polski i oddzielony przez Białoruś. Ten unikatowy status eksklawy narzuca regionowi specyficzny tryb funkcjonowania. W Królewcu logistyka staje się kwestią polityczną, a dostęp do morza pozostaje jedynym pewnym oknem na świat. Region graniczy od południa z Polską, na odcinku około 204 km. Z kolei na północy i wschodzie sąsiaduje z Litwą, na długości blisko 266 km. Zachodnia granica to linia brzegowa Morza Bałtyckiego, która definiuje militarny i gospodarczy charakter obwodu jako bazy dla Floty Bałtyckiej. Ukształtowanie terenu obwodu jest typowe dla nizinnych krajobrazów pobrzeży bałtyckich. Dominują tam formy polodowcowe, rozległe doliny rzeczne (dolnego Niemna i Pregoły) i unikatowe mierzeje – Wiślana i Kurońska. Ta ostatnia, wpisana na listę UNESCO, stanowi wąski, stukilometrowy pas piasku oddzielający Zalew Kuroński od Bałtyku. Warto wspomnieć, że tamtejsze ruchome wydmy osiągają wysokość ponad 50 metrów. Z perspektywy geopolitycznej najważniejszym elementem geografii regionu jest jednak Przesmyk Suwalski – wąski pas ziemi łączący Polskę z Litwą, który oddziela obwód od Białorusi, stanowiąc tym samym najbardziej newralgiczny punkt strat…

obwod-krolewiecki-3d9e48e.jpg
width: 1801
height: 1200

Deorbitacja rosyjskiej rakiety nad Polską. POLSA wydała komunikat o możliwym zagrożeniu
type: item
date: 2026-05-15T09:58:52.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: rosja
subject: satelity
description: Polska Agencja Kosmiczna poinformowała o monitorowaniu rosyjskiego obiektu kosmicznego, który w najbliższych dniach wejdzie w ziemską atmosferę. Chodzi o górny człon rakiety, o nazwie Fregat, którego niekontrolowana deorbitacja może przebiegać nad Europą, w tym nad Polską.
encoded: Obiekt oznaczony w katalogach jako NORAD: 68537 oraz COSPAR: 2026-061S został wyniesiony w przestrzeń kosmiczną 23 marca 2026 roku, z rosyjskiego kosmodromu w Plesiecku. Po wypełnieniu swojej funkcji, obniża pułap i wchodzi w ziemską atmosferę. POLSA szacuje, że do deorbitacji dojdzie 16 lub 17 maja 2026. Obiekt jest na tyle duży, że jego fragmenty mogą przetrwać lot przez atmosferę i spaść na powierzchnię Ziemi. Deorbitacja obiektu Fregat – najważniejsze informacje Masa obiektu wynosi aż około 1000 kg. Ze względu na tak znaczną wagę oraz brak pełnych danych technicznych dotyczących konstrukcji nie można wykluczyć, że niektóre jego elementy przetrwają proces deorbitacji i spadną. „Szacowane okno wejścia w atmosferę to okres od 16 maja, godz. 08:43 do 17 maja, godz. 13:49 czasu polskiego. Ze względu na parametry orbity przelot obiektu może przebiegać m.in. nad Europą, w tym nad Polską. Z uwagi na szacowaną masę obiektu (ok.1000 kg) oraz brak pełnych danych o jego konstrukcji, nie można wykluczyć, że jego fragmenty przetrwają wejście w atmosferę. Sytuacja jest na bieżąco monitorowana, a odpowiednie służby i instytucje są informowane zgodnie z obowiązującymi procedurami.” – pisze POLSA w oficjalnym komunikacie. Agencja apeluje również o śledzenie wyłącznie oficjalnych komunikatów, aby uniknąć dezinformacji. Tego typu deorbitacja nie jest niczym nadzwyczajnym, ale trzeba zachować ostrożność. W styczniu 2026 podobna sytuacja wydarzyła się z członem chińskiej rakiety. Czym jest Fregat? Moduł Fregat to część rakiety nośnej Sojuz. Według informacji przekazanych przez dziennik Rzeczpospolita, ten konkretny fragment był częścią rakiety Sojuz-2.1b, która 23 marca wyniosła na orbitę ładunek 16 satelitów Rassvet zapewniających dostęp do internetu. Jednostki trafiły na niską orbitę okołoziemską około 300 km nad Ziemią. Rassvet ma być rosyjską alternatywą dla Starlinka. Monitoring tzw. śmieci kosmicznych i ich powrotu na Ziemię jest standardowym zadaniem wyspecjalizowanych jednost…

deorbitacja-rosyjskiej-rakiety-49fb4a6.jpg
width: 1238
height: 825

Jajka, które stały się legendą: opowieść o luksusie, sztuce i sekretach Fabergé
type: item
date: 2026-04-04T06:25:55.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: rosja
subject: skarby
subject: złoto
description: Jajo Fabergé od ponad wieku fascynuje kolekcjonerów, historyków i miłośników sztuki na całym świecie. Te misternie wykonane dzieła jubilerskie łączą w sobie luksus, kunszt i tajemnicę. Nic więc dziwnego, że cena jaj Fabergé osiąga na aukcjach zawrotne kwoty. Za każdym z nich stoi jednak nie tylko wartość materialna, lecz także historia rosyjskiego dworu, rewolucyjnych zawirowań i spektakularnych odkryć dokonywanych po latach.
encoded: Spis treści: Historia jajek Fabergé i zaginione dzieła Ile jest jaj Fabergé? Rekordowe ceny dzieł Fabergé Spadkobiercy marki Fabergé Jajka Fabergé wykonywano głównie z złota, srebra, emalii, kamieni szlachetnych i masy perłowej. Każde jajko było projektowane indywidualnie. Zdobienia inspirowane były wydarzeniami historycznymi, tradycją rodzinną Romanowów oraz symboliką religijną, a w jego wnętrzu zawsze ukrywano niespodziankę, która nadawała całości osobisty i często sentymentalny charakter. Carskie jajka Fabergé były wykonywane dla rodziny Romanowów w pracowni nadwornego jubilera w latach 1885–1917. Pierwsze z nich, znane jako Jajko z kurką, zapoczątkowało prawdziwą modę wśród arystokracji. Jajka Fabergé nie są jedynie luksusowymi ozdobami – stanowią też źródło wiedzy o sztuce, historii Rosji oraz technikach jubilerskich z przełomu XIX i XX wieku. Ich wartość nie wynika tylko z materiałów, ale przede wszystkim z precyzji wykonania i artystycznej oryginalności. Historia jajek Fabergé i zaginione dzieła W latach 1885–1894 jaja Fabergé zamawiał car Aleksander III, który wręczał je jako świąteczny dar swojej żonie, Marii Fiodorownie. Po jego śmierci tradycję tę przejął jego syn, Mikołaj II. W okresie 1895–1917 każdego roku powstawały dwa jaja – jedno przeznaczone dla żony cara, Aleksandry Fiodorowny, drugie dla owdowiałej Marii Fiodorowny. Wyjątek stanowiły lata 1904–1905, gdy w obliczu wojny rosyjsko–japońskiej dwór zrezygnował z zamówień. Tradycja nie została też zachowana w 1917 roku, kiedy przygotowane jajka wskutek rewolucji nie zostały przekazane carowi. Choć nazwisko Fabergé stało się synonimem tych luksusowych arcydzieł, sam Peter Carl Fabergé nie projektował ich osobiście. Koncepcje powstawały w jego pracowni, tworzone przez wybitnych złotników i projektantów zatrudnionych w firmie. Każdy projekt musiał jednak uzyskać jego akceptację – to on nadawał ostateczny kształt wizji artystycznej, podejmował kluczowe decyzje estetyczne i odpowiadał za poziom wykonania. …

Faberge-a5656e1.jpg
width: 1800
height: 1200

Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
type: item
date: 2026-03-08T10:30:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: cesarz
subject: morderstwa
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: zsrr
description: Anastazja Romanowa, czwarta córka cara Mikołaja II, na pewien czas stała się największą zagadką XX wieku. Tuż po jej śmierci zaczęły krążyć plotki, że dziewczyna miała przeżyć własną egzekucję z rąk bolszewików. W tym kontekście tajemnicza Anna Anderson, podająca się za wielką księżną, stała się wodą na młyn dla zwolenników tezy o ucieczce Romanowej. Jednak DNA nie kłamie. W 2008 roku udowodniono ponad wszelką wątpliwość, że wszystkie carskie córki zginęły w piwnicy domu Ipatiewa.
encoded: Spis treści: Narodziny czwartej córki Egzekucja carskiej rodziny Anna Anderson nie była cudownie ocaloną Anastazją 17-letnia Anastazja Romanowa zginęła tragicznie w 1918 roku, ale dla wielu pozostała żywa aż do 1984 roku. Teza o ucieczce wielkiej księżna była narracyjnym majstersztykiem, który mistrzowsko wykorzystywał historyczne luki. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że nawet niektóre osoby z bliskiego otoczenia carskiego dworu uwierzyły Annie Anderson, a właściwie – Franciszce Szankowskiej. Być może była ona genialną oszustką, choć wydaje się prawdopodobne, że należy ją postrzegać raczej jako głęboko zaburzoną kobietę, która uwierzyła we własne urojenia. Narodziny czwartej córki Kiedy 18 czerwca 1901 roku, w Peterhofie, urodziła się Anastazja, Imperium Rosyjskie wstrzymało oddech. Nie z zachwytu, a z niepokoju. Car Mikołaj II i caryca Aleksandra Fiodorowna mieli już trzy córki – Olgę, Tatianę i Marię. Zgodnie z prawem, które w XVIII wieku wprowadził car Paweł I, sukcesja tronu mogła przebiegać jedynie w linii męskiej. Rosja potrzebowała carewicza – stabilizatora dynastii w burzliwych czasach. Narodziny czwartej dziewczynki były dla dworu i opinii publicznej politycznym rozczarowaniem. Niesforna Anastazja Mimo początkowego rozczarowania, Anastazja stała się najbardziej wyrazistą i zapamiętaną z sióstr. Jej narodziny nie rozwiązały dynastycznego kryzysu, za to wprowadziły do surowej etykiety dworskiej element humoru i chaosu. Ostatnia z linii wielka księżna od najmłodszych lat wyróżniała się na tle swoich bardziej ułożonych sióstr. Była uroczym, a przy tym także trudnym do opanowania dzieckiem. Jej kuzynka, księżniczka Nina Gieorgijewna, w swoich wspomnieniach użyła nawet sformułowania, że Anastazja bywała „złośliwa aż do granic zła”. Kiedy się bawiła, to do upadłego, kiedy dokuczała, robiła to z premedytacją. Niejednokrotnie podkładała nogę służącym lub wspinała się na drzewo i odmawiała zejścia. Jej impulsywność doskonale oddaje anegdota o śnieżce. Podczas p…

Wielka-Ksiezna-Anastazja-5c78410.jpg
width: 2813
height: 1875

Półwysep Kolski to kraina lodu, wojska i atomu. Rosyjski bastion przy granicy z UE kiedyś wyglądał zupełnie inaczej
type: item
date: 2026-01-22T14:21:56.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: kierunki
subject: rosja
subject: wojsko
description: Na zamieszkanym przez Lapończyków i Rosjan Półwyspie Kolskim wre. Arktyczny region ma kluczowe znaczenie militarne, a znajdujące się tam złoża czynią go jeszcze bardziej smakowitym kąskiem. To obszar fascynujący przyrodniczo, który powoli przeistacza się w ogromną bazę wojskową.
encoded: W północno-zachodniej Rosji, przy granicy z Finlandią i Norwegią, rozciąga się surowa, arktyczna kraina. Półwysep Kolski przyciąga uwagę przez koncentrację rosyjskich wojsk – jest siedzibą głównych baz floty i kluczowym punktem ich obecności w Arktyce. To jednak obszar niegdyś słynący z badań naukowych, mieszanki ludów, metali ziem rzadkich i dzikiej przyrody. Jest filarem rosyjskiej strategii nuklearnej, na którym Federacji bardzo, ale to bardzo zależy. Z różnych powodów. Znaczenie militarne Półwyspu Kolskiego w strategii Rosji – tłumaczy norweski minister Dzięki Półwyspowi Kolskiemu Rosja ma strategiczny dostęp – przez Morze Barentsa – do Oceanu Atlantyckiego. W Siewieromorsku znajduje się także główna baza rosyjskiej Floty Północnej: to w niej cumują największe rosyjskie okręty wojenne, a w okolicy ulokowano co najmniej trzy bazy lotnicze, których zadaniem jest ochrona rosyjskich interesów w Arktyce. Tore Sandvik, norweski minister obrony, zauważa, że Rosja nie zaprzestała rozbudowy swojego potencjału militarnego w tym obszarze – nawet mimo znacznych strat poniesionych na froncie i trudności gospodarczych. Region ten wyróżnia się również pod względem koncentracji wojskowej – eksperci, m.in. z CBC, podkreślają, że jest to jedno z najbardziej zmilitaryzowanych miejsc na świecie. Znacząca liczba żołnierzy, zaawansowane systemy obrony powietrznej, okręty podwodne i infrastruktura logistyczna czynią z Półwyspu Kolskiego bastion. Bastion, którego mamy się bać. Potencjał nuklearny i strategicznie rozmieszczone okręty podwodne Półwysep Kolski to także centrum rosyjskiego potencjału nuklearnego drugiego uderzenia. Według specjalistów około dwóch trzecich rosyjskiego arsenału nuklearnego opartego o okręty podwodne stacjonuje właśnie tutaj – w bazach wokół Murmańska i Siewieromorska znajduje się 6 z 12 strategicznych okrętów podwodnych z napędem atomowym. Są one gotowe do szybkiej projekcji siły na Morzu Barentsa i Oceanie Atlantyckim. Zasoby naturalne i gospodarcze bogactw…

FABRIC-KOLAZ-32-56-c04a6c6.jpg
width: 2700
height: 1800

To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
type: item
date: 2026-01-19T06:56:56.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: kopalnie
subject: rosja
subject: zsrr
description: W zamarzniętych na kość mieszkaniach w szafach wciąż wiszą ubrania, na ścianach wiszą rodzinne zdjęcia, w kredensach stoi szkło a na regałach książki. Opuszczone, pełne śniegu i lodu bloki bez szyb, kopalnie i maszyny, wyglądają jak lokacje gry komputerowej – i faktycznie, trafiły do kilku gier. A jednak, wbrew wszystkiemu, Workuta wciąż żyje i mieszka tu kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
encoded: Spis treści: Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Bogactwa naturalne i obozy pracy Czarne złoto Arktyki: kopalnie Workuty Workuta dziś: miasto cieni i „zakładnicy” Północy Workuta w popkulturze: gry i urbex Położona 160 kilometrów na północ od koła podbiegunowego, Workuta wygląda jak najbardziej przygnębiające miejsce na świecie. To miasto, które powstało na fundamencie niewolniczej pracy – na początku lat 50. XX wieku w kilkunastu obozach przebywało ponad 70 tysięcy ludzi, w tym Polacy. Po ich likwidacji, pod koniec lat 80. w Workucie mieszkało ponad sto tysięcy ludzi, dziś – niecałe 50. Powoli lecz nieubłaganie staje się ona miastem-widmem, z tysiącami opuszczonych mieszkań. Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Panuje tu klimat subarktyczny, charakteryzujący się krótkim, chłodnym latem oraz ekstremalnie długą i śnieżną zimą. Trwa ona od ośmiu do dziesięciu miesięcy, a średnia temperatura w lutym spada do około minus 20°C. To właśnie w Workucie odnotowano rekordowo niską dla kontynentu europejskiego temperaturę minus 52 st. Celsjusza. Noc polarna trwa od 17 do 27 grudnia, natomiast dzień polarny od 30 maja do 14 lipca. Otoczenie miasta to monotonna, pozbawiona lasów tundra, której grunt przez większą część roku skuwa wieczna zmarzlina. Latem rozmarza na głębokość zaledwie kilkudziesięciu centymetrów, zamieniając okolicę w podmokłe bagno, nad którym unoszą się chmary komarów i niezwykle agresywnych meszek. To właśnie w tym niegościnnym krajobrazie Sowieci postanowili zbudować jeden ze swoich najstraszniejszych i najważniejszych kompleksów obozowych. Bogactwa naturalne i obozy pracy Historia Workuty jest nierozerwalnie związana z Gułagiem – systemem obozów pracy przymusowej w ZSRR. Wszystko zaczęło się w 1930 roku, gdy odkryto bogate złoża węgla. Już rok później przybyli tu pierwsi więźniowie, którzy w nieludzkich warunkach budowali podwaliny pod przyszły przemysł. W 1938 roku utworzono Workutłag, który z czasem stał się jednym z n…

workuta-876276e.jpg
width: 5472
height: 3648

To jedna z ostatnich syberyjskich szamanek. Pochodzi z XVIII wieku, a jej rodzice byli… blisko spokrewnieni
type: item
date: 2026-01-08T13:35:41.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: imperium
subject: religie
subject: rosja
subject: syberia
subject: szamanizm
description: Archeolodzy odkryli w rosyjskiej Jakucji zmumifikowaną szamankę. Analiza jej DNA ujawniła nie tylko bliskie pokrewieństwo jej rodziców, ale także rzuciła światło na sam szamanizm dalekiej Syberii. Rdzenna ludność odpierała rosyjskie wpływy dłużej, niż sami Moskale chcieliby przyznać.
encoded: Zmumifikowane szczątki rdzennych mieszkańców Jakucji – syberyjskiego, zimnego regionu znajdującego się w północno-wschodniej Rosji – ujawniają sekrety ich genetyki na przestrzeni wielu lat. Możliwa stała się analiza przed, w trakcie i po podbiciu ich ziem przez przedstawicieli imperium. Najciekawsza okazała się mumia kobiety pochowana w czerwonej, wełnianej sukni – to jedna z ostatnich Jakuckich szamanek. Skrywa kilka mistycznych tajemnic. Rola szamanek w dawnych społecznościach – od Syberii po Europę Szamanizm to jeden z najstarszych systemów wierzeń, a kobieta szaman – szamanka – pełniła często niezwykle ważną funkcję w społeczności. Tradycyjnie szamanki występowały w rdzennych społecznościach Syberii, Azji Środkowej, Europy oraz obu Ameryk. Ich rola wykraczała poza rozumienie kapłaństwa – były przewodniczkami duchowymi, uzdrowicielkami, doradczyniami i strażniczkami obrzędów. W wielu społecznościach kobiety były uznawane za osoby szczególnie wrażliwe na kontakt ze światem duchów. Pełniły funkcję łączniczek między światem ludzi a duchami przodków, natury czy zwierząt. Ich pozycja społeczna często zależała od unikalnych cech, takich jak status rodzinny, wiek, a także posiadane umiejętności przekazywane przez pokolenia. Ciągle dowiadujemy się o nich więcej, a najnowsze odkrycia wciąż przybliżają nam niezwykłą rolę szamanek. Ostatnia syberyjska szamanka W centralnej Jakucji, w miejscu znanym jako Us Sergue, naukowcy odkryli niezwykle dobrze zachowane zmumifikowane szczątki kobiety, nazwanej przez badaczy UsSergue1. Pochodziła z XVIII wieku i uważana jest za jedną z ostatnich szamanek. Jej ciało zostało złożone w trumnie wykonanej z pnia drzewa, co jest zgodne z tradycyjnymi praktykami pochówkowymi Jakutów. Szamanka ubrana była w czerwoną wełnianą suknię wykonaną z importowanych rosyjskich koców, nosiła tradycyjną czapkę uszankę oraz skórzane ochraniacze na nogi. W grobie znaleziono także elementy szamańskiego stroju, takie jak charakterystyczny pas. Tuż obok znajdowa…

GettyImages-1281777191-85fc971.jpg
width: 5760
height: 3840

Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
type: item
date: 2026-01-05T10:00:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: przemysł
subject: rosja
description: Norylsk to jedno z najdalej wysuniętych na północ miast świata. Życie toczy się tu w cieniu toksycznego dymu i ekstremalnego mrozu. Mieszkańcy tego zamkniętego ośrodka żyją średnio o 10 lat krócej niż reszta obywateli Rosji.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Norylsk? Przemysł w Norylsku Warunki życia w Norylsku Historia Norylska Wyobraź sobie miasto, w którym roślinność praktycznie nie występuje, a powietrze jest tak bardzo zanieczyszczone, że „można je kroić”. Gdzie ludzie żyją średnio o 10 lat krócej. Gdzie zimą dwucyfrowe temperatury poniżej zera nie są wyjątkiem, a normą. Gdzie przez około 270 dni w roku na ulicach zalegają hałdy śniegu, a przez 44 dni nie wschodzi Słońce. To właśnie Norylsk. Gdzie znajduje się Norylsk? Norylsk to miasto w azjatyckiej części Rosji. Znajduje się w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Dołgano-Nienieckim rajonie. Od Moskwy dzieli je ok. 2 tys. km. To jedno z najdalej wysuniętych na północ miast i najdalej wysunięte o tak dużym zaludnieniu. Obecnie mieszka tam ok. 180 tys. osób, a w czasach ZSRR populacja Norylska była kilkukrotnie większa. Całkowita izolacja Mimo że Norylsk znajduje się na kontynencie, można poczuć się tam jak na wyspie. Miasto ze wszystkich stron otoczone jest morzem bezkresnej tundry. Nie docierają tam prawie żadne drogi, prowadzące do innych rosyjskich miast. Tylko jedna wychodzi poza Norylsk i wiedzie do położonego 100 km dalej lotniska i miasta portowego Dudinka nad Jenisejem. Linia kolejowa? Jest, ale kursują nią wyłącznie pociągi towarowe. Z odleglejszych zakątków, do Norylska dostać się można wyłącznie drogą lotniczą lub wodną. O ile wcześniej uzyska się zezwolenie od Federalnej Służby Bezpieczeństwa, bo Norylsk funkcjonuje na zasadach miasta zamkniętego. W latach 90. XX wieku organizowano wycieczki turystyczne do Norylska, ale teraz obcokrajowcy właściwie nie mają tam czego szukać, zwłaszcza mieszkańcy Zachodu. Tylko wybrani przedsiębiorcy z Białorusi mogą dostać się do miasta, a pozwolenie na zamieszkanie i pracę, poza Rosjanami, otrzymują właściwie tylko mieszkańcy bliskich krajów azjatyckich: Kazachowie, Tadżykowie i Uzbecy. Dlaczego rosyjskie władze wprowadziły tam ograniczenia w zakresie przemieszczania się i zamieszkania, sko…

Najbardziej-przygnebiajace-miasto-f912655.jpg
width: 3727
height: 2795

Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
type: item
date: 2025-12-10T10:19:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: rosja
subject: Travel
subject: wojna
description: Władimirowi Putinowi przypisuje się wiele brutalnych decyzji i zbrodni. Rosyjski przywódca cieszy się niemal absolutną władzą, a jego pozycja wydaje się niezagrożona. By umocnić swój wizerunek, zadbał o staranną korektę faktów z przeszłości.
encoded: W tym artykule: Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Zakłamana przeszłość Władimira Putina Jak zginęli twórcy biografii Putina Mroczny car Putin idzie po władzę Kiedy w 2022 roku świat zobaczył Władimira Putina udzielającego audiencji za gigantycznym stołem i rozkazującego bezwzględnie niszczyć Ukrainę podczas „operacji specjalnej”, wielu polityków było skonsternowanych. Wszak kilkanaście lat temu kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder nazwał go „demokratą”. A świat chciał wierzyć w to bardziej, niż niedoszłemu prezydentowi USA senatorowi Johnowi McCainowi, który w 2016 roku nazwał rosyjskiego przywódcę mordercą i bandytą. Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Do Putina lgnęły zachodnie gwiazdy. Z dumą fotografowali się z nim francuski aktor Gerard Depardieu i amerykański gwiazdor kina akcji Steven Seagal. Na Youtube bez trudu można znaleźć film z imprezy charytatywnej z 2010 roku, gdzie rozluźniony Putin śpiewa nowoorleański standard rhythm-and-bluesowy „Blueberry Hill”, a oklaskują go uśmiechnięci od ucha do ucha: Sharon Stone, Goldie Hawn, Kurt Russell, Kevin Costner, Alain Delon, wspomniany Gerard Depardieu, Vincent Cassel i tylko mniej rozochocona Monica Bellucci. To był wieczór poświęcony zbieraniu funduszy na dzieci dotknięte chorobą nowotworową. Dziś Władimir Putin wysyła wojska, które mordują, gwałcą i porywają dzieci na Ukrainie. Czy to będzie nowa flaga Rosji? „Putin uczynił z trójkoloru faszystowski symbol” „Flaga Rosji straciła swoją wiarygodność”. Tak twierdzą Rosjanie, którzy sprzeciwiają się wojnie w Ukrainie. Celebrytów oklaskujących go w 2010 roku można oczywiście zrozumieć. Występ był ponoć nieoczekiwany, zaś Putin: nie wysłał jeszcze wagnerowców do Syrii (wojna domowa wybuchła tam w 2011 roku), nie zaczął zupełnie bezczelnie podtruwać swoich wrogów w kraju i za granicą (Nawalny: 2020 rok, Skripal: 2018), nie znalazł się w cieniu podejrzenia po śmierci demokratycznego działacza Borisa Niemcowa (2015), nie zajął jeszcze Krymu (2014), nie sprokurował wojny w…

wladimir-putin-9a9ea28.jpg
width: 3000
height: 1966

Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
type: item
date: 2025-12-01T12:35:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kazachstan
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
description: Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
encoded: Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońsk…

shutterstock1323060440-86b6d26.jpg
width: 2560
height: 1709

Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
type: item
date: 2025-11-10T12:02:08.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: ukraina
subject: wojna
subject: zbrodnia
description: Do marca 2022 roku Bucza była spokojnym, zielonym miastem w obwodzie kijowskim, cenionym za czyste powietrze i komfortowe warunki życia. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę stała się sceną niewyobrażalnego dramatu. W kwietniu świat obieg tragiczny obraz leżących na ulicach ciał, masowych grobów i zniszczonego sprzętu wojskowego. Obraz, który na zawsze wrył się w globalną świadomość. 33-dniowa okupacja zmieniła Buczę w trwały symbol brutalności imperialnej agresji.
encoded: Spis treści: Narodziny letniska 33 dni koszmaru Dowody obaliły rosyjską propagandę Kręta droga do sprawiedliwości Bucza znajduje się w obwodzie kijowskim, w odległości około 34 km na północny zachód od stolicy Ukrainy. Rozpościera się nad niewielkimi rzekami, Buczą i Rokaczem – dopływami Irpienia. Jej strategiczne znaczenie podkreśla przebiegająca przez miasto międzynarodowa droga M07, łącząca Kijów z granicą polską w Jagodzinie. Przed inwazją, na powierzchni 26,57 kilometra kwadratowego mieszkało około 36 tys. osób. Narodziny letniska Na miejscu dzisiejszej Buczy istniała wieś Jabłuńka. Najstarsze wzmianki na jej temat są datowane na 1630 rok. Początek nowoczesnej Buczy jest nierozerwalnie związany z postępem technologicznym końca XIX wieku. Momentem zwrotnym była budowa linii kolejowej Kijów-Kowel w 1898 roku. Wokół nowo powstałej stacji kolejowej, nazwanej od pobliskiej rzeki Buczą, zaczęli osiedlać się pracownicy kolei. Szybko docenili malownicze krajobrazy i doskonałą jakość powietrza, co przyciągnęło uwagę kijowskiej burżuazji i urzędników. Bucza przekształciła się w popularny kurort i osadę dacz, gdzie elita stolicy wznosiła swoje domy letniskowe. Wiek transformacji Niewielka osada zaczęła się rozwijać w XX stuleciu. W 1938 roku Bucza otrzymała status osiedla typu miejskiego. Prawdziwy przełom nastąpił jednak już w niepodległej Ukrainie. 9 lutego 2006 roku otrzymała prawa miejskie, które weszły w życie 1 stycznia 2007 roku, co przypieczętowało jej status jako dynamicznie rozwijającego się, nowoczesnego ośrodka podkijowskiego. 33 dni koszmaru Gdy 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się pełnoskalowa inwazja Rosji, Bucza znalazła się na jednej z głównych osi natarcia na Kijów. Już 27 lutego w mieście rozgorzały ciężkie walki, podczas których siły ukraińskie zniszczyły dużą kolumnę rosyjskiego sprzętu. Mimo zaciekłego oporu, do 5 marca siły rosyjskie przejęły pełną kontrolę nad miastem. Okupację prowadziły jednostki należące m.in. do 35. i 36. Armii Wschodniego Okręgu…

bucza-c99f07a.jpg
width: 2250
height: 1500

Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
type: item
date: 2025-10-27T12:10:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: choroby zakaźne
subject: dna
subject: moskwa
subject: napoleon bonaparte
subject: rosja
description: Wielka Armia Napoleona, licząca setki tysięcy żołnierzy, miała podbić Rosję. Zamiast triumfu nadszedł dramatyczny odwrót i tysiące zgonów. Czy to możliwe, że śmierć żołnierzy miała inne przyczyny niż dotąd sądzono? To zagadnienie w nowym świetle ukazały badania genetyczne.
encoded: Napoleon zaatakował w 182 roku Rosję olbrzymimi siłami. Zebrał ponad 400 tysięcy żołnierzy i 1300 armat. Wśród tych wojskowych było aż 98 tysięcy Polaków. Napoleon Bonaparte nie był przygotowany na długą kampanię. Liczył, że skłoni cara Aleksandra I do szybkiej kapitulacji. Co dobiło Wielką Armię? Rosjanie mieli dwukrotnie mniejsze siły. Cofnęli się w głąb kraju i pozostawili po sobie spaloną ziemię. Opuścili nawet stolicę, Moskwę. Francuzom nie udało się rozbić sił rosyjskich, a car Aleksander nie poddał się. Napoleon podjął więc decyzję o odwrocie armii. I wtedy rozpoczął się dramat wojsk francuskich. Nie były one przygotowane na marsz na zachód, a sprawę pogorszyła wczesna zima. Dodatkowo zaczęły się szerzyć choroby zakaźne. Od lat naukowcy spierają się, jaki patogen rozpowszechnił się wśród armii Napoleona. Długo sądzono, że był to głównie tyfus, albo gorączka okopowa. Tę pierwszą chorobę wywołuje Rickettsia prowazekii, a drugi – Bartonella quintana Dowodami na powszechność tych chorób wśród żołnierzy Napoleona wracających z Moskwy były historyczne opisy objawów i analizy DNA, ale dość krótkich fragmentów, co nie dawało jednoznacznych dowodów. Nowe badania – nowe nadzieje Laboratoria analizujące kopalne DNA radzą sobie coraz lepiej z próbkami i można z nich „wycisnąć” coraz więcej informacji. Naukowcy z Instytutu Pasteura we Francji przeprowadzili analizę genetyczną szczątków byłych żołnierzy, którzy wycofali się z Rosji w 1812 roku. Wyekstrahowali i przeanalizowali DNA 13 żołnierzy armii napoleońskiej ekshumowanych w Wilnie na Litwie w 2002 roku podczas wykopalisk prowadzonych przez zespół Uniwersytetu Aix-Marseille, specjalizujący się w archeoantropologii. Wnioski opublikowali na łamach „Current Biology”. Nowe patogeny na horyzoncie Ekspertom udało się wykryć w badanych szczątkach dwa patogeny: Salmonella enterica Paratyphi C – to patogen wywołujący dur rzekomy. Choroba przenosi się na człowieka przez żywność lub wodę skażoną zakażonym kałem. Objawami są: gorą…

napoleon-dna-2ed4aba.jpg
width: 1350
height: 900

Niepokorny Sewastopol – serce Krymu i najważniejszy port nad Morzem Czarnym
type: item
date: 2025-10-12T07:15:46.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: fakty i mity
subject: krym
subject: rosja
subject: ukraina
description: Sewastopol to miasto o wyjątkowym znaczeniu – zarówno historycznym, jak i strategicznym. Poznaj kluczowe fakty dotyczące powstania Sewastopola, statusu prawnego oraz wpływu na relacje międzynarodowe, szczególnie w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę.
encoded: Spis treści: Historia Sewastopola – powstanie, wojny i znaczenie militarne miasta Status prawny Sewastopola w świetle prawa międzynarodowego Znaczenie geopolityczne Sewastopola dla regionu Morza Czarnego Miasto Sewastopol, usytuowane na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego, od lat pozostaje jednym z najbardziej strategicznych punktów na mapie Europy Wschodniej. Znane z burzliwej historii i kluczowej roli wojskowej, jest nie tylko symbolem dawnych konfliktów, lecz także współczesnym przedmiotem rosyjskiej agresji na Ukrainę. Historia Sewastopola – powstanie, wojny i znaczenie militarne miasta Początki i rozwój Sewastopola od XVIII wieku Sewastopol powstał w 1783 roku, krótko po aneksji Krymu przez Imperium Rosyjskie. Miasto zostało założone jako główny port wojenny oraz baza strategiczna dla nowo utworzonej Floty Czarnomorskiej. Lokalizacja na skalistym wybrzeżu południowego Krymu zapewniała Sewastopolowi wyjątkowe warunki do rozwoju infrastruktury wojskowej i morskiej. W krótkim czasie miasto stało się symbolem rosyjskiej polityki imperialnej nad Morzem Czarnym. Wraz z rozwojem miasta osiedlała się tu liczna ludność rosyjska, ukraińska i tatarska, co nadawało mu wielokulturowy charakter. Z czasem Sewastopol, obok Odessy, stał się jednym z najważniejszych portów czarnomorskich w imperium rosyjskim, przyciągając inwestycje i wpływając na rozwój infrastruktury Krymu. Wojna krymska i II wojna światowa – kluczowe momenty w historii miasta W połowie XIX wieku Sewastopol zyskał międzynarodowy rozgłos za sprawą wojny krymskiej (1853–1856), kiedy to miasto przez 349 dni było oblegane przez koalicję wojsk brytyjskich, francuskich, osmańskich i piemonckich. Obronę Sewastopola uznano za jeden z symboli wojny, a jej dramatyczne okoliczności odcisnęły trwałe piętno na lokalnej pamięci historycznej. Upadek miasta oznaczał początek przemian geopolitycznych w regionie Morza Czarnego. Podczas II wojny światowej Sewastopol był jednym z głównych punktów oporu Armii Czerwonej podcza…

Sewastopol-GettyImages-2164332153-7abf367.jpg
width: 2174
height: 1379

Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
type: item
date: 2025-10-04T08:44:00.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: geografia
subject: japonia
subject: rosja
subject: wyspy
description: Wyspy Kurylskie to wulkaniczny archipelag łączący geograficznie Japonię z Rosją. Od ostatnich trzech wieków jest to terytorium sporne. Właśnie przez południowe Wyspy Kurylskie lub, jak nazywa się je w Japonii, Terytoria Północne, Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego po drugiej wojnie światowej.
encoded: Spis treści: Powstanie Wysp Kurylskich W pierścieniu ognia Ajnowie na Kurylach Między Rosją a Japonią Znajdujący się między Hokkaido a Kamczatką, długi na 1200 kilometrów wulkaniczny archipelag liczy 56 wysp o łącznej powierzchni ponad 10 tysięcy kilometrów kwadratowych. Jest to niewiele mniej niż obszar Libanu. Na tym terenie mieszka około 20 tysięcy ludzi, głównie pracowników wielkich rosyjskich przetwórni rybnych. Bo wyspy te, poza znaczeniem strategicznym, są miejscem zaopatrzenia w ryby ogromnego terytorium rosyjskiego. Powstanie Wysp Kurylskich Archipelag Kurylski jest centralną częścią łuku wyspowego Kuryle–Kamczatka, obejmującego wschodnie Hokkaido, Wyspy Kurylskie oraz południową Kamczatkę. Składa się on z dwóch głównych grzbietów: Małego Grzbietu Kurylskiego i Wielkiego Grzbietu Kurylskiego. Mały Grzbiet obejmuje Półwysep Nemuro we wschodnim Hokkaido, grupę wysp Habomai i Shikotan, a dalej na północny wschód przechodzi w podmorski Grzbiet Witiazia. Wielki Grzbiet obejmuje Półwysep Shiretoko na Hokkaido oraz wszystkie pozostałe wyspy Kurylskie – od Kunashiru aż po Shumshu – i południowy kraniec Półwyspu Kamczackiego. Dane geologiczne wskazują, że powstanie Archipelagu Kurylskiego rozpoczęło się w okresie późnej kredy (ok. 90 mln lat temu), kiedy duży fragment skorupy ziemskiej zderzył się z kontynentem syberyjskim tworząc strefę subdukcji, która zapoczątkowała powstanie rowu Kurylsko-Kamczackiego oraz późniejszy wulkanizm. Aktywność wulkaniczna i wypiętrzanie w rejonie Małego Grzbietu nasiliły się w paleocenie i eocenie, gdy grzbiet Kula–Pacyfik uległ subdukcji pod rów Kurylsko-Kamczacki. Prawdopodobnie właśnie wtedy Mały Grzbiet wynurzył się z morza. Choć formowanie głównego łańcucha Kuryl rozpoczęło się około 30 milionów lat temu, osady wskazują, że wyspy nie wynurzyły się ponad powierzchnię morza aż do wczesnego pliocenu. W pierścieniu ognia Zarówno Kamczatka jak i Wyspy Kurylskie znajdują się w obrębie pacyficznego pierścienia ognia – strefy częstych tr…

wyspy-kurylskie-bffc22f.jpg
width: 2000
height: 1333

Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
type: item
date: 2025-09-28T13:16:24.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: grenlandia
subject: hiszpania
subject: islandia
subject: kosmos
subject: portugalia
subject: rosja
subject: zaćmienie słońca
description: W sierpniu 2026 roku tylko w kilku regionach świata będzie widoczne jedno z najrzadszych i najbardziej spektakularnych zjawisk na Ziemi. Dla obserwatorów stanie się to niezapomnianym przeżyciem.
encoded: Astroturystyka, czyli podróże motywowane zjawiskami astronomicznymi, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Już teraz widać, że rok 2026 stanie się przełomowy – tysiące osób planuje swoje wyjazdy z dużym wyprzedzeniem, by być świadkami niezwykłego spektaklu na niebie. Rezerwacje hoteli i pensjonatów w wybranych lokalizacjach rosną lawinowo, a prognozy wskazują, że popyt na tego rodzaju podróże będzie jeszcze większy. Astroturystyka i zjawiska astronomiczne, które przyciągają turystów Astroturystyka nie ogranicza się jedynie do wyjazdów w miejsca pozbawione sztucznego oświetlenia – coraz częściej staje się sposobem na uczestniczenie w wyjątkowych, jednorazowych wydarzeniach astronomicznych. Powstające na całym świecie parki ciemnego nieba, specjalistyczne obserwatoria oraz oferty biur podróży koncentrują się właśnie na takich atrakcjach, jak zorze polarne czy zaćmienia Słońca. Zjawiska te działają na wyobraźnię, budząc ogromne emocje, zwłaszcza że wielu podróżnych zna je jedynie z fotografii i mediów społecznościowych. To właśnie ich niezwykła widowiskowość sprawia, że tysiące osób decyduje się planować podróże specjalnie po to, aby zobaczyć je na własne oczy. W Polsce podobne fenomeny pojawiają się niezwykle rzadko – często raz na całe pokolenie. Dlatego jedyną możliwością doświadczenia ich w pełnej skali pozostaje wyjazd w odpowiedni region świata. Jeden z najbardziej widowiskowych spektakli nieba rozegra się już w przyszłym roku. W połowie sierpnia 2026 r. w wybranych regionach Europy można będzie bowiem podziwiać całkowite zaćmienie Słońca. Choć do tego momentu pozostało jeszcze wiele miesięcy, zainteresowanie jest ogromne. Turyści masowo rezerwują bilety lotnicze oraz miejsca noclegowe w lokalizacjach gwarantujących najlepsze warunki obserwacji, obawiając się, że z czasem ich dostępność i ceny staną się wyzwaniem. Całkowite zaćmienie Słońca w 2026 roku – gdzie będzie najlepiej widoczne? Dokładnie 12 sierpnia 2026 roku całkowite zaćmienie Słońca będz…

zacmienie-c7123ca.jpg
width: 5605
height: 3736

Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
type: item
date: 2025-09-20T10:56:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: zsrr
description: Związek Radziecki powstał na fundamencie obietnic o równości i postępie. Jego budowa odbyła się jednak kosztem ludzkich cierpień. Totalitarny system rządów pochłonął miliony istnień, a niezrównoważona polityka wywołała powszechne niezadowolenie społeczne. Nawet wdrożony przez Gorbaczowa plan głębokich reform nie był w stanie uratować chylącego się ku upadkowi kolosa. Rozpad wielkiego imperium był nieunikniony.
encoded: Spis treści: W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Od wojny domowej do narodzin nowego państwa Stalinowska industrializacja, kolektywizacja i terror Związek Radziecki podczas II wojny światowej Rywalizacja z Zachodem Ostatnie dekady ZSRR Na początku XX stulecia Imperium Rosyjskie jawiło się jako rozległe i potężne mocarstwo. W rzeczywistości było państwem głęboko niestabilnym, naznaczonym autokratycznymi rządami i rażącymi nierównościami społeczno-ekonomicznymi. Wybuch rewolucji, zmierzającej do obalenia caratu, był kwestią czasu. W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Katalizatorem, który przyspieszył rozpad trzęsącego się w posadach imperium carskiego, okazała się I wojna światowa, kiedy na jaw wyszły wszystkie niedostatki państwa, a słabość systemu została bezlitośnie obnażona. Gospodarka została niemal całkowicie zdewastowana. Władza miała problem z organizacją zaopatrzenia medycznego czy nawet amunicji dla frontu. To wszystko, w połączeniu z klęskami militarnymi, wywołało powszechne zmęczenie wojną, co umiejętnie wykorzystali bolszewicy. Radykalne ugrupowanie zaproponowało to, czego społeczeństwo potrzebowało wówczas najbardziej – proste, zdecydowane rozwiązania palących problemów. W styczniu i lutym 1917 roku Rosję, a zwłaszcza Piotrogród, zalała fala strajków, organizowanych pod hasłami „Precz z wojną” i „Niech żyje republika!”. Aleksander Protopopow, carski minister spraw wewnętrznych, nie widział w tym większego zagrożenia, tym bardziej, że w stolicy takie wystąpienia nie były niczym niezwykłym. Zignorował nawet strajk w zakładach Putiłowa, największej w Europie fabryce zbrojeniowej, gdzie robotnicy domagali się 50-procentowej podwyżki wynagrodzeń. Wkrótce jednak lokalne wystąpienia przeistoczyły się w zamieszki, a później – w ogólnokrajową rewolucję. 12 marca powołany został Komitet Tymczasowy Dumy. Kulminacją zachodzących w państwie zmian była abdykacja Mikołaja II, kończąca ponad 300-letni okres panowania Romanowów. 15 marca ca…

zsrr-5c35e5d.jpg
width: 1000
height: 666

Wołga to rzeka zakorzeniona w rosyjskiej historii i kulturze. Jest najdłuższa w Europie
type: item
date: 2025-09-14T11:03:31.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: europa
subject: rosja
subject: rzeka
description: Wołga, rzeka zajmująca pierwsze miejsce na liście najdłuższych w Europie, pojawiała się na kartach powieści, płótnach wielkich i mniej znanych artystów i w ludowych pieśniach. Dla Rosjan była i nadal jest symbolem narodowego ducha i historii kraju. Nieodłącznie związana z tamtejszą kulturą i tożsamością narodową, dziś króluje także w przewodnikach turystycznych.
encoded: Spis treści: Caryca europejskich rzek Głęboki związek Rosjan z Wołgą Turystyczne oblicze Wołgi Już we wczesnym średniowieczu Wołga była ważnym szlakiem handlowym i komunikacyjnym, łączącym północ z południowym wschodem. Do dziś stanowi najważniejszą śródlądową arterię wodną Rosji. Należy jednak podkreślić, że dla Rosjan jest czymś więcej niż tylko ogromnym ciekiem, łączącym miasta i jednostki geograficzne. Na przestrzeni wieków, była dla nich żywicielką i świadkinią wielu tragicznych wydarzeń. Caryca europejskich rzek Rosja ma wiele imponujących rzek, ale w przeduralskiej części kraju niepodzielnie rządzi tylko jedna. Wołga mierzy aż 3531 km długości. To czyni ją nie tylko najdłuższą rzeką w europejskiej części macierzystego kraju, ale także rekordzistką Europy. Drugi na tej liście Dunaj jest krótszy o niemal 650 km. Należy też wspomnieć, że Wołga dzierży jeszcze jeden rekord. Jest największą i najdłuższą rzeką świata uchodzącą do jeziora. Jej źródła znajdują się na wzgórzach Wałdaj (w pobliżu wsi Wołgowierchowje), na wysokości 229 metrów n.p.m. Stamtąd Wołga płynie na wschód. Jeszcze na obszarze Wyżyny Wałdajskiej przecina wiele niewielkich jezior, w tym Wsieług, Pieno i Wołgo, poniżej którego napotyka wybudowaną w 1843 roku zaporę. Dalej wypływa na Nizinę Środkoworosyjską, skąd wąską doliną płynie na wschód, przecinając dwie wyżyny: Uglicko-Daniłowską i Galicko-Czuchłomską, a dalej – niziny Unżeńską i Bałachnińską, by w okolicy Kazania skręcić na południe i przejąć Kamę, swój największy dopływ. Poniżej Wołgogradu płynie na południowy wschód. 21 km dalej oddziela się jej odnoga – Achtuba. Miejscem ujścia rzeki jest Morze Kaspijskie. Tworzy tam największą deltę w Europie. Jej powierzchnia wynosi około 19 tys. kilometrów kwadratowych. Głęboki związek Rosjan z Wołgą Wołga to jednak nie tylko suche dane. Jako matka, żywicielka i świadkini dziejów, dla Rosjan, jest prawdziwym symbolem Matuszki Rosiji. Serce i dusza Rosji Ze swoimi długimi nurtami i żyznymi dolinami, prz…

wolga-4eba2d8.jpg
width: 1000
height: 667

Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
type: item
date: 2025-08-03T12:29:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: rosja
subject: wojna
description: Konfederacja barska, zawiązana w imię obrony niepodległości, wiary katolickiej i wolności szlacheckich, zdaniem niektórych historyków była pierwszym powstaniem narodowym. Trwała najdłużej ze wszystkich zrywów i objęła niemal cały obszar Rzeczypospolitej. Zawiązany w Barze na Podolu zbrojny związek szlachty był wymierzony przeciwko Rosji i uważanemu za marionetkowego królowi. Jak przebiegały wydarzenia z 1768 roku? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zawiązanie spisku Początek walk Upadek zrywu W XVIII wieku dawna potęga Rzeczypospolitej była już tylko wspomnieniem. Już w poprzednim stuleciu, na mocy rozejmu andruszowskiego, Carstwo Rosyjskie odebrało nam Zadnieprze z Kijowem. Rzeczpospolita słabła, a imperium rosyjskie rosło w siłę. Caryca Katarzyna II panoszyła się u nas jak u siebie. Osadziła na tronie swojego kochanka, związanego z Familią Czartoryskich Stanisława Augusta Poniatowskiego, a na stanowisku ambasadora umieściła przebiegłego i brutalnego Mikołaja Repnina, który po mistrzowsku podsycał podziały między zwolennikami szlacheckich wolności i opowiadającymi się za reformami. Jego nadrzędnym zadaniem było pozorowanie zmian i niedopuszczenie do żadnych realnych reform. Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zmiany ustrojowe, które w 1764 roku zapoczątkował Stanisław August Poniatowski, zrywały z kultywowanym przez kilka stuleci systemem demokracji szlacheckiej. Największe kontrowersje wzbudziły postulowane przez Prusy i Rosję żądania przyznania równych praw politycznych innowiercom, zamieszkującym Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Król zmuszony do posłuszeństwa wobec swojej dobrodziejki W 1767 roku, pod pozorem obrony praw innowierców, granice Rzeczypospolitej przekroczył dwudziestotysięczny oddział wojsk rosyjskich. 20 marca Repnin doprowadził do zawiązania dwóch konfederacji różnowierczych: toruńskiej dla Korony i słuckiej dla Wielkiego Księstwa Litewskiego. W reakcji na te wydarzenia, 23 czerwca katolicka szlachta, podjudzana przez Repnina, zawiązała konfederację radomską, wymierzoną przeciwko królowi. Szlachta wierzyła, że poseł carycy obali króla. On natomiast sprytnym ruchem zmusił Poniatowskiego do uległości wobec Katarzyny II. W 1767 roku rozpoczął się sejm repninowski, zawiązany w celu rewizji reform podjętych podczas sejmu konwokacyjnego w 1764 roku. Sprawa równouprawnienia innowierców nadal pozostawała nierozwiązana. Żeby wymusić na posłach posł…

ArturGrottgerKonfederacja-barska-1e60445.png
width: 800
height: 452

Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
type: item
date: 2025-07-27T08:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
subject: zsrr
description: Walentyna Tierieszkowa zapisała się w historii jako pierwsza i póki co jedyna kobieta, która samotnie poleciała w kosmos. W latach 60. XX wieku, stała się symbolem triumfu Związku Radzieckiego nad Stanami Zjednoczonymi, a przy tym – także jedną z największych sław ówczesnego świata. Jest to o tyle niezwykłe, że Chruszczow miał do wyboru wiele innych kandydatek, mogących pochwalić się lepszym przygotowaniem. Wybrał jednak kobietę z ludu. Kim była Walentyna Tierieszkowa? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Córka kołchoźników Marzenia o kosmosie Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Zimna wojna rozgrywała się na wielu płaszczyznach, od siły militarnej i gospodarki, po wpływy kulturowe i technologiczne. Decydującym polem rywalizacji między USA i ZSRR była przestrzeń kosmiczna. Oba supermocarstwa chciały przed całym światem udowodnić swoją wyższość technologiczną, ideologiczną i intelektualną. Finalnie to Amerykanie jako pierwsi ludzie postawili stopę na Księżycu. Jednak zanim to nastąpiło, Rosjanie osiągnęli ogromny sukces propagandowy, wysyłając na samotny lot w kosmos kobietę z ludu. Córka kołchoźników Walentyna Władimirowna Tierieszkowa urodziła się 6 marca 1937 roku, w odległej o około 40 km od Jarosławia wsi Bolszoje Maslennikowo. Jej ojciec, Władimir, był zatrudniony w kołchozie jako traktorzysta. Matka także była kołchoźnicą. Gdy Walentyna miała dwa lata, Władimir Aksionowicz Tierieszkow zginął podczas wojny zimowej, w trakcie ataku ZSRR na Finlandię. Wówczas Elena Tierieszkowa zadecydowała, że wraz z trojgiem dzieci przeniesie się do Jarosławia. Znalazła tam pracę w zakładach włókienniczych. Poszła w ślady matki Po ukończeniu szkoły, nastoletnia Walentyna obrała tę samą drogę, co jej matka. Zatrudniła się w włókienniczym kombinacie i zaocznie ukończyła technikum włókiennicze. Wtedy też rozpoczęła się jej działalność polityczna. Pracując w fabryce Krasnyj Pieriekop, wstąpiła do komunistycznej młodzieżowej organizacji Komsomoł, w której od 1960 do 1961 roku pełniła funkcję sekretarza. Nietypowe hobby Tierieszkowej Praca i działalność w młodzieżowym zapleczu KPZR pochłaniały większość jej czasu, a mimo to znajdowała chwile na realizację swoich zainteresowań. W tajemnicy przed matką skończyła korespondencyjny kurs i zaczęła zajmować się spadochroniarstwem. Pochłonęło ją to do tego stopnia, że zdecydowała się założyć Klub Spadochroniarzy Pracowników Tekstylnych. Oddała 126 skoków, co miało zaprocentować w niedalekie…

tiereszkowa-1-a149bb6.jpg
width: 1024
height: 768

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796