National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-04T06:26:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Jajka, które stały się legendą: opowieść o luksusie, sztuce i sekretach Fabergé
items: Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
items: Półwysep Kolski to kraina lodu, wojska i atomu. Rosyjski bastion przy granicy z UE kiedyś wyglądał zupełnie inaczej
items: To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
items: To jedna z ostatnich syberyjskich szamanek. Pochodzi z XVIII wieku, a jej rodzice byli… blisko spokrewnieni
items: Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
items: Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
items: Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
items: Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
items: Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
items: Niepokorny Sewastopol – serce Krymu i najważniejszy port nad Morzem Czarnym
items: Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
items: Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
items: Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
items: Wołga to rzeka zakorzeniona w rosyjskiej historii i kulturze. Jest najdłuższa w Europie
items: Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
items: Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: Na Syberii istnieje „polska wieś”. Nasz język słychać tam każdego dnia
items: Caryca Katarzyna II Wielka była władczynią absolutną. Osadziła na polskim tronie swojego kochanka
items: Maryna Mniszchówna była pierwszą Polką na rosyjskim tronie. Małżeństwo z carem zakończyło się tragedią
items: Zaskakujące znalezisko na dnie Morza Kaspijskiego. Odkryto wrak z Imperium Rosyjskiego
items: Ignacy Hryniewiecki to jedyny Polak, który zabił cara Rosji. Jednak niewiele to dało
items: Polacy poczuli się jak na Dzikim Zachodzie. Ich akcje całkowicie zaskoczyły Rosjan
items: Powstanie listopadowe mogło zakończyć się sukcesem. To największy zryw niepodległościowy w Królestwie Polskim

Jajka, które stały się legendą: opowieść o luksusie, sztuce i sekretach Fabergé
type: item
date: 2026-04-04T06:25:55.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: rosja
subject: skarby
subject: złoto
description: Jajo Fabergé od ponad wieku fascynuje kolekcjonerów, historyków i miłośników sztuki na całym świecie. Te misternie wykonane dzieła jubilerskie łączą w sobie luksus, kunszt i tajemnicę. Nic więc dziwnego, że cena jaj Fabergé osiąga na aukcjach zawrotne kwoty. Za każdym z nich stoi jednak nie tylko wartość materialna, lecz także historia rosyjskiego dworu, rewolucyjnych zawirowań i spektakularnych odkryć dokonywanych po latach.
encoded: Spis treści: Historia jajek Fabergé i zaginione dzieła Ile jest jaj Fabergé? Rekordowe ceny dzieł Fabergé Spadkobiercy marki Fabergé Jajka Fabergé wykonywano głównie z złota, srebra, emalii, kamieni szlachetnych i masy perłowej. Każde jajko było projektowane indywidualnie. Zdobienia inspirowane były wydarzeniami historycznymi, tradycją rodzinną Romanowów oraz symboliką religijną, a w jego wnętrzu zawsze ukrywano niespodziankę, która nadawała całości osobisty i często sentymentalny charakter. Carskie jajka Fabergé były wykonywane dla rodziny Romanowów w pracowni nadwornego jubilera w latach 1885–1917. Pierwsze z nich, znane jako Jajko z kurką, zapoczątkowało prawdziwą modę wśród arystokracji. Jajka Fabergé nie są jedynie luksusowymi ozdobami – stanowią też źródło wiedzy o sztuce, historii Rosji oraz technikach jubilerskich z przełomu XIX i XX wieku. Ich wartość nie wynika tylko z materiałów, ale przede wszystkim z precyzji wykonania i artystycznej oryginalności. Historia jajek Fabergé i zaginione dzieła W latach 1885–1894 jaja Fabergé zamawiał car Aleksander III, który wręczał je jako świąteczny dar swojej żonie, Marii Fiodorownie. Po jego śmierci tradycję tę przejął jego syn, Mikołaj II. W okresie 1895–1917 każdego roku powstawały dwa jaja – jedno przeznaczone dla żony cara, Aleksandry Fiodorowny, drugie dla owdowiałej Marii Fiodorowny. Wyjątek stanowiły lata 1904–1905, gdy w obliczu wojny rosyjsko–japońskiej dwór zrezygnował z zamówień. Tradycja nie została też zachowana w 1917 roku, kiedy przygotowane jajka wskutek rewolucji nie zostały przekazane carowi. Choć nazwisko Fabergé stało się synonimem tych luksusowych arcydzieł, sam Peter Carl Fabergé nie projektował ich osobiście. Koncepcje powstawały w jego pracowni, tworzone przez wybitnych złotników i projektantów zatrudnionych w firmie. Każdy projekt musiał jednak uzyskać jego akceptację – to on nadawał ostateczny kształt wizji artystycznej, podejmował kluczowe decyzje estetyczne i odpowiadał za poziom wykonania. …

Faberge-a5656e1.jpg
width: 1800
height: 1200

Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
type: item
date: 2026-03-08T10:30:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: cesarz
subject: morderstwa
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: zsrr
description: Anastazja Romanowa, czwarta córka cara Mikołaja II, na pewien czas stała się największą zagadką XX wieku. Tuż po jej śmierci zaczęły krążyć plotki, że dziewczyna miała przeżyć własną egzekucję z rąk bolszewików. W tym kontekście tajemnicza Anna Anderson, podająca się za wielką księżną, stała się wodą na młyn dla zwolenników tezy o ucieczce Romanowej. Jednak DNA nie kłamie. W 2008 roku udowodniono ponad wszelką wątpliwość, że wszystkie carskie córki zginęły w piwnicy domu Ipatiewa.
encoded: Spis treści: Narodziny czwartej córki Egzekucja carskiej rodziny Anna Anderson nie była cudownie ocaloną Anastazją 17-letnia Anastazja Romanowa zginęła tragicznie w 1918 roku, ale dla wielu pozostała żywa aż do 1984 roku. Teza o ucieczce wielkiej księżna była narracyjnym majstersztykiem, który mistrzowsko wykorzystywał historyczne luki. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że nawet niektóre osoby z bliskiego otoczenia carskiego dworu uwierzyły Annie Anderson, a właściwie – Franciszce Szankowskiej. Być może była ona genialną oszustką, choć wydaje się prawdopodobne, że należy ją postrzegać raczej jako głęboko zaburzoną kobietę, która uwierzyła we własne urojenia. Narodziny czwartej córki Kiedy 18 czerwca 1901 roku, w Peterhofie, urodziła się Anastazja, Imperium Rosyjskie wstrzymało oddech. Nie z zachwytu, a z niepokoju. Car Mikołaj II i caryca Aleksandra Fiodorowna mieli już trzy córki – Olgę, Tatianę i Marię. Zgodnie z prawem, które w XVIII wieku wprowadził car Paweł I, sukcesja tronu mogła przebiegać jedynie w linii męskiej. Rosja potrzebowała carewicza – stabilizatora dynastii w burzliwych czasach. Narodziny czwartej dziewczynki były dla dworu i opinii publicznej politycznym rozczarowaniem. Niesforna Anastazja Mimo początkowego rozczarowania, Anastazja stała się najbardziej wyrazistą i zapamiętaną z sióstr. Jej narodziny nie rozwiązały dynastycznego kryzysu, za to wprowadziły do surowej etykiety dworskiej element humoru i chaosu. Ostatnia z linii wielka księżna od najmłodszych lat wyróżniała się na tle swoich bardziej ułożonych sióstr. Była uroczym, a przy tym także trudnym do opanowania dzieckiem. Jej kuzynka, księżniczka Nina Gieorgijewna, w swoich wspomnieniach użyła nawet sformułowania, że Anastazja bywała „złośliwa aż do granic zła”. Kiedy się bawiła, to do upadłego, kiedy dokuczała, robiła to z premedytacją. Niejednokrotnie podkładała nogę służącym lub wspinała się na drzewo i odmawiała zejścia. Jej impulsywność doskonale oddaje anegdota o śnieżce. Podczas p…

Wielka-Ksiezna-Anastazja-5c78410.jpg
width: 2813
height: 1875

Półwysep Kolski to kraina lodu, wojska i atomu. Rosyjski bastion przy granicy z UE kiedyś wyglądał zupełnie inaczej
type: item
date: 2026-01-22T14:21:56.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: kierunki
subject: rosja
subject: wojsko
description: Na zamieszkanym przez Lapończyków i Rosjan Półwyspie Kolskim wre. Arktyczny region ma kluczowe znaczenie militarne, a znajdujące się tam złoża czynią go jeszcze bardziej smakowitym kąskiem. To obszar fascynujący przyrodniczo, który powoli przeistacza się w ogromną bazę wojskową.
encoded: W północno-zachodniej Rosji, przy granicy z Finlandią i Norwegią, rozciąga się surowa, arktyczna kraina. Półwysep Kolski przyciąga uwagę przez koncentrację rosyjskich wojsk – jest siedzibą głównych baz floty i kluczowym punktem ich obecności w Arktyce. To jednak obszar niegdyś słynący z badań naukowych, mieszanki ludów, metali ziem rzadkich i dzikiej przyrody. Jest filarem rosyjskiej strategii nuklearnej, na którym Federacji bardzo, ale to bardzo zależy. Z różnych powodów. Znaczenie militarne Półwyspu Kolskiego w strategii Rosji – tłumaczy norweski minister Dzięki Półwyspowi Kolskiemu Rosja ma strategiczny dostęp – przez Morze Barentsa – do Oceanu Atlantyckiego. W Siewieromorsku znajduje się także główna baza rosyjskiej Floty Północnej: to w niej cumują największe rosyjskie okręty wojenne, a w okolicy ulokowano co najmniej trzy bazy lotnicze, których zadaniem jest ochrona rosyjskich interesów w Arktyce. Tore Sandvik, norweski minister obrony, zauważa, że Rosja nie zaprzestała rozbudowy swojego potencjału militarnego w tym obszarze – nawet mimo znacznych strat poniesionych na froncie i trudności gospodarczych. Region ten wyróżnia się również pod względem koncentracji wojskowej – eksperci, m.in. z CBC, podkreślają, że jest to jedno z najbardziej zmilitaryzowanych miejsc na świecie. Znacząca liczba żołnierzy, zaawansowane systemy obrony powietrznej, okręty podwodne i infrastruktura logistyczna czynią z Półwyspu Kolskiego bastion. Bastion, którego mamy się bać. Potencjał nuklearny i strategicznie rozmieszczone okręty podwodne Półwysep Kolski to także centrum rosyjskiego potencjału nuklearnego drugiego uderzenia. Według specjalistów około dwóch trzecich rosyjskiego arsenału nuklearnego opartego o okręty podwodne stacjonuje właśnie tutaj – w bazach wokół Murmańska i Siewieromorska znajduje się 6 z 12 strategicznych okrętów podwodnych z napędem atomowym. Są one gotowe do szybkiej projekcji siły na Morzu Barentsa i Oceanie Atlantyckim. Zasoby naturalne i gospodarcze bogactw…

FABRIC-KOLAZ-32-56-c04a6c6.jpg
width: 2700
height: 1800

To największe poradzieckie miasto-widmo. Workuta wygląda jak z horroru, a jej historia faktycznie go przypomina
type: item
date: 2026-01-19T06:56:56.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: kopalnie
subject: rosja
subject: zsrr
description: W zamarzniętych na kość mieszkaniach w szafach wciąż wiszą ubrania, na ścianach wiszą rodzinne zdjęcia, w kredensach stoi szkło a na regałach książki. Opuszczone, pełne śniegu i lodu bloki bez szyb, kopalnie i maszyny, wyglądają jak lokacje gry komputerowej – i faktycznie, trafiły do kilku gier. A jednak, wbrew wszystkiemu, Workuta wciąż żyje i mieszka tu kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
encoded: Spis treści: Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Bogactwa naturalne i obozy pracy Czarne złoto Arktyki: kopalnie Workuty Workuta dziś: miasto cieni i „zakładnicy” Północy Workuta w popkulturze: gry i urbex Położona 160 kilometrów na północ od koła podbiegunowego, Workuta wygląda jak najbardziej przygnębiające miejsce na świecie. To miasto, które powstało na fundamencie niewolniczej pracy – na początku lat 50. XX wieku w kilkunastu obozach przebywało ponad 70 tysięcy ludzi, w tym Polacy. Po ich likwidacji, pod koniec lat 80. w Workucie mieszkało ponad sto tysięcy ludzi, dziś – niecałe 50. Powoli lecz nieubłaganie staje się ona miastem-widmem, z tysiącami opuszczonych mieszkań. Jedno z najzimniejszych miejsc Europy – klimat Workuty Panuje tu klimat subarktyczny, charakteryzujący się krótkim, chłodnym latem oraz ekstremalnie długą i śnieżną zimą. Trwa ona od ośmiu do dziesięciu miesięcy, a średnia temperatura w lutym spada do około minus 20°C. To właśnie w Workucie odnotowano rekordowo niską dla kontynentu europejskiego temperaturę minus 52 st. Celsjusza. Noc polarna trwa od 17 do 27 grudnia, natomiast dzień polarny od 30 maja do 14 lipca. Otoczenie miasta to monotonna, pozbawiona lasów tundra, której grunt przez większą część roku skuwa wieczna zmarzlina. Latem rozmarza na głębokość zaledwie kilkudziesięciu centymetrów, zamieniając okolicę w podmokłe bagno, nad którym unoszą się chmary komarów i niezwykle agresywnych meszek. To właśnie w tym niegościnnym krajobrazie Sowieci postanowili zbudować jeden ze swoich najstraszniejszych i najważniejszych kompleksów obozowych. Bogactwa naturalne i obozy pracy Historia Workuty jest nierozerwalnie związana z Gułagiem – systemem obozów pracy przymusowej w ZSRR. Wszystko zaczęło się w 1930 roku, gdy odkryto bogate złoża węgla. Już rok później przybyli tu pierwsi więźniowie, którzy w nieludzkich warunkach budowali podwaliny pod przyszły przemysł. W 1938 roku utworzono Workutłag, który z czasem stał się jednym z n…

workuta-876276e.jpg
width: 5472
height: 3648

To jedna z ostatnich syberyjskich szamanek. Pochodzi z XVIII wieku, a jej rodzice byli… blisko spokrewnieni
type: item
date: 2026-01-08T13:35:41.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: imperium
subject: religie
subject: rosja
subject: syberia
subject: szamanizm
description: Archeolodzy odkryli w rosyjskiej Jakucji zmumifikowaną szamankę. Analiza jej DNA ujawniła nie tylko bliskie pokrewieństwo jej rodziców, ale także rzuciła światło na sam szamanizm dalekiej Syberii. Rdzenna ludność odpierała rosyjskie wpływy dłużej, niż sami Moskale chcieliby przyznać.
encoded: Zmumifikowane szczątki rdzennych mieszkańców Jakucji – syberyjskiego, zimnego regionu znajdującego się w północno-wschodniej Rosji – ujawniają sekrety ich genetyki na przestrzeni wielu lat. Możliwa stała się analiza przed, w trakcie i po podbiciu ich ziem przez przedstawicieli imperium. Najciekawsza okazała się mumia kobiety pochowana w czerwonej, wełnianej sukni – to jedna z ostatnich Jakuckich szamanek. Skrywa kilka mistycznych tajemnic. Rola szamanek w dawnych społecznościach – od Syberii po Europę Szamanizm to jeden z najstarszych systemów wierzeń, a kobieta szaman – szamanka – pełniła często niezwykle ważną funkcję w społeczności. Tradycyjnie szamanki występowały w rdzennych społecznościach Syberii, Azji Środkowej, Europy oraz obu Ameryk. Ich rola wykraczała poza rozumienie kapłaństwa – były przewodniczkami duchowymi, uzdrowicielkami, doradczyniami i strażniczkami obrzędów. W wielu społecznościach kobiety były uznawane za osoby szczególnie wrażliwe na kontakt ze światem duchów. Pełniły funkcję łączniczek między światem ludzi a duchami przodków, natury czy zwierząt. Ich pozycja społeczna często zależała od unikalnych cech, takich jak status rodzinny, wiek, a także posiadane umiejętności przekazywane przez pokolenia. Ciągle dowiadujemy się o nich więcej, a najnowsze odkrycia wciąż przybliżają nam niezwykłą rolę szamanek. Ostatnia syberyjska szamanka W centralnej Jakucji, w miejscu znanym jako Us Sergue, naukowcy odkryli niezwykle dobrze zachowane zmumifikowane szczątki kobiety, nazwanej przez badaczy UsSergue1. Pochodziła z XVIII wieku i uważana jest za jedną z ostatnich szamanek. Jej ciało zostało złożone w trumnie wykonanej z pnia drzewa, co jest zgodne z tradycyjnymi praktykami pochówkowymi Jakutów. Szamanka ubrana była w czerwoną wełnianą suknię wykonaną z importowanych rosyjskich koców, nosiła tradycyjną czapkę uszankę oraz skórzane ochraniacze na nogi. W grobie znaleziono także elementy szamańskiego stroju, takie jak charakterystyczny pas. Tuż obok znajdowa…

GettyImages-1281777191-85fc971.jpg
width: 5760
height: 3840

Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
type: item
date: 2026-01-05T10:00:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: przemysł
subject: rosja
description: Norylsk to jedno z najdalej wysuniętych na północ miast świata. Życie toczy się tu w cieniu toksycznego dymu i ekstremalnego mrozu. Mieszkańcy tego zamkniętego ośrodka żyją średnio o 10 lat krócej niż reszta obywateli Rosji.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Norylsk? Przemysł w Norylsku Warunki życia w Norylsku Historia Norylska Wyobraź sobie miasto, w którym roślinność praktycznie nie występuje, a powietrze jest tak bardzo zanieczyszczone, że „można je kroić”. Gdzie ludzie żyją średnio o 10 lat krócej. Gdzie zimą dwucyfrowe temperatury poniżej zera nie są wyjątkiem, a normą. Gdzie przez około 270 dni w roku na ulicach zalegają hałdy śniegu, a przez 44 dni nie wschodzi Słońce. To właśnie Norylsk. Gdzie znajduje się Norylsk? Norylsk to miasto w azjatyckiej części Rosji. Znajduje się w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Dołgano-Nienieckim rajonie. Od Moskwy dzieli je ok. 2 tys. km. To jedno z najdalej wysuniętych na północ miast i najdalej wysunięte o tak dużym zaludnieniu. Obecnie mieszka tam ok. 180 tys. osób, a w czasach ZSRR populacja Norylska była kilkukrotnie większa. Całkowita izolacja Mimo że Norylsk znajduje się na kontynencie, można poczuć się tam jak na wyspie. Miasto ze wszystkich stron otoczone jest morzem bezkresnej tundry. Nie docierają tam prawie żadne drogi, prowadzące do innych rosyjskich miast. Tylko jedna wychodzi poza Norylsk i wiedzie do położonego 100 km dalej lotniska i miasta portowego Dudinka nad Jenisejem. Linia kolejowa? Jest, ale kursują nią wyłącznie pociągi towarowe. Z odleglejszych zakątków, do Norylska dostać się można wyłącznie drogą lotniczą lub wodną. O ile wcześniej uzyska się zezwolenie od Federalnej Służby Bezpieczeństwa, bo Norylsk funkcjonuje na zasadach miasta zamkniętego. W latach 90. XX wieku organizowano wycieczki turystyczne do Norylska, ale teraz obcokrajowcy właściwie nie mają tam czego szukać, zwłaszcza mieszkańcy Zachodu. Tylko wybrani przedsiębiorcy z Białorusi mogą dostać się do miasta, a pozwolenie na zamieszkanie i pracę, poza Rosjanami, otrzymują właściwie tylko mieszkańcy bliskich krajów azjatyckich: Kazachowie, Tadżykowie i Uzbecy. Dlaczego rosyjskie władze wprowadziły tam ograniczenia w zakresie przemieszczania się i zamieszkania, sko…

Najbardziej-przygnebiajace-miasto-f912655.jpg
width: 3727
height: 2795

Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
type: item
date: 2025-12-10T10:19:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: rosja
subject: Travel
subject: wojna
description: Władimirowi Putinowi przypisuje się wiele brutalnych decyzji i zbrodni. Rosyjski przywódca cieszy się niemal absolutną władzą, a jego pozycja wydaje się niezagrożona. By umocnić swój wizerunek, zadbał o staranną korektę faktów z przeszłości.
encoded: W tym artykule: Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Zakłamana przeszłość Władimira Putina Jak zginęli twórcy biografii Putina Mroczny car Putin idzie po władzę Kiedy w 2022 roku świat zobaczył Władimira Putina udzielającego audiencji za gigantycznym stołem i rozkazującego bezwzględnie niszczyć Ukrainę podczas „operacji specjalnej”, wielu polityków było skonsternowanych. Wszak kilkanaście lat temu kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder nazwał go „demokratą”. A świat chciał wierzyć w to bardziej, niż niedoszłemu prezydentowi USA senatorowi Johnowi McCainowi, który w 2016 roku nazwał rosyjskiego przywódcę mordercą i bandytą. Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Do Putina lgnęły zachodnie gwiazdy. Z dumą fotografowali się z nim francuski aktor Gerard Depardieu i amerykański gwiazdor kina akcji Steven Seagal. Na Youtube bez trudu można znaleźć film z imprezy charytatywnej z 2010 roku, gdzie rozluźniony Putin śpiewa nowoorleański standard rhythm-and-bluesowy „Blueberry Hill”, a oklaskują go uśmiechnięci od ucha do ucha: Sharon Stone, Goldie Hawn, Kurt Russell, Kevin Costner, Alain Delon, wspomniany Gerard Depardieu, Vincent Cassel i tylko mniej rozochocona Monica Bellucci. To był wieczór poświęcony zbieraniu funduszy na dzieci dotknięte chorobą nowotworową. Dziś Władimir Putin wysyła wojska, które mordują, gwałcą i porywają dzieci na Ukrainie. Czy to będzie nowa flaga Rosji? „Putin uczynił z trójkoloru faszystowski symbol” „Flaga Rosji straciła swoją wiarygodność”. Tak twierdzą Rosjanie, którzy sprzeciwiają się wojnie w Ukrainie. Celebrytów oklaskujących go w 2010 roku można oczywiście zrozumieć. Występ był ponoć nieoczekiwany, zaś Putin: nie wysłał jeszcze wagnerowców do Syrii (wojna domowa wybuchła tam w 2011 roku), nie zaczął zupełnie bezczelnie podtruwać swoich wrogów w kraju i za granicą (Nawalny: 2020 rok, Skripal: 2018), nie znalazł się w cieniu podejrzenia po śmierci demokratycznego działacza Borisa Niemcowa (2015), nie zajął jeszcze Krymu (2014), nie sprokurował wojny w…

wladimir-putin-9a9ea28.jpg
width: 3000
height: 1966

Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
type: item
date: 2025-12-01T12:35:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kazachstan
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
description: Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
encoded: Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońsk…

shutterstock1323060440-86b6d26.jpg
width: 2560
height: 1709

Bucza stała się symbolem tragedii, ale także walki o sprawiedliwość. Agresorów czeka kara
type: item
date: 2025-11-10T12:02:08.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: ukraina
subject: wojna
subject: zbrodnia
description: Do marca 2022 roku Bucza była spokojnym, zielonym miastem w obwodzie kijowskim, cenionym za czyste powietrze i komfortowe warunki życia. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę stała się sceną niewyobrażalnego dramatu. W kwietniu świat obieg tragiczny obraz leżących na ulicach ciał, masowych grobów i zniszczonego sprzętu wojskowego. Obraz, który na zawsze wrył się w globalną świadomość. 33-dniowa okupacja zmieniła Buczę w trwały symbol brutalności imperialnej agresji.
encoded: Spis treści: Narodziny letniska 33 dni koszmaru Dowody obaliły rosyjską propagandę Kręta droga do sprawiedliwości Bucza znajduje się w obwodzie kijowskim, w odległości około 34 km na północny zachód od stolicy Ukrainy. Rozpościera się nad niewielkimi rzekami, Buczą i Rokaczem – dopływami Irpienia. Jej strategiczne znaczenie podkreśla przebiegająca przez miasto międzynarodowa droga M07, łącząca Kijów z granicą polską w Jagodzinie. Przed inwazją, na powierzchni 26,57 kilometra kwadratowego mieszkało około 36 tys. osób. Narodziny letniska Na miejscu dzisiejszej Buczy istniała wieś Jabłuńka. Najstarsze wzmianki na jej temat są datowane na 1630 rok. Początek nowoczesnej Buczy jest nierozerwalnie związany z postępem technologicznym końca XIX wieku. Momentem zwrotnym była budowa linii kolejowej Kijów-Kowel w 1898 roku. Wokół nowo powstałej stacji kolejowej, nazwanej od pobliskiej rzeki Buczą, zaczęli osiedlać się pracownicy kolei. Szybko docenili malownicze krajobrazy i doskonałą jakość powietrza, co przyciągnęło uwagę kijowskiej burżuazji i urzędników. Bucza przekształciła się w popularny kurort i osadę dacz, gdzie elita stolicy wznosiła swoje domy letniskowe. Wiek transformacji Niewielka osada zaczęła się rozwijać w XX stuleciu. W 1938 roku Bucza otrzymała status osiedla typu miejskiego. Prawdziwy przełom nastąpił jednak już w niepodległej Ukrainie. 9 lutego 2006 roku otrzymała prawa miejskie, które weszły w życie 1 stycznia 2007 roku, co przypieczętowało jej status jako dynamicznie rozwijającego się, nowoczesnego ośrodka podkijowskiego. 33 dni koszmaru Gdy 24 lutego 2022 roku rozpoczęła się pełnoskalowa inwazja Rosji, Bucza znalazła się na jednej z głównych osi natarcia na Kijów. Już 27 lutego w mieście rozgorzały ciężkie walki, podczas których siły ukraińskie zniszczyły dużą kolumnę rosyjskiego sprzętu. Mimo zaciekłego oporu, do 5 marca siły rosyjskie przejęły pełną kontrolę nad miastem. Okupację prowadziły jednostki należące m.in. do 35. i 36. Armii Wschodniego Okręgu…

bucza-c99f07a.jpg
width: 2250
height: 1500

Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
type: item
date: 2025-10-27T12:10:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: choroby zakaźne
subject: dna
subject: moskwa
subject: napoleon bonaparte
subject: rosja
description: Wielka Armia Napoleona, licząca setki tysięcy żołnierzy, miała podbić Rosję. Zamiast triumfu nadszedł dramatyczny odwrót i tysiące zgonów. Czy to możliwe, że śmierć żołnierzy miała inne przyczyny niż dotąd sądzono? To zagadnienie w nowym świetle ukazały badania genetyczne.
encoded: Napoleon zaatakował w 182 roku Rosję olbrzymimi siłami. Zebrał ponad 400 tysięcy żołnierzy i 1300 armat. Wśród tych wojskowych było aż 98 tysięcy Polaków. Napoleon Bonaparte nie był przygotowany na długą kampanię. Liczył, że skłoni cara Aleksandra I do szybkiej kapitulacji. Co dobiło Wielką Armię? Rosjanie mieli dwukrotnie mniejsze siły. Cofnęli się w głąb kraju i pozostawili po sobie spaloną ziemię. Opuścili nawet stolicę, Moskwę. Francuzom nie udało się rozbić sił rosyjskich, a car Aleksander nie poddał się. Napoleon podjął więc decyzję o odwrocie armii. I wtedy rozpoczął się dramat wojsk francuskich. Nie były one przygotowane na marsz na zachód, a sprawę pogorszyła wczesna zima. Dodatkowo zaczęły się szerzyć choroby zakaźne. Od lat naukowcy spierają się, jaki patogen rozpowszechnił się wśród armii Napoleona. Długo sądzono, że był to głównie tyfus, albo gorączka okopowa. Tę pierwszą chorobę wywołuje Rickettsia prowazekii, a drugi – Bartonella quintana Dowodami na powszechność tych chorób wśród żołnierzy Napoleona wracających z Moskwy były historyczne opisy objawów i analizy DNA, ale dość krótkich fragmentów, co nie dawało jednoznacznych dowodów. Nowe badania – nowe nadzieje Laboratoria analizujące kopalne DNA radzą sobie coraz lepiej z próbkami i można z nich „wycisnąć” coraz więcej informacji. Naukowcy z Instytutu Pasteura we Francji przeprowadzili analizę genetyczną szczątków byłych żołnierzy, którzy wycofali się z Rosji w 1812 roku. Wyekstrahowali i przeanalizowali DNA 13 żołnierzy armii napoleońskiej ekshumowanych w Wilnie na Litwie w 2002 roku podczas wykopalisk prowadzonych przez zespół Uniwersytetu Aix-Marseille, specjalizujący się w archeoantropologii. Wnioski opublikowali na łamach „Current Biology”. Nowe patogeny na horyzoncie Ekspertom udało się wykryć w badanych szczątkach dwa patogeny: Salmonella enterica Paratyphi C – to patogen wywołujący dur rzekomy. Choroba przenosi się na człowieka przez żywność lub wodę skażoną zakażonym kałem. Objawami są: gorą…

napoleon-dna-2ed4aba.jpg
width: 1350
height: 900

Niepokorny Sewastopol – serce Krymu i najważniejszy port nad Morzem Czarnym
type: item
date: 2025-10-12T07:15:46.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: fakty i mity
subject: krym
subject: rosja
subject: ukraina
description: Sewastopol to miasto o wyjątkowym znaczeniu – zarówno historycznym, jak i strategicznym. Poznaj kluczowe fakty dotyczące powstania Sewastopola, statusu prawnego oraz wpływu na relacje międzynarodowe, szczególnie w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę.
encoded: Spis treści: Historia Sewastopola – powstanie, wojny i znaczenie militarne miasta Status prawny Sewastopola w świetle prawa międzynarodowego Znaczenie geopolityczne Sewastopola dla regionu Morza Czarnego Miasto Sewastopol, usytuowane na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego, od lat pozostaje jednym z najbardziej strategicznych punktów na mapie Europy Wschodniej. Znane z burzliwej historii i kluczowej roli wojskowej, jest nie tylko symbolem dawnych konfliktów, lecz także współczesnym przedmiotem rosyjskiej agresji na Ukrainę. Historia Sewastopola – powstanie, wojny i znaczenie militarne miasta Początki i rozwój Sewastopola od XVIII wieku Sewastopol powstał w 1783 roku, krótko po aneksji Krymu przez Imperium Rosyjskie. Miasto zostało założone jako główny port wojenny oraz baza strategiczna dla nowo utworzonej Floty Czarnomorskiej. Lokalizacja na skalistym wybrzeżu południowego Krymu zapewniała Sewastopolowi wyjątkowe warunki do rozwoju infrastruktury wojskowej i morskiej. W krótkim czasie miasto stało się symbolem rosyjskiej polityki imperialnej nad Morzem Czarnym. Wraz z rozwojem miasta osiedlała się tu liczna ludność rosyjska, ukraińska i tatarska, co nadawało mu wielokulturowy charakter. Z czasem Sewastopol, obok Odessy, stał się jednym z najważniejszych portów czarnomorskich w imperium rosyjskim, przyciągając inwestycje i wpływając na rozwój infrastruktury Krymu. Wojna krymska i II wojna światowa – kluczowe momenty w historii miasta W połowie XIX wieku Sewastopol zyskał międzynarodowy rozgłos za sprawą wojny krymskiej (1853–1856), kiedy to miasto przez 349 dni było oblegane przez koalicję wojsk brytyjskich, francuskich, osmańskich i piemonckich. Obronę Sewastopola uznano za jeden z symboli wojny, a jej dramatyczne okoliczności odcisnęły trwałe piętno na lokalnej pamięci historycznej. Upadek miasta oznaczał początek przemian geopolitycznych w regionie Morza Czarnego. Podczas II wojny światowej Sewastopol był jednym z głównych punktów oporu Armii Czerwonej podcza…

Sewastopol-GettyImages-2164332153-7abf367.jpg
width: 2174
height: 1379

Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
type: item
date: 2025-10-04T08:44:00.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: geografia
subject: japonia
subject: rosja
subject: wyspy
description: Wyspy Kurylskie to wulkaniczny archipelag łączący geograficznie Japonię z Rosją. Od ostatnich trzech wieków jest to terytorium sporne. Właśnie przez południowe Wyspy Kurylskie lub, jak nazywa się je w Japonii, Terytoria Północne, Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego po drugiej wojnie światowej.
encoded: Spis treści: Powstanie Wysp Kurylskich W pierścieniu ognia Ajnowie na Kurylach Między Rosją a Japonią Znajdujący się między Hokkaido a Kamczatką, długi na 1200 kilometrów wulkaniczny archipelag liczy 56 wysp o łącznej powierzchni ponad 10 tysięcy kilometrów kwadratowych. Jest to niewiele mniej niż obszar Libanu. Na tym terenie mieszka około 20 tysięcy ludzi, głównie pracowników wielkich rosyjskich przetwórni rybnych. Bo wyspy te, poza znaczeniem strategicznym, są miejscem zaopatrzenia w ryby ogromnego terytorium rosyjskiego. Powstanie Wysp Kurylskich Archipelag Kurylski jest centralną częścią łuku wyspowego Kuryle–Kamczatka, obejmującego wschodnie Hokkaido, Wyspy Kurylskie oraz południową Kamczatkę. Składa się on z dwóch głównych grzbietów: Małego Grzbietu Kurylskiego i Wielkiego Grzbietu Kurylskiego. Mały Grzbiet obejmuje Półwysep Nemuro we wschodnim Hokkaido, grupę wysp Habomai i Shikotan, a dalej na północny wschód przechodzi w podmorski Grzbiet Witiazia. Wielki Grzbiet obejmuje Półwysep Shiretoko na Hokkaido oraz wszystkie pozostałe wyspy Kurylskie – od Kunashiru aż po Shumshu – i południowy kraniec Półwyspu Kamczackiego. Dane geologiczne wskazują, że powstanie Archipelagu Kurylskiego rozpoczęło się w okresie późnej kredy (ok. 90 mln lat temu), kiedy duży fragment skorupy ziemskiej zderzył się z kontynentem syberyjskim tworząc strefę subdukcji, która zapoczątkowała powstanie rowu Kurylsko-Kamczackiego oraz późniejszy wulkanizm. Aktywność wulkaniczna i wypiętrzanie w rejonie Małego Grzbietu nasiliły się w paleocenie i eocenie, gdy grzbiet Kula–Pacyfik uległ subdukcji pod rów Kurylsko-Kamczacki. Prawdopodobnie właśnie wtedy Mały Grzbiet wynurzył się z morza. Choć formowanie głównego łańcucha Kuryl rozpoczęło się około 30 milionów lat temu, osady wskazują, że wyspy nie wynurzyły się ponad powierzchnię morza aż do wczesnego pliocenu. W pierścieniu ognia Zarówno Kamczatka jak i Wyspy Kurylskie znajdują się w obrębie pacyficznego pierścienia ognia – strefy częstych tr…

wyspy-kurylskie-bffc22f.jpg
width: 2000
height: 1333

Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
type: item
date: 2025-09-28T13:16:24.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: grenlandia
subject: hiszpania
subject: islandia
subject: kosmos
subject: portugalia
subject: rosja
subject: zaćmienie słońca
description: W sierpniu 2026 roku tylko w kilku regionach świata będzie widoczne jedno z najrzadszych i najbardziej spektakularnych zjawisk na Ziemi. Dla obserwatorów stanie się to niezapomnianym przeżyciem.
encoded: Astroturystyka, czyli podróże motywowane zjawiskami astronomicznymi, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Już teraz widać, że rok 2026 stanie się przełomowy – tysiące osób planuje swoje wyjazdy z dużym wyprzedzeniem, by być świadkami niezwykłego spektaklu na niebie. Rezerwacje hoteli i pensjonatów w wybranych lokalizacjach rosną lawinowo, a prognozy wskazują, że popyt na tego rodzaju podróże będzie jeszcze większy. Astroturystyka i zjawiska astronomiczne, które przyciągają turystów Astroturystyka nie ogranicza się jedynie do wyjazdów w miejsca pozbawione sztucznego oświetlenia – coraz częściej staje się sposobem na uczestniczenie w wyjątkowych, jednorazowych wydarzeniach astronomicznych. Powstające na całym świecie parki ciemnego nieba, specjalistyczne obserwatoria oraz oferty biur podróży koncentrują się właśnie na takich atrakcjach, jak zorze polarne czy zaćmienia Słońca. Zjawiska te działają na wyobraźnię, budząc ogromne emocje, zwłaszcza że wielu podróżnych zna je jedynie z fotografii i mediów społecznościowych. To właśnie ich niezwykła widowiskowość sprawia, że tysiące osób decyduje się planować podróże specjalnie po to, aby zobaczyć je na własne oczy. W Polsce podobne fenomeny pojawiają się niezwykle rzadko – często raz na całe pokolenie. Dlatego jedyną możliwością doświadczenia ich w pełnej skali pozostaje wyjazd w odpowiedni region świata. Jeden z najbardziej widowiskowych spektakli nieba rozegra się już w przyszłym roku. W połowie sierpnia 2026 r. w wybranych regionach Europy można będzie bowiem podziwiać całkowite zaćmienie Słońca. Choć do tego momentu pozostało jeszcze wiele miesięcy, zainteresowanie jest ogromne. Turyści masowo rezerwują bilety lotnicze oraz miejsca noclegowe w lokalizacjach gwarantujących najlepsze warunki obserwacji, obawiając się, że z czasem ich dostępność i ceny staną się wyzwaniem. Całkowite zaćmienie Słońca w 2026 roku – gdzie będzie najlepiej widoczne? Dokładnie 12 sierpnia 2026 roku całkowite zaćmienie Słońca będz…

zacmienie-c7123ca.jpg
width: 5605
height: 3736

Od rewolucji do rozpadu. Dzieje Związku Radzieckiego
type: item
date: 2025-09-20T10:56:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: rosja
subject: zsrr
description: Związek Radziecki powstał na fundamencie obietnic o równości i postępie. Jego budowa odbyła się jednak kosztem ludzkich cierpień. Totalitarny system rządów pochłonął miliony istnień, a niezrównoważona polityka wywołała powszechne niezadowolenie społeczne. Nawet wdrożony przez Gorbaczowa plan głębokich reform nie był w stanie uratować chylącego się ku upadkowi kolosa. Rozpad wielkiego imperium był nieunikniony.
encoded: Spis treści: W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Od wojny domowej do narodzin nowego państwa Stalinowska industrializacja, kolektywizacja i terror Związek Radziecki podczas II wojny światowej Rywalizacja z Zachodem Ostatnie dekady ZSRR Na początku XX stulecia Imperium Rosyjskie jawiło się jako rozległe i potężne mocarstwo. W rzeczywistości było państwem głęboko niestabilnym, naznaczonym autokratycznymi rządami i rażącymi nierównościami społeczno-ekonomicznymi. Wybuch rewolucji, zmierzającej do obalenia caratu, był kwestią czasu. W 1917 roku w Rosji rozpętała się burza rewolucyjna Katalizatorem, który przyspieszył rozpad trzęsącego się w posadach imperium carskiego, okazała się I wojna światowa, kiedy na jaw wyszły wszystkie niedostatki państwa, a słabość systemu została bezlitośnie obnażona. Gospodarka została niemal całkowicie zdewastowana. Władza miała problem z organizacją zaopatrzenia medycznego czy nawet amunicji dla frontu. To wszystko, w połączeniu z klęskami militarnymi, wywołało powszechne zmęczenie wojną, co umiejętnie wykorzystali bolszewicy. Radykalne ugrupowanie zaproponowało to, czego społeczeństwo potrzebowało wówczas najbardziej – proste, zdecydowane rozwiązania palących problemów. W styczniu i lutym 1917 roku Rosję, a zwłaszcza Piotrogród, zalała fala strajków, organizowanych pod hasłami „Precz z wojną” i „Niech żyje republika!”. Aleksander Protopopow, carski minister spraw wewnętrznych, nie widział w tym większego zagrożenia, tym bardziej, że w stolicy takie wystąpienia nie były niczym niezwykłym. Zignorował nawet strajk w zakładach Putiłowa, największej w Europie fabryce zbrojeniowej, gdzie robotnicy domagali się 50-procentowej podwyżki wynagrodzeń. Wkrótce jednak lokalne wystąpienia przeistoczyły się w zamieszki, a później – w ogólnokrajową rewolucję. 12 marca powołany został Komitet Tymczasowy Dumy. Kulminacją zachodzących w państwie zmian była abdykacja Mikołaja II, kończąca ponad 300-letni okres panowania Romanowów. 15 marca ca…

zsrr-5c35e5d.jpg
width: 1000
height: 666

Wołga to rzeka zakorzeniona w rosyjskiej historii i kulturze. Jest najdłuższa w Europie
type: item
date: 2025-09-14T11:03:31.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: europa
subject: rosja
subject: rzeka
description: Wołga, rzeka zajmująca pierwsze miejsce na liście najdłuższych w Europie, pojawiała się na kartach powieści, płótnach wielkich i mniej znanych artystów i w ludowych pieśniach. Dla Rosjan była i nadal jest symbolem narodowego ducha i historii kraju. Nieodłącznie związana z tamtejszą kulturą i tożsamością narodową, dziś króluje także w przewodnikach turystycznych.
encoded: Spis treści: Caryca europejskich rzek Głęboki związek Rosjan z Wołgą Turystyczne oblicze Wołgi Już we wczesnym średniowieczu Wołga była ważnym szlakiem handlowym i komunikacyjnym, łączącym północ z południowym wschodem. Do dziś stanowi najważniejszą śródlądową arterię wodną Rosji. Należy jednak podkreślić, że dla Rosjan jest czymś więcej niż tylko ogromnym ciekiem, łączącym miasta i jednostki geograficzne. Na przestrzeni wieków, była dla nich żywicielką i świadkinią wielu tragicznych wydarzeń. Caryca europejskich rzek Rosja ma wiele imponujących rzek, ale w przeduralskiej części kraju niepodzielnie rządzi tylko jedna. Wołga mierzy aż 3531 km długości. To czyni ją nie tylko najdłuższą rzeką w europejskiej części macierzystego kraju, ale także rekordzistką Europy. Drugi na tej liście Dunaj jest krótszy o niemal 650 km. Należy też wspomnieć, że Wołga dzierży jeszcze jeden rekord. Jest największą i najdłuższą rzeką świata uchodzącą do jeziora. Jej źródła znajdują się na wzgórzach Wałdaj (w pobliżu wsi Wołgowierchowje), na wysokości 229 metrów n.p.m. Stamtąd Wołga płynie na wschód. Jeszcze na obszarze Wyżyny Wałdajskiej przecina wiele niewielkich jezior, w tym Wsieług, Pieno i Wołgo, poniżej którego napotyka wybudowaną w 1843 roku zaporę. Dalej wypływa na Nizinę Środkoworosyjską, skąd wąską doliną płynie na wschód, przecinając dwie wyżyny: Uglicko-Daniłowską i Galicko-Czuchłomską, a dalej – niziny Unżeńską i Bałachnińską, by w okolicy Kazania skręcić na południe i przejąć Kamę, swój największy dopływ. Poniżej Wołgogradu płynie na południowy wschód. 21 km dalej oddziela się jej odnoga – Achtuba. Miejscem ujścia rzeki jest Morze Kaspijskie. Tworzy tam największą deltę w Europie. Jej powierzchnia wynosi około 19 tys. kilometrów kwadratowych. Głęboki związek Rosjan z Wołgą Wołga to jednak nie tylko suche dane. Jako matka, żywicielka i świadkini dziejów, dla Rosjan, jest prawdziwym symbolem Matuszki Rosiji. Serce i dusza Rosji Ze swoimi długimi nurtami i żyznymi dolinami, prz…

wolga-4eba2d8.jpg
width: 1000
height: 667

Konfederacja barska miała zrzucić polską podległość wobec Rosji. Buntownicy popełnili jednak błąd
type: item
date: 2025-08-03T12:29:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: rosja
subject: wojna
description: Konfederacja barska, zawiązana w imię obrony niepodległości, wiary katolickiej i wolności szlacheckich, zdaniem niektórych historyków była pierwszym powstaniem narodowym. Trwała najdłużej ze wszystkich zrywów i objęła niemal cały obszar Rzeczypospolitej. Zawiązany w Barze na Podolu zbrojny związek szlachty był wymierzony przeciwko Rosji i uważanemu za marionetkowego królowi. Jak przebiegały wydarzenia z 1768 roku? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zawiązanie spisku Początek walk Upadek zrywu W XVIII wieku dawna potęga Rzeczypospolitej była już tylko wspomnieniem. Już w poprzednim stuleciu, na mocy rozejmu andruszowskiego, Carstwo Rosyjskie odebrało nam Zadnieprze z Kijowem. Rzeczpospolita słabła, a imperium rosyjskie rosło w siłę. Caryca Katarzyna II panoszyła się u nas jak u siebie. Osadziła na tronie swojego kochanka, związanego z Familią Czartoryskich Stanisława Augusta Poniatowskiego, a na stanowisku ambasadora umieściła przebiegłego i brutalnego Mikołaja Repnina, który po mistrzowsku podsycał podziały między zwolennikami szlacheckich wolności i opowiadającymi się za reformami. Jego nadrzędnym zadaniem było pozorowanie zmian i niedopuszczenie do żadnych realnych reform. Rzeczpospolita miała pozostać słaba Zmiany ustrojowe, które w 1764 roku zapoczątkował Stanisław August Poniatowski, zrywały z kultywowanym przez kilka stuleci systemem demokracji szlacheckiej. Największe kontrowersje wzbudziły postulowane przez Prusy i Rosję żądania przyznania równych praw politycznych innowiercom, zamieszkującym Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Król zmuszony do posłuszeństwa wobec swojej dobrodziejki W 1767 roku, pod pozorem obrony praw innowierców, granice Rzeczypospolitej przekroczył dwudziestotysięczny oddział wojsk rosyjskich. 20 marca Repnin doprowadził do zawiązania dwóch konfederacji różnowierczych: toruńskiej dla Korony i słuckiej dla Wielkiego Księstwa Litewskiego. W reakcji na te wydarzenia, 23 czerwca katolicka szlachta, podjudzana przez Repnina, zawiązała konfederację radomską, wymierzoną przeciwko królowi. Szlachta wierzyła, że poseł carycy obali króla. On natomiast sprytnym ruchem zmusił Poniatowskiego do uległości wobec Katarzyny II. W 1767 roku rozpoczął się sejm repninowski, zawiązany w celu rewizji reform podjętych podczas sejmu konwokacyjnego w 1764 roku. Sprawa równouprawnienia innowierców nadal pozostawała nierozwiązana. Żeby wymusić na posłach posł…

ArturGrottgerKonfederacja-barska-1e60445.png
width: 800
height: 452

Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
type: item
date: 2025-07-27T08:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
subject: zsrr
description: Walentyna Tierieszkowa zapisała się w historii jako pierwsza i póki co jedyna kobieta, która samotnie poleciała w kosmos. W latach 60. XX wieku, stała się symbolem triumfu Związku Radzieckiego nad Stanami Zjednoczonymi, a przy tym – także jedną z największych sław ówczesnego świata. Jest to o tyle niezwykłe, że Chruszczow miał do wyboru wiele innych kandydatek, mogących pochwalić się lepszym przygotowaniem. Wybrał jednak kobietę z ludu. Kim była Walentyna Tierieszkowa? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Córka kołchoźników Marzenia o kosmosie Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Zimna wojna rozgrywała się na wielu płaszczyznach, od siły militarnej i gospodarki, po wpływy kulturowe i technologiczne. Decydującym polem rywalizacji między USA i ZSRR była przestrzeń kosmiczna. Oba supermocarstwa chciały przed całym światem udowodnić swoją wyższość technologiczną, ideologiczną i intelektualną. Finalnie to Amerykanie jako pierwsi ludzie postawili stopę na Księżycu. Jednak zanim to nastąpiło, Rosjanie osiągnęli ogromny sukces propagandowy, wysyłając na samotny lot w kosmos kobietę z ludu. Córka kołchoźników Walentyna Władimirowna Tierieszkowa urodziła się 6 marca 1937 roku, w odległej o około 40 km od Jarosławia wsi Bolszoje Maslennikowo. Jej ojciec, Władimir, był zatrudniony w kołchozie jako traktorzysta. Matka także była kołchoźnicą. Gdy Walentyna miała dwa lata, Władimir Aksionowicz Tierieszkow zginął podczas wojny zimowej, w trakcie ataku ZSRR na Finlandię. Wówczas Elena Tierieszkowa zadecydowała, że wraz z trojgiem dzieci przeniesie się do Jarosławia. Znalazła tam pracę w zakładach włókienniczych. Poszła w ślady matki Po ukończeniu szkoły, nastoletnia Walentyna obrała tę samą drogę, co jej matka. Zatrudniła się w włókienniczym kombinacie i zaocznie ukończyła technikum włókiennicze. Wtedy też rozpoczęła się jej działalność polityczna. Pracując w fabryce Krasnyj Pieriekop, wstąpiła do komunistycznej młodzieżowej organizacji Komsomoł, w której od 1960 do 1961 roku pełniła funkcję sekretarza. Nietypowe hobby Tierieszkowej Praca i działalność w młodzieżowym zapleczu KPZR pochłaniały większość jej czasu, a mimo to znajdowała chwile na realizację swoich zainteresowań. W tajemnicy przed matką skończyła korespondencyjny kurs i zaczęła zajmować się spadochroniarstwem. Pochłonęło ją to do tego stopnia, że zdecydowała się założyć Klub Spadochroniarzy Pracowników Tekstylnych. Oddała 126 skoków, co miało zaprocentować w niedalekie…

tiereszkowa-1-a149bb6.jpg
width: 1024
height: 768

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

Na Syberii istnieje „polska wieś”. Nasz język słychać tam każdego dnia
type: item
date: 2025-04-18T08:41:38.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: polacy
subject: rosja
subject: syberia
subject: Travel
subject: wieś
description: Nasi rodacy rozsiani są po całym świecie, często w miejscach zaskakujących i odległych. Wierszyna, niewielka wieś w samym sercu Syberii, jest tego najlepszy dowód.
encoded: W tym artykule: Wierszyna – „polska wieś” na Syberii Syberyjski Białystok Rozsiana po całym świecie Polonia liczy – według różnych szacunków – od 15 do nawet ponad 20 milionów osób. Dlatego nie przesadzimy mówiąc, że Polaków można spotkać niemal wszędzie. Zarówno w bliższych, jak i dalszych zakątkach naszego globu. Jednym z takich miejsc jest oddalona o ok. 100 km od syberyjskiego Irkucka niewielka wioska Wierszyna, którą nieprzypadkowo okrzyknięto „polską wsią”. Wierszyna – „polska wieś” na Syberii W Irkucku średnia roczna temperatura powietrza wynosi 5 stopni Celsjusza. I podobne warunki panują w Wierszynie. Prowadzi do niej tylko jedna droga gruntowa, a kiedy pojawiają się duże opady lub wiosenne roztopy, miejscowość zostaje kompletnie odcięta od świata. Nie byłoby w tym nic dziwnego, biorąc pod uwagę warunki, jakie panują w tej części świata, gdyby nie fakt, że jest to jedna z tych wiosek na Syberii, które śmiało można uznać za „polskie”. Na początku XX wieku, około 1910 roku, osiedlili się tu bowiem poszukujący lepszego życia emigranci z Małopolski i Zagłębia Dąbrowskiego. Obecnie wieś liczy około 500-600 mieszkańców. Jednak dziś tylko część z nich mówi płynnie po polsku, ponieważ kolejne pokolenia przez lata nie miały możliwości nauki języka swoich przodków. Dziś w Wierszynie działa szkoła, w której zajęcia są prowadzone w języku polskim, a także kościół, przy którym funkcjonuje Dom Polski. – Miałem okazję spotkać się z rodakami, którzy kultywują polskie tradycje. Byłem pod wrażeniem ich znajomości języka polskiego, znajomości historii i bliskości z Polską. Mam świadomość, że jestem tysiące kilometrów od Polski, ale jednocześnie bardzo blisko Polski – mówił w 2021 r. Krzysztof Krajewski, ambasador RP w Rosji podczas wizyty w Wierszynie. Dodajmy, że na terenie wsi znajduje się symboliczny pomnik upamiętniający pierwszych mieszkańców przybyłych z Polski. Syberyjski Białystok Choć Syberia na ogół kojarzona jest z przymusowym zesłaniem za działalność patriotyczną,…

FABRIC-KOLAZ-32-22-851ec9d.png
width: 900
height: 600

Caryca Katarzyna II Wielka była władczynią absolutną. Osadziła na polskim tronie swojego kochanka
type: item
date: 2025-03-29T08:59:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: rosja
description: Chociaż urodziła się w prowincjonalnym wówczas Szczecinie i nie pochodziła z rodziny o królewskim statusie, została następczynią rosyjskiego tronu. Przez wiele lat poniżana i ośmieszana, odpłaciła się mężowi Piotrowi III przewrotem i sama zasiadła na carskim tronie. Katarzyna II Wielka to postać niejednorodna i do dziś budząca zainteresowanie.
encoded: Spis treści: Tron Romanowów Katarzyna II Wielka Jedyny następca tronu Katarzyna zostaje carycą Kochanek na polskim tronie Złoty wiek imperium rosyjskiego Przyszła wszechwładna caryca Katarzyna II Wielka urodziła się 21 kwietnia 1729 roku w Szczecinie jako córka księcia Christiana Augusta von Anhalt-Zerbst z dynastii askańskiej i Joanny Elżbiety z dynastii holsztyńskiej. Na chrzcie, który odbył się 23 kwietnia, otrzymała imiona Zofia Augusta Fryderyk. To matka przyszłej carycy najmocniej starała się o wydanie córki za możliwie jak najlepszą partię. W końcu odpowiedni mąż mógł wzmocnić pozycję rodziny w Europie. W tym celu Joanna Elżbieta wysyłała portrety Zofii na dwory i zacieśniała znajomości, licząc na zainteresowanie możnych. Szczęśliwie, Zofia zwróciła uwagę carycy Elżbiety Romanowej, poszukującej żony dla rosyjskiego następcy tronu. Tron Romanowów Elżbieta, córka Piotra Wielkiego, objęła władzę dopiero po śmierci wszystkich potomków jego wnuka, Piotra II, co świadczy o skomplikowanej sytuacji dziedziczenia w Rosji. Gdy już ją zdobyła, musiała zagwarantować jej sukcesję. W związku z tym, że była bezpłodna, zdecydowała się adoptować siostrzeńca – Karola Piotra Ulryka, znanego historii jako Piotr III. To właśnie jego żoną miała zostać Zofia. Piotr był z pochodzenia Niemcem i nigdy nie opanował biegle rosyjskiego. Był też chorowity i nie wykazywał zainteresowania polityką. Mimo tych wad pozostawał najbliższym krewnym Elżbiety, co zaważyło na sprawie. Katarzyna II Wielka Dla odmiany Zofia, która po przybyciu do Rosji w 1744 roku zmieniła wyznanie na prawosławie oraz przybrała imię Katarzyna, biegle posługiwała się rosyjskim. Szybko związała się z nową ojczyzną. Para stanęła na ślubnym kobiercu w 1745 roku, ale małżeństwo nie było udane. Katarzyna gardziła mężem, szczególną niechęć budziło w niej jego pijaństwo. Piotr III również nie pałał miłością do żony, bił ją i wyzywał. Tak naprawdę oboje żyli oddzielnie, umilając sobie czas w ramionach innych. Jedyny następca t…

Katarzyna-II-Wielka-de32245.jpg
width: 1829
height: 914

Maryna Mniszchówna była pierwszą Polką na rosyjskim tronie. Małżeństwo z carem zakończyło się tragedią
type: item
date: 2025-02-07T10:49:17.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia
subject: polacy
subject: rosja
description: Choć wojewodzianka sandomierska Maryna Mniszchówna została carycą Rosji, jej życiorys daleki był od losów Kopciuszka. Śmierć męża Dymitra Samozwańca I zaledwie dziewięć dni po ślubie była dopiero początkiem gehenny, która stała się jej udziałem.
encoded: W tym artykule: Kim była Maryna Mniszchówna? Droga Maryny Mniszchówny na carski tron Krwawe gody Tragiczne losy Maryny Mniszchówny Losy Maryny Mniszchówny, Polki, która zasiadła na carskim tronie, stały się inspiracją dla wielu polskich i rosyjskich literatów. Zygmunt Krasiński uczynił ją główną bohaterką kobiecą swojej powieści historycznej „Agaj-Han”, a Józef Szujski poświęcił jej dramat „Maryna Mniszchówna”. Małżeństwo Mniszchówny i Dymitra Samozwańca I stanowiło też jeden z głównych wątków tragedii „Borys Godunow” pióra Aleksandra Puszkina i opery Modesta Musorgskiego o tym samym tytule. Chociaż wbrew obiegowej opinii nie była ona jedyną carycą polskiego pochodzenia (Agafia Gruszecka, żona Fiodora III Romanowa, pochodziła z polskiego rodu szlacheckiego herbu Lubicz), swoim burzliwym życiorysem mogłaby obdarzyć kilka osób, a jej historia pokazuje, że marzenie o księciu z bajki może szybko przerodzić się w koszmar. Kim była Maryna Mniszchówna? Marianna Mniszchówna, która zapisała się w historii pod imieniem Maryny, przyszła na świat ok. 1588 r. jako córka wojewody sandomierskiego (od 1593 r. także starosty generalnego ruskiego) Jerzego Mniszcha i Jadwigi Tarłówny. Miała siedmioro rodzeństwa, w tym między innymi starostę generalnego ruskiego Stanisława Bonifacego, kasztelana sądeckiego Franciszka Bernarda i Urszulę, żonę wojewody bełskiego Konstantego Wiśniowieckiego. Ród Mniszchów, z którego się wywodziła, przybył do Polski z Moraw w 1534 r., lecz bardzo szybko dorobił się majątku i zyskał pozycję na dworze Jagiellonów, a następnie Wazów. Rodzina Maryny znana była zresztą ze swojej przebiegłości i sprytu – to właśnie jej stryj Mikołaj Mniszech miał podsunąć królowi Zygmuntowi II Augustowi łudząco podobną do Barbary Radziwiłłówny mieszczkę Barbarę Gizankę jako nową kochankę. Rodzinne ambicje wyniosły Mniszchównę na rosyjski tron, lecz jednocześnie przypieczętowały jej tragiczny los. W 1603 r. na dworze księcia Adama Wiśniowieckiego w Brahiniu pojawił się młody mężc…

Maryna-Mniszchowna-5dc9be1.png
width: 709
height: 473

Zaskakujące znalezisko na dnie Morza Kaspijskiego. Odkryto wrak z Imperium Rosyjskiego
type: item
date: 2025-01-03T16:27:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: iran
subject: rosja
subject: statek
description: Włosko-irański zespół archeologów odnalazł wrak rosyjski, który przewoził olbrzymi ładunek. Najprawdopodobniej zatonął w wodach Morza Kaspijskiego na przełomie XVIII i XIX wieku.
encoded: Spis treści: Wrak statku z czasów Imperium Rosyjskiego Naukowcy byli w stanie zidentyfikować pochodzenie drewna użytego do konstrukcji statku Handel morski na Morzu Kaspijskim Statek przewoził żywność dla żeglarzy To już kolejne archeologiczne odkrycie, które możliwe było m.in. dzięki zmianom klimatu. Naukowcy w Iranie w ciągu ostatnich dekad zaobserwowali wielokrotnie wzrosty i spadki poziomu Morza Kaspijskiego, co prowadziło do erozji obszarów przybrzeżnych. Archeologom udało się dzięki temu odnaleźć szereg różnych artefaktów, które rzucały światło na historię regionu. Wrak statku z czasów Imperium Rosyjskiego Tym razem badacze dokonali czegoś bardziej spektakularnego. Erozja trzymetrowej wydmy wzdłuż południowego wybrzeża Morza Kaspijskiego w Mazandaran w Iranie odsłoniła fragmenty drewnianego statku. Późniejsze wykopaliska odsłoniły całą konstrukcję, która miała aż 28 metrów. Badanie wykazało, że była to jednostka, która należała do Imperium Rosyjskiego. Z kolei datowanie radiowęglowe wykazało, że wrak najprawdopodobniej pochodzi z końca XVIII wieku lub początku XIX wieku. Był trójmasztowcem. Ponadto stwierdzono, że statek był wielokrotnie naprawiany. – Wrak statku nazwaliśmy Zaghemarz – od wioski, która znajduje się niedaleko miejsca odkrycia. Odsłonięcie całości zajęło nam dwa sezony wykopaliskowe. Udało nam się odkopać całą drewnianą konstrukcję kadłuba, w tym stępkę, słupy końcowe, belki konstrukcyjne, deski kadłuba, podłużnice, grodzie i pozostałości dwóch masztów – napisali archeolodzy w badaniu, które zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Maritime Archeology”. Naukowcy byli w stanie zidentyfikować pochodzenie drewna użytego do konstrukcji statku Ponadto naukowcom udało się zidentyfikować również pozostałości różnego rodzaju lin, a także kosze zawierające materiał roślinny. – Przeprowadzono badania archeobotaniczne na próbkach drewna i materiale roślinnym przechowywanym w koszach. Wyniki analizy dostarczyły listy gatunków drewna u…

rosyjski-wrak-99fd150.jpg
width: 1415
height: 921

Ignacy Hryniewiecki to jedyny Polak, który zabił cara Rosji. Jednak niewiele to dało
type: item
date: 2024-11-18T09:32:24.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: rosja
subject: zamachy terrorystyczne
description: W czasach zaborów wielu polskich bojowników brało na cel kolejnych rosyjskich carów. Atak udał się tylko jednemu romantycznemu terroryście. Nazywał się Ignacy Hryniewiecki. W jaki sposób udało mu się tego dokonać?
encoded: Spis treści: Zamach na cara Rosji Wcześniejsza próba zamachu Kim był Ignacy Hryniewiecki? Przebieg zamachu Skutki zamachu Do ataku doszło 13 marca 1881 roku. W okolicach Pałacu Zimowego w Sankt Petersburgu, na nabrzeżu kanału Jekaterińskiego, na sanie z podróżującym carem czekali zamachowcy. Należeli do rewolucyjnej organizacji Narodna Wola (Wola Ludu). Marzyły im się przemiany w Imperium Rosyjskim, obalenie jednowładztwa, demokratyzacja. Początkowo stawiali na działalność wśród ludu, polityczną edukację chłopów i agitację. Kiedy działania te nie przyniosły spodziewanych efektów i nie wzmogły rewolucyjnych nastrojów, narodowolcy postanowili uderzyć w samo serce systemu władzy: zabić cara. Zamach na cara Rosji Na celownik trafił Aleksander II Romanow. Car, który wprawdzie przeprowadzał w imperium reformy i miał łagodniejszy charakter od swego poprzednika Mikołaja I. Jednak ostro zwalczał rewolucjonistów marzących o głębszych przemianach. Carskie władze wyzywały ich od nihilistów, dla których nie ma nic świętego. Zamachowcy nazwali swój cel „Niedźwiedziem”. Próbowali kilka razy (m.in. w 1879 roku przygotowali atak na carski pociąg). Jednak dopiero 13 marca 1881 roku ich plany wypaliły. W grupie mającej zaatakować cara znalazł się niejaki Jelnikow. To fałszywe nazwisko. Naprawdę był to Ignacy Hryniewiecki – radykał, znany jednak z łagodnego usposobienia, pseudonim „Kociak”. Bardzo się ucieszył, że został wytypowany do grupy uderzeniowej. Wierzył, że tym razem atak się powiedzie i gotów był poświęcić własne życie. Zawalił naukę, porzucił studia, myślał tylko o walce. Wcześniejsza próba zamachu Hryniewiecki nie był pierwszym Polakiem, który zasadził się na życie Aleksandra II. Wcześniej, w 1867 roku, strzelał do niego w Paryżu polski imigrant, ex-powstaniec styczniowy Antoni Berezowski. Pistolet eksplodował przy wystrzale, kula ominęła cara. Berezowski został schwytany i skazany przez władze francuskie na zesłanie i ciężkie roboty na Nowej Kaledonii. Hryniewiecki miał za…

ignacy-hryniewiecki-0e8380f.jpg
width: 1200
height: 630

Polacy poczuli się jak na Dzikim Zachodzie. Ich akcje całkowicie zaskoczyły Rosjan
type: item
date: 2024-10-26T12:22:40.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: rosja
subject: wojna
description: Podczas powstania styczniowego polscy kolejarze zmienili Kongresówkę w Dziki Zachód. Ataki na carskie pociągi kompletnie zaskoczyły Rosjan.
encoded: Spis treści: Konspiracja polskich kolejarzy Znaczenie kolei w powstaniu styczniowym Rebelianckie pociągi Walki na linii warszawsko-wiedeńskiej Nieudana zasadzka Akcja pod Czyżewem Eksperyment z nitrogliceryną Pierwszy dzień czerwca 1863 r. był słoneczny i pachniało już latem. Żołnierze pułku Gwardii Petersburskiej podziwiali z okien pociągu linii Petersburg-Warszawa mijane krajobrazy. Można było pomyśleć, że to wyjazd na urlop. I rzeczywiście, niektórzy zapomnieli, że odkąd pociąg znalazł się na ziemi zbuntowanych Polaków, w mijanych zagajnikach może czaić się wróg. Z drugiej strony, czymże było dla gwardzistów to polskie powstanie wobec wojny na Kaukazie, gdzie trzeba było się uganiać po górach i pustkowiach za dzikimi Czerkiesami? Pociąg zbliżał się do miasteczka Czyżew. Tam kilka dni temu buntownicy wykoleili pociąg przewożący Kozaków, ale ich akcja była nieudolna i szybko zostali przepędzeni. Wydawało się mało prawdopodobne, by mogli się szybko zebrać po klęsce i znów zaatakować. Zresztą lokomotywa sygnalizacyjna jadąca przed głównym pociągiem przejechała spokojnie. Jeszcze kilka zakrętów i gwardziści będą mogli rozprostować nogi. Nagle sielankę przerywa zgrzyt żelaza i trzask pękających desek. Elita cesarskiej armii zostaje zmasakrowana! Konspiracja polskich kolejarzy Kolej na ziemiach Królestwa Polskiego na początku lat 60. XIX w. wciąż była nowością, ale już dość „zadomowioną”. Jej rozwój nie tylko umożliwiał szybszą podróż i przewóz towarów, ale przede wszystkim dawał pracę. Przed wybuchem powstania styczniowego przez Kongresówkę biegły tory trzech spółek kolejowych. W 1863 r. pracowało w nich już około 7000 osób. Kolejarze okazali się jedną z aktywniejszych grup zaangażowanych w konspirację i przygotowywanie powstania. Co zresztą nie dziwi, bo wielu zesłańców objętych na początku lat 60. carską amnestią znalazło pracę na kolei. Należał do nich m.in. Karol Ruprecht, przyszły kierownik finansowy Rządu Narodowego. Wśród konspiratorów było też wielu inżynierów …

Powstanie-styczniowe-4846802.jpg
width: 4351
height: 4351

Powstanie listopadowe mogło zakończyć się sukcesem. To największy zryw niepodległościowy w Królestwie Polskim
type: item
date: 2024-10-05T10:56:39.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: rosja
subject: wojna
description: Powstanie listopadowe zapisało się w historii jako największy zryw niepodległościowy XIX wieku. Mimo że stanęli naprzeciw największej potęgi militarnej ówczesnej Europy, powstańcy odnosili niemałe sukcesy na polu walki. Niestety, te miały charakter przejściowy, a insurekcja upadła. Jakie były przyczyny powstania listopadowego? Jakie skutki pociągnęła za sobą walka przeciwko zaborcy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jakie były przyczyny powstania listopadowego? Nastroje rewolucyjne w 1830 roku Przebieg powstania listopadowego Jakie były skutki powstania listopadowego? Podsumowanie powstania listopadowego XIX stulecie było okresem szczególnego nasilenia ruchów narodowowyzwoleńczych. Zaczęło się w latach 30., gdy zawiedzeni funkcjonowaniem Kongresówki Polacy postanowili przeciwstawić się zaborczemu Imperium Rosyjskiemu. Jakie były przyczyny powstania listopadowego? W 1815 roku, na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego, powstało Królestwo Polskie. W ten sposób zaborcy chcieli ograniczyć ryzyko wystąpienia buntu. Ów twór miał być czymś w rodzaju enklawy wolności. Królestwo miało mieć własną konstytucję i wojsko. O cenzurze nie było mowy, a językiem urzędowym miał być polski. Tyle teorii. W praktyce Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim. Władzę w jego granicach sprawował car Aleksander I. Co oczywiste, wolność Polaków nie leżała w jego interesie. Łamanie postanowień konstytucji Królestwa Polskiego Brat cara, wielki książę Konstanty Pawłowicz Romanow, oficjalnie pełnił funkcję dowódcy Wojska Polskiego. Jednak w praktyce w imieniu Aleksandra I sprawował nieograniczoną władzę. Wielki książę usankcjonował tajną policję. Donosicielstwo kwitło w najlepsze. Już w 1819 roku wprowadzono cenzurę. Zamknięto liberalne czasopisma, co spotkało się z reakcją części społeczeństwa. W 1820 roku posłowie z województwa kaliskiego, zwani Kaliszanami, zawiązali legalną opozycję. Politycy działający pod przywództwem Wincentego i Bonawentury Niemojowskich sprzeciwiali się nielegalnym działaniom. Na sejmie w 1820 roku wypunktowali przed carem wszystkie „ułomności” Królestwa Polskiego. W odpowiedzi na to władca zerwał obrady. Wznowiono je dopiero po 5 latach, już bez udziału Kaliszan, na których nałożono areszt domowy. Prześladowanie organizacji niepodległościowych Legalna opozycja przestała funkcjonować. W rezultacie do głosu doszły tajne organizacje niepodległo…

powstanie-listopadowe-e559b01.jpg
width: 1209
height: 807