Został zaatakowany w absolutnej ciemności. Co naprawdę wydarzyło się na dnie oceanu?
Ma zaledwie osiem metrów długości, a jego wnętrze to ciasna, naszpikowana elektroniką tytanowa sfera. Mimo to załogowy pojazd podwodny Alvin zmienił nasze rozumienie oceanicznych głębin bardziej niż jakakolwiek inna jednostka w historii. 1 czerwca mija dokładnie 62. rocznica wejścia do służby tego podwodnego weterana, który przetrwał ataki gigantycznych ryb, odnalazł zgubioną broń jądrową i jako pierwszy ukazał światu spoczywającego na dnie Atlantyku Titanica.
Spis treści: Jak powstał Alvin i dlaczego zrewolucjonizował naukę Zagubiona bomba wodorowa i atak miecznika Pierwszy przy wraku Titanica. Misja Roberta Ballarda Odkrycie, które zmieniło podręczniki biologii Nowe życie weterana – Alvin schodzi na 6500 metrów Ciemność, potworne ciśnienie zdolne zmiażdżyć stalowy czołg i tajemnice, o których naukowcom nawet się nie śniło. Choć eksploracja kosmosu przyciąga uwagę miliardów, najważniejsza bitwa o poznanie sekretów naszej planety rozegrała się na dnie oceanów. W roli głównej wystąpiła konstrukcja tak genialna, że od ponad sześciu dekad rzuca wyzwanie otchłani. Poznajcie Alvina – podwodnego weterana, który widział rzeczy, w które trudno uwierzyć. Jak powstał Alvin i dlaczego zrewolucjonizował naukę Wszystko zaczęło się na początku lat 60. XX wieku, gdy amerykańska marynarka wojenna we współpracy z Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI) postanowiła stworzyć uniwersalny, zwrotny pojazd do badań głębinowych. Dokładnie 1 czerwca 1964 roku do służby wszedł Alvin (DSV-2) – nazwany tak na cześć oceanografa Allyna Vine’a. W czasach, gdy eksploracja oceanów opierała się na ślepych i mało zwrotnych batyskafach, Alvin oferował naukowcom coś bezcennego: tytanowe ramiona manipulatorów, okna obserwacyjne i zwrotność pozwalającą na precyzyjne manewrowanie w najtrudniejszym podwodnym terenie. Choć początkowo maksymalne zanurzenie pojazdu wynosiło niespełna 2000 metrów, konstrukcja okazała się dobrą bazą do późniejszych modyfikacji. Zagubiona bomba wodorowa i atak miecznika Historia Alvina to gotowy scenariusz na thriller kinowy. Już na początku swojej kariery, w 1966 roku, pojazd został wezwany do ściśle tajnej operacji u wybrzeży Palomares w Hiszpanii. Doszło tam do katastrofy amerykańskiego bombowca B-52, który zderzył się z tankowcem, gubiąc w wodach Morza Śródziemnego bombę wodorową. To właśnie załoga Alvina zlokalizowała zaginiony ładunek termojądrowy na głębokości niemal 900 metrów, zapobiegając międzynarodowemu kryzysowi. Niewielki pojazd musiał też dosłownie walczyć o przetrwanie z mieszkańcami głębin. W 1967 roku, podczas misji na skraju Prądu Zatokowego, Alvin został zaatakowany przez agresywnego i szybkiego miecznika. Ryba o wadze blisko 90 kilogramów wbiła swój „miecz” w szczelinę poszycia z tworzywa sztucznego, blokując się w kadłubie. Załoga musiała natychmiast awaryjnie wynurzyć się na powierzchnię. Ryba skończyła jako kolacja dla ekipy technicznej, a Alvin wyszedł z tego starcia bez poważniejszych uszkodzeń strukturalnych. Pojazd o mało nie zatonął na stałe w 1968 roku, gdy zerwały się liny stalowe transportującej go platformy. Alvin spoczął na dnie Atlantyku (na głębokości 1500 metrów) na niemal rok. Kiedy go podniesiono, naukowcy odkryli, że pozostawione wewnątrz kanapki z dżemem i termosy z bulionem były niemal nienaruszone. To spektakularne odkrycie udowodniło, że pod ogromnym ciśnieniem i w niskiej temperaturze procesy rozkładu organicznego przebiegają diametralnie wolniej, co dało impuls do nowych badań biochemicznych. Pierwszy przy wraku Titanica. Misja Roberta Ballarda Dla szerokiej opinii publicznej Alvin stał się jednak legendą w lipcu 1986 roku. Rok po zlokalizowaniu wraku Titanica przez bezzałogowego robota Argo, wybitny oceanograf Robert Ballard zszedł na dno Atlantyku na pokładzie Alvina. Jako pierwszy człowiek od 1912 roku spojrzał na najsłynniejszy liniowiec. To z pokładu Alvina sterowano robotem Jason Jr., który wpłynął do wnętrza wraku, rejestrując ikoniczne kadry słynnych, zardzewiałych schodów pierwszej klasy. Misja ta udowodniła, że ludzka obecność na głębokości blisko 4000 metrów jest kluczowa dla prowadzenia tak skomplikowanych operacji eksploracyjnych. Odkrycie, które zmieniło podręczniki biologii Choć Titanic przyniósł Alvinowi globalną sławę, jego największe naukowe osiągnięcie miało miejsce pod koniec lat 70. Podczas ekspedycji w rejonie Grzbietu Galapagos naukowcy na pokładzie Alvina odkryli hydrotermalne kominy oceaniczne (tzw. black smokers). Wokół tych gejzerów, wyrzucających toksyczną, nasyconą siarkowodorem wodę o temperaturze przekraczającej 300°C, tętniło bogate, nieznane dotąd życie: gigantyczne rurkoczułkowce, ślepe kraby i unikatowe małże. Był to naukowy przewrót – udowodniono, że ekosystemy mogą rozwijać się w absolutnej ciemności, bez dostępu do światła słonecznego, opierając się na chemosyntezie. To odkrycie do dziś redefiniuje nasze poszukiwania życia na innych planetach i lodowych księżycach, takich jak Europa czy Enceladus. Nowe życie weterana – Alvin schodzi na 6500 metrów Wydawać by się mogło, że po ponad sześciu dekadach tak intensywnej pracy Alvin zasłużył na miejsce w muzeum. Nic bardziej mylnego. Pojazd przeszedł serię gruntownych, wielomilionowych modernizacji przeprowadzonych przez inżynierów z WHOI. Wymieniono tytanową sferę załogową, zainstalowano ultranowoczesne systemy oświetlenia LED, kamery o rozdzielczości 4K oraz ulepszone ramiona robotyczne. Dzięki tym zmianom Alvin może obecnie schodzić na głębokość aż 6500 metrów. Tylko w tym roku zbliżył się wraków z I wojny światowej. Oznacza to, że najstarsza aktywna łódź podwodna świata zyskała dostęp do 98% powierzchni całego globalnego dna oceanicznego. Legenda głębin wciąż pisze swój ciąg dalszy, udowadniając, że w wyścigu o poznanie tajemnic Ziemi człowiek w tytanowej kapsule wciąż jest niezastąpiony. Źródło: WHOI.edu Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Kiedy powstał pierwszy telefon komórkowy? Właśnie mija okrągła rocznica
3 kwietnia 1973 roku pokazano pierwszy przenośny telefon. Pierwszy telefon komórkowy powstał z inspiracji komunikatorami w serii filmów „Star Trek".
W tym artykule: Kiedy przeprowadzono pierwszą rozmowę przez komórkę? Jak powstał pierwszy telefon komórkowy? Jak wyglądał pierwszy telefon komórkowy? Na specjalnym pokazie na Manhattanie w Nowym Jorku firma Motorola zaprezentowała DynaTAC (Dynamic Adaptive Total Area Coverage). Telefon był prototypem współczesnej komórki. Kiedy przeprowadzono pierwszą rozmowę przez komórkę? Pierwszą w historii rozmowę przez komórkę przeprowadził inżynier Martin Cooper. Mężczyzna, stojąc na chodniku w centrum Nowego Jorku, zadzwonił do szefa konkurencyjnego zespołu badawczego Bell Labs. Pierwszy telefon komórkowy skonstruował zespół kierowany przez Martina Coopera. On też uważany jest za ojca telefonii komórkowej. Już kilka lat po tym wydarzeniu przyznał się, że zawsze chciał mieć taki komunikator, jak kapitan Kirk z serialu „Star Trek”. Cooper najpierw pracował nad systemem kontrolowanej bezprzewodowo sygnalizacji świetlnej, później zajął się popularnymi pagerami. Służyły one do komunikacji tylko w jednym budynku. Cooper udoskonalił system i sygnał mógł być przesłany do innego miasta. Logiczne było, że teraz kolej na połączenie pagera z telefonem. Jak powstał pierwszy telefon komórkowy? Motorola od dawna produkowała przeznaczone dla samochodów telefony komórkowe. Te urządzenia były jednak duże, ciężkie i można je było uruchomić tylko przy działającym silniku auta. – Uważaliśmy, że ludzie nie będą chodzić do samochodu specjalnie po to, aby zadzwonić. Ludzie chcą rozmawiać ze sobą i najlepszym sposobem, aby im to umożliwić, jest zbudowanie telefonu osobistego. Takiego, który ma numer przypisany nie do konkretnego miejsca, nie do biurka, nie do domu, ale do osoby – mówił Martin Cooper. Czy pierwszy komputer powstał w USA, w Niemczech czy w Anglii? Spory o to trwają do dziś Bez wynalazku, którego początki sięgają pierwszej połowy XX wieku, dzisiejszy świat wyglądałby zupełnie inaczej. Kiedy powstał pierwszy komputer? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pierwszy-komputer-jak-wyglada-historia-komputera-na-swiecie-fot-user-manop-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-migrated-f1b4c7c.jpg" width="631" height="700" alt="Pierwszy komputer – jak wygląda historia komputera na świecie? (fot. User:Manop, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" title="Pierwszy komputer – jak wygląda historia komputera na świecie? (fot. User:Manop, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" /> Jak wyglądał pierwszy telefon komórkowy? DynaTAC była ciężka (około 2 kg) i nieporęczna (stąd potoczna nazwa, która do niej przylgnęła – „cegła” lub „but”). Mogła jednak działać w każdym miejscu. Bateria pozwalała na 30 minut rozmowy lub 8 godzin czuwania po 10-godzinnym ładowaniu. Oprócz przycisków do wybierania numerów znajdowały się na niej przyciski funkcyjn,e takie jak: Rcl (Recall), Clr (Clear), Snd (Send), Sto (Store), Fcn (Function), End (End), Pwr (Power), Lock (Lock), Vol (Volume). W książce telefonicznej można było zapisać trzydzieści numerów. 16 września 1975 roku Motorola otrzymała patent nr 3 906 166 na „System telefonii radiowej”. Dopiero 21 sierpnia 1983 roku Federalny Urząd Łączności USA (FCC) dopuścił do użytku DynaTAC 8000X, pierwszy na świecie komercyjny przenośny telefon komórkowy. Aparat kosztujący 3 995 dolarów (dziś byłoby to prawie 17 tys. dolarów) kupiło w ciągu roku 12 tys. osób. Na początku można było z niego rozmawiać tylko w centrum Chicago. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Dokładnie 98 lat temu zakazano nauczania w szkołach teorii ewolucji. Jak długo trwał zakaz?
Był to pierwszy w Stanach Zjednoczonych zakaz nauczania ewolucji. Jego konsekwencją był słynny „małpi proces” – akcja, która doczekała się w Stanach Zjednoczonych wielu opisów, analiz i spekulacji.
W tym artykule: Jak doszło do wprowadzenia zakazu? Kto się bał teorii ewolucji? Jak wyglądał proces sądowy w sprawie zakazu nauczania ewolucji? Jak długo obowiązywał zakaz nauczania ewolucji? Zabronione jest „nauczanie każdej teorii, która zaprzecza historii stworzenia człowieka przez Boga, jak uczy Biblia”. Tak brzmiało przyjęte 13 marca 1925 roku prawo, za którego złamanie groziła grzywna od 100 do 500 dolarów. Jak doszło do wprowadzenia zakazu? Amerykańska Unia Swobód Obywatelskich (American Civil Liberties Union, ACLU) postanowiła wykorzystać zakaz uczenia o ewolucji do zdobycia rozgłosu. Jej członkowie wierzyli, że jest niezgodny z amerykańską konstytucją, która zakłada ścisły rozdział państwa i religii. Mógł to orzec tylko Sąd Najwyższy – do tego jednak niezbędne było, by wpierw na jego wokandę trafiła sprawa o złamanie ustawy przyjętej w Tennessee. Czyli ktoś musiałby celowo złamać prawo, ucząc teorii ewolucji. Unia zamieściła więc w „Chattanooga Daily Times” z 4 maja 1925 r. ogłoszenie, że szuka nauczyciela, który da się oskarżyć. Ochotnikowi obiecała pomoc prawników i żadnych przykrych konsekwencji. Kilku wpływowych obywateli zebranych w aptece w Dayton dostrzegło w ogłoszeniu szansę: proces przysporzy miasteczku sławy, zareklamuje je i spowoduje w rezultacie wzrost gospodarczy. Znaleziono ochotnika – Johna Thomasa Scopesa, młodego nauczyciela i trenera szkolnej drużyny futbolowej w Dayton. Przyznał się, że nauczał teorii ewolucji w swojej klasie. Zawiadomiono prasę. Kto się bał teorii ewolucji? Tak naprawdę Scopes nie uczył biologii, miał tylko krótkie zastępstwo za nauczyciela tego przedmiotu. Uczniów przed procesem poinstruowano, jak mają zeznawać, by potwierdzać zarzuty oskarżyciela. Był nim William Jennings Bryan, prawnik i trzykrotny demokratyczny kandydat na prezydenta. Ostatnie lata spędził jednak na pisaniu i wykładaniu teologii. Wierzył, że Biblię należy interpretować dosłownie. Obrony Scopesa podjął się natomiast 68-letni Clarence Seward Darrow, ateista, najsławniejszy prawnik kryminalny w Ameryce. Nie wziął honorarium, jak zauważył, „po raz pierwszy, ostatni i jedyny w moim życiu”. Od maja do lipca w Dayton trwała intensywna praca: przebudowano ulice, część zamieniono w deptaki, zbudowano drewnianą platformę przed gmachem sądu, zorganizowana camping. Salę sądową wyposażono w najnowszy sprzęt telefoniczny i telegraficzny, skonstruowano platformy dla kamer filmowych i mikrofonów radiowych. Proces był pierwszy raz w historii transmitowany bezpośrednio przez WGN Radio do słuchaczy w całych Stanach Zjednoczonych. Jak wyglądał proces sądowy w sprawie zakazu nauczania ewolucji? 10 lipca 1925 roku sąd rozpoczął pracę. Ulica prowadząca do lokalnego gmachu sądu była pełna sprzedawców hamburgerów, kanapek, arbuzów, lemoniady, Biblii, książek do biologii. Do miasta przybyło prawie 5 tys. widzów. Kilka szympansów, o których mówiono, że zostały przywiezione do miasta w celu zeznawania w sprawie oskarżenia, wystąpiło na pokazie na głównej ulicy. Szympans Joe Mendi w kraciastym garniturze bawił ludzi na trawniku przed gmachem sądu. Na sklepie mięsnym widniał napis: „Sprzedajemy wszelkiego rodzaju mięso, oprócz małpiego!”. Dziennikarz Henry Louis Mencken nadał sprawie nazwę „Monkey Trial” („Małpi proces”). Sala sądowa przeznaczona na 400 osób pomieściła prawie tysiąc. Na samym początku procesu obrona poniosła porażkę, bo powołanych przez Darrowa naukowców sędzia nie dopuścił do zeznawania. Jak uzasadniał, przed sądem stoi Scopes, a nie teoria ewolucji i jej naukowa wartość. Siódmego dnia, z obawy przed zawaleniem i z powodu upału, rozprawę przeniesiono na wolne powietrze. I tu rozegrała się „najbardziej niesamowita scena sądowa w anglosaskiej historii”, jak napisał „New York Times”. Najstarsza inskrypcja odkryta przez archeologów w Jerozolimie. To obelga wobec gubernatora Człowiek, który napisał te słowa, musiał naprawdę nienawidzić ówczesnego gubernatora Jerozolimy. Tak bardzo, że życzył mu śmierci… Obrońca zagrał niespodziewanie dla wszystkich. Na jedynego świadka wezwał... oskarżyciela, który miał zeznawać jako ekspert. Darrow był do tego odpowiednio przygotowany przez znawców Biblii – trenował wcześniej riposty na przewidywane odpowiedzi Bryana. Ten nie miał szans. Wielokrotnie wygłaszał sprzeczne, dziwne, śmieszne poglądy. Ku uciesze zgromadzonego tłumu oskarżyciel został skompromitowany. Miał jednak jeszcze jedną szansę: przygotował mowę końcową, która tłumaczyła jego poglądy. Liczył, że ona zapewni mu bezapelacyjne zwycięstwo. Przegrał! Bo obrona przyznała, że oskarżony jest... winny i poprosiła sąd o wydanie wyroku skazującego (a o to przecież chodziło ACLU). Przemówienie końcowe Bryana okazało się niepotrzebne. Ława przysięgłych wydała werdykt po 9-minutowej naradzie: winny! Sędzia skazał Scopesa na 100 dolarów grzywny (dziś byłoby to około 1400 dolarów). 21 lipca o godzinie 12:04 zakończył się najsłynniejszy proces sądowy. Jak długo obowiązywał zakaz nauczania ewolucji? W postępowaniu odwoławczym, na które liczyła ACLU, uchylono jednak wyrok, ze względów... proceduralnych. To przysięgli powinni określić wysokość grzywny – sędzia może to zrobić, ale tylko do wysokości 50 dol. Sprawa nie dotarła więc nigdy do Sądu Najwyższego. Zakaz nauczania ewolucji został zaś uchylony dopiero w 1967 r.
155 lata temu Dmitrij Mendelejew zaprezentował układ okresowy
Dmitrij Mendelejew pozostawił po sobie ponad 1500 prac naukowych. Najważniejsza z nich zmieniła sposób myślenia o tym, jak jest uporządkowany nasz świat. 6 marca 1869 roku naukowiec przedstawił układ okresowy pierwiastków.
W tym artykule: Jak Mendelejew stworzył układ okresowy? Z czego zasłynął Dmitrij Mendelejew? Co odkrył Mendelejew? W czasach Mendelejewa wiedziano, że istnieją 63 pierwiastki. Zauważono, że pomiędzy niektórymi występują pewne podobieństwa. Dmitrij Mendelejew pracował nad koncepcją uporządkowania pierwiastków. „Gdy są ułożone w kolejności wzrastającej masy atomowej, niektóre właściwości okresowo się powtarzają” – zauważył. Jak Mendelejew stworzył układ okresowy? Uczony wyciągnął stertę starych wizytówek, na odwrocie każdej napisał nazwę jednego pierwiastka, jego symbol chemiczny, masę atomową oraz wszystkie jego właściwości fizyczne i chemiczne, jakie do tej pory poznano. I tymi „kartami” zaczął układać pierwiastkowego pasjansa. Okazało się, że gdy uszeregował pierwiastki w tabeli według mas atomowych, wtedy ich właściwości powtarzały się okresowo. Po takim uporządkowaniu pozostały jednak w tabeli puste miejsca, w których, jak przypuszczał Mendelejew, miały się znaleźć jeszcze nieodkryte pierwiastki. Miał rację. Już kilka lat później, w 1875 roku, odkryto gal. Po kolejnych czterech latach skand, a w 1886 roku – german. Właściwości tych pierwiastków i ich związków były takie, jak przewidział teoretycznie uczony. To był tryumf jego teorii. Układ okresowy został po raz pierwszy zaprezentowany 6 marca 1869 roku. Odkryto 4 nowe pierwiastki. Nie mają jeszcze swoich nazw ​Cztery pierwiastki chemiczne zostały oficjalnie dodane do okładu okresowego – informuje serwis BBC News. Z czego zasłynął Dmitrij Mendelejew? Mendelejew był człowiekiem o wielu dziwactwach. Nie lubił się strzyc. Robił to tylko raz w roku, gdy zbliżały się upały. Golił się wtedy na zero, aby przez następne 12 miesięcy nie zawracać sobie głowy drobiazgami. Nosił, za przykładem Lwa Tołstoja, obszerną, luźną odzież. Pracował nocą, kładł się spać około czwartej, wstawał koło południa. Wolny czas przeznaczał na... robienie walizek, które kleił wynalezioną przez siebie substancją. Był drażliwy, robił awantury o błahe sprawy, np. rzucił się na kelnera w restauracji z powodu podania ciepłej herbaty. W 1876 r. zakochał się obsesyjnie w 17-letniej Annie Popowej. Groził samobójstwem, jeśli nie będzie go chciała. Był od niej o 26 lat starszy, już miał żonę oraz dwoje dzieci. Mendelejew obiecał żonie w zamian za rozwód mieszkanie w Petersburgu, daczę nad Zatoką Fińską i wszystkie swoje zarobki z uniwersytetu. Gdy zdobył jej zgodę, natychmiast wziął ślub z ukochaną Anną, mimo że rozwód uzyskał dopiero miesiąc później. Był więc bigamistą. Pop udzielający ślubu wziął 10 tys. rubli łapówki. Został za to wyrzucony z Kościoła. Mimo rozwodu uczony cały czas był bigamistą, bo przepisy umożliwiały powtórny ożenek dopiero 7 lat po rozwodzie. Ale cała sprawa rozeszła się po kościach. Gdy ktoś napisał petycję do cara, że chce wziąć wcześniej ślub jak Mendelejew, car odpowiedział: „To prawda, że Mendelejew ma dwie żony, ale przecież mam tylko jednego Mendelejewa!”. Co odkrył Mendelejew? Oprócz osiągnięć w chemii, fizyce, metrologii, ekonomii i inżynierii Mendelejew był odkrywcą pokładów węgla i rudy żelaza w Donbasie oraz współtwórcą pierwszej rosyjskiej rafinerii. Chcąc przekazać wiedzę naukową zwykłym ludziom w Rosji, podróżował od wsi do wsi pociągiem – w trzeciej klasie – spotykając się z chłopami i udzielając porad naukowych dotyczących uprawy i hodowli. W 1887 roku wykonał samotny lot balonem na ogrzane powietrze, próbując obserwować zaćmienie Słońca. Nigdy wcześniej nie latał balonem i nie miał pojęcia, jak wylądować. W 1893 r. objął fotel dyrektora Centralnego Biura Miar, w którym zatrudniał kobiety na odpowiedzialnych stanowiskach. Wprowadził system metryczny w Rosji. To podobno on ustalił, że wódka powinna mieć moc 40 proc. Etykieta „Russian Standard” informuje, że „wódka powstała według norm stworzonych w 1894 roku przez światowej sławy chemika Dmitrija Mendelejewa”. Do ostatnich dni pozostawał aktywny zawodowo. Zmarł na grypę sześć dni przed swoimi 73. urodzinami, 2 lutego 1907 r. w Petersburgu. Anna czytała mu wtedy „Podróż do Bieguna Północnego” Juliusza Verne’a.
Astronauta oddalił się na 100 metrów od wahadłowca. Kto odbył pierwszy spacer w kosmosie?
7 lutego 1984 roku Bruce McCandless, członek załogi wahadłowca Challenger, jako pierwszy człowiek w historii opuścił statek kosmiczny bez stałego połączenia z jednostką. To był historyczny spacer w kosmosie.
W tym artykule: Czym był odrzutowy plecak MMU? Jak się przygotować do kosmicznego spaceru? Jak wyglądał swobodny kosmiczny spacer? Co się dalej działo z odrzutowym plecakiem? Co znajduje się w przestrzeni kosmicznej? Dzień później – 8 lutego również drugi członek załogi, Robert Stewart, doświadczył „niespętanego kosmicznego spaceru” – jak określiła to wówczas prasa. Wcześniej wszystkie kosmiczne spacery (EVA, czyli Extra-Vehicular Activity – czynności pozapojazdowe) astronauci odbywali uwiązani do statku liną, którą̨ potem wciągano ich na pokład. Tym razem swobodę̨ astronautom dała MMU (Manned Maneuvering Unit), Załogowa Jednostka Manewrowa, ważąca na Ziemi 148 kilogramów. Czym był odrzutowy plecak MMU? MMU to odrzutowy plecak składający się z dwóch zbiorników ze stopu aluminium wzmocnionego kevlarem. Zawierały 5,9 kg azotu, co wystarczało na 6 godzin pracy. 24 dysze, umieszczone w różnych miejscach MMU, uruchamiane opuszkami palców astronauty umożliwiały manewrowanie. Automatyczna funkcja utrzymywania pozycji pozwalała uwolnić obie ręce, by wykonać np. naprawy. Urządzenie mogło osiągnąć prędkość 25 m/s. Więcej o tym, jak wygląda nowoczesny skafander kosmiczny, przeczytasz tutaj. Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! Wielkimi krokami zbliżamy się do ery kosmicznej turystyki. Ile kosztuje lot w kosmos? Czy każdy, kto jest w stanie zapłacić odpowiednio wysoką cenę, może wyruszyć na kosmiczną odyseję? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ile-kosztuje-lot-w-kosmos-sprawdz-fot-dr-sp-andia-universal-images-group-via-getty-images-07a6fa9.jpeg" width="938" height="492" alt="Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! (fot. DR/SP/Andia/Universal Images Group via Getty Images)" title="Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! (fot. DR/SP/Andia/Universal Images Group via Getty Images)" /> Jak się przygotować do kosmicznego spaceru? Dzień przed tym,zanim odbył się spacer w kosmosie zmniejszono ciśnienie i zwiększono ilość tlenu na statku, aby usunąć azot z krwiobiegu astronautów. Podczas wykonywania spaceru kosmicznego w niskociśnieniowych skafandrach azot może powodować poważne komplikacje zdrowotne i prowadzić nawet do śmierci. – Założyłem bieliznę wraz z elastycznymi rurkami wypełnionymi wodą, które miały mnie chłodzić, oraz skafander. Słyszałem: Jesteś gotowy. Idź, idź, idź! Wszedłem do śluzy, zamknąłem właz, rozhermetyzowałem go, otworzyłem i... wyszedłem!” – opowiadał Bruce McCandless. Jak wyglądał swobodny kosmiczny spacer? 47-letni astronauta przebywał w kosmosie prawie cztery godziny. Leciał z prędkością 28 tys. km/godz., ale w stosunku do statku poruszał się z szybkością jedynie 31 cm/s. – Chciałem powiedzieć coś podobnego do Neila [Armstronga], kiedy wylądował na Księżycu, więc powiedziałem: „Może to był mały krok dla Neila, ale dla mnie to duży skok”. To nieco rozluźniło napięcie. Było mi strasznie zimno, moje zęby szczękały, cały dygotałem – relacjonował Bruce McCandless. Skafander zaprojektowano tak, aby astronauci mogli intensywnie pracować. Wtedy pocili się i trzeba było ich chłodzić. Tym razem jednak McCandless bez wysiłku poruszał się w kosmosie i dodatkowe chłodzenie nie było potrzebne. Czego astronauci mogą nauczyć nas o podróżowaniu? Opowiada Randy Bresnik Można stworzyć całkiem niezłą listę miejsc do odwiedzenia prze śmiercią, gdy ogląda się Ziemię z odległości 400 kilometrów. Wystarczy zapytać o to astronautę Randy'ego Bresnika. Co się dalej działo z odrzutowym plecakiem? MMU zaprojektował inżynier Charles Whitsett, z którym McCandless pracował od 1967 roku. W tym czasie wspierał też inne misje i czekał na swoją kolej, by polecieć w kosmos. „Jedli, spali i oddychali tak samo” – mówili o nich w NASA. To było wyczerpujące 17 lat badań, prób, konstruowania, poprawiania, rozwiązywania problemów. Astronauta testował MMU pod wodą i wewnątrz stacji kosmicznej Skylab. Mimo tylu lat prac odrzutowy plecak nie pozostał długo w użyciu. Jego ostatnią misją była STS-51-A, która poleciała w listopadzie 1984 roku. Astronauci Joseph P. Allen i Dale Gardner używając MMU przechwycili wówczas dwa satelity, zabrali je do ładowni i wrócili z nimi na Ziemię. Na tym skończyła się kariera MMU. Odrzutowe plecaki znalazły swoje miejsce w muzeach. Wyeliminował je... prom kosmiczny, który był tak zwrotny, że łatwiej było po prostu podlecieć nim do wybranego obiektu i chwycić ramieniem robota. Co znajduje się w przestrzeni kosmicznej? Przestrzeń kosmiczna to niemal całkowita próżnia. Gdyby astronauci nie byli chronieni specjalnym skafandrem, działanie próżni, a co za tym idzie gwałtowne odcięcie od tlenu, powodowałoby u nich utratę przytomności już po 10 sekundach. Śmierć mózgowa nastąpiłaby już po 2 minutach. O tym, gdzie zaczyna się przestrzeń kosmiczna, przeczytasz również tutaj. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
223 lata temu zaczęła się era papieru. Kto opatentował pierwszą maszynę papierniczą?
Przez wielu historyków ten wynalazek stawiany jest na równi z Internetem. Od czasu gdy na początku I wieku w Chinach opracowano pierwszą recepturę papieru, sposób jego produkcji był powolny, kosztowny i mało wydajny.
W tym artykule: Jak doszło do opatentowania maszyny papierniczej? Gdzie rozwijał się przemysł papierniczy? Ciekawostki o papierze Dopiero wynalazek Nicholasa-Louisa Roberta pozwolił na gwałtowny rozwój piśmiennictwa, przemysłową produkcję gazet, książek, wszelakiego rodzaju druków. 18 stycznia 1799 roku Francuz opatentował pierwszą maszynę papierniczą. Jak doszło do opatentowania maszyny papierniczej? Francuski żołnierz i inżynier mechanik Nicolas-Louis Robert (1761–1828) został zatrudniony w jednym z paryskich domów wydawniczych należących do rodziny Didot. Jego szefem był Saint-Léger Didot. Zarówno Robert, jak i Didot ciągle byli świadkami konfliktów między robotnikami ręcznie produkującymi papier. Jak powstawał papier czerpany? Wykonywano go po jednym arkuszu, ręcznie zanurzając prostokątną ramę z dnem sitowym w kadzi z pulpą. Po wyjęciu i wyciśnięciu wody pozostałą papkę pozostawiano do wyschnięcia. Rama nie mogła być ponownie użyta, dopóki nie usunięto z niej poprzedniego arkusza papieru. Robert postanowił usprawnić ten proces. Po wielu próbach i błędach zbudował mały prototypowy model. Jego maszyna miała ruchomą taśmę sitową, która nabierała miazgę (główne źródło masy papierniczej stanowiły szmaty z bawełny i lnu) i dostarczała nieprzerwany arkusz mokrego papieru do rolek wyciskających wodę. Potem ręcznie zawieszano go na prętach w celu wysuszenia Ta ciągła nieprzerwana kartka papieru była na koniec cięta na osobne arkusze. Robert złożył wniosek o patent francuski na swoją maszynę 9 września 1798 roku. Przyznano mu go 18 stycznia 1799 r. Ostatecznie sprzedał za 25 tys. franków (których nigdy nie otrzymał) patent i prototyp maszyny firmie Léger Didot w 1800 roku. Rysunki z Nazca – największa tajemnica Peru Rysunki z Nazca układają się w w geometryczne wzory i kształty zwierząt. Na przestrzeni lat stały się inspiracją dla wielu teorii. Oto co o nich wiemy, a co pozostaje niewiadomą. Gdzie rozwijał się przemysł papierniczy? Didot chciał udoskonalać i opatentować maszynę w Anglii, z dala od porewolucyjnej Francji. W marcu 1801 r. podpisał umowę z braćmi Sealym i Henrym Fourdrinier, przedsiębiorcami papierniczymi z Londynu. Zainwestowali oni 60 000 funtów w budowę dużej maszyny. Ta próba okazała się sukcesem i przyznano im angielski patent w 1806 roku. Jednak projekt nie odniósł sukcesu komercyjnego i doprowadził do bankructwa Fourdrinierów (mimo to maszyna papiernicza nadal nazywana jest ich imieniem). Niedługo po tym postawiono nowe maszyny w kilku miasteczkach Anglii, a w 1811 r. pierwszą we Francji. Spowodowało to znaczny spadek ceny papieru oraz wzrost dostępności tego trudnego – do tej pory – do zdobycia produktu. W 1812 r., ze względu na zły stan zdrowia, Robert przeniósł się do Vernouillet, 90 kilometrów na zachód od Paryża i otworzył małą szkołę. Zarabiał niewiele. Zmarł załamany i pozbawiony środków do życia 8 sierpnia 1828 roku. Nigdy nie dowiedział się, jak wielkie zyski przyniósł jego wynalazek. Ciekawostki o papierze Po co wymyślono origami? W VI wieku w Japonii wymyślono i dopracowano sztukę składania papieru. Początkowo origami było ściśle zarezerwowane do celów ceremonialnych. Ponad 1000 lat później, w XVII wieku, origami zaczęto układać również dla rozrywki. Nieformalny sposób praktykowania tej sztuki przyczynił się do szybkiego rozpowszechnienia origami się na całym świecie. Ile papieru produkuje się rocznie? W samym tylko 2021 roku na całym świecie wyprodukowano około 96 milionów ton papieru do celów graficznych. Tymczasem produkcja kartonów i opakowań wyniosła 264 mln ton. Ogółem ilość papieru wyprodukowanego na całym świecie w 2021 roku ważyła ponad 417 milionów ton metrycznych. To mniej więcej tyle, ile waży 1000 wież Burdź Chalifa w Dubaju, czyli najwyższego budynku na świecie. Z czego robi się papier? Papier powstaje z włókien organicznych. Przede wszystkim z celulozy, czyli włókna otrzymywanego w wyniku mielenia bali drzewnych. Najczęściej wykorzystywanym do produkcji papieru gatunkami drzew są: brzoza, sosna, świerk, osika i eukaliptus. Kiedy wydano pierwszą książkę na papierze? Za pierwszą książkę wydaną na papierze uznaje się „Diamentową sutrę" powstałą w Japonii w 868 roku. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Kto pierwszy odkrył planety pozasłoneczne? Rocznica wielkiego sukcesu Polaka
Dokładnie 31 lat temu prof. Aleksander Wolszczan odkrył pierwszy pozasłoneczny system planetarny. Do chwili powstania tego artykułu ziemscy astronomowie opisali już 5297 planet spoza Układu Słonecznego.
W tym artykule: Co to są egzoplanety? Kim jest Aleksander Wolszczan? Ile znamy egzoplanet? Pierwszy pozasłoneczny system planetarny został odkryty w 1991 roku przez polskiego radioastronoma i astrofizyka prof. Aleksandra Wolszczana. Wyniki badań zaprezentowano na Zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego w Atlancie i opublikowano na łamach czasopisma „Nature” 9 stycznia 1992 roku. Dziś mija dokładnie 31 lat od tego wydarzenia. Co to są egzoplanety? Egzoplanety to planety, które znajdują się poza naszym Układem Słonecznym. Przedrostek „exo” pochodzi z języka greckiego, w którym oznacza „poza”. Do 1991 roku nie znaliśmy, a przynajmniej nie mieliśmy wyraźnego dowodu na istnienie jakiejkolwiek planety, która krążyłaby wokół gwiazdy innej niż Słońce. Dopiero odkrycie polskiego uczonego wraz z kanadyjskim radioastronomem Dalem Frailem potwierdziło, że takie planety istnieją. Prof. Wolszczan obserwował niebo w Portoryko za pomocą wówczas największego na świecie radioteleskopu Arecibo średnicy 305 metrów. Teleskop w Arecibo zawalił się w 2022 roku. Uwagę badacza przyciągnął nierówny rytm wysyłania impulsów radiowych przez gwiazdę pulsar PSR B1257+12 w gwiazdozbiorze Panny. Doszedł do wniosku, że wokół gwiazdy muszą krążyć planety. Odkrył trzy: dwie o masach równych 2,8 i 3,4 masy Ziemi i jedną mniejszą. – Te moje planety wyglądały początkowo jak wynik niedokładnej analizy. Warto więc mieć oczy szeroko otwarte i nie poddawać się rutynie. Bo ona – choć potrzebna – zabija postęp. Trzeba zawsze o tym pamiętać. To jedyny sposób, by od czasu do czasu wyłamać się z rygorów przyzwyczajenia i zrobić krok naprzód – mówił prof. Aleksander Wolszczan w 2008 roku w rozmowie z Tomaszem Ulanowskim dla „Wysokich Obcasów”. Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu? Mijający rok obfitował w ciekawe wydarzenia. Patrzyliśmy na kosmos „okiem” nowego teleskopu, obserwowaliśmy zaćmienie Słońca i kibicowaliśmy przełomowym misjom. Oto najciekawsze kosmic... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kosmiczne-wydarzenia-2022-co-ciekawego-wydarzylo-sie-w-tym-roku-w-astronomii-i-eksploracji-kosmosu-8b16f3f.jpg" width="938" height="625" alt="Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu?" title="Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu?" /> Kim jest Aleksander Wolszczan? Prof. Aleksander Wolszczan urodził się w 1946 roku w Szczecinku. Ukończył studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 1982 r. mieszka w USA. Miesięcznik „Astronomy” umieścił go na liście 25 największych odkrywców wszech czasów – obok Galileusza, Isaaca Newtona i Mikołaja Kopernika. Jest wymieniany w gronie kandydatów do Nagrody Nobla z fizyki. W 2013 roku Aleksander Wolszczan otrzymał z rąk Martyny Wojciechowskiej jubileuszową flagę, będącą symbolem 125-lat odkryć i badań pod patronatem Towarzystwa National Geographic. Towarzyszy ona działalności National Geographic od 1903 roku. Kolory flagi są znakiem przygody i eksploracji: błękit symbolizuje niebo, brąz ziemię, a zieleń morza i oceany. – Przekazywanie ludziom wiedzy o świecie, o planecie i to w sposób bardzo przemyślany i skuteczny, to jest najważniejsza rzecz, jaką robi „National Geographic". Za to należą się olbrzymi szacunek i podziw. To jest wiedza kompletna, której naprawdę wszyscy potrzebujemy do zrozumienia świata, a mało kto z nas ją ma. Na ogół ograniczamy się do naszych małych poletek, na których żyjemy. National Geographic pomaga wyjść poza te ciasne ramki – mówił wówczas prof. Wolszczan na temat National Geographic Society. Cały wywiad Martyny Wojciechowskiej z prof. Aleksandrem Wolszczanem znajdziesz tutaj. Koreańska sonda zrobiła niesamowite zdjęcia Ziemi. Jak wygląda nasza planeta widziana z Księżyca? Nowe niezwykłe fotografie Ziemi widzianej ze Srebrnego Globu wykonał koreański orbiter Danuri. Nasza planeta jest na nich czarno-biała i wygląda zachwycająco. To trzeba zobaczyć. Ile znamy egzoplanet? Do chwili powstania tego artykułu ziemscy astronomowie poznali już 5297 planet spoza Układu Słonecznego. Dokładną listę wszystkich planet pozasłonecznych, których istnienie zostało potwierdzone, można śledzić na specjalnej podstronie NASA. Tylko w 2022 roku odkryto kilkaset nowych planet pozasłonecznych. Źródła: NASA. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Wędrówka kontynentów. Co to jest dryf kontynentalny?
Dlaczego niektóre kontynenty wyglądają na mapie świata jak pasujące do siebie puzzle? To Alfred Wegener pierwszy wywnioskował, że kontynenty tworzyły kiedyś superkontynent – Pangeę.
W tym artykule: Jak nazywał się pierwszy kontynent? Kto nie chciał wierzyć w wędrówkę kontynentów? Jak zginął Alfred Wegener? Ile kontynentów jest na świecie? Jeden człowiek wystąpił przeciwko światu dostojnych naukowców. W styczniu 1912 r. na dorocznym spotkaniu Niemieckiego Towarzystwa Geologicznego we Frankfurcie nad Menem odbył się niezwykły spektakl. 31-letni meteorolog Alfred Wegener wygłosił wykład wstrząsający fundamentami dotychczasowej wiedzy. Po raz pierwszy przedstawił teorię dryfu kontynentów, czyli ruchu kontynentów względem siebie i względem osi obrotu Ziemi. Niektórzy z profesorów bezlitośnie wyśmiali młodego kolegę, przekonani, że położenie kontynentów nigdy się nie zmieniało. Jak nazywał się pierwszy kontynent? Koncepcja dryfu kontynentów narodziła się w Boże Narodzenie 1910 roku, gdy Alfred Wegener przeglądał atlas przyjaciela. Inni przed nim zauważyli, że wybrzeże Atlantyku w Brazylii wyglądało tak, jakby kiedyś było połączone z Afryką Zachodnią „jak para leżąca na łóżku”. Ale dla Wegenera ten fakt stał się początkiem śmiałej teorii naukowej zapamiętaj jako wędrówka kontynentów. Sądził, że jakaś siła popycha kontynenty i dlatego oddaliły się od siebie. Co prowadziło do wniosku, że w późnej erze paleozoicznej (około 250 milionów lat temu) wszystkie kontynenty uformowane były w jeden superkontynent, który następnie się rozpadł. Wegener nazwał ten starożytny kontynent Pangeą (Wszechziemią). Naukowiec skrupulatnie zbierał dowody na potwierdzenie swojej teorii. „Jeśli mam podobne motyle w Ameryce Południowej i Afryce, nie mogę zakładać, że te motyle przelatywały nad Atlantykiem” – stwierdził. Pozostałości mezozaura, słodkowodnego gada, który żył we wczesnym permie (295–250 milionów lat temu) odnajdywano wyłącznie w Południowej Afryce i wschodniej Ameryce Południowej. Niemożliwe, by gad pływał między kontynentami. Kto nie chciał wierzyć w wędrówkę kontynentów? Stosując interdyscyplinarne podejście, Wegener napisał jedną z najbardziej znaczących i kontrowersyjnych książek w historii nauki: „Die Enstehung der Kontinente und Ozeane”, wydaną w 1915 r. Trwała pierwsza wojna światowa i książki Wegenera nie zauważono poza Niemcami. Dopiero trzecie (poprawione) wydanie z 1922 r., przetłumaczone na angielski, francuski, rosyjski, hiszpański i szwedzki, przyniosło mu światowy rozgłos i spowodowało rewolucję w naukach o Ziemi. Praca Wegenera wywołała wściekłość geologów: „Kompletna, cholerna zgnilizna!” powiedział prezes prestiżowego American Philosophical Society. – Każdy, kto ceni sobie naukowy rozsądek, nigdy nie odważy się poprzeć takiej teorii” – stwierdził brytyjski geolog. Przez kolejne dziesięciolecia starsi geolodzy ostrzegali młodych naukowców, że jakakolwiek oznaka zainteresowania dryfem kontynentalnym złamie ich karierę. Odkrycia archeologiczne 2022. Oto najważniejsze i najciekawsze badania i znaleziska ze świata archeologii W ciągu ostatnich 12 miesięcy wydarzyło się naprawdę dużo w świecie archeologii. W odbudowywanej po pożarze katedrze Notre-Dame odkryto dwa ołowiane sarkofagi, a w Portugalii odnaleziono n... Jak zginął Alfred Wegener? Alfred Wegener nie mógł uzyskać profesury na żadnym niemieckim uniwersytecie. Na szczęście uniwersytet w Grazu w Austrii był bardziej tolerancyjny i w 1924 r. mianował go profesorem meteorologii i geofizyki. Meteorologia była dziedziną, która również pochłaniała Wegenera. W latach 1906–1930 brał udział w czterech ekspedycjach na Grenlandię, gdzie badał polarną cyrkulację powietrza. Zaginął podczas burzy śnieżnej – jego ciało zostało odnalezione pół roku później, 12 maja 1931 r. Leżał w namiocie w skórze renifera oraz śpiworze. „Oczy Wegenera były otwarte, a wyraz jego twarzy był spokojny, niemal uśmiechnięty” – zanotował jeden z odkrywców jego zwłok. Ile kontynentów jest na świecie? Obecnie na Ziemi jest 7 kontynentów. Od największego do najmniejszego są to: Azja, Afryka, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Antarktyda, Europa, Australia Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Burdż Chalifa. Kiedy otwarto najwyższy budynek na świecie?
4 stycznia 2010 roku otwarto najwyższy budynek na świecie. Liczący 828 metrów wysokości wieżowiec Burdż Chalifa do dzisiaj góruje nad wszystkimi innymi konstrukcjami na Ziemi wzniesionymi rękami człowieka.
W tym artykule: Skąd pochodzi nazwa Burdż Chalifa? Ile pięter ma Burdż Chalifa? Ile energii zużywa Burdż Chalifa? Od 2010 roku Burdż Chalifa w Dubaju jest najwyższym budynkiem na świecie. O innych najwyższych budynkach świata przeczytasz również tutaj. Skąd pochodzi nazwa Burdż Chalifa? Budynek nazywa się Burdż Chalifa. Dlaczego wzniesiona w Dubaju budowla nosi imię władcy sąsiedniego miasta Abu Zabi – Khalifa bin Zayeda? W czasie konstrukcji używano nazwy Burdż Dubaj (Wieża Dubajska) Otóż wspomniany władca Abu Zabi i jednocześnie prezydent Zjednoczonych Emiratów Arabskich pożyczył Dubajowi 25 miliardów dolarów, bez których „globalna ikona architektury” nie zostałaby ukończona. Dubajowi, i tak zadłużonemu, zabrakło po prostu pieniędzy. Na taki skandal Zjednoczone Emiraty Arabskie nie mogły sobie pozwolić. Wieża kosztująca grubo ponad 1,5 miliarda dolarów była symbolem prężności regionu. – Ta budowla ma... szokować, rzucać na kolana! Znów na Bliskim Wschodzie będziemy mieli najwyższą budowlę świata, przez 4 tys. lat tytuł ten dzierżyła przecież piramida Cheopsa – powiedział jeden z inwestorów. Dubaj chciał stworzyć coś tak niezwykłego, że przewyższy wszystko, co dotąd stworzył człowiek. O tym, że to słup reklamowy Emiratów, świadczy fakt, że kondygnacje budynku od 154 wzwyż są zbudowane tylko na lekkiej stalowej konstrukcji, a nie żelbetowym szkielecie. Dlaczego? Inwestor Emaar Properties przyznał, że gdyby w trakcie budowy ktoś rozpoczął stawianie wyższego obiektu i chciał pobić rekord, wtedy w trybie awaryjnym można byłoby jeszcze dobudować kilkanaście metrów. Od 2013 roku w budowie jest Jeddah Tower – wieżowiec w mieście Dżudda w Arabii Saudyjskiej wysokości ponad 1000 m. Dubaj nie daje jednak za wygraną. Budowany The Tower at Dubai Creek Harbour w pierwszych projektach miał liczyć nawet 1345 metrów wysokości. Powstanie islamu. Jak narodził się kult Allaha? Co 4 człowiek na świecie jest wyznawcą Allaha, a islam to druga największa religia monoteistyczna po chrześcijaństwie. Jak i kiedy powstała ta religia? Oto najważniejsze fakty na temat pocz... Ile pięter ma Burdż Chalifa? Burdż Chalifa, najwyższy – jeszcze – budynek świata ma wysokość prawie czterech Pałaców Kultury i Nauki. Powstawał od stycznia 2004 roku. Architekci stopniowo podwyższali wieżę. Najpierw miała mieć 560 metrów, później 650, następnie 705, a w końcu stanęło na 828 metrach. Już w czasie budowy obrócono budynek o 120 stopni w stosunku do planu, by złagodzić napór wiatrów od Zatoki Perskiej. Jednak i tak w najwyższym punkcie wiatr odchyla wieżę od pionu o półtora metra. Budynek jest zakotwiczony w ziemi (200 dużych i 650 małych betonowych pali) na głębokość 70 pięter. 163 piętra użytkowe (łączna liczba kondygnacji to 206) mają powierzchnię 330 tys. m kw. – to światowy rekord. Łącznie w Burdż Chalifa może mieszkać i pracować od 25 do 35 tys. osób. Kolosa obsługuje 57 wind (najdłuższych na świecie) poruszających się z prędkością prawie 60 km/godz. Te właśnie windy były przeszkodą w sprzedaży 900 mieszkań, które zajmują piętra od 39 do 108. „The Wall Street Journal” pisał, że potencjalnych nabywców apartamentów położonych najwyżej, które są najdroższe, odstraszały nie tyle ceny, ile konieczność przesiadki do kolejnej windy. Ostatecznie ceny za wynajem poleciały w dół: z 2450 dol. do 700 dol. za m kw., aż budynek wreszcie udało się zasiedlić. Ile energii zużywa Burdż Chalifa? Oprócz zachwytów nad rozmachem twórców Burdż Chalifa wzbudza też spore kontrowersje. Jim Krane, autor książki „City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism” napisał: „Ta budowla powstała dla zaspokojenia pychy. To zły pomysł. Budynek zużywa tyle elektryczności, co całe miasto. Za każdym razem, gdy ktoś użyje spłuczki w toalecie, trzeba pompować wodę 700 metrów w górę. Szczytowe 30–40 pięter ma tak małą powierzchnię, że mogą tam być tylko magazyny. Kto buduje magazyn 800 metrów nad ziemią?” Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Magazyn NATIONAL GEOGRAPHIC Już od 20 lat w Polsce
Polska edycja magazynu National Geographic obchodzi 20 urodziny. Dwie dekady temu, w październiku 1999 r., ukazał się pierwszy numer ikonicznego miesięcznika z dumnie prezentującymi się wojownikami plemienia Ariaal na okładce. Tematem okładkowym jubileuszowego wydania są korzenie Europy, czyli skąd się wzięli pierwsi mieszkańcy naszego kontynentu. Numer dostępny w sprzedaży od 26 września.
Mobilna fotografia i media społecznościowe radykalnie zmieniły obieg informacji oraz przedefiniowały dziennikarstwo. Teraz niemal każdy człowiek może odegrać rolę reportera czy fotografa. Jednak magazyn National Geographic wciąż ma wiernych Czytelników, którzy odnajdują w nim inspirujące obrazy i opowieści o świecie. View Ediplayer on the source website NOWA MISJA Znakiem rozpoznawczym National Geographic są najwyższej jakości dziennikarstwo i świetne zdjęcia. W przeciągu dwóch ostatnich dekad zmieniły się jednak zagadnienia poruszane na łamach magazynu. Hasło jak najlepszego opisania i pokazania świata ustąpiło miejsca bardziej aktualnej misji, którą jest większa troska o dobro naszej planety. Stąd coraz częściej poruszane są trudne, ale ważne tematy dotyczące ochrony środowiska, zmian klimatu czy wymierania gatunków. EKOSYSTEM Równolegle z kolejnymi wydaniami miesięcznika, wokół National Geographic powstawał cały ekosystem, który dziś jednoczy dziesiątki tysięcy Czytelników i Prenumeratorów oraz zdobywa uznanie zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej. Polska edycja została wielokrotnie doceniona za autorskie reportaże oraz projekty, m. in. w 2005 r., gdy we wszystkich edycjach magazynu na świecie ukazał się artykuł o wraku Steubena, którego autorem i szefem wyprawy NG na wrak był Marcin Jamkowski. Dziś National Geographic to także poświęcony podróżom magazyn National Geographic Traveler, tematyczne wydania specjalne, serwis internetowy national-geographic.pl, książki, przewodniki oraz projekty specjalne, takie jak Wielki Konkurs Fotograficzny, Plebiscyt Travelery, a także – od kilku lat - Festiwale Podróżników National Geographic. JUBILEUSZOWY NUMER Tematem głównym jubileuszowego numeru są korzenie Europy. Nowe badania genetyczne szczątków dawnych osadników ujawniają, że nasz kontynent od dawna był tyglem, w którym stapiały się rodowody imigrantów z trzech różnych kierunków. Reportaż pt. Znikanie. Co tracimy, kiedy umierają zwierzęta ze świetnymi zdjęciami Joela Sartore, dotyka kwestii bezprecedensowego wymierania gatunków, które obecnie ma miejsce. W wydaniu ukazały się także fotoreportaże wykonane przez fotografów, którzy współpracują z polską edycją National Geographic niemalże od samego początku: Mikołaja Nowackiego (życie na bałtyckiej platformie wydobywczej), Marcina Dobasa (niedźwiedzie na Kamczatce), Marka Arcimowicza (Badjao – morscy nomadzi) oraz Mariusza Janiszewskiego (afrykańscy koczownicy z ludu Wodaabe). Dwa miesiące wcześniej, z okazji 20. urodzin, redakcja ogłosiła konkurs na fotoreportaż dla Czytelników. O czym opowiada zwycięski materiał? Odpowiedź na to pytanie znajduje się na 76 stronie magazynu.
Rok po kataklizmie. Nepal i Nepalczycy na zdjęciach naszych czytelników [GALERIA]
W pierwszą rocznicę tragicznego trzęsienia ziemi wspominamy Nepal, jakiego już nie ma, na zdjęciach naszych czytelników.
Rok temu To było rok temu. Dokładnie 25 kwietnia 2015. W Polsce wiosna udawała lato. Sielanka! Przyjemne sobotnie przedpołudnie przerwała informacja w radiu. – Ziemia w Nepalu zadrżała. Wstrząsy o magnitudzie 7,8 oraz wstrząsy wtórne pochłonęły ponad 10 tys. ofiar. Dziś mija pierwsza rocznica tego kataklizmu. Niepojęte straty Ci, którzy uszli z życiem, stracili domy i dorobek swojego życia. W gruzach znalazła się historyczna część Katmandu - główny plac Basantapur Durbar Square z listy światowego dziedzictwa UNESCO, położony przy placu pałac królewski Hanuman Dhoka. Runęła 60-metrowa zabytkowa wieża Dharara z XIX wieku z popularnym wśród turystów tarasem widokowym. Zniszczeniu uległo wiele zabytków z mniejszych miast w Kotlinie Katmandu, od wieków zamieszkiwanej przez wyznawców m.in. buddyzmu i hinduizmu. Nepal zatrzymany w kadrze Wspominamy dziś tamten świat na zdjęciach naszych użytkowników. Wykonane w latach 2010-2016 fotografie, zamieszczone w naszej internetowej sekcji Fotografia, oddają gęstą atmosferę Katmandu, pozorny chaos jego ulic, widać na nich codzienne życie Nepalczyków. Są tu ludzie zatrzymani w kadrze w trakcie pracy lub w czasie modlitwy, są dzieci w drodze do szkoły, niezwykłe krajobrazy i detale, które dodawały uroku dawnemu Nepalowi. Miejsce, którego już nie ma - Tego miejsca już nie ma. Durbar, najpiękniejszy plac świata, opustoszał, a oczy Buddy nie obserwują już wszystkich bacznie ze szczytu stupy Buddhanath, która była ikoną Nepalu - pisze redaktor naczelna, Martyna Wojciechowska we wstępie do kwietniowego numeru National Geographic Polska. - Jednak to co dla mnie zawsze stanowiło o unikalności Nepalu to nie zabytki, ale ludzie: mili serdeczni, pogodzeni z życiem. Oto oni. Niezmienni.
Olimpiada: 120 lat temu rozpoczęły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie. Nie było łatwo
Początki nie były łatwe, brakowało chętnych z innych krajów niż Grecja, infrastruktura sportowa nie była gotowa. Ale mimo kłopotów od pierwszej edycji nowożytna Olimpiada okazała się sukcesem.
Na otwarcie igrzysk na greckim stadionie w Atenach przyszło aż 80 tysięcy ludzi. Według najczęściej przytaczanych danych do udziału zgłosiły się reprezentacje 14 krajów. Podstawowym problemem, z którym od początku trzeba było się mierzyć były, tu zero zaskoczenia, fundusze. Grecja pod koniec XIX wieku znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej. Gdy obliczono budżet zarówno premier Grecji Charilaos Trikupis, jak i szef lokalnej organizacji sportowej Stefanos Dragumis ogłosili, że wycofują się z projektu. Osobą, która uratowała igrzyska okazał się baron Pierre de Cubertin. Francuski arystokrata był założycielem komitetu organizacyjnego, który przejął ster w przygotowywaniu imprezy i doprowadził ją do szczęśliwego finału. Ona także jest autorem projektu olimpijskiej flagi. Zawody odbyły się w dyscyplinach: gimnastyka kolarstwo lekkoatletyka pływane podnoszenie ciężarów strzelectwo szermierka tenis zapasy W pierwszych nowożytnych Igrzyskach nie wystartowała ani jedna kobieta. Dodatkowo sportowcy sami opłacali sobie nocleg oraz wyżywienie, ponieważ nie funkcjonowała wioska olimpijska. Niektórzy uczestnicy zawodów nawet nie planowali wcześniej startu, po prostu przebywali w tym czasie w Grecji na wakacjach. Pogański problem Grecka tradycja igrzysk zakończyła się w 393 roku naszej ery, gdy rzymski cesarz Teodozjusz Wielki zakazał jej jako praktyki pogańskiej. Ten ostatni władający zarówno wschodem jak i zachodem Imperium Rzymskiego cesarz uznał, że jest to forma szerzenia kultów dawnych bogów i nie powinno mieć to miejsca w chrześcijańskim państwie. Teodozjusz za swojego życia wprowadził dekrety, które nadawały szczególny status chrześcijaństwu nicejskiemu (czyli zgodnemu z zasadami ustalonymi na soborze w Nicei w 325 roku). Praktycznie stało się ono religią państwową.