National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-30T14:14:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Są starsze niż dinozaury, a teraz mieszkają w naszych łazienkach. Czym są rybiki, czemu nas fascynują i jak się ich pozbyć?
items: W Afryce żyje jeden z najpiękniejszych owadów świata. Jego pancerz przypomina dzieła Pabla Picassa
items: Zniknięcie robaka-zombie pożerającego kości budzi postrach naukowców. To mroczny, ale kluczowy składnik ekosystemu
items: Naukowcy potwierdzają. Te robaki naprawdę budują z siebie „żywe wieże”
items: Czy czerwie z „Diuny” mogłyby istnieć? Ich ziemskie odpowiedniki na zawsze zmieniły ekosystem planety
items: Nieśmiertelny ze zmarzliny: ten mały robak przetrwał zamrożony 46 tys. lat. Teraz udało się go ożywić
items: Najdziwniejsze potrawy świata. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
items: Robaki uratują świat przed plastikiem? Naukowcy odkryli wyjątkowe zdolności drewnojadów
items: „Tornado robaków” z Hoboken zaskoczyło naukowców. „Nigdy czegoś takiego nie widziałem”
items: Żyjesz w luksusie? Masz więcej robaków niż biedni! Nie uwierzysz, gdy przeczytasz dlaczego
items: Nie chcesz wiedzieć czym są te pagórki. Brzydki sekret bagien Kolumbii i Wenezueli
items: 1/20
items: Obrzydliwe! Aż 500 gatunków robali w domach w USA. W każdym kącie inny

Są starsze niż dinozaury, a teraz mieszkają w naszych łazienkach. Czym są rybiki, czemu nas fascynują i jak się ich pozbyć?
type: item
date: 2025-11-30T14:13:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gatunki
subject: owady
subject: robaki
description: Pierwsze spotkanie z rybikiem ma miejsce zazwyczaj około 3 nad ranem. My, wybudzeni ze snu, półprzytomnym krokiem „doczołgujemy się” do łazienki. Tam czekają na nas wyjątkowi goście: szybkie, zwinne, malutkie robaczki przemykające po podłodze. Zastanawiamy się wtedy, czy to przypadkiem nadal nie jest sen – przecież jeszcze wieczorem ich nie było. Te nieśmiałe stworzenia to rybiki cukrowe: starożytne owady, które z jakiegoś powodu uwielbiają żyć w naszym towarzystwie. Chociaż panicznie się nas boją.
encoded: Rybiki cukrowe to nie tylko uciążliwe owady domowe. Te prymitywne stworzenia mają za sobą miliony lat historii, wyróżniają się wyjątkową biologią, długowiecznością i nietypowymi zwyczajami, które czynią je jedynymi z najciekawszych domowych współlokatorów. Dlaczego owady starsze niż dinozaury zamieszkały w naszych łazienkach, czym naprawdę są i jak się ich pozbyć? Czym są rybiki? Rybiki cukrowe (Lepisma saccharina), popularnie określane także jako srebrzyki, to niewielkie owady pozbawione skrzydeł mierzące od 10 do 12 mm. Ich ciało jest wydłużone, spłaszczone grzbietowo-brzusznie i pokryte delikatnymi, połyskującymi łuskami. Kolor tych łusek – srebrzysty lub szaro-biały – przypomina rybie i od tego właśnie wzięła się polska nazwa owada. Nazwa nawiązuje także do specyficznego poruszania się: przemieszczają się błyskawicznie zygzakiem, co dodatkowo potęguje rybi efekt. To jedne z najbardziej pierwotnych owadów na Ziemi. Prof. Stanisław Ignatowicz z SGGW wyjaśnia, że ich historia sięga czasów znacznie wcześniejszych niż epoka dinozaurów. Chociaż skamieniałości rybików są rzadkością, ich budowa ciała i cechy morfologiczne potwierdzają prastare pochodzenie. Jak żyją i rozmnażają się rybiki? Rybiki prowadzą nocny tryb życia i preferują miejsca ciemne, wilgotne oraz ciepłe – dlatego najczęściej spotykane są w domowych łazienkach, kuchniach, pralniach czy piwnicach, gdzie mają dostęp do resztek organicznych i odpowiednich warunków mikroklimatycznych. W naturalnym środowisku bytują pod korą drzew, w ściółce, gniazdach gryzoni, a nawet w mrowiskach. Rybiki odżywiają się głównie substancjami zawierającymi skrobię i cukry proste. Ich dieta obejmuje papier, tapety, resztki jedzenia, a także martwe owady. Są jedynymi owadami, które potrafią trawić celulozę bez pomocy bakterii – w ich jelitach obecny jest własny enzym: celulaza. Jak zauważa prof. Ignatowicz, termity dla trawienia celulozy potrzebują symbiotycznych bakterii, natomiast rybiki produkują własną „fabrykę enzymów”, co j…

shutterstock2495014435-50677e8.jpg
width: 3550
height: 2300

W Afryce żyje jeden z najpiękniejszych owadów świata. Jego pancerz przypomina dzieła Pabla Picassa
type: item
date: 2025-11-06T09:01:42.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: owady
subject: robaki
subject: sztuka
subject: zwierzęta
description: Natura potrafi tworzyć nie tylko spektakularne krajobrazy, lecz także organizmy zachwycające precyzją barw i wzorów. Zdarza się, że nawet niewielki pluskwiak może wyglądać jak miniaturowe dzieło sztuki, przyciągając uwagę intensywnością kolorów i misterną geometrią swojego pancerza.
encoded: Afryka przyciąga podróżników przede wszystkim obietnicą spotkań ze zwierzętami, które znamy z atlasów i dokumentów przyrodniczych. Lwy, słonie, żyrafy czy gepardy budzą zachwyt i respekt, a safari stało się synonimem kontaktu z naturą w jej najbardziej widowiskowej formie. Tymczasem niezwykłość tego kontynentu objawia się także w skali dużo mniejszej, często niedostrzegalnej na pierwszy rzut oka. Wśród traw, na liściach i pniach roślin żyją organizmy tak drobne, że mogłyby zmieścić się na palcu, a mimo to robią ogromne wrażenie. Owad, który wygląda jak dzieło sztuki Owad potocznie nazywany „robakiem Picassa” to Sphaerocoris annulus, pluskwiak z rodziny tarczówkowatych, który osiąga zwykle około 15 milimetrów długości i występuje przede wszystkim w Afryce Środkowej oraz Wschodniej. Zaobserwowano go m.in. w Etiopii, Kenii, Kamerunie, Namibii, Republice Południowej Afryki, Tanzanii oraz Zimbabwe. Żyje na terenach trawiastych, wśród krzewów oraz niskiej roślinności, gdzie jego barwy szczególnie wyraźnie odcinają się od stonowanego tła sawanny. Jego potoczna nazwa nawiązuje do niezwykłego wyglądu pancerza, pokrytego kontrastowymi plamami w odcieniach czerwieni, żółci, czerni i bieli, które układają się w nieregularne wzory przypominające abstrakcyjne obrazy Pabla Picassa. Wygląd ten wydaje się dekoracyjny, lecz pełni istotną funkcję biologiczną. W świecie zwierząt intensywne barwy najczęściej oznaczają zagrożenie i stanowią sygnał dla drapieżników, że dany organizm może być toksyczny lub niejadalny. U Sphaerocoris annulus ten rodzaj ubarwienia jest więc formą ostrzeżenia, dzięki któremu owad unika bezpośredniej konfrontacji. Nawet tak niewielki organizm może w ten sposób skutecznie odstraszyć ptaki, jaszczurki czy drobne ssaki, które w przeciwnym razie uznałyby go za łatwy i pozbawiony ryzyka pokarm. Mechanizmy przetrwania „robaka Picassa” Choć to wygląd „robaka Picassa” przyciąga największą uwagę, równie istotne są jego zwyczaje i sposoby na obronę. Sphaerocoris annulus…

FABRIC-KOLAZ-32-efa9aad.jpeg
width: 1894
height: 1268

Zniknięcie robaka-zombie pożerającego kości budzi postrach naukowców. To mroczny, ale kluczowy składnik ekosystemu
type: item
date: 2025-10-30T06:51:40.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ekosystem
subject: kości
subject: oceany
subject: robaki
subject: wieloryby
description: Chociaż brzmi to jak halloweenowa historia, to robaki pożerające kości są rzeczywistością. Co więcej, ich zniknięcie zamiast cieszyć, niepokoi naukowców. Są one ważnym składnikiem równowagi ekologicznej głębin oceanów. A od 10 lat słuch po nich zaginął.
encoded: Robaki-zombie, czyli pierścienice z rodzaju Osedax, są niewielkie i ukryte na dnie oceanów. Mają jednak do odegrania ogromną rolę w ekosystemie: odpowiadają za rozkładanie kości wielorybów, a dzięki temu wspierają łańcuch pokarmowy i bioróżnorodność głębinowych stref. Eksperymenty z udziałem kości humbaka nie wykazały jednak ich aktywności – co się stało z pierścienicami i czy to początek poważniejszych problemów? Niezwykły rozkładacz kości i jego rola w ekosystemie Pożeracze kości są grupą pierścienic, która odgrywa kluczową rolę w procesie dekompozycji szczątków wielorybów (i nie tylko) opadających na dno morskie. Są niezwykłe, ponieważ nie posiadają ani ust, ani przewodu pokarmowego – składniki odżywcze pozyskują dzięki symbiozie z bakteriami rozkładającymi materię kostną. Ich praca przypomina trochę horror: samice Osedax wytwarzają charakterystyczne „korzenie”, które penetrują wnętrze kości, umożliwiając rozkład i uwalnianie cennych substancji zasilających kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego dna morskiego. Proces ten jest niezwykle ważny dla całego ekosystemu. Wielorybie szkielety tworzą dzięki temu lokalne oazy życia i bioróżnorodności, przyciągając wiele gatunków uzależnionych od tych mikrohabitatów. Badaczy bardzo martwi brak pierścienic i poszukują ich tam, gdzie tylko się da: Naukowców martwi brak „zombie” Najnowsze eksperymenty przeprowadzone przez Ocean Networks Canada oraz University of Victoria wykazały, że na kościach humbaka zanurzonych na głębokość prawie 1000 metrów u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej przez 10 lat nie pojawiły się żadne kolonie Osedax. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”. To wyjątkowe i alarmujące odkrycie – robaki-zombie do tej pory uważano za stały elementy oceanicznej fauny. Ich brak możne oznaczać, że inne organizmy nie są w stanie efektywnie rozłożyć kości, co prowadzi do zaburzenia całego łańcucha pokarmowego na dnie oceanu. Czemu pierścienice zniknęły? Dr Fabio De Leo – naukowiec współprowadząc…

GettyImages-822752238-69b7d6a.jpg
width: 5197
height: 3452

Naukowcy potwierdzają. Te robaki naprawdę budują z siebie „żywe wieże”
type: item
date: 2025-06-14T10:16:04.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: robaki
description: Wyglądają niepozornie, ale potrafią zaskoczyć. Naukowcy odkryli, że mikroskopijne nicienie tworzą żywe wieże i poruszają się jak jedno ciało. Brzmi jak science fiction? A to dopiero początek.
encoded: Spis treści: Nicienie to mistrzowie organizacji Jak powstają żywe wieże? Robaki, mimo że są niezwykle pożyteczne, nie cieszą się szczególną sympatią wśród ludzi. Nie pomaga im popkultura. W wielu filmach czy komiksach są wręcz alegorią zagrożenia. Nieraz wiedzieliśmy scenę, w której tysiące mikroskopijnych robaków tworzą „żyjącą wieżę”, która porusza się w określonym kierunku. To jednak nie science fiction, a codzienność jednych z najbardziej licznych stworzeń na Ziemi. Dzięki badaniom naukowców z Instytutu Maxa Plancka dowiedzieliśmy się, że nicienie budują takie struktury nie tylko w laboratoriach, ale również w naturze. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma „Current Biology”. Nicienie to mistrzowie organizacji Nicienie są mikroskopijne i występują niemal wszędzie. Można je spotkać w glebie, w wodzie, a nawet w organizmach innych zwierząt. Zjawisko tzw. żywych wież nicieni po raz pierwszy zauważono w warunkach laboratoryjnych. Naukowcy od lat obserwowali, jak mikroskopijne robaki gromadzą się w kolumnach, które mogą poruszać się jako jedność. Do niedawna zagadką pozostawało to, czy nicienie są w stanie powtórzyć te czynności również w naturze. Potwierdzili to niemieccy naukowcy. Badacze z Instytutu Maxa Plancka natrafił na przejrzałe jabłka i gruszki, wokół których roiło się od nicieni. Wtedy właśnie zarejestrowali pierwsze nagrania żywych wież w warunkach naturalnych. Takie zachowanie jest niezwykle praktyczne. Nicienie nie są w stanie samodzielnie pokonać większych dystansów. To dlatego, że są zbyt małe i narażone na liczne zagrożenia. Tworząc wieże, mogą dosłownie „złapać okazję”. Kiedy wieża wyczuje bodziec (np. metalowe narzędzie badaczy albo przelatującą muchę) zaczyna poruszać się w jego kierunku. Cała struktura, lub jej część, może wówczas przemieścić się na nowe terytorium. To w pewnym sensie forma kolektywnego autostopu. Do tej pory taką strategię obserwowano jedynie u pojedynczych grup zwierząt, w tym śluzowców. Jak powstają żywe wieże? W warunk…

Te-robaki-naprawde-buduja-z-siebie-zywe-wieze-6372652.jpg
width: 8000
height: 6000

Czy czerwie z „Diuny” mogłyby istnieć? Ich ziemskie odpowiedniki na zawsze zmieniły ekosystem planety
type: item
date: 2024-03-11T11:10:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: filmy
subject: Gwiazdy
subject: przyroda
subject: pustynie
subject: robaki
subject: zwierzęta
description: Druga część filmu „Diuna” na podstawie prozy Franka Herberta święci triumfy i zapełnia kina na całym świecie. Ale w tej epickiej, na poły religijnej historii, liczy się nie tylko Lisan Al Gaib i fremeńscy wojownicy. Dosłownie największymi bohaterami opowieści są czerwie pustyni. Czyli gigantyczne piaskowe robaki, które zmieniają ekosystem planety. Podobne stworzenia istnieją naprawdę na Ziemi. Zupełnie jak wilkory i demogorgony z innych słynnych superprodukcji.
encoded: W tym artykule: Największe pierścienice mają kilka metrów długości Dżdżownice reagują na dudnienie Robaki z ostrymi zębami Robaki, które zmieniły Ziemię Inne fantastyczne stworzenia Pustynna planeta Arrakis, będąca scenerią „Diuny” powstała w wyobraźni Franka Herberta, gdy jako dziennikarz miał opisać ruchome piaski w Oregonie (USA). Na to wyobrażenie nałożył się kryzys naftowy na Bliskim Wschodzie, do jakiego doszło w latach 70. XX wieku. Chęć kontrolowania surowca czy wysiedlenia miejscowej ludności przypomina to, co w czasie konfliktu działo się w Iraku. Zarówno w powieści, jak i w bazujących na niej filmach, można łatwo dostrzec wiele odniesień do polityki, religii i historii ziemskich wojen o zasoby. Ale czy można tam znaleźć też odniesienia do ziemskiej biologii? Zdaniem Luke’a Parry’ego, profesora paleobiologii na Uniwersytecie w Oxfordzie, czerwie pustyni są tak naprawdę kombinacją kilku ziemskich stworzeń. Największe pierścienice mają kilka metrów długości W rozmowie z „Nature” naukowiec wyjaśnił, że pod piaskami pustyni na Ziemi nie przemieszczają się mierzące po niemal 500 metrów czerwie. Jednak ziemskie życie potrafi tworzyć zwierzęta o bardzo kosmicznym wyglądzie i niezwykłych możliwościach. – Istnieją pierścienice, które osiągają do kilku metrów długości. Eunicida są rodzajem robaków z gromady wieloszczetów. Są dość sękate i mają duże szczęki. Niektóre z nich to drapieżniki, polujące na swe ofiary z zasadzki. Jedzą ośmiornice, kalmary, kręgowce. Ich ciała mogą osiągać nawet trzy metry długości. Istnieją też dżdżownice, które dorastają do naprawdę pokaźnej wielkości. Megascolides osiąga długość dochodzącą do dwóch metrów. Największe z nich pochodzą z Australii – wylicza naukowiec. Dżdżownice reagują na dudnienie Opisane w „Diunie” czerwie żyją głęboko w piaskach planety. Na powierzchnię wywabiają je rytmiczne uderzenia. Fremeni używają do tego urządzenia zwanego dudnikiem. Ale okazuje się, że dudnik działa nie tylko robaki z Arrakis. – Uderzanie o podło…

czy-czerwie-z-diuny-moglyby-istniec-ich-ziemskie-odpowiedniki-na-zawsze-zmienily-ekosystem-planety-ryc-shutterstock-317e1a3.jpg
width: 1000
height: 563

Nieśmiertelny ze zmarzliny: ten mały robak przetrwał zamrożony 46 tys. lat. Teraz udało się go ożywić
type: item
date: 2023-07-28T10:49:36.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: mikroby
subject: przyroda
subject: robaki
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Zupełnie nowy gatunek nicienia znaleziono w wieloletniej zmarzlinie na Syberii. Przetrwał w niej w stanie uśpienia rekordowe 46 tys. lat.
encoded: W tym artykule: Kryptobioza, czyli życie utajone Nicienie – mistrzowie zastygania w czasie Groźna wieloletnia zmarzlina? Historia tego odkrycia ma ponad dwadzieścia lat. W 2002 roku z wieloletniej zmarzliny nad rzeką Kołymą na Syberii wydobyto skamieniałość gniazda wiewiórczego. W 2018 roku w pozyskanym materiale znaleziono nicienie. To małe bezkręgowce – niektóre ich gatunki są pasożytami ludźmi i zwierząt. Nie było wówczas jasne ani ile mają lat, ani do jakiego gatunku należą. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „PLOS Genetics” ukazała się praca, która przynosi odpowiedzi na oba te pytania. Po pierwsze, pradawne robaki należą do zupełnie nowego gatunku. Został on nazwany Panagrolaimus kolymaensis – od miejsca ich znalezienia. Po drugie, oszacowano, że zwierzęta te przetrwały w zmarzlinie aż 46 tysięcy lat. Po tym okresie udało się je przywrócić do życia. „Przetrwanie w ekstremalnych środowiskach to wyzwanie, któremu są w stanie sprostać tylko nieliczne organizmy” – napisali badacze w swojej pracy. Dotychczas wiadomo było, że radzą z tym sobie dobrze wirusy, niesporczaki czy wrotki. Teraz do tej grupy dołączyły nicienie. Kryptobioza, czyli życie utajone Jak reagują żywe organizmy, gdy warunki zewnętrzne nagle stają się niekorzystne? Rozwiązaniem jest kryptobioza, czyli życie utajone. Organizmy, przechodząc w stan kryptobiozy (a konkretnie różnych jej form, takich jak kriobioza czy anhydrobioza), wielokrotnie spowalniają swoje procesy metaboliczne. Ich funkcje życiowe zostają ograniczone do absolutnego minimum. Współcześnie żyjącymi mistrzami kryptobiozy są niesporczaki. Umieją one przejść w stan „półżycia” nawet na kilkadziesiąt lat. Maleńkie zwierzę odżyło po 24 tysiącach lat hibernacji w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie Maleńkie zwierzę o nazwie wrotek, które jest przezroczystym bezkręgowcem, odżyło po 24 tysiącach lat spędzonych w wiecznej zmarzlinie. Jest to najdłuższy okres, jaki udało się zaobserwo... Jednak daleko im do Panagrolaimus kolymaensis. Szcze…

niesmiertelny-ze-zmarzliny-ten-maly-robak-przetrwal-zamrozony-46-tys-lat-teraz-udalo-sie-go-ozywic-fot-shatilovich-et-al-2023-plos-genetics-cc-by-4-0-fe9bd46.jpg
width: 749
height: 422

Najdziwniejsze potrawy świata. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
type: item
date: 2022-12-03T15:01:32.000Z
creator: redakcja
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: balut
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: kuchnia regionalna
subject: kuchnie świata
subject: Kultura
subject: potrawy
subject: robaki
subject: Travel
subject: węże
description: Dla jednych to najdziwniejsze potrawy świata, a dla innych rarytasy i niezwykłe przysmaki. W niektórych częściach naszej planety, menu w restauracji może być niemałym zaskoczeniem. W dobie globalizacji prawie wszędzie dziś dostaniemy pizzę lub sushi, ale na Ziemi są miejsca, w których skosztować można nietuzinkowych potraw. To np. szarańcze na patyku lub grillowane pająki. Oto lista najdziwniejszych dań na świecie. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
encoded: W tym artykule: Svið to tradycyjne islandzkie danie Żmijówka, czyli alkohol z węża Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Robaki smażone na patelni Na świecie wciąż są miejsca, które potrafią zaskoczyć niejednego turystę. Szczególnie takiego, który jest głodny. Przemierzając ulicę Bangkoku w poszukiwaniu restauracji lub food trucka można natknąć się na stoiska, w których sprzedają... smażone skorpiony lub świerszcze. Dla przeciętnego Europejczyka, który przyzwyczajony jest do kuchni włoskiej, francuskiej (lub azjatyckiej w wersji zeuropeizowanej), może być to nie lada zaskoczenie. Dla plemion zamieszkujących deszczowe lasy na indonezyjskiej wyspie Sumatra pojęcie „owoce leśne” nie ogranicza się do jagód lub malin. Wystarczy włożyć kij w mrowisko (prawdziwy, nie przysłowiowy), by wyszli jego mieszkańcy. Mrówki gdy poczują się zagrożone, zaczynają przenosić larwy – można więc powiedzieć, że dwudaniowy posiłek przygotowuje się sam. Nie każdy jednak skusiłby się na taką propozycję obiadu. Oto najdziwniejsze potrawy świata. Spróbowałbyś choć jednej z nich? Svið to tradycyjne islandzkie danie Svið to tradycyjne danie, które można zamówić na Islandii. To opalona z wełny i przecięta na pół głowa owcy, którą podaje się z oczami, ale bez mózgu. Potrawa ta powstała w czasach, gdy ludzie nie mogli pozwolić sobie na marnowanie jakiejkolwiek części zabitego zwierzęcia. Gotuje się ją w dobrze osolonej wodzie od półtorej do dwóch godzin. Svið spożywa się na gorąco. Zazwyczaj podaje się je z gotowanymi ziemniakami (całymi lub w postaci purée) albo rzepą. W niektórych restauracjach dostępny jest również wariant na zimno, w postaci przekąski. Głowa jest wówczas pokrojona w plastry. Co ciekawe, Islandia może zaskoczyć turystów czymś…

smazone-skorpiony-c3f6586.jpg
width: 2099
height: 1428

Robaki uratują świat przed plastikiem? Naukowcy odkryli wyjątkowe zdolności drewnojadów
type: item
date: 2022-06-13T11:46:28.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: mikroplastik
subject: nauka
subject: plastik
subject: robaki
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Ekolodzy cały czas szukają sposobu na rozwiązanie plastikowego problemu świata. Rozwiązanie znalazło się w jelitach pospolitych robaków.
encoded: W tym artykule: Jak walczyć z plastikiem? Pomóc mają „super robaki” Dieta polistyrenowa dla drewnojadów Przyszłość recyklingu Wszechobecny plastik to jedno z największych zagrożeń nie tylko dla zwierząt, ale również dla ludzi. Naukowcy alarmują, że mikroplastik jest obecny także w powietrzu. Jak do tego doszło? Tworzywa sztuczne szybko zyskały na popularności – są niedrogie i mają nieskończone możliwości zastosowań. Szacuje się, że w 2018 r. na całym świecie wyprodukowano około 360 milionów ton plastiku. Niestety, wysoka trwałość polimerów organicznych wpływa na ich odporność na biodegradację. W efekcie mikrocząstki, a często też całe plastikowe przedmioty, zanieczyszczają nasze środowisko. Jak walczyć z plastikiem? Pomóc mają „super robaki” Najlepszym sposobem na rozwiązanie plastikowego problemu jest ograniczenie produkcji i wykorzystania tworzyw sztucznych w naszej codzienności – szczególnie przedmiotów jednorazowego użytku. Decyduje się na to coraz więcej sklepów i restauracji na całym świecie. Przykładowo we Francji większość owoców i warzyw nie jest już pakowana do plastikowych siatek. Zmiany widać też w naszych przyzwyczajeniach. Nikogo nie dziwi chodzenie na zakupy z własną torebką. Co jednak zrobić z plastikiem, który już zalega na świecie? Naukowcy odkryli ostatnio, że pomocne mogą być drewnojady. To gatunek chrząszcza, który osiąga maksymalny rozmiar do 6 cm, pochodzi z Ameryki Środkowej i północnej części Ameryki Południowej. Larwy tych robaków są sprzedawane w sklepach zoologicznych jako pokarm dla ptaszników, modliszek, gryzoni czy modliszek. Jak się okazuje, same potrafią żywić się polistyrenem, wchodzącym m.in. w skład styropianu. Dieta polistyrenowa dla drewnojadów View oEmbed on the source website Naukowcy z University of Queensland’s School przez trzy tygodnie karmili grupy badawcze drewnojadów różnymi sposobami: na czczo, otrębami i pianką polistyrenową. Robaki żywiące się sztucznym tworzywem przeżyły, a niektóre nawet nieznacznie przytyły, co po…

robaki-uratuja-swiat-przed-plastikiem-d7de998.jpeg
width: 935
height: 513

„Tornado robaków” z Hoboken zaskoczyło naukowców. „Nigdy czegoś takiego nie widziałem”
type: item
date: 2021-04-06T13:36:45.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: deszcz
subject: Edukacja
subject: opady
subject: powódź
subject: robaki
description: Niedawne ulewne deszcze w New Jersey mogły zmusić dżdżownice do połączenia się w stado. Ale czemu ułożyły się akurat w kształt przypominający oko cyklonu? To już nie jest tak oczywiste.
encoded: Wiosenne deszcze często zachęcają dżdżownice do wyjścia na powierzchnię, gdzie pełzną po trawie i chodnikach. Ale po ostatnich ulewach w New Jersey tamtejszych mieszkańców zaskoczył nietypowy i niepokojący widok – setki wijących się robaków zaczęło kręcić się w kółko. Zjawisko szybko okrzyknięto „tornadem robaków”. Jako pierwsza na dziwny spektakl natrafiła mieszkanka Hoboken. W czasie porannego spaceru w pobliżu rzeki Hudson kobieta zauważyła setki robaków pełznących wzdłuż chodnika. Chociaż zaskakująca była już sama mnogość dżdżownic, które postanowiły wyjść na powierzchnię, to jeszcze dziwniejsze okazało się ich zachowanie. Robaki zaczęły krążyć, tworząc spiralny kształt przypominający cyklon. Kobieta zrobiła zdjęcia dziwnie zachowującym się dżdżownicom. Następnie wysłała fotografie Tiffanie Fisher, członkini rady miasta Hoboken, która udostępniła je na Facebooku. "Czegoś takiego nigdy nie widziałam” - napisała Fisher w poście. Widok „tornada robaków” podziałał na wyobraźnię komentujących. Tym bardziej, że 28 marca – kilka dni po uchwyceniu nietypowego widowiska – miała miejsce pełnia zwana Robaczym Księżycem lub Księżycem Robaków. Inni próbowali doszukiwać się analogii do szczurów uciekających z pokładu tonącego statku. Czyżby dżdżownice uciekały spod ziemi zwiastując jakąś nadchodzącą katastrofę? Niespotykane stado dżdżownic Poproszeni o komentarz do „robaczego tornada” naukowcy z Uniwersytetu Wisconsin wyjaśniają, że dżdżownice oddychają przez skórę, więc kiedy ulewny lub uporczywy deszcz nasyca glebę wodą, muszą wyjść na powierzchnię by nie ryzykować utonięcie. Co ciekawe, dżdżownice zazwyczaj prowadzą samotny tryb życia, ale czasami – szczególnie, gdy muszą wyjść na powierzchnię – formują tymczasowe stada. Wówczas gromadzą się w grupach i komunikują między sobą o tym, w jakim kierunku powinny się poruszać – wyjaśnia artykuł z 2010 roku, który ukazał się w „International Journal of Behavioral Biology”. W tym samym badaniu naukowcy opisali, że dżdżownice z gat…

tornado-robakow-uchwycone-przez-mieszkanke-hoboken-fot-facebook-tiffanie-fisher-4b1c230.jpeg
width: 960
height: 540

Żyjesz w luksusie? Masz więcej robaków niż biedni! Nie uwierzysz, gdy przeczytasz dlaczego
type: item
date: 2020-11-09T12:45:10.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: Lifestyle
subject: luksus
subject: owady
subject: robaki
description: Nowe badania potwierdzają teorię „efektu luksusu”, zgodnie z którą bogatsze dzielnice odznaczają się większym zróżnicowaniem biologicznym. Tak naprawdę nigdy nie jesteś w domu sam.
encoded: Nawet wtedy, kiedy wydaje ci się, że możesz nacieszyć się paroma chwilami błogiej samotności, masz w domu więcej malutkich lokatorów niż się może wydawać – przypomina entomolog Misha Leong. - Większość swojego czasu ekolodzy spędzają na studiowaniu dalekich egzotycznych miejsc. Rzadko kiedy myślimy o dzikiej naturze, którą mamy w naszych domach – zauważa Leong, pracownik naukowy ze stopniem doktora z California Academy of Sciences. – Tak naprawdę w pomieszczeniach również jesteśmy otoczeni dziką przyrodą, zwłaszcza insektami. Nowe badania wykazują, że w bogatszych domostwach mieszka więcej typów stawonogów – do których należą insekty i pająki – niż w tych mniej zamożnych. Choć Amerykanie uwielbiają otwarte przestrzenie, coraz więcej czasu spędzają w zamknięciu– około 90 procent czasu, jak wynika z nowych oszacowań. A naukowcy wiedzą stosunkowo niewiele o ekologii siedlisk, które stworzyliśmy sami dla siebie. Badania z 2003 roku wykazały, że zamożne dzielnice mają większą różnorodność wegetacyjną niż te biedniejsze – zjawisko to ekolog Ann Kinzig nazywa „efektem luksusu”. Od tej pory naukowcy bardziej zagłębiają się w efekt luksusu i badają, w jaki sposób dochody indywidualnych mieszkańców i całych dzielnic wpływają na różnorodność biologiczną. Insekty są wśród nas Leong i inni naukowcy chcieli jednak zbadać efekt luksusu w domowych warunkach. Jako część większego projektu o domowych stawonogach, naukowcy zebrali próbki w 50 losowo wybranych domach z Raleigh w Karolinie Północnej, które reprezentowały przekrój ekonomiczny regionu. - Nie zaglądaliśmy do szuflad czy szaf w poszukiwaniu sekretów – żartuje Leong – ale spędziliśmy dużo czasu na kolanach w poszukiwaniu owadów. Zebranie próbek w jednym pomieszczeniu zabierało im około pół godziny. Naukowcy nie liczyli całkowitej liczny stawonogów w domu, jedynie liczbę obecnych gatunków. Średnio każdy dom gościł 61 odmiennych rodzin stawonogów – niektóre z nich mogły w środku przeżyć nawet całe życie. Badania opublikowane 2…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/94b45c7726139b70a7586fbe57eeece5a9691769-884cc80.jpeg
width: 7360
height: 4912

Nie chcesz wiedzieć czym są te pagórki. Brzydki sekret bagien Kolumbii i Wenezueli
type: item
date: 2020-11-04T03:29:30.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: robaki
subject: Travel
description: ​Najnowsze badania wykazały, że znalezione na mokradłach Kolumbii i Wenezueli wieże wielkości człowieka to w rzeczywistości sterty odchodów.
encoded: Większość swojej kariery naukowej Anne Zangerlé, biolożka zajmująca się robakami i badaniem gleby, spędziła na obserwacji dolnych warstw lasów. Przeprawa przez parne tropikalne mokradła Kolumbii i Wenezueli w poszukiwaniu dziwnych dwumetrowych wież zwanych surales zmusiła ją jednak do spojrzenia w górę. Całe szczęście. Zangerlé i jej koledzy odkryli, że tajemnicze pagórki to prawdopodobnie sterty odchodów robaków. - Nikt nie wiedział, czym są, ani gdzie je znaleźć – tłumaczy Zangerlé, która po raz pierwszy o pagórkach usłyszała kilka lat temu od innego naukowca. Wraz ze swoim zespołem Zangerlé studiowała mało znane opisy w starych opracowaniach o Ameryce Południowej i badała teren przy pomocy Google Earth. Po zebraniu informacji w 2012 roku zespół naukowców przeczesał te okresowo zalewane bagna samolotem i samochodem terenowym. W końcu udało im się zidentyfikować tysiące pagórków, tzw. surales, porozrzucanych po obszarze mniej więcej wielkości Irlandii. Po przeprowadzeniu analiz chemicznych struktur i przestudiowaniu zwierząt zamieszkujących badane tereny, naukowcy doszli do wniosku, że prawdopodobnymi architektami wzniesień są robaki Andiorrhinus. Jak podają naukowcy z zespołu, choć istnieją zwierzęta mogące modyfikować krajobraz, na przykład bobry w Ameryce Północnej i termity w Afryce, surales występują wyłącznie w Ameryce Południowej. Pagórki wielkości człowieka María Jesús Briones, biolożka zajmująca się robakami na Uniwersytecie w Vigo w Hiszpanii, po raz pierwszy usłyszała o tych dziwnych pagórkach kilka lat temu, kiedy zaczęła pracować przy projekcie Global Soil Biodiversity Atlas. - Byłam przekonana, że oryginalnie zbudowali je farmerzy – opowiada Briones. – Myślałam, że po opuszczeniu tych miejsc, wzniesienia zostały skolonizowane przez zwierzęta glebowe, jak termity, mrówki i robaki. Jako że rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej często budowali wielkie nasypy z ziemi, uprawiali ją i kształtowali krajobraz na ogromną skalę, jednym z pierwszych zadań Zange…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dd36d0807dd9f97f17cb565475512cf77ee6582d-884f707.jpeg
width: 945
height: 626

1/20
type: item
date: 2019-12-30T12:03:00.000Z
creator: Katarzyna Zając
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: balut
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: kuchnia regionalna
subject: kuchnie świata
subject: Kultura
subject: potrawy
subject: robaki
subject: Travel
subject: węże
description: Świat Bólu
encoded: Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? ZDOLNOSC ODCZUWANIA BÓLU jest jednym z darów natury dla ludzkości i reszty królestwa zwierząt. Bez niej nie cofalibyśmy odruchowo ręki, dotykając gorącego pieca ani nie wiedzielibyśmy, że należy unikać chodzenia boso po stłuczonym szkle. Te działania, na które wpływa bezpośredni lub zapamiętany ból, pomagaj nam minimalizować ryzyko cielesnych urazów. Na drodze ewolucji nauczyliśmy się odczuwać ból, gdyż działa on jak system alarmowy, kluczowy element instynktu samozachowawczego. Ponad 30 lat temu walczący z rakiem Tom Morris przeszedł radioterapie pachwiny i lewego biodra. Jego rak znikł i nie powrócił, ale pozostawił przenikliwy ból promieniujący od biodra przez kręgosłup do szyi. Od tamtej pory Morris, dziś 70-letni, nie przeżył ani jednego dnia bez cierpienia. Ból przerwał jego karierę mechanika samolotowego w siłach powietrznych USA. Kiedy Ja Cameron miała operowana reket z powodu zapalenia stawów, jej anestezjolog stwierdził, że kobieta nie odczuwa bólu, i skierował ja do genetyka, który odkrył u niej dwie rzadkie mutacje. Naukowcy badają mutacje, które tłumią lub nasilaj odczuwanie bólu, żeby dowiedzieć się, jak jest on transmitowany. Te i inne ciekawostki znajdziecie w głównym temacie wydania Nasiona Geographic 1/2020 Ponad to w magazynie: Portfolio Zimne szczęście Wśród wielu sposobów na poprawę zdrowia i stanu ducha człowieka jest terapia zimnem. Wim Hof proponuje wycieczki w zimowe góry w... samej bieliźnie. Eksploracje Mazowsze dla paleontologów Szczątki pliozaura znalezione w pobliżu Iłzy mogą się okazać początkiem prawdziwego paleontologicznego zagłębia. Powrót znad krawędzi Bywa, że dzięki wysiłkom ochronnym udaje się doprowadzić do odrodzenia ginącego gatunku. Reportaże Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? Zdrowie kobiet Choć panie reagują na leki inaczej niż panowie, testy często robione są „pod mężczyzn" Mikrobiomowa menażeria Zdumiewające …

ng-01-201-1feb89a.jpeg
width: 393
height: 590

Obrzydliwe! Aż 500 gatunków robali w domach w USA. W każdym kącie inny
type: item
date: 2016-01-20T16:18:28.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: owady
subject: robaki
description: Badania pokazały jak wielu sublokatorów mają ludzie w każdym domu w USA. Może lepiej o tym nie wiedzieć? Bo można się złapać za głowę!
encoded: Ludzie dzielą domy (przynajmniej chwilowo) z przedstawicielami stawonogów (m.in. owadów) reprezentujących aż ponad 500 różnych rodzajów. Większość z nich nie jest szkodnikami - wynika z badania różnorodności biologicznej stawonogów w amerykańskich domach. "W naszych domach jest o wiele większa bioróżnorodność, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać" - mówi główny autor publikacji w "PeerJ", entomolog z North Carolina State University, Matt Bertone. Stawonogi to bezkręgowce posiadające chitynowe pancerzyki albo oskórek i ciało podzielone na segmenty, pomiędzy którymi znajdują się stawy. Należą do nich m.in. owady, pajęczaki i wije. W ramach swojej pracy naukowcy z trzech amerykańskich instytucji od maja do października 2012 r. odwiedzili 50 wolno stojących domów, znajdujących się w promieniu niemal 50 km od miejscowości Raleigh w Karolinie Północnej. Przeszukiwali pokój po pokoju, a znalezione tam stworzenia - żywe i martwe - zabierali do analiz. Zidentyfikowali w sumie co najmniej 579 różnych morfogatunków (tak nazywa się tzw. gatunki typologiczne, określonych wyłącznie na podstawie morfologii), należących do 304 różnych rodzin. W poszczególnych domach występowało średnio ok. 100 morfogatunków (od 32 do 211), reprezentujące od 24 do 128 różnych rodzin. Najczęstsze były muchy, pająki, chrząszcze, mrówki i psotniki zwane również gryzkami - owady niewielkie, ale powszechne, a do tego zróżnicowane gatunkowo (część z tych gatunków jest przystosowana do życia obok człowieka). "Choć zebraliśmy różnorodne organizmy, nie chcemy, by ludzie odnieśli wrażenie, że wszystkie te gatunki faktycznie są obecne we wszystkich domach - mówi Bertone. - Wiele stawonogów, jakie spotkaliśmy, wyraźnie zabłąkało się z dworu, zostało przyniesionych na ciętych kwiatach albo sprowadzonych do domów w inny, przypadkowy sposób. Ponieważ nie są przystosowane do życia w domach, zwykle szybko giną". We wszystkich badanych domach naukowcy znaleźli m.in. pryszczarki (owady z dużej rodziny należącej do muc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/87ea44ad61029cd324b93a05d81b033b2abfbeb3-05d9017.jpeg
width: 1000
height: 667