Są starsze niż dinozaury, a teraz mieszkają w naszych łazienkach. Czym są rybiki, czemu nas fascynują i jak się ich pozbyć?
Pierwsze spotkanie z rybikiem ma miejsce zazwyczaj około 3 nad ranem. My, wybudzeni ze snu, półprzytomnym krokiem „doczołgujemy się” do łazienki. Tam czekają na nas wyjątkowi goście: szybkie, zwinne, malutkie robaczki przemykające po podłodze. Zastanawiamy się wtedy, czy to przypadkiem nadal nie jest sen – przecież jeszcze wieczorem ich nie było. Te nieśmiałe stworzenia to rybiki cukrowe: starożytne owady, które z jakiegoś powodu uwielbiają żyć w naszym towarzystwie. Chociaż panicznie się nas boją.
Rybiki cukrowe to nie tylko uciążliwe owady domowe. Te prymitywne stworzenia mają za sobą miliony lat historii, wyróżniają się wyjątkową biologią, długowiecznością i nietypowymi zwyczajami, które czynią je jedynymi z najciekawszych domowych współlokatorów. Dlaczego owady starsze niż dinozaury zamieszkały w naszych łazienkach, czym naprawdę są i jak się ich pozbyć? Czym są rybiki? Rybiki cukrowe (Lepisma saccharina), popularnie określane także jako srebrzyki, to niewielkie owady pozbawione skrzydeł mierzące od 10 do 12 mm. Ich ciało jest wydłużone, spłaszczone grzbietowo-brzusznie i pokryte delikatnymi, połyskującymi łuskami. Kolor tych łusek – srebrzysty lub szaro-biały – przypomina rybie i od tego właśnie wzięła się polska nazwa owada. Nazwa nawiązuje także do specyficznego poruszania się: przemieszczają się błyskawicznie zygzakiem, co dodatkowo potęguje rybi efekt. To jedne z najbardziej pierwotnych owadów na Ziemi. Prof. Stanisław Ignatowicz z SGGW wyjaśnia, że ich historia sięga czasów znacznie wcześniejszych niż epoka dinozaurów. Chociaż skamieniałości rybików są rzadkością, ich budowa ciała i cechy morfologiczne potwierdzają prastare pochodzenie. Jak żyją i rozmnażają się rybiki? Rybiki prowadzą nocny tryb życia i preferują miejsca ciemne, wilgotne oraz ciepłe – dlatego najczęściej spotykane są w domowych łazienkach, kuchniach, pralniach czy piwnicach, gdzie mają dostęp do resztek organicznych i odpowiednich warunków mikroklimatycznych. W naturalnym środowisku bytują pod korą drzew, w ściółce, gniazdach gryzoni, a nawet w mrowiskach. Rybiki odżywiają się głównie substancjami zawierającymi skrobię i cukry proste. Ich dieta obejmuje papier, tapety, resztki jedzenia, a także martwe owady. Są jedynymi owadami, które potrafią trawić celulozę bez pomocy bakterii – w ich jelitach obecny jest własny enzym: celulaza. Jak zauważa prof. Ignatowicz, termity dla trawienia celulozy potrzebują symbiotycznych bakterii, natomiast rybiki produkują własną „fabrykę enzymów”, co jest ich wyjątkową adaptacją. Długość życia i wyjątkowa zdolność linienia Jednym z najbardziej fascynujących aspektów biologii rybików jest ich zdolność do linienia przez całe życie – wymieniają oskórek wielokrotnie, nawet po osiągnięciu dojrzałości. Większość owadów linieje wyłącznie w fazie rozwojowej (larwalnej), tymczasem zarówno samce, jak i samice rybików mogą zrzucać naskórek nawet kilkadziesiąt razy. Cykl życia rybika trwa – w sprzyjających warunkach wilgotnościowych – około 4–5 miesięcy od jaja do postaci dorosłej, jednak same osobniki mogą żyć nawet 3–8 lat, co jest wyjątkowo długim okresem jak na tak małe owady. Rybiki w domu – czy są groźne? Typowe miejsca, w których natkniemy się na rybiki, to szczeliny przy wannach, podłogach, przestrzeń za listwami, pobliże rur czy spód tapet. Ich obecność to świetny marker podwyższonej wilgotności pomieszczeń. Szkodliwość rybików polega głównie na tym, że mogą uszkadzać książki, dokumenty, tapety i inne materiały organiczne: wszystko przez to, że ich pokarmem jest celuloza. Chociaż nie przenoszą chorób i nie gryzą ludzi ani zwierząt, to bywają uciążliwe, szczególnie w archiwach czy w bibliotekach. Mogą też zanieczyszczać żywność, chociaż ich obecność nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jak pozbyć się rybików? Obecność rybików – jeśli oczywiście nie prowadzimy muzeum – warto ograniczyć głównie ze względów estetycznych. Rozwiązanie jest proste: te owady kochają wilgotność, więc wystarczy ją zmniejszyć. Skuteczne może być już nawet regularne wietrzenie, wyczyszczenie wentylacji czy używanie osuszaczy powietrza. Warto usunąć źródła pożywienia: regularne sprzątanie kuchni, łazienki i biblioteczki sprawi, że lokatorzy sami się wyniosą. Skuteczne jest także uszczelnienie szczelin i zakamarków, które umożliwiają rybikom zakładanie gniazd. Ale jest jeszcze ekologiczna metoda. Biolodzy polecają naturalny sposób na rybiki, którym są… liście miłorzębu. Te owady nie lubią ich specyficznego zapachu i skutecznie je on odstrasza. Liście można włożyć między kartki książek lub wyłożyć przy progach, by uczynić swoją przestrzeń mniej atrakcyjną dla owadów. Przypominamy jednak, że rybiki są niemal zupełnie niegroźne, a ich historia sięga milionów lat. Być może jesteśmy więc w stanie żyć w symbiozie? Źródła: naukawpolsce.pl, Agriculture & Food
W Afryce żyje jeden z najpiękniejszych owadów świata. Jego pancerz przypomina dzieła Pabla Picassa
Natura potrafi tworzyć nie tylko spektakularne krajobrazy, lecz także organizmy zachwycające precyzją barw i wzorów. Zdarza się, że nawet niewielki pluskwiak może wyglądać jak miniaturowe dzieło sztuki, przyciągając uwagę intensywnością kolorów i misterną geometrią swojego pancerza.
Afryka przyciąga podróżników przede wszystkim obietnicą spotkań ze zwierzętami, które znamy z atlasów i dokumentów przyrodniczych. Lwy, słonie, żyrafy czy gepardy budzą zachwyt i respekt, a safari stało się synonimem kontaktu z naturą w jej najbardziej widowiskowej formie. Tymczasem niezwykłość tego kontynentu objawia się także w skali dużo mniejszej, często niedostrzegalnej na pierwszy rzut oka. Wśród traw, na liściach i pniach roślin żyją organizmy tak drobne, że mogłyby zmieścić się na palcu, a mimo to robią ogromne wrażenie. Owad, który wygląda jak dzieło sztuki Owad potocznie nazywany „robakiem Picassa” to Sphaerocoris annulus, pluskwiak z rodziny tarczówkowatych, który osiąga zwykle około 15 milimetrów długości i występuje przede wszystkim w Afryce Środkowej oraz Wschodniej. Zaobserwowano go m.in. w Etiopii, Kenii, Kamerunie, Namibii, Republice Południowej Afryki, Tanzanii oraz Zimbabwe. Żyje na terenach trawiastych, wśród krzewów oraz niskiej roślinności, gdzie jego barwy szczególnie wyraźnie odcinają się od stonowanego tła sawanny. Jego potoczna nazwa nawiązuje do niezwykłego wyglądu pancerza, pokrytego kontrastowymi plamami w odcieniach czerwieni, żółci, czerni i bieli, które układają się w nieregularne wzory przypominające abstrakcyjne obrazy Pabla Picassa. Wygląd ten wydaje się dekoracyjny, lecz pełni istotną funkcję biologiczną. W świecie zwierząt intensywne barwy najczęściej oznaczają zagrożenie i stanowią sygnał dla drapieżników, że dany organizm może być toksyczny lub niejadalny. U Sphaerocoris annulus ten rodzaj ubarwienia jest więc formą ostrzeżenia, dzięki któremu owad unika bezpośredniej konfrontacji. Nawet tak niewielki organizm może w ten sposób skutecznie odstraszyć ptaki, jaszczurki czy drobne ssaki, które w przeciwnym razie uznałyby go za łatwy i pozbawiony ryzyka pokarm. Mechanizmy przetrwania „robaka Picassa” Choć to wygląd „robaka Picassa” przyciąga największą uwagę, równie istotne są jego zwyczaje i sposoby na obronę. Sphaerocoris annulus żywi się głównie sokami roślinnymi, nakłuwając liście oraz młode pędy, a wśród jego przysmaków znajdują się m.in. gatunki hibiskusa. Z tego powodu owad pojawia się również na plantacjach, gdzie uchodzi za szkodnika, ponieważ osłabia rośliny i spowalnia ich wzrost. W miejscach, gdzie występuje w większej liczbie, bywa odstraszany wyciągami z czosnku i cebuli lub ręcznie zbierany. Co istotne, dieta wpływa na chemiczne właściwości jego ciała, czyniąc je mało atrakcyjnym dla drapieżników. Owady te bowiem posiadają gruczoły wydzielające substancje toksyczne i w chwili zagrożenia uwalniają intensywny, nieprzyjemny oraz drażniący zapach, który wzmacnia przekaz zakodowany w jaskrawych barwach. W rezultacie drapieżnik otrzymuje sygnał ostrzegawczy zanim podejmie próbę ataku, że kontakt z takim owadem może być nieprzyjemny lub szkodliwy. Barwa i zapach „robaka Picassa” tworzą zatem czytelny komunikat, dzięki któremu owad unika konfrontacji z przeciwnikami wielokrotnie większymi od siebie. Źródła: Our Breathing Planet, IFL Science, Hub Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zniknięcie robaka-zombie pożerającego kości budzi postrach naukowców. To mroczny, ale kluczowy składnik ekosystemu
Chociaż brzmi to jak halloweenowa historia, to robaki pożerające kości są rzeczywistością. Co więcej, ich zniknięcie zamiast cieszyć, niepokoi naukowców. Są one ważnym składnikiem równowagi ekologicznej głębin oceanów. A od 10 lat słuch po nich zaginął.
Robaki-zombie, czyli pierścienice z rodzaju Osedax, są niewielkie i ukryte na dnie oceanów. Mają jednak do odegrania ogromną rolę w ekosystemie: odpowiadają za rozkładanie kości wielorybów, a dzięki temu wspierają łańcuch pokarmowy i bioróżnorodność głębinowych stref. Eksperymenty z udziałem kości humbaka nie wykazały jednak ich aktywności – co się stało z pierścienicami i czy to początek poważniejszych problemów? Niezwykły rozkładacz kości i jego rola w ekosystemie Pożeracze kości są grupą pierścienic, która odgrywa kluczową rolę w procesie dekompozycji szczątków wielorybów (i nie tylko) opadających na dno morskie. Są niezwykłe, ponieważ nie posiadają ani ust, ani przewodu pokarmowego – składniki odżywcze pozyskują dzięki symbiozie z bakteriami rozkładającymi materię kostną. Ich praca przypomina trochę horror: samice Osedax wytwarzają charakterystyczne „korzenie”, które penetrują wnętrze kości, umożliwiając rozkład i uwalnianie cennych substancji zasilających kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego dna morskiego. Proces ten jest niezwykle ważny dla całego ekosystemu. Wielorybie szkielety tworzą dzięki temu lokalne oazy życia i bioróżnorodności, przyciągając wiele gatunków uzależnionych od tych mikrohabitatów. Badaczy bardzo martwi brak pierścienic i poszukują ich tam, gdzie tylko się da: Naukowców martwi brak „zombie” Najnowsze eksperymenty przeprowadzone przez Ocean Networks Canada oraz University of Victoria wykazały, że na kościach humbaka zanurzonych na głębokość prawie 1000 metrów u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej przez 10 lat nie pojawiły się żadne kolonie Osedax. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”. To wyjątkowe i alarmujące odkrycie – robaki-zombie do tej pory uważano za stały elementy oceanicznej fauny. Ich brak możne oznaczać, że inne organizmy nie są w stanie efektywnie rozłożyć kości, co prowadzi do zaburzenia całego łańcucha pokarmowego na dnie oceanu. Czemu pierścienice zniknęły? Dr Fabio De Leo – naukowiec współprowadzący eksperyment – twierdzi, że zniknięcie pierścienic można tłumaczyć niskim stężeniem tlenu obecnym w miejscu obserwacji. Zjawisko rozprzestrzeniania się tzw. stref minimum tlenowego (ang. OMZ – Oxygen Minimum Zones), czyli obszarów dna morskiego o bardzo niskiej zawartości tlenu utrudnia rozwój wielu organizmów, a w wyniku globalnych zmian klimatycznych i ocieplania się oceanów staje się coraz bardziej powszechne. Kości wieloryba zostały umieszczone pod powierzchnią Oceanu Spokojnego, w Barkley Canyon, w miejscu szlaków migracyjnych humbaków i wielorybów szarych – traf chciał, że miejsce to zostało właśnie strefą minimum tlenowego. Badania sugerują, że może to uniemożliwiać Osedax skuteczną kolonizację nowych stanowisk. Jaka przyszłość czeka dno morskie po zniknięciu pożeraczy kości? Robaki-zombie są kluczowym elementem podtrzymującym bioróżnorodność oceanu. Ich brak może doprowadzić do lokalnego, a w dłużej perspektywie także regionalnego zaniku unikalnych zespołów organizmów. Od ich losów zależy los wielu innych gatunków. Eksperymenty badające populację Osedax są niezbędne do tego, byśmy lepiej zrozumieli kluczową rolę pierścienic w ekosystemie. Uświadamiają nam, że brak nawet jednego ogniwa w skomplikowanym łańcuchu pokarmowym może skutkować wyginięciem wielu istnień. Konieczne są międzynarodowe działania na rzecz zachowania dna morskiego, zanim skutki zanikania pożeraczy kości staną się nieodwracalne. Źródło: Frontiers in Marine Science, Ocean Networks Canada Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Naukowcy potwierdzają. Te robaki naprawdę budują z siebie „żywe wieże”
Wyglądają niepozornie, ale potrafią zaskoczyć. Naukowcy odkryli, że mikroskopijne nicienie tworzą żywe wieże i poruszają się jak jedno ciało. Brzmi jak science fiction? A to dopiero początek.
Spis treści: Nicienie to mistrzowie organizacji Jak powstają żywe wieże? Robaki, mimo że są niezwykle pożyteczne, nie cieszą się szczególną sympatią wśród ludzi. Nie pomaga im popkultura. W wielu filmach czy komiksach są wręcz alegorią zagrożenia. Nieraz wiedzieliśmy scenę, w której tysiące mikroskopijnych robaków tworzą „żyjącą wieżę”, która porusza się w określonym kierunku. To jednak nie science fiction, a codzienność jednych z najbardziej licznych stworzeń na Ziemi. Dzięki badaniom naukowców z Instytutu Maxa Plancka dowiedzieliśmy się, że nicienie budują takie struktury nie tylko w laboratoriach, ale również w naturze. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma „Current Biology”. Nicienie to mistrzowie organizacji Nicienie są mikroskopijne i występują niemal wszędzie. Można je spotkać w glebie, w wodzie, a nawet w organizmach innych zwierząt. Zjawisko tzw. żywych wież nicieni po raz pierwszy zauważono w warunkach laboratoryjnych. Naukowcy od lat obserwowali, jak mikroskopijne robaki gromadzą się w kolumnach, które mogą poruszać się jako jedność. Do niedawna zagadką pozostawało to, czy nicienie są w stanie powtórzyć te czynności również w naturze. Potwierdzili to niemieccy naukowcy. Badacze z Instytutu Maxa Plancka natrafił na przejrzałe jabłka i gruszki, wokół których roiło się od nicieni. Wtedy właśnie zarejestrowali pierwsze nagrania żywych wież w warunkach naturalnych. Takie zachowanie jest niezwykle praktyczne. Nicienie nie są w stanie samodzielnie pokonać większych dystansów. To dlatego, że są zbyt małe i narażone na liczne zagrożenia. Tworząc wieże, mogą dosłownie „złapać okazję”. Kiedy wieża wyczuje bodziec (np. metalowe narzędzie badaczy albo przelatującą muchę) zaczyna poruszać się w jego kierunku. Cała struktura, lub jej część, może wówczas przemieścić się na nowe terytorium. To w pewnym sensie forma kolektywnego autostopu. Do tej pory taką strategię obserwowano jedynie u pojedynczych grup zwierząt, w tym śluzowców. Jak powstają żywe wieże? W warunkach laboratoryjnych badacze ustalili, że wieże tworzyły nicienie będące w fazie larwalnej. Takie organizmy mogą przetrwać długie okresy bez pokarmu i wody. – W tych strukturach nie zaobserwowaliśmy podziału ról, co ma sens w przypadku klonalnych populacji. W naturze, gdzie występuje większa różnorodność genetyczna, możemy mieć jednak do czynienia z bardziej złożonymi formami współpracy – tłumaczy Daniela Perez w oficjalnym komunikacie. Jak dodaje Serena Ding w rozmowie z Popular Science, nie musimy się obawiać tego, że nicienie przejmą świat, bo w rzeczywistości „już to zrobiły”. Są jednymi z najliczniejszych zwierząt na Ziemi. Szacuje się, że na każdego człowieka przypada około 60 miliardów nicieni. Choć większość z nich jest niewidoczna gołym okiem, ich znaczenie ekologiczne jest ogromne. Biorą udział w rozkładzie materii organicznej, wpływają na strukturę gleby i oddziałują na inne organizmy. Źródło: Current Biology Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Czy czerwie z „Diuny” mogłyby istnieć? Ich ziemskie odpowiedniki na zawsze zmieniły ekosystem planety
Druga część filmu „Diuna” na podstawie prozy Franka Herberta święci triumfy i zapełnia kina na całym świecie. Ale w tej epickiej, na poły religijnej historii, liczy się nie tylko Lisan Al Gaib i fremeńscy wojownicy. Dosłownie największymi bohaterami opowieści są czerwie pustyni. Czyli gigantyczne piaskowe robaki, które zmieniają ekosystem planety. Podobne stworzenia istnieją naprawdę na Ziemi. Zupełnie jak wilkory i demogorgony z innych słynnych superprodukcji.
W tym artykule: Największe pierścienice mają kilka metrów długości Dżdżownice reagują na dudnienie Robaki z ostrymi zębami Robaki, które zmieniły Ziemię Inne fantastyczne stworzenia Pustynna planeta Arrakis, będąca scenerią „Diuny” powstała w wyobraźni Franka Herberta, gdy jako dziennikarz miał opisać ruchome piaski w Oregonie (USA). Na to wyobrażenie nałożył się kryzys naftowy na Bliskim Wschodzie, do jakiego doszło w latach 70. XX wieku. Chęć kontrolowania surowca czy wysiedlenia miejscowej ludności przypomina to, co w czasie konfliktu działo się w Iraku. Zarówno w powieści, jak i w bazujących na niej filmach, można łatwo dostrzec wiele odniesień do polityki, religii i historii ziemskich wojen o zasoby. Ale czy można tam znaleźć też odniesienia do ziemskiej biologii? Zdaniem Luke’a Parry’ego, profesora paleobiologii na Uniwersytecie w Oxfordzie, czerwie pustyni są tak naprawdę kombinacją kilku ziemskich stworzeń. Największe pierścienice mają kilka metrów długości W rozmowie z „Nature” naukowiec wyjaśnił, że pod piaskami pustyni na Ziemi nie przemieszczają się mierzące po niemal 500 metrów czerwie. Jednak ziemskie życie potrafi tworzyć zwierzęta o bardzo kosmicznym wyglądzie i niezwykłych możliwościach. – Istnieją pierścienice, które osiągają do kilku metrów długości. Eunicida są rodzajem robaków z gromady wieloszczetów. Są dość sękate i mają duże szczęki. Niektóre z nich to drapieżniki, polujące na swe ofiary z zasadzki. Jedzą ośmiornice, kalmary, kręgowce. Ich ciała mogą osiągać nawet trzy metry długości. Istnieją też dżdżownice, które dorastają do naprawdę pokaźnej wielkości. Megascolides osiąga długość dochodzącą do dwóch metrów. Największe z nich pochodzą z Australii – wylicza naukowiec. Dżdżownice reagują na dudnienie Opisane w „Diunie” czerwie żyją głęboko w piaskach planety. Na powierzchnię wywabiają je rytmiczne uderzenia. Fremeni używają do tego urządzenia zwanego dudnikiem. Ale okazuje się, że dudnik działa nie tylko robaki z Arrakis. – Uderzanie o podłoże jest powszechnie wykorzystywane przez ptaki chcące wywabić dżdżownice. Tę sztukę do perfekcji opanowały mewy. Niestety, nie sądzę, by próbowały ujeżdżać tak zwabione na powierzchnię piaskowe robaki – mówi prof. Parry. Robaki z ostrymi zębami A co z ogromnymi szczękami wyposażonymi w tysiące ostrych zębów? – Istnieją robaki wyposażone w ogromną liczbę zębów. Zwane są niezmogowcami (Priapulida). To gatunki, które drążyły nory już we wczesnym kambrze. Ich zęby, zwane skalidami, umieszczone są na trąbce. Służą – dosłownie – do przegryzania się przez podłoże. Inne robaki, np. Alitta mają zęby do łapania zdobyczy. Alitta virens może mieć nawet 90 cm długości. Również niektóre pijawki mają zęby – wylicza badacz. Niestety, żaden z powyższych robaków nie produkuje substancji psychoaktywnej określanej w powieści jako melanż lub przyprawa. Za to, podobnie jak czerwie na Arrakis, mają moc zmieniania ekosystemu planety. Robaki, które zmieniły Ziemię – Żyjące w osadach oceanicznych ziemskie robaki na zawsze zmieniły ekosystem morski. Stanowiły nieodłączną część tzw. eksplozji kambryjskiej, która dokonała najgłębszych zmian na naszej planecie. Przed pojawieniem się robaków dno morskie było pokryte tak zwanymi matami mikrobiologicznymi. Było to środowisko beztlenowe. Ale niektóre zwierzęta przybrały wydłużony kształt ciała, pozwalający im poruszać się w mule w trzech wymiarach. Dzięki ich przekopywaniu się przez osady do mułu dostarczany był tlen, co pozwoliło na rozwój bardziej złożonych organizmów – wyjaśnia prof. Parry. Inne fantastyczne stworzenia Ale nie tylko Frank Herbert w swojej twórczości posiłkował się ziemską historią. Wilkor, wyjątkowo inteligentny i ogromny wilk z „Gry o tron” George’a R.R. Martina to wymarły rodzaj olbrzymiego drapieżnika epoki lodowcowej. Jest odległym kuzynem współczesnych wilków. Natomiast demogorgon z popularnego serialu „Stranger Things” nawiązuje do robaka morskiego zwanego bobbit. To stworzenie mierzy około metra długości i żyje w morskim mule. Zakopane i niewidoczne, czeka na swoją nieświadomą niebezpieczeństwa ofiarę. Po ataku wciąga ją w piasek za pomocą ostrych zębów. Natomiast w serialu „Star Trek Discovery” pojawiają się niesporczaki. Tym razem nawet nie trzeba było ich specjalnie zmieniać – poza tym, że w filmie są ogromne. Za to scenarzyści przypisali im umiejętność nawigowania po kosmicznej grzybni, łączącej różne rejony czasoprzestrzeni. Badania wykazały, że niesporczaki, zwane misiami wodnymi są naprawdę wyjątkowymi, wręcz kosmicznymi stworzeniami, zdolnymi przetrwać nawet ekspozycję na próżnię. Jednak ich zdolności nawigacyjne pozostają w sferze fiction. Źródło: Nature. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nieśmiertelny ze zmarzliny: ten mały robak przetrwał zamrożony 46 tys. lat. Teraz udało się go ożywić
Zupełnie nowy gatunek nicienia znaleziono w wieloletniej zmarzlinie na Syberii. Przetrwał w niej w stanie uśpienia rekordowe 46 tys. lat.
W tym artykule: Kryptobioza, czyli życie utajone Nicienie – mistrzowie zastygania w czasie Groźna wieloletnia zmarzlina? Historia tego odkrycia ma ponad dwadzieścia lat. W 2002 roku z wieloletniej zmarzliny nad rzeką Kołymą na Syberii wydobyto skamieniałość gniazda wiewiórczego. W 2018 roku w pozyskanym materiale znaleziono nicienie. To małe bezkręgowce – niektóre ich gatunki są pasożytami ludźmi i zwierząt. Nie było wówczas jasne ani ile mają lat, ani do jakiego gatunku należą. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „PLOS Genetics” ukazała się praca, która przynosi odpowiedzi na oba te pytania. Po pierwsze, pradawne robaki należą do zupełnie nowego gatunku. Został on nazwany Panagrolaimus kolymaensis – od miejsca ich znalezienia. Po drugie, oszacowano, że zwierzęta te przetrwały w zmarzlinie aż 46 tysięcy lat. Po tym okresie udało się je przywrócić do życia. „Przetrwanie w ekstremalnych środowiskach to wyzwanie, któremu są w stanie sprostać tylko nieliczne organizmy” – napisali badacze w swojej pracy. Dotychczas wiadomo było, że radzą z tym sobie dobrze wirusy, niesporczaki czy wrotki. Teraz do tej grupy dołączyły nicienie. Kryptobioza, czyli życie utajone Jak reagują żywe organizmy, gdy warunki zewnętrzne nagle stają się niekorzystne? Rozwiązaniem jest kryptobioza, czyli życie utajone. Organizmy, przechodząc w stan kryptobiozy (a konkretnie różnych jej form, takich jak kriobioza czy anhydrobioza), wielokrotnie spowalniają swoje procesy metaboliczne. Ich funkcje życiowe zostają ograniczone do absolutnego minimum. Współcześnie żyjącymi mistrzami kryptobiozy są niesporczaki. Umieją one przejść w stan „półżycia” nawet na kilkadziesiąt lat. Maleńkie zwierzę odżyło po 24 tysiącach lat hibernacji w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie Maleńkie zwierzę o nazwie wrotek, które jest przezroczystym bezkręgowcem, odżyło po 24 tysiącach lat spędzonych w wiecznej zmarzlinie. Jest to najdłuższy okres, jaki udało się zaobserwo... Jednak daleko im do Panagrolaimus kolymaensis. Szczegółowe badania genetyczne tego nicienia przeprowadzili naukowcy z kilku niemieckich ośrodków, m.in. z drezdeńskiego Max Planck Institute of Molecular Cell Biology and Genetics. Gdy nicienie zostały ożywione, a następnie zaczęły się rozmnażać, badacze wyhodowali sto pokoleń robaków. Następnie przyjrzeli się bliżej ich DNA. Nicienie – mistrzowie zastygania w czasie Do porównania wykorzystano znany od dawna genom innego nicienia – Caenorhabditis elegans. Okazało się, że P. kolymaensis i C. elegans mają wspólne geny odpowiedzialne właśnie za kryptobiozę. By sprawdzić, jak działają, przeprowadzono eksperymenty z nicieniami obu gatunków. Wpierw zostały skrajnie odwodnione, a następnie umieszczono je w temperaturze minus 80 st. C. Okazało się, że nawet nicienie C. elegans poddane takiej procedurze przetrwały aż 480 dni kryptobiozy. Zdaniem badaczy nicienie są doskonale przystosowane do przetrwania nawet skrajnych warunków przez okresy mierzone skalą geologiczną. To spore zaskoczenie, ponieważ dotychczas „przeżywalność” tego rzędu osiągały jedynie wirusy. To one znane są z tego, że mogą ponownie wrócić do życia po tysiącach lat w wieloletniej zmarzlinie. Nicienie jednak są organizmami nieporównanie bardziej skomplikowanymi. Dotychczasowi rekordziści kryptobiozy – antarktyczne nicienie Plectus murrayi i Tylenchus polyhypnus – przechodzili w stan życia utajonego odpowiednio na 25 i 39 lat. Groźna wieloletnia zmarzlina? Odkrycie zbiegło się w czasie z innymi alarmującymi badaniami dotyczącymi wieloletniej zmarzliny. Zdaniem innej grupy badaczy, poważnym zagrożeniem dla środowiska mogą być „podróżujące w czasie” patogeny. Czyli dawne mikroorganizmy, które wraz z roztapianiem się wieloletniej zmarzliny ponownie wrócą do życia. Naukowcy przeprowadzili symulację, by oszacować, co wówczas może się zdarzyć. Twierdzą, że w 3 proc. przypadków starożytny patogen może we współczesnym środowisku przetrwać, rozmnażać się, a nawet stać się organizmem dominującym. W jednym przypadku na sto „najeźdźcy z przeszłości” mogą wywołać ogromne szkody. Na przykład wyeliminować do jednej trzeciej rodzimych gatunków w danej niszy, niszcząc w ten sposób bioróżnorodność. Naukowcy ożywili „wirusy zombie”, które przetrwały tysiąclecia w wiecznej zmarzlinie na Syberii Prawie 50 tys. lat ma prehistoryczny wirus, który znaleziono na Syberii. To jeden z „wirusów zombie” – patogenów, które naukowcy wydobyli z wiecznej zmarzliny i zdołali przywrócić do .. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-ozywili-wirusy-zombie-ktore-przetrwaly-tysiaclecia-w-wiecznej-zmarzlinie-na-syberii-fot-getty-images-2476ced.jpg" width="938" height="629" alt="Naukowcy ożywili „wirusy zombie”, które przetrwały tysiąclecia w wiecznej zmarzlinie na Syberii (fot. Getty Images)" title="Naukowcy ożywili „wirusy zombie”, które przetrwały tysiąclecia w wiecznej zmarzlinie na Syberii (fot. Getty Images)" /> Oczywiście jednoprocentowe ryzyko nie wydaje się duże. Jednak zważywszy na tempo rozpuszczania się wieloletniej zmarzliny naukowcy uważają, iż nie wolno go zlekceważyć. W 2016 r. na Syberii wąglik zabił tysiące reniferów. Uważa się, że mikroorganizm dostał się do środowiska właśnie z topniejącej wieloletniej zmarzliny. Co więcej – jak piszą autorzy badań Giovanna Strona i Corey J. A. Bradshaw na portalu „The Conversation” – roztapiający się lód corocznie uwalnia 4 tryliony mikroorganizmów. Jest w pełni możliwe, że może wśród nich znaleźć się kompletnie nam nieznany gatunek, który zachwieje równowagą ekologiczną. „Jako społeczeństwo musimy rozumieć potencjalne ryzyko, by móc się na nie przygotować” – konkludują badacze. Źródła: Phys.org, PLOS Genetics, Live Science, The Conversation. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Najdziwniejsze potrawy świata. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
Dla jednych to najdziwniejsze potrawy świata, a dla innych rarytasy i niezwykłe przysmaki. W niektórych częściach naszej planety, menu w restauracji może być niemałym zaskoczeniem. W dobie globalizacji prawie wszędzie dziś dostaniemy pizzę lub sushi, ale na Ziemi są miejsca, w których skosztować można nietuzinkowych potraw. To np. szarańcze na patyku lub grillowane pająki. Oto lista najdziwniejszych dań na świecie. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
W tym artykule: Svið to tradycyjne islandzkie danie Żmijówka, czyli alkohol z węża Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Robaki smażone na patelni Na świecie wciąż są miejsca, które potrafią zaskoczyć niejednego turystę. Szczególnie takiego, który jest głodny. Przemierzając ulicę Bangkoku w poszukiwaniu restauracji lub food trucka można natknąć się na stoiska, w których sprzedają... smażone skorpiony lub świerszcze. Dla przeciętnego Europejczyka, który przyzwyczajony jest do kuchni włoskiej, francuskiej (lub azjatyckiej w wersji zeuropeizowanej), może być to nie lada zaskoczenie. Dla plemion zamieszkujących deszczowe lasy na indonezyjskiej wyspie Sumatra pojęcie „owoce leśne” nie ogranicza się do jagód lub malin. Wystarczy włożyć kij w mrowisko (prawdziwy, nie przysłowiowy), by wyszli jego mieszkańcy. Mrówki gdy poczują się zagrożone, zaczynają przenosić larwy – można więc powiedzieć, że dwudaniowy posiłek przygotowuje się sam. Nie każdy jednak skusiłby się na taką propozycję obiadu. Oto najdziwniejsze potrawy świata. Spróbowałbyś choć jednej z nich? Svið to tradycyjne islandzkie danie Svið to tradycyjne danie, które można zamówić na Islandii. To opalona z wełny i przecięta na pół głowa owcy, którą podaje się z oczami, ale bez mózgu. Potrawa ta powstała w czasach, gdy ludzie nie mogli pozwolić sobie na marnowanie jakiejkolwiek części zabitego zwierzęcia. Gotuje się ją w dobrze osolonej wodzie od półtorej do dwóch godzin. Svið spożywa się na gorąco. Zazwyczaj podaje się je z gotowanymi ziemniakami (całymi lub w postaci purée) albo rzepą. W niektórych restauracjach dostępny jest również wariant na zimno, w postaci przekąski. Głowa jest wówczas pokrojona w plastry. Co ciekawe, Islandia może zaskoczyć turystów czymś jeszcze. Na tej mroźnej wyspie można zamówić również gotowane w warzywnym bulionie lub wędzone baranie jądra, czyli sursadir hrutspungar. To tutaj znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Poznaj zaskakujące ciekawostki o Austrii Oto mało znane ciekawostki o Austrii. Kraju, który słynie z niezwykłej otwartości, znakomitej kuchni, licznych ośrodków narciarskich i wielu znanych wirtuozów muzyki klasycznej. Żmijówka, czyli alkohol z węża Wysokoprocentowa pamiątka z Wietnamu, czyli likier, jaki można kupić na stoisku z pamiątkami w pobliżu Cu Chi. W butelce może być kobra (z rozpostartym płaszczem), ale też skorpion, żmija lub jaszczurka. Nic dziwnego, że trunek ma swoją moc. Ten napój alkoholowy powstaje przez macerowanie gada w mocnym alkoholu (zazwyczaj wódce lub spirytusie). Żmijówka jest najbardziej popularna w Wietnamie, ale kupić ją można również w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej i w niektórych częściach Chin. Co ciekawe, jedzenie węży w Wietnamie ma bardzo długą tradycję. Związane jest z przekonaniem, że mięso i krew tych zwierząt posiadają szczególne, prozdrowotne właściwości. Niektórzy wierzą, że jest to swoisty eliksir młodości. Alkohol ten często robi się z gatunków jadowitych, a czasem w butelce znajduje się nawet kilka różnych gatunków węży. Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Do wyboru są m.in. lizaki z szarańczą w środku (specjał azjatycki) albo czekoladowy deser z kremem ozdobiony mrożoną australijską mrówką Melophorus bagoti napęczniałą od miodu (można go kupić w Sydney). Niektóre lizaki mają smak popularnych alkoholi, np. whisky lub tequili. Co ciekawe, taką przekąskę można dziś kupić nawet w Polsce. Robaki, które zatopione są w takich lizakach zazwyczaj zostały specjalnie wyhodowane do tego celu. Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Sfermentowany śledź to niewątpliwie jeden z największych szwedzkich przysmaków. Produkowany jest na kilku wysepkach u wybrzeża Zatoki Botnickiej. Z beczek przekłada się go do puszek, w których przez rok zachodzi dalszy proces fermentacji. Puszki robią się kuliste od zbierających się (śmierdzących) gazów. Surströmming znany jest w tradycyjnej szwedzkiej kuchni już od XVI wieku. Zazwyczaj robi się z nich kanapki z cienkim chlebem zwanym tunnbröd. Na wierzch kładzie się posiekaną czerwoną cebulę i ugotowane ziemniaki w plastrach, bądź przygotowaną z ziemniaków pastę. Tak przygotowane danie popija się tradycyjnie piwem lub wódką, a niektórzy smakosze wybierają... mleko. Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Potrawa nazywana jest również „Trzy Piski”. Nazwa tego chińskiego specjału pochodzi od szczurzych pisków. Tylko trzy bowiem zdołają wydać szczurze noworodki w drodze z talerza do ust „smakosza” (pierwszy raz, gdy bierze je w pałeczki, drugi, gdy wkłada do ust, trzeci – przy połykaniu). Według niektórych to danie jest jednak tylko legendą. Szczury podaje się również w Indiach. W niektórych regionach kraju łapie się te gryzonie, a następnie obdziera ze skóry i gotuje w pikantnym sosie. Przez niektórych danie to jest uważane za niezwykły specjał, a owe ssaki z podrodziny myszy bywają bardziej popularne niż wieprzowina lub kurczaki. Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Specjał z Sardynii, nazwa znaczy dosłownie „zgniły ser”. Jest przygotowywany z niepasteryzowanego mleka owczego. Chodzą po nim półprzezroczyste larwy muchówki z gatunku sernicy pospolitej (Piophila casei), które (zaniepokojone) potrafią skakać na wysokość nawet kilkunastu centymetrów. przekształcając się w wilgotną, bardzo śmierdzącą masę. Muszki składają swoje jaja w naturalnie powstających pęknięciach w serze. Po wykluciu się robaki trawią białka sera, które następnie fermentują, tworząc kremowy ser. Dojrzewa ok. 3 miesiące. Co ciekawe, jeżeli larwy są martwe, może to oznaczać, że casu marzu jest nieświeże, a serem można się zatruć. Od wielu lat nie można jednak go kupić legalnie. Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Balut to popularna przekąska na Filipinach, ale również w Kambodży i Wietnamie. W pełni rozwinięty (mniej więcej 8-dniowy) kaczy, a rzadziej kurzy embrion jest gotowany w skorupce. Najczęściej przyprawia się go szczyptą soli, ale niektórzy smakosze używają chili i octu winnego. Zjadane jest także żółtko – które nie zostało wykorzystane przez rozwijające się pisklę. Co ciekawe, okres inkubacji jaj zależy od upodobań konsumentów i każdym kraju spotkamy się z różnym poziomem uformowania. Wietnamczycy najbardziej lubią 21-dniowe zarodki kaczki. Niektórzy uważają, że balut jest afrodyzjakiem. Robaki smażone na patelni Gusano rojo albo inaczej red agave warms („czerwone agawowe robakiĺ”) to gąsienice motyla Hypopta agavis, występującego na meksykańskich agawach. Usmażone przez szefa kuchni, są serwowane z różnymi dodatkami (już bardziej standardowymi) w niewielkiej restauracji Sempoala w Teotihuacan w Meksyku. Danie z pewnością nie zawiera sztucznych barwników i konserwantów. Pytanie tylko, ilu zwolenników zdrowej żywności zdecyduje się na degustację tej osobliwej obrzydliwości.
Robaki uratują świat przed plastikiem? Naukowcy odkryli wyjątkowe zdolności drewnojadów
Ekolodzy cały czas szukają sposobu na rozwiązanie plastikowego problemu świata. Rozwiązanie znalazło się w jelitach pospolitych robaków.
W tym artykule: Jak walczyć z plastikiem? Pomóc mają „super robaki” Dieta polistyrenowa dla drewnojadów Przyszłość recyklingu Wszechobecny plastik to jedno z największych zagrożeń nie tylko dla zwierząt, ale również dla ludzi. Naukowcy alarmują, że mikroplastik jest obecny także w powietrzu. Jak do tego doszło? Tworzywa sztuczne szybko zyskały na popularności – są niedrogie i mają nieskończone możliwości zastosowań. Szacuje się, że w 2018 r. na całym świecie wyprodukowano około 360 milionów ton plastiku. Niestety, wysoka trwałość polimerów organicznych wpływa na ich odporność na biodegradację. W efekcie mikrocząstki, a często też całe plastikowe przedmioty, zanieczyszczają nasze środowisko. Jak walczyć z plastikiem? Pomóc mają „super robaki” Najlepszym sposobem na rozwiązanie plastikowego problemu jest ograniczenie produkcji i wykorzystania tworzyw sztucznych w naszej codzienności – szczególnie przedmiotów jednorazowego użytku. Decyduje się na to coraz więcej sklepów i restauracji na całym świecie. Przykładowo we Francji większość owoców i warzyw nie jest już pakowana do plastikowych siatek. Zmiany widać też w naszych przyzwyczajeniach. Nikogo nie dziwi chodzenie na zakupy z własną torebką. Co jednak zrobić z plastikiem, który już zalega na świecie? Naukowcy odkryli ostatnio, że pomocne mogą być drewnojady. To gatunek chrząszcza, który osiąga maksymalny rozmiar do 6 cm, pochodzi z Ameryki Środkowej i północnej części Ameryki Południowej. Larwy tych robaków są sprzedawane w sklepach zoologicznych jako pokarm dla ptaszników, modliszek, gryzoni czy modliszek. Jak się okazuje, same potrafią żywić się polistyrenem, wchodzącym m.in. w skład styropianu. Dieta polistyrenowa dla drewnojadów View oEmbed on the source website Naukowcy z University of Queensland’s School przez trzy tygodnie karmili grupy badawcze drewnojadów różnymi sposobami: na czczo, otrębami i pianką polistyrenową. Robaki żywiące się sztucznym tworzywem przeżyły, a niektóre nawet nieznacznie przytyły, co potwierdza, że czerpią energię z polistyrenu. Jest to możliwe, dzięki enzymowi bakteryjnemu w ich jelitach. Naukowcy już nazwali drewnojady „super robakami”. – Drewnojady są jak minizakłady recyklingu, rozdrabniające polistyren otworami gębowymi, a następnie karmiące nim bakterie w jelitach. Produkty rozpadu z tej reakcji mogą być następnie wykorzystywane przez inne drobnoustroje do tworzenia wartościowych związków, takich jak bioplastiki – tłumaczy dr Chris Rinke z University of Queensland’s School. "Pójdę jeść robaki!" Niedługo to może być codzienność Czy spełnią się wizje, w których każdy trzy razy dziennie łyka tabletkę z racją żywieniową? Wiele wskazuje, że raczej nie. Za bardzo lubimy jeść: wąchać, smakować, chrupać i przeż... Przyszłość recyklingu W badaniach wykorzystano technikę metagenomiczną, za pomocą której wyekstrahowano całe DNA drobnoustrojów w jelitach. Następnie zsekwencjonowano i skatalogowano wszystkie zakodowane enzymy. Dopiero po tym można było dokonać ich kompleksowej analizy. Naukowcy zastrzegają, że nie planują wykorzystywać milionów drewnojadów do procesów recyklingu na masową skalę. Ich celem jest zrozumienie procesów zachodzących w jelitach robaków, a następnie odtworzenie ich w warunkach laboratoryjnych. Otrzymane chemicznie enzymy mogłyby odegrać kluczową rolę w walce z tworzywami sztucznymi odpornymi na biodegradację. Kiedy możemy spodziewać się efektów badań? Autorzy dali sobie czas od 5 do 10 lat. Źródło: Microbial Genomics. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
„Tornado robaków” z Hoboken zaskoczyło naukowców. „Nigdy czegoś takiego nie widziałem”
Niedawne ulewne deszcze w New Jersey mogły zmusić dżdżownice do połączenia się w stado. Ale czemu ułożyły się akurat w kształt przypominający oko cyklonu? To już nie jest tak oczywiste.
Wiosenne deszcze często zachęcają dżdżownice do wyjścia na powierzchnię, gdzie pełzną po trawie i chodnikach. Ale po ostatnich ulewach w New Jersey tamtejszych mieszkańców zaskoczył nietypowy i niepokojący widok – setki wijących się robaków zaczęło kręcić się w kółko. Zjawisko szybko okrzyknięto „tornadem robaków”. Jako pierwsza na dziwny spektakl natrafiła mieszkanka Hoboken. W czasie porannego spaceru w pobliżu rzeki Hudson kobieta zauważyła setki robaków pełznących wzdłuż chodnika. Chociaż zaskakująca była już sama mnogość dżdżownic, które postanowiły wyjść na powierzchnię, to jeszcze dziwniejsze okazało się ich zachowanie. Robaki zaczęły krążyć, tworząc spiralny kształt przypominający cyklon. Kobieta zrobiła zdjęcia dziwnie zachowującym się dżdżownicom. Następnie wysłała fotografie Tiffanie Fisher, członkini rady miasta Hoboken, która udostępniła je na Facebooku. "Czegoś takiego nigdy nie widziałam” - napisała Fisher w poście. Widok „tornada robaków” podziałał na wyobraźnię komentujących. Tym bardziej, że 28 marca – kilka dni po uchwyceniu nietypowego widowiska – miała miejsce pełnia zwana Robaczym Księżycem lub Księżycem Robaków. Inni próbowali doszukiwać się analogii do szczurów uciekających z pokładu tonącego statku. Czyżby dżdżownice uciekały spod ziemi zwiastując jakąś nadchodzącą katastrofę? Niespotykane stado dżdżownic Poproszeni o komentarz do „robaczego tornada” naukowcy z Uniwersytetu Wisconsin wyjaśniają, że dżdżownice oddychają przez skórę, więc kiedy ulewny lub uporczywy deszcz nasyca glebę wodą, muszą wyjść na powierzchnię by nie ryzykować utonięcie. Co ciekawe, dżdżownice zazwyczaj prowadzą samotny tryb życia, ale czasami – szczególnie, gdy muszą wyjść na powierzchnię – formują tymczasowe stada. Wówczas gromadzą się w grupach i komunikują między sobą o tym, w jakim kierunku powinny się poruszać – wyjaśnia artykuł z 2010 roku, który ukazał się w „International Journal of Behavioral Biology”. W tym samym badaniu naukowcy opisali, że dżdżownice z gatunku Eisenia fetida (Kompostowiec różowy) mogą tworzyć skupiska i „wpływać na siebie nawzajem, aby wybrać wspólny kierunek migracji”. Wpływają na siebie, a więc komunikują się za pomocą dotyku, a nie sygnałów chemicznych. To zbiorowe zachowanie może pomóc dżdżownicom w przetrwaniu na powierzchni lub w uniknięciu zagrożeń środowiskowych, takich jak powodzie lub susze, a także może być wykorzystywane jako strategia obrony przed drapieżnikami lub patogenami. Niedawne ulewne deszcze w New Jersey mogły zmusić dżdżownice do połączenia się w stado – to jasne. Ale czemu ułożyły się akurat w kształt przypominający oko cyklonu? To już nie jest tak oczywiste, a profesor Kyungsoo Yoo z Wydziału Gleby, Wody i Klimatu na Uniwersytecie Minnesota przyznaje, że „nigdy wcześniej nie widział, aby dżdżownice tworzyły spiralę”. Ucieczka przed powodzią Naukowcy z Bhalma Lab w Georgii opisują robaki wodne, takie jak robak kalifornijski (Lumbriculus variegatus), które w obliczu zagrożenia mogą tworzyć olbrzymi „żywy węzeł” składający nawet z 50 000 osobników. W ten sposób chronią się przed nadmiernym wyschnięciem, które jest dla nich śmiertelnie niebezpieczne. Ciasno upakowana plama robaków to mniejsze prawdopodobieństwo wyschnięcia niż w przypadku jednego samodzielnie poruszającego się robaka. Składające się na węzeł robaki rozciągają się i kurczą, wprawiając całość w ruch. Zdaniem Saada Bhamla z Georgia Tech nagłe zmiany poziomu wody w glebie na terenie Hoboken, w połączeniu z ukształtowaniem tamtejszego terenu, mogą wyjaśniać pojawienie się spiralnego węzła złożonego z podążających za sobą dżdżownic. – Ziemia mogła zostać zalana, a gdy woda spływała po powodzi, robaki mogły podążać za gradientem wody – uważa Bhalma. Badacz przyznaje, że trudno jest rozpoznać gatunek robaków na podstawie zamieszczonych na Facebooku zdjęć, ale podkreśla, że zaobserwowane w Hoboken zjawisko przypomina zachowanie, które Bhalma zaobserwował u badanych przez siebie robaków wodnych. – Widzieliśmy, jak podążają za wodą i tworzą wszelkiego rodzaju ścieżki i struktury. Te skupiska pojawiały się, gdy woda opadała i opuszczała grunt – wyjaśnia Bhamla. Dodał jednak, że ponieważ nie wiadomo, jaki rodzaj robaków stworzył spiralę ze zdjęcia, wszelkie wnioski dotyczące ich zachowania pozostają spekulacjami. Lokalne prognozy pogody dla New Jersey zapowiadały obfite opady deszczu w noc poprzedzającą wykonanie zdjęć. Spaść miało nawet 2,5 cm deszczu. – To spowodowałoby, że wiele dżdżownic wyszłoby z ziemi w poszukiwaniu powietrza. Myślę, że spiralny wzór bardziej wskazuje na odprowadzanie wody, niż na typ lokomocji behawioralnej robaków. Może w tym miejscu tworzy się lej krasowy? Byłoby interesujące, gdyby grupa dżdżownic dała znak o formującej się dziurze – twierdzi z kolei Harry Tuazon, doktorant z Interdisciplinary Bioengineering Graduate Programme w Georgia Tech. Dziwne zachowanie dżdżownic z New Jersey wciąż pozostaje więc zagadką. Tym bardziej, że gdy zachęcona licznymi rekcjami spacerowiczka postanowiła po kilku godzinach wrócić do parku i zrobić kilka dodatkowych zdjęć, tornado robaków zniknęło.
Żyjesz w luksusie? Masz więcej robaków niż biedni! Nie uwierzysz, gdy przeczytasz dlaczego
Nowe badania potwierdzają teorię „efektu luksusu”, zgodnie z którą bogatsze dzielnice odznaczają się większym zróżnicowaniem biologicznym. Tak naprawdę nigdy nie jesteś w domu sam.
Nawet wtedy, kiedy wydaje ci się, że możesz nacieszyć się paroma chwilami błogiej samotności, masz w domu więcej malutkich lokatorów niż się może wydawać – przypomina entomolog Misha Leong. - Większość swojego czasu ekolodzy spędzają na studiowaniu dalekich egzotycznych miejsc. Rzadko kiedy myślimy o dzikiej naturze, którą mamy w naszych domach – zauważa Leong, pracownik naukowy ze stopniem doktora z California Academy of Sciences. – Tak naprawdę w pomieszczeniach również jesteśmy otoczeni dziką przyrodą, zwłaszcza insektami. Nowe badania wykazują, że w bogatszych domostwach mieszka więcej typów stawonogów – do których należą insekty i pająki – niż w tych mniej zamożnych. Choć Amerykanie uwielbiają otwarte przestrzenie, coraz więcej czasu spędzają w zamknięciu– około 90 procent czasu, jak wynika z nowych oszacowań. A naukowcy wiedzą stosunkowo niewiele o ekologii siedlisk, które stworzyliśmy sami dla siebie. Badania z 2003 roku wykazały, że zamożne dzielnice mają większą różnorodność wegetacyjną niż te biedniejsze – zjawisko to ekolog Ann Kinzig nazywa „efektem luksusu”. Od tej pory naukowcy bardziej zagłębiają się w efekt luksusu i badają, w jaki sposób dochody indywidualnych mieszkańców i całych dzielnic wpływają na różnorodność biologiczną. Insekty są wśród nas Leong i inni naukowcy chcieli jednak zbadać efekt luksusu w domowych warunkach. Jako część większego projektu o domowych stawonogach, naukowcy zebrali próbki w 50 losowo wybranych domach z Raleigh w Karolinie Północnej, które reprezentowały przekrój ekonomiczny regionu. - Nie zaglądaliśmy do szuflad czy szaf w poszukiwaniu sekretów – żartuje Leong – ale spędziliśmy dużo czasu na kolanach w poszukiwaniu owadów. Zebranie próbek w jednym pomieszczeniu zabierało im około pół godziny. Naukowcy nie liczyli całkowitej liczny stawonogów w domu, jedynie liczbę obecnych gatunków. Średnio każdy dom gościł 61 odmiennych rodzin stawonogów – niektóre z nich mogły w środku przeżyć nawet całe życie. Badania opublikowane 2 sierpnia w czasopiśmie naukowym Biology Letters, wykazały, że w bogatszych domach żyje średnio sto typów stawonogów, z kolei w mniej zamożnych domach 50 – nawet jeśli bierze się pod uwagę również powierzchnię domu. Choć przyczyny tej zależności są nieznane, mogą mieć związek z tym, że bogatsze domy z reguły mają większe podwórka z większą liczbą gatunków roślin, co z kolei może prowadzić do większej liczby stawonogów. Ubogie w naturę - To badanie jest częścią zupełnie nowego świata ekologii miasta – wyjaśnia Jeff Ackley, pracownik naukowy zajmujący się ekologią miasta na Arizona State University, który nie brał udziału w badaniu. Takie badania są „budowaniem nowego spojrzenia na miasta”, które obejmuje nie tylko tereny otaczające nasze domy, ale i ekosystemy wewnątrz domów – dodaje. Ackley postrzega nowe odkrycia również jako temat dotyczący sprawiedliwości społecznej. – Niektóre dzielnice są zubożałe nie tylko pod względem finansowym, ale i różnorodności biologicznej – tłumaczy. Przykładowo, istnieją badania wskazujące na to, że przebywanie w bliskości z naturą może poprawić zdrowie fizyczne i psychiczne. Na koniec, na wypadek nagłej potrzeby odkurzenia swojego domu w celu pozbycia się niewidocznych małych mieszkańców, Leong dodaje na pocieszenie: „Wiele gatunków jest całkowicie nieszkodliwych; nawet domy, które wydawały się zupełnie czyste, zamieszkiwane były przez mnóstwo insektów”.
Nie chcesz wiedzieć czym są te pagórki. Brzydki sekret bagien Kolumbii i Wenezueli
​Najnowsze badania wykazały, że znalezione na mokradłach Kolumbii i Wenezueli wieże wielkości człowieka to w rzeczywistości sterty odchodów.
Większość swojej kariery naukowej Anne Zangerlé, biolożka zajmująca się robakami i badaniem gleby, spędziła na obserwacji dolnych warstw lasów. Przeprawa przez parne tropikalne mokradła Kolumbii i Wenezueli w poszukiwaniu dziwnych dwumetrowych wież zwanych surales zmusiła ją jednak do spojrzenia w górę. Całe szczęście. Zangerlé i jej koledzy odkryli, że tajemnicze pagórki to prawdopodobnie sterty odchodów robaków. - Nikt nie wiedział, czym są, ani gdzie je znaleźć – tłumaczy Zangerlé, która po raz pierwszy o pagórkach usłyszała kilka lat temu od innego naukowca. Wraz ze swoim zespołem Zangerlé studiowała mało znane opisy w starych opracowaniach o Ameryce Południowej i badała teren przy pomocy Google Earth. Po zebraniu informacji w 2012 roku zespół naukowców przeczesał te okresowo zalewane bagna samolotem i samochodem terenowym. W końcu udało im się zidentyfikować tysiące pagórków, tzw. surales, porozrzucanych po obszarze mniej więcej wielkości Irlandii. Po przeprowadzeniu analiz chemicznych struktur i przestudiowaniu zwierząt zamieszkujących badane tereny, naukowcy doszli do wniosku, że prawdopodobnymi architektami wzniesień są robaki Andiorrhinus. Jak podają naukowcy z zespołu, choć istnieją zwierzęta mogące modyfikować krajobraz, na przykład bobry w Ameryce Północnej i termity w Afryce, surales występują wyłącznie w Ameryce Południowej. Pagórki wielkości człowieka María Jesús Briones, biolożka zajmująca się robakami na Uniwersytecie w Vigo w Hiszpanii, po raz pierwszy usłyszała o tych dziwnych pagórkach kilka lat temu, kiedy zaczęła pracować przy projekcie Global Soil Biodiversity Atlas. - Byłam przekonana, że oryginalnie zbudowali je farmerzy – opowiada Briones. – Myślałam, że po opuszczeniu tych miejsc, wzniesienia zostały skolonizowane przez zwierzęta glebowe, jak termity, mrówki i robaki. Jako że rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej często budowali wielkie nasypy z ziemi, uprawiali ją i kształtowali krajobraz na ogromną skalę, jednym z pierwszych zadań Zangerlé było wyeliminowanie możliwości, że te wieże – od małych guzków na ziemi po ogromne iglice – mogły być po prostu pozostałościami po dawnych cywilizacjach. - To niesamowite. Przy nich człowiek wydaje się taki mały – podkreśla Zangerlé z francuskiego Uniwersytetu w Montpellier i Monachijskiego Uniwersytetu Technicznego w Niemczech. Analiza cząsteczek roślin kopalnych z gleby przeprowadzona przez współautora badania i archeologa José Iriarte z University of Exeter pokazała, że nikt nie uprawiał tej ziemi przez tysiąc lat. Dalsze badania wykazały, że odchody robaków stanowią bardzo dużą część wzniesień. Bezkręgowce mają w zwyczaju przebywać w jednym miejscu, co oznacza, że zawsze pozostawiają swoje bogate w substancje odżywcze odchody w tym samym miejscu. Zdaniem Zangerlé w miarę upływu czasu te pagórki mogą przerosnąć rozmiarem wysokiego człowieka, stracić stabilność i runąć - choć naukowcy nie wiedzą jeszcze, ile czasu może to zająć. A jeśli dwa wzniesienia znajdą się bardzo blisko siebie, złączą się w jedną wieżę. Choć naukowcy zidentyfikowali również inne gatunki w tych wieżach, robaki Andiorrhinus były najliczniejszą grupą i co za tym idzie, najbardziej prawdopodobnymi twórcami tych struktur - Zangerlé i inni naukowcy podsumowują w swoim opracowaniu naukowym opublikowanym 11 maja w czasopiśmie PLOS ONE. Kształtowanie krajobrazu Inni eksperci też są zgodni, że to robaki budują owe struktury. - To fantastyczna publikacja – naprawdę ekscytujące i istotne odkrycie – uważa Corina Tarnita, biolożka z Uniwersytetu Princeton. Dla niej różnorodność wzorów fizycznych i rozmiarów wzniesień pokazuje, jaką różnorodność ekologiczną mogą wytworzyć stosunkowo nieduże zwierzęta. Patrick Lavelle, specjalizujący się w robakach naukowiec z paryskiego Uniwersytetu Piotra i Marii Curie, przypomina, że potrzeba dużo niewidzialnej współpracy między organizmami glebowymi, by lasy mogły rosnąć. Wieże z odchodów robaków to nie tylko cuda architektury: pełnią także ważną funkcję w ekologii poprzez zmienianie nawilżenia gleby, co może mieć wpływ na rodzaj roślin, które mogą w niej rosnąć – dodaje Lavelle, który od 40 lat studiuje robaki, choć w samym badaniu nie brał udziału. - To bardzo ważne dzieło o niezwykle istotnym znaczeniu dla postrzegania gleb i zarządzania nimi – dodaje na koniec.
Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? ZDOLNOSC ODCZUWANIA BÓLU jest jednym z darów natury dla ludzkości i reszty królestwa zwierząt. Bez niej nie cofalibyśmy odruchowo ręki, dotykając gorącego pieca ani nie wiedzielibyśmy, że należy unikać chodzenia boso po stłuczonym szkle. Te działania, na które wpływa bezpośredni lub zapamiętany ból, pomagaj nam minimalizować ryzyko cielesnych urazów. Na drodze ewolucji nauczyliśmy się odczuwać ból, gdyż działa on jak system alarmowy, kluczowy element instynktu samozachowawczego. Ponad 30 lat temu walczący z rakiem Tom Morris przeszedł radioterapie pachwiny i lewego biodra. Jego rak znikł i nie powrócił, ale pozostawił przenikliwy ból promieniujący od biodra przez kręgosłup do szyi. Od tamtej pory Morris, dziś 70-letni, nie przeżył ani jednego dnia bez cierpienia. Ból przerwał jego karierę mechanika samolotowego w siłach powietrznych USA. Kiedy Ja Cameron miała operowana reket z powodu zapalenia stawów, jej anestezjolog stwierdził, że kobieta nie odczuwa bólu, i skierował ja do genetyka, który odkrył u niej dwie rzadkie mutacje. Naukowcy badają mutacje, które tłumią lub nasilaj odczuwanie bólu, żeby dowiedzieć się, jak jest on transmitowany. Te i inne ciekawostki znajdziecie w głównym temacie wydania Nasiona Geographic 1/2020 Ponad to w magazynie: Portfolio Zimne szczęście Wśród wielu sposobów na poprawę zdrowia i stanu ducha człowieka jest terapia zimnem. Wim Hof proponuje wycieczki w zimowe góry w... samej bieliźnie. Eksploracje Mazowsze dla paleontologów Szczątki pliozaura znalezione w pobliżu Iłzy mogą się okazać początkiem prawdziwego paleontologicznego zagłębia. Powrót znad krawędzi Bywa, że dzięki wysiłkom ochronnym udaje się doprowadzić do odrodzenia ginącego gatunku. Reportaże Świat bólu. Czy poznając mechanizmy transmisji bólu, zdołamy go opanować? Zdrowie kobiet Choć panie reagują na leki inaczej niż panowie, testy często robione są „pod mężczyzn" Mikrobiomowa menażeria Zdumiewające jest, jak biliony mikrobów żyjących w jelitach wpływają na ludzkie zachowanie. Joga Prastara azjatycka praktyka oferuje antidotum na stresy współczesnego zżycia. Robot dla seniora Przyszłość opieki nad seniorami może należeć do mechanicznych asystentów
Obrzydliwe! Aż 500 gatunków robali w domach w USA. W każdym kącie inny
Badania pokazały jak wielu sublokatorów mają ludzie w każdym domu w USA. Może lepiej o tym nie wiedzieć? Bo można się złapać za głowę!
Ludzie dzielą domy (przynajmniej chwilowo) z przedstawicielami stawonogów (m.in. owadów) reprezentujących aż ponad 500 różnych rodzajów. Większość z nich nie jest szkodnikami - wynika z badania różnorodności biologicznej stawonogów w amerykańskich domach. "W naszych domach jest o wiele większa bioróżnorodność, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać" - mówi główny autor publikacji w "PeerJ", entomolog z North Carolina State University, Matt Bertone. Stawonogi to bezkręgowce posiadające chitynowe pancerzyki albo oskórek i ciało podzielone na segmenty, pomiędzy którymi znajdują się stawy. Należą do nich m.in. owady, pajęczaki i wije. W ramach swojej pracy naukowcy z trzech amerykańskich instytucji od maja do października 2012 r. odwiedzili 50 wolno stojących domów, znajdujących się w promieniu niemal 50 km od miejscowości Raleigh w Karolinie Północnej. Przeszukiwali pokój po pokoju, a znalezione tam stworzenia - żywe i martwe - zabierali do analiz. Zidentyfikowali w sumie co najmniej 579 różnych morfogatunków (tak nazywa się tzw. gatunki typologiczne, określonych wyłącznie na podstawie morfologii), należących do 304 różnych rodzin. W poszczególnych domach występowało średnio ok. 100 morfogatunków (od 32 do 211), reprezentujące od 24 do 128 różnych rodzin. Najczęstsze były muchy, pająki, chrząszcze, mrówki i psotniki zwane również gryzkami - owady niewielkie, ale powszechne, a do tego zróżnicowane gatunkowo (część z tych gatunków jest przystosowana do życia obok człowieka). "Choć zebraliśmy różnorodne organizmy, nie chcemy, by ludzie odnieśli wrażenie, że wszystkie te gatunki faktycznie są obecne we wszystkich domach - mówi Bertone. - Wiele stawonogów, jakie spotkaliśmy, wyraźnie zabłąkało się z dworu, zostało przyniesionych na ciętych kwiatach albo sprowadzonych do domów w inny, przypadkowy sposób. Ponieważ nie są przystosowane do życia w domach, zwykle szybko giną". We wszystkich badanych domach naukowcy znaleźli m.in. pryszczarki (owady z dużej rodziny należącej do muchówek). Te milimetrowe muszki żywią się roślinami rosnącymi na zewnątrz, i na dłuższą metę nie są w stanie przetrwać w budynkach. "Ogromna większość stawonogów, jaką znaleźliśmy w domach, to nie szkodniki - podkreśla Bertone. - Byli to albo pokojowi współmieszkańcy, jak pająki z rodzaju Steatoda (z rodziny omatnikowatych), znalezione w 65 proc. badanych próbek, albo też przypadkowi goście, jak niektóre muchówki czy skoczkowate (Cicadellidae)". Jednym z odkryć, które zaskoczyło naukowców, był fakt, że zaledwie pięć spośród 554 badanych pomieszczeń było całkowicie wolnych od owadów. "Wydaje się nam, że domy to środowisko sterylne, ale tak nie jest - mówi Bertone. - Dzielimy tę przestrzeń z wieloma różnymi gatunkami, z których większość jest jednak nieszkodliwa. Fakt, że nie wiemy o ich istnieniu potwierdza tylko, jak rzadko krzyżują się nasze ścieżki". Wyniki badania prowokują kolejne pytania. "Czy (te owady - PAP) zapewniają w ekosystemach naszych domów określone usługi, o których nie wiemy? Czy niektóre z nich przenoszą mikroskopijne organizmy, wpływające na nasze zdrowie, w dobrym lub złym znaczeniu? I czy możemy zacząć badać ich cechy, aby sprawdzić, czy pojawiły się u nich w trakcie ewolucji wspólne cechy, dzięki którym są lepiej przystosowane do życia obok ludzi?" - wylicza inna autorka badania, Michelle Trautwein z California Academy of Sciences (CAS). Naukowcy planują też ocenić jak struktura domu, jego otoczenie i zachowanie mieszkańców wpływa na bioróżnorodność stawonogów w domach. Źródło: <a href="http://Ludzie%20dziel%C4%85%20domy%20(przynajmniej%20chwilowo)%20z%20przedstawicielami%20stawonog%C3%B3w%20(m.in.%20owad%C3%B3w)%20reprezentuj%C4%85cych%20a%C5%BC%20ponad%20500%20r%C3%B3%C5%BCnych%20rodzaj%C3%B3w.%20Wi%C4%99kszo%C5%9B%C4%87%20z%20nich%20nie%20jest%20szkodnikami%20-%20wynika%20z%20badania%20r%C3%B3%C5%BCnorodno%C5%9Bci%20biologicznej%20stawonog%C3%B3w%20w%20ameryka%C5%84skich%20domach.%20%20%20%22W%20naszych%20domach%20jest%20o%20wiele%20wi%C4%99ksza%20bior%C3%B3%C5%BCnorodno%C5%9B%C4%87,%20ni%C5%BC%20ktokolwiek%20m%C3%B3g%C5%82by%20si%C4%99%20spodziewa%C4%87%22%20-%20m%C3%B3wi%20g%C5%82%C3%B3wny%20autor%20publikacji%20w%20%22PeerJ%22,%20entomolog%20z%20North%20Carolina%20State%20University,%20Matt%20Bertone.%20%20Stawonogi%20to%20bezkr%C4%99gowce%20posiadaj%C4%85ce%20chitynowe%20pancerzyki%20albo%20osk%C3%B3rek%20i%20cia%C5%82o%20podzielone%20na%20segmenty,%20pomi%C4%99dzy%20kt%C3%B3rymi%20znajduj%C4%85%20si%C4%99%20stawy.%20Nale%C5%BC%C4%85%20do%20nich%20m.in.%20owady,%20paj%C4%99czaki%20i%20wije.%20W%20ramach%20swojej%20pracy%20naukowcy%20z%20trzech%20ameryka%C5%84skich%20instytucji%20od%20maja%20do%20pa%C5%BAdziernika%202012%20r.%20odwiedzili%2050%20wolno%20stoj%C4%85cych%20dom%C3%B3w,%20znajduj%C4%85cych%20si%C4%99%20w%20promieniu%20niemal%2050%20km%20od%20miejscowo%C5%9Bci%20Raleigh%20w%20Karolinie%20P%C3%B3%C5%82nocnej.%20Przeszukiwali%20pok%C3%B3j%20po%20pokoju,%20a%20znalezione%20tam%20stworzenia%20-%20%C5%BCywe%20i%20martwe%20-%20zabierali%20do%20analiz.%20%20Zidentyfikowali%20w%20sumie%20co%20najmniej%20579%20r%C3%B3%C5%BCnych%20morfogatunk%C3%B3w%20(tak%20nazywa%20si%C4%99%20tzw.%20gatunki%20typologiczne,%20okre%C5%9Blonych%20wy%C5%82%C4%85cznie%20na%20podstawie%20morfologii),%20nale%C5%BC%C4%85cych%20do%20304%20r%C3%B3%C5%BCnych%20rodzin.%20W%20poszczeg%C3%B3lnych%20domach%20wyst%C4%99powa%C5%82o%20%C5%9Brednio%20ok.%20100%20morfogatunk%C3%B3w%20(od%2032%20do%20211),%20reprezentuj%C4%85ce%20od%2024%20do%20128%20r%C3%B3%C5%BCnych%20rodzin.%20%20Najcz%C4%99stsze%20by%C5%82y%20muchy,%20paj%C4%85ki,%20chrz%C4%85szcze,%20mr%C3%B3wki%20i%20psotniki%20zwane%20r%C3%B3wnie%C5%BC%20gryzkami%20-%20owady%20niewielkie,%20ale%20powszechne,%20a%20do%20tego%20zr%C3%B3%C5%BCnicowane%20gatunkowo%20(cz%C4%99%C5%9B%C4%87%20z%20tych%20gatunk%C3%B3w%20jest%20przystosowana%20do%20%C5%BCycia%20obok%20cz%C5%82owieka).%20%20%22Cho%C4%87%20zebrali%C5%9Bmy%20r%C3%B3%C5%BCnorodne%20organizmy,%20nie%20chcemy,%20by%20ludzie%20odnie%C5%9Bli%20wra%C5%BCenie,%20%C5%BCe%20wszystkie%20te%20gatunki%20faktycznie%20s%C4%85%20obecne%20we%20wszystkich%20domach%20-%20m%C3%B3wi%20Bertone.%20-%20Wiele%20stawonog%C3%B3w,%20jakie%20spotkali%C5%9Bmy,%20wyra%C5%BAnie%20zab%C5%82%C4%85ka%C5%82o%20si%C4%99%20z%20dworu,%20zosta%C5%82o%20przyniesionych%20na%20ci%C4%99tych%20kwiatach%20albo%20sprowadzonych%20do%20dom%C3%B3w%20w%20inny,%20przypadkowy%20spos%C3%B3b.%20Poniewa%C5%BC%20nie%20s%C4%85%20przystosowane%20do%20%C5%BCycia%20w%20domach,%20zwykle%20szybko%20gin%C4%85%22.%20%20We%20wszystkich%20badanych%20domach%20naukowcy%20znale%C5%BAli%20m.in.%20pryszczarki%20(owady%20z%20du%C5%BCej%20rodziny%20nale%C5%BC%C4%85cej%20do%20much%C3%B3wek).%20Te%20milimetrowe%20muszki%20%C5%BCywi%C4%85%20si%C4%99%20ro%C5%9Blinami%20rosn%C4%85cymi%20na%20zewn%C4%85trz,%20i%20na%20d%C5%82u%C5%BCsz%C4%85%20met%C4%99%20nie%20s%C4%85%20w%20stanie%20przetrwa%C4%87%20w%20budynkach.%20%20%22Ogromna%20wi%C4%99kszo%C5%9B%C4%87%20stawonog%C3%B3w,%20jak%C4%85%20znale%C5%BAli%C5%9Bmy%20w%20domach,%20to%20nie%20szkodniki%20-%20podkre%C5%9Bla%20Bertone.%20-%20Byli%20to%20albo%20pokojowi%20wsp%C3%B3%C5%82mieszka%C5%84cy,%20jak%20paj%C4%85ki%20z%20rodzaju%20Steatoda%20(z%20rodziny%20omatnikowatych),%20znalezione%20w%2065%20proc.%20badanych%20pr%C3%B3bek,%20albo%20te%C5%BC%20przypadkowi%20go%C5%9Bcie,%20jak%20niekt%C3%B3re%20much%C3%B3wki%20czy%20skoczkowate%20(Cicadellidae)%22.%20%20Jednym%20z%20odkry%C4%87,%20kt%C3%B3re%20zaskoczy%C5%82o%20naukowc%C3%B3w,%20by%C5%82%20fakt,%20%C5%BCe%20zaledwie%20pi%C4%99%C4%87%20spo%C5%9Br%C3%B3d%20554%20badanych%20pomieszcze%C5%84%20by%C5%82o%20ca%C5%82kowicie%20wolnych%20od%20owad%C3%B3w.%20%20%22Wydaje%20si%C4%99%20nam,%20%C5%BCe%20domy%20to%20%C5%9Brodowisko%20sterylne,%20ale%20tak%20nie%20jest%20-%20m%C3%B3wi%20Bertone.%20-%20Dzielimy%20t%C4%99%20przestrze%C5%84%20z%20wieloma%20r%C3%B3%C5%BCnymi%20gatunkami,%20z%20kt%C3%B3rych%20wi%C4%99kszo%C5%9B%C4%87%20jest%20jednak%20nieszkodliwa.%20Fakt,%20%C5%BCe%20nie%20wiemy%20o%20ich%20istnieniu%20potwierdza%20tylko,%20jak%20rzadko%20krzy%C5%BCuj%C4%85%20si%C4%99%20nasze%20%C5%9Bcie%C5%BCki%22.%20%20Wyniki%20badania%20prowokuj%C4%85%20kolejne%20pytania.%20%22Czy%20(te%20owady%20-%20PAP)%20zapewniaj%C4%85%20w%20ekosystemach%20naszych%20dom%C3%B3w%20okre%C5%9Blone%20us%C5%82ugi,%20o%20kt%C3%B3rych%20nie%20wiemy?%20Czy%20niekt%C3%B3re%20z%20nich%20przenosz%C4%85%20mikroskopijne%20organizmy,%20wp%C5%82ywaj%C4%85ce%20na%20nasze%20zdrowie,%20w%20dobrym%20lub%20z%C5%82ym%20znaczeniu?%20I%20czy%20mo%C5%BCemy%20zacz%C4%85%C4%87%20bada%C4%87%20ich%20cechy,%20aby%20sprawdzi%C4%87,%20czy%20pojawi%C5%82y%20si%C4%99%20u%20nich%20w%20trakcie%20ewolucji%20wsp%C3%B3lne%20cechy,%20dzi%C4%99ki%20kt%C3%B3rym%20s%C4%85%20lepiej%20przystosowane%20do%20%C5%BCycia%20obok%20ludzi?%22%20-%20wylicza%20inna%20autorka%20badania,%20Michelle%20Trautwein%20z%20California%20Academy%20of%20Sciences%20(CAS).%20%20Naukowcy%20planuj%C4%85%20te%C5%BC%20oceni%C4%87%20jak%20struktura%20domu,%20jego%20otoczenie%20i%20zachowanie%20mieszka%C5%84c%C3%B3w%20wp%C5%82ywa%20na%20bior%C3%B3%C5%BCnorodno%C5%9B%C4%87%20stawonog%C3%B3w%20w%20domach.">PAP