National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-06T10:20:55.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
items: Warszawski pogrom alfonsów. Dlaczego strajkujący robotnicy zaatakowali przestępców?
items: Che Guevara to człowiek-symbol. Jak z lekarza zmienił się w rewolucjonistę?
items: Jak żyła i zginęła Maria Antonina? Ciekawostki i zaskakujące fakty o znienawidzonej królowej Francji
items: Rewolucja bolszewicka i jej polski akcent. Oto Polacy w służbie Armii Czerwonej
items: Rewolucja Atatürka wprowadziła głębokie zmiany w Turcji. Jej twórca do dziś jest otoczony kultem
items: Zdobycie Bastylii nie było tylko aktem buntu przeciw monarchii. Był też bardzo praktyczny powód
items: Tych zdjęć przez ponad 40 lat nikt nie mógł oglądać. Ukrywano je przed rządem Chin
items: Kuba: Od nowa
items: Polski podróżnik, który uciekł z piekła. Gdy opowiedział o swojej podróży, stał się sławny
items: Dewastowanie zabytków, niszczenie dzieł sztuki, terror. 52 lata temu rozpoczęła się Rewolucja Kulturalna w Chinach
items: Jemen: Dni sądu

Tragiczny koniec dynastii nie pozostawia żadnych złudzeń. Anastazja Romanowa padła ofiarą brutalnego mordu
type: item
date: 2026-03-08T10:30:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: cesarz
subject: morderstwa
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: zsrr
description: Anastazja Romanowa, czwarta córka cara Mikołaja II, na pewien czas stała się największą zagadką XX wieku. Tuż po jej śmierci zaczęły krążyć plotki, że dziewczyna miała przeżyć własną egzekucję z rąk bolszewików. W tym kontekście tajemnicza Anna Anderson, podająca się za wielką księżną, stała się wodą na młyn dla zwolenników tezy o ucieczce Romanowej. Jednak DNA nie kłamie. W 2008 roku udowodniono ponad wszelką wątpliwość, że wszystkie carskie córki zginęły w piwnicy domu Ipatiewa.
encoded: Spis treści: Narodziny czwartej córki Egzekucja carskiej rodziny Anna Anderson nie była cudownie ocaloną Anastazją 17-letnia Anastazja Romanowa zginęła tragicznie w 1918 roku, ale dla wielu pozostała żywa aż do 1984 roku. Teza o ucieczce wielkiej księżna była narracyjnym majstersztykiem, który mistrzowsko wykorzystywał historyczne luki. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że nawet niektóre osoby z bliskiego otoczenia carskiego dworu uwierzyły Annie Anderson, a właściwie – Franciszce Szankowskiej. Być może była ona genialną oszustką, choć wydaje się prawdopodobne, że należy ją postrzegać raczej jako głęboko zaburzoną kobietę, która uwierzyła we własne urojenia. Narodziny czwartej córki Kiedy 18 czerwca 1901 roku, w Peterhofie, urodziła się Anastazja, Imperium Rosyjskie wstrzymało oddech. Nie z zachwytu, a z niepokoju. Car Mikołaj II i caryca Aleksandra Fiodorowna mieli już trzy córki – Olgę, Tatianę i Marię. Zgodnie z prawem, które w XVIII wieku wprowadził car Paweł I, sukcesja tronu mogła przebiegać jedynie w linii męskiej. Rosja potrzebowała carewicza – stabilizatora dynastii w burzliwych czasach. Narodziny czwartej dziewczynki były dla dworu i opinii publicznej politycznym rozczarowaniem. Niesforna Anastazja Mimo początkowego rozczarowania, Anastazja stała się najbardziej wyrazistą i zapamiętaną z sióstr. Jej narodziny nie rozwiązały dynastycznego kryzysu, za to wprowadziły do surowej etykiety dworskiej element humoru i chaosu. Ostatnia z linii wielka księżna od najmłodszych lat wyróżniała się na tle swoich bardziej ułożonych sióstr. Była uroczym, a przy tym także trudnym do opanowania dzieckiem. Jej kuzynka, księżniczka Nina Gieorgijewna, w swoich wspomnieniach użyła nawet sformułowania, że Anastazja bywała „złośliwa aż do granic zła”. Kiedy się bawiła, to do upadłego, kiedy dokuczała, robiła to z premedytacją. Niejednokrotnie podkładała nogę służącym lub wspinała się na drzewo i odmawiała zejścia. Jej impulsywność doskonale oddaje anegdota o śnieżce. Podczas p…

Wielka-Ksiezna-Anastazja-5c78410.jpg
width: 2813
height: 1875

Warszawski pogrom alfonsów. Dlaczego strajkujący robotnicy zaatakowali przestępców?
type: item
date: 2025-05-25T07:12:35.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: rewolucja
description: W 1905 roku robotnicy rzucili się na kryminalistów i zdemolowali ich interesy. Czy powodował nimi tylko gniew na przestępców, którym folgowały władze carskie?
encoded: Spis treści: Rewolucja 1905 r. Bezkarni bandyci Zemsta na przestępcach Cień nad krucjatą Był rok 1905. Imperium Rosyjskie chwiało się pod wpływem nieoczekiwanych klęsk w wojnie z Japonią, a zacofanym państwem targały wewnętrzne konflikty. Rewolucja wisiała w powietrzu. W marionetkowym Królestwie Polskim ferment był jeszcze większy, bo poza żądaniami ekonomicznymi w grę wchodziły aspiracje niepodległościowe Polaków. Rewolucja 1905 r. W Petersburgu styczniowy marsz tysięcy Rosjan pod Pałac Zimowy z petycją wzywającą cara do zmian w polityce zakończył się rzezią, która przeszła do historii pod nazwą „krwawej niedzieli”. Na polskich ziemiach pod rosyjskim zaborem do strajku wezwały Polska Partia Socjalistyczna oraz Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy. Na ulicach, pod fabrykami i kościołami lała się krew, carscy kozacy nie znali litości. W odwecie rewolucjoniści wzięli na cel rosyjskich notabli i żandarmów. 26 marca 1905 roku 19-letni Stefan Okrzeja, członek Organizacji Bojowej PPS, przeprowadził atak bombowy na posterunek carskiej policji na warszawskiej Pradze. Schwytany, został skazany na śmierć i powieszony na stokach Cytadeli. Miasto wrzało. 1 maja na ulicach polskich miast doszło do starć demonstrujących robotników z policją. I wtedy nagle, pod koniec maja, w tej rewolucyjnej atmosferze pojawił się nowy wątek. Oto wzburzeni robotnicy wzięli na cel warszawskie domy publiczne i zaczęli atakować alfonsów: od Miłej po Koszykową, od Smoczej po Nowy Świat. Bezkarni bandyci Powołując się na badania historyków, prof. Adam Leszczyński pisze, że „liczbę kobiet utrzymujących się z prostytucji w Warszawie szacowano na kilkanaście tysięcy”. Z tego problemu i z rozpleniania się nieuleczalnej wówczas kiły władze carskie niewiele sobie robiły. „W najgorszej sytuacji były prostytutki zarejestrowane, z tzw. czarnymi książeczkami (czyli formalnie uprawiające ten zawód). Znajdowały się one całkowicie we władzy sutenera i kiedy nie chciały pracować, alfons wzywał policję, któr…

pogrom-alfonsow-1-98931b6.jpg
width: 1995
height: 1326

Che Guevara to człowiek-symbol. Jak z lekarza zmienił się w rewolucjonistę?
type: item
date: 2025-03-10T06:48:52.000Z
creator: Marek Solski, redakcja
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ameryka południowa
subject: boliwia
subject: kuba
subject: polityka
subject: rewolucja
description: Che Guevara był argentyńskim lekarzem, politykiem i rewolucjonistą. Przybył z towarzyszami do Boliwii, by w tym kraju biedy i terroru wzniecić krwawą rewolucję mającą ogarnąć kontynent. Zginął, lecz został ikoną.
encoded: Spis treści: Biografia Che Guevary Che Guevara – ciekawostki Monika Ertl – mścicielka Che Guevary Ernesto Guevara, znany powszechnie jako Che Guevara, urodził się w 1928 r. w Rosario w Argentynie. W latach 50. XX w. został jednym z przywódców rewolucji kubańskiej. Po jej sukcesie wstąpił w skład rewolucyjnego rządu. Walczył też w Boliwii, gdzie zginął w 1967 r. Biografia Che Guevary Pochodził z rodziny wywodzącej się z klasy średniej, pochodzenia hiszpańsko-irlandzkiego. Już jako nastolatek miał lewicowe poglądy. Młodość Złożył podanie o przyjęcie na wydział medycyny na uniwersytecie w Buenos Aires. W trakcie studiów dorabiał i podróżował po kraju na motocyklu. Wtedy zaczęła powstawać jego książka „Dzienniki motocyklowe”. To zapiski z wyprawy po Ameryce Południowej, którą odbył najpierw na motocyklu „Poderosa”, a potem autostopem. Autor jest wrażliwym chłopakiem, który dostrzega ubóstwo i krzywdę ludzką, wyzysk, brak opieki zdrowotnej dla biednych i nie daje mu to spokoju. Działalność rewolucyjna W 1953 r. Ernesto, wtedy jeszcze znany jak „Fuser” lub „El Pelao”, nie zaś „Che”, ukończył studia medyczne ze specjalizacją „trąd”. Zamieszkał w Gwatemali, gdzie nawiązał kontakty z rewolucjonistą Fidelem Castro. To wtedy zyskał przydomek „Che” – od argentyńskiego słowa-przerywnika, którego często używał. Podczas puczu CIA walczył w obronie rządu. Po jego upadku wyjechał do Meksyku. Wtedy przekonał się do zaangażowania się w zbrojną walkę. Dołączył do Ruchu 26 Lipca, który w 1956 r. zaatakował Kubę. W trakcie walki partyzanckiej Guevara zajmował się m.in. zapleczem i szkoleniami. Odegrał kluczową rolę w bitwie pod Las Mercedes, gdy jego oddział powstrzymał natarcie 1500 żołnierzy. Po zwycięstwie rebeliantów pracował jako minister w rządzie Castro, występując m.in. na arenie międzynarodowej. W 1965 r. wycofał się z życia publicznego. Brał udział w konflikcie w Kongo. W 1966 r. przybył potajemnie do Boliwii. Rozpoczął tam kampanię przeciwko juncie wojskowej generała Rene Barr…

CheGuevara-2f04beb.jpg
width: 1000
height: 667

Jak żyła i zginęła Maria Antonina? Ciekawostki i zaskakujące fakty o znienawidzonej królowej Francji
type: item
date: 2024-02-26T08:04:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: francja
subject: historia
subject: królowa
subject: rewolucja
subject: Społeczeństwo
description: Maria Antonina w historii zapisała się jako jedna z najbardziej kontrowersyjnych władczyń Europy. Znienawidzona przez lud, stała się tematem skandalicznych plotek, które finalnie zaprowadziły ją na szafot. Córka cesarzowej Marii Teresy z całą pewnością nie była dobrą królową, ale oskarżenia, które postawiono jej przed Trybunałem Rewolucyjnym, miały niewiele wspólnego z faktami, a sam proces był dosłownie parodią sprawiedliwości. Jakie zwyczaje miała Maria Antonina? Ciekawostki o żonie Ludwika XVI wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Polityka Marii Antoniny Zwyczaje i pasje Marii Antoniny Skandale i kontrowersje z życia Marii Antoniny Ile dzieci miała Maria Antonina? Proces i śmierć ostatniej królowej Francji Maria Antonina była piętnastym z szesnaściorga dzieci Marii Teresy Habsburg i Franciszka I Lotaryńskiego. Z francuskim delfinem zaręczyła się (a raczej została zaręczona), gdy miała jedenaście lat. Była to przemyślana decyzja polityczna, bo mariaż austriackiej arcyksiężniczki i przyszłego następcy tronu Francji miał zapewnić pokój między zwaśnionymi od piętnastu lat krajami. Ludwika Augusta poślubiła w 1770 roku, a cztery lata później, gdy jej mąż objął tron po śmierci swojego dziadka, została królową Francji. Królową, którą naród miał znienawidzić. Polityka Marii Antoniny Maria Antonina zasiadła na tronie tuż przed Wielką Rewolucją Francuską, czyli w czasie, w którym kraj trawiły ogromne problemy, społeczne i ekonomiczne. Ubożejące społeczeństwo cierpiało głód, a wieści o fatalnej kondycji finansowej kraju dodatkowo podburzały i tak już wybuchowe nastroje. Trzeba bowiem wiedzieć, że w czasie panowania Ludwika XVI budżet kraju został upubliczniony po raz pierwszy w historii. Gdy okazało się, że skarbiec świeci pustkami, do królowej przylgnął pseudonim Madame Deficyte. Dlaczego? Ze względu na rozrzutność Marii Antoniny, która lekką ręką trwoniła niemałe sumy na swoje zachcianki i przyjemności. Królowa nie miała pojęcia o problemach niższych warstw społecznych. Żyła w swoich wystawnych komnatach, otoczona damami dworu. Skupiała się na balach, a swoją nieudolną politykę ograniczała do dbania o interesy Habsburgów. Zwyczaje i pasje Marii Antoniny Dbanie o urodę stało się dla niej priorytetem. Maria Antonina miała słabość do kosztownych sukien. Sprowadzała na Wersal najlepszych krawców, którzy dbali o stan jej garderoby. Uwielbiała także czesać się w sposób ekscentryczny i prowokujący. Obfite fryzury, wysokie nawet na kilka stóp, przyozdabiała klejnotami, owocami i piórami i pudr…

maria-antonina-ciekawostki-i-zaskakujace-fakty-o-zyciu-krolowej-francji-fot-yuri-turkov-shutterstock-com-7bfb4ea.jpg
width: 3000
height: 2011

Rewolucja bolszewicka i jej polski akcent. Oto Polacy w służbie Armii Czerwonej
type: item
date: 2023-12-10T07:26:37.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: I wojna światowa
subject: komunizm
subject: polacy
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: Toczyli bitwy z armią Piłsudskiego i rozstrzeliwali polskich oficerów. Uwielbiał ich Lenin. Złożony głównie z Polaków Rewolucyjny Czerwony Pułk Warszawy był jedną z pierwszych formacji rodzącej się Armii Czerwonej, a rewolucja bolszewicka wiele im zawdzięcza.
encoded: W tym artykule: Polacy w Rosji w okresie I wojny światowej 1 Polski Rewolucyjny Pułk Rewolucja październikowa w Rosji Brak patriotycznego sentymentu Polscy komuniści w służbie Armii Czerwonej Polacy wobec rewolucji bolszewickiej Wojna polsko-bolszewicka Konsekwencje walki dla Rosjan Ogromne straty i demobilizacja rewolucyjnego pułku Był 26 października 1937 r., gdy Stefan Żbikowski stanął przed plutonem egzekucyjnym. Wpatrując się w lufy karabinów, mógł pomyśleć, że to ironia losu. Bo kiedy kilkanaście lat wcześniej aresztowano go w Polsce, został skazany zaledwie na 8 lat ciężkich robót. Więzienie opuścił po niespełna roku (choć był nie tylko zdrajcą i tajnym agentem Rosji, ale też dowódcą oddziału Armii Czerwonej mającego na koncie regularne walki z żołnierzami polskimi). Tym razem został skazany na śmierć w stalinowskiej Rosji. Był jej wierny co najmniej od 1917 r. 20 lat po rewolucji rozstrzeliwanie osób nie tylko niewinnych, ale właśnie tych najbardziej zasłużonych, było w Rosji normą. Nowy szef NKWD Mikołaj Jeżow (zwany Krwawym Karłem) przez niespełna dwa lata skazał na śmierć około 700 tys. osób, w tym m.in. 600 z 900 generałów Armii Czerwonej. Żbikowski nie był więc w swojej doli osamotniony. Kiedy padły strzały, miał 46 lat. Polacy w Rosji w okresie I wojny światowej W czasie I wojny światowej w Rosji przebywało około 3 mln Polaków. Była to przedziwna zbieranina typów ludzkich. Od syberyjskich zesłańców politycznych przez pospolitych przestępców (bądź także osiedlonych na Syberii, bądź wcielonych karnie do carskiej armii) po politycznych radykałów działających w rosyjskich organizacjach oraz jeńców z armii niemieckiej i austriackiej. Nie brakło także zwykłych emigrantów szukających na Wschodzie szczęścia w interesach. Niemały procent stanowili również prości robotnicy ewakuowani w głąb Rosji razem z fabrykami, w których pracowali – np. tylko w okolicach Charkowa. Znalazło się aż 12 zakładów przeniesionych tam w trakcie walk z Kongresówki. Bywały miejsca, w …

toczyli-bitwy-z-armia-pilsudskiego-i-rozstrzeliwali-polskich-oficerow-uwielbial-ich-lenin-ed0e385.jpg
width: 1024
height: 690

Rewolucja Atatürka wprowadziła głębokie zmiany w Turcji. Jej twórca do dziś jest otoczony kultem
type: item
date: 2023-11-01T13:32:06.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: polityka
subject: rewolucja
subject: Społeczeństwo
subject: turcja
description: Jak przebiegała rewolucja Atatürka? Jedni mówią, że zastał Turcję upodloną i islamską, a zostawił dumną i laicką. Dla innych był despotą i bezwzględnym tyranem. Jednak nawet wrogowie nie odmawiają Atatürkowi wielkości i politycznego geniuszu.
encoded: W tym artykule: Kult Atatürka w Turcji Kim był Mustafa Kemal Atatürk? Sytuacja polityczna za czasów Atatürka Pierwsze sukcesy Atatürka Reformy Atatürka Przeciwnicy Atatürka Efekty rewolucji Atatürka Sojusznicy i następcy Atatürka Nie rozkazuję wam atakować, rozkazuję wam zginąć! – krzyczy Mustafa Kemal Atatürk, widząc niepewność w oczach swoich żołnierzy. Młody dowódca tureckiego 57. Pułku Piechoty musi opanować sytuację, bo widok trzykrotnie liczniejszego wroga rzeczywiście nie napawa optymizmem. Powołuje się przy tym na honor i bezpieczeństwo rodzin swoich żołnierzy. „W tym czasie, kiedy my będziemy ginąć, inne oddziały i dowódcy zajmą nasze miejsce” – tłumaczy w krótkiej żołnierskiej przemowie. Był 27 kwietnia 1915 r. Wrogie Turkom siły ententy dokonały desantu na leżącym nad Cieśniną Dardanelską półwyspie Gallipoli. A Dardanele stanowiły strategiczny przyczółek do bezpośredniego ataku na Konstantynopol, stolicę Imperium Osmańskiego. Nic zatem dziwnego, że ich zdobycie mogło przesądzić o losach I wojny światowej w tej części teatru działań zbrojnych. Recep Tayyip Erdogan: fanatyk, dyktator czy mąż opatrznościowy Turcji? Recep Tayyip Erdogan rządzi swoim krajem już dwadzieścia lat, sprawując władzę coraz bliższą dyktatorskiej. Jak do niej doszedł? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/recep-tayyip-erdogan-fanatyk-dyktator-czy-maz-opatrznosciowy-turcji-fot-mustafa-kamaci-anadolu-agency-via-getty-images-47a05ff.jpeg" width="938" height="643" alt="Recep Tayyip Erdogan: fanatyk, dyktator czy mąż opatrznościowy Turcji? (fot. Mustafa Kamaci/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Recep Tayyip Erdogan: fanatyk, dyktator czy mąż opatrznościowy Turcji? (fot. Mustafa Kamaci/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Na azjatyckim brzegu cieśniny wylądowały wojska francuskie, po jej europejskiej stronie atakowali Anglicy. Kilka kilometrów dalej, u stóp wzgórza Conk, korpus specjalny Anzac złożony z Australijczyków i Nowozelandczyków. Był to…

ataturk1-9b323e1.jpg
width: 1000
height: 656

Zdobycie Bastylii nie było tylko aktem buntu przeciw monarchii. Był też bardzo praktyczny powód
type: item
date: 2023-06-09T08:52:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: francja
subject: historia
subject: rewolucja
subject: Społeczeństwo
subject: więzienie
description: Przez wielu Francuzów zdobycie Bastylii do dziś postrzegane jest jako jedno z ważniejszych wydarzeń w dziejach kraju. Rocznica ataku na twierdzę – symboliczny początek rewolucji francuskiej – stanowi hucznie obchodzone święto narodowe. Gdy legł symbol królewskiego absolutyzmu, naród poderwał się do walki, w wyniku czego kraj przekształcił się w republikę. Można powiedzieć, że to wydarzenie stało się fundamentem współczesnego świata, jednak droga do równości wobec prawa nie była prosta i krótka. Kiedy doszło do zdobycia Bastylii? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Czym była Bastylia? Napięta sytuacja społeczna we Francji Jak doszło do zdobycia Bastylii? Kapitulacja Bastylii Jakie były efekty zdobycia Bastylii? Znienawidzony przez Francuzów symbol ucisku, tyranii i deptania wszelkich praw – Bastylia zapisała się w historii jako miejsce, w którym osadzeni, głównie więźniowie polityczni, tracili wszelką nadzieję. W czasie panowania Ludwika XVI twierdza wyraźnie traciła na znaczeniu (król rozważał nawet zamknięcie więzienia). Dziś wiemy, że w historii tego miejsca zapisano tyle samo mitów, co faktów. Jednak w pamięci mieszkańców XVIII-wiecznej Francji wciąż funkcjonowała jako jeden z najbardziej wyrazistych atrybutów królewskiego absolutyzmu. Czym była Bastylia? Inicjatorem wzniesienia Bastylii był Karol V Mądry. W 1370 roku rozpoczęła się budowa twierdzy wkomponowanej w miejskie umocnienia Paryża, której zadaniem była obrona bramy św. Antoniego. 13 lat później, gdy na tronie zasiadał Karol VI Szalony, prace dobiegły końca. Z biegiem lat miasta zaczęły zmieniać swój charakter z obronnego na kupiecki. Mury obronne zaczęto przekształcać w niższe mury miejskie. Wówczas Bastylia zaczęła tracić swój obronny charakter. W czasie panowania Ludwika XIV zapadła decyzja o przekształceniu twierdzy w więzienie. Architektura obiektu bez cienia wątpliwości sprzyjała takiemu posunięciu. Potężne mury sprawiały, że ucieczka stamtąd była właściwie niemożliwa. Bastylia stała się jednym z najcięższych więzień, w którym osadzano nie tylko niebezpiecznych przestępców, ale także więźniów politycznych. Napięta sytuacja społeczna we Francji Jakie wydarzenia popchnęły paryskich mieszczan do zdobycia Bastylii? Żeby móc to wyjaśnić, trzeba nakreślić szkic sytuacji społecznej, jaka panowała we Francji w czasie rządów Ludwika XVI. 20-letni wnuk Ludwika XV zasiadł na tronie Francji w 1774 roku. Nowy władca okazał się jednak całkowicie nieudolnym politykiem. Już w czasie panowania jego poprzednika Francję zaczęły trapić problemy wewnętrzne i zewn…

zdobycie-bastylii-czyli-jak-wygladal-poczatek-rewolucji-francuskiej-ryc-getty-images-bfd4668.jpg
width: 2149
height: 1395

Tych zdjęć przez ponad 40 lat nikt nie mógł oglądać. Ukrywano je przed rządem Chin
type: item
date: 2020-05-12T07:14:15.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: Moto
subject: rewolucja
subject: Technologia
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Li Zhensheng pracował dla małej gazety lokalnej w Chinach. Fotografował wydarzenia Rewolucji Kulturalnej, która do dziś jest w tym kraju tematem tabu. Zdjęcia przeleżały w ukryciu ponad 40 lat, teraz można je zobaczyć.
encoded: Li mógł swobodnie fotografować ówczesne wydarzenia, jednak obserwując rosnące zagrożenie ze strony Czerwonej Gwardii i terror zdał sobie sprawę, że jego negatywy mogą przynieść mu kłopoty. Schował je w skrytce w podłodze, a gdy w 1968 przyszły po niego służby oskarżając o “działania kontrrewolucyjne” był bezpieczny. Służbiści nie odnaleźli ukrytych negatywów. Gdyby tak się stało z pewnością nikt by ich nigdy nie zobaczył. Przez lata fotograf trzymał je w ukryciu, dziś można je obejrzeć w albumie. Tekst: Becky Little Źródło: National Geographic News

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a4d8dbd2028a8d8271f8505f66e2a7f23a45f1e8-9b4aace.jpeg
width: 945
height: 424

Kuba: Od nowa
type: item
date: 2018-09-10T06:00:00.000Z
creator: Cynthia Gorney
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: fidel castro
subject: komunizm
subject: kuba
subject: Kultura
subject: reportaże
subject: rewolucja
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
description: Po trwających pół wieku rządach Fidela Castro Kubańczycy mają mglistą świadomość nowych perspektyw. Tym razem jednak nie należy się spodziewać rewolucji
encoded: Pokażę ci, gdzie ją ukryliśmy – oznajmił Eduardo. – To nie najlepszy pomysł – odparłam. Ktoś zobaczy, że jestem nietutejsza, i cały plan diabli wezmą. – Nie przejmuj się, wszystko przemyślałem – zapewnił. – Nie musisz wysiadać z samochodu. Będziemy jechać powoli i powiem ci, kiedy masz patrzeć. Znajomy pożyczył mu maquinę – „maszynę”. Tak mieszkańcy wyspy nazywają stare amerykańskie samochody, jakie można zobaczyć na pocztówkach z Hawany. Był to Plymouth z 1956 r. w tak krzykliwym kolorze, że nie mogłam powstrzymać się od żartów. Jednak po zajęciu miejsca pasażera pamiętałam o tym, by delikatnie zamknąć drzwi, z szacunkiem wobec zaawansowanego wieku maquiny. Ruszyliśmy wzdłuż wybrzeża, kierując się z Hawany do nadmorskiej miejscowości. Tam czekała na nas łódź – wystarczająco solidna, by wywieźć z Kuby Eduardo i dziewięciu innych mężczyzn, którzy zapłacili za jej budowę. – Tutaj – wskazał Eduardo i odrobinę przyhamował. Pomiędzy dwoma obłażącymi z farby domami ciągnęła się wąska alejka. Na jej końcu stał pozbawiony okien budynek wielkości garażu. – Będziemy musieli ją wtoczyć na drugi koniec alejki – wyjaśnił. – Potem dalej, jedną przecznicę wzdłuż głównej ulicy, aż do żwirowej dróżki prowadzącej nad wodę. Zaczekamy z tym do północy, ale wciąż będziemy musieli uważać na helikoptery marynarki patrolujące wybrzeże. Poznaliśmy się zeszłej zimy, gdy ten jasnoskóry 35-letni Kubańczyk o ciele zapaśnika podwiózł mnie pożyczonym tico, na którym zarabiał jako nielegalny taksówkarz. Od tamtej pory odbyliśmy wiele wspólnych podróży po wyspie. Przy ich okazji spieraliśmy się o Nową Odmienioną Kubę. Eduardo twierdził, że nie ma czegoś takiego. Ja – że ludzie widzą zachodzące zmiany, że dopuszczono prywatną inicjatywę. Ale on ciągle mówił „nie” i wywracał oczami. – Jedyny pożytek mają z tego ci goście – powiedział mi kiedyś, poklepując się po ramieniu. Znaczyło to, że mówi o ludziach należących do wąskiego kręgu władzy. A co z Fidelem Castro, który cztery lata temu przekazał urząd…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f0a711ed5830a689266beb04b69fe5620382b5f5-ffe47b4.jpeg
width: 670
height: 496

Polski podróżnik, który uciekł z piekła. Gdy opowiedział o swojej podróży, stał się sławny
type: item
date: 2018-02-14T04:01:09.000Z
creator: Paulina Szczucińska
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chiny
subject: mongolia
subject: rewolucja
subject: rosja
subject: step
subject: syberia
subject: tajga
subject: tatarzy
subject: Travel
subject: tundra
subject: tybet
description: Rewolucja przyniosła Rosji chaos. Bezkresna Syberia stała się wtedy kotłem, w którym kipiały konflikty etniczne, klasowe, polityczne. Śmierć i strach opanowały ludzkie umysły. Ferdynand Ossendowski wyrywał się z tego piekła przez 1,5 roku. Uciekając przed bolszewikami, pokonał tysiące kilometrów. Był świadkiem niebywałych okrucieństw. Wielokrotnie cudem ratował skórę. Swą odyseje opisał w książce Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów, która w latach 30. była bestsellerem.
encoded: Imię i nazwisko: Ferdynand A. Ossendowski Urodzony/zmarł: 27.05.1876 r./03.01.1945 r. Tajga, 1920 r. Wielka podróż Ossendowskiego zaczęła się zimą w Krasnojarsku nad Jenisejem, skąd ruszył pieszo w zimową tajgę, by w jej przepastnej głuszy ukryć się przed bolszewikami. Zabrał ze sobą jedynie karabin, 300 naboi, siekierę, nóż, kożuch, herbatę, suchary, sól i kociołek. Od onego dnia stałem się pierwotnym człowiekiem, lecz nie przypuszczałem wtedy, że to może potrwać tak długo. Był naukowcem, chemikiem z wykształcenia, i dużo jeździł po Azji i Europie. Z podróży pisał wspomnienia i reportaże do gazet. Przez kilka miesięcy był jednym z doradców admirała Kołczaka, którego armia na krótki czas wyparła czerwonych z dużej części Rosji. To za tę działalność na Ossendowskiego wydano wyrok śmierci. 44-letni wówczas Ossendowski planował uciekać przez Mongolię i Chiny, a potem przez Pacyfik dopłynąć do Europy. Wiele wskazuje na to, że miał też do wykonania misję szpiegowską, prawdopodobnie dla wywiadu japońskiego. Dwa miesiące syberyjskiej zimy i wiosenne roztopy spędził w norze wygrzebanej w ziemi i śniegu pod korzeniami przewróconej limby. Od chłodu chroniła go „najda” – piecyk z dwóch sosnowych kloców, między które wkładał rozżarzone węgle. Wygrzebywał ze śniegu drewno na opał, polował – głównie na cietrzewie, czasem trafi ła mu się grubsza sztuka. Strzelał celnie i oszczędnie, świadom niebezpieczeństwa, jakie mu grozi, gdy zabraknie naboi. Raz w okolicy pojawił się niedźwiedź, powalił go trzema kulami. Nagrodę za to starcie dostał podwójną: darowane życie i obfity zapas mięsa, który pozwolił mu przetrwać do wiosny. Odrodził się w nim pierwotny człowiek – myśliwy i wojownik, jednak źle znosił samotność: Przeżyłem straszliwe dni walki z chłodem i głodem, lecz stokrotnie straszniejsza była walka z zabijającemi moją wolę myślami! Wspomnienia o tych dniach wstrząsają mem sercem i mózgiem. Tajga, wiosna i lato 1920 r. Gdy roztopy minęły i ziemia wyschła, ruszył dalej wzdłuż Jenise…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d3d14f3dbd7edfc795eb4ac32299d7b6373d6c25-03b85a1.jpeg
width: 3500
height: 2567

Dewastowanie zabytków, niszczenie dzieł sztuki, terror. 52 lata temu rozpoczęła się Rewolucja Kulturalna w Chinach
type: item
date: 2018-02-06T07:37:45.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: rewolucja
description: 16 maja 1966 roku podczas posiedzenia KC KPCh powołano do życia Grupę do spraw Rewolucji Kulturalnej. To co stało się w Chinach w kolejnych latach do dzisiaj zadziwia swoim rozmachem badaczy. I przeraża.
encoded: Chińska Rewolucja Kulturalna służyła na początku wyeliminowaniu przeciwników politycznych Mao Zedonga oraz wprowadzeniu w życie jego własnej wizji kraju. Trwała przez około dziesięć lat i na zawsze zmieniła Chiny. Grupa do spraw Rewolucji Kulturalnej miała za zadanie odnajdywać i zwalczać "wrogów komunizmu" w szeregach partii. W jej skład weszli najradykalniejsi chińscy komuniści, w tym żona Zedonga, Jiang Qing. Projekt szybko zyskał poparcie wśród młodych studentów chińskich uczelni, którzy zaczęli formować się w brygady Czerwonej Gwardii. Jednak pierwszym skutkiem była natychmiastowa czystka w szeregach partii komunistycznej. Jak każdy system totalitarny, także chiński komunizm w tamtych czasach opierał się na budowaniu atmosfery zagrożenia ze strony "burżuazyjnych agentów" i "antysocjalistycznych wrogów". To zawsze ułatwia rozprawianie się stojących u władzy z przeciwnikami, których wystarczy oskarżyć o działanie kontrrewolucyjne. 18 maja na placu Tian'anmen w Pekinie zwołano wiec, na który przybyły miliony młodych czerwonogwardzistów. Kolejne odbywały się w ciągu następnych miesięcy. Choć sam Mao nie przemawiał do zgromadzonych, słowa dowodzącego armią Lin Bao wystarczyły by rozbudzić pasję gwardzistów. Inspirowani przez władzę radykałowie terroryzowali kraj niszcząc zabytki, wdzierając się do domów rzekomych "burzujów" i niszcząc należące do mieszkańców dzieła sztuki, książki i pamiątki. Czerwonogwardziści działali zgodnie z zasadą walki z "czterema starymi rzeczami." Chodziło o stare idee, starą kulturę, stare zwyczaje i stare nawyki. W rzeczywistości slogan ten był usprawiedliwieniem dla wprowadzenia terroru. Kobietom kazano ścigać długie włosy, prześladowano artystów, nauczycieli i naukowców, przestępstwem stała się gra w karty czy szachy, a nawet puszczanie latawców i śpiewanie dzieciom kołysanek. Kultura chińska się dosłownie zatrzymała. Do 1972 nie nakręcono żadnego filmu fabularnego, wstrzymano wydawanie zagranicznych książek, dekonstruowano tradycyjną c…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0ecd481d885172c44adf76e8f2bbf2cd903be41c-9586260.png
width: 1060
height: 710

Jemen: Dni sądu
type: item
date: 2012-10-15T05:00:00.000Z
creator: Joshua Hammer
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: fotografia
subject: historia
subject: jemen
subject: rewolucja
subject: Społeczeństwo
subject: terroryzm
subject: wojna domowa
description: W obliczu separatyzmów, plemiennych buntów, zalewu uchodźców i działań Al-Kaidy to państwo może rozpocząć wszystko od nowa – albo podzielić się jeszcze bardziej
encoded: Ten człowiek został ukrzyżowany. Powiedziała to Um Mohammed, spoglądając swymi czarnymi oczyma przez szparę w czarnym nikabie. Była wdową po trzydziestce z dwójką małych dzieci. Tego ranka, uciekając przed zagrożeniami i chaosem, znalazła się w pokoju nauczycielskim szkoły podstawowej w Kraterze, dzielnicy Adenu, portowego miasta na południu Jemenu. Jej dzieci – dziesięcioletni Ibrahim i siedmioletnia Fatima – siedziały po turecku obok matki na drewnianych krzesłach i obserwowały mnie nieśmiało. Szkoła została przekształcona w ośrodek dla wysiedlonych. Około 530 mężczyzn, kobiet i dzieci rozlokowano na trzech kondygnacjach wychodzących na zaśmiecone podwórze. Dziesiątki nowo przybyłych czekały na zarejestrowanie przez wolontariusza, który wklepywał ich nazwiska do zakurzonego laptopa. Um Mohammed była zbyt przerażona, by ujawnić swoje prawdziwe nazwisko, ale nie bała się aż tak, żeby nie powiedzieć, co myśli. Pokazała mi w telefonie komórkowym film, który nakręciła trzy tygodnie wcześniej, w styczniu, podczas podróży powrotnej do Zindżibaru, skąd chciała zabrać trochę swoich rzeczy. Film ukazywał brodatego mężczyznę wiszącego na słupie latarni z rękami przybitymi do drewnianej poprzeczki. Skrzekliwym głosem, tłumionym przez czarny materiał zakrywający jej twarz, Um Mohammed powiedziała, że ten człowiek, współpracownik Al-Kaidy, został oskarżony o szpiegowanie dla rządu Jemenu. – Wisiał tam przez trzy dni. To było ostrzeżenie: każdy zdrajca zostanie zabity w ten sposób. Inne bliskowschodnie państwa – Libia Muammara Kadafiego, Syria Baszara al-Asada – przeżyły większą przemoc w czasie arabskiej wiosny, ale 24-milionowy Jemen po swojej ludowej rewolucji znalazł się w bardzo niepewnej sytuacji. Na północnych krańcach kraju Al-Houthis, szyicki ruch polityczny, przez sześć lat toczył powstanie przeciwko jemeńskiemu rządowi i obecnie kontroluje znaczny obszar, choć jego przywódcy dali do zrozumienia, że chcą wziąć udział w narodowym dialogu. Na południu Aden i sąsiadujące …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2dd139981db450145968896c74aad1b72ba4da88-5ff60bf.jpeg
width: 615
height: 464