National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-30T12:02:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy renifer Rudolf naprawdę mógłby świecić? Naukowcy wyjaśniają świąteczną legendę
items: Zwierzęta juczne to nie tylko wielbłądy czy osły, ale też psy i słonie. Rekordziści unoszą nawet tonę
items: Zwiększa się populacja reniferów svalbardzkich. To skutek nowej diety, którą wymusiły zmiany klimatyczne
items: Żyją z reniferami w mongolskiej tajdze. Zobacz unikatowe zdjęcia ostatnich nomadów
items: Kilkaset martwych reniferów w Norwegii. Zabiła je burza?
items: Parki narodowe Europy
items: Towarzysze prosto z nieba
items: Laponia - kraina reniferów

Czy renifer Rudolf naprawdę mógłby świecić? Naukowcy wyjaśniają świąteczną legendę
type: item
date: 2025-11-30T12:01:22.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: biologia
subject: boże narodzenie
subject: fizyka
subject: renifery
subject: święty mikołaj
description: Pędzący zaprzęg reniferów na stałe wpisał się w scenerię świąt Bożego Narodzenia. Rudolf i jego ekipa pojawiają się w bożonarodzeniowych filmach, książkach i opowieściach, a świąteczne gadżety z ssakami z północy w roli głównej można kupić na całym świecie. Czy czerwony nos Rudolfa mógłby jednak istnieć naprawdę?
encoded: Renifer Rudolf, który przewodzi zaprzęgowi Świętego Mikołaja, od lat znany jest ze swojego charakterystycznego czerwonego nosa. Świecąca część ciała rozsławiła północnego ssaka do tego stopnia, że badacze zaczęli zastanawiać się nad naukowym wytłumaczeniem tego wyjątkowego zjawiska. Dla fanów bożonarodzeniowego klimatu odpowiedź może być jednak mało satysfakcjonująca. Świecąca przyroda, czyli reakcje bioluminescencyjne W przyrodzie jesteśmy w stanie dostrzec wiele zwierząt, które do egzystencji używają świecących części ciała. Mieniący się wabik na głowie niektórych żabnic pozwala im łatwiej schwytać ofiarę w ciemnych wodach głębinowych, podczas gdy świetliki używają jarzących się odwłoków do komunikacji. Bioluminescencja jest cechą, którą niektóre gatunki zwierząt wykształciły na drodze ewolucji. Zarówno u ryb, jak i u owadów charakterystyczne świecenie było mechanizmem mającym na celu przystosowanie zwierzęcia do aktualnie panujących warunków. Charakterystyczne wytwarzanie światła jest efektem reakcji chemicznej zwanej reakcją bioluminescencyjną. Niektóre organizmy posiadają w swoim ciele lucyferyny — związki chemiczne zdolne do emitowania światła. Gdy lucyferyna reaguje z enzymem lucyferazą i tlenem, w komórkach powstaje tzw. „zimne” światło, czyli bioluminescencja. W ten sposób wiele dorosłych organizmów potrafi aktywnie regulować swoje świecenie — włączając lub wyłączając je poprzez kontrolę tlenu, enzymów lub zasłanianie narządów świetlnych. Czy renifery mogłyby świecić? Jak przyznaje biolożka morska Danielle DeLeo w rozmowie z serwisem„Science News”, szansa, aby renifery wykształciły zdolności bioluminescencyjne, jest „bardzo, bardzo mała”. U żadnego ssaka ani ptaka nigdy nie wykształciła się zdolność do takiej formy wytwarzania światła. Mimo, że szansa jest niezwykle mała, należy pamiętać, że zjawisko bioluminescencji pojawiło się w naturze ok. 500 mln lat temu i wykształciło się niezależnie co najmniej 100 razy w różnych, niespokrewnionych ze sobą grupach o…

shutterstock2284654923-0cad90e.jpg
width: 4000
height: 2667

Zwierzęta juczne to nie tylko wielbłądy czy osły, ale też psy i słonie. Rekordziści unoszą nawet tonę
type: item
date: 2023-10-21T09:30:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: konie
subject: psy
subject: renifery
subject: słonie
subject: wielbłądy
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Zwierzęta juczne od wielu tysiącleci pomagały człowiekowi w transporcie towarów. Ich rola do dzisiaj jest nie do przecenienia. Tam, gdzie nawet teraz nie wtoczy się najlepszy samochód terenowy, wejdzie obładowane pakunkami zwierzę.
encoded: W tym artykule: Wielbłądy – wytrzymałe zwierzęce „tiry” Lamy i alpaki – transportery Ameryki Południowej Koń – jaki jest, każdy widzi Osioł – może i uparty, ale też wytrzymały i cierpliwy Muł. Cenna krzyżówka Pies – nie tylko najlepszy przyjaciel człowieka Słoń. Gigant wśród zwierząt jucznych Również renifery przenoszą towary, nie tylko zaprzęg Świętego Mikołaja Czym są zwierzęta juczne? To takie gatunki zwierząt, które są wykorzystywane przez człowieka do przenoszenia towarów. Nie należy jednak ich mylić ze zwierzętami pociągowymi. W przypadku zwierząt jucznych towary są mocowane i przenoszone bezpośrednio na zwierzęciu. Natomiast w przypadku zwierząt pociągowych – zwierzęta ciągną zaprzężone do nich na przykład wozy. Wielbłądy – wytrzymałe zwierzęce „tiry” Wielbłądy uważane są za niezastąpione zwierzęta juczne na pustyniach. Wyróżniamy dwa gatunki: baktrian (Camelus ferus f. domestica – bactrianus), dromader (Camelus dromedarius f. domestica). Wielbłąd dromader jest jednogarbny. Obecnie występuje tylko w formie udomowionej na terenie Afryki. Nadal jest niezastąpionym transportowcem. Potrafi obyć się bez wody przez całe tygodnie. Nie ma większych wymagań dotyczących karmienia. Pałaszuje nawet suche krzewy. Dromader potrafi przenieść na sobie 150 kg ładunku. Średnio wielbłądy te idą 50 km dziennie, ale są w stanie przebiec nawet do 140 km. Drugim udomowionym gatunkiem wielbłąda jest dwugarbny baktrian, znany ze wschodniej i środkowej Azji. To bardzo wytrzymałe zwierzę. Baktrian z powodzeniem jest wykorzystywany również na dużych wysokościach – aż do 4 tys. m n.p.m. Nie są mu straszne pustynne upały, ani zamiecie śnieżne. Przenosząc ładunek, pokonuje dziennie 30–40 km. Lamy i alpaki – transportery Ameryki Południowej W Ameryce Południowej jako zwierzęta juczne wykorzystywane nadal są do transportu: lamy (Lama guanicoe f. domestica – f. glama), alpaki (Vicugna vicugna f. domestica – f. pakos). Są to gatunki zwierząt z rodziny wielbłądowatych. Te zwierzęta juczne z And…

zwierzeta-juczne-6eabd5c.jpg
width: 4752
height: 3168

Zwiększa się populacja reniferów svalbardzkich. To skutek nowej diety, którą wymusiły zmiany klimatyczne
type: item
date: 2022-12-29T17:30:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: archipelagi
subject: arktyka
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: jedzenie
subject: norwegia
subject: renifer
subject: renifery
subject: tundra
subject: zwierzęta
description: Naukowcy z Finlandii odkryli, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat renifery svalbardzkie zmieniły dietę. Nowe odżywianie pozwoliło im poradzić sobie z nowymi warunkami klimatycznymi. Badacze twierdzą, że zwierzęta zaczęły jeść mniej porostów, a więcej roślin zielnych.
encoded: W tym artykule: Zmiany klimatyczne utrudniają reniferom zdobywanie pokarmu Renifery svalbardzkie zmieniły dietę, aby przystosować się do nowych warunków W ciągu ostatnich lat populacja reniferów w Arktyce spadła o 3 miliony Renifer svalbardzki (Rangifer platyrhynchus) to endemiczny podgatunek renifera tundrowego, który zamieszkuje Svalbard, norweską prowincję na Oceanie Arktycznym. To archipelag oddalony nieco ponad 1000 km od bieguna północnego. Zmiany klimatyczne utrudniają reniferom zdobywanie pokarmu Ten gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych dobrze przystosował się do surowych warunków arktycznych wysp, jednak ze względu na mniejszą ilość pożywienia w swoim środowisku jest mniejszy i bardziej krępy niż inne renifery. Samce ważą średnio ok. 65–90 kg, natomiast samice ok. 53–70 kg. Latem renifery svalbardzkie spożywają dość bujną roślinność tundrową, która składa się z roślin naczyniowych (traw, ziół, turzyc i krzewów liściastych), aby zgromadzić potrzebny tłuszcz na okres zimowy. Zimą natomiast muszą zadowolić głównie porostami. Laponia dla początkujących. Dzikie lasy, renifery, zorza i święty Mikołaj Najpierw pociąg Warszawa–Gdańsk, potem lot Gdańsk–Turku, nocny autobus Turku–Oulu i pociąg Oulu–Rovaniemi. To opcja dla oszczędnych i wytrzymałych, bo noc w autobusie mimo wszelkich s... Jednak w wyniku zmian klimatycznych i globalnego ocieplenia, temperatura na Svalbardzie staje się coraz wyższa i odnotowuje się tam więcej opadów deszczu niż śniegu. To przyczynia się do powstawania pokrywy lodowej, spod której zwierzętom trudniej jest wydostać pokarm. Renifery svalbardzkie zmieniły dietę, aby przystosować się do nowych warunków Zaledwie 3 lata temu okazało się, że przez ocieplenie klimatu na Svalbardzie z głodu zmarło nawet 200 reniferów. Nigdy wcześniej nie znaleziono na tym archipelagu tak wielu martwych zwierząt jednego gatunku. Z drugiej strony naukowcy od wielu lat przyznają, że populacja tego podgatunku wzrasta. Najnowsze badania wykazały, że wpływ na to mogł…

renifer-svalbardzki-e9fc5e2.jpg
width: 2121
height: 1414

Żyją z reniferami w mongolskiej tajdze. Zobacz unikatowe zdjęcia ostatnich nomadów
type: item
date: 2021-04-19T04:41:38.000Z
creator: redakcja
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: mongolia
subject: nomadzi
subject: renifery
subject: Sport
subject: tajga
subject: Travel
description: Od tysięcy lat ich codzienna egzystencja skupia się wokół hodowli reniferów. To niesamowite, że ich kultura nadal trwa.
encoded: ZOBACZ GALERIĘ >>> Ludzie-Renifery Tak o nich mówią - o członkach mniejszości etnicznej Tsaatan (Dukha), zamieszkującej tajgę w północnej Mongolii. Od tysięcy lat codzienna ich egzystencja skupia się wokół hodowli reniferów, któreTsaatan udomowili i których mleko wykorzystują jako pożywienie, siłę w kopytach – jako środek transportu. Ich stosunek do zwierząt to coś więcej niż zwykła hodowla. To symbioza i duchowa więź.Tsaatan podporządkowali swoje życie reniferom. Wyruszają w okresowe wędrówki w poszukiwaniu pożywienia i odpowiednich warunków dla zwierząt. Dziś stanowią jedną z ostatnich grup prowadzących wędrowny tryb życia. Wyzwanie zwane współczesnością Kultywowanie dawnych tradycji okazuje się jednak niezwykle trudne. Wyzwania? Prawo regulujące połów zwierzyny, coraz bardziej odczuwalne zmiany klimatu czy agencje, które przed obozowiska Tsaatan zwożą zagranicznych turystów. Mimo to do pasterzy reniferów wcale niełatwo dotrzeć. By odwiedzić obóz Tsaatan zlokalizowany w lasach prowincji Khovsgol, autorka fotoreportażu - Madoka Ikegami – potrzebowała niemal 3 dni. - 15 godzin jazdy autobusem z Ułan Bator, 12 godzin po bezdrożach w głąb prowincji i 5 godzin jazdy konnej przez bagna i lasy – wylicza Ikegami i przyznaje, że było warto. Z małego obozowiska pośrodku tajgi fotografka przywiozła niezwykle barwny materiał o świecie, który może zniknąć w każdej chwili. Więcej o Madoka Ikegami: FB www Instagram

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e42951321b4ac80ae7dbdc58156073c85ed2192a-197015d.jpeg
width: 1519
height: 1036

Kilkaset martwych reniferów w Norwegii. Zabiła je burza?
type: item
date: 2016-08-29T10:14:33.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: burza
subject: norwegia
subject: piorun
subject: renifery
description: 322 martwe renifery - na taki widok natrafili funkcjonariusze norweskich służb ochrony przyrody.
encoded: 322 martwe renifery - na ten makabryczny widok norwescy funkcjonariusze natrafili w okolicy płaskowyżu Hardangervidda w południowej Norwegii. Zdaniem przedstawicieli służb ochrony przyrody zwierzęta zginęły podczas piątkowej burzy w wyniku uderzeń piorunów. Liczba zabitych reniferów jest jednak zaskakująca. Najprawdopodobniej pioruny uderzyły w stłoczone na niewielkiej przestrzeni stado tych zwierząt. Połacie Hardangervidda, największego płaskowyżu w Europie i największego parku narodowego w Norwegii, stanowią dom dla ok. 10 tysięcy dzikich reniferów, co stanowi 1/3 całej populacji reniferów w Norwegii. View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f9f0f1900ba320bfa839628d793eee0d08d1d528-11f2c5c.png
width: 1500
height: 832

Parki narodowe Europy
type: item
date: 2013-04-29T07:00:00.000Z
creator: redakcjang
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: europa
subject: francja
subject: islandia
subject: karpaty
subject: parki narodowe
subject: pireneje
subject: renifery
subject: rumunia
subject: Travel
subject: wezuwiusz
subject: włochy
subject: zamki
description: Parki narodowe Vatnajökull, Pirenejów, Wezuwiusza, Piatra Craiului
encoded: Kosmos z lodu - PN Vatnajökull Weź gigantyczny lodowiec (drugi co do wielkości w Europie!), dodaj do tego aktywność wulkanów, a wszystko okraś erozją rzek oraz geotermalnych źródeł. Wyjdzie ci księżycowy krajobraz Parku Narodowego Vatnajökull. Może dlatego w latach 60. XX w. właśnie tu trenowano amerykańskich kosmonautów przygotowujących się do lotu na księżyc. Obszary te są ważnym siedliskiem reniferów, słyną też z interesujących zajęć edukacyjnych – m.in. wycieczek krajoznawczych z wykwalifikowanymi przyrodnikami (organizują je centra turystyczne w Ásbyrgi i Skaftafell). PN Vatnajökull gdzie: Islandia kiedy: od maja do września więcej: wwww.vatnajokulsthjodgardur.is Misie z importu - PN Pirenejów Bajeczne lodowce, ponad 200 jezior, kilkanaście dolin i 400 km oznaczonych tras pieszych – wszystko to czeka w Parku Narodowym Pirenejów. Rozciąga się on we Francji na odcinku 100 km wzdłuż granicy z Hiszpanią. Dzięki zakazowi polowań okolice stanowią azyl dla wielu rzadkich i zagrożonych wyginięciem zwierząt, m.in. kozic, świstaków i gronostajów. Do niedawna ikoną parku był wymierający od lat pirenejski niedźwiedź brunatny. Na ochronę tych zwierząt wydano milion euro, jednak dwa lata temu media doniosły o śmierci Camille – ostatniego niedźwiedziego autochtona. Wywołało to alarm ekologów. Na szczęście okazało się, że genetycznie bardzo bliskie pirenejskim misiom są osobniki żyjące na Słowenii. Sprowadzono więc 20 sztuk tych drapieżników, które w Pirenejach czują się jak u siebie – polując na należące do pasterzy owce i krowy. PN Pirenejów gdzie: Francja kiedy: cały rok więcej: www.parc-pyrenees.com Ale dym! - PN Wezuwiusza Park Narodowy Wezuwiusza utworzono w 1995 r. w celu ochrony unikatowych form geologicznych, jednak turystów przyciąga tu głównie sława najniebezpieczniejszego wulkanu Europy. W ostatnim tysiącleciu wybuchał on około stu razy, z czego trzy eksplozje spowodowały ogromne zniszczenia. Na wulkan można wejść szlakami pokrytymi winoroślami i gajami oliwnymi. S…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3954d0e1ec8ac9bbb0f3853850de35ea0f8d756b-75feef1.jpeg
width: 186
height: 124

Towarzysze prosto z nieba
type: item
date: 2012-02-02T14:11:41.000Z
creator: Wiktoria Michałkiewicz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: podróże
subject: renifery
description: Nieńcy twierdzą, że renifery to dar ofiarowany im przez samych bogów. Dlatego nie potrafią i nie chcą bez nich żyć.
encoded: Poranek w syberyjskiej tundrze. W czumie, nienieckim namiocie, skroplona para z oddechów osadza się na ścianach – słychać sapania, pomruki, chrapnięcia. Ktoś podnosi się, rozpala ogień i wstawia wodę. To Katia przygotowuje śniadanie. Będzie się składało z tego co zawsze – mięsa renifera. Tym razem z jagodami. Za chwilę przy posiłku zgromadzi się cała rodzina. Każdy będzie powoli sączył gorącą herbatę. Trzeba się dobrze rozgrzać – temperatura na zewnątrz dochodzi do minus 50 stopni Celsjusza. Nic dziwnego, że już od najwcześniejszych lat mieszkańcy tundry ćwiczą wytrzymałość na mróz. Chłopcy spędzają część nocy poza namiotem, mężczyźni pełnią regularne warty przy reniferach, śpiąc na saniach pod gołym niebem. Jedni i drudzy są wierni obowiązującej w tej społeczności zasadzie: nie wolno narzekać! A przecież mogliby, bo życie Nieńców nie rozpieszcza. Od wieków musieli stawiać czoła i naturze, i historii. Ten 40-tysięczny koczowniczy naród zamieszkuje obszar ponad trzykrotnie większy niż Polska, głównie w północno-zachodniej Syberii, na pograniczu Europy i Azji. W latach 30. musieli się opierać radzieckiej polityce ateizacji i przymusowej kolektywizacji. Udało im się wtedy nie stracić zwierząt, ale zagubili część tradycji związanej z szamańskimi obrzędami i animistyczną religią. Dziś realnym zagrożeniem dla ich tożsamości jest ocieplenie klimatu, które sprawia, że rzeki topnieją wcześniej. Co będzie, gdy tundra przestanie zamarzać, a renifery nie będą mogły przez nią wędrować? Przecież te zwierzęta to ich największy skarb. Ich skóra to jedyny materiał, który skutecznie chroni przed mrozem w tak ekstremalnych warunkach. Dlatego od co najmniej 500 lat wykorzystują ją do wyrobu płacht namiotów, nakryć łóżek i szycia tradycyjnego stroju. Z kolei mięso (także surowe) stanowi główny składnik tradycyjnej diety, z kości produkuje się natomiast ozdoby i niektóre narzędzia. W zamian ludzie dają swym towarzyszom troskliwą opiekę. – To symbioza – mówi Heidi Bradner, pochodząca z Al…

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400

Laponia - kraina reniferów
type: item
date: 2009-03-24T21:07:56.000Z
creator: Agnieszka Kępska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: finlandia
subject: Kultura
subject: natura
subject: renifery
subject: skandynawia
subject: święty mikołaj
description: Laponia, kraina leżąca za kręgiem polarnym, przywabiła mnie do siebie po raz dziewiąty.
encoded: Już pierwsza podróż przez te najbardziej w Europie dziewicze obszary zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Bezkresne księżycowe płaskowyże i góry z głębokimi jeziorami polodowcowymi sprawiały wrażenie, że zmierzam na kraniec świata. Ani śladu cywilizacji czy nawet drugiego człowieka. Zostałam sam na sam z przyrodą. Tę niezwykłość potęgował jeszcze fakt, że bez przerwy był dzień. W połowie maja w Laponii topnieją śniegi, a wraz z nimi mija długa polarna noc. Rozpoczyna się niepodzielne władanie słońca, które nie zachodzi przez ponad dwa miesiące. Dzień polarny zmienia białą, surową krainę, z którą kojarzy się królestwo św. Mikołaja i reniferów, w kolorowy dywan. Nie spodziewajcie się jednak słodkich, sielskich widoczków. Spotyka się tu raczej dzikie pejzaże niczym z mrocznej baśni: powyginane w dziwaczne kształty drzewa, rwące rzeki, huczące wodospady, wygładzone przez lodowce grzbiety. Dalej na północ iglaste lasy przechodzą w gąszcze karłowatych brzóz porastających rozległe fieldy. Potem są już rumowiska skalne pokryte głównie porostami. Krajobraz Laponii chroniony jest przez kilkanaście parków narodowych. Trudno oprzeć się pokusie wyruszenia w kilkudniową wędrówkę wytyczonymi na ich terenie szlakami. A jest po czym wędrować. Ta piękna kraina rozciąga się na olbrzymim obszarze za kręgiem polarnym, od Norwegii, przez Szwecję i Finlandię, po Półwysep Kolski w Rosji. Zwłaszcza wschodnia Laponia jest gratką dla ludzi poszukujących nieskażonej przyrody. rainę tę warto odwiedzić także dla jej rdzennych mieszkańców – Samów, nazywających Laponię Sapmi. To jeden z najstarszych ludów Europy, zajmujący tereny Skandynawii niemal od czasu, gdy 10 tys. lat temu ustąpił z nich lodowiec. Jeszcze do niedawna Samowie żyli z łowiectwa i zbieractwa, przenosząc się z miejsca na miejsce. Dziś, choć prowadzą już osiadły tryb życia, niektórzy nadal utrzymują się w tradycyjny sposób. 75 tys. Samów żyje na terenie czterech państw. Mimo to zachowali swą kultu-rową odrębność. Mają własny parlamen…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/80e6fa9a7acc6273d59ebe1c721e24d7daba5a0a-05260c6.jpeg
width: 602
height: 480