National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-16T10:16:24.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
items: Historia Bożego Narodzenia nie jest wcale oczywista. Wciąż budzi wątpliwości
items: Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
items: Tylko garstka ludzi widziała ten manuskrypt. Dlaczego Kodeks Synajski tak fascynuje badaczy?
items: Droga do Bożego Narodzenia. Kiedy przypada adwent i jak się go obchodzi w Polsce i na świecie?
items: Niszczyli miejsca kultu i narzucali chrześcijaństwo – jak zakon krzyżacki zbudował swoją potęgę
items: Ornamenty na odnalezionej w Palestynie czarze przedstawiają najwcześniejsze mity o powstaniu Ziemi
items: Pogaństwo w natarciu – sprawdź, gdzie odkryć tradycje dawnych wierzeń
items: Duchowe życie Polaków. Czy po śmierci trafimy do nieba?
items: Wierzysz w cuda? Naukowcy zbadali, mózgi ludzi wierzących w zjawiska nadprzyrodzone
items: Prawosławny proboszcz z Podlasia mówi wprost o swoich wiernych. „Mamy inne podejście”
items: Antyczne egzorcyzmy: jak katolicyzm przejął dawną sztukę wypędzania zła
items: Największy kompleks świątynny Egiptu powstał na wyspie? Karnak zdradza tajemnice
items: Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
items: Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
items: Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
items: Inwestycja, która wywołała burzę. W świętym miejscu powstaje luksusowy kurort
items: Budda porzucił wspaniały pałac, by wieść żywot żebraka. Legenda wielkiego mędrca jest żywa do dziś
items: Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
items: Buddyzm ma wyznawców na całym świecie. Jakie są jego kluczowe założenia?
items: Najwyższy w Europie pomnik Matki Boskiej ma stanąć w Polsce. Wszystko za sprawą miliardera
items: Figurki lisa, sępa i dzika – tajemnicze odkrycie z Karahantepe. Mit zaklęty w kamieniu?
items: Kim był Carlo Acutis? Ciekawostki o młodym influencerze, który został świętym
items: „Góra Krzyży” od lat owiana jest tajemnicą. Niegdyś miał zdarzyć się tam cud
items: Odcisk ciała Jezusa czy „jawne fałszerstwo kleru”? Nowe informacje o Całunie Turyńskim odkryte w XIV-wiecznym manuskrypcie

Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
type: item
date: 2025-12-16T10:16:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: betlejem
subject: biblia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Gwiazdy
subject: jezus chrystus
subject: religie
subject: święta
description: Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
encoded: Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny se…

GettyImages-1724154376-fceb442.jpg
width: 4754
height: 3389

Historia Bożego Narodzenia nie jest wcale oczywista. Wciąż budzi wątpliwości
type: item
date: 2025-12-16T08:27:25.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Historia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Grudzień
subject: religie
subject: święta
description: 25 grudnia chrześcijanie z całego świata celebrują przyjście na świat Jezusa Chrystusa, syna Maryi i Józefa. Jest to jednak data umowna. W historii Bożego Narodzenia wciąż jest pełno znaków zapytania.
encoded: W tym artykule: Kiedy tak naprawdę urodził się Jezus? Pochodzenie Świąt Bożego Narodzenia Symbole Bożego Narodzenia Boże Narodzenie to tuż po Wielkanocy najważniejszy okres w ciągu roku dla chrześcijan. Początków wprowadzonego dla uczczenia narodzin Mesjasza święta, które przypada na 25 grudnia, należy szukać w IV wieku. Według źródeł historycznych, pierwsze wzmianki najprawdopodobniej pochodzą z ok. 200 roku. Choć nie jest to ostateczna data, tak samo jak dzień i rok narodzin Jezusa. Jaka jest historia Bożego Narodzenia? Skąd wzięła się tradycja ubierania choinki i wręczania prezentów? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w dalszej części artykułu. Kiedy tak naprawdę urodził się Jezus? Data narodzin Jezusa od wieków wzbudza sporo kontrowersji. Zdaniem części naukowców, syn Maryi przyszedł na świat znacznie wcześniej niż się powszechnie uważa. Skąd wzięła się data 25 grudnia? Odpowiedzi na próżno szukać w Biblii. Pismo Święte ani razu nie wspomina o konkretnej dacie narodzin Zbawiciela Świata. Wiadomo jedynie, że miejscem narodzin Chrystusa – wedle Ewangelii św. Mateusza i św. Łukasza – było Betlejem nieopodal Jerozolimy. Fragment Ewangelii według św. Łukasza (Łk 2, 1-14), który czytany jest w każdym domu przed rozpoczęciem wigilijnej wieczerzy, brzmi: W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. Wybierali się więc wszyscy, aby się dać zapisać, każdy do swego miasta. Udał się także Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawidowego, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i rodu Dawida, żeby się dać zapisać z poślubioną sobie Maryją, która była brzemienna. Kiedy tam przebywali, nadszedł dla Maryi czas rozwiązania. Porodziła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie. W tej samej okolicy przebywali w polu pasterze i trzymali straż nocną nad swoim…

boze-narodzenie-60044e5.jpg
width: 2236
height: 1300

Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
type: item
date: 2025-12-12T08:51:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: prehistoria
subject: religie
subject: rzeźba
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Wenus paleolityczna to jedna z najbardziej zagadkowych i intrygujących ikon pradziejów. Kim była kobieta, którą przedstawiano z przerysowanymi kształtami i bez wyraźnej twarzy?
encoded: Spis treści: Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Charakterystyczny styl Wenus paleolitycznych – symbolika kobiecej sylwetki sprzed tysięcy lat Wenus z Willendorfu – najsłynniejsza figurka kobieca z paleolitu W trzech miejscach na terenie Polski odkryto przedstawienia kobiet sprzed kilkunastu tysięcy lat Znaczenie i funkcja wizerunków paleolitycznych Wenus Wenus paleolityczne to niewielkich rozmiarów figurki kobiece, które pojawiały się na rozległych terenach Europy i Azji już kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Znane z wyolbrzymionych cech kobiecych – piersi, bioder, pośladków – stały się przedmiotem licznych interpretacji i spekulacji. Niektóre z figurek pozbawione są wyraźnych rysów twarzy, dłoni czy stóp. Skoncentrowanie się na cechach płciowych sugeruje, że mogły pełnić funkcje związane z płodnością lub kultem kobiecości. Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Jednym z przejawów artystycznych zdolności człowieka są znajdowane przez archeologów figurki kobiece, znane jako Wenus paleolityczne. Na pierwsze takie rzeźby natknięto się w 1894 roku we Francji. Sporo podobnych artefaktów odkryto na przełomie XIX i XX wieku, ale są one nadal odkrywane w ostatnich latach, zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowej. Najliczniejsze egzemplarze Wenus mają około 20 tysięcy lat, choć niektóre mogą być nawet starsze – sięgające okresu kultury graweckiej (ok. 29–22 tys. lat temu). Wiele z tych figurek cechuje przesadnie zaakcentowane cechy kobiece – szerokie biodra, pełne piersi i wyraźnie zaznaczone genitalia, przy jednoczesnym braku szczegółów twarzy i kończyn, co sugeruje symboliczne, a nie realistyczne przedstawienie kobiecości. Archeolodzy przypuszczają, że mogły one pełnić funkcje magiczno-religijne, związane z płodnością, macierzyństwem lub kultem przodków. Określenie „Wenus paleolityczna” to nawiązanie do rzymskiej bogini Wenus, identyfikowanej z grecką Afrodytą, boginią miłości i piękna. Nazwa ta został…

wenus-paleolityczna--1d7516e.jpg
width: 2813
height: 1875

Tylko garstka ludzi widziała ten manuskrypt. Dlaczego Kodeks Synajski tak fascynuje badaczy?
type: item
date: 2025-12-11T08:45:11.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: historia
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: wiara
description: Kodeks Synajski uznawany jest za najstarszy manuskrypt przetłumaczonej Biblii. Ten bezcenny rękopis do dziś inspiruje naukowców, a jego losy i zawartość wciąż budzą emocje.
encoded: Spis treści: Septuaginta – pierwsze tłumaczenie Biblii hebrajskiej na język grecki Kodeks Synajski – najstarszy manuskrypt pełnego Nowego Testamentu Odkrywca Kodeksu Synajskiego – kim był Konstantin von Tischendorf? Gdzie dziś znajduje się Kodeks Synajski? Co zawiera Kodeks Synajski? Struktura, treść i wyjątkowość manuskryptu Kodeks Synajski (znany po łacinie jako Codex Sinaiticus) został spisany w IV wieku i należy do najcenniejszych dokumentów w historii chrześcijaństwa. Zawiera niemal pełny tekst Septuaginty, a także znaczną część Nowego Testamentu. Dla badaczy to nie tylko źródło wiedzy religijnej, ale także historycznej i językowej. Septuaginta – pierwsze tłumaczenie Biblii hebrajskiej na język grecki Aby wyjaśnić znaczenie Kodeksu Synajskiego, należy zrozumieć, czym jest Septuaginta. W dosłownym tłumaczeniu z łaciny słowo septuaginta oznacza „siedemdziesiąt” i odnosi się do liczby uczonych żydowskich, którzy – według tradycji – mieli przetłumaczyć Pięcioksiąg Mojżesza (Torę) z języka hebrajskiego na język grecki koine. Septuaginta (oznaczana skrótem LXX) to najstarsze znane tłumaczenie Biblii hebrajskiej oraz innych tekstów judaistycznych, dokonane z języka hebrajskiego i aramejskiego. Powstawała w kilku etapach między około 250 a 150 rokiem p.n.e. w Aleksandrii, centrum kultury hellenistycznej i jednym z największych ośrodków żydowskiej diaspory. Choć pierwotnie obejmowała tylko Pięcioksiąg, z czasem została poszerzona o kolejne księgi, w tym teksty deuterokanoniczne, których nie ma w hebrajskim kanonie Tanachu, ale które przyjęła później tradycja chrześcijańska, szczególnie w Kościele katolickim i prawosławnym. Septuaginta miała ogromny wpływ na rozwój judaizmu hellenistycznego oraz wczesnego chrześcijaństwa, ponieważ była głównym źródłem tekstów biblijnych dla autorów Nowego Testamentu. Większość cytatów ze Starego Testamentu w Nowym Testamencie pochodzi właśnie z Septuaginty, a nie z oryginalnych hebrajskich wersji. Z czasem pojawiały się liczne kopie, red…

kodeks-synajskiGettyImages-106671087-d907d38.jpg
width: 5068
height: 3543

Droga do Bożego Narodzenia. Kiedy przypada adwent i jak się go obchodzi w Polsce i na świecie?
type: item
date: 2025-12-04T08:59:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: boże narodzenie
subject: religie
subject: tradycje
subject: zwyczaje
description: Adwent to wyjątkowy okres w kalendarzu liturgicznym: czas oczekiwania na Boże Narodzenie i duchowego oczyszczenia. Obfituje w różnorodne tradycje, zarówno w Polsce jak i innych krajach. Inaczej obchodzą go katolicy, inaczej protestanci, a w kościele prawosławnym zastępuje go inny, choć podobny zwyczaj.
encoded: Spis treści: Kiedy przypada adwent i ile trwa? Tradycje i zwyczaje w Polsce – adwent w praktyce Adwent w różnych tradycjach chrześcijańskich Adwentowe symbole Kiedy zaczyna się adwent? To pytanie co roku zadają sobie miliony chrześcijan. Tygodnie poprzedzające Boże Narodzenie to czas szczególnych tradycji które, jak wszystkie zwyczaje, podlegają też zmianom. Przez wieki adwent zyskiwał nowe elementy, ale jego centralnym przesłaniem pozostaje oczekiwanie na przyjście Jezusa oraz odnowa duchowa, która ma pozwolić pełniej przeżyć święta Bożego Narodzenia. Kiedy przypada adwent i ile trwa? Adwent jest czasem ruchomym. W kościele katolickim zawsze obejmuje cztery niedziele przed Bożym Narodzeniem. W praktyce oznacza to, że jego początek może przypadać między 27 listopada a 3 grudnia. W 2025 roku ta pierwsza niedziela przypadła na 30 listopada. Adwent trwa do Wigilii Bożego Narodzenia, czyli 24 grudnia. Liczba dni adwentu co roku może się nieco różnić, w zależności od układu kalendarza. Tradycje i zwyczaje w Polsce – adwent w praktyce W Polsce to całe bogactwo tradycji, obchodzonych z różną intensywnością. Pojawiają się też nowe - np. kalendarze adwentowe są coraz popularniejsze i przywędrowały do nas z krajów protestanckich. Najważniejsze z polskich tradycji to: Roraty – msze święte odprawiane o świcie, najczęściej przed wschodem słońca. Dzieci i dorośli przynoszą ze sobą lampiony symbolizujące światło Chrystusa. W niektórych parafiach organizowane są konkursy na najpiękniejszy lampion roratni. Wieńce adwentowe – najczęściej wykonane z gałązek drzew iglastych, ozdobione czterema świecami. Co tydzień zapala się kolejną świecę, symbolicznie rozpoczynając kolejne etapy oczekiwania. Według tradycji świece symbolizują nadzieję, pokój, radość oraz miłość. Kalendarz adwentowy – kolorowe kalendarze z okienkami, za którymi kryją się słodycze lub cytaty biblijne. Dzieciom i dorosłym mają codziennie przypominać o istocie adwentu. Modlitwa i postanowienia adwentowe – wiele osób pode…

adwent-caba8a6.jpg
width: 4930
height: 3287

Niszczyli miejsca kultu i narzucali chrześcijaństwo – jak zakon krzyżacki zbudował swoją potęgę
type: item
date: 2025-11-19T12:20:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: krzyżacy
subject: religie
subject: średniowiecze
subject: wojna
subject: zakon
description: Zakon krzyżacki nie był jedyną siłą nawracającą pogan, ale to właśnie działania rycerzy z czarnym krzyżem zapisały się w historii jako wyjątkowo brutalne. Dlaczego chrystianizacja Słowian i Bałtów przybrała formę zbrojnego podboju, a nie duchowej misji?
encoded: Spis treści: Powołanie krucjaty przez Papieża Urbana II – moment przełomowy w dziejach chrześcijaństwa Zakony rycerskie – militarna siła Kościoła i strażnicy idei krucjat Wzrost potęgi Zakonu Krzyżackiego i jego ekspansja w Europie Środkowo-Wschodniej Pacyfikacja Prus – przemoc, chrystianizacja i budowa państwa zakonnego Konflikty z Polską – od sojuszu do wojny i upadku potęgi Krzyżaków Bitwa pod Grunwaldem – klęska Krzyżaków i triumf unii polsko-litewskiej Wojna trzynastoletnia i kres państwa zakonnego w Prusach Za przekształceniem Europy z kontynentu pogańskiego w chrześcijański stali nie tylko duchowni, ale również polityczni gracze – królowie, książęta i wojownicy. Dla takich zakonów jak krzyżacy religia była bronią, a chrzest środkiem do podporządkowania sobie ludów. Święte gaje płonęły, kapłani pogańscy ginęli, a opór karano śmiercią – wszystko w imię „dobrej nowiny”. Powołanie krucjaty przez Papieża Urbana II – moment przełomowy w dziejach chrześcijaństwa W przemowie wygłoszonej podczas Synodu w Clermont papież Urban II dramatycznie wezwał chrześcijan do zbrojnego wsparcia wschodnich współbraci, zagrożonych przez Turków seldżuckich, którzy opanowali znaczną część terytoriów Bizancjum. Apel papieża był reakcją na prośbę cesarza bizantyńskiego Aleksego I Komnena, ale też narzędziem wzmocnienia pozycji papiestwa w świecie zachodniego chrześcijaństwa. Papież celowo nadał wyprawie wymiar duchowego obowiązku – połączenie pielgrzymki z walką z niewiernymi miało nie tylko sens religijny, ale i praktyczny. Obiecał natychmiastowe odpuszczenie grzechów wszystkim, którzy wezmą udział w wyprawie krzyżowej i polegną w boju. Taka obietnica była potężnym motywatorem zarówno dla ubogich chłopów, jak i dla feudałów szukających ekspansji i zasług. Przemowa Urbana II zawierała także wezwanie do zakończenia wewnętrznych konfliktów – wzywał, by zamiast walczyć między sobą, chrześcijanie skierowali swoją siłę przeciwko wspólnemu wrogowi. Krucjata została ukazana jako święta misja, …

zakon-krzyzacki-shutterstock2537388281-96df9f1.jpg
width: 4096
height: 4096

Ornamenty na odnalezionej w Palestynie czarze przedstawiają najwcześniejsze mity o powstaniu Ziemi
type: item
date: 2025-11-14T14:26:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: archeologia
subject: palestyna
subject: religie
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Odnaleziona w skalnym grobowcu czara z ˁAin Samiya jest tak mała, że mieści się w dłoni. Mimo to zawiera w sobie cały kosmos. A przynajmniej wersję jego powstania powszechną na starożytnym Bliskim Wschodzie.
encoded: W 1970 roku w zapieczętowanym, skalnym grobie z epoki środkowego brązu (ok. 2650–1950 p.n.e.) znajdującym się w pobliżu palestyńskiej miejscowości Kafr Malik na Zachodnim Brzegu, odnaleziono niewielkie srebrne naczynie. Czara została ozdobiona motywami fauny i flory. Można na niej rozróżnić chimerę, węże, elementy roślinne oraz promienisty dysk. – Przez dziesięciolecia wielu badaczy łączyło te przedstawienia z Enūma Eliš, babilońskim eposem o stworzeniu świata. Ta interpretacja okazała się jednak zbyt późna i zbyt uproszczona. Naszym zdaniem czara ukazuje powstanie kosmicznego porządku – przede wszystkim narodziny Słońca i jego codzienną podróż. Zostało to przedstawione za pomocą języka wizualnego, który rozprzestrzenił się szeroko na starożytnym Bliskim Wschodzie – twierdzi Eberhard Zangger w artykule opublikowanym na łamach czasopisma „The Ancient Near East Today”. Co znajdowało się w grobie? Zangerr jest absolwentem Uniwersytetu Harvarda. Pracę doktorską obronił na Uniwersytecie Stanforda. Stał się znany w dużej mierze poprzez wygłaszanie kontrowersyjnych teorii na temat historii epoki brązu we wschodnim regionie Morza Śródziemnego. Jego hipotezy dotyczące Troi i Atlantydy spotkały się z szerokim sceptycyzmem wśród współpracowników, podobnie jak niektóre z jego hipotez dotyczących Luwijczyków. Opisywana czara została odkryta w jednym z wielu wykutych w skałach grobowców, ciągnących się wzdłuż Wadi Samiya na północny wschód od Ramallah. Leżała w zamkniętej komorze wraz z szesnastoma naczyniami ceramicznymi, trzema lampami, drewnianym drzewcem włóczni, grotem strzały i bursztynowymi paciorkami. Jak na epokę brązu jest to wyjątkowo bogate wyposażenie. Stworzyciel Nieba i Ziemi Samo naczynie zostało wykonane z cienkiej srebrnej blachy. Mierzy około 8,2 cm wysokości, a jego krawędź liczy około 25 cm obwodu. U podstawy naczynia biegnie pas zygzaków i fryz jodełkowy. Powyżej znajduje się pas narracyjny podzielony na dwie wyważone sceny. – Po prawej stronie dwie antropom…

kielichAinSamia1-389a218.jpg
width: 1575
height: 1050

Pogaństwo w natarciu – sprawdź, gdzie odkryć tradycje dawnych wierzeń
type: item
date: 2025-11-08T11:15:24.000Z
creator: Christine MacIntyre
subject: Lifestyle
subject: obyczaje
subject: religie
subject: wierzenia
description: Kultura pogańska nie zniknęła wraz z nadejściem chrześcijaństwa. W wielu zakątkach świata nadal żywa jest tradycja związana z dawnymi bóstwami, rytuałami i lokalnymi praktykami. To podróż nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie.
encoded: Spis treści: Odkryj świat pogańskich rytuałów – podróż, która zmienia spojrzenie Rumunia: Wioska, gdzie duchy przodków wciąż są obecne Finlandia: Szamańska moc lasu i jezior Ghana: Afrykańskie bóstwa i rytuały przodków Brazylia: Synkretyzm i duchy lasu Neopogaństwo – współczesny powrót do korzeni Choć dla wielu pogaństwo kojarzy się z zamierzchłą przeszłością, w rzeczywistości to żywa i dynamiczna forma duchowości, obecna w różnych zakątkach świata. Od lasów Skandynawii, po wioski i góry w Rumunii; od afrykańskich świątyń, po brazylijskie plaże – współczesne pogaństwo przybiera wiele twarzy. Odkryj świat pogańskich rytuałów – podróż, która zmienia spojrzenie Pogaństwo jest obecnie najdynamiczniej rozwijającą się religią w Stanach Zjednoczonych. Według Pew Research Center coraz więcej Amerykanów identyfikuje się z religiami natury, neopogaństwem czy czarostwem. Jak podają socjologowie, aż 40% ludzi na świecie wierzy w czary. Kultura pogańska ma jednak swoje korzenie głęboko w historii, często sprzed tysięcy lat. Niektóre społeczności nadal praktykują dawne rytuały. Inne starają się odtworzyć tradycje, które niemal zniknęły wraz z chrystianizacją Europy, Afryki i obu Ameryk. Te miejsca stanowią nie tylko fascynujące cele podróży, ale też okazję do lepszego zrozumienia duchowości opartej na rytmie przyrody i lokalnych mitach. Rumunia: Wioska, gdzie duchy przodków wciąż są obecne W rumuńskim rejonie Maramureș niektóre wsie zdają się funkcjonować poza czasem. Ich mieszkańcy obchodzą zimowe święta, które łączą chrześcijańskie tradycje z pogańskimi rytuałami, takimi jak rytualne tańce w kostiumach zwierząt czy maski symbolizujące siły natury. Rytuały te mają za zadanie przegnać złe duchy i zapewnić pomyślność w nadchodzącym roku. Maramureș to jedno z tych miejsc, gdzie żywa jest pamięć o przodkach, a duchy przeszłości są niemal namacalne. Spacerując po lokalnych cmentarzach czy uczestnicząc w zimowych obchodach, można poczuć, że czas zatrzymał się, a tradycja przetrwała mi…

poganstwo-GettyImages-2220705429-98667e7.jpg
width: 3000
height: 2003

Duchowe życie Polaków. Czy po śmierci trafimy do nieba?
type: item
date: 2025-11-01T09:45:25.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: duchy
subject: kościół katolicki
subject: religie
subject: wiara
description: Z roku na rok przybywa w Polsce osób niewierzących i niepraktykujących. Jednocześnie wielu z nas uważa duchy i inne istoty nadprzyrodzone za realne zjawisko. Ilu Polaków tak naprawdę wierzy, że istnieje niebo? Jak wygląda życie duchowe Polaków? Tutaj poznacie odpowiedź.
encoded: Co kilka lat Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) publikuje raporty dotyczące religijności Polaków. Ostatnie badanie przeprowadzono w 2024 roku na grupie ponad 1000 osób. Wyniki zestawiono z analizami z poprzednich lat. Dzięki temu wiemy, jaka jest tendencja w wierze Polaków. Coraz mniej ludzi w kościołach Z badań CBOS wynika, że większość Polaków wciąż uważa się za wierzących, ale ta liczba się zmniejsza. Od 2019 roku odsetek wierzących spadł i przestał przekraczać 90%. Liczba osób niewierzących wyraźnie rośnie – obecnie jest to 14%. Polacy coraz rzadziej chodzą regularnie do kościoła. Odsetek Polaków praktykujących co tydzień osiągnął najniższy poziom w historii pomiarów i wynosi obecnie 34%. Coraz więcej wierzących praktykuje nieregularnie, tylko od święta. Liczba osób wierzących, ale praktykujących nieregularnie (38%), zrównała się z liczbą praktykujących regularnie (39%) i jest najwyższa w historii badań. Głównym powodem odejścia jest obojętność. Polacy, którzy odchodzą od Kościoła, najczęściej deklarują, że dzieje się tak z powodu braku potrzeby, obojętności i straty zainteresowania, a dopiero w drugiej kolejności z powodu krytyki Kościoła jako instytucji. Zaledwie 1% respondentów zadeklarowało przynależność do innej wiary niż katolicka. Jednak 1,8% pytanych odmówiło podania, z jakim wyznaniem się utożsamia. Połowa z nas trafi do nieba? Nieco mniej „techniczny” obraz polskich wierzeń przedstawia badanie firmy Ipsos z 2023 roku. Poziom osób wierzących jest w nim niższy w porównaniu do badania CBOS – ogółem 76% Polaków identyfikuje się w nim z jakąkolwiek religią. Ponad połowa Polaków (54%) zadeklarowała wiarę w istnienie nieba. Jednak nie zadano pytania, czy respondenci uważają, że trafią tam po śmierci. Nieco mniej osób uważa, że istnieje diabeł (41%) i piekło (44%). Z analizy wynika, że osób pokolenia gen Z (najmłodszego) identyfikujących się jako katolicy jest o 28 punktów procentowych mniej niż w przypadku najstarszego pokolenia, czyli boomerów. Mówimy …

shutterstock1936678609-f918732.jpg
width: 5904
height: 3796

Wierzysz w cuda? Naukowcy zbadali, mózgi ludzi wierzących w zjawiska nadprzyrodzone
type: item
date: 2025-10-26T08:15:28.000Z
creator: Shayla Love
subject: Nauka
subject: mózg
subject: nauka
subject: psychologia
subject: religie
subject: wiara
description: Dlaczego ludzie są religijni i wierzą w rzeczy nadprzyrodzone? Neuropsycholodzy z Northwestern University zbadali, jak takie doświadczenia wpływają na mózg. Wyniki zaskakują – wiara może mieć podłoże neurologiczne.
encoded: Cuda z definicji wymykają się nauce. Nowy projekt badawczy próbuje pojąć, co robią z ludzkim mózgiem doświadczenia, które powszechnie uznaje się za cudowne. Jak nauka bada cuda? Neuropsychologia, rezonans i przypadek z Rhode Island O tej sprawie rozpisywały się media na całym świecie. W 2007 roku w Memorial Hospital na Rhode Island przez cesarskie cięcie urodził się wcześniak, który w łonie matki był poważnie niedotleniony. Kilka godzin później jego tętno zwolniło do niemal niewyczuwalnego. Lekarz prowadzący pomodlił się nad dzieckiem, kierując prośbę do Salvadora Valery Parry, kapłana zmarłego w Hiszpanii w 1889 roku. Chwilę później serce chłopca znów zaczęło bić. Mimo niedotlenienia urósł na zdrowego młodego człowieka. Osiemnaście lat później, w lipcu tego roku, papież Leon XIV ogłosił, że to uzdrowienie było oficjalnie cudem. W Watykanie działa urząd badający cuda – Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, powołana w XVI wieku. Rolą oficjum jest ustalenie, czy dana osoba może zostać ogłoszona świętą. W tym procesie kandydat musi „odpowiadać” za co najmniej dwa cuda, których nie da się wyjaśnić naukowo. Skoro więc według samego Watykanu cud jest z natury nienaukowy – przeczy prawom natury, nie jest powtarzalnym, testowalnym zdarzeniem o dającej się wskazać przyczynie – ocena cudów trafiała dotąd do instytucji religijnych. Prof. Jordan Grafman, neuropsycholog z Northwestern University w stanie Illinois rozpoczął własne badania nad cudami. Używa narzędzi takich jak funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) i mapowanie uszkodzeń mózgu. Jak badacze definiują cud? Prof. Grafman definiuje cud podobnie jak Kościół: to zdarzenie lub rezultat, co do którego człowiek wierzy, że był pod wpływem sił nadprzyrodzonych. Cud to nie coś rzadkiego czy przypadkowego. Jako rodowity chicagowianin prof. Grafman kibicuje drużynie bejsbolowej Cubsów. Gdy drużyna zdobyła World Series w 2016 roku, mógł żartem powiedzieć na Wrigley Field, że to cud. W rzeczywistości – mówi – był to tylko rzadki suk…

wiara-w-cuda-GettyImages-599771058-75a53cd.jpg
width: 5000
height: 3333

Prawosławny proboszcz z Podlasia mówi wprost o swoich wiernych. „Mamy inne podejście”
type: item
date: 2025-10-22T07:09:00.000Z
creator: Barbara Żukowska
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: cerkwie
subject: kościoły
subject: Kultura
subject: prawosławie
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wschód
subject: zachód
description: Kościół prawosławny w Polsce to nie tylko cerkwie, ikony i Wielkanoc w innym terminie. W niektórych regionach wyznawcy prawosławia stanowią większość, a ich duchowni otwarcie mówią o różnicach z katolikami.
encoded: Spis treści: Prawosławna Grabarka – miejsce kultu i spotkań dwóch tradycji Dogmaty, różnice i sporne kwestie między Wschodem a Zachodem Sakramenty, życie monastyczne i różnice obyczajowe Relikwie św. Gabriela wrócą do rodzinnej wsi Prawosławie w Polsce – od Kazimierza Wielkiego po współczesność Między symbolem rusyfikacji a walką o niezależność Kościoła Unia brzeska, rozbiory i walka o niezależność Kościoła prawosławnego Liturgia i ikona – serce prawosławnej duchowości Autokefalia, wojna i odbudowa. Prawosławie we współczesnej Polsce Liturgia, języki i kalendarze – co różni prawosławie od katolicyzmu? Ikony – sztuka, kanon i duchowość Prawosławie codzienne – między muzeum a Olchówką Ekumenizm na Podlasiu – wspólne modlitwy i wspólna ziemia Polska jest krajem zdominowanym przez katolików, ale istnieją miejsca, gdzie to wierni prawosławni stanowią większość. W takich regionach, jak województwo podlaskie czy południowo-wschodnia część Lubelszczyzny, duchowni prawosławni pełnią ważną rolę w życiu lokalnych społeczności. Choć religie chrześcijańskie mają wspólne korzenie, ich rytuały, kalendarze liturgiczne i architektura świątyń bywają zupełnie inne. Prawosławna Grabarka – miejsce kultu i spotkań dwóch tradycji W Polsce, gdzie 95 proc. wierzących obywateli to katolicy, oczywiste wydaje się, że pątnicy wędrują na Jasną Górę. Ale szlak grupki ludzi z krzyżem wiedzie z Warszawy na Podlasie, gdzie wznosi się święta Góra Grabarka, zwana „prawosławną Częstochową”. Najważniejsze w Polsce prawosławne sanktuarium stało się znane z powodu tysięcy krzyży wotywnych otaczających cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego. Pielgrzymi przynoszą je przez cały rok, ale najwięcej przybywa ich 18 sierpnia, czyli w wigilię święta Przemienienia. Latem na Grabarkę codziennie przyjeżdża po kilka autokarów z turystami z kraju i zagranicy. – Ludzie są zaskoczeni niewielkimi rozmiarami świątyni i panującą w niej atmosferą skupienia i modlitwy. Tutaj tradycja harmonijnie łączy się z przyrodą – siostra J…

kosciol-prawoslawny-w-polsce-GettyImages-2151097123-2991f1b.jpg
width: 7736
height: 5160

Antyczne egzorcyzmy: jak katolicyzm przejął dawną sztukę wypędzania zła
type: item
date: 2025-10-18T10:57:49.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: kościół katolicki
subject: religie
subject: starożytność
description: Egzorcyzmy od lat fascynują twórców filmowych. Obrzęd, którego celem jest uwolnienie człowieka od wpływu złego ducha, jest jednak znacznie starszy niż powszechnie myślimy. Oto co jest w nim prawdą, a co fikcją.
encoded: Spis treści: Jak naprawdę wygląda katolicki egzorcyzm? Hollywood pomija jeden ważny szczegół Egzorcyzmy to nie tylko katolicka tradycja. Oto, jak wyglądały w starożytności Jak chrześcijaństwo ukształtowało współczesny rytuał egzorcyzmu Od herezji do Rytuału Rzymskiego. Egzorcyzmy w średniowieczu i ich rozwój w Kościele katolickim Choć w kinie egzorcyzmy często przedstawiane są jako spektakularne starcia z demonami, pełne krzyków, lewitacji i latających przedmiotów, rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Rytuał wypędzania złych duchów, zwłaszcza w Kościele katolickim, ma głęboko zakorzenione źródła historyczne i teologiczne, sięgające czasów starożytnych. Aby zrozumieć, jak naprawdę wygląda egzorcyzm i skąd wzięły się jego praktyki, warto przyjrzeć się jego ewolucji – od magicznych obrzędów Bliskiego Wschodu po współczesne rytuały zatwierdzane przez Watykan. Jak naprawdę wygląda katolicki egzorcyzm? Hollywood pomija jeden ważny szczegół Egzorcyzm z pewnością przywodzi na myśl obraz katolickiego księdza, który – powołując się na moc Chrystusa, wśród trzasku świec i powiewu niewidzialnego wiatru – wypędza demony i złe duchy z opętanych osób, a czasem także z nawiedzonych miejsc. Filmy takie jak „Egzorcysta” z 1973 roku ukazują sceny, w których do walki z nieczystą siłą używa się święconej wody, modlitwy, a nawet logicznej argumentacji – wszystko to w dramatycznym pojedynku dobra ze złem, rozgrywającym się na oczach widza. Ale czy te przedstawienia mają coś wspólnego z rzeczywistością? Egzorcyzmy rzeczywiście się dzieją – i stawka, o jaką toczy się gra, często wcale nie odbiega tak bardzo od tego, co pokazuje popkultura. Jednak skupiając się niemal wyłącznie na elementach grozy, współczesne filmy nie tłumaczą, skąd w ogóle wzięła się ta praktyka i jak wygląda jej prawdziwe oblicze. Egzorcyzmy to nie tylko katolicka tradycja. Oto, jak wyglądały w starożytności Popkultura rzadko pokazuje, skąd tak naprawdę wzięły się egzorcyzmy i jak rozwijały się na przestrzeni wieków. …

egzorcyzmy-GettyImages-522919504-098d387.jpg
width: 1238
height: 825

Największy kompleks świątynny Egiptu powstał na wyspie? Karnak zdradza tajemnice
type: item
date: 2025-10-06T13:20:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: religie
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: Karnak, potężny kompleks świątynny w Egipcie, skrywa więcej tajemnic, niż przypuszczaliśmy. Naukowcy odkryli, że miejsce to mogło pierwotnie być wyspą. I to nie byle jaką – symbolicznym miejscem, w którym miał się narodzić świat. Do takich wniosków badacze doszli dzięki... odwiertom.
encoded: Karnak jest jednym z największych na świecie kompleksów świątynnych. Zajmuje teren ponad 100 hektarów. Na jego usługach było w czasach panowania Ramzesa II Wielkiego aż 80 tysięcy osób. Starożytni Egipcjanie uznawali Karnak za najważniejsze sanktuarium. Jednak historia tego kompleksu jest daleka od kompletności. Archeolodzy badają Karnak od lat. Spierają się, kiedy powstały pierwsze budowle. Zdaniem niektórych stało się to nawet w czasach poprzedzających pierwszych faraonów, zdaniem innych – dopiero w II tysiącleciu p.n.e. Nowe badania, opublikowane na łamach „Antiquity”, rzucają na tę materię sporo światła. Nie tylko wykopaliska Wykopaliska to nie jest jedyny sposób pozyskiwania informacji na temat dawnych cywilizacji. W ramach najnowszych badań przeprowadzonych przez międzynarodową grupę badaczy, wykonano 61 odwiertów – najgłębsze sięgnęły blisko 12 m głębokości. Na podstawie ich analizy i rdzeni pobranych w okolicy w ramach innych projektów, udało się dojść do bardzo ciekawych wniosków. Zdaniem badaczy są to najbardziej kompleksowe badania Karnaku i jego krajobrazu, jakie do tej pory przeprowadzono. Początki wielkiej świątyni Karnak Budowę świątynnych przybytków w Karnaku rozpoczęto z pewnością w czasach Średniego Państwa (2055–1650 lat p.n.e.), ale większość powstała w czasie największej prosperity cywilizacji faraońskiej w Nowym Państwie (1550–1069 lat p.n.e.), gdy władała na przykład słynna Hatszepsut. Co mówią nowe badania na temat najstarszej fazy istnienia Karnaku? W rdzeniach znajdowały się skorupy naczyń ceramicznych, więc możliwe było określenie wieku nawarstwień. Naukowcy stwierdzili, że około 2500 r. p.n.e. miejsce to nie nadawało się do stałego zamieszkania ze względu na regularne zalewanie przez wartkie wody Nilu. Oznacza to, że najwcześniejsze osadnictwo w Karnaku musiało nastąpić nieco później, ale nadal w czasach Starego Państwa, czyli gdy w północnej części kraju wznoszono piramidy. Świadczą o tym odkryte fragmenty naczyń ceramicznych z okresu od…

DSC00921-30cbf2a.jpg
width: 4320
height: 3240

Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
type: item
date: 2025-10-02T08:03:10.000Z
creator: Paul Ham
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: historia
subject: mity
subject: religie
description: Najstarsze społeczeństwa ludzkie wierzyły, że drzewa są obdarzone duszą. „Drzewo życia” było częścią większości wczesnych religii. Według wikingów pierwszy mężczyzna i pierwsza kobieta powstali z dwóch kłód drzewa wyrzuconych przez morskie fale. Kult drzew znany jest z całego świata. Co o nim wiemy?
encoded: Spis treści: Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa w mitologiach świata Jaka siła zaklęta jest w drzewach? Czym drzewa są dla ludzi współczesnych? Żyjący w lęku i izolacji wczesny Homo sapiens szukał pociechy, ciepła i towarzystwa u drzew. Te majestatyczne, milczące stworzenia nie polowały nań, nie robiły mu krzywdy. Żywiły go i zapewniały schronienie. Były jego domem. Jeśli im pozwolił, żyły dłużej od niego. Za najdłużej żyjące drzewo na świecie uznaje się liczącą 4854 lata sosnę długowieczną w Kalifornii – przy czym w Szwecji rośnie świerk, którego wiek wynosi rzekomo 9500 lat. Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa kochano we wszystkich społecznościach prymitywnych. Żyjąc w lasach bądź w ich pobliżu, mając do dyspozycji owoce, cień i inne dobrodziejstwa drzew, wczesny Homo sapiens zaczął uważać je za dobre duchy, cud powszedniego życia, który zawsze był i będzie. To uwielbienie przeobraziło się w formę kultu czy też wiary w drzewa. Drzewo miało esencję witalną, życiodajną siłę, nawet duszę. Nic dziwnego, że leśne duchy, driady, duszki i nimfy baraszkują wśród rytów i pojawiają się w mitach każdej pogańskiej tradycji religijnej. Przez cały okres neolitu drzewo było czymś więcej niż symbolem płodności, krzepy i środków do życia. Stanowiło ucieleśnienie bóstwa, przodka, ducha. Drzewa pełniły funkcję naturalnych pośredników między niebem i ziemią. Jak pisze biolog Amos Dafni, były one „pierwszą świątynią bogów”, a lasy i gaje – „pierwszym miejscem kultu”. Drzewa w mitologiach świata „Drzewo życia” lub „drzewo wiadomości” ozdabia mitologie większości wczesnych religii. Starożytni Chińczycy, którzy generalnie unikali oddawania czci drzewom, szanowali jednak „drzewo życia” i wierzyli, że soki niektórych świętych roślin zapewniają nieśmiertelność. W słynnym odniesieniu do drzew z góry Niu chiński filozof Mencjusz (372–289 p.n.e.) sformułował analogię pomiędzy odżywianiem drzew a moralną uprawą natury ludzkiej. Za święte uważali drzewa Chald…

drzewo-492726d.jpg
width: 4309
height: 3393

Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
type: item
date: 2025-09-30T09:14:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: dzieci
subject: mumia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zagadkowy rytuał Inków i twarz sprzed wieków. Naukowcy zrekonstruowali wygląd nastoletniej dziewczyny, która została złożona w ofierze ponad 500 lat temu. Niemal żywa twarz dziewczyny odsłania tajemnice jednego z najbardziej poruszających rytuałów prekolumbijskiej cywilizacji.
encoded: Spis treści: Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Rekonstrukcja twarzy Damy z Ampato: Nowe spojrzenie na inkaską ofiarę z dzieci Rytuał capacocha: Dlaczego Inkowie składali dzieci w ofierze na szczytach gór? Halucynogeny i symboliczne dary: Jak przygotowywano dzieci do rytuału capacocha? Hologramy i VR na wystawie: Wirtualna podróż szlakiem inkaskiego rytuału capacocha Choć od jej śmierci minęło ponad pięć wieków, dzięki współczesnej technologii możemy dziś spojrzeć w oczy jednej z najbardziej znanych ofiar inkaskiego rytuału capacocha. Nastolatka, znaleziona wysoko w Andach, była częścią religijnego obrzędu, który wymagał złożenia dzieci w ofierze bogom. Jej doskonale zachowane ciało, wydobyte z wiecznie zamarzniętej ziemi, pozwoliło badaczom nie tylko ustalić przyczynę śmierci, ale też odtworzyć jej wygląd z niezwykłą dokładnością. Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Był 1995 rok. Amerykański archeolog i antropolog Johan Reinhard wyruszył w góry w okolicach Arequipy na południu Peru. Razem z peruwiańskim przewodnikiem Miguelem Zarate wdrapali się na górę Ampato, która ma ponad 6 tys. m n.p.m. Liczyli na ciekawe znaleziska, bo pobliski czynny wulkan doprowadził do topnienia czapy lodowców. Tuż pod samym szczytem badacze dostrzegli niewielkie brązowe zawiniątko, przypominające worek z tkaniny. Okazało się, że był to szczelnie zawinięty płaszcz, który skrywał doskonale zachowaną zamarzniętą mumię dziewczynki. Jej grobowiec znajdował pierwotnie kilkaset metrów wyżej. Uległ on zniszczeniu, a zawartość usunęła się wzdłuż zbocza. Dama z Ampato miała na sobie suknię, szal i ozdobny pas oraz skórzane mokasyny. Na ramionach ofiary znajdowały się dwie szpile, które spinały szatę. Tuż obok mumii były też trzy figurki wykonane ze złota i potłuczone fragmenty naczyń. Znalezisko szybko stało się sensacją. Dziewczynkę nazwano Damą z Ampato lub po prostu Juanitą. Od kilku dekad jej szczątki są przechowywane w spe…

inkaska-nastolatka-1a794ac.jpg
width: 1350
height: 900

Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
type: item
date: 2025-09-24T11:00:26.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: plemiona
subject: pradzieje
subject: religie
subject: słowianie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Dawni Słowianie żyli w świecie pełnym duchów i ukrytych mocy. Wierzyli w opiekuńcze bóstwa, rusałki i mściwą Babę Jagę. Ich codzienność nierozerwalnie łączyła się z rytmem przyrody i potęgą drzew.
encoded: W tym artykule: Kult drzew i lasu Duch pól i wód Baba Jaga w wierzeniach Słowian Rytuały pogrzebowe Słowian Bogowie Słowian W pierwszych społecznościach słowiańskich obecność duchów przenikała wszystkie aspekty codzienności, a ich cześć naznaczała głęboko ludzkie życie. Zanim chrześcijaństwo zapuściło korzenie w świecie słowiańskim, rozwijały się mity, wierzenia i formy religijności związane z naturą, cyklem pór roku i życia, śmiercią i upamiętnianiem zmarłych, które pod różnymi postaciami wykazywały długą żywotność. Można zatem odtworzyć różne płaszczyzny w wierzeniach i kulcie pierwszych Słowian. Kult drzew i lasu Przede wszystkim należy zauważyć głęboką więź świata słowiańskiego z lasem i drzewami. Słowianin wierzył w istnienie duchów lasu i praktykował „kult drzew”. Od ducha lasu zależało owocne polowanie czy bezpieczeństwo bydła. W lasach, które do dziś bujnie porastają niektóre regiony świata słowiańskiego, rządził duch lasu. Słowiańskie ludy uznawały go zazwyczaj za dobrego ducha, władcę i strażnika lasu, który ustala jego współistnienie i relacje z ludźmi. W czasach historycznych przypisano mu jednak wrogość wobec człowieka i nadano mu złośliwe oblicze. Z przewodnika podróżnych mógł stać się tym, który sprowadza ich na złą drogę, a nawet jest porywaczem i ludożercą. W tych przypadkach przyjmuje on niemal diabelski charakter. Staje się bohaterem złowróżbnych spotkań, kończących się nieraz śmiercią dla tych, którzy napotkają go na swojej drodze. Duch pól i wód Podobne do ducha lasu są duch pól oraz duch wód. Duch wód może przybierać postać kobiety – rusałki – odpowiedniczki nimfy, która może pojawiać się na brzegu rzek i jezior oraz w lasach i na polach. W takiej formie postać ta została spopularyzowana przez dramat „Rusałka” Aleksandra Puszkina. Odmienna była natura ducha dendrycznego. Drzewo postrzegano w sposób antropomorficzny. Często wiązało się ono z losem osoby lub wynikiem jej przemiany. Mogło nawet przyjąć zadanie ochrony rodziny czy wspólnoty. Jeszcz…

Wierzenia-Slowian-d464a7b.jpg
width: 2160
height: 1440

Inwestycja, która wywołała burzę. W świętym miejscu powstaje luksusowy kurort
type: item
date: 2025-09-24T09:17:21.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: egipt
subject: grecja
subject: klasztor
subject: kurort
subject: religie
subject: synaj
description: Budowa ośrodka na górze Synaj pokazuje, jak trudne bywa pogodzenie rozwoju turystyki z ochroną miejsc o wyjątkowym znaczeniu duchowym. Władze Egiptu promują inwestycję jako krok ku modernizacji, jednak dla wielu to zagrożenie dla wielowiekowego dziedzictwa.
encoded: Święte miejsca od wieków przyciągają pielgrzymów i turystów, ale rzadko stają się areną wielkich inwestycji komercyjnych. Tym razem jednak sytuacja wygląda inaczej. Egipt ogłosił plany realizacji projektu „Wielkie Przemienienie”, którego centralnym punktem ma być góra Synaj, czyli miejsce o niezwykłym znaczeniu religijnym. Władze zapowiadają budowę luksusowych hoteli, centrów handlowych i willi, twierdząc, że inwestycja ma połączyć duchowość z nowoczesną turystyką. Pomysł ten wywołał jednak duże kontrowersje, gdyż dla wielu osób granica między sacrum a komercją została poważnie naruszona. Święta góra pod presją inwestycji Przez stulecia góra Synaj była celem pielgrzymek i duchowych wędrówek. Turyści i wierni wspinali się na jej szczyt z pomocą beduińskich przewodników, by podziwiać wschód słońca nad pustynnym krajobrazem. Szczególne znaczenie religijne sprawiło, że miejsce to uznawane jest za jedno z najświętszych w Egipcie – czczone zarówno przez Żydów, chrześcijan, jak i muzułmanów. To tutaj, według tradycji, Mojżesz miał otrzymać Dziesięć Przykazań, a Biblia i Koran wspominają o objawieniu Boga w płonącym krzewie. Dziś u stóp góry znajduje się klasztor św. Katarzyny z VI wieku, wpisany na listę UNESCO. Okolicę zamieszkuje plemię Dżebelja, znane jako Strażnicy Świętej Katarzyny, które od pokoleń opiekuje się tym miejscem. Jednak ich dotychczasowy świat ulega gwałtownej przemianie. W odizolowanej przestrzeni powstają luksusowe hotele, wille i bazary, co stopniowo przekształca charakter regionu. W ramach realizacji projektu „Wielkie Przemienienie” zburzono tradycyjne domy plemienia i ekologiczne obozowiska turystyczne, nie wypłacając odszkodowań. Co więcej, budowa parkingu doprowadziła do ekshumacji ciał z miejscowego cmentarza, co dla społeczności stało się szczególnie bolesnym doświadczeniem. Spór o klasztor św. Katarzyny. Religia kontra interesy polityczne Choć egipskie władze podkreślają, że nowe inwestycje na Synaju mają wspierać rozwój turystyki i wzmacniać go…

synaj-d1f098e.jpg
width: 4288
height: 2848

Budda porzucił wspaniały pałac, by wieść żywot żebraka. Legenda wielkiego mędrca jest żywa do dziś
type: item
date: 2025-09-15T06:00:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: azja
subject: budda
subject: buddyzm
subject: religie
description: Budda, wielki przewodnik duchowy, żył i nauczał ponad dwa i pół tysiąca lat temu, przynajmniej tak uważa wielu naukowców. Należy jednak podkreślić, że historia księcia, który porzucił wszelkie wygody życia, by osiągnąć stan duchowego oświecenia, w dużej mierze oparta jest na legendach. Nic więc dziwnego, że w wielu fragmentach brzmi niewiarygodnie. Co wiemy na temat założyciela najsłynniejszego systemu religijno-filozoficznego?
encoded: Spis treści: Narodziny przyszłego Przebudzonego W poszukiwaniu prawdy Dar wiedzy dla świata Założyciele wielkich religii albo sami nazwali się bogami, albo twierdzili, że ich działania są boską wolą. W przypadku twórcy buddyzmu było inaczej. Siddahartha Gautama, choć urodził się uprzywilejowany i dorastał w całkowitej izolacji od faktycznego obrazu otaczającego go świata, nie twierdził, że jest kimś więcej niż tylko człowiekiem. Nie inspirowała go żadna wyższa siła. Co więcej, swoim uczniom przekazał, że człowiek sam sobie jest panem i nikt i nic nie rządzi jego przeznaczeniem. Narodziny przyszłego Przebudzonego Jak głoszą tradycyjne podania, przyszły Budda żył w północnych Indiach, w V wieku p.n.e. Przyszedł na świat w arystokratycznym rodzie Siakjów, którego głową był król Siuddhodana. Królewska para długo nie mogła doczekać się następcy tronu. Pewnej nocy 40-letniej królowej Mai przyśniło się, że biały słoń z sześcioma kłami wchodzi w jej ciało. Królewscy mędrcy uznali to za proroctwo. W ich interpretacji, niezwykły sen oznaczał, że władczyni powije wyjątkowe dziecko. Chłopiec urodził się niespodziewanie, gdy królowa odbywała podróż do wioski Lumbini (dzisiejszy Nepal). Otrzymał imię Siddhartha. Król, pragnąc poznać przyszłość swojego jedynego syna, wezwał do pałacu Asitę. Gdy mędrzec ujrzał dziecko, zaśmiał się i zapłakał. Zapytany o tę reakcję, wyjaśnił, że syn Suddhdhany będzie wiódł dobre życie i wpłynie na wiele osób, jednak on sam tego nie doczeka. Życie w „złotej klatce” Gdy chłopiec dorastał, król zauważył, że jego syn jest nieprzeciętnie wrażliwy. Uznał, że tak wyjątkowe dziecko nie może stykać się z bólem i cierpieniem, którego nie brakuje na świecie. Poza tym nie pragnął dla niego życia mędrca. Chciał, by wyrósł na godnego następcę tronu, nie na świętego. Młody Siddhartha Gautama został zamknięty w pałacu, odizolowany od chorób, starości i wszelkich nieszczęść i otoczony luksusami, które przynależały się księciu. Wiódł idylliczne życie, nie zdając sobi…

budda-740c03e.jpg
width: 1000
height: 562

Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
type: item
date: 2025-09-14T11:44:23.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: ameryka północna
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wierzenia
description: Satanic panic to określenie moralnej paniki charakteryzującej społeczeństwa na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia. Jak to się stało, że masowy strach przed satanistycznymi rytuałami wybuchł w USA – kraju wolności, a może hipokryzji?
encoded: Spis treści: Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Walka z wrogiem, którego nie było Mroczna (nie)pamięć Szatan wsród rockmenów? Diabeł kupuje pastę do zębów u P&G Krwawe rytuały, rzekome składanie ofiar i konszachty z diabłem kulturalnych idoli – tego obawiano się w USA w latach 80. ubiegłego stulecia. Tzw. satanistyczna panika zrodziła zbiorową histerię, która z czasem rozrosła się na inne kontynenty. Fałszywe oskarżenia przysporzyły kłopotów kapelom metalowym i czołowym spółkom, wytaczając wojnę Kościołowi szatana. Ten z pominięciem humanistycznego wymiaru filozofii traktującej pojęcia Boga i diabła w kategoriach archetypów, pozostawał wielkim szwindlem i zarabiał pokaźne sumy na entuzjastach nowych ruchów religijnych. Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Zakładający kiczowatą pelerynę Czarny Papież Anton Szandor LaVey z jednej strony promował postępowe idee indywidualizmu, weganizmu czy rozwoju osobistego, a z drugiej – inscenizował dla nieszczędzących groszem gapiów kontrowersyjne rytuały. Te przyciągały uwagę i dawały finansową stabilizację. W przeciwieństwie do brutalnej odmiany satanizmu, LaVey nie czcił szatana, lecz stawiał w centrum człowieka i doczesność. Traktował biblijne pojęcia w wymiarze symbolu odwiecznej walki dobra ze złem. Jednocześnie wyznawca laveyańskiej myśli odznaczał się szacunkiem wobec drugiego człowieka w imię afirmacji siły witalnej, co podtrzymywało krytykę występków pokroju zabójstwa i świadomego krzywdzenia – dotyczącą nie tylko ludzi, ale też pozostałych istot żywych. Walka z wrogiem, którego nie było Nazwa sugerująca mroczny kult w połączeniu z teatralnymi zapędami Najwyższego Kapłana Kościoła Szatana wystarczyła jednak środowiskom katolickim, by wytoczyć mu wojnę. Nikt nie zagłębiał się w sens laveyańskiej teorii, nabierając się na powierzchowny wizerunek, który sam Anton LaVey traktował zresztą jako element farsy. Kościół miał swój interes w zaszczepianiu lęku wśród własnych owieczek. Zatrwożeni wierni ponownie …

shutterstock601379828-d316b6a.jpg
width: 1000
height: 667

Buddyzm ma wyznawców na całym świecie. Jakie są jego kluczowe założenia?
type: item
date: 2025-09-14T06:32:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: azja
subject: budda
subject: buddyzm
subject: religie
description: Buddyzm narodził się w Indiach, ale idee „nauki przebudzonego” wykroczyły dalece poza Azję. Tak naprawdę alternatywy dla tradycyjnych systemów religijnych, afirmujących jednego boga, szukają ludzie na całym świecie. Jakie są kluczowe założenia buddyzmu? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Religia? Filozofia? A może droga życia? Buddyjski światopogląd Różnorodność ścieżek Buddyzm w japońskiej interpretacji Buddyzm tybetański Gdy Budda porzucił życie księcia i został nauczycielem, nauki, które głosił, trafiały przede wszystkim do mieszkańców subkontynentu indyjskiego. Po jego śmierci, w ciągu pięciu wieków rozprzestrzeniły się na centralną, południowo-wschodnią i wschodnią Azję. Współcześnie buddyzm (w sanskrycie i języku pali Buddha Dharma, czyli „nauki przebudzonego”) ma wielu wyznawców także na Zachodzie. Religia? Filozofia? A może droga życia? Buddyzm od początku wymyka się prostym klasyfikacjom. Nauk tych nie można jednoznacznie określić mianem systemu filozoficznego ani religii. To coś w rodzaju połączenia jednej i drugiej kategorii. Nauki Buddy można uznać za nonteistyczny system religijny i filozoficzny. W odróżnieniu od większości religii, buddyzm nie koncentruje się na pojęciu boga i stwórcy. W doktrynie buddyjskiej pojęcia te mają marginalne znaczenie, ale należy wspomnieć, że o ile jej wyznawcy nie afirmują żadnego boga, to także nie negują jego istnienia. Ich ostatecznym celem jest natomiast osiągnięcie oświecenia i wyzwolenia. W centrum buddyzmu stoi zatem samodoskonalenie duchowe. Sama definicja religii jest płynna i zależna od kulturowego kontekstu. Nonteistyczna istota tego systemu stoi w opozycji do zachodniego rozumienia tego pojęcia, najczęściej opierającego się na wierze w osobowego boga. W systemie buddyjskim takie bóstwo jest nieobecne. Budda był człowiekiem – nauczycielem, nie bogiem. System ten obejmuje jednak praktyki duchowe, etykę, wspólnotę i ścieżkę do transcendencji, zatem nie brakuje w nim punktów zbieżnych z choćby dominującym na starym kontynencie katolicyzmem. Buddyjski światopogląd Celem buddyjskiej praktyki jest doświadczenie trwałego szczęścia poprzez oświecenie i urzeczywistnienie potencjału umysłu. Buddyści wierzą, że może tego dokonać każdy człowiek. W jaki sposób? System oparty na czterech prawdach…

buddyzm-b0d0a54.jpg
width: 1000
height: 667

Najwyższy w Europie pomnik Matki Boskiej ma stanąć w Polsce. Wszystko za sprawą miliardera
type: item
date: 2025-09-11T10:08:59.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: pomniki
subject: religie
description: Jeszcze do 2022 roku Polska mogła się szczycić największym statuą Jezusa Chrystusa na świecie. Teraz do świebodzińskiego pomnika ma dołączyć najwyższa w Europie figura Matki Boskiej. Brytyjski magazyn „Financial Times” już nazwał ten projekt „ogromnym, niemal faraońskim”.
encoded: Nowa statua Matki Boskiej powstaje we wsi Konotopie w województwie kujawsko-pomorskim. Wybór lokalizacji nie jest przypadkowy – nieopodal, w miejscowości Kikół, swój dom ma Roman Karkosik, miliarder i fundator pomnika. Przedsiębiorca już wcześniej finansował inne sakralne inwestycje w regionie, np. odbudowę Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Konotopiu. Jak przebiega budowa pomnika? Budowa ruszyła w marcu 2025 roku, czego symbolicznym aktem było wmurowanie aktu erekcyjnego 12 marca. W uroczystości wzięli udział m.in. fundatorzy – Grażyna i Roman Karkosikowie – oraz przedstawiciele lokalnych władz. „Financial Times” relacjonuje, że obecnie konstrukcja zaczyna nabierać ostatecznych kształtów dzięki pracy dwóch ogromnych żurawi budowlanych. Figura ma zostać zwieńczona piedestałem w formie korony, na której ulokowany zostanie taras widokowy. W ten sposób obiekt nabierze wartości nie tylko religijnej, ale i turystycznej, pozwalając przyjezdnym na podziwianie okolicy z kompletnie nowej perspektywy. Koniec prac zaplanowany jest na wakacje przyszłego roku, a dokładniej na 15 sierpnia, czyli święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jakie są powody budowy figury? Aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące powodów budowy figury Matki Boskiej, należy poznać lepiej postać fundatora pomnika. Jak opisuje „FT”, Roman Karkosik stoi za stworzeniem konglomeratu Boryszew – olbrzymiej struktury przemysłowej, zatrudniającej 9 tysięcy pracowników. Chęć stworzenia pomnika ma być kolejnym przejawem wyjątkowego przywiązania biznesmena do wiary. Miejscowa ludność nie ukrywa entuzjazmu związanego z budową. W rozmowie z „FT” proboszcz lokalnej parafii, ksiądz Marek Mrówczyński, mówi o znaczeniu miejsca, w którym powstaje statua. – To serce Polski, miejsce, gdzie naprawdę bije serce naszego kraju. (…) Niezależnie od tego, czy jesteście wierzący, czy nie, kiedy tu przyjedziecie, będziecie patrzeć w niebo, by zobaczyć naszą Matkę Bożą – podkreśla duchowny. Brytyjski dziennik zwraca również uwagę…

matka-boska-64e9b86.jpg
width: 1000
height: 667

Figurki lisa, sępa i dzika – tajemnicze odkrycie z Karahantepe. Mit zaklęty w kamieniu?
type: item
date: 2025-09-08T10:09:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: pradzieje
subject: religie
subject: turcja
subject: wierzenia
description: Karahantepe w Turcji znowu przyciąga uwagę świata. Tym razem wszystko za sprawą niewielkiego kamiennego naczynia, w którym znaleziono trzy figurki. Zwierzęta ułożono w konkretnej kolejności, co może wskazywać na znaczenie symboliczne. Ziemia, którą przykryto depozyt, nie była naruszona od tysiącleci.
encoded: Karahantepe to jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk archeologicznych na świecie. Prace wykopaliskowe trwają tam od kilku lat. To olbrzymie osiedle istniało od około 9400 do 8200 lat p.n.e. i było zamieszkane przez społeczność łowców-zbieraczy. Swoją formą przypomina słynne Göbeklitepe – oddalone od Karahantepe o zaledwie 40 km. Nietypowe znalezisko: lis, sęp i dzik zamknięte w kamiennym naczyniu Jak informuje Agencja Promocji i Rozwoju Turystyki Turcji (TGA), w kamiennym naczyniu archeolodzy odkryli trzy figurki zwierząt – lisa, sępa i dzika. Ich głowy były osadzone w kamiennych pierścieniach, a jedynie rzeźba sępa prawdopodobnie wysunęła się z pierścienia po zamknięciu naczynia. Czy te figurki mają znaczenie rytualne Wspomniane gatunki – sęp, lis i dzik – często pojawiają się w przedstawieniach z okresu neolitu, kiedy ludzie zaczęli prowadzić osiadły tryb życia i uprawiać rolę. W Karahantepe nie znaleziono jednak dotąd dowodów na rolnictwo. Zwierzęta te przedstawiano zazwyczaj w formie płaskorzeźb – podobnie jak na słynnych T-kształtnych filarach w Göbeklitepe. Ziemia skrywała pradawny rytuał? To odkrycie jest wyjątkowe – figurki znaleziono w nienaruszonym układzie, dokładnie tam, gdzie pozostawiono je ok. 11 tysięcy lat temu. Prawdopodobnie były złożono je w czasie rytuałów. Badacze uważają, że ich rozmieszczenie tworzy symboliczną narrację, co może sugerować religijny charakter znaleziska. Naczynie zasypano czerwoną, sterylną glebą. W pobliżu naczynia archeolodzy znaleźli także: kamienne pałki i paciorki, płaskie kamienne talerze, szczęki wilka i inne kości należące do lamparta, sępa i lisa. Wszystkie przedmioty wykonano z kamienia i ozdobiono geometrycznymi wzorami, wizerunkami zwierząt oraz stylizowanymi postaciami ludzkimi. Czy to przejaw pradawnej mitologii? Niewielkie figurki z tego okresu są bardzo rzadkie – często pochodzą z warstw ziemi, które zostały przemieszane. Tutaj jednak sytuacja jest inna – artefakty znajdowały się w oryginalnym kontekście ar…

KarahantepeResearchProject-YusufAslan3131-ff5e9a2.jpg
width: 1860
height: 1240

Kim był Carlo Acutis? Ciekawostki o młodym influencerze, który został świętym
type: item
date: 2025-09-08T05:52:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: internet
subject: katolicy
subject: kościół katolicki
subject: religie
subject: Społeczeństwo
description: Wierzył, że wszystko, co zwyczajne, można przemienić w coś nadzwyczajnego. Żył tak samo, jak jego rówieśnicy. Miał podobne zainteresowania i pasje. Zdołał jednak sprawić, że zwykłe życie stało się czymś niezwykłym. Jego dzieło wpłynęło na wielu ludzi z całego świata, a misja, którą zapoczątkował jest kontynuowana do dziś. Kim był Carlo Acutis? Ciekawostki o młodym Włochu, który został kanonizowany, wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Kim był i kiedy urodził się Carlo Acutis? Krótki życiorys Carlo Acutis i jego pasja do informatyki Carlo Acutis – ewangelizator online Choroba i śmierć Carlo Acutisa Błogosławiony Carlo Acutis – decyzja o beatyfikacji Kanonizacja Carlo Acutisa Krótkie, za to aktywne i inspirujące – tak najkrócej można określić życie młodego Włocha, który został okrzyknięty pierwszym patronem pokolenia millenialsów. Carlo Acutis mawiał, że: „Życie jest prezentem, bo jak długo żyjemy na ziemi, możemy pomnażać naszą zdolność miłowania”. Hołdował tej idei aż do 12 października 2006 roku, kiedy jego ziemska egzystencja dobiegła końca. Niespełna czternaście lat później został ogłoszony błogosławionym Kościoła katolickiego. W maju 2024 r. papież Franciszek ogłosił, że Carlo Acutis zostanie świętym. Stało się to 7 września 2025 r. Kim był i kiedy urodził się Carlo Acutis? Krótki życiorys Carlo Acutis urodził się 3 maja 1991 roku w Londynie. Jego rodzina przeniosła się tam ze względu na karierę Andrei Acutisa, ojca chłopca. W stolicy Anglii pracował jako dyrektor ds. korporacyjnych w banku inwestycyjnym Lazard Brothers. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/carlo-acutis-ciekawostki-o-mlodym-influencerze-ktory-zostal-swietym-fot-adrian-tusar-shutterstock-com-17f47e6.jpg" width="3024" height="1512" alt="Carlo Acutis – ciekawostki o młodym influencerze, który został świętym (fot. Adrian Tusar / Shutterstock.com)" title="Carlo Acutis – ciekawostki o młodym influencerze, który został świętym (fot. Adrian Tusar / Shutterstock.com)" /> Carlo pochodził z włoskiej rodziny, jednak nie można nie można nie wspomnieć, że w jego żyłach płynęła odrobina polskiej krwi. Maria Henrietta Perłowska, jego babcia ze strony taty, była wnuczką Jana Perłowskiego, polskiego dyplomaty. Gdy chłopiec miał 5 miesięcy, jego rodzina wróciła do ojczyzny. Zamieszkali w Mediolanie, gdzie Carlo spędził resztę swojego życia. Carlo pozornie nie różnił się od swoich rówieśni…

carlo-acutis-ciekawostki-o-mlodym-influencerze-ktory-zostal-swietym-27d26b2.jpg
width: 1024
height: 681

„Góra Krzyży” od lat owiana jest tajemnicą. Niegdyś miał zdarzyć się tam cud
type: item
date: 2025-08-30T10:56:36.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: podlasie
subject: prawosławie
subject: religie
description: Las pełen krzyży, cudowne źródełko i opowieść o starcu, który miał sen. Święta Góra Grabarka na Podlasiu od wieków przyciąga pielgrzymów i miłośników niezwykłych miejsc. To nie tylko centrum polskiego prawosławia, ale też jedno z najbardziej mistycznych miejsc w kraju.
encoded: Spis treści: Święta Góra Grabarka – serce polskiego prawosławia Czym kusi turystów Święta Góra Grabarka? Miejsce modlitwy, tajemnicy i uzdrowień – góra o niezwykłej mocy duchowej Góra Grabarka (osada Grabarka-Klasztor) na Podlasiu to święte i wyjątkowe miejsce dla wyznawców prawosławia w Polsce, jednak nie brakuje tam również turystów i miłośników tajemnic. Szczególnie chętnie odwiedzają tzw. las krzyży. Warto również zobaczyć tutejsze świątynie w otoczeniu pięknej przyrody. Święta Góra Grabarka – serce polskiego prawosławia Święta Góra Grabarka znajduje się w województwie podlaskim, nieco ponad 10 km od Siemiatycz. Obiekt ulokowany na Wysoczyźnie Drohickiej, otoczony przez Lasy Nurzeckie, od lat owiany jest aurą tajemnicy. Najstarsze dzieje góry nie są znane, wiadomo jednak, że zasłynęła w 1710 roku. Wówczas w okolicy szalała epidemia cholery. Jak głosi legenda, pewnemu dnia starcowi przyśniło się, że ratunek można znaleźć na pobliskim wzgórzu. Wierni ruszyli w jego kierunku, przynosząc ze sobą krzyże. Modlili się, obmywali i pili wodę z pobliskiego źródełka. „We­dług kroniki siemiatyckiej parafii ratunek od choroby znalazło wówczas ok. 10 tys. ludzi. W podzięce Bogu za cud zbudowano na tym miejscu drewnianą kapliczkę Przemienienia Pańskiego” – czytamy na stronie Grabarka.pl. Niestety, cerkiew spłonęła doszczętnie w 1990 roku. Nowa została wyświęcona osiem lat później. Jest już murowana. Czym kusi turystów Święta Góra Grabarka? Główną świątynią na Świętej Górze Grabarce jest Cerkiew p.w. Przemienienia Pańskiego. Znajduje się w miejscu pierwszej kapliczki, która została zbudowana jako forma wdzięczności za ocalenie wiernych podczas epidemii cholery. Ważnym momentem w dziejach obiektu były prace ikonograficzne w latach sześćdziesiątych XX w. Nad polichromią pod kierunkiem prof. Adama Stalony-Dobrzańskiego pracowali wówczas Jerzy Nowosielski i Bolesław Oleszko. Niestety, odwiedzający nie mogli się cieszyć długo upiększoną cerkwią. Spłonęła w nocy z 12 na 13 lipca 1990…

grabarka-shutterstock516262783-436732b.jpg
width: 1000
height: 750

Odcisk ciała Jezusa czy „jawne fałszerstwo kleru”? Nowe informacje o Całunie Turyńskim odkryte w XIV-wiecznym manuskrypcie
type: item
date: 2025-08-29T10:39:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: kościół katolicki
subject: religie
description: Mikołaj z Oresme, późniejszy biskup Lisieux w Francji, już w 1355 roku pisał że Całun Turyński to fałszerstwo. To najwcześniejsza znana krytyka kultu tej relikwii. W nowym artykule naukowym opisali ją francuscy historycy.
encoded: Nowo odkryty średniowieczny dokument podważa autentyczność Całunu Turyńskiego – płótna, którym miano owinąć ciało ukrzyżowanego Jezusa. Artykuł w czasopiśmie naaukowym „Journal of Medieval History” opisuje manuskrypt autorstwa Mikołaja z Oresme – teologa, filozofa i matematyka, późniejszego biskupa Lisieux we Francji. „Całun Turyński to fałszerstwo” – opinia średniowiecznego duchownego Najnowsze badania odkrywają sensacyjną opinię Mikołaja z Oresme o Całunie Turyńskim. Okazuje się, że już w XIV w. uznał on całun za „jawne fałszerstwo” dokonane przez duchownych dla zysku. To najstarsze znane źródło jednoznacznie odrzucające wiarygodność słynnej relikwii. Wcześniejsze badania z użyciem datowanie radiowęglowego określiły wiek Całunu na XIII–XIV w. Niedawna analiza 3D sugeruje z kolei, że płótno owijało płaskorzeźbę, a nie ciało. Mimo krytyki, która – jak się okazuje – trwa już ponad 600 lat, kult Całunu trwa i wciąż ma gorących zwolenników. Dr Nicolas Sarzeaud z Université Catholique w Louvain (Francja) podkreśla, że odkrycie opinii Mikołaja z Oresme ma kluczowe znaczenie. Jest najwcześniejszą znaną krytyką kultu Całunu – manuskrypt pochodzi z 1355 roku. Dotychczas za takowa uważano memoriał biskupa Troyes z 1389 r., w którym także potępiono Całun jako oszustwo. Kim był Mikołaj z Oresme? Mikołaj z Oresme, znany z racjonalnego podejścia do cudów i zjawisk nadprzyrodzonych, w manuskrypcie opisał Lirey w Szampanii (ówczesne miejsce wystawiania Całunu) jako przykład manipulacji kleru. Pisał, że wielu duchownych „oszukuje innych, by wyłudzić ofiary na kościoły”. Mikołaj z Oresme (ok. 1320–1382), był filozofem i uczonym zajmującym się m.in. matematyką, fizyką, ekonomią i astronomią. W swoich analizach oceniał wiarygodność świadków i przestrzegał przed plotkami. Jego krytyka Całunu była więc spójna z racjonalistycznym, jak na ówczesne czasy, światopoglądem. Najwcześniejsze kontrowersje wokół Całunu Turyńskiego Profesor Andrea Nicolotti, światowy ekspert w badaniach nad Całune…

GettyImages-538128414-c9c4953.jpg
width: 5616
height: 3744