Nadchodzi najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca w historii. Nikt z nas go jednak nie zobaczy
Zbliżamy się do najdłuższego całkowitego zaćmienia Słońca w historii ludzkości. To wielkie wydarzenie, ponieważ poprzedni rekord padł 27 czerwca 363 roku. Niestety, mimo że znamy już dokładną datę tego spektaklu, nasze pokolenie będzie musiało obejść się smakiem.
Według obliczeń astronomów najdłuższe zaćmienie Słońca w historii wydarzy się 16 lipca 2186 roku. Ziemię spowije mrok rodem z filmów katastroficznych. Kiedy będzie historyczne zaćmienie Słońca? Rekordowe zaćmienie z 363 roku zostanie pobite po 1800 latach. Warto było czekać, bo ma potrwać aż 7 minut i 29 sekund. To niemal najdłuższy możliwy czas zaćmienia, bo teoretycznie może ono maksymalnie trwać 7 minut i 32 sekundy. Najlepszym punktem obserwacji do obserwacji historycznego zaćmienia – informujemy na wszelki wypadek, jeśli chcielibyście przekazać informacje swoim wnukom – będzie Ameryka Południowa, a dokładnie wąski pas w Kolumbii, Wenezueli i północnej Brazylii. Co to jest zaćmienie Słońca? W przeszłości zaćmienia przerażały – nagłe nastanie nocy budziło lęki i było odczytywane jako gniew bogów, zwiastun katastrof naturalnych czy chorób. Dzisiaj wiemy, że zaćmienia są wynikiem idealnego ustawienia Księżyca pomiędzy Ziemią a Słońcem. Naukowcy są w stanie przewidzieć je co do sekundy, jednak ciągle mają w sobie coś „magicznego”. Co ciekawe, zaćmienie Słońca zachodzi wyłącznie podczas nowiu – to faza, kiedy tarcza Księżyca jest niemal całkowicie niewidoczna. W ciągu roku na całej Ziemi występują co najmniej dwa zaćmienia, a na jednym obszarze występuje ono statystycznie raz na 370 lat. Nie zawsze, bo np. w Hrubieszowie wystąpiło ono zarówno 1842, jak i w 1851 roku. Rodzaje zaćmień Słońca Niezwykłym przypadkiem związanym z zaćmieniami Słońca jest to, że Księżyc jest 400 razy mniejszy od gwiazdy, ale znajduje się także… 400 razy bliżej Ziemi niż ona. To sprawia, że oba ciała niebieskie z powierzchni naszej planety zdają się być niemalże tej samej wielkości. To jednak iluzja. Nauka rozpoznaje kilka rodzajów zaćmień. Wyróżnia je stopień przesłonienia Słońca przez Księżyc. Z pewnością najbardziej spektakularne jest zaćmienie całkowite, podczas którego cała tarcza jest przesłonięta. Charakterystyczne, częściej spotykane jest zaćmienie obrączkowe, gdy widoczny jest jasny pierścień Słońca wokół Księżyca. Zaćmienie Słońca w Polsce W Polsce mamy ostatnio szczęście – 29 marca 2025 mogliśmy obserwować częściowe zaćmienie Słońca. Kolejna taka szansa 2 sierpnia 2027, więc nie musimy długo czekać. Jeśli będziemy jednak chcieli ujrzeć całkowite zaćmienie Słońca w naszym kraju, to musimy uzbroić się w cierpliwość – najbliższa taka szansa 7 października 2135 roku. Powody historycznie najdłuższego zaćmienia Słońca Czemu rekord przewidziano dokładnie na 2186 rok? Jest kilka przyczyn. To wynik wyjątkowej, chociaż bezwiednej współpracy Ziemi, Słońca i Księżyca. Przede wszystkim Ziemia znajdzie się blisko najdalszego punktu swojej orbity od Słońca (w aphelium), przez co życiodajna gwiazda będzie mieć nieco mniejszą tarczę. Jednocześnie Księżyc będzie w najbliższym punkcie swojej orbity od Ziemi (perygeum), przez co zajmie więcej miejsca na nieboskłonie. Dzięki temu łatwiej będzie mu zasłonić Słońce. To samo w sobie wystarczyłoby do wystąpienia całkowitego zaćmienia Słońca, ale dodatkowo cień będzie padał niemal idealnie prostopadle na powierzchnię Ziemi, co jeszcze wzmocni efekt i pozwoli zaćmieniu osiągnąć swoją niemal maksymalną długość. Niestety, większość z nas nie będzie miała okazji tego doświadczyć. Jeśli komuś bardzo zależy na całkowitym zaćmieniu, to najbliższe będzie można zaobserwować z terenów Portugalii, Hiszpanii i Grenlandii już 12 sierpnia 2026. Uwaga – zjeżdża się tam wtedy mnóstwo turystów. Nie będzie to jednak historycznie najdłuższe zaćmienie Słońca. Źródło: Szkoła Główna Mikołaja Kopernika, NASA, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najstarsza gorylica świata świętuje w Berlinie. Fatou skończyła 69 lat
Fatou to światowa rekordzistka. Jej historia zaczęła się w afrykańskiej dżungli, a do Europy trafiła jako zapłata za rachunek w barze. Sędziwa jubilatka wciąż zachwyca charakterem, a urodziny spędziła zajadając się ulubionymi warzywami na prywatnym wybiegu.
13 kwietnia 2026 roku, najstarsza żyjąca w niewoli gorylica na świecie obchodziła swoje 69 urodziny. Fatou żyje w berlińskim ogrodzie zoologicznym i jest światową rekordzistką długowieczności, wpisaną do Księgi Rekordów Guinnessa. Świętowała zajadając się specjalnie przygotowanym posiłkiem, zawierającym jej ulubione przysmaki: pomidorki koktajlowe, buraki, pory i sałatę. O słodkim torcie nie było mowy. Nadmiar cukru nie służy ani ludziom, ani – tym bardziej – sędziwym gorylom. Życie Fatou to historia jak z filmu Historia Fatou jest bardzo ciekawa i pełna nieoczekiwanych zwrotów akcji. Urodziła się prawdopodobnie na wolności w Afryce Zachodniej, skąd w 1959 roku została zabrana przez francuskiego marynarza. Według informacji z Księgi Rekordów Guinnessa, marynarz użył młodej Fatou jako „waluty”, by uregulować swój rachunek w barze w Marsylii. Stamtąd, za pośrednictwem handlarza zwierząt, trafiła do Berlina Zachodniego w wieku około dwóch lat. Ponieważ dokładna data jej narodzin nie jest znana, ZOO orientacyjnie wyznaczyło 13 kwietnia jako dzień jej urodzin. Luksusowa emerytura w berlińskim ZOO Gorylica jest pod stałą opieką specjalistów. Jej posiłki są gotowane, co ułatwia jedzenie twardszych produktów. Fatou preferuje spokój i unika kontaktu z młodszymi, bardziej energicznymi gorylami. Mieszka na oddzielnym, „prywatnym” wybiegu. Christian Aust, kierownik działu naczelnych w berlińskim ZOO, opisuje jej wyrazisty charakter: jest przyjazna wobec personelu, choć potrafi być uparta. Fatou miała potomstwo, a jej wnuczka M’penzi nadal mieszka w Berlinie. Ma też co najmniej troje pra-pra-prawnucząt. Zwierzęta w niewoli żyją dłużej Długowieczność Fatou jest imponująca, biorąc pod uwagę że goryle na wolności żyją zazwyczaj 35-40 lat. W 2024 roku, po śmierci flaminga Ingo, który przeżył co najmniej 75 lat, Fatou oficjalnie stała się najstarszą mieszkanką berlińskiego ogrodu zoologicznego. Sędziwy wiek wywołał u Fatou typowe dolegliwości: artretyzm i utratę słuchu. Stopniowo straciła też zęby. Przypadek Fatou to doskonała ilustracja szerszego zjawiska: badania z 2016 roku wykazały, że ponad 80% gatunków ssaków żyje w ogrodach zoologicznych dłużej niż w swoim naturalnym środowisku. To zasługa braku zagrożeń ze strony drapieżników, zapewnienia profesjonalnej opieki weterynaryjnej i odpowiedniej diety. Fatou jest w szacownym gronie innych zwierzęcych rekordzistów, takich jak: słoń azjatycki Lin Wang z Tajwanu (86 lat), żółw Adwaita z ZOO w Kalkucie (prawdopodobnie 255 lat) czy Jonathan z Wyspy Świętej Heleny – 193-letni żółw, uznawany za najstarsze żyjące zwierzę lądowe. Źródła: ZOO Berlin, Discovermagazine, Scientific Reports Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Podziemne giganty i polska Sahara. Odkrywamy fizyczne rekordy Polski, o których rzadko uczą w szkołach
Choć każdy z nas potrafi wskazać Wisłę czy Rysy, polska mapa fizyczna skrywa anomalie, które wymykają się podręcznikowym schematom. Od „ruchomych” punktów depresji, po jeziora przypominające fiordy – oto polskie „naj”, które udowadniają, że nasza natura wciąż potrafi zaskakiwać.
Spis treści: Jeziorna rynna bez końca: Jeziorak Marzęcino: nowy rekord polskiej depresji Podziemny Mount Everest: Jaskinia Wielka Śnieżna Ślady lądolodu: Hańcza i Trygław Pustynia Błędowska: antropogeniczny fenomen Wybrzeże z innej perspektywy: Góra Gosań Mapa fizyczna Polski to znacznie więcej niż pasowy układ rzeźby terenu. To kraina skrajności, gdzie procesy polodowcowe i działalność człowieka stworzyły wyjątkowe w skali europejskiej formacje. Często mijamy te miejsca, nie zdając sobie sprawy, że stoimy nad najgłębszą otchłanią Niżu Europejskiego lub na dnie dawnego morza, które dziś jest najniższym punktem kraju. Oto polskie „naj” z bliska. Jeziorna rynna bez końca: Jeziorak Gdy myślimy o wielkich jeziorach, wzrok ucieka ku Mazurom. Jednak to na Pojezierzu Iławskim znajduje się najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak. Ta spektakularna rynna polodowcowa ciągnie się przez ponad 27 kilometrów, przecinając krajobraz niczym błękitna wstęga. To tutaj ukryta jest Wielka Żuława, jedna z największych wysp śródlądowych, a sam akwen ze swoimi licznymi zatokami i kępami jest domem dla rzadkich gatunków ptaków wodnych. Marzęcino: nowy rekord polskiej depresji Przez dekady miano najniżej położonego punktu Polski dumnie nosiły Raczki Elbląskie. Jednak najnowsze, precyzyjne pomiary geodezyjne zrewidowały tę wiedzę. Oficjalnym rekordzistą jest dziś Marzęcino na Żuławach Wiślanych, gdzie teren znajduje się na poziomie 2,2 m p.p.m. To właśnie tutaj najwyraźniej widać walkę człowieka z żywiołem wody, a każdy centymetr wysokości ma kluczowe znaczenie dla hydrologii regionu. Podziemny Mount Everest: Jaskinia Wielka Śnieżna Dla miłośników ekstremów prawdziwe rekordy są nie na szczytach, lecz głęboko pod nimi. Jaskinia Wielka Śnieżna w Tatrach to absolutny gigant – to najdłuższa i najgłębsza jaskinia w Polsce. Labirynt korytarzy o długości blisko 24 kilometrów i deniwelacja przekraczająca 800 metrów czynią ją wyzwaniem dostępnym jedynie dla najbardziej doświadczonych grotołazów. To prawdziwy pionowy świat ukryty pod wapiennymi skałami. Ślady lądolodu: Hańcza i Trygław Polska północna to poligon doświadczalny ostatniego zlodowacenia. To jemu zawdzięczamy Jezioro Hańcza – najgłębszy akwen w Polsce (108,5 m), którego krystaliczne wody i strome stoki przypominają wysokogórskie jeziora alpejskie. Nieopodal, w Tychowie, spoczywa inny rekordzista – głaz Trygław. Ten ważący blisko 2000 ton granitowy monolit jest największym głazem narzutowym w kraju, niemym świadkiem potęgi sunącego niegdyś lodu. Pustynia Błędowska: antropogeniczny fenomen Czy wiedzieliście, że Polska posiada jedyny w Europie tak duży obszar lotnych piasków powstały w wyniku błędu człowieka? Pustynia Błędowska, nazywana „Polską Saharą”, to obszar ok. 33 km². Powstała w średniowieczu przez masową wycinkę lasów na potrzeby górnictwa srebra i ołowiu. Dziś jest wyjątkowym ekosystemem i jedną z najbardziej fotogenicznych osobliwości na mapie fizycznej Polski. Wybrzeże z innej perspektywy: Góra Gosań Większość turystów szuka spektakularnych urwisk w Jastrzębiej Górze, jednak to na zachodnim krańcu wybrzeża natura stworzyła prawdziwy monument. Najwyższy klif w Polsce to Góra Gosań, wznosząca się na wysokość 93 m n.p.m. w samym sercu Wolińskiego Parku Narodowego. To miejsce, gdzie potęga Morza Bałtyckiego jest niemal namacalna – pionowa, piaszczysto-gliniasta ściana nieustannie poddaje się procesom abrazji morskiej, co sprawia, że linia brzegowa co roku cofa się o kilkadziesiąt centymetrów. Widok z wierzchołka, obejmujący Zatokę Pomorską i sylwetki statków na redzie Świnoujścia, to jedna z najbardziej surowych i majestatycznych panoram w kraju. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nowy polski rekord surfingu w Nazaré. Adam Warchoł pokonał 15-metrowego giganta
24-letni surfer i windsurfer pobił kolejny w swoim życiu rekord. Po pokonaniu 19-metrowej fali na Hawajach udało mu się złapać podobnego giganta w portugalskim Nazaré, uznawanym za światową mekkę surfingu. Tym razem przepłynął po fali o wysokości ponad 15 metrów.
Miejscowość Nazaré na środkowym wybrzeżu Portugalii to światowa stolica gigantycznych fal i rekordów Guinnessa. Każdej zimy przyciąga tysiące turystów, uwagę międzynarodowych mediów i najlepszych surferów z całego świata. Polak pokonuje 15-metrowego giganta Ponad 15-metrowa fala, którą Adam Warchoł przepłynął pod koniec marca 2026, to największa fala kiedykolwiek złapana przez Polaka w Nazaré i druga tak duża w jego życiu. Poprzednią, o wysokości ponad 16 metrów, Warchoł pokonał na Hawajach – miał wtedy niespełna 19 lat. Film z polskiego rekordu w Portugalii może przyprawić o ciarki: View oEmbed on the source website – W Nazaré wszystko jest ogromne: fale, prędkość i siła oceanu. Kiedy fala się łamie za plecami, uderza w ciebie kilka ton wody, często wciągając głęboko pod powierzchnię na długi czas. W takich warunkach jeden błąd może kosztować życie. Nazaré to moje wielkie marzenie, ale też jedno z tych miejsc, do których trzeba się bardzo dobrze przygotować fizycznie i mentalnie. Piętnaście metrów to dopiero zapowiedź. Liczę, że kolejnej zimy Nazaré da od siebie więcej i złapię nowy rekord dla Polski – mówi Adam Warchoł. Młody Polak jest też jednym z zaledwie trzech śmiałków na świecie, którzy zmierzyli się z wielkimi falami Nazaré na windsurfingu, jego drugiej sportowej pasji. Właśnie na widsurfingu Warchoł w 2021 roku zmierzył się z falą o wysokości ponad 19 m. na Hawajach. Wyczyn ten oczekuje na wpisanie do Księgi Rekordów Guinnessa. Jak pogodzić studia z biciem rekordów? Kulisy przygotowań do „fali marzeń” Pomysł na rekord w Portugalii narodził się dwa lata temu. Cel Adama Warchoła był jeden: pokazać Polskę na największych falach świata. Od lat obecni są tam m.in. Niemcy, Francuzi, Brytyjczycy, Amerykanie. W samym Nazaré do „fali marzeń” Polak przygotowywał się od połowy listopada 2025 roku. Na przygotowanie złożyły się m.in.: pływanie za skuterem, ratownictwo, ćwiczenia oddechowe, monitorowanie formy i parametrów zdrowia. – To był istny tor przeszkód. Choroby, ciągłe godzenie treningów ze studiami na Wyspach Kanaryjskich. Zdarzało się, że niemal prosto z wody jechałem na lotnisko, żeby zdążyć na egzaminy. Do tego pogoda w Portugalii – albo brak dużych fal albo huragany, które zniszczyły miasteczko i na wiele tygodni wprowadzono zakaz wychodzenia na wodę. Gdy w końcu pojawiły się przyzwoite fale, złapałem największą, jaką przyniósł tamten dzień – zdradza Adam Warchoł. Światowe rekordy w Nazaré Choć wyczyn Adama Warchoła jest polskim rekordem, w Nazaré nie brakowało wyższych fal i śmiałków, którzy się z nimi zmierzyli. Rekordy Guinnessa w tym miejscu pobili kolejno: Sebastian Steudtner (Niemcy) — 26,21 m, 2020 r. Maya Gabeira (Brazylia) — 22,4 m, 2020 r. Rodrigo Koxa (Brazylia) — 24,38 m, 2017 r. Garrett McNamara (USA) — 23,77 m, 2011 r. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Żwirko i Wigura stali się ikonami polskiego lotnictwa. Ich triumf był ogromnym ciosem wizerunkowym dla Niemiec
Żwirko i Wigura – dwaj wybitni lotnicy okresu międzywojennego – jak nikt inny zdominowali zbiorową wyobraźnię i stali się prawdziwymi ikonami narodowymi. Mieli całkowicie odmienne osobowości, ale połączyła ich pasja do latania i głębokie przekonanie o potencjale drzemiącym w polskiej myśli technicznej. Swoją współpracą, która trwała zaledwie kilka lat, zdołali wynieść młodą Rzeczpospolitą do rangi lotniczej potęgi, rzucając wyzwanie Niemcom, którzy w latach 30. XX wieku dążyli do absolutnej supremacji w przestworzach.
Spis treści: Droga do kokpitu Pilot z duszą inżyniera Początki współpracy Samolot, który wyprzedził epokę Polska kontra reszta świata Tragiczny wypadek Zwycięstwo w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 było momentem zwrotnym, w którym polskie lotnictwo udowodniło swoją dojrzałość, a maszyna oznaczona symbolem RWD na całym świecie stała się rozpoznawalną marką. Jednak pasmo sukcesów Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury zostało gwałtownie przerwane w lesie pod Cierlickiem Górnym, pozostawiając naród w głębokiej żałobie, a historię lotnictwa z nierozwiązaną wówczas zagadką techniczną, której wyjaśnienie miało uratować życie wielu późniejszym pilotom. Miejsce katastrofy, zwane Żwirkowiskiem, stało się miejscem kultu polskości na Zaolziu. Droga do kokpitu Franciszek Żwirko urodził się 16 września 1895 roku, w regionie, który od zawsze charakteryzował się silnym duchem patriotycznym – w Święcianach na Wileńszczyźnie. Jako chłopiec uczył się w domu, pod bacznym okiem matki. W wieku 10 lat wyjechał do Wilna, gdzie kontynuował naukę. Tam otwarcie manifestował polskość, co niejednokrotnie sprowadzało na niego kłopoty ze strony rosyjskich władz szkolnych. Kariera wojskowa Żwirki zaczęła się na dalekiej Syberii. W 1914 roku, po wybuchu I wojny światowej, wyjechał do Omska, a rok później, jako ochotnik, zgłosił się do armii rosyjskiej. Skierowany do szkoły oficerskiej w Irkucku, szybko awansował, wykazując się nieprzeciętnymi zdolnościami przywódczymi i odwagą, za co otrzymał Krzyż św. Anny IV stopnia. To właśnie w burzliwych latach rewolucji i wojny domowej w Rosji Żwirko zetknął się z lotnictwem. Służąc początkowo w piechocie, a następnie w formującym się polskim korpusie gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, ostatecznie ukończył kurs obserwatorów lotniczych w szeregach „białej armii” gen. Denikina. W 1921 roku wrócił do odrodzonej Polski i natychmiast wstąpił do wciąż jeszcze raczkującego lotnictwa. Odznaczył się jako „pilot-intelektualista”, który doskonale rozumiał, że przyszłość awiacji zależy przede wszystkim od systematycznego szkolenia i doskonalenia technologii. Po ukończeniu szkół pilotażu w Bydgoszczy i Grudziądzu, sam stał się cenionym instruktorem, promującym nowoczesne techniki lotu, w tym prekursorskie w polskich warunkach loty nocne. Jego wczesna aktywność w sporcie lotniczym, m.in. czwarte miejsce w I Pomorskim Locie Okrężnym w 1925 roku, pokazała, że w kabinie pilota czuje się jak ryba w wodzie. Pilot z duszą inżyniera Stanisław Wigura urodził się 9 kwietnia 1903 roku w Żytomierzu. Od najmłodszych lat był zafascynowany mechaniką i konstrukcją maszyn. Choć w czasie wojny polsko-bolszewickiej służył jako ochotnik w artylerii polowej, jego serce biło dla kreślarskich desek Politechniki Warszawskiej. Na Wydziale Mechanicznym warszawskiej uczelni Wigura stał się jednym z liderów Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów. To tam narodził się zespół RWD, złożony z trójki wizjonerów: Rogalskiego, Drzewieckiego i Wigury. Ten ostatni był kluczowym ogniwem w grupie. Wigura łączył teoretyczną wiedzę inżynierską z praktyką pilota sportowego, którą zdobył w Aeroklubie Akademickim. Ta podwójna rola pozwalała mu projektować samoloty nie z perspektywy „suchej” matematyki, ale z uwzględnieniem ergonomii i wyczucia maszyny przez pilota. Początki współpracy W 1929 roku Żwirko i Wigura spotkali się w Aeroklubie Akademickim w Warszawie. Bez wątpienia można stwierdzić, że był to moment przełomowy dla polskiego lotnictwa. Żwirko, jako oficer łącznikowy, szukał maszyn, które mogłyby rywalizować z konstrukcjami zachodnimi, a Wigura potrzebował pilota o stalowych nerwach i ogromnym doświadczeniu, który potrafiłby wycisnąć z jego projektów maksimum możliwości. Wspólne latanie duetu zaczęło się od ambitnego projektu samolotu RWD-2. Była to niewielka, aerodynamiczna konstrukcja, która miała stać się platformą dla ich pierwszych międzynarodowych sukcesów. W 1929 roku Żwirko i Wigura dokonali czegoś, co wówczas wydawało się szaleństwem. Niewielkim samolotem oblecieli Europę dookoła, pokonując dystans około 5000 km na trasie Warszawa-Frankfurt-Paryż-Madryt-Barcelona-Marsylia-Mediolan-Warszawa. Był to ogromny wyczyn, nie tylko w kontekście wytrzymałościowym. Popisowy lot polskiego zespołu stanowił demonstrację niezawodności polskiego silnika i konstrukcji płatowca. Jeszcze w tym samym roku Żwirko na RWD-2 ustanowił międzynarodowy rekord wysokości w swojej klasie, osiągając 4004 m, co było jasnym sygnałem, że zespół RWD nie boi się mierzyć wysoko. Kolejne lata to prawdziwe pasmo sukcesów – zwycięstwo w I Locie Południowo-Zachodniej Polski i udziały w coraz bardziej prestiżowych zawodach. Nie obyło się jednak bez porażek. Udział w zawodach lotniczych Challenge 1930 na RWD-4 zakończył się przymusowym lądowaniem w Hiszpanii. Przyczyną była awaria silnika. Dla lotników była to lekcja pokory,. która wpłynęła na późniejsze prace nad samolotem RWD-6 – maszyną, która miała nie tylko latać, ale także dominować. Samolot, który wyprzedził epokę Kadłub tej wszechstronnej maszyny wykonano z rur stalowych chromo-molibdenowych, spawanych i krytych płótnem. Taka konstrukcja zapewniała mu ogromną wytrzymałość przy relatywnie niskiej wadze. O przewadze RWD-6 zadecydowały jednak skrzydła. Samolot był wyposażony w mechanizację płata niespotykaną w innych konstrukcjach tego typu – automatyczne sloty na całej krawędzi natarcia i klapy. Dzięki temu konstrukcja zespołu RWD mogła startować z niemal symbolicznego rozbiegu i lądować przy prędkościach, przy których inne maszyny spadałyby jak kamień. Innowacją była również kabina. Wigura zdecydował się na układ „side-by-side”, co znacząco ułatwiało komunikację między pilotem a nawigatorem. Samolot był wyposażony również w składane skrzydła, co było wymogiem zawodów w próbie hangarowej – polska załoga potrafiła złożyć i rozłożyć maszynę w czasie nieco ponad 2 minut, co budziło podziw sędziów. Polska kontra reszta świata Zorganizowane w Berlinie zawody lotnicze Challenge 1932 miały być areną triumfu niemieckiego przemysłu lotniczego. Gospodarze wystawili 16 załóg latających na Heinklach He 64 i Klemmach Kl 32. Polska reprezentacja była skromniejsza – składała się z dwóch egzemplarzy RWD-6 i trzech PZL-19. Przebieg rywalizacji Zawody składały się z trzech etapów: prób technicznych, lotu okrężnego wokół Europy i próby prędkości maksymalnej. Już w pierwszej fazie Żwirko i Wigura zadziwili świat. W próbie prędkości minimalnej RWD-6 osiągnął niewiarygodny wynik 57,6 km/godz., co dało Polakom maksymalną liczbę punktów i sprawiło, że niemieccy sędziowie musieli na nowo zdefiniować swoje oczekiwania. Prawdziwym sprawdzianem charakteru był jednak rajd wokół Europy na trasie liczącej ponad 7300 km. Trasa wiodła przez Wiedeń, Zagrzeb, Rzym, Paryż i Kopenhagę. Polacy musieli mierzyć się nie tylko z konkurentami, ale i z kapryśną pogodą nad Alpami i wymogiem nieskazitelnej regularności lotu. Żwirko, wykazując się niemal nadludzkim opanowaniem, pilotował maszynę niezwykle precyzyjnie, podczas gdy Wigura czuwał nad każdą naniesioną na mapę poprawką. Zwycięstwo Polaków nad faworytami było wielką sensacją. Prasa niemiecka musiała uznać wyższość polskiej techniki i kunsztu naszych pilotów. Tragiczny wypadek Zaledwie 2 tygodnie po berlińskim triumfie doszło do prawdziwej tragedii. 11 września 1932 roku Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura wystartowali z Warszawy do Pragi na zaproszenie czeskich lotników. Lecieli swoją zwycięską maszyną RWD-6 SP-AHN. Pogoda w rejonie Śląska Cieszyńskiego była fatalna. Nad Beskidami szalała potężna burza z nawałnicami, które dla lekkich konstrukcji lotniczych tamtego okresu były wyzwaniem granicznym. W okolicach Cierlicka Górnego, walcząc z porywistym wiatrem, Żwirko prawdopodobnie próbował zawrócić maszynę, aby przeczekać najgorsze. To wtedy doszło do katastrofy. Świadkowie zdarzenia opisywali, że samolot nagle stracił oba skrzydła i bezwładnie runął na zalesione zbocze. Obaj lotnicy zginęli na miejscu, uderzając o drzewa. Dochodzenie techniczne przeprowadzone po katastrofie ujawniło brak dostatecznej sztywności skrętnej skrzydeł RWD-6. To, co zabiło naszych mistrzów, to zjawisko flatteru – samowzbudnych drgań aeroelastycznych, które przy wysokich prędkościach lub silnych podmuchach wiatru doprowadzają do gwałtownego ukręcenia i urwania płata. W 1932 roku wiedza na ten temat była w powijakach. Tragedia Żwirki i Wigury stała się bolesną lekcją dla konstruktorów na całym świecie, wymuszając wprowadzenie nowych standardów sztywności skrzydeł, co uratowało życie tysiącom innych pilotów. Wieczna pamięć W ceremonii pochówku Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury wzięło udział ok. 300 tys. osób. W asyście najwyższych władz państwowych, w tym prezydenta Mościckiego, bohaterowie spoczęli obok siebie w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim. Ich groby, zwieńczone śmigłami, do dziś przypominają o cenie, jaką płaci się za przesuwanie granic możliwości człowieka. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Najdłuższy serial na świecie nadawano przez 72 lata. „Moda na sukces" to przy nim pikuś
Najdłuższy serial na świecie towarzyszył kilku pokoleniom widzów, gromadząc na koncie niewiarygodną liczbę odcinków. Jaka produkcja zyskała miano niezniszczalnej legendy i dlaczego do dziś nikt nie pobił jej wyniku?
Spis treści: Jaki jest najdłuższy serial telewizyjny na świecie? Jaki jest najdłuższy nadal produkowany serial? W dobie platform steamingowych, na których non stop pojawiają się nowe produkcje, wiele seriali nie wychodzi poza pierwszy sezon. Piąty jest już prawdziwym sukcesem, a dziesiąty – wyczynem niemal niemożliwym. Produkcje telewizyjne wydają się wykazywać większą odporność na zmieniające się trendy. Weźmy choćby „Modę na sukces” – amerykańską operę mydlaną, która jest nadawana nieprzerwanie (stan na marzec 2026 roku) od 1987 roku. Należy jednak podkreślić, że ta „niekończąca się opowieść” nawet nie zbliża się do rekordu liczby odcinków. Mało tego, jest poza pierwszą dziesiątką najdłuższych seriali telewizyjnych świata. Jaki jest najdłuższy serial telewizyjny na świecie? Skoro nie „Moda na sukces”, to która produkcja dzierży rekord w tej kategorii? Serialem, który liczy sobie najwięcej wyemitowanych odcinków, jest amerykańska opera mydlana „Guiding Light”. Początek emisji W styczniu 1937 roku na ekrany polskich kin wchodziła komedia „Pani minister tańczy”. W angielskim Leeds odbyła się pierwsza konwencja science fiction, a Kaczor Donald otrzymał swoją pierwszą główną rolę. W Stanach Zjednoczonych’ ukazało się pierwsze wydanie magazynu „LOOK”. W tym samym miesiącu rozpoczęła się także emisja serialu, który zyskał status najdłużej nadawanego. Telewizja znajdowała się wówczas jeszcze w powijakach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Wystarczy powiedzieć, że przed wojną telewizor posiadało zaledwie kilkuset mieszkańców USA. Odbiorniki telewizyjne miały trafić pod strzechy dopiero po II wojnie światowej. Dla milionów ludzi podstawowym medium, dostarczającym nie tylko informacji, ale także rozrywki, było radio. 25 stycznia amerykańska stacja radiowa NBC nadała pierwszy odcinek serialu zatytułowanego „The Guiding Light”. Twórczynią serialu była Irna Phillips, która w historii srebrnego ekranu zapisała się jako „matka amerykańskich oper mydlanych”. Fabuła serialu Akcja jednej z pionierskich amerykańskich oper mydlanych toczyła się w fikcyjnym miasteczku Springfield. We wczesnych latach, scenarzyści koncentrowali się na losach Bauerów, przedstawicieli amerykańskiej klasy średniej. Ci przez wiele lat byli trzonem serialu. Później fabuła coraz bardziej koncentrowała się na zamożniejszych rodzinach Lewisów, Chamberlainów i Spauldingów, ale Bauerowie nadal mieli swoje miejsce w tej produkcji. Rewolucyjne zmiany Stacja NBC wyemitowała około 2500 radiowych odcinków „The Guding Light”. Serial towarzyszył Amerykanom podczas wielu trudnych wydarzeń. Wystarczy tu wskazać choćby strajk okupacyjny w fabrykach General Motors, wybuch gazu w szkole w New London czy przystąpienie Stanów do II wojny światowej ze wszystkimi tego konsekwencjami. W 1947 roku prawa do emisji serialu zyskała stacja CBS. Był to czas, kiedy radio zaczynało tracić swoją pozycję na rzecz telewizji. W połowie XX wieku telewizor stał w ponad 8 mln amerykańskich gospodarstw domowych. Nic dziwnego, że 30 czerwca 1952 roku „The Guiding Light” zadebiutował na telewizyjnej antenie tej samej stacji. Zarząd CBS nie postawił jednak wszystkiego na jedną kartę. Mimo rozpoczęcia emisji telewizyjnej, radio nadal nadawało te same treści. Trwało to przez cztery lata, które były czymś w rodzaju okresu przejściowego. 29 czerwca 1956 roku zakończyła się emisja radiowa. Wówczas jeden z ulubionych seriali Amerykanów stał się produkcji stricte telewizyjną. Mimo że pierwszy kolorowy odbiornik skonstruowano już w 1928 roku, przez długi czas świat musiał zadowalać się monochromatycznym obrazem. Pierwszy odcinek w kolorze nadano 13 marca 1967 roku. Wówczas telewizor stał już w co drugim amerykańskim domu. Tytuł serialu Przez wiele lat serial był nadawany jako „The Guiding Light”. Tytuł odnosił się do lampy, która stała w gabinecie doktora Johna Ruthledge’a, jednego z pierwszoplanowych bohaterów produkcji. Owa lampa miała wskazywać ludziom właściwą drogę. Przedrostek „the” usunięto w 1975 roku. Ważne wątki Romanse, zdrady, intrygi, knowania – czy w operach mydlanych jest w ogóle miejsce na istotne wątki społeczne? Cóż, w „Guiding Light” dominują przede wszystkim tematy obyczajowe i fantastyczne (w tym klonowanie i podróż w czasie), ale twórcy przemycili też kilka ważniejszych treści. W tym miejscu należy wskazać choćby na niełatwy temat depresji i rozwodu. Spadek zainteresowania i zakończenie emisji Początkowo najdłuższy serial na świecie sukcesywnie zwiększał swój zasięg. W 1956 roku wybił się na pierwsze miejsce i stał się najpopularniejszą operą mydlaną z pasma daytime. Taki status nie jest jednak dawany na zawsze. Z czasem wskaźnik oglądalności „Guiding Light” zaczął wyraźnie pikować. W latach 90. XX wieku ustępowały mu tylko opery mydlane z elementami fantasy. Gdy w 2003 roku z anteny zdjęto jedną z ostatnich takich produkcji, „”Guiding Light spadł na przedostatnią pozycję w rankingu oglądalności. Niżej znajdował się tylko serial „Passions”, który przetrwał do sierpnia 2008 roku. Spadające wskaźniki nie pozostawiały wątpliwości w kwestii przyszłości produkcji. Kontrakt z CBS wygasał we wrześniu 2008 roku, jednak stacja postanowiła przedłużyć go o dwanaście miesięcy. Dyskutowano na temat kolejnego roku na antenie, ale finalnie nie zdecydowano się na ten krok. 1 kwietnia 2009 roku ogłoszono zakończenie produkcji najdłuższego serialu świata. Zdjęcia zakończono 11 sierpnia, a 18 września wyemitowano ostatni odcinek. Jak długo nadawano najdłuższy serial telewizyjny świata? „Guiding Light” nadawano przez ponad 72 lata, od 25 stycznia 1937 roku do 18 września 2009 roku. Radiowa emisja pionierskiej opery mydlanej trwała 19 lat, natomiast telewizyjna – 57 lat, przy czym warto przypomnieć, że od 1952 do 1956 roku serial był obecny na obu antenach. Bilans odcinków zamknęła liczba 18 262. Jaki jest najdłuższy nadal produkowany serial? Która produkcja ma szansę strącić „Guiding Light” z tronu? Najdłużej nieprzerwanie emitowanym serialem jest brytyjska opera mydlana „Coronation Street”, jedna ze sztandarowych produkcji sieci ITV1. Pierwszy odcinek serialu wyemitowano 9 grudnia 1960 roku o godzinie 19.00. Reakcje recenzentów nie były przesadnie entuzjastyczne. Ken Irwin, felietonista publikujący na łamach „Daily Mirror”, był przekonany, że produkcja zostanie wstrzymana maksymalnie po trzech tygodniach. Mamy rok 2025, a „Coronation Street” wciąż nie schodzi z anteny. Do 1 marca wyemitowano 11 506 odcinków tej produkcji. Do rekordu ustanowionego przez najdłuższy serial świata sporo brakuje, ale kto wie, co przyniesie przyszłość? „Coronation Street” cieszy się niemałą popularnością w Wielkiej Brytanii i mimo typowo brytyjskiego charakteru (objawiającego się specyficznym humorem i wyraźnie zaznaczonym u niektórych postaci północnoangielskim akcentem), ma wiernych fanów także w innych krajach. Fabuła najdłuższego wciąż emitowanego serialu Akcja serialu rozgrywa się w Weatherfield, fikcyjnej dzielnicy Manchesteru, na tytułowej ulicy. Jak przystało na rasową operę mydlaną, fabuła „Coronation Street” skupia się na tragediach, romansach, problemach i radościach kilku rodzin, między innymi Barlowów, Plattów, McDonaldów czy Websterów, a perypetie kolejnych pokoleń niezmiennie stanowią oś fabularną produkcji. Poza miłosnymi intrygami i rodzinnymi dramatami, twórcy serialu poruszają w nim także istotne wątki społeczne. Do takich należą choćby kwestie związane z uzależnieniem, przemocą domową i problemami doświadczanymi przez społeczność LGBTQ+. Jednocześnie w serialu nie brakuje humoru typowego dla brytyjskich produkcji. Serial pobił rekord Guinnessa Serial „Coronation Street” po raz pierwszy trafił do „Księgi rekordów Guinnessa” w 2010 roku, gdy anulowano amerykański serial „As the World Turns”. Wówczas brytyjska produkcja stała się najdłużej emitowaną operą mydlaną na świecie. Dziesięć lat później wyróżnienie zostało zaktualizowane. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sagrada Familia dotyka nieba: gigantyczny krzyż już na szczycie
20 lutego 2026 roku w Barcelonie zamontowano ostatni element krzyża na Wieży Jezusa bazyliki Sagrada Familia. Świątynia osiągnęła wysokość 172,5 metra, bijąc swój własny rekord z października, kiedy to stała się najwyższym kościołem świata. Wydarzenie przyciągnęło tłumy mieszkańców i turystów.
20 lutego 2026 roku w Barcelonie doszło do wydarzenia, które na zawsze zapisze się w historii światowej architektury. Na Wieży Jezusa monumentalnej świątyni Sagrada Familia zamontowano ostatni element wielkiego krzyża, kończąc tym samym zewnętrzne prace na budowie bazyliki. To moment, na który mieszkańcy Barcelony i miliony turystów czekały przez dekady. Tłumy zgromadzone pod świątynią z zapartym tchem obserwowały, jak ekipy budowlane podnoszą ostatni fragment krzyża na wysokość 172,5 metra. Fundacja Sagrada Familia, koordynująca budowę, podkreśliła, że montaż krzyża to prawdziwy kamień milowy nie tylko dla świątyni, ale i dla całego miasta. Zakończenie tej części prac wpisuje się w symboliczne obchody 100. rocznicy śmierci Antoniego Gaudiego – wybitnego architekta, który nadał temu miejscu niepowtarzalny charakter. Imponujące rozmiary i symbolika krzyża Krzyż wieńczący wieżę jest prawdziwym arcydziełem sztuki inżynieryjnej. Jego całkowite wymiary to aż 17 metrów wysokości oraz 13,5 metra szerokości, natomiast samo górne ramię zamontowane 20 lutego mierzy 4,5 × 4,5 × 4,9 metra. Elementy krzyża zostały wykonane ze szkła oraz białej, szkliwionej ceramiki – dokładnie według pierwotnej wizji Gaudiego. Równie imponujące są rozmiary całej wieży. Centralna Wieża Jezusa, będąca rdzeniem układu architektonicznego świątyni, liczy aż 172,5 m wysokości. Otaczają ją cztery wieże Ewangelistów oraz wieża Najświętszej Maryi Panny. Od października 2025 roku, kiedy zamontowano dolne ramię krzyża, Sagrada Familia jest najwyższym kościołem na świecie – wyprzedzając Hauptkirche w Ulm w Niemczech, który mierzył 162,9 metra. Na szczególną uwagę zasługuje również zwornik wieży, którego budowę rozpoczęto w maju 2025 roku. Ma on aż 29 metrów wysokości i jest ozdobiony inskrypcjami, wykonanymi z białej ceramiki i cegły oraz motywami palmowymi. Tłumy mieszkańców i turystów Montaż ostatniego ramienia krzyża przyciągnął tłumy mieszkańców Barcelony i turystów. Widok żurawi unoszących ogromny fragment krzyża wywoływał okrzyki podziwu i wzruszenia. Z roku na rok świątynia przyciąga coraz więcej osób – według oficjalnych danych za 2024 rok, Sagrada Familia odwiedziło aż 4,8 miliona gości z całego świata. Najliczniej pojawiają się turyści z Hiszpanii, Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych. Prace budowlane wokół świątyni rozpoczęto już w 1882 roku, a mimo upływu ponad 140 lat inwestycja napotykała na liczne przeszkody – od pandemii po formalne zawiłości prawne. Dopiero w 2019 roku władze Barcelony wydały pierwszy oficjalny dokument legalizujący budowę, kończąc wieloletnie niejasności dotyczące statusu ikonicznej budowli. Wizja Gaudiego zrealizowana: sztuka, wiara i nowoczesność w jednym miejscu Dzisiejszy dzień jest hołdem dla Antoniego Gaudiego, którego rocznica śmierci przypada 10 czerwca 2026 roku. Ostatnie etapy budowy, pod przewodnictwem architekta Jordiego Faulí, podkreślają nie tylko znaczenie dziedzictwa pozostawionego przez Gaudiego, ale też wytrwałość wszystkich, którzy przez lata pracowali nad ukończeniem świątyni. Krzyż na wieży Jezusa zostanie dodatkowo uzupełniony rzeźbą Baranka Bożego autorstwa Andrei Mastrovito, która według zamysłu Gaudiego ma znaleźć się w centrum monumentalnego zwieńczenia. We wnętrzu bazyliki nadal będą trwały prace wykończeniowe – planowane do 2028 roku. Zewnętrzne zakończenie budowy Wieży Jezusa to jednak moment przełomowy, symbolicznie domykający wizję Gaudiego. Źródła: Vatican News, TVN24 Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Rekin wielorybi to fascynujący olbrzym. Imponuje nie tylko wymiarami, ale także masą
Rekin wielorybi należy do największych, a przy tym także najniezwyklejszych mieszkańców oceanów. Mówimy tu bowiem o niezwykłym paradoksie biologicznym – gatunku, który łączy w sobie rozmiary walenia z fizjologią drapieżnika chrzęstnoszkieletowego. Jak wygląda rekin wielorybi? Gdzie występuje i czym się żywi? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Kolos wśród rekinów Dieta i mechanizm odżywiania Zasięg występowania Rozmnażanie i cykl życiowy Już na wstępie warto zaznaczyć, że rekin wielorybi (Rhincodon typus) to największa ryba, przemierzająca oceany. Ma wymiary zbliżone do wymarłego superdrapieżnika – mierzącego ponad 16 metrów megalodona, który polował w morzach miocenu i pliocenu. Z tym wielkim myśliwym łączą go jednak wyłącznie wymiary i przynależność do gromady ryb chrzęstnoszkieletowych. Należy bowiem podkreślić, że mówimy tu o łagodnym olbrzymie, którego jadłospis składa się przede wszystkim z niewielkich organizmów. Kolos wśród rekinów Na pierwszy rzut oka rekin wielorybi może wydawać się niezgrabnym gigantem, ale to tylko pozory. W rzeczywistości anatomia tego kolosa jest majstersztykiem natury, zoptymalizowanym pod kątem energooszczędnego przemieszczania się na ogromne dystanse i efektywnego pozyskiwania pokarmu. Wymiary i masa Ile metrów mierzy największa ryba? Rekordowy wiarygodnie zmierzony osobnik osiągnął długość 18,8 metra. W niektórych źródłach pojawiają się wzmianki o 20-metrowych rekinach wielorybich, jednak większość spotykanych w naturze dorosłych okazów mieści się w przedziale od 10 do 12 metrów. Dla porównania, największy długoszpar mierzył 12,27 m. Nie można nie wspomnieć, że Rhincodon typus jest nie tylko największą rybą, ale także największym zwierzęciem niebędącym waleniem. U przedstawicieli tego gatunku, przeciętna masa ciała sięga 13,6 t. Szacunkowa masa największych osobników to natomiast 34 t. Skóra rekina wielorybiego – pancerz i kamuflaż Skóra tego giganta to kolejny ewenement w świecie fauny. Na grzbiecie może osiągać grubość do 10–15 cm, co czyni ją najgrubszą skórą w królestwie zwierząt, przewyższającą pod tym względem nawet skórę nosorożców czy słoni. Pokrywają ją łuski plakoidalne o unikatowej dla tego gatunku budowie. Mają silny centralny kil i trójwymiarową krawędź tylną. Taka struktura nie tylko zapewnia ochronę mechaniczną przed pasożytami i otarciami, ale również redukuje opór hydrodynamiczny, co jest kluczowe dla zwierzęcia o tak dużej powierzchni ciała. Ciemna (szara, niebieska lub brązowa) skóra rekina wielorybiego jest upstrzona jasnymi kropkami i pasami, których wzór jest unikatowy dla każdego osobnika. Pełni on funkcję kamuflażu, chroniącego młode osobniki przed drapieżnikami – wzór „rozbija” zarys sylwetki ryby w migotliwym świetle. Hydrodynamika Mimo wielkich gabarytów, ciało rekina wielorybiego jest opływowe. Charakterystyczną cechą tego gatunku są trzy kile – dwa na górze i jeden pośrodku. Działają one jak stabilizatory kursu, zmniejszając kołysanie podczas pływania i poprawiając efektywność energetyczną ruchu, co jest szczególnie istotne przy powolnym tempie pływania, preferowanym przez przedstawicieli tego gatunku. Głównym napędem jest potężna, asymetryczna płetwa ogonowa. Należy wspomnieć, że u dorosłych osobników górny płat jest tylko nieznacznie większy od dolnego, co zbliża ją do kształtu półksiężycowatego, typowego dla szybkich pływaków pelagicznych. Dieta i mechanizm odżywiania Jadłospis rekina wielorybiego jest dość zróżnicowany. Obejmuje: zooplankton – widłonogi, szczętki, larwy krabów i wężowidła; nekton – małe ryby ławicowe (w tym sardynki) i niewielkie kałamarnice; ikrę – najbardziej zasobny w energię element diety rekina wielorybiego. Szacuje się, że dorosły osobnik może przefiltrować ponad 6000 litrów wody na godzinę, a jego dzienne zapotrzebowanie energetyczne w okresach intensywnego żerowania może sięgać dziesiątek tysięcy kilokalorii. Anatomia aparatu filtracyjnego To zaskakujące, że zwierzę o masie kilkunastu ton może przetrwać na diecie składającej się z organizmów, których wielkość mierzona jest w milimetrach. Kluczem do sukcesu tego gatunku jest budowa jamy gębowej i aparatu skrzelowego. Otwór gębowy znajduje się na samym przodzie pyska (co jest nietypowe dla rekinów) i może rozciągać się na szerokość 1,5 metra. Wewnątrz znajduje się ponad 300 rzędów zredukowanych, hakowatych zębów. Najprawdopodobniej stanowią one pozostałość ewolucyjną, ale mogą też pomagać w zatrzymywaniu większych ofiar. Głównym narzędziem do zdobywania pożywienia są poduszki filtracyjne. Jest ich 20 (po 5 par po obu stronach gardzieli). Są to gąbczaste struktury, zbudowane z przekształconych wyrostków filtracyjnych, tworzące sieć o oczkach o średnicy około 1–1,2 mm. Mechanizm filtracji Przedstawiciele tego gatunku mogą stosować dwie odmienne strategie żerowania, w zależności od zagęszczenia pożywienia – bierną lub czynną. W pierwszym przypadku, rekin płynie z otwartą paszczą, „zagarniając” wodę. Jest to metoda stosowana przy rzadszym planktonie, pozwalająca na przeszukiwanie dużych obszarów. Natomiast żerując czynnie, ryba zatrzymuje się, często przyjmując przy tym pozycję wertykalną. Naprzemiennie otwiera i zamyka pysk, zasysając wodę jak potężna pompa. Pozwala to na pobieranie pokarmu z jednego miejsca (np. zbitej ławicy ikry) bez marnowania energii na pływanie. Zasięg występowania Rekin wielorybi jest gatunkiem kosmopolitycznym, zamieszkującym wszystkie tropikalne i ciepłe umiarkowane oceany świata. Preferuje wody powierzchniowe o średniej temperaturze na poziomie 27 stopni Celsjusza. Należy wspomnieć, że zwierzęta te są zdolne do ekstremalnych nurkowań. Naukowcy obserwowali zanurzenia na głębokość przekraczającą 1900 m. Najprawdopodobniej służy to chłodzeniu organizmu. Rekiny wielorybie większość czasu spędzają na otwartym oceanie, ale w określonych porach roku gromadzą się w strefie przybrzeżnej. Takie skupiska są niemal zawsze skorelowane z masowymi zakwitami planktonu lub tarłem innych organizmów. Rozmnażanie i cykl życiowy Biologia rozrodu Rhincodon typus przez dekady pozostawała jedną z największych tajemnic oceanografii. Do połowy lat 90. XX wieku wiedza ta opierała się niemal wyłącznie na domysłach. Kluczowy moment nastąpił w 1995 roku na Tajwanie, gdzie rybacy złowili ogromną, ciężarną samicę. Sekcja zwłok ujawniła coś niewiarygodnego: w jej dwóch macicach znajdowało się ponad 300 embrionów na różnym etapie rozwoju. To potwierdziło, że rekiny wielorybie są jajożyworodne. Fakt, że embriony wykazywały różny etap rozwoju, a ich ojcem był ten sam samiec, sugeruje, że samica potrafi przechowywać nasienie po kopulacji i zapładniać jaja partiami przez długi czas. Noworodki rekina wielorybiego są widywane ekstremalnie rzadko. Naukowcy zakładają, że po urodzeniu młode natychmiast udają się na głębokie wody otwartego oceanu, aby uniknąć drapieżników przybrzeżnych. Dopiero po osiągnięciu bezpieczniejszego rozmiaru (3–4 metry) zaczynają pojawiać się w strefach agregacji. Szacuje się, że osiągają ją bardzo późno, w wieku około 30 lat. Badania wykorzystujące datowanie radiowęglowe kręgów sugerują, że mogą żyć od 70 do nawet 100 lat. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Poznajcie „Baronową” – to najdłuższy dziki wąż świata. Olbrzymi pyton uratowany przez schronisko
Nic nie było w stanie przygotować Radu Frentiu – rumuńskiego podróżnika, fotografa i odkrywcy – na spotkanie z Baronową. W końcu nie co dzień spotyka się gada, który z łatwością może połknąć nie tyle cielę, co dorosłą krowę. Po zmierzeniu okazało się, że to najdłuższy dziki wąż świata.
Księga Rekordów Guinnessa potwierdziła, że Baronowa (z ind. Ibu Baron) nie ma sobie równych. Ogromny, indonezyjski pyton siatkowy natychmiast znalazł się pod ścisłą ochroną, by nie kusić kłusowników i nie narażać na ryzyko lokalnej społeczności. Co czeka węża? Jak trafić na wielkiego węża? Radu Frientiu mieszka na Bali od ponad dwóch dekad. W Indonezji spotkał już niejednego wielkiego gada, można powiedzieć, że ma do nich smykałkę. Gdy usłyszał plotki o Baronowej, jego serce zaczęło bić mocniej. O gigantycznym pytonie dowiedział się od Diaza Nugrahy, przewodnika dzikiej przyrody, ratownika i licencjonowanego tresera węży z Borneo. Razem udali się na Sulawesi – gdzie pierwszy raz dostrzeżono Baronową – by zobaczyć zwierzę na własne oczy i je zmierzyć. Dzięki doświadczeniu Nugrahy wkrótce udało się trafić na gada. Jak wielka jest Baronowa? 18 stycznia 2026 dokonali pomiaru. Frentiu i Nugraha zważyli i zmierzyli Baronową, dokumentując cały proces fotografiami i filmami. Użyli specjalnej taśmy pomiarowej, która podążała za naturalnymi krzywiznami węża. Okazało się, że Baronowa ma zawrotne 7,22 metra i waży niemal 100 kg. To oznaczało, że jest najdłuższym zmierzonym wężem na świecie – mierzy tyle, co przeciętny jacht na Mazurach. Frentiu twierdzi, że rzeczywista długość węża może być jeszcze większa. Dzięki wiedzy Diaza Nugrahy nie było konieczne podanie środków uspokajających, a pod znieczuleniem mięśnie węża całkowicie się rozluźniają, co potencjalnie wydłuża jego ciało o kolejne 10–15%. Węże, o które należy dbać. Rekordy wyzwalają ciemne strony ludzkiej natury Pytony siatkowe (Malayopython reticulatus) to najdłuższe węże na świecie. Zazwyczaj osiągają długość od 3 do 5,7 m. Chociaż większe osobniki były zgłaszane w przeszłości, to większość doniesień opiera się na plotkach, relacjach z drugiej ręki lub osobnikach, które zostały zabite wkrótce po odkryciu. Niestety, w wielu przypadkach węże znikają, zanim uda się je zmierzyć – kłusownicy polują na nie jako na trofea. – Gigantyczne zwierzęta przyciągają uwagę: są symbolami statusu. Mają tendencję do znikania lub przytrafia im się coś złego – mówi Frentiu. To, że Baronowa przetrwała, czyni ją naprawdę wyjątkową. Lokalny ekolog ratuje gady i zakłada schronisko Gdy tylko wieść o Baronowej się rozniosła, Budi Purwanto – ratownik węży i lokalny ekolog – zareagował szybko. Prawdopodobnie to właśnie jemu olbrzymka zawdzięcza życie. Zamiast pozwolić na jej sprzedaż lub zabicie, przygarnął ją i zbudował prowizoryczne schronienie na swojej posesji, gdzie obecnie żyje ona z innymi uratowanymi wężami. Wypuszczenie jej na wolność w okolicy byłoby bardzo ryzykowne. Nie ma tam wiele zwierzyny łownej, którą mogłaby się posilić, ale w okolicy jest wiele wiosek i osad. – Tak dużego pytona prawdopodobnie zwabią ludzkie domy. A gdy to nastąpi, prawie na pewno zostanie zabity – wyjaśnia Frentiu. Wielkie węże są zwykle niegroźne, ale zmuszamy je do ataków W całej Indonezji gady tracą swoje siedliska. Wycinki lasów i postępujące rolnictwo zmusza węże do bliższego kontaktu z ludźmi. Chociaż pytony siatkowe nie są jadowite, to ich rozmiar i siła czyni z nich śmiercionośne drapieżniki, które zdolne są do zabijania nawet dużych zwierząt gospodarskich… a także ludzi. Śmiertelnym zagrożeniem dla węży jest ludzki strach – zabija się je z niewiedzy, ale także poluje dla ich mięsa czy w celach nielegalnego handlu dzikimi zwierzętami. Frentiu, Nugraha i Purwanto chcą to zmienić. Mają nadzieję, że wpisanie Baronowej do Księgi Rekordów Guinnessa pokaże, że gigantyczne węże mogą być warte więcej żywe niż martwe. Może to zachęcić lokalne społeczności do opieki nad zwierzętami i postrzegania ich jako źródła dochodu – na przykład jako elementy turystyki herpetologicznej. To dużo lepsze niż zabijanie gadów. Czy Baronowa to największy wąż świata? – Ani trochę nie wierzę, że [Baronowa] to największy dziki wąż. Miałem po prostu szczęście – mówi Frentiu. Ostrzega, by nie „wrabiać” olbrzymki w rekord wszech czasów. – Wciąż istnieją cuda. To jeden z nich i nie sądzę, żeby był ostatni. Inne węże po prostu nadal czekają na odkrycie – wyjaśnia odkrywca. Źródło: National Geographic Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Legendarny wspinacz znów zadziwił świat. Niezwykły wyczyn, bez żadnej asekuracji
25 stycznia 2026 roku Alex Honnold znów przeszedł do historii. Jako pierwszy wspiął się w stylu free solo (bez żadnej asekuracji) na jeden z najwyższych budynków świata – Taipei 101. Wydarzenie to, zatytułowane „Skyscraper Live”, było transmitowane na żywo przez platformę Netflix z 10-sekundowym opóźnieniem, w razie tragicznego wypadku.
Wspinaczka Alexa Honnolda w Tajpej została przesunięta o jeden dzień z powodu opadów deszczu. Mokra fasada budynku, wykonana ze szkła i stali, byłaby zbyt niebezpieczna. Honnold pokonał 508-metrowego kolosa w zaledwie 1 godzinę i 31 minut, znacząco poprawiając czas Alaina Roberta, który w 2004 roku zdobył ten sam budynek – ale przy użyciu lin i w ciągu czterech godzin. Historyczna wspinaczka w Tajpej Podczas wspinaczki Honnold wykorzystywał niewielkie występy w kształcie litery „L” jako stopnie i musiał radzić sobie z silnym wiatrem. Najtrudniejszym etapem były 64 środkowe piętra, przypominające odwrócone piramidy z przewieszonymi ścianami. Na 89. piętrze wspinacz stanął twarzą w twarz z fanami obserwującymi go przez okna, co było dla niego zupełnie nowym doświadczeniem, w porównaniu do zazwyczaj samotnych wypraw w góry. Po osiągnięciu iglicy na szczycie budynku, Honnold skwitował sukces jednym słowem: „sick”, co można przetłumaczyć jako „sztos”. Później stwierdził, że otrzymane od Netflixa honorarium było „żenująco niskie” w porównaniu do kontraktów zawodowych sportowców. Wspinacz, który nie zna strachu Alex Honnold, urodzony 17 sierpnia 1985 roku w Sacramento, to amerykański wspinacz, którego nazwisko stało się synonimem najbardziej ekstremalnych wyczynów w historii alpinizmu. Światową sławę zdobył w czerwcu 2017 roku, kiedy to jako pierwszy człowiek dokonał przejścia bez żadnej asekuracji legendarnej, 900-metrowej ściany El Capitan w Yosemite. Wyczyn ten został udokumentowany w nagrodzonym Oscarem filmie „Free Solo”. Honnold jest znany z niezwykłej odporności psychicznej – badania neurologiczne wykazały, że jego ciało migdałowate, czyli część mózgu odpowiedzialna za odczuwanie m.in. strachu, reaguje bardzo słabo na bodźce, które u większości ludzi wywołują panikę. Poza wspinaczką skalną, Honnold odnosił sukcesy w alpinizmie, zdobywając nagrodę Piolet d’Or za trawers pasma Fitz Roy w Patagonii wraz z Tommym Caldwellem, oraz w boulderingu. Przez ponad 10 lat prowadził ascetyczne życie: mieszkał w furgonetce, aby móc być zawsze blisko gór i dobrych warunków pogodowych. Jest również filantropem; założył Honnold Foundation, na którą przekazuje jedną trzecią swoich dochodów, wspierając projekty związane z energią słoneczną w ubogich regionach świata. Zdobycie Taipei 101 jest jego najbardziej spektakularnym osiągnięciem w dziedzinie „builderingu”, czyli wspinaczki na obiekty miejskie. Taipei 101: architektoniczne arcydzieło Budynek Taipei 101, położony w stolicy Tajwanu, to architektoniczne arcydzieło o wysokości 508 metrów, które w latach 2004–2009 oficjalnie dzierżyło tytuł najwyższego budynku świata. Jego charakterystyczna sylwetka, zaprojektowana przez C.Y. Lee i C.P. Wanga, nawiązuje do łodygi bambusa, co w kulturze azjatyckiej symbolizuje trwałość i nieustanny wzrost. Budynek ma 101 pięter naziemnych podzielonych na osiem segmentów (liczbę kojarzoną z pomyślnością), a jego elewacja ozdobiona jest tradycyjnymi motywami, takimi jak monety i talizmany ruyi. Taipei 101 znajduje się w strefie aktywności sejsmicznej i częstych tajfunów, dlatego wyposażono go w niezwykłe zabezpieczenie: gigantyczny, 660-tonowy stalowy balast w kształcie kuli, zawieszony między 88. a 92. piętrem, który redukuje kołysanie o 40%. Budynek posiada również certyfikat LEED Platinum, co czyni go jednym z najbardziej ekologicznych i energooszczędnych drapaczy chmur na świecie. Ma też jedne z najszybszych wind na świecie, zdolne wyjechać na 89. piętro w zaledwie 37 sekund, z prędkością przekraczającą 60 km/godz. Źródła: Associated Press, BBC, CNN Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zimy stulecia dawały Polakom w kość. Siarczyste mrozy, których nie da się zapomnieć
Zimy stulecia trwale wpisały się w polską pamięć narodową. Siarczyste mrozy i potężne śnieżyce wielokrotnie prowadziły do całkowitego paraliżu infrastruktury, a nawet do ogłoszenia stanu klęski żywiołowej. Przypominamy najmroźniejsze lata w historii naszego kraju.
Spis treści: Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Przełom 1928 i 1929 roku w pełni zasłużył na miano zimy stulecia Najmroźniejsza zima wojny, czyli przełom 1939 i 1940 roku Zima 1962/1963 sparaliżowała Polskę Zimy stulecia nawiedzały Polskę nie tylko w XX wieku Określenie „zima stulecia” nie zawsze odnosi się do najostrzejszej zimy w danym stuleciu. Potocznie tym mianem określa się wszystkie przypadki wyjątkowo srogich miesięcy zimowych. A że w poprzednim stuleciu pogoda była bardziej kapryśna, „zim stulecia” było u nas całkiem sporo. Zdarzało się, że panujące wówczas warunki całkowicie paraliżowały kraj i wpływały na codzienne życie. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że w naszej świadomości termin ten wykracza poza suche statystyki meteorologiczne. Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Gdy mowa o zimie stulecia w Polsce, najczęściej na myśli ma się przełom roku 1978 i 1979. W nocy z 29 na 30 grudnia nad Polskę napłynęły mroźne masy powietrza z północy, powodując nagły spadek temperatury z wartości dodatnich do kilkunastu stopni poniżej zera. Towarzyszyły temu intensywne opady śniegu. Paraliż kraju rozpoczął się już 31 grudnia. Miejscami temperatury osiągały wartość minus 20, minus 30 stopni Celsjusza lub nawet niższą. W Białymstoku przez 19 dni termometry wskazywały od minus 15 do minus 35 stopni. W ciągu kilku dni w całym kraju powstały ogromne zaspy. Rekordowa pokrywa białego puchu przekroczyła 0,7 m. Pod tym względem najgorsza sytuacja panowała w Suwałkach, gdzie 16 lutego zanotowano rekord opadów. Pokrywa śnieżna sięgnęła 84 cm. Niewiele lepiej było w Łodzi (78 cm, według pomiaru z 2 lutego), Warszawie (70 cm, według pomiaru z 31 stycznia), Chojnicach (60 cm, według pomiaru z 19 lutego) i Szczecinie (53 cm, według pomiaru z 19 lutego). Na skutki tak surowej pogody nie trzeba było długo czekać. Już 31 stycznia kraj zaczął ogarniać paraliż. W wielu miejscach pękały szyny, więc komunikacja kolejowa praktycznie stanęła, podobnie jak miejska. W rezultacie do niektórych elektrociepłowni nie mógł dotrzeć węgiel. W wielu mieszkaniach wyłączono prąd i ogrzewanie. Temperatura w pomieszczeniach spadała do nawet 7 stopni Celsjusza. W wielu regionach władze ogłosiły stan klęski żywiołowej. Wojsko z ciężkim sprzętem, z pomocą cywili, ruszyło do odśnieżania dróg i torów. Zima stulecia miała też tragiczne skutki. 15 lutego 1979 roku warunki pogodowe prawdopodobnie przyczyniły się do wybuchu gazu w Rotundzie PKO w Warszawie. Zginęło wówczas 49 osób. Przełom 1928 i 1929 roku w pełni zasłużył na miano zimy stulecia Określenie „zima stulecia” zazwyczaj odnosi się do przełomu 1978 i 1979 roku, ale to nie wtedy zanotowano rekordy temperatur. Jako najzimniejsza w Polsce w annałach meteorologii zapisała się zima przełomu 1928 i 1929 roku. Najgorzej było w lutym, powszechnie uznanym za najzimniejszy miesiąc w historii pomiarów w Polsce. Średnie wartości w tym miesiącu oscylowały w przedziale od minus 13 do minus 16 stopni Celsjusza. Dziś nawet nie możemy wyobrazić sobie mrozów, jakie wówczas panowały. Oficjalny rekord zanotowano 10 lutego w Żywcu: minus 40,6 stopnia Celsjusza. W wielu innych miastach sytuacja była niemal tak samo zła. W Olkuszu najniższa zanotowana temperatura wyniosła minus 40,4 stopnia Celsjusza, w Siankach na Podkarpaciu: minus 40,1 stopnia Celsjusza. Pojawiły się też liczne nieoficjalne rekordy temperatur: minus 48 st. Celsjusza w Kąclowej koło Grybowa, minus 45 st. Celsjusza w Rabce, minus 44 st. Celsjusza w Kolbuszowej, minus 42 st. Celsjusza w Czarnym Dunajcu, Dubicach i Czechowicach-Dziedzicach. Rekordowa zima była nie tylko ekstremalnie mroźna, ale i śnieżna. Na obszarach podgórskich zaczęło padać już w połowie października. Pozostałą część Polski zasypało na przełomie listopada i grudnia. Stała pokrywa śnieżna utrzymywała się aż do połowy kwietnia. Od stycznia do marca jej grubość oscylowała w przedziale od 20 do 60 cm. Rekord padł 9 kwietnia w rejonie Morskiego Oka – 267 cm. Najmroźniejsza zima wojny, czyli przełom 1939 i 1940 roku W 1939 roku Polska musiała zmierzyć się nie tylko z nieprzyjacielem, ale i ze srogą zimą. Nadeszła w połowie grudnia, ale naprawdę silne mrozy przyniósł dopiero styczeń 1940 roku. Najniższą temperaturę, minus 41 st. Celsjusza, zanotowano w Siedlcach (11 stycznia). Należy jednak wspomnieć, że wiarygodność tego pomiaru bywa kwestionowana. W Warszawie średnia temperatura wyniosła w lutym minus 11,9 st. Celsjusza, więc była znacząco niższa w analogicznym miesiącu w 1979 roku (minus 6,1 st. Celsjusza). Miasto nawiedziły śnieżyce. Zaspy blokowały ruch komunikacji miejskiej. Brakowało węgla, co dodatkowo utrudniało i tak już dramatyczną rzeczywistość. Warunki były wówczas ekstremalne, a mimo to przełom 1939 i 1940 roku nie jest tak powszechnie pamiętany jako zima stulecia. Wynika to z faktu, że podczas wojny priorytetem było przetrwanie. Skala katastrofy pogodowej mogła być mniej nagłaśniana, a przez to słabiej zapisała się w świadomości publicznej. Zima 1962/1963 sparaliżowała Polskę Ekstremalny okres dotknął Polskę także w 1963 roku. Najsurowszymi miesiącami były styczeń i luty. W Jabłonce najniższa zanotowana temperatura wyniosła minus 38 st. Celsjusza. W Rzeszowie temperatura spadła do 35,8 st. Celsjusza poniżej zera, a w Nowym Targu – do minus 35 st. Celsjusza. Opady śniegu były wyjątkowo obfite. W styczniu i lutym przez kraj przeszła fala śnieżyc, doprowadzając w wielu miejscach do całkowitego paraliżu transportu drogowego i kolejowego (zwłaszcza na południu kraju). By ograniczyć zużycie energii i ciepła, w Polsce zamknięto większość placówek kulturalnych – kin, teatrów i muzeów. Na tym nie poprzestano. Zamknięto także wiele szkół. Z powodu braku prądu i paliw, w zakładach przemysłowych ograniczono lub całkowicie wstrzymano produkcję. Zresztą przyczynił się do tego także niedobór pracowników. Ludzie po prostu nie mogli dotrzeć do pracy. Półki w sklepach świeciły pustkami. Było źle, nawet jak na trudne realia Polski Ludowej. Polacy tłumnie oblegali składy opału. Zimy stulecia nawiedzały Polskę nie tylko w XX wieku XX stulecie obfitowało w surowe zimy. Należy jednak wspomnieć, że wcześniej klimat wcale nie był łagodniejszy, choć dane z wcześniejszych lat są raczej fragmentaryczne. 11 grudnia 1788 roku w Warszawie zanotowano minus 31,2 st. Celsjusza. Jeszcze zimniej było 8 lutego 1799 roku, kiedy termometry w stolicy wskazały minus 33,1 st. Celsjusza. Także w XIX wieku temperatura niejednokrotnie spadała do ekstremalnych wartości. Wśród rekordów z tamtego okresu warto wskazać na 30 grudnia 1875 roku, kiedy w Dobrzechowie na Podkarpaciu zanotowano minus 40 st. Celsjusza. 2 stycznia 1888 roku przyniósł w Maniowach mróz sięgający minus 39,2 st. Celsjusza. W Szczawnicy zanotowano wówczas minus 38,5 st. Celsjusza. Wielu rekordów temperatur zapewne nie zanotowano lub dane bezpowrotnie przepadły. O tym, jak ekstremalny był XIX wiek, niech świadczy fakt, że 15 stycznia 1885 roku, w Wierchojańsku w Rosji, mróz osiągnął wartość minus 68 stopni Celsjusza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Rekordowa aukcja tuńczyka w Japonii. Co kryje się za tokijską licytacją?
W trakcie licytacji na tokijskim targu rybnym Toyosu padł jeden z pierwszych rekordów ustanowionych w 2026 roku. Japoński przedsiębiorca nazywany „królem tuńczyków” dokonał najdroższego w historii zakupu tej słonowodnej ryby. Wraz z wzrostem cen tuńczyka błękitnopłetwego zwiększa się ryzyko jego wyginięcia
Targ rybny Toyosu to jedna z najważniejszych tego typu przestrzeni handlowych w Japonii. Ten największy w kraju rynek handlujący zwierzętami wodnymi został przeniesiony w 2018 roku na jedną z wysp w Zatoce Tokijskiej. Najbardziej rozpoznawalnym elementem Toyosu są aukcje tuńczyków błękitnopłetwych, podczas których regularnie padają rekordy cenowe. Do kolejnego takiego wydarzenia doszło na początku 2026 roku, gdy jeden z tuńczyków został sprzedany za rekordowe 510,3 mln jenów, czyli ponad 11 mln złotych, stając się najdroższą rybą tego gatunku sprzedaną w historii. „Król tuńczyków” z kolejnym rekordem Ryba została wylicytowana przez japońskiego przedsiębiorcę Kiyoshiego Kimurę, właściciela popularnej w całym kraju sieci restauracji serwujących sushi. To nie pierwszy raz, gdy Kimura zdobywa miano nabywcy najdroższego tuńczyka na świecie. Podobne rekordy Japończyk bił już kilkukrotnie: w 2012 r. kupił rybę za – rekordowe wówczas – 56,5 mln jenów, by rok później ponownie zapłacić więcej, wydając 155 mln jenów. Poprzedni rekord wynosił 333,6 mln jenów i padł w 2019 roku, stając się najwyższą ceną zapłaconą za tuńczyka sprzedanego w nowej hali Toyosu. Jak podaje agencja prasowa AFP, sam nabywca najdroższego tuńczyka błękitnopłetwego nie krył zdziwienia wylicytowaną kwotą: „Byłem zaskoczony tą ceną. Mam nadzieję, że jedząc tego tuńczyka, jak najwięcej osób poczuje przypływ energii” – powiedział Kiyoshi Kimura. Ponad dwustukilogramowa ryba prosto na talerz Ryba wylicytowana przez „króla tuńczyków” ważyła 243 kilogramy. Ten okaz, złowiony u północnych wybrzeży Japonii, mógłby stać się pożywieniem dla kilkuset osób. Nic więc dziwnego, że zwycięzca licytacji niemal od razu rozpoczął jego serwowanie w jednej ze swoich restauracji. Krótko po zakończeniu aukcji tuńczyk został specjalistycznie rozebrany i przerobiony na sushi, które natychmiast trafiło do sprzedaży. Za jedną rolkę należało zapłacić około 500 jenów (ok. 11,50 zł). Goście restauracji nie kryli zachwytu nad wyjątkową rybą. Jedna z klientek podkreślała, że rozpoczęcie nowego roku od tak obiecującego dania ma szczególne znaczenie, podczas gdy inny gość rozpływał się nad konsystencją i smakiem tuńczyka. Słonowodne złoto zagrożone – populacja tuńczyka błękitnopłetwego maleje Stały wzrost cen tuńczyka błękitnopłetwego sprawia, że ryba ta staje się wyjątkowo atrakcyjnym celem połowów. Liczne, często nieujawniane i nierejestrowane połowy przyczyniają się do gwałtownego spadku liczebności tego gatunku. W ciągu ostatnich 50 lat populacja tuńczyka błękitnopłetwego zmniejszyła się co najmniej o 50%. Ryba ta poławiana jest nie tylko w Japonii, lecz także w wielu krajach europejskich, które odpowiadają łącznie za ponad połowę światowych połowów tego gatunku. Co istotne, walory smakowe tuńczyka błękitnopłetwego zostały szerzej docenione stosunkowo niedawno. Wzrost jego popularności wiąże się bezpośrednio z rosnącą modą na japoński przysmak – sushi, który po II wojnie światowej zaczął coraz częściej pojawiać się także na europejskich talerzach. Warto również podkreślić, że intensywne połowy tuńczyka mają negatywny wpływ na inne morskie gatunki. Żółwie morskie oraz rekiny są regularnie przypadkowo wyławiane podczas połowów tej cennej ryby. Potencjalne wyginięcie tuńczyka błękitnopłetwego mogłoby doprowadzić do poważnego zaburzenia ekosystemów morskich, eliminując kluczowe ogniwo łańcucha pokarmowego. Źródło: BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jaki jest najgłośniejszy dźwięk, który kiedykolwiek nagrano? Nie został wywołany przez człowieka
Startujący odrzutowiec, ryk wieloryba czy impreza sąsiadów z piętra wyżej potrafią być bardzo dotkliwe, ale daleko im do najgłośniejszego dźwięku, który kiedykolwiek udało się nagrać. Erupcja wulkanu z Tonga wywołała odgłos tak potężny, że wielokrotnie okrążył on cały glob.
To nie zwierzęta czy maszyny dostarczają nowych rekordów w dziedzinie akustyki, a sam Wszechświat: wybuchy wulkaniczne czy upadki meteorytów potrafią siać spustoszenie nie tylko na powierzchni Ziemi, ale także w świecie dźwięku. Co było jednak najgłośniejsze? Najgłośniejszy dźwięk w całej historii Za najgłośniejszy zarejestrowany – a nie nagrany, to ważne w tej historii – dźwięk uważa się erupcję wulkanu Krakatau, która miała miejsce 27 sierpnia 1883 roku. Eksplozja była słyszana w promieniu ponad 4300 km – od Australii po wyspę Rodrigues na Oceanie Indyjskim. Skala tego zjawiska była tak ogromna, że relacje marynarzy oddalonych o ponad 60 km opisują pęknięcie błon bębenkowych od natężenia fali dźwiękowej. Według szacunków współczesnych naukowców wybuch osiągnął 310 dB w odległości 100 km od epicentrum, co znacząco przekracza próg bólu i wytrzymałości człowieka. Fala uderzeniowa była tak silna, że okrążyła kulę ziemską siedmiokrotnie, a zjawisko to zostało udokumentowane przez barometry na całym świecie. Trudno jednak zmierzyć dokładnie poziom dB: nie istniały wystarczająco precyzyjne instrumenty pomiarowe, co sprawia, że dane są obarczone dużym marginesem błędu. Wybuch Krakatau uwolnił energię równą 200 megatonom trotylu, wywołując nie tylko potężny huk, ale również ogromne zniszczenia oraz zmiany klimatyczne. Jest to przykład, jak naturalne zjawiska mogą osiągać poziom energetyczny niedostępny dla współczesnej technologii. Wybuch wulkanu Hunga jest najgłośniejszym nagranym dźwiękiem na świecie Krakatau wybuchł jednak dawno temu. W styczniu 2022 roku doszło do potężnej erupcji podwodnego wulkanu Hunga Tonga–Hunga Ha'apai położonego na wyspach Tonga. To niezwykle silne zjawisko wywołało nie tylko fale tsunami, ale również niespotykaną dotąd falę dźwiękową, która obiegła Ziemię wielokrotnie. Naukowcy uznali tę eksplozję za najgłośniejszy dźwięk zarejestrowany w nowoczesnej historii pomiarów. Eksplozja była na tyle silna, że dźwięk był słyszalny tysiące kilometrów od źródła – od Alaski aż po Europę Środkową. Nie była to jednak zwykła fala akustyczna. Według prof. Davida Fee z Instytutu Geofizycznego na Uniwersytecie Alaska Fairbanks, wybuch wywołał falę uderzeniową, która znacząco różni się od typowego dźwięku. Fala ta miała charakter nadźwiękowy i nie mieściła się w standardowej skali dB. Jak naukowcy zmierzyli skalę eksplozji? Jedna z najbliżej położonych stacji naukowych znajdowała się w Nukua'lofa, 68 km od epicentrum erupcji. Tam zarejestrowano skok ciśnienia atmosferycznego o wartości około 1 800 paskali. Wyliczono, że spowodowała je siła porównywalna do wybuchu 100 bomb, które spadły na Hiroshimę. Milton Garces, dyrektor Infrasound Laboratory na Uniwersytecie Hawajskim, zaznaczył, że próba przeliczenia tego zjawiska na tradycyjne decybele byłaby błędna. Gdyby jednak spróbować oszacować tę wartość w odległości 1 metra od źródła, wynik wynosiłby około 256 dB. To znacznie przekracza próg bólu dla ludzkiego ucha, który wynosi około 140 dB. Dla porównania, start statku kosmicznego wywołuje „zaledwie” 190 dB. Jakie dźwięki jest w stanie znieść ludzkie ucho? Zazwyczaj ludzie tolerują dźwięki do około 140 dB. Powyżej nich hałas staje się bolesny i nie do zniesienia. Według WHO nieodwracalne uszkodzenie słuchu może nastąpić już po kilku godzinach ciągłego słuchania dźwięku o natężeniu 85 dB, 14 minutach przy 100 dB i dwóch minutach przy 110 dB. Niektóre odkurzacze potrafią generować 75 dB, piła łańcuchowa 110 dB a silnik odrzutowca 140 dB. Warto pamiętać o ochronie słuchu i stosować słuchawki. Dlaczego dźwięku wybuchu wulkanu nie można porównać do ryku odrzutowca? Fale dźwiękowe powyżej 194 dB przestają zachowywać się jak klasyczny dźwięk – zamiast fal kompresji i rozrzedzenia, mamy do czynienia z falą uderzeniową, czyli frontem ciśnienia poruszającym się z prędkością większą niż dźwięk. W przypadku Tonga eksplozja była zbyt potężna, by można było opisać ją za pomocą klasycznych jednostek akustycznych. Dodatkowo większość energii wybuchu znajdowała się poza zakresem słyszalnym dla ludzkiego ucha, co czyni tę falę dźwiękową nietypową – była odczuwalna niemal na całym świecie, ale niekoniecznie słyszalna. Źródło: Livescience.com, National Oceanic and Atmospheric Administration Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rekordy niskiej temperatury biją na głowę nasze polskie zimy. Oto najzimniejsze miejsca świata
Minusowe temperatury w Polsce to nic w porównaniu z rekordami mrozu notowanymi na świecie. Naukowcy od dekad badają zarówno naturalne bieguny zimna, jak i temperatury osiągane w kosmicznej próżni i laboratoriach. Gdzie jest najzimniej?
W tym artykule: Najzimniejsze miejsca na świecie Najniższa temperatura na Ziemi Czym jest temperatura? Najzimniejsze miejsce w kosmosie Najniższa temperatura uzyskana w laboratorium Czy istnieje górna granica temperatury? Gdy zimą temperatury spadają poniżej zera stopni Celsjusza, zaczynamy mówić o mrozach. Jednak zmiany klimatyczne sprawiają, że zimy stają się coraz łagodniejsze. Rekordowe mrozy, przynajmniej w Polsce, należą więc raczej do historii. Najzimniejsze miejsca na świecie Gdzie odnotowano najniższą temperaturę w naszym kraju? Mówi się, że polski biegun zimna to Suwałki. W tym mieście faktycznie odnotowuje się niskie temperatury. Czasami mianem polskiego bieguna zimna określa się całą Suwalszczyznę lub wręcz Podlasie. Obecnie jednak najniższe średnie temperatury w zimie oraz roczne notowane są na powstałej w roku 1995 stacji meteorologicznej Nadleśnictwa Świeradów na Hali Izerskiej. W każdym miesiącu notuje się tam temperatury ujemne, a śnieg zalega do maja. Jednak historycznie najzimniejsze miejsce w Polsce to Siedlce. 11 stycznia 1940 r. padł tu oficjalny polski rekord mrozu, wynoszący minus 41 st. C. Nieoficjalny miał zostać pobity w Rabce, 10 lutego 1929 r. Wyniósł aż minus 46 st. C. Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? Okazuje się, że temperatura na Księżycu osiąga jeszcze większe wahania dobowe, niż wcześniej sądzono. W ciągu księżycowego dnia, panuje tam ekstremalny upał, a w nocy – niewiarygodny... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-na-ksiezycu-czy-jest-zabojcza-dla-czlowieka-dlaczego-astronauci-musza-miec-kombinezony-fot-heritage-space-heritage-images-getty-images-c17ed25.jpeg" width="938" height="472" alt="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" title="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" /> Formalnie biegun zimna to punkt, w którym odnotowano najniższą na danej półkuli minimalną temperaturę powietrza. W przypadku półkuli północnej jest to wioska Tomtor na Syberii. Najniższą temperaturę wynoszącą minus 72,2 st. C zarejestrowano tu 14 stycznia 2004 r. Jednak najzimniejsze miejsce na świecie znajduje się na półkuli południowej. To stacja Wostok na Antarktydzie. 20 lipca 1983 r. odnotowano tu minus 89,6 st. C. To mniej niż temperatura, przy której dwutlenek węgla zamienia się w suchy lód! 10 sierpnia 2010 zaobserwowano na Antarktydzie temperaturę minus 93,2 st. C. Jednak ten pomiar nie jest oficjalnie uznawany, ponieważ wykonały go satelity. Najniższa temperatura na Ziemi Rekord zimna na naszej planecie padł wysoko w atmosferze. 29 grudnia 2018 roku jedna z chmur rozciągnęła się na prawie 21 kilometrów, a jej wierzchołek sięgnął dolnej stratosfery. Czujnik VIIRS na satelicie NOAA-20 zarejestrował wówczas, że jego temperatura spadła do minus 111 stopni Celsjusza. Nawet w huraganach, tajfunach czy cyklonach tropikalnych temperatura zwykle jest jakieś 30 stopni wyższa. Mamy tym samym do czynienia z najniższą temperaturą, jaką do tej pory zarejestrowano na naszej planecie. Taka temperatura to anomalia. Podobne rekordy mogą jednak pojawiać się znacznie częściej z powodu zmian klimatu. Na częstotliwość występowania ekstremalnie wysokich ma bowiem wpływ temperatura wód oceanicznych. A ta się zwiększa. Dlatego wierzchołki chmur o temperaturze niższej niż minus 100 stopni Celsjusza mogą przestać być wyjątkami w obserwowanych zjawiskach meteorologicznych. Czym jest temperatura? Co to w ogóle jest temperatura? Wielu z nas miałoby problem z odpowiedzią na to pytanie, które często słyszą studenci chemii na pierwszym roku. Na co dzień często o niej mówimy, posługujemy się pojęciami ciepła i zimna. Jednak gdy dochodzimy do szczegółów, zaczynamy się gubić. Temperatura to miara ruchu elementów składowych materii. W naszym codziennym życiu chodzi o atomy). Im więcej energii im dostarczymy, tym silniej drgają, podskakują i oddalają się od siebie. Taka definicja pokazuje, że musi istnieć dolna granica temperatury. Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? W całym okresie istnienia naszej planety jej klimat zmieniał się wiele razy w naturalny sposób. Niekiedy duże powierzchnie Ziemi pokrywały lodowce. 400 tys. lat temu na części Grenlandii ro... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kiedy-ostatni-raz-mialo-miejsce-globalne-ochlodzenie-czy-moze-nadejsc-w-przyszlosci-fot-owen-humphreys-pa-images-via-getty-images-63267d3.jpeg" width="938" height="584" alt="Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? (fot. Owen Humphreys/PA Images via Getty Images)" title="Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? (fot. Owen Humphreys/PA Images via Getty Images)" /> To minus 273,15 stopni Celsjusza. Niżej zejść się nie da, bo w tej temperaturze atomy przestają się poruszać. A nie mogą przecież być bardziej nieruchome niż nieruchome. To zero absolutne. Najzimniejsze miejsce w kosmosie Oczywiście jeszcze zimniej niż na Ziemi jest w kosmosie. Bardzo zimne są kratery na biegunie południowym Księżyca. Ich brzegi są tak wysokie, że w środku panuje wieczny mrok. Temperatura utrzymuje się tam na poziomie minus 240 st. C. To rekordowy mróz w Układzie Słonecznym. Na dziennej stronie Plutona jest „tylko” minus 230 st. C. Temperatury na stronie nocnej zmierzyć jeszcze nie potrafimy. Jak zimna jest przestrzeń kosmiczna? Wypełnia ją tzw. promieniowanie reliktowe. To „echo” Wielkiego Wybuchu, czyli fale elektromagnetyczne wypełniające cały kosmos. Ich średnia temperatura to minus 270,3 st. C. Jednak istnieje miejsce zimniejsze niż kosmiczna próżnia. To Mgławica Bumerang, znajdująca się w gwiazdozbiorze Centaura. Jej gwałtowna ekspansja sprawiła, że tworzący ją gaz ochłodził się bardziej, niż otaczająca go przestrzeń kosmiczna. Osiągnął temperaturę do minus 272,15 st. C, czyli zaledwie jeden stopień powyżej zera absolutnego. Najniższa temperatura uzyskana w laboratorium Zero absolutne to ostateczne zamrożenie wszelkiego ruchu. I choć jest to granica nie do przekroczenia, badacze od dawna próbują się do niej coraz bardziej zbliżyć. Osiąganie temperatur bliskich zera absolutnego wymaga stosowania najnowszych technologii. Aby maksymalnie spowolnić atomy, uczeni „strzelają” do nich impulsami laserowymi, pakują je do pułapek utworzonych z silnych pól magnetycznych i grawitacyjnych. Efekty? W temperaturze pokojowej atomy śmigają z prędkością porównywalną z samolotem odrzutowym. W laboratoriach niskich temperatur zwalniają tak, że w ciągu minuty pokonują zaledwie 5 cm. Od 1999 r. rekord zamrażania należał do Finów z Uniwersytetu Aalto. Zbliżyli się do zera absolutnego na 100 pikokelwinów – mniej niż jedną miliardową stopnia. W 2021 r. rekord ten pobili Niemcy z Uniwersytetu w Bremen. Osiągnęli temperaturę wyższą od zera absolutnego o zaledwie 38 bilionowych części stopnia. To na pewno nie będzie ostatnie słowo badaczy. Najnowsze propozycje to przeniesienie badań w przestrzeń kosmiczną, gdzie możliwe będzie osiągnięcie jeszcze niższej temperatury. Czy istnieje górna granica temperatury? Górna granica temperatury teoretycznie może być nieskończona. W miarę przyśpieszania atomy mogą rozpadać się na elementy składowe – najpierw protony i neutrony, potem kwarki. Aż w końcu osiągną stan, który istniał w chwili Wielkiego Wybuchu, kiedy współczesna fizyka zderza się z nieskończonościami. Kiedy jest za gorąco dla człowieka? Niebezpieczna temperatura jest niższa niż sądzisz Odporność ludzkiego organizmu na upał jest o wiele niższa, niż sądziliśmy. Zazwyczaj bowiem, mierząc skwar, uwzględniamy jedynie temperaturę powietrza, a zapominamy o wilgotności. Tymcza... Jednak uczeni sądzą, że może istnieć temperatura maksymalna. Tyle, że nadal nie są pewni, jaka. Być może sięga nawet miliarda jottakelwinów. To bilion miliardów miliardów miliardów stopni. Źródła: archiwum NG, LiveScience.
Rekordowy sukces Fridy Kahlo. Jej obraz został sprzedany za 54,7 mln dolarów
Padł rekord dotyczący najdroższego sprzedanego obrazu namalowanego przez kobietę. Dzieło meksykańskiej autorki nosi nazwę „El sueño (La cama)” i choć opowiada o tematyce sennej, to jego cena zdecydowanie stawia na nogi.
Meksykanka Frida Kahlo to jedna z najbardziej rozpoznawalnych artystek XX-wiecznego malarstwa. Jej autoportret pt. „Diego i ja” (Diego y yo) był dotychczas najdrożej sprzedanym obrazem jakiegokolwiek latynoamerykańskiego twórcy, osiągając cenę 143 mln złotych. Artystka z Meksyku musiała jednak ustąpić pierwszego miejsca… samej sobie, bijąc tym samym rekord najdroższej pracy namalowanej przez kobietę. „Sen (łóżko)” – historia rekordowego obrazu Obraz, który został sprzedany za rekordowe 54,7 mln dolarów amerykańskich (ok. 202 mln zł), przedstawia senną scenę z udziałem Fridy Kahlo. Portretowana artystka leży w łóżku na tle pochmurnego nieba, a nad nią, na górnej pryczy, spoczywa obwiązany pnączami ludzki szkielet. Motyw snu był charakterystyczny w twórczości meksykańskiej artystki. Prawdopodobną przyczyną takich inspiracji był wypadek, jakiego doznała w wieku osiemnastu lat. W wyniku kolizji autobusu z tramwajem Frida odniosła poważne obrażenia, przez które została unieruchomiona w łóżku na trzy miesiące. W czasie długiej i żmudnej rekonwalescencji Kahlo odkryła swoją pasję do malowania autoportretów. Rodzina zamontowała jej specjalne lustro na baldachimie, aby mogła malować, leżąc w łóżku. Sama artystka po wypadku pisała: „Nie jestem martwa i mam powód, by żyć. Tym powodem jest malarstwo”. Połączenie sennego nastroju, autoportretu i motywu śmierci – tak ważnego w kulturze meksykańskiej – stało się jedną z cech charakterystycznych prac Kahlo. Za takie właśnie dzieła kolekcjonerzy są dziś gotowi płacić dziesiątki milionów dolarów. Gdzie i komu sprzedano obraz? Podobnie jak poprzedni rekordowy autoportret, obraz „Sen (łóżko)” został wylicytowany w kultowym domu aukcyjnym Sotheby’s w Nowym Jorku. Co ciekawe, pochodził z prywatnej kolekcji. Anna Di Stasi, szefowa działu sztuki latynoamerykańskiej w Sotheby’s, przyznaje, że to jedno z ostatnich dzieł tej klasy, które wciąż znajduje się w rękach indywidualnych właścicieli. „El sueño (La cama)” przez 30 lat nie było prezentowane publicznie. Dopiero wraz z ogłoszeniem aukcji obraz trafił na krótkie tournée, podczas którego odwiedził Londyn, Paryż, Hongkong i Abu Zabi. Dane dotyczące nowego właściciela pozostają anonimowe, dlatego obecnie nie wiadomo, jaka przyszłość czeka najdroższy obraz namalowany przez kobietę. Inni rekordziści w malarstwie Najnowszy rekordzista zastąpił na pierwszym miejscu dzieło „Jimson Weed/White Flower No. 1”. Praca autorstwa amerykańskiej malarki Georgii O’Keeffe została w 2014 roku sprzedana za 44,4 mln dolarów amerykańskich. Listę najdroższych obrazów namalowanych przez mężczyzn otwiera „Zbawiciel świata” autorstwa Leonardo da Vinci. Dzieło to zostało kupione w 2017 roku za ponad 450 mln dolarów przez saudyjskiego księcia Badra bin Farhana Al Sauda. Kolejne miejsca zajmują prace m.in. Paula Cézanne’a, Jacksona Pollocka, Rembrandta i Gustava Klimta. Źródła: CNN, National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Najmniejsze ptaki polskie ważą tylko kilka gramów. To puchate perełki naszej fauny
Mysikróliki to jednocześnie najmniejsze ptaki polskie i całej Europy. Ważą od 5 do 7 gramów i bez trudu mieszczą się w dłoni. Spotkacie je w całej Polsce.
Spis treści: Najmniejsze ptaki polskie Niezwykłe umiejętności mysikrólików Mysikrólik – co oznacza jego nazwa i skąd się wzięła? Inne najmniejsze ptaki Polski Ważą średnio 6 gramów, a po długim locie lub mroźnej nocy jeszcze mniej. A jednak potrafią pokonywać wielkie odległości i bez problemu przeżyć nawet srogie zimy. Mysikróliki to prawdziwe „żywe srebro” – najmniejsze ptaki polskie i europejskie. Najmniejsze ptaki polskie Długość ciała mysikrólika wynosi zaledwie 8,5–9,5 cm, a masa około 4–7 gramów. Rozpiętość skrzydeł mieści się w granicach 13–16 cm. Pamiętajmy, że wymiary podaje się razem z piórami, więc w tej drobniutkiej puchatej kulce, jaką jest mysikrólik, kryje się jeszcze mniejsze ciałko. Dla porównania – uważany za małego ptaka wróbel zwyczajny może ważyć nawet 40 gramów, czyli prawie 6 razy więcej niż statystyczny mysikrólik. Ubarwienie Charakterystyczną cechą mysikrólika jest złocistożółta pręga na czubku głowy, otoczona czarnymi paskami – u samców pręga jest bardziej jaskrawa niż u samic. Reszta upierzenia jest oliwkowozielona z białawym brzuchem, co pomaga ptakowi doskonale wtopić się w otoczenie. Jego niewielkie, czarne oczka oraz delikatny dziobek dodają mu uroku. Tryb życia Jest ptakiem niezwykle ruchliwym i energicznym. Spędza większość czasu skacząc po gałęziach drzew i krzewów w poszukiwaniu owadów i pajęczaków, które stanowią jego główne pożywienie. W zimie, kiedy dostęp do owadów jest utrudniony, uzupełnia dietę nasionami drzew iglastych. Jest to ptak towarzyski, często widywany w mieszanych stadach z innymi gatunkami (np. sikorami), szczególnie zimą. Występowanie Mysikrólika można spotkać w całej Polsce, choć najliczniej występuje w lasach iglastych, zwłaszcza w borach świerkowych. Preferuje gęste drzewa, gdzie znajduje schronienie i pożywienie. Ze względu na wielkość i tryb życia mysikrólika znacznie łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć. A śpiewa wysoko i głośno, o różnych porach roku, nawet zimą. W Europie jest szeroko rozpowszechniony – od Półwyspu Iberyjskiego po Skandynawię i Ural. Zamieszkuje także Azję oraz w północną Afrykę. Rozmnażanie Gniazda mysikrólików mają formę głębokiego koszyczka z otworem u góry i są niezwykle małe – mają około 7 cm, średnicy. To finezyjne konstrukcje z gałązek, traw, mchów i porostów, komfortowo wyścielone piórami i sierścią. W takiej kulce mieści się nie tylko samica, ale nawet 12 jaj, ułożonych często w dwie warstwy, a potem piskląt. Okres lęgowy mysikrólików trwa od kwietnia do lipca. Po wykluciu młode pozostają w gnieździe przez ok. dwa tygodnie. W sezonie lęgowym mysikróliki mogą wyprowadzić nawet dwa lęgi. Niezwykłe umiejętności mysikrólików Mysikróliki, wbrew swoim rozmiarom, są ptaszkami odważnymi i wytrzymałymi, szczególnie na niskie temperatury. Potrafią także odbywać bardzo dalekie wędrówki. Są ptakami migrującymi lub osiadłymi. Populacje europejskie, szczególnie na północy kontynentu, są osiadłe. Stwierdzono, że mysikróliki przelatują nad całym Bałtykiem. Dla tak małego ptaka, z minimalnymi zapasami tłuszczu, to wielki wysiłek. Mysikróliki po wylądowaniu na polskim wybrzeżu muszą przez kilka godzin dochodzić do siebie. Ich europejskie zimowiska to m.in. Hiszpania, Włochy, Grecja i kraje bałkańskie. Migracje mysikrólików odbywają się w marcu–kwietniu, a z powrotem od września do listopada. Bernd Heinrich w książce "Zimowy świat. Jak zwierzęta radzą sobie z zimnem" opisuje sposoby mysikrólików na przetrwanie niskich temperatur. Wpadają one w czasowe odrętwienie – coś na kształt krótkotrwałego snu zimowego. Obniżają temperaturę ciała, ich łapki mają wtedy niemal zero stopni Celsjusza. Wtulają głowy w pióra i tak mogą przetrwać najzimniejsze godziny nocy i duże mrozy. Często nocują w grupach, przytulone do siebie, co pozwala im zachować ciepło. Mysikrólik – co oznacza jego nazwa i skąd się wzięła? „Królik” w nazwie tego ptaszka oznacza „mały król”. „Królewski” rdzeń ma też jego łacińska nazwa: Regulus regulus. Regulus oznacza księcia lub królewicza. Także w języku angielskim rodzina mysikrólików to kinglets, choć sam gatunek nazywa się goldcrest. W języku greckim mysikróliki i strzyżyki określane są jako basileus i basiliskos – czyli odpowiednio król i królewiątko. Skąd te międzynarodowe nawiązania do królewskości w przypadku tak małego ptaka? Prawdopodobnie z folkloru i baśni, wywodzących się ze starożytnej opowieści o „królu ptaków”, przytaczanej przez Arystotelesa i Pliniusza. Mówi ona o konkursie na króla wszystkich ptaków. Miał nim zostać ten, który potrafi latać najwyżej. Wydawało się, że będzie to orzeł, ale kiedy ten zaczął słabnąć, spod jego skrzydeł wyleciał maleńki mysikrólik i wzniósł się jeszcze wyżej. Mysikrólika prawdopodobnie dobrze znali także rybacy i żeglarze, bo podczas migracji przysiadał na masztach statków. Być może także żółta pręga na główkach tych ptaków kojarzyła się z koroną. Inne najmniejsze ptaki Polski Niezwykle mały i lekki mysikrólik to niejedyny tak niewielki ptak występujący w Polsce. Ma całkiem liczne towarzystwo ptaszków z których największe osobniki ważą tylko około 10 gramów lub niewiele więcej. Ptaki podobnej wagi i wielkości to między innymi: zniczek, strzyżyk, sikora sosnówka, modraszka zwyczajna (inaczej sikora modraszka), pełzacz leśny, muchołówka mała, sikora lazurowa (występuje w Polsce sporadycznie). Najmniejszy z nich jest zniczek. Jest także najbliższym krewnym naszego bohatera, mysikrólika. I bywa z nim mylony, bo na głowie także ma jaskrawożółtą, wpadającą w kolor pomarańczowy pręgę. Ubarwienie zniczka jest nieco bardziej kontrastowe i kolorowe. Zniczek jest minimalnie większy i cięższy od mysikrólika a biolodzy przypuszczają że te dwa gatunki oddzieliły się od siebie dość późno, bo w okresie zlodowaceń. Zniczek zajął raczej południowe rubieże Europy i zupełnie nie występuje w Skandynawii. W Polsce jest coraz liczniejszy, zapewne dzięki ocieplającemu się klimatowi. Na zimę póki co odlatuje na południe. Warto również wspomnieć o strzyżyku (Troglodytes troglodytes), który jest jednym z najmniejszych ptaków w Polsce, choć nie tak małym jak mysikrólik. Strzyżyk wyróżnia się krępą budową ciała, krótkim ogonkiem trzymanym pionowo oraz brunatnym, prążkowanym upierzeniem. W przeciwieństwie do mysikrólika i zniczka, preferuje środowiska krzewiaste i poszycie lasów liściastych. Prowadzi głównie naziemny tryb życia. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Niezwykły dorsz olimpijczyk przepłynął 860 kilometrów w górę rzeki. To absolutny rekordzista
Australijski dorsz Murray Arnie dokonał niemożliwego – wykorzystał powodzie i wyruszył w niespotykaną dla jego gatunku podróż, podczas której pokonał prawie tysiąc kilometrów, z czego większość w górę rzeki. Chociaż nie od razu pochwalił się olimpijskim wyczynem, to naukowcom udało się prześledzić jego trasę. Jego ekscesy mogą świadczyć o poprawie kondycji całego ekosystemu.
Arnie jest dorszem Murray, czyli dużą, słodkowodną rybą drapieżną zamieszkującą Australię i teraz już na zawsze zapisał się w annałach historii. Pobił absolutny rekord migracji swojego gatunku, przepływając 860 kilometrów wzdłuż rzeki Murray. Drugie miejsce pokonało zaledwie 160 kilometrów, więc naukowcy głowią się, co wstąpiło w wielką rybę. Dorsz Arnie popłynął ku przygodzie Można się zastanawiać, co Arnie – który zawdzięcza swoje imię australijskiej pływaczce, mistrzyni olimpijskiej Ariarnie Titmsie – tak właściwie robił w rzece. Dorsze są przecież rybami słonowodnymi, a najbardziej kojarzymy je z dorszem atlantyckim. Cóż, Arniego łączy z nimi jedynie nazwa – dorsz Murray to kompletnie inny gatunek ryby. To duży, słodkowodny drapieżnik. Olimpijczyk został oznakowany w 2022 roku w Mullaroo Creek, około 13 godzin jazdy samochodem od Sydney. Miał wówczas 4 lata i ważył niespełna 1,7 kilograma i nikt nie spodziewał się, że dokona niemożliwego. To historia jak z filmu o najmniejszym chłopcu z klasy, który zostaje rekordzistą świata. Powódź, która zmieniła wszystko Niedługo po oznakowaniu przez region zamieszkiwany przez sympatycznego Arniego przetoczyły się ciężkie powodzie, a ryba rozpoczęła swoją niebywałą wędrówkę. Wykorzystała zalewającą teren wodę i upadające tamy, by pokonać dystans, który wcześniej wydawał się niemożliwy do osiągnięcia dla tego gatunku. W ciągu niespełna dwóch miesięcy ryba pokonała 760 kilmetrów w górę rzeki Murray, a następnie, w ciągu kilkunastu kolejnych tygodni przebyła 100 kilometrów w dół rzeki, wykorzystując inne koryta i wracając w kierunku domu. Łącznie Arnie zwiedził 860 kilometrów, bijąc dotychczasowy rekord innego dorsza Murray, który wynosił… 160 kilometrów. To deklasacja. Naukowcy śledzili jego trasę z zapartym tchem Jednym z pierwszych, którzy zauważyli dane wskazujące na ekstremalną migrację Arniego, był Zed Tonkin z Departamentu Energii, Środowiska i Działań Klimatycznych australijskiego stanu Wiktoria. Dla badaczy było to całkowite zaskoczenie, ponieważ w historii badań nad tym gatunkiem nie zaobserwowano podobnego przypadku. Tonkin uważa, że zjawisko to nie byłoby możliwe, gdyby nie specyficzne warunki hydrologiczne: podczas powodzi usunięto bariery w systemie rzecznym Murray, co stworzyło korytarz umożliwiające podróże. – Dla ryb było to jak zaproszenie – twierdzi naukowiec. Arnie na przedpolu dorszowej ofensywy Rekordowa migracja Arniego ma nie tylko wymiar symboliczny, ale i naukowy. Jak uważają badacze możliwość rozrodu i migracji dorszów Murray jest wyznacznikiem dobrej kondycji ekosystemu rzecznego. To wyjątkowe zwierzęta: dorsze te mogą dożyć nawet 48 lat, osiągnąć 1,8 metra długości i ważyć ponad 80 kilogramów. Ich przetrwanie wpływa na stabilność biologiczną całego systemu rzeki, a zrozumienie zachowań Arniego pozwoli naukowcom dostosować przepływ wody w celu ochrony środowiska na całym świecie. Dziękujemy, Arnie! Źródło: phys.org, Ecological Applications Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najwyższy most na świecie otwarty. Jak wygląda trasa zawieszona na 625 metrach?
Od teraz mieszkańcy chińskiej prowincji Kuejczou będą mogli skrócić sobie drogę z dwóch godzin do niespełna dwóch minut. Wszystko za sprawą Huajiang Canyon Bridge – najwyższego mostu drogowego na świecie. Konstrukcja pobiła dotychczasowego rekordzistę o ok. 60 metrów.
Do tej pory tytuł najwyższego mostu drogowego na świecie dzierżył sąsiad nowopowstałej przeprawy – Beipanjiang Bridge. To, że dotychczasowy czempion znajdował się jedynie 200 kilometrów od nowego mostu, nie może dziwić. Prowincja Kuejczou nazywana jest potocznie „królestwem mostów”. To właśnie tam znajduje się około połowa ze stu najwyższych mostów świata. Jak wygląda most? Huajiang Canyon Bridge został rozwieszony nad kanionem rzeki Beipan. Wysokość pomiędzy drogą a dnem doliny wynosi aż 625 metry. To ponad dwa razy więcej niż wysokość warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki ustawionego jeden na drugim. Cała długość mostu wynosi 2890 metrów, z czego 1420 to odcinek wiszący nad kanionem. Budowa konstrukcji trwała ponad trzy lata, co stanowi dobry wynik jak na tak wymagające środowisko pracy. Dodatkowo budowniczowie postawili sobie za cel minimalną ingerencję w krajobraz chińskich gór. W tym celu zastosowano technologię „zero wykopów”, dzięki której górski pejzaż nie uległ znacznemu przekształceniu. Pozostaje jednak pytanie, czy ta technika budowy jest rzeczywistą troską o ekologię, czy jedynie PR-ową zagrywką chińskiego rządu. Jak most skróci podróżowanie? Konstrukcji nie można jednak, póki co, odmówić społecznego wpływu. Przed powstaniem mostu, przejście lub dojazd między stronami kanionu wymagał około dwóch godzin. To wydłużało nie tylko samo podróżowanie, ale i transport towarów przewożonych pomiędzy miastami z obu brzegów doliny. Dzięki nowemu mostowi, ten sam odcinek będzie można przebyć w zaledwie dwie minuty. Szefowa prowincjonalnego departamentu transportu w Kuejczou, Zhang Yin, nie kryje entuzjazmu spowodowanego nową inwestycją. Mówi o „ogromnej poprawie warunków komunikacyjnych” oraz o „nowym impulsie dla rozwoju społeczno-gospodarczego regionu”. Nie można więc zaprzeczyć temu, że most na zawsze odmieni nie tylko okoliczny krajobraz, ale również usprawni podróżowanie lokalnej ludności. Najwyższe mosty na świecie Chociaż Huajiang jest najwyższym mostem pod względem wysokości, to konstrukcją o największej wysokości własnej pozostaje most Millau we Francji (343 m wysokości struktury). Oznacza to, że chiński rekordzista jest najwyższy, jeśli mierzymy odległość pomiędzy trasą mostu a dnem doliny, nad którą został przerzucony. Francuska konstrukcja jest za to rekordzistką w wysokości samych pylonów podtrzymujących i stabilizujących most. Różnice wynikają z odmiennego podejścia inżynieryjnego. Most Huajiang przerzucono nad kanionem niczym zawieszoną tratwę – bez podpór sięgających dna doliny – dlatego jego rekord dotyczy wysokości prześwitu. Natomiast most Millau we Francji opiera się na wysokich pylonach zakotwiczonych w dnie doliny, a jego rekord odnosi się do wysokości samej konstrukcji. Źródła: TVN24, Channel News Asia Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekord Polaka: przepłynął Bałtyk w 8,5 godziny. „Jak zobaczyłem Rozewie to się popłakałem”
Maciek Rutkowski - mistrz świata i 20-krotny mistrz Polski w windsurfingu – przepłynął Bałtyk ze Szwecji do Polski. Morderczą trasę pokonał 18 września, teraz czas na procedury związane z wpisaniem wyczynu do Księgi Rekordów Guinnessa.
Trasę o długości 227,5 km Rutkowski pokonał w rekordowym czasie 8 godzin i 28 minut, pędząc w niektórych momentach z prędkością nawet 55 kilometrów na godzinę. Na metę w Surf Stolicy, we Władysławowie Rutkowski dotarł o 15:28. Czekały na niego tłumy. Mordercze kulisy rekordowej wyprawy „Po godzinie wyłączył mi się układ nerwowy. Były takie momenty, że nie wiedziałem gdzie mam płynąć. Widzisz gorzej, odczuwasz gorzej. Musisz się zmuszać, żeby pić. Fale z trzech stron. Musisz się zmuszać, żeby jeść. Zaczęły mnie łapać kurcze w rękach. Było dwa razy ciężej, niż myślałem. Jak zobaczyłem Rozewie, to się popłakałem” – opowiadał po dopłynięciu na metę Maciek Rutkowski. Jak tłumaczy w rozmowie z National Geographic, utrzymanie najwyższego poziomu uwagi po pewnym czasie staje się dla organizmu ogromnym wyzwaniem. Windsurfing to sport techniczny, wymagający umiejętności i koordynacji, które w tym przypadku trzeba było zachować przez ponad 8 godzin. Zwykle wyścigi, w których bierze udział Maciek Rutkowski trwają kilka minut. Stuprocentowa mobilizacja układu nerwowego była jednym z największych wyzwań. „Jak ucieka skupienie, to leżymy” – kwituje. Gdyby wiatr wiał trochę mocniej…. „Stanie w miejscu bez wiatru przez pierwsze dwie godziny nie było optymalne dla czasu rekordu, ale po tym piekle, które zobaczyłem i przeżyłem tam na środku, po moim mózgu odmawiającym współpracy, po 7 glebach i bólu jakiego nigdy nie czułem jestem naprawdę szczęśliwy, że udało mi się ukończyć to wyzwanie!” – pisał Rutkowski w mediach społecznościowych po powrocie. Gdyby nie brak dostatecznie silnego wiatru na samym początku próby, Rutkowski, jak sam szacuje, mógłby pokonać Bałtyk nawet w 6,5 godziny. Jednym z kluczowych czynników przy wyborze terminu była właśnie pogoda. Jak opowiada windsurfer, wiatry muszą być dostatecznie silne i koniecznie zachodnie. Najlepsze warunki zaczynają się jesienią, ale trzeba się „wstrzelić” także w odpowiednio długi dzień. Koordynacja wszystkich czynników była wielkim wyzwaniem. W pokonaniu Bałtyku pomagali m.in. ratownicy, fizjoterapeuci, ekipa filmowa, partnerzy zapewniający sprzęt. Trzymetrowe fale i zakłócenia sygnału Rutkowski wystartował punktualnie o 7 rano z Sandhamn na południu Szwecji, w asyście dwóch łodzi motorowych z ratownikami i ekipą wideo, która transmitowała przebieg morderczej trasy na żywo. Nie obyło się bez przygód. Polak mierzył się z falami sięgającymi 3 metrów i wiatrem dochodzącym w porywach do blisko 60 km na godzinę. Miał po drodze 7 wywrotek. „Zrobiło się tak mokro na łódce, że telefon sam wysyła wiadomości, nagrywa filmiki i fotki. (...) Maciek daje radę. Kilka wywrotek spowodowanych było trudnymi warunkami. Są momenty, że nie widzimy drugiej motorówki, bo chowa się między falami” – informowała na bieżąco ekipa ratunkowa na łodzi asekurującej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/MissionBalticmain-photo-1c9f88a.jpg" width="2322" height="3173" alt="Maciek Rutkowski to mistrz świata i wielokrotny mistrz Polski w windsurfingu. Fot. Misja Bałtyk | Krzysiek Jędrzejak - Baltic Surf Scapes" title="Maciek Rutkowski to mistrz świata i wielokrotny mistrz Polski w windsurfingu. Fot. Misja Bałtyk | Krzysiek Jędrzejak - Baltic Surf Scapes" /> Nie tylko sport – charytatywny cel wyprawy Maćka Rutkowskiego Maciek Rutkowski płynął nie tylko z myślą o rekordzie. W trakcie trasy odbywała się zbiórka na pomoc chorej Malwince – córce Bartka Marszałka, jedynego Polaka startującego w Mistrzostwach Świata Formuły 1 na wodzie. W chwili dotarcia Maćka na metę widzowie wpłacili blisko 70 tysięcy złotych. Łącznie zebrano ponad 120 tysięcy złotych. Spalone przez Maćka Rutkowskiego kilokalorie zostały pomnożone przez trzy – i taką sumę sam dorzucił do zbiórki. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
Hiszpańskie agencje meteorologiczne donoszą, że właśnie mija najgorętsze lato w historii tego kraju. 2025 rok przyniósł najwyższą średnią temperaturę w historii pomiarów, a tendencja nie jest optymistyczna. Specjaliści ostrzegają, że to dopiero początek.
AEMET – hiszpańska agencja meteorologiczna – ogłosiła we wtorek, że lato 2025 było najcieplejszym w historii pomiarów w tym kraju. Udało się nawet pobić rozgrzewający krew w żyłach rekord z roku 2022. Jeśli tendencja się utrzyma, krajowi grozi spustoszenie. Najgorętszy rok w historii pomiarów Średnia temperatura tego lata w Hiszpanii ustabilizowała się na poziomie 24,2°C, nieznacznie przebijając wynik z 2022 roku – wtedy wyniosła 24,1°C. Wygląda to na nieznaczny wzrost, ale gdy spojrzymy szerzej, sytuacja stanie się alarmująca. Warto wspomnieć, że dziewięć z dziesięciu najgorętszych lat w historii Hiszpanii (odkąd prowadzone są pomiary) przypadło na… XXI wiek. – Naprawdę zmierzamy w kierunku znacznie cieplejszych lat – powiedział na konferencji prasowej Ruben del Campo, rzecznik AEMET. Hiszpania w ogniu Szczególnie gorący okazał się sierpień. 16-dniowa fala upałów sparaliżowała kraj, wykazując średnią temperaturę wyższą o 4,6°C w porównaniu do pomiarów z poprzednich lat. Ekstremalnie suche lato skutkowało szalejącymi pożarami lasów w północnej i zachodniej Hiszpanii. Zginęły 4 osoby, a tysiące zostały zmuszone do opuszczenia domów. Pożary pochłonęły 350 000 hektarów ziemi. Instytut Carlosa III podaje, że bezpośrednio przez gorąco w samej Hiszpanii w sierpniu zginęło 1100 osób. To wzrost o niemal 50% w stosunku do 2024 roku. Iberia za gorąca dla turystów? Rzecznik AEMET zwraca uwagę, że niegdyś fale upałów zdarzały się znacznie rzadziej, a obecnie są zjawiskiem regularnym. To odstrasza turystów. Ostatnie lato w Hiszpanii bez fal upałów to wspomnienie 2014 roku. W 2025 roku 33 dni na 90 dni lata związane było z ekstremalnymi temperaturami. Co trzeci dzień gorąco było wprost nie do wytrzymania. Niestety, w innych zakątkach globu nie jest lepiej. Brytyjskie, japońskie czy południowokoreańskie agencje meteorologiczne informują, że w tych krajach lato 2025 także było najcieplejsze w historii. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne wyniki nie pozostaną jednak długo na tablicy rekordów. Źródło: AEMET Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Trzej bracia przepłynęli Pacyfik siłą własnych mięśni. Na lądzie poprosili o pizzę i piwo
Ewan, Jamie i Lachlan MacLean ze Szkocji przepłynęli Pacyfik bez wsparcia, bijąc rekord świata. Bracia płynęli na własnoręcznie zbudowanej łodzi wiosłowej i pokonali ponad 14 tysięcy kilometrów: z Peru do Australii.
To najszybszy nieprzerwany rejs bez dodatkowego wsparcia, jaki kiedykolwiek miał miejsce. MacLeanowie pobili rekord Rosjanina Fiodora Koniukowa (162 dni), który samotnie pokonał Pacyfik w 2014 roku. Najszybsza załoga w historii Bracia spędzili na Pacyfiku 139 dni i przepłynęli 14,484 km. z Peru do Australii. Ich niewiarygodny rejs zakończył się 30 sierpnia 2025 w Cairns. Byli pierwszą załogą, która rozpoczęła rejs z Ameryki Południowej. Wyprawę odbyli na łodzi, którą sami zbudowali z włókna węglowego, inspirując się samochodami Formuły 1. Po zejściu na ląd w Cairns żartowali, że najbardziej marzą o pizzy, piwie i spaniu. Starczyło im jednak sił, by zagrać na dudach – narodowym instrumencie Szkocji. Dramatyczne momenty rejsu Rejs, jak podkreślają, był bardzo trudny. Musieli walczyć z chorobą morską, kurczącymi się zapasami jedzenia i tropikalnymi sztormami. W najbardziej dramatycznej sytuacji na całym rejsie, podczas sztormu który trwał 36 godzin, Lachlan został zmyty przez falę za burtę i cudem uratowany przez Ewana. Ich nietypowa łódź – nazwana „Rose Emily” na cześć zmarłej siostry – uważana jest za najszybszą i najlżejszą jednostkę tego typu. Bracia podczas jej budowy współpracowali z legendą oceanicznego wioślarstwa, Markiem Slatsem. Ekstremalne warunki i ograniczone zapasy Rejs bez wsparcia uniemożliwiał postoje na uzupełnienie zapasów, a także przyjęcie jakiejkolwiek pomocy ze strony innych jednostek. Na pokład MacLeanowie zabrali m.in. 75 kg płatków owsianych i 500 kg liofilizowanego jedzenia. Prowiant był wyliczony na 150 dni, ale Lachlan opowiada, że w ostatnich tygodniach zdecydowali się na ścisłe racjonowanie żywności, w razie niespodziewanych opóźnień lub zmiany trasy. Nie tylko sport – charytatywna działalność braci Mordercza podróż miała nie tylko sportowy, ale i charytatywny cel. Bracia chcą przy jej pomocy zebrać milion funtów na pomoc dla Madagaskaru, gdzie tylko 14% mieszkańców gminy Ambohimanarina ma dostęp do czystej wody. Założona przez nich fundacja The Maclean Foundation finansuje budowę studni głębinowych, a tegoroczna wyprawa ma zapewnić dostęp do wody ponad 40 tysiącom ludzi. Zbiórka trwa, ale jej koniec już blisko – póki co braciom udało się zebrać ponad 850 tys. funtów. Nie była to też pierwsza ekstremalna wyprawa McLeodów. W 2020 roku w podobnym sposób przepłynęli Atlantyk w ramach zawodów „Talisker Whisky Atlantic Challenge”. W ciągu 35 dni pokonali prawie 5 tys. km. z Wysp Kanaryjskich na Antiguę. Pobili wtedy trzy rekordy: jako pierwsze w historii trio braci, najmłodsza oraz najszybsza trójka, która przepłynęła ocean. Warto dodać, że – jak sami opisują – wcześniej nie mieli dużego doświadczenia w wiosłowaniu. Po tym sukcesie zdecydowali się na założenie fundacji i rozszerzenie działalności charytatywnej. Źródło: CNN, The Maclean Brothers Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Hodowlany sukces czy wybryk natury? Krowa z Brazylii pobiła światowy rekord produkcji mleka
Brazylijska krowa rasy Girolando zadziwiła świat mleczarski, bijąc rekord świata – wyprodukowała aż 343 litry mleka w zaledwie trzy dni.
Większość mlecznych krów daje od 12 do 35 litrów mleka dziennie. Oszałamiający wynik krowy o imieniu Eva Evros z Brazylii to kombinacja wielu czynników: doskonałych genów, zbilansowanej diety, najwyższej jakości opieki oraz nowoczesnych technologii mleczarskich. Girolando to mleczny fenomen Rasa Girolando to krzyżówka kilku ras mlecznych, pochodząca z Brazylii i specjalnie wyhodowana z myślą o produkcji mleka w tropikalnym klimacie. Ze względu na niezwykłą wydajność stała się popularna na całym świecie. Najważniejszym składnikiem jej genetycznej mieszanki była rasa holsztyno-fryzyjska, pochodząca z północnej Europy, znacznie rozwinięta w obu Amerykach. Poza tym w Girolando ma w sobie też geny zebu indyjskiego, a konkretnie rasy Gir, importowanej z Indii do Brazylii na początku XX wieku. Krowy tej rasy regularnie potrafią dać ponad 80 litrów mleka w ciągu jednego dnia. Przeciętnie dają około 3600 litrów w okresie laktacji, który wynosi 305 dni. Konkursy i rekordy brazylijskiego bydła Brazylijscy hodowcy bydła są niezwykle dumni z posiadania rekordowych Girolando i rywalizują ze sobą w turniejach mlecznych. Rekord padł właśnie na jednym z takich konkursów, w Delfim Moreira. Krowa-rekordzistka wyprodukowała podczas trzech dni 343 litry mleka, czyli średnio 114 litrów dziennie. To nie pierwszy mleczarski rekord ustanowiony przez krowę Girolando. W sierpniu 2019 roku samica o imieniu Marilia FIV Teatro de Naylo ustanowiła rekord świata w dziennej produkcji mleka – aż 127,6 litra. Girolando jest uznawana za najbardziej wydajną rasę krów mlecznych na świecie. Długa historia ras bydła domowego Historia ras bydła sięga udomowienia tura (Bos primigenius) około 8–10 tysięcy lat temu na Bliskim Wschodzie i w Indiach. Udomowione zwierzęta rozprzestrzeniły się do Europy, Afryki i Azji, dając początek wielu lokalnym odmianom dostosowanym do warunków środowiskowych i potrzeb człowieka. Początkowo bydło było wykorzystywane wielostronnie, jako źródło mleka, mięsa i siły pociągowej. Z czasem zaczęto prowadzić świadomą selekcję. W Europie od średniowiecza rozwijano rasy mleczne, mięsne lub kombinowane, a przełom nastąpił w XVIII i XIX wieku wraz z rozwojem nauk rolniczych. Powstały wtedy rasy znane do dziś, m.in. holsztyńsko-fryzyjska, jersey, guernsey i simentalska. Źródło: Farmer.pl Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Gigantyczny 40-centrymetrowy patyczak odkryty w wysokogórskich lasach w Australii
Po dwóch ekspedycjach naukowcy odkryli ogromny, nieznany gatunek patyczaka w lasach stanu Queensland w Australii. Impulsem do poszukiwań nowego gatunku było zdjęcie nadesłane przez amatora.
Spis treści: Ogromna samica i jej jaja znalezione w koronach drzew Czy naukowcy odnajdą też samca? Patyczaków-gigantów w Australii jest więcej Nazwany Acrophylla alta ogromny owad mierzy aż 40 cm długości i waży około 40 gramów. Najprawdopodobniej jest najcięższym znanym owadem Australii — cięższym nawet niż endemiczny dla Queensland olbrzymi karaczan Macropanesthia rhinoceros. Ogromna samica i jej jaja znalezione w koronach drzew Odkrycia dokonali profesor Angus Emmott z James Cook University oraz jego współpracownik Ross Coupland. Impulsem do poszukiwań była fotografia otrzymana przez Couplanda za pośrednictwem mediów społecznościowych, która wskazywała na możliwość istnienia nieznanego wcześniej gatunku w deszczowych lasach stanu Queensland w Australii. Po wielodniowych nocnych poszukiwaniach w listopadzie 2024 roku badacze odnaleźli dużą samicę w niedostępnym terenie, w pobliżu osady Millaa Millaa i krateru Mount Hypipamee. Owad znajdował się tak wysoko, że potrzebna była długa gałąź, aby go ściągnąć z drzewa. Naukowcy zebrali również jaja owada, które są istotnym elementem identyfikacyjnym wśród patyczaków — każdy gatunek ma jaja o unikatowym kształcie. Kolejną samicę udało się zaobserwować w lutym 2025. View oEmbed on the source website Emmott wyjaśnił, że patyczak mógł pozostać nieodkryty, bo zamieszkuje nie tylko trudny teren, ale same korony drzew. Tylko wiatr lub ptaki mogą zagonić te owady niżej, gdzie mogłyby łatwiej zostać zauważone przez ludzi. Czy naukowcy odnajdą też samca? Następnym krokiem w badaniach jest odnalezienie samca, co jednak będzie trudne. Samce patyczaków są zazwyczaj dużo mniejsze i wyglądają zupełnie inaczej niż samice, przez co nierzadko mylnie klasyfikuje się je jako przedstawicieli innego gatunku, a nawet rodzaju. Emmott podkreślił, że najlepszym sposobem na potwierdzenie zgodności gatunkowej jest obserwacja pary podczas kopulacji i zebranie jaj. Samice, póki co, zamieszkały w muzeum w Queensland Museum w Brisbane i być może doczekają się kiedyś partnera. Ekspertka ds. entomologii z Queensland Museum, Nicole Gunter, zaznaczyła, że odkrycie Acrophylla alta wypełnia jedną z luk w wiedzy o australijskiej bioróżnorodności, choć niewielką. Szacuje się, że aż 70% australijskich gatunków owadów nie zostało jeszcze opisanych naukowo. Gunter podkreśliła również, że klasyfikacja gatunku ma kluczowe znaczenie dla jego ochrony. Patyczaków-gigantów w Australii jest więcej Acrophylla to rodzaj dużych patyczaków żyjących w Australii, składający się z 10 gatunków. Charakteryzują się bardzo długim i cienkim ciałem, wyjątkowym nawet jak na patyczaki. Największym gatunkiem do tej pory był Acrophylla titan, osiągający 25 cm długości. Owady te są roślinożerne, żywią się głównie liśćmi eukaliptusa i innych drzew z bogatej flory Australii. Są spokojne i aktywne głównie nocą. Źródło: The Guardian Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Czekają nas saharyjskie upały Prognozy na najbliższe lata nie są optymistyczne. Już w 2020 r. międzynarodowy zespół złożony z ekspertów z Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Danii ostrzegał, że za pięć dekad 1/3 ludzkości będzie żyła w saharyjskim upale. To bezpośrednio przełoży się na choroby i większą umieralność ludzi, ale też generalny spadek produktywności. Przenoszenie się umiarkowanych temperatur w stronę biegunów Ziemi sprawi, że niemal cała Brazylia stanie się niezdatna do zamieszkania. Podobnie duże fragmenty Bliskiego Wschodu czy Indii. Także południe Stanów Zjednoczonych, kraje Ameryki Środkowej, części Australii. Na Starym Kontynencie z kolei klimat śródziemnomorski przeniesie się na północ, a afrykańskie upały obejmą Włochy, Hiszpanię czy Portugalię. Z drugiej strony zyskają kraje północnej Europy, bo zamieszkać będzie można już niemal za kręgiem polarnym. Nietypowe sposoby na upał Wysokie temperatury mogą być uciążliwe, ale istnieją sprawdzone sposoby na radzenie sobie z upałami, które są stosowane od wieków w krajach o ekstremalnym klimacie. Poznaj tradycyjne metody chłodzenia z Afryki i Azji, które mogą pomóc przetrwać najgorętsze dni. Egipcjanie przekonywali nas, że najlepsza na upał jest duża przewiewna chusta, którą można zawiązać na głowie (dobrze chroni też kark i ramiona). Sprawdza się zdecydowanie lepiej niż tradycyjny kapelusz. W tropikalnym klimacie Tajlandii, gdzie wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, mieszkańcy mają swoje unikatowe sposoby na ochłodzenie organizmu. Popularnym napojem jest napar z imbiru, trawy cytrynowej, cynamonu, liści pandanowca i owoców bael. Mieszanka tych składników jest gotowana, a następnie chłodzona. Dodanie miodu wzbogaca napój, który nie tylko chłodzi, ale również ma właściwości zdrowotne. Podczas największych upałów w ciągu dnia, życie w Beninie właściwie zamiera. Wszyscy chowają się w cieniu, idą na przynajmniej dwugodzinną drzemkę. Często w cieniu palm. Niezawodnym sposobem na upał jest świeży sok z kokosa, który gasi pragnienie, zapewnia sporą dawkę witamin i mikroelementów oraz sałatka ze schłodzonego, dojrzałego arbuza. Kobiety z grupy etnicznej Himba, zamieszkującej Namibię, równomiernie pokrywają swoją skórę i włosy otjize. To czerwona maź powstała ze zmieszania ochry, popiołu i masła. Nie pachnie, a chro­ni skórę przed słońcem, owadami i brudem. Pozwala to zaoszczędzić wodę, która na pustyni jest bardzo cenna i nie zużywa się jej do kąpieli. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Dwulatek dołącza do klubu Mensa jako najmłodszy członek w historii. Czy będzie geniuszem?
W wieku, gdy większość maluchów dopiero buduje pierwsze, krótkie zdania, dwuletni Brytyjczyk Joseph Harris-Birtill potrafi już czytać całe książki. Zaczyna też naukę alfabetu Morse’a, interesuje się starożytną greką i układem okresowym pierwiastków. Właśnie dostał się do Mensy, czyli stowarzyszenia ludzi o wysokim ilorazie inteligencji.
Spis treści: Syn naukowców Matryce Ravena Los małego geniusza Urodzony 23 listopada 2021 roku Joseph Harris-Birtill właśnie został najmłodszym w historii członkiem Mensy, ekskluzywnego klubu, który przyjmuje tylko osoby z IQ 132 lub wyższym. W dniu przyjęcia liczył zaledwie 2 lata i 182 dni. Tym samym trafił do Księgi Rekordów Guinnessa. Syn naukowców – Szybko stało się jasne, że jest wyjątkowy. Po raz pierwszy przewrócił się na bok w wieku pięciu tygodni, powiedział swoje pierwsze słowo w wieku siedmiu miesięcy i przeczytał swoją pierwszą książkę na głos, od okładki do okładki, w wieku półtora roku – powiedziała matka Harrisa-Birtilla, Rose, w wywiadzie dla Guinness World Records. Dostrzegając wyjątkowe zdolności syna, rodzice chłopca – Rose i David – zwrócili się do brytyjskiego oddziału Mensy z prośbą o poradę dotyczącą rozwijania potencjału Josepha. Dodajmy, że oboje rodzice są wykładowcami prestiżowego szkockiego Uniwersytetu Św. Andrzeja. – Przeglądałam internet w poszukiwaniu dodatkowego wsparcia dla syna i znalazłam informację, że Mensa oferuje zasoby i członkostwo dla dzieci o wysokich zdolnościach – powiedziała Rose. – Mamy nadzieję, że to osiągnięcie da mu poczucie dumy, gdy będzie starszy. To bardzo niezwykłe wyróżnienie, a cała zasługa należy się jemu! Mensa nie tylko udzieliła wsparcia rodzinie, ale także przyjęła młodego chłopca do swojej społeczności, oficjalnie czyniąc go najmłodszym członkiem najstarszej i największej na świecie organizacji skupiającej osoby o wysokim IQ, w wieku 2 lat i 182 dni. Joseph w chwili przyjęcia był o 13 dni młodszy od poprzedniej rekordzistki Isli McNabb, która została przyjęta do organizacji w wieku 2 lat i 195 dni, po tym jak jej inteligencję oszacowano na 99. percentyl. Matryce Ravena Przypomnijmy, że aby się zakwalifikować, kandydaci muszą zdać specjalny, standaryzowany test IQ lub przedstawić wystarczające dowody, aby przekonać zarząd Mensy, że należą do 2% najinteligentniejszych osób w populacji. Oznacza to, że test powinien wykazać IQ na poziomie 130 lub wyższym (dla testów o średniej 100 i odchyleniu standardowym 15). Sam test musi zostać wykonany pod nadzorem psychologa lub podczas oficjalnych testów Mensy. Tego typu testy są niewerbalne, czyli nie zależą od języka ojczystego. Składają się zwykle z zadań logicznych, przestrzennych, abstrakcyjnych – np. tzw. matryc Ravena. Matryce Ravena składają się z serii diagramów (matryc) – zazwyczaj w formie kwadratów 3×3 (czyli 9 pól), w których jedno pole (najczęściej to dolne prawe) jest puste. Zadanie polega na znalezieniu brakującego elementu, który najlepiej uzupełni wzór według logicznej zasady. Wynik testu Josepha Harrisa-Birtilla wskazywał na IQ na poziomie 132. Dodajmy, że prawdziwe cudowne dzieci są rzadkością. Według niektórych szacunków występują one z częstotliwością 1 na 5–10 milionów. Umiejętności wpływające na ogólną inteligencję wynikają z połączenia czynników genetycznych i środowiskowych. Los małego geniusza Chociaż osiągnięcia Josepha są niezwykłe, nie oznacza to, że życie będzie dla niego łatwe. Systemy edukacyjne zwykle wspierają uczniów, którzy nie wychodzą poza średnią. Historia genialnych dzieci pokazuje też, że nie zawsze w dorosłości są postaciami z pierwszych stron gazet. Często, mimo ogromnych osiągnięć w młodym wieku, wycofują się z życia naukowego. Tak było w przypadku Williama Sidisa, którego IQ szacowano na 250–300. Chłopiec w wieku ośmiu lat władał biegle ośmioma językami, w tym łaciną, greką, rosyjskim, niemieckim i hebrajskim. Wymyślił własny język, który nazwał „Vendergood”. Startował na Uniwersytet Harvarda, na którym wykładał jego ojciec, w wieku zaledwie 10 lat, lecz został przyjęty rok później po naciskach mediów. Mając 12 lat wykładał przed profesorami matematyki na Harvardzie teorię czwartego wymiaru. Ten określany jako „najmądrzejszy chłopiec świata” geniusz, po fali medialnego zainteresowania wycofał się z życia publicznego. Samotność, izolacja i presja medialna były dla niego nie do wytrzymania. Odrzucił też karierę akademicką, pracował dorywczo i anonimowo, często jako urzędnik. W wieku 23 lat został aresztowany za udział w demonstracji socjalistycznej. Żył w ubóstwie, nie kontaktując się z ojcem, którego winił za swoje problemy. Inna, bardziej optymistyczna historia dotyczy Koreańczyka Kim Ung-Yonga. Chłopiec w wieku zaledwie kilku lat rozwiązywał zaawansowane równania matematyczne i uczęszczał na zajęcia akademickie, znacznie przewyższając swoich starszych kolegów. Mając niespełna osiem lat przyjął zaproszenie od NASA i pod okiem agencyjnych ekspertów zaczął studiować fizykę. Później jednak zdecydował się wrócić do Korei Południowej, gdzie ukończył studia i rozpoczął spokojniejsze życie. Mówił, że wyobcowanie i niekończąca się samotność nie dawały mu żyć. W Korei pracował jako profesor i wykładowca uniwersytecki. Wybrał życie zwykłego człowieka, skupiając się na rodzinie i hobby. Nigdy nie żałował swojego wyboru. Źródło: CBS Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.