Seria ataków rekinów w Australii. Zamknięto ponad 40 plaż
Do niezwykle rzadkiej sytuacji doszło w Australii. W ciągu zaledwie dwóch dni rekiny zaatakowały cztery osoby. Eksperci tłumaczą zachowanie rekinów ekstremalnymi warunkami pogodowymi w Nowej Południowej Walii.
Rekiny zaatakowały w: Vaucluse, Dee Why i Manly (Sydney) oraz w Point Plomer, około 460 kilometrów na północ od Sydney. Ta niespotykana fala zmusiła władze do zamknięcia blisko 40 plaż i wywołała burzliwą debatę na temat bezpieczeństwa wód. Gdzie i jak zaatakowały rekiny? Pierwszy i najpoważniejszy atak miał miejsce w niedzielę 18 stycznia w Sydney, w pobliżu Shark Beach w parku Nielsen w dzielnicy Vaucluse. Ofiarą był 12-latek z klubu North Bondi Surf Life Saving Club, który skakał ze znajomymi do wody z popularnego miejsca, znanego jako „Jump Rock”. Chłopak doznał poważnych obrażeń obu nóg i walczy o życie w szpitalu w Randwick. Przeżył tylko dzięki poświęceniu przyjaciół, którzy wyciągnęli go na brzeg i udzielili pierwszej pomocy. Kolejne trzy nastąpiły niedługo potem, w ciągu zaledwie 48 godzin. W poniedziałek rano na plaży Dee Why rekin odgryzł fragment deski surfingowej 11-letniego chłopca, który na szczęście nie odniósł obrażeń. Tego samego dnia po południu, na pobliskiej plaży North Steyne w Manly, 25-letni surfer został dotkliwie pogryziony w nogę i trafił do szpitala. Ostatni atak miał miejsce we wtorek rano w Point Plomer, gdzie 39-letni mężczyzna doznał na szczęście tylko drobnych skaleczeń – ochroniła go jego własna deska surfingowa. Co wstąpiło w żarłacze tępogłowe? Eksperci wskazują, że za ataki najprawdopodobniej odpowiada jeden garunek rekina: żarłacz tępogłowy (Carcharhinus leucas , ang. bull shark). Ryby te latem migrują na południe, w okolice Sydney. Zachowanie rekinów prawdopodobnie wynika z ekstremalnej pogody: rekordowe opady deszczu, najsilniejsze od 10 lat, spłukały do oceanu zanieczyszczenia i osady, a woda zrobiła się mętna. Żarłacze tępogłowe potrafią żyć zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej, zatem wahania zasolenia po opadach nie zrobiły na nich wrażenia. Rekiny te potrafią polować także w mętnej wodzie – polegają wtedy na zmyśle dotyku i stosują taktykę „próbnych ugryzień”. Właśnie takie zachowanie może odpowiadać za serię ataków. Nowa Południowa Walia: zamknięte plaże w środku lata Służby ratownicze NSW Surf Life Saving zmobilizowały drony, helikoptery i skutery wodne do monitorowania wybrzeża, a u wybrzeży Sydney rozmieszczono pułapki wodne, które zdalnie alarmują o obecności dużych drapieżników. Takie pułapki, zwane „drum lines” to bezobsługowe urządzenia, stosowane do wabienia i łapania dużych rekinów za pomocą haczyków z przynętą. Ich nowocześniejsza wersja pozwala złapać rekina żywego, oznakować go i przenieść w inne miejsce. Zamknięto łącznie około 40 plaż, w samym Sydney – blisko 30. Władze stanowe apelują do mieszkańców, aby całkowicie unikali wchodzenia do mętnej wody. Istnieją jednak obawy, że zapowiadane ekstremalne upały i zbliżające się święto Australia Day (26 stycznia) przyciągną tysiące ludzi i nie wszyscy posłuchają zakazów. Źródła: CNN, The Guardian, Associated Press Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ludzie łowili rekiny już 7000 lat temu. Dowód znaleziono na… pustyni
Naukowcy z Czech przebadali masowy grób z czasów neolitu w Omanie. Analiza izotopowa wykazała, że dieta pochowanych w nim ludzi mogła składać się z ryb drapieżnych, w tym rekinów. Badacze sugerują, że to najwcześniejszy dowód na to, że ludzie łowili i jedli te niebezpieczne zwierzęta.
Zespół archeologów z Czeskiej Akademii Nauk prowadził badania dużego, megalitycznego grobowca w dolinie Wadi Nafūn w Omanie, datowanego na pierwszą połowę 5. tysiąclecia p.n.e. Wykopaliska na tym stanowisku trwają nieprzerwanie od 2020 roku. W kurhanie badacze zidentyfikowali szczątki nawet 70 osób w różnym wieku. Okazało się, że w grobie tym składano ludzi przez ok. 300 lat. Co skrywał najstarszy grobowiec Arabii? Wiek grobowca czyni go najstarszym w południowej części Półwyspu Arabskiego. Naukowcy podkreślają, że stanowisko to jest istną kopalnią wiedzy o neolitycznych społecznościach. – Zabytek ten jest czymś więcej niż tylko miejscem pochówku. Stał się kluczowym źródłem informacji na temat strategii przetrwania, wzorców mobilności, zachowań rytualnych i adaptacji do środowiska w pierwszej połowie piątego tysiąclecia p.n.e. – podkreślają autorzy odkrycia w artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Naukowcy uważają ponadto, że stanowisko pełniło funkcję miejsca rytualnego, jednoczącego wiele neolitycznych grup w południowej Arabii. – Ten grobowiec nie został wzniesiony przez jedną małą grupę. Reprezentuje współpracę oraz wspólne wierzenia – podkreśla dr Alžběta Danielisova, kierowniczka badań. Zęby i izotopy Naukowcy postanowili dowiedzieć się więcej o życiu społeczności, które zostały pochowane w megalitycznym grobie. Pobrali w tym celu próbki zębów i fragmenty różnych kości od kilkunastu osobników. Wykorzystując zaawansowaną analizę stabilnych izotopów węgla, tlenu, strontu i azotu, naukowcy zrekonstruowali zarówno dietę, jak i wzorce tego, jak i gdzie przemieszczali się ci ludzie. Rekiny podstawą diety na… pustyni – Wyniki były uderzające. Sygnatury izotopowe ujawniły niezwykle wysoki udział stworzeń morskich w diecie, pomimo śródlądowego położenia stanowiska – mówi dr Danielisova. – Co więcej, podwyższone wartości izotopów azotu wskazywały na spożycie białka z samego szczytu morskiego łańcucha pokarmowego – dodaje badaczka sugerując, że neolityczni ludzie zamieszkujący tę krainę łowili nie tylko małe ryby, ale także drapieżniki, takie jak rekiny pływające w Morzu Arabskim. Na podstawie analiz izotopowych naukowcy stwierdzili również, że mięso tego zwierzęcia nie było sporadycznym źródłem pożywienia, lecz podstawą diety neolitycznej w tym regionie. – Wartości izotopów sugerują regularne spożywanie drapieżników szczytowych, najprawdopodobniej rekinów – wyjaśnia Danielisova. Co naprawdę wynika z analiz izotopowych? Jednocześnie badacze podkreślają, że wnioski te opierają się na analizach pośrednich, a dalsze badania – m.in. biomolekularne analizy kamienia nazębnego – mogą dostarczyć jeszcze bardziej bezpośrednich dowodów na spożywanie mięsa rekinów. – Badanie pokazuje, jak ludzka innowacyjność i zdolność adaptacji pozwoliły populacjom neolitycznym rozwijać się w środowiskach wcześniej uważanych za trudne do życia – podkreślają w artykule uczeni. Rekiny jako symbol i pożywienie Hipotezę zespołu wspierają również znaleziska archeologiczne z samego grobowca i jego otoczenia. Wśród nich znajdują się zawieszki wykonane z zębów rekinów, w tym żarłacza białego i żarłacza tygrysiego, kolce płaszczek oraz inne artefakty związane z rybołówstwem. – Wszystkie te przedmioty sugerują zarówno symboliczne, jak i praktyczne relacje między społecznością a dużymi zwierzętami morskimi – podkreślają autorzy badań. Jeśli dalsze analizy potwierdzą te ustalenia, odkrycie z Wadi Nafūn znacząco zmieni nasze rozumienie neolitu w suchych regionach Bliskiego Wschodu. Pokazuje bowiem, że społeczności sprzed 7000 lat potrafiły łączyć mobilny tryb życia, złożone rytuały i zaawansowane strategie pozyskiwania pożywienia, w tym polowania na jedne z najgroźniejszych zwierząt mórz i oceanów. Źródło: Antiquity Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i National Geographic Traveler”.
To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
Lamna śledziowa – gatunek rekina znany z oceanicznych głębin – pojawiła się w Bałtyku. To niecodzienne zjawisko budzi pytania o zmiany klimatyczne i nowe migracje ryb.
Spis treści: Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Choć Morze Bałtyckie nie kojarzy się z rekinami, naukowcy potwierdzili pojawienie się w jego wodach lamny śledziowej. Ten gatunek, spokrewniony z żarłaczem białym, preferuje zimniejsze wody i jest jednym z najszybszych rekinów świata. Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Lamna śledziowa (Lamna nasus), znana też jako rekin śledziowy albo żarłacz śledziowy, to silnie umięśniony przedstawiciel ryb chrzęstnoszkieletowych z rodziny lamnowatych (Lamnidae). Osiąga zwykle do ok. 350 cm długości i masę od 150 do 200 kg, chociaż osobniki z północnego Atlantyku czasem są większe, a największe okazy mogą przekraczać te wartości. Wrzecionowate, torpedo-podobne ciało sprzyja szybkiemu pływaniu, a stożkowaty pysk oraz ostre, wąskie zęby ułatwiają chwytanie pożywienia. Oczy są stosunkowo duże i ciemne. Lamna ma dwie płetwy grzbietowe: pierwsza, wysoka i szeroka, zaczyna się tuż za płetwami piersiowymi, druga jest znacznie mniejsza i znajduje się bliżej ogona. Płetwa ogonowa jest asymetryczna o kształcie półksiężyca, co wraz z silnymi płetwami piersiowymi i obecnością wydatnych listew na koniarze (wąska część ciała ryby, do której przyczepia się ogon) poprawia zdolność szybkiego pływania na długich dystansach i manewrowania. Pod względem ubarwienia lamna śledziowa ma ciemnoszary lub niebieskoszary grzbiet i białą stronę brzuszną, co stanowi klasyczny przykład kontrastowego kamuflażu w wodzie (tzw. kontrastowanie odwrotne). Pierwsza płetwa grzbietowa jest często jasno obrzeżona, co bywa cechą rozpoznawczą wśród innych rekinów. Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Tak duża drapieżna ryba, jaką jest lamna śledziowa, z pewnością dysponuje potencjałem, by zaatakować dużą zdobycz, w tym również człowieka. Z tego względu należy traktować ją jako potencjalnie niebezpieczną, choć w praktyce ryzyko ataku jest znikome. Jak wynika z danych zawartych w „Międzynarodowym rejestrze ataków rekinów” (International Shark Attack File), który jest jedyną naukowo udokumentowaną bazą danych dotyczącą takich incydentów, dotąd odnotowano jedynie dwa niesprowokowane ataki lamny śledziowej na ludzi. Żaden z nich nie zakończył się śmiercią ofiary. W jednym z przypadków rekin zaobserwowany w Morzu Północnym płynął dynamicznie w stronę nurków, co mogło zostać odczytane jako atak pozorowany – zachowanie mające na celu zniechęcenie intruza, a nie realny atak. Możliwe także, że rekin kierował się ciekawością, ponieważ człowiek nie należy do jego naturalnych ofiar, a kontakt z ludźmi w środowisku otwartym zdarza się sporadycznie. Ogólnie rzecz biorąc, lamna śledziowa nie jest agresywna wobec ludzi i przypadki konfrontacji są ekstremalnie rzadkie. Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Lamna śledziowa występuje na obu półkulach i wszystkich oceanach na Ziemi, jednak unika wód tropikalnych. To gatunek antytropikalny i dysjunktywny, co oznacza, że zamieszkuje umiarkowane i zimno-umiarkowane rejony oceanów, unikając równikowych stref. Na półkuli południowej można ją spotkać między 30. a 60. równoleżnikiem, m.in. u wybrzeży Argentyny, RPA, Chile, Australii i Nowej Zelandii. Na północy lamna śledziowa występuje przede wszystkim w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego, od wybrzeży Nowej Fundlandii, Kanady i Stanów Zjednoczonych, aż po zachodnie wybrzeża Europy – w tym wody brytyjskie, francuskie, norweskie oraz Bałtyk i Morze Północne. Obserwacje w Bałtyku są rzadkie, ale zdarzają się nawet przy polskim wybrzeżu, szczególnie latem, gdy woda jest cieplejsza. W przeszłości rekiny te występowały również w Morzu Śródziemnym, jednak obecnie ich status w tym regionie jest niepewny. Zachodnia część Morza Śródziemnego prawdopodobnie już nie jest zasiedlana przez ten gatunek. Zanik obecności lamny śledziowej w tej strefie może mieć związek z przełowieniem, zmianami klimatycznymi oraz presją środowiskową. Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? W Bałtyku występują trzy gatunki rekinów: rekinek psi, koleń pospolity oraz właśnie żarłacz śledziowy (lamna śledziowa). Choć obecność dużych rekinów w naszym morzu może wydawać się zaskakująca, historycznie zamieszkiwały one cały akwen Bałtyku. Obecnie są to jednak goście sporadyczni, widywani przede wszystkim w rejonach o najwyższym zasoleniu. Zdaniem badaczy, regularny zasięg występowania lamny śledziowej w Bałtyku ogranicza się głównie do cieśniny Kattegat, położonej między Półwyspem Jutlandzkim a Skandynawią. To właśnie tam zasolenie i warunki termiczne bardziej przypominają otwarte wody Atlantyku, co sprzyja obecności tego gatunku. Polskie wybrzeże nie jest przyjazne lamnie śledziowej – zasolenie w tej części morza wynosi zaledwie ok. 7 promili, co jest wartością zdecydowanie niższą niż preferowana przez ten gatunek. Teoretycznie rekin mógłby przystosować się do takiego środowiska, ale wymagałoby to ogromnego wysiłku fizjologicznego, związanego z regulacją gospodarki osmotycznej, co czyni takie migracje mało prawdopodobnymi. Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Lamna śledziowa to typowy drapieżnik pelagiczny, doskonale przystosowany do aktywnego polowania w otwartej toni wodnej. Podstawą jej diety są ryby ławicowe, zwłaszcza takie jak śledzie, sardynki, makrele i ostroboki. W chłodniejszych wodach północnego Atlantyku często poluje także na dorsze i łososie. Dzięki szybkiemu pływaniu i wyostrzonej percepcji, lamna potrafi precyzyjnie namierzyć ofiarę i błyskawicznie zaatakować. Nie gardzi również głowonogami, w tym większymi przedstawicielami rodziny kałamarnic, a także niektórymi skorupiakami. Rekin ten ma zęby dostosowane do chwytania i rozszarpywania śliskich, szybko poruszających się ryb, a jego wysoka przemiana materii wymusza regularne dostarczanie kalorycznego pokarmu. To właśnie z tego powodu lamna śledziowa prowadzi aktywny tryb życia i stale przemierza duże odległości w poszukiwaniu pożywienia. Źródło: National Geographic Polska, International Shark Attack File Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
Rekinek psi to mały, spokojny mieszkaniec mórz, który dowodzi, jak różnorodny i zaskakujący potrafi być świat rekinów. Zamiast majestatycznych polowań w głębinach, ten gatunek wybiera ciche życie wśród glonów i skał, gdzie czai się na drobne bezkręgowce. Rekina psiego można spotkać od norweskich fiordów po ciepłe wody Afryki, bywa także obserwowany w Bałtyku. To ryba, która budzi zainteresowanie naukowców, jest częstym mieszkańcem pokazowych akwariów, a także bywa regularnym celem połowów.
Spis treści: Rekinek psi – wygląd i występowanie Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku Rekinek psi (Scyliorhinus canicula), nazywany także małym rekinem kocim, to niewielki przedstawiciel rodziny rekinkowatych. Wbrew swojej groźnie brzmiącej nazwie, nie ma w sobie nic z drapieżnego krewnego – to spokojna, przydenna ryba, która wiedzie skryte, nocne życie. Rekinek psi – wygląd i występowanie Gatunek ten zamieszkuje wody północno-wschodniego Atlantyku i Morza Śródziemnego. Najchętniej wybiera życie na głębokości od 10 do 400 m, jednak w Morzu Jońskim notowano go nawet na głębokości blisko 800 metrów. Ciało rekinka psiego jest wydłużone i bardzo smukłe, z krótkim, zaokrąglonym pyskiem. Pysk i otwory nosowe umiejscowione są po spodniej stronie głowy, co świadczy o typowo dennych nawykach żerowych. Oczy są duże i owalne, z charakterystycznym fałdem skórnym na dolnym brzegu, który nadaje zwierzęciu „kotowaty” wygląd – stąd jedna z jego potocznych nazw. Grzbiet ryby ma barwę piaskowo-brązową lub szarawą, pokrytą licznymi ciemnymi plamami, niekiedy również jaśniejszymi cętkami. Brzuch jest wyraźnie jaśniejszy, żółtawy lub szarawy, pozbawiony plam. Młode osobniki posiadają dodatkowo 6–7 poprzecznych, ciemnych pasów, które zanikają z wiekiem. Rekin psi dorasta przeciętnie do 60–75 cm długości, choć zdarzają się osobniki nawet metrowe i ważące aż 3 kg. Jego zęby są drobne, ale bardzo liczne – przystosowane do miażdżenia miękkich skorupiaków i mięczaków. Warto dodać, że płetwy grzbietowe są przesunięte daleko ku tyłowi, a płetwa ogonowa ma asymetryczny kształt – dolny płat jest nieco większy od górnego. Rekin psi w Bałtyku W ostatnich latach w mediach coraz częściej pojawiają się doniesienia o tym, że rekin psi występuje także w Bałtyku. I rzeczywiście – odnotowano jego obecność w zachodniej części morza, zwłaszcza w cieśninach duńskich, które stanowią naturalne połączenie z Morzem Północnym. Nie oznacza to jednak, że Bałtyk stał się jego stałym domem. Rekinek psi preferuje cieplejsze i bardziej słone wody niż te, które panują w centralnym czy wschodnim Bałtyku. Pojawiające się osobniki trafiają tu zwykle z prądem morskim, a ich obecność ma raczej charakter epizodyczny. Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Rekinek psi prowadzi nocny tryb życia. W ciągu dnia spoczywa nieruchomo na dnie, często w grupach liczących po kilka lub kilkanaście osobników. Aktywizuje się dopiero po zmroku, gdy wyrusza na poszukiwanie pożywienia. Jego dieta składa się głównie z bezkręgowców bentonicznych – skorupiaków, mięczaków, a także niewielkich ryb i głowonogów, zwłaszcza kalmarów. Zimą rekinki psie często schodzą na większe głębokości, gdzie temperatura wody jest stabilniejsza. Natomiast w cieplejszych miesiącach chętniej przebywają w płytszych rejonach, szczególnie tam, gdzie dno porośnięte jest glonami, które zapewniają im doskonały kamuflaż. Czy rekin psi jest groźny dla człowieka? Mimo że nazwa „rekin” budzi naturalny respekt, rekinek psi nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka. Nie atakuje ludzi i nie wykazuje agresji nawet w warunkach stresowych – w razie zagrożenia po prostu odpływa lub zastyga w bezruchu. To właśnie spokojne usposobienie sprawia, że gatunek ten często pojawia się w akwariach publicznych na całym świecie. Dzięki niewielkim rozmiarom i odporności na zmienne warunki środowiska jest chętnie prezentowany jako przykład mniejszego, łagodnego przedstawiciela rzędu. Torebka syreny, czyli niezwykłe jajo Jednym z najbardziej fascynujących aspektów biologii tego gatunku jest jego rozród, za który z powodzeniem mógłby zostać wpisany na listę ciekawostek o rekinach. Rekinek psi jest jajorodny, a jego jaja mają niezwykle charakterystyczny wygląd. Otoczone są rogową osłonką, która kształtem przypomina podłużny woreczek o długości około 5–6 cm – to tak zwana torebka syreny. Na jego narożnikach znajdują się długie, giętkie wyrostki, dzięki którym jajo może przyczepić się do glonów, kamieni czy innych podwodnych struktur. Samica składa od 2 do 20 jaj, przyczepiając je w miejscach bogatych w roślinność denną. Długość okresu inkubacji zależy od temperatury wody i zazwyczaj trwa od 5 do 11 miesięcy. Osiągnięcie dojrzałości płciowej przez młode ma zazwyczaj miejsce, gdy ich ciało mierzy około 60 cm, czyli z reguły między trzecim a ósmym rokiem życia. Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku W naturalnym środowisku rekinek psi pełni ważną rolę w ekosystemie morskim – kontroluje liczebność drobnych bezkręgowców i ryb dennych, zapobiegając zaburzeniom równowagi biologicznej. Rekinek psi jest poławiany komercyjnie w wielu krajach Europy Zachodniej i Afryki Północnej. Jego mięso jest cenione w kuchni śródziemnomorskiej i brytyjskiej. Wykorzystywany bywa również jako surowiec do produkcji mączki rybnej i karm dla zwierząt. Na szczęście intensywne połowy nie doprowadziły dotąd do poważnego spadku liczebności. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go jako gatunek najmniejszej troski (LC). Niemniej jednak naukowcy zwracają uwagę, że jego długi okres dojrzewania i ograniczona liczba składanych jaj czynią go wrażliwym na przełowienie. Coraz większą popularność zyskuje też hodowla rekinków psich w akwariach edukacyjnych i naukowych. Dzięki temu ludzie mogą poznać te niezwykłe, spokojne rekiny z bliska i przekonać się, że ich obecność w morzach nie powinna budzić lęku, lecz szacunek i fascynację. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
Orki w ostatnich latach coraz częściej zadziwiają naukowców. Widziano już, jak noszą na głowach „kapelusze” z martwych łososi, całują się, a ostatnio sieją postrach w Portugalii wywracając łodzie. Teraz grupa kierowana przez samca Moctezumę odkryła nową, brutalną technikę polowania – ich ofiarą padł najgroźniejszy morski drapieżnik.
Choć żarłacz biały (Carcharodon carcharias) uchodzi za najgroźniejszego morskiego drapieżnika, obserwacje z wybrzeży RPA i Meksyku dowodzą, że sam staje się ofiarą. A polują na niego sprytne orki (Orcinus orca), które nauczyły się… wyjadać rekinom wątroby. Wyspecjalizowani zabójcy rekinów U wybrzeży RPA znana jest para orek, które tak skutecznie polowały na żarłacze, że te całkowicie opuściły swoje tradycyjne żerowiska. Teraz, po raz pierwszy, podobne zachowanie widziano w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku. Stado orek, znane jako „grupa Moctezumy” (od imienia dominującego samca), zaczęło polować na młode żarłacze. Badacze zarejestrowali te spektakularne sceny zarówno z powietrza, jak i pod wodą. View oEmbed on the source website Grupa Moctezumy polowała na rekiny wielorybie, ale po jakimś czasie wpadła na innowacyjny pomysł. Orki zaczęły „przewracać na plecy” żarłacze białe, by dobrać się do rekiniej wątroby. Pomysłowy sposób orek na posiłek z wątroby To nie przypadek: rekiny odwrócone na grzbiet całkowicie nieruchomieją – to znany biologom dziwny odruch, występujący też u innych zwierząt. Ma on prawdopodobnie na celu „udawanie martwego”. Orki jednak nie dają się na to nabrać. Naukowcy widzieli, jak grupa pięciu dorosłych orek wspólnie przewraca młodego rekina, po czym z chirurgiczną precyzją wydobywa jego wątrobę – niezwykle bogaty w tłuszcze i składniki odżywcze organ. Resztę zdobyczy orki porzucają. Pierwsze takie polowanie zaobserwowano w sierpniu 2020 roku, a drugie w sierpniu 2022, co sugeruje, że ataki na rekiny mogą być sezonowe, być może związane z ich okresem rozrodu. W obu przypadkach orki dzieliły się zdobyczą z młodymi osobnikami, co wskazuje na społeczne przekazywanie wiedzy łowieckiej. Jeden gatunek, wiele specjalizacji Jak podkreśla biolog morski Erick Higuera Rivas, to zachowanie potwierdza niezwykłą inteligencję orek. Techniki łowieckie przekazywane są z pokolenia na pokolenie, więc poszczególne stada mają różne specjalizacje. Choć orki należą do jednego gatunku, różnią się między sobą tzw. ekotypami – grupami o odmiennych zwyczajach i preferencjach żywieniowych. Stado Moctezumy koncentruje się niemal wyłącznie na rekinach i płaszczkach, jest więc doskonałym przykładem specjalizacji. Wybierając na ofiary młode osobniki, orki minimalizują ryzyko podczas polowania. Żarłacze uciekają w popłochu Jak zauważa ekolog morski Salvador Jorgensen, dorosłe żarłacze na widok orek natychmiast uciekają i nie wracają przez wiele miesięcy. Nie wiadomo jednak, czy taka reakcja jest instynktowna, czy wynika z doświadczenia. Zjawisko orek polujących na rekiny nie jest nowe – podobne przypadki notowano już od lat 90., m.in. przy atakach na rekiny wielorybie. Jednak tylko stado Moctezumy wykazuje tak wyraźne i powtarzalne ukierunkowanie na tę grupę ofiar. Badacze podkreślają, że potrzeba dalszych obserwacji, by ustalić częstotliwość tych polowań i ich wpływ na populację rekinów w Zatoce Kalifornijskiej. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
Złowiona u wybrzeży Nigerii samica żarłacza tępogłowego okazała się rekordzistką. Przepłynęła ponad 7 tysięcy kilometrów – to najdalsza udokumentowana podróż w historii tego gatunku.
Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. Naukowcy przypuszczają, że rekin ominął zimne wody płynąc daleko od brzegu lub skorzystał z cieplejszych obszarów wody podczas zjawiska Benguela Niño, podobnego do El Niño. Podobne zachowania obserwowano już u innych ryb, np. makreli i sardynek. Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samice żarłaczy tępogłowych osiągają dojrzałość płciową w wieku 20 lat. Wcześniej są bardziej skłonne do eksploracji. Ta niezwykła podróż samicy sugeruje, że zmiany klimatyczne umożliwiają morskim gatunkom migrowanie na nowe obszary. Daly zauważa, że ocieplenie wód i przesunięcia prądów morskich mogą częściej umożliwiać różnym zwierzętom eksplorację nowych siedlisk. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nieoczekiwane zagrożenie nad Morzem Czerwonym. Rekiny zmusiły hotele do zamknięcia plaż
Turyści wypoczywający nad Morzem Czerwonym przeżyli chwile grozy. W rejonie popularnych kurortów w Egipcie zaobserwowano rekiny, co skłoniło właścicieli hoteli do wprowadzenia zakazu kąpieli i zamknięcia plaż. Zamiast spokojnego wypoczynku pojawiła się obawa o bezpieczeństwo.
Choć wrzesień w Polsce oznacza powrót do codzienności, wielu turystów przedłuża lato, wybierając Egipt jako gwarancję słońca i ciepłego morza. Region ten od lat cieszy się niesłabnącą popularnością, dzięki szerokiej ofercie hoteli all inclusive i doskonałym warunkom do nurkowania. Tym razem jednak urlopowicze zamiast beztroskiego relaksu musieli zmierzyć się z nieoczekiwaną sytuacją – w pobliżu plaż i resortów nad Morzem Czerwonym zauważono rekiny, co zmusiło obsługę hoteli do czasowego zamknięcia części kąpielisk. Rekiny przy egipskich plażach. Zamknięto kąpieliska Nagranie przedstawiające rekina pływającego tuż przy brzegu jako pierwsi udostępnili niemieccy turyści na kanale Shot w serwisie Telegram. Film szybko obiegł media społecznościowe, wywołując zaniepokojenie wśród osób wypoczywających w Egipcie. W kolejnych dniach pojawiły się doniesienia, że drapieżniki widziano w rejonie kąpielisk należących do nawet dziesięciu hoteli. Właściciele obiektów zareagowali natychmiast – wprowadzili zakaz kąpieli, snorkelingu i wędkowania. Restrykcje objęły m.in. plaże przy pięciogwiazdkowych resortach Labranda Royal Makadi, Cleopatra Luxury Resort Makadi Bay oraz Stella Makadi Hotels & Resorts. Ostatecznie zamknięto kilkanaście plaż, z czego część pozostanie niedostępna co najmniej do 20 września. Choć w kilku miejscach zniesiono już ograniczenia, biura podróży zaczęły ostrzegać swoich klientów przed wyjazdem do Egiptu, obawiając się kolejnych spotkań z rekinami. Ataki rekinów tygrysich w Egipcie. Gatunek szczególnie groźny dla ludzi Najprawdopodobniej w rejonie plaż nad Morzem Czerwonym pojawiły się żarłacze tygrysie (Galeocerdo cuvier), uznawane za jedne z najbardziej niebezpiecznych gatunków rekinów na świecie. To właśnie osobnik tego gatunku w czerwcu 2023 roku zaatakował w Egipcie śmiertelnie rosyjskiego turystę, zaledwie kilkadziesiąt metrów od brzegu, co wstrząsnęło opinią publiczną i zwróciło uwagę na zagrożenie w popularnych kurortach. Żarłacze tygrysie imponują rozmiarem – samice dorastają nawet do 5,5 metra długości i osiągają wagę 500–800 kilogramów. Rekordowe osobniki mogły być jeszcze większe: według niepotwierdzonych danych schwytana w 1957 roku samica mierzyła aż 7,4 metra i ważyła ponad 3 tony. Gatunek ten występuje zazwyczaj w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych, m.in. w rejonie Karaibów, Oceanu Indyjskiego, wokół Hawajów, a także w Morzu Czerwonym, gdzie od lat obserwuje się ich obecność. Żarłacze tygrysie należą do wyjątkowo sprytnych i ciekawskich drapieżników. Potrafią polować z zaskoczenia, wyskakując ponad powierzchnię wody, a ich naturalna agresja sprawia, że są szczególnie groźne dla ludzi. Wiele incydentów z ich udziałem wynika z faktu, że rekiny te „testują” potencjalną zdobycz – mogą ugryźć człowieka, aby sprawdzić, czy nadaje się do zjedzenia. Choć często odpływają po takim „sprawdzeniu”, same obrażenia pozostawione przez ich potężne szczęki (zdolne skruszyć skorupę żółwia), bywają śmiertelne. To właśnie ta nieprzewidywalność sprawia, że rekin tygrysi budzi szczególny strach wśród plażowiczów i nurków. Źródła: Onet, Planeta Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Niezwykle rzadkie nagranie złotego rekina. „Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć”
Złoty rekin, który zaobserwowano u wybrzeży Kostaryki, zadziwił biologów morskich z całego świata. Okazuje się, że ten niezwykle rzadki okaz zawdzięcza swój nietypowy kolor wyjątkowej kombinacji schorzeń skóry, jakiej dotąd nie odnotowano u żadnego znanego gatunku rekinów.
Spis treści: Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Na czym polega genetyczna wyjątkowość złotego rekina? Zaskakujący kamuflaż złotego rekina. Jak przetrwał bez ochrony? Odkrycia dokonano zupełnym przypadkiem – rybacy wypłynęli na rutynowy połów, gdy w sieci znalazł się osobliwy, złocisty okaz. Złoty rekin, jak nazwano stworzenie, wzbudził sensację nie tylko ze względu na swój bajeczny kolor, ale również z powodu niezwykle rzadkiego zestawu zmian pigmentacyjnych. Badacze z Kostaryki potwierdzili, że zwierzę cierpi na kombinację leucyzmu (braku melaniny) i nietypowych chromatoforów, czyli struktur odpowiadających za powstawanie kolorów u różnych organizmów – połączenie niespotykane dotąd u żadnego znanego gatunku rekinów. Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Latem ubiegłego roku grupa wędkarzy sportowych zarzucała wędki u wybrzeży Parku Narodowego Tortuguero w Kostaryce, gdy na jednym z haczyków pojawiło się zwierzę, jakiego nikt wcześniej nie widział: półtorametrowy żarłacz szary (Galeorhinus galeus) o białych oczach i złotej skórze. Zszokowani rybacy wypuścili rekina z powrotem do wody, ale wcześniej zdążyli zrobić kilka zdjęć, które później przekazali lokalnym naukowcom. View Ediplayer on the source website – Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć. Wiele osób twierdziło, że zdjęcia musiały być zmanipulowane – przyznał Daniel Arauz Naranjo, dyrektor wykonawczy Centrum Ratunkowego dla Zagrożonych Gatunków Morskich (CREMA) w Kostaryce i badacz współpracujący z National Geographic. Jednak po dokładnym zbadaniu sprawy Daniel Naranjo i jego zespół ustalili, że zdjęcia są autentyczne, a niezwykłe ubarwienie rekina to wynik rzadkiego schorzenia skóry znanego jako albino-ksantochromizm. Wyniki ich badań, opublikowane w ubiegłym miesiącu w czasopiśmie „Marine Biodiversity”, były szczególnie zaskakujące, ponieważ to zaburzenie pigmentacyjne upośledza kluczową strategię przetrwania rekinów – kamuflaż. Na czym polega genetyczna wyjątkowość złotego rekina? Albino-ksantochromizm to połączenie dwóch rzadkich schorzeń genetycznych: albinizmu u zwierząt, który obniża poziom melaniny w organizmie i prowadzi do bladego koloru skóry, włosów i oczu, oraz ksantochromizmu (znanego również jako ksantyzm), który powoduje nietypowe żółte lub pomarańczowe zabarwienie u zwierząt. – Albinizm i ksantyzm zazwyczaj występują oddzielnie – tłumaczy Marioxis Macias, doktorant na Federalnym Uniwersytecie Rio Grande w Brazylii i współautor publikacji. – Odnalezienie obu tych cech u jednego osobnika było rzeczywiście zaskakującym i bezprecedensowym odkryciem. Choć u rekinów odnotowywano już przypadki zarówno albinizmu, jak i ksantyzmu, to – jak wynika z nowej publikacji – złotoskóry rekin o bladych oczach jest pierwszym znanym żarłaczem szarym, u którego stwierdzono obie cechy jednocześnie. Eksperci, którzy wypowiedzieli się na łamach National Geographic, podejrzewają nawet, że może to być pierwszy w historii przypadek rekina dowolnego gatunku, u którego stwierdzono taki zestaw cech pigmentacyjnych. – Oprócz ksantyzmu u niektórych gatunków, w tym żarłaczy szarych, odnotowywano również przypadki leucyzmu (czyli częściowej utraty pigmentacji), a nawet wzory łaciate – mówi Melissa Cristina Márquez, niezależna badaczka rekinów, która nie brała udziału w opisywanym badaniu. Melissa Márquez określiła odkrycie złotego rekina jako „fascynujące”, dodając: – Zawsze ekscytują nas przykłady rzadkiego ubarwienia u rekinów, bo przypominają nam, jak wielka jest naturalna różnorodność, nawet wśród gatunków, które wydają się dobrze znane. Zaskakujący kamuflaż złotego rekina. Jak przetrwał bez ochrony? Żarłacze szare występują w ciepłych, płytkich wodach dwóch oceanów na Ziemi – zachodniego Atlantyku i wschodniego Pacyfiku. Większość czasu spędzają blisko dna morskiego, poszukując zdobyczy ukrytej w piasku. Ich skóra zwykle przybiera odcienie od jasnobrązowego po ciemnobrązowy, co pozwala im wtopić się w piaszczyste otoczenie. Taki naturalny kamuflaż umożliwia żarłaczom szarym nie tylko skradanie się do ofiary, ale także ochronę przed drapieżnikami. Choć dorosłe osobniki budzą respekt, to młode żarłacze bywają ofiarami tygrysich rekinów, krokodyli i innych drapieżników. Złoty rekin odnaleziony u wybrzeży Kostaryki był w pełni rozwinięty i sprawiał wrażenie zdrowego w momencie złapania, co sugeruje, że jego nietypowe ubarwienie nie wpłynęło negatywnie na zdolność przetrwania. Ale jak to możliwe? Naranjo ma na to swoją teorię. – Rekina znaleziono w okolicach ujść rzek, gdzie woda jest bardzo mętna. Możliwe, że odkrył, iż niska przejrzystość wody to skuteczna strategia przetrwania – mówi. Melissa Márquez dodaje, że to tylko jedno z wielu możliwych wyjaśnień, a rekin mógł przetrwać również dzięki brakowi naturalnych wrogów w regionie lub unikatowym zachowaniom, które pomogły mu unikać niebezpieczeństwa. Bez względu na to, jak rekinowi udało się osiągnąć dorosłość, mimo że wyróżniał się na tle środowiska, Naranjo cieszy się, że ten przypadek przekroczył nasze oczekiwania. Jego zdaniem obecność tego rekina to dobra wiadomość zarówno dla gatunku, jak i dla Kostaryki. – Kto wie, może ludzie zaczną tu przyjeżdżać, żeby snurkować i próbować go zobaczyć – mówi. Daniel Naranjo podkreśla też, że to odkrycie przypomina o tym, jak ważne jest, by wszyscy eksplorujący ocean – naukowcy, rybacy, snurkowie – dzielili się swoimi obserwacjami. – Ocean wciąż potrafi nas zaskoczyć – dodaje. Źródło: National Geographic
Dlaczego największe ryby świata znikają bez śladu. Zagadka rozwiązana
Naukowcy połączyli siły, aby lepiej zrozumieć zagrożenie, przed jakim stoją rekiny wielorybie. „Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej zachwycających gatunków na świecie”.
Spis treści: Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Jak można chronić rekiny wielorybie? Zderzenia ze statkami to jeden z najpoważniejszych czynników zagrażających rekinom wielorybim – największym rybom na świecie. Choć przez lata uważano, że ich liczebność spada z powodu połowów lub zmian klimatu, nowe badania pokazują, że to właśnie działalność człowieka na morzach i oceanach prowadzi do ich cichego wymierania. Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe W ramach nowego badania ponad 75 naukowców połączyło siły, by dokładnie określić, zagrożenie dla rekinów wielorybich stanowi ruch statków. Zwierzęta te żyją w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych oceanów na Ziemi – w tym w Oceanach Indyjskim, Spokojnym i Atlantyckim. Badacze stworzyli mapę tzw. konstelacji rekinów wielorybich – miejsc, w których te ryby najczęściej się gromadzą. Nazwa pochodzi od gwiaździstego wzoru na ich grzbietach. Zebrane dane z 26 krajów zestawiono z informacjami o pozycjach dużych statków, dostarczonymi przez organizację non-profit Global Fishing Watch, która wykorzystuje technologię, by zwiększać przejrzystość wykorzystania oceanów. Okazało się, że największe zagrożenie występuje w rejonach o intensywnym ruchu morskim, m.in. u wybrzeży Ekwadoru, Meksyku, Malezji, Filipin, Omanu, Seszeli i Tajwanu. Choć nie wiadomo, ile rekinów ginie, ich bliskość do tras żeglugowych sugeruje, że liczby mogą być znaczne – tłumaczy główna autorka badania dr Freya Womersley, badaczka z University of Southampton w Wielkiej Brytanii. – Po raz pierwszy udało nam się odwzorować większość konstelacji rekinów wielorybich na całym świecie, dzięki współpracy całej społeczności badaczy tego gatunku – podkreśla dr Freya Womersley. Wieloryby, takie jak wale biskajskie, muszą wynurzać się na powierzchnię, by oddychać, co czyni je szczególnie podatnymi na kolizje ze statkami. Rekiny wielorybie, choć osiągają nawet 10 metrów długości, nie potrzebują powietrza, ale spędzają około połowy czasu przy powierzchni, żywiąc się planktonem. – Dane zebrane z oznakowanych rekinów wielorybich z całego świata pokazują, jak wiele czasu spędzają w strefach wysokiego ryzyka – mówi dr Michael Heithaus, ekolog zajmujący się rekinami z Florida International University. Eksperci podkreślają, że w obliczu globalnego wzrostu żeglugi morskiej konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań. Obecnie w oceanach pływa ponad 100 tys. statków towarowych, a do 2050 roku ta liczba może wzrosnąć nawet o 1200 procent. Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Dlaczego zgony rekinów wielorybich umykają naszej uwadze? Głównym powodem jest brak dowodów. – Ciała ssaków morskich unoszą się na wodzie lub są wyrzucane na brzeg, więc problem jest bardziej widoczny – tłumaczy dr Freya Womersley. Rekiny jednak mają ujemną pływalność, co oznacza, że po śmierci opadają na dno oceanu. To sprawia, że skala szkód wyrządzanych przez duże statki rekinom wielorybim może być poważnie niedoszacowana. Wiele osobników, które zderzyły się z mniejszymi jednostkami, nosi widoczne blizny. – Rekiny wielorybie są duże i dość odporne, więc jeśli doznają urazu, który nie zagraża życiu, często potrafią się zregenerować – mówi dr Heithaus. – Ale jeśli zostaną uderzone przez ogromny statek, nie mają szans na przeżycie. Nie wiadomo, czy liczba zabitych osobników wpływa już na ogólną populację gatunku. Każdego roku ponad 400 rekinów gromadzi się u wybrzeży meksykańskiego półwyspu Jukatan, a niemal 500 osobników zidentyfikowano u wybrzeży Madagaskaru. – Staramy się złożyć tę układankę kawałek po kawałku, zanim będzie za późno, by uratować gatunek – podkreśla dr Womersley. Jak można chronić rekiny wielorybie? Istnieją już dwie sprawdzone metody, które skutecznie zapobiegają kolizjom statków ze ssakami morskimi: zmniejszenie prędkości jednostek oraz zmiana tras żeglugowych. Jak podkreśla dr Womersley, rządy, sektor morski, naukowcy i organizacje pozarządowe mogą wykorzystać tę wiedzę, by wspólnie chronić rekiny wielorybie. Na przykład w ramach symulacji ruchu statków badanie wykazało, że zmniejszenie prędkości o 75% wydłuża czas podróży zaledwie o 5%, a jednocześnie znacząco zwiększa szanse, że kapitanowie zauważą rekina i zdołają go ominąć. Inna symulacja pokazała, że zmiana trasy statku wokół kluczowych siedlisk była jeszcze mniej uciążliwa – czas podróży wzrósł tylko o 0,5%, czyli średnio zaledwie o 2,4 godziny na jednostkę. Dr Michael Heithaus był zaskoczony, jak niewielkie zmiany mogą mieć ogromne znaczenie dla ochrony gatunku, a przy tym nie wpływają negatywnie na przemysł żeglugowy. – To sytuacja, w której zyskuje i przyroda, i człowiek, bez konieczności ponoszenia dużych kosztów – mówi. Dodaje, że ludzie są zwykle skłonni wprowadzać drobne zmiany, jeśli mają one realny wpływ, zwłaszcza w przypadku tak wyjątkowego gatunku jak rekin wielorybi, który generuje miliony dolarów rocznie dla lokalnych społeczności dzięki ekoturystyce. Womersley zaznacza, że skuteczne mogłoby być również wyznaczenie stref, do których statki nie miałyby wstępu – czasowo, sezonowo lub w momencie, gdy w danym miejscu pojawi się określona liczba rekinów. To rozwiązanie mogłoby poprawić bezpieczeństwo nie tylko dla rekinów wielorybich, ale także dla wielu innych morskich gatunków. Przykładem może być wschodnie wybrzeże USA, gdzie w określonych porach roku obowiązują limity prędkości, mające chronić zagrożone wyginięciem wale biskajskie północnoatlantyckie. – Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej fascynujących gatunków na świecie, który żyje na Ziemi miliony lat – znacznie dłużej niż człowiek – podsumowuje dr Womersley. Źródło: National Geographic, Global Fishing Watch, University of Southampton Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jak się zachować podczas spotkania z rekinem? To zachowanie uratuje ci życie
Jak zachować bezpieczeństwo podczas spotkania z rekinem? Eksperci zdradzają, co zrobić, aby pływanie w towarzystwie tych drapieżników było fascynujące, ale i bezpieczne.
Spis treści: Rekiny z bliska Mit żarłacza białego Zasady bezpieczeństwa w pobliżu rekinów Kiedy rekin jest w trybie polowania Jak czytać mowę ciała rekina Obalanie stereotypów o rekinach Choć rekiny nie są bezmyślnymi ludojadami, za jakie czasem się je uważa, eksperci wiedzą, że bezpieczeństwo wymaga umiejętności, wiedzy i praktyki. Ostrze zębów, martwe oczy i apetyt na ludzkie mięso — tak filmy często przedstawiają typowe zachowanie rekinów. Ale jak naprawdę wygląda przebywanie w wodzie z tymi drapieżnikami ? Rekiny istnieją na Ziemi dłużej niż drzewa, a gatunków jest ponad 500 — od niesławnego żarłacza białego i ikonicznego młota, po łagodnego rekina wielorybiego i miniaturowego rekina karłowatego. Niezależnie od wielkości, rekiny potrafią być nieprzewidywalne, dlatego ważne jest, aby osoby dzielące z nimi wodę miały wiedzę, doświadczenie i szacunek dla tych zwierząt. Rekiny z bliska Podczas kręcenia programu „National Geographic Explorer” Bertie Gregory przeżył swoje – jak to nazwał – „najlepsze w historii” nurkowanie z rekinami w „mrocznej” podwodnej jaskini Cathedral przy rafie Aliwal Shoal w RPA. – W tej jaskini krążyło aż 40 rekinów piaskowych – opowiada. Dorastają one do około 3 metrów długości i mają przerażająco wyglądające paszcze z setkami igiełkowatych zębów. Gregory jednak się nie bał. – Strach wynika z braku zrozumienia – mówi. Wie, że te ostre zęby są przystosowane do chwytania, a nie rozcinania, więc ofiara musi być na tyle mała, by można ją było połknąć. – Jestem zbyt duży, by zmieścić się w ich gardle, więc nie mogą mnie przeżuć. Mit żarłacza białego Nawet żarłacze białe, prawdopodobnie najbardziej przerażające ryby na świecie, nie są bezmyślnymi pożeraczami ludzi. – Nie jesteśmy w ich menu – tłumaczy Gregory. – Mamy mało tłuszczu i smakujemy dziwnie. Dorosłe żarłacze białe ewoluowały, by żywić się fokami i lwami morskimi ze względu na ich bogaty w energię tłuszcz, w przeciwieństwie do chudych ludzi. Choć ataki rekinów są niezwykle rzadkie — w 2024 roku odnotowano 47 niesprowokowanych pogryzień — najlepszym sposobem, by uniknąć incydentu, jest zrozumienie warunków i zachowania zwierząt. Zasady bezpieczeństwa w pobliżu rekinów Naukowczyni Melissa Cristina Márquez, która nurkuje z rekinami od ponad dekady, zawsze starannie analizuje czynniki środowiskowe przed wejściem do wody z jakimkolwiek gatunkiem rekina, szczególnie dużym. – Nigdy nie wchodzę do wody, jeśli w okolicy jest silny zapach przynęty lub padliny, chyba że to kontrolowane warunki badawcze – mówi. Dla doświadczonych profesjonalistów protokoły bezpieczeństwa to rzecz niepodlegająca negocjacjom: współpraca z wyszkoloną załogą, jasne procedury, używanie kija bezpieczeństwa, aby zawsze mieć coś pomiędzy sobą a nadmiernie ciekawskim rekinem. Kiedy rekin jest w trybie polowania Pora dnia też ma znaczenie. Rekiny polują zwykle o świcie i o zmierzchu, dlatego doświadczeni profesjonaliści unikają tych godzin, zwłaszcza gdy woda jest mętna. – Jeśli rekiny polują w wodzie o słabej widoczności, mogą pomylić człowieka z foką – wyjaśnia Gregory. – Kiedy duży rekin drapieżny ugryzie „na próbę” i zorientuje się, że człowiek nie jest pokarmem, ofiara może już mieć katastrofalne obrażenia. Chodzi o to, by nie dać im szansy na popełnienie błędu – dodaje. Jak czytać mowę ciała rekina Rekiny wysyłają sygnały, jeśli potrafi się czytać ich mowę ciała. Oznaki dyskomfortu lub pobudzenia to m.in. szarpane ruchy, uniesienie głowy, opuszczenie płetw piersiowych w dół i wygięcie grzbietu. – Jeśli zauważam przesadne machanie ogonem, ciaśniejsze krążenie, uderzanie w obiekty lub kilkukrotne bliskie przepłynięcie, to sygnał, że czas spokojnie i szybko opuścić wodę – mówi Márquez. Podczas przebywania w wodzie z rekinami trzeba zachować spokój, poruszać się powoli, unikać gwałtownych ruchów i mieć zdrowy respekt wobec ich możliwości. – Zawsze miej oczy dookoła głowy – radzi Lacey Williams, ekolożka zajmująca się zachowaniami rekinów. Nie odwracaj się do rekina plecami i utrzymuj kontakt wzrokowy — jako drapieżniki z zasadzki rekiny rzadziej postrzegają cię jako potencjalną ofiarę, gdy cały czas patrzysz im w oczy. Obalanie stereotypów o rekinach Choć ostrożność jest wskazana, rekin nie będzie próbował ugryźć każdego człowieka, którego zobaczy. Wiele gatunków — w tym młoty czy kosogonki — jest płochliwych i unika nurków. Dla drapieżnych gatunków, takich jak rekin tygrysi, żarłacz tępogłowy czy żarłacz biały, pogoń za zdobyczą zużywa dużo energii, więc muszą mieć pewność, że wysiłek się opłaci i nie zostaną ranne. – Staram się utrzymywać pozycję pionową w wodzie, by wyglądać na większą i mniej atrakcyjną – żartuje Márquez – choć przy moim 155 cm wzrostu nie wiem, na ile to działa. Eksperci podkreślają, że należy unikać stresowania rekinów. – To dzikie zwierzęta i każde spotkanie powinno odbywać się na ich warunkach – mówi Márquez. Oznacza to dawanie im przestrzeni i nigdy nie gonienie ani nie osaczanie. – Pływanie z rekinami to przywilej, a nie wyczyn dla adrenaliny. Najważniejsze: nigdy, przenigdy nie próbuj dotknąć rekina. – Nikt z nas nie lubi, gdy ktoś nas dotyka bez naszej zgody – dodaje Williams. – Tak samo jest z rekinami i innymi zwierzętami. Niektórzy eksperci obawiają się, że wzrost liczby nagrań w mediach społecznościowych z interakcji profesjonalistów z rekinami zachęca ludzi do podejmowania zbędnego ryzyka — i czasem doznawania obrażeń. – Ludzie myślą, że mogą po prostu podpłynąć i dotknąć albo przejechać się na rekinie, a to absolutnie nieprawda – mówi Williams, nawet w przypadku łagodnych gatunków. Zdaniem Gregory’ego w przypadku rekinów ludzie często obawiają się nie tego, co trzeba. Te majestatyczne zwierzęta są zagrożone przez działalność człowieka — w tym nadmierne połowy, utratę siedlisk i zanieczyszczenia. – Zbyt długo martwiliśmy się o rekiny, zamiast martwić się o nie – podsumowuje. Źródło: National Geographic
Czy w Bałtyku żyją rekiny? Fakty, które mogą cię zaskoczyć
Rekiny w Bałtyku budzą silne emocje. Choć najczęściej kojarzymy je z ciepłymi wodami tropikalnymi, informacje o rekinach w Morzu Bałtyckim przewijają się od czasu do czasu w obiegowych opiniach i przekazach medialnych. Niekiedy pojawiają się sensacyjne nagłówki o rzekomych rekinach „czyhających na kąpiących się wczasowiczów”, a internetowe fora pełne są pytań: czy w Bałtyku są rekiny i czy naprawdę mogą pojawić się u polskich wybrzeży? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto wyjść poza spekulacje i spojrzeć na Bałtyk z punktu widzenia biologii, geografii i klimatu.
Spis treści: Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Zacznijmy od uspokojenia: rekiny w polskim Bałtyku nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Zdecydowana większość gatunków rekinów, które pojawiają się w tym rejonie, to stworzenia małe, łagodne i prowadzące przydenny tryb życia. Nie wykazują agresji wobec człowieka i w zasadzie są zupełnie niegroźne. W rzeczywistości przypadki interakcji między rekinami w Bałtyku a ludźmi są ekstremalnie rzadkie. Ostatni udokumentowany atak rekina na człowieka w tym obszarze miał miejsce w 1755 roku u wybrzeży Danii. I choć w przekazach historycznych opisywano go jako „krwawego drapieżnika”, to tak naprawdę nie wiadomo, jaki gatunek rekina zaatakował człowieka w Bałtyku w XVIII wieku. Zatem czy w Bałtyku żyją rekiny? Tak – ale nie takie, jakie znamy z filmów grozy. Wśród zamieszkujących tu gatunków nie znajdziemy takich, które mogłyby stanowić realne zagrożenie dla ludzi. Wręcz przeciwnie: ich obecność świadczy o różnorodności biologicznej i równowadze ekosystemu. Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Choć Morze Bałtyckie nie jest typowym siedliskiem rekinów, w jego wodach odnotowano kilka gatunków, które zasługują na uwagę. Rekinek psi (Scyliorhinus canicula) To najmniejszy i zarazem najczęściej spotykany przedstawiciel rekinów w Morzu Bałtyckim. Jego obecność ogranicza się głównie do cieplejszych i lepiej zasolonych rejonów południowo-zachodnich – zwłaszcza w cieśninach duńskich i okolicach Kattegatu. Dorasta zwykle do 60–75 cm, choć najwięksi przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać nawet metr długości i ważyć do 3 kg. Prowadzi przydenny tryb życia, spędzając dnie ukryty wśród glonów i kamieni, a aktywność wykazuje głównie nocą. Żywi się drobnymi zwierzętami dennymi – mięczakami, skorupiakami, niewielkimi rybami i głowonogami. Choć należy do rodziny rekinowatych, nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka i jest zupełnie niegroźny. Ze względu na skryty tryb życia oraz stosunkowo głębokie siedliska (od 10 do nawet 400 metrów), rekinek psi jest niemal niewidoczny dla plażowiczów i nurków rekreacyjnych, choć pozostaje ważnym elementem przydennych ekosystemów Bałtyku. Koleń pospolity (Squalus acanthias) To jeden z gatunków rekinów, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu był stosunkowo powszechny w wodach Bałtyku, zwłaszcza w jego zachodnich rejonach. Dziś zaliczany jest do gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria VU w „Czerwonej Księdze IUCN”), a jego obecność w Morzu Bałtyckim ma charakter szczątkowy. Przetrwanie kolenia pospolitego zależy od dalszych działań ochronnych i międzynarodowej współpracy w zakresie zrównoważonego rybołówstwa. Rekiny te dorastają przeciętnie do 1,5 metra długości i mogą ważyć do 9 kg, choć największe okazy osiągają nawet 2 metry. Charakteryzują się torpedowatym ciałem, szaro-brązowym grzbietem i jasnym brzuchem, a ich cechą rozpoznawczą są dwa kolce przy płetwach grzbietowych, połączone z gruczołami jadowymi. Wbrew potocznej opinii koleń pospolity nie jest agresywny – to spokojna, powolna ryba, która unika kontaktu z ludźmi. Żywi się głównie rybami, głowonogami i skorupiakami. Pływa zwykle w dużych stadach, nierzadko liczących setki lub tysiące osobników. To także jeden z najdłużej żyjących rekinów (dożywa nawet 70–75 lat). Lamna śledziowa (Lamna nasus) To największy z rekinów, które mogą zapuszczać się do Bałtyku – osiąga nawet 3,5 metra długości i wagę przekraczającą 150 kg. Mimo imponujących rozmiarów lamna śledziowa nie stanowi zagrożenia dla człowieka – atakuje wyjątkowo rzadko i tylko w warunkach prowokacji lub stresu. Jest to gatunek o szerokim, choć rozproszonym zasięgu – historycznie notowany był w całym Bałtyku, jednak obecnie spotykany bywa wyłącznie w cieśninie Kattegat i to niezwykle sporadycznie. Preferuje umiarkowane, dobrze natlenione wody otwartego morza i trzyma się górnych warstw wodnych, gdzie poluje na śledzie, makrele oraz głowonogi. Lamna śledziowa jest też jednym z najszybszych rekinów – jej smukła sylwetka i silna, półksiężycowata płetwa ogonowa pozwalają osiągać duże prędkości. Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Choć rzadko, do Bałtyku trafiają także inne gatunki rekinów – zazwyczaj młode osobniki, które przypadkowo wpłynęły z Morza Północnego. Wśród takich „gości” odnotowano m.in. żarłacza błękitnego (Prionace glauca), rekina polarnego (Somniosus microcephalus) i głowomłota (Sphyrna spp.). Ich obecność to ciekawostka, nie norma – zazwyczaj nie przeżywają długo w chłodnych i ubogich w tlen wodach Bałtyku. Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Brak rekinów przy brzegu Bałtyku ma kilka logicznych przyczyn. Po pierwsze – zbyt niski poziom zasolenia. Bałtyk jest morzem słonawym, a wiele gatunków rekinów potrzebuje wyższych stężeń soli w wodzie do prawidłowego funkcjonowania. Rekiny preferują morza i oceany o zasoleniu powyżej 30 promili, podczas gdy w polskim Bałtyku wynosi ono średnio 7 promili. Po drugie – zbyt niska temperatura. Wody Bałtyku, zwłaszcza przy powierzchni, są zbyt chłodne dla większości rekinów. Dodatkowo latem woda przybrzeżna bywa zbyt płytka, co również odstrasza te ryby. Po trzecie – sposób życia rekinów. Większość z nich to drapieżniki głębinowe, które unikają miejsc pełnych ludzi, hałasu i łodzi. Wędrują głównie nocą, a ich aktywność skupia się wokół głębszych stref morza. Polskie plaże to dla nich przestrzeń nieatrakcyjna – zarówno pod względem pokarmowym, jak i środowiskowym. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
„Rekin-anioł” pojawił się w Walii po latach. Budzi nadzieję wśród naukowców
Jeden z najrzadszych rekinów na świecie został po raz pierwszy od czterech lat uchwycony na nagraniu z kamery śledzącej delfiny w Zatoce Cardigan w Walii. Raszpla zwyczajna jest gatunkiem krytycznie zagrożonym.
Spis treści Krytycznie zagrożona raszpla u wybrzeży Walii „Rekin-anioł”: ofiara trałowania i degradacji środowiska Jak i gdzie żyją raszple? Raszple to rodzina ryb chrzęstnoszkieletowych, w której większość gatunków jest zagrożona, niektóre krytycznie. Obserwacja w Walii dotyczy raszpli zwyczajnej, jednego z najbardziej zagrożonych gatunków. Sarah Perry, menedżerka ds. ochrony i badań morskich w organizacji Wildlife Trust of South and West Wales, powiedziała, że było to „rzadkie i ekscytujące spotkanie”. Krytycznie zagrożona raszpla u wybrzeży Walii Ryba została sfilmowana przez podwodną kamerę przy okazji do badania grupy delfinów butlonosych, które żyją u wybrzeży Walii. To pierwszy raz od czterech lat, kiedy zaobserwowano tę rybę. Wcześniej młody osobnik tego gatunku został uchwycony na kamerze we wrześniu 2021 roku. Po raz pierwszy widziano ram raszplę w 2019 roku i naukowcy uważają że to znak istnienia nowej, walijskiej populacji. Sarah Perry dodała, że nowe obserwacje raszpli „pojawiają się w kluczowym momencie, gdy Senedd (parlament Walii) i rząd Wielkiej Brytanii rozważają zakaz trałowania w obszarach chronionych”. „Rekin-anioł”: ofiara trałowania i degradacji środowiska Raszple, po angielsku nazywane „angelshark” (rekin-anioł) były niegdyś powszechne we wschodnim Atlantyku i Morzu Śródziemnym, ale ich populacja gwałtownie zmniejszyła się z powodu degradacji siedlisk i połowów. Raszple padały ofiarami tzw. połowów przypadkowych, kiedy to wpadały w sieci rybackie przy okazji łowienia innych ryb, szczególnie za pomocą włoków. To sieci używanie do połowów przydennych, uważanych za wyjątkowo szkodliwe dla środowiska. Połowy włokami niszczą morskie dno, zagrażając całemu ekosystemowi dennemu. Jak i gdzie żyją raszple? Raszple są rekinami przydennymi. Większość czasu spędzają zakamuflowane w osadach na dnie morskim, gdzie czyhają na ryby. W 2019 roku eksperci stwierdzili, że Walia może być kluczowym siedliskiem dla raszpli zwyczajnej, która wcześniej najliczniej występowała w wodach Wysp Kanaryjskich. Raszpli od bardzo dawna nie wiedziano ani w Morzu Północnym, ani Śródziemnym. Jej obserwacje gdzie indziej należą do ogromnych rzadkości, mimo że jest gatunkiem chronionym przez wiele krajów i od wielu lat. Akwarium Deep Sea World w North Queensferry w Szkocji prowadzi program hodowli raszpli zwyczajnych w niewoli. Pierwszych młodych dochowano się tam w 2011 roku. Źródło: BBC Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Rekiny błękitne jak kameleony oceanu. Naukowcy z Hong Kongu odkryli ich zdolność do zmiany koloru
Na konferencji naukowej odbywającej się w Antwerpii naukowcy zaprezentowali wyniki rewolucyjnych badań dotyczących życia podwodnych drapieżników. Rekiny błękitne dzięki zmianie barwy zwiększają swoje możliwości kamuflażu pomagającego w upolowaniu ofiary.
Spis treści: Co wykazały badania? Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Co odkrycie oznacza dla ludzi? Rekin błękitny (również znany jako żarłacz błękitny) to gatunek drapieżnej ryby, zamieszkującej praktycznie wszystkie oceany na świecie. Dorosłe osobniki tego gatunku osiągają zwykle 2–3 metry długości. Smukłe i długie ciało rekinów oraz sierpowate płetwy i wydłużony pysk sprawiają, że żarłacze są jednymi z najlepszych pływaków w oceanach. Co wykazały badania? Skórę rekina błękitnego pokrywają malutkie, twarde łuski, które działają jak naturalne filtry światła. Denticle („małe zęby”) – tak nazywane są przez naukowców – zawierają mikroskopijne warstwy specjalnych kryształów i pigmentów, dzięki którym skóra przybiera przeróżne kolory. W łuskach znajdują się: kryształy guaniny – to naturalny związek chemiczny, który działa jak lusterko. Odbija on światło, szczególnie niebieskie, dzięki czemu rekin wydaje się intensywnie niebieski w wodzie. melanina – ciemny pigment (ten sam, który mamy w skórze czy włosach). Działa jak pochłaniacz światła: „zamyka” inne kolory, więc niebieski staje się bardziej wyrazisty. W efekcie to połączenie – odbicia i pochłaniania światła – sprawia, że rekin wygląda tak, jakby jego skóra świeciła głęboką, metaliczną niebieską barwą. Co ciekawe, struktury mogą ulegać modyfikacji w zależności od warunków panujących w oceanie (np. głębokości, ciśnienie), co również wpływa na odcień, jaki przybiera skóra drapieżnika. Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Do przeprowadzenia badania naukowcy używali nie tylko żywych osobników, żyjących w wodzie. Zespół kierowany przez hongkońskiego biologia morskiego, dr. Xabiera Irigoiena, korzystał w dużej mierze ze skóry martwych egzemplarzy tego gatunku. Po zebraniu danych określających właściwości rekiniej skóry – takich jak mierzona w nanometrach (milionowych częściach milimetra) grubość i rozmieszczenie warstw kryształków – przeprowadzono komputerową symulację. Proces ten miał naśladować zachowanie światła, gdy trafia na takie struktury. Komputer pokazał, że jeśli warstwy kryształów lekko się zbliżą albo oddalą, to skóra zacznie odbijać inny kolor światła – np. zamiast niebieskiego, będzie widać zielony albo złotawy. Oznacza to, że rekiny nie posiadają specjalnych komórek z barwnikiem. Ich doskonały kamuflaż jest efektem naturalnej optycznej sztuczki, możliwej dzięki unikatowej konstrukcji łusek. Co odkrycie oznacza dla ludzi? Skóra rekina błękitnego, która może zmieniać swój kolor bez używania specjalnych barwników lub farb może zainspirować naukowców i inżynierów do stworzenia nowych materiałów o podobnych właściwościach do tej rybiej powłoki. Tkaniny, które reagowałyby na światło, temperaturę, ruch albo ciśnienie pozbawione byłyby szkodliwych dla środowiska składników chemicznych. Współcześnie w Indiach i Bangladeszu mamy do czynienia z zanieczyszczeniem rzek (np. Gangesu), którego jednym z powodów są ścieki z fabryk tekstylnych zawierających barwniki azowe. Przyczynia się to do śmierci ryb, zanieczyszczenia gleby i wody pitnej, a także problemów zdrowotnych u ludzi mieszkających w pobliżu (choroby skóry, dróg oddechowych). Skonstruowanie tkanin i materiałów niewymagających tych szkodliwych substancji mogłoby uregulować sytuację ekologiczną w krajach o wysokiej produkcji tekstylnej. Warto zwrócić również uwagę na innowacyjność technologiczną takich materiałów. Przykładowo farby posiadające kolor dzięki odbijającemu się światłu nigdy nie blakną, ponieważ nie mają barwników – tylko specjalną strukturę. Zjawiska występujące u rekinów można by również wykorzystać przy produkcji opakowań spożywczych, które przykładowo mogłyby zmieniać swój kolor wraz z utratą przydatności danego produktu do spożycia. Źródło: The Independent Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
Rekin grenlandzki, uważany za jednego z najbardziej tajemniczych mieszkańców Arktyki, dorasta zupełnie gdzie indziej, niż dotąd sądzono. Nowe analizy naukowców rzucają światło na prawdziwe miejsce wychowu młodych osobników.
Spis treści Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Znaczenie badania dla ochrony gatunku Nowe badania opublikowane w czasopiśmie „Ecology and Evolution” dowodzą, że wody cieśniny Skagerrak są kluczowym dla rekina grenlandzkiego obszarem wychowu młodych. To zupełnie zmienia naszą dotychczasową wiedzę o tych długowiecznych, tajemniczych polarnych olbrzymach. Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Do tej pory uważano, że rekiny grenlandzkie rodzą się i dorastają w wodach Arktyki. Jednak analiza występowania 1610 osobników z całego północnego Atlantyku wykazała, że to w cieśninie Skagerrak występuje największy odsetek młodych osobników, mierzących od 90 do 200 centymetrów. Skagerrak to ważny akwen między Danią, Norwegią a Szwecją, stanowiący początek połączenia między Morzem Północnym z Bałtyckim. Kolejne to tzw. Cieśniny Bałtyckie: Kattegat, Sund i Wielki Bełt. Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Rekin grenlandzki (inaczej rekin polarny) jest znany z niezwykłej długowieczności (może żyć ponad 400 lat), powolnego metabolizmu i ogromnych rozmiarów (do 6,4 metra długości). Dotychczas niewiele wiedziano o miejscach rozrodu i młodzieńczych etapach życia tego gatunku rekina. Badania, które obejmowały przegląd muzealnych okazów i baz danych wskazują, że rekiny te rodzą się prawdopodobnie w głębokich wodach w pobliżu Grzbietu Śródatlantyckiego, na południe od Islandii. Nowonarodzone osobniki mierzą ok. 40 cm długości i rodzą się prawdopodobnie w spokojnych, głębokich rejonach, gdzie nie występuje intensywne rybołówstwo. W Cieśninie Skagerrak natomiast gromadzą się młode osobniki, określane przez badaczy jako „nastolatki”, znajdując tam odpowiednie warunki do dalszego wzrostu. Bogactwo biologiczne tego obszaru i różnorodność potencjalnych ofiar, jak ryby, ssaki morskie oraz padlina, przyciągają młode rekiny. Najgłębsze partie Skagerraku stanowią dla nich ważne żerowisko, co zmienia wcześniejsze przekonania o ich związku wyłącznie z wodami Arktyki. Znaczenie badania dla ochrony gatunku Historyczne dane z ostatnich 150 lat, obejmujące przypadki wyrzucenia na brzeg oraz przypadkowe połowy w Danii, a także zgłoszenia od szwedzkich wędkarzy, potwierdzają obecność młodych osobników właśnie w Skagerraku. Z punktu widzenia ochrony gatunku to kluczowe odkrycie. Rekin grenlandzki figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek „narażony” (vulnerable). Nowe informacje umożliwią opracowanie lepszych działań ochronnych. Naukowcy podkreślają, że biorąc pod uwagę wyjątkowo długi cykl życia tych rekinów, regionalna ochrona ich młodzieńczych siedlisk ma fundamentalne znaczenie w przeciwdziałaniu ich spadkowi liczebności. Źródło: Ecology and Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Egipt rozpoczął program śledzenia rekinów przez GPS. Czy turyści będą bezpieczniejsi?
Rekiny z Morza Czerwonego zostały wyposażone w nadajniki GPS. Od tej pory aktywność tych 9 osobników może być śledzona w czasie rzeczywistym. W ten sposób Egipt za jednym zamachem dba o bezpieczeństwo turystów i zbiera ciekawe naukowe dane o zwyczajach tych drapieżników.
Spis treści Egipskie rekiny są śledzone satelitarnie Rekiny w Egipcie: ważne drapieżniki i atrakcja turystyczna Morze Czerwone to raj dla ryb, także rekinów Egipt rozpoczął pilotażowy program monitorowania rekinów w Morzu Czerwonym z wykorzystaniem technologii satelitarnej, jak poinformował portal „Egypt Independent”. Celem jest m.in. poprawa bezpieczeństwa nurkujących i kąpiących się turystów. Jednak groźne incydenty z udziałem rekinów są w Egipcie niezwykle rzadkie. Egipskie rekiny są śledzone satelitarnie Projekt, wspierany przez ministerstwo środowiska, polega na instalacji urządzeń śledzących na żarłaczach tygrysich i białopłetwych - kluczowych gatunkach tego regionu. Do tej pory wyposażono w nadajniki dziewięć osobników złowionych, oznakowanych i swobodnie wypuszczonych w rejonie Marsa Alam. W tej okolicy odnotowano sporadyczne ataki rekinów na ludzi. Cel programu to nie tylko poprawa bezpieczeństwa, ale także zrozumienie wzorców migracji i zachowań rekinów w basenie Morza Czerwonego. Satelitarne śledzenie w czasie rzeczywistym pozwala naukowcom analizować ich trasy, głębokość zanurzenia i częstotliwość odwiedzin obszarów turystycznych. Zdobyte dane nie tylko wzbogacą naukową wiedzę, ale i pomogą w opracowaniu strategii ochrony przyrody. Pomogą też w minimalizacji kontaktów między ludźmi a rekinami. Rekiny w Egipcie: ważne drapieżniki i atrakcja turystyczna Minister środowiska Jasmin Fuad podkreśliła, że rekiny pełnią istotną rolę jako szczytowe drapieżniki, mając fundamentalne znaczenie dla równowagi ekosystemu Morza Czerwonego. Poza tym przyciągają turystów. W Egipcie rozwija się turystyka morska, w tym nurkowanie z rekinami w kontrolowanych warunkach. Popularne kurorty, jak Sharm el-Sheik i Hurghada, często odwiedzane także przez Polaków, oferują nurkowanie i snorkeling z rekinami, prowadzony przez licencjonowanych przewodników. Morze Czerwone to raj dla ryb, także rekinów Rekiny występują w Morzu Czerwonym powszechnie, choć ich spotkania z ludźmi są stosunkowo rzadkie. Morze to, położone między Afryką a Azją, charakteryzuje się ciepłymi, przejrzystymi wodami i bogatą bioróżnorodnością, co sprzyja obecności wielu gatunków rekinów. Można tu spotkać m.in. żarłacze tygrysie, żarłacze białopłetwe, a nawet łagodne rekiny wielorybie, czyli największe ryby świata. Rekiny często występują w pobliżu słynnych raf koralowych Morza Czerwonego, gdzie polują na ryby. Źródło: Egypt Independent, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Szczęki” Spielberga miały swój pierwowzór. Ten jeden rekin sparaliżował całe wybrzeże!
Ataki rekinów z 1916 roku u wybrzeży New Jersey zainspirowały twórców kultowego filmu „Szczęki”. Przerażające wydarzenia, które kosztowały życie czterech osób, stały się punktem wyjścia do stworzenia najbardziej ikonicznego thrillera morskiego w historii kina.
Spis treści: Jak Spielberg stworzył legendę. „Szczęki” miały nie powstać To miał być spokojny urlop. Ataki rekinów w 1916 roku zmieniły wszystko Rekiny zabijały dzień po dniu. Władze milczały, a panika rosła Po premierze zaczęło się polowanie. Spielberg i Benchley żałowali Właśnie mija dokładnie 50 lat od premiery filmu „Szczęki”. Hit Stevena Spielberga trafił na ekrany 20 czerwca 1975 roku. To okazja do wspomnienia nie tylko fenomenu produkcji, ale też zakulisowych ciekawostek czy w końcu kontrowersji zrodzonych chwilę po premierze. Niewielu miłośników kina zdaje sobie bowiem sprawę z faktu, że produkcja przyczyniła się do przetrzebienia populacji rekinów wzdłuż wybrzeży Stanów Zjednoczonych. Jak Spielberg stworzył legendę. „Szczęki” miały nie powstać Dla Stevena Spielberga „Szczęki” okazały się przepustką na szczyt Hollywood. Jeszcze w czasie zdjęć reżyser omal nie utonął, mechaniczna atrapa rekina nieustannie odmawiała współpracy, a studio Universal groziło anulowaniem projektu w obawie przed finansową porażką. Nikt nie przewidywał tak ogromnego sukcesu box office’a, który otworzył drzwi wakacyjnym superprodukcjom. Spielberg dowiódł w „Szczękach” niebagatelności własnego stylu. Oddał hołd hitchcockowskiemu suspensowi, nasączył obraz subtelną psychologią oraz czarnym humorem. Nie zabrakło w nim w końcu społecznej konkluzji, rozważań nad typami męskości czy gładkiej krytyki systemu. Władze fikcyjnego, nadmorskiego kurortu Amity terroryzowanego przez rekina ludojada tuszują bowiem makabryczne doniesienia o atakach z obawy o utratę turystów, a tym samym – upadek lokalnych biznesów. Tym, co sprawia, że dzieło broni się po upływie wielu dziesięcioleci, są ponadczasowe emocje i dreszcze niepokoju. Groza została tu zredukowana niemal do wyobrażeń i lęku przed tym, czego nie widać, ale – jak wiemy – czai się w oceanicznych głębinach. Nie bez znaczenia pozostaje tu sugestywne oddanie perspektywy samego ludojada, gdyż kamera zostaje umieszczona niejako w oczach groźnego stworzenia. Atakom towarzyszy charakterystyczna, intensywna muzyka Johna Williamsa. Scenariusz wyróżnionego trzema Oscarami filmu powstał na podstawie starszej o rok, bestsellerowej powieści Petera Benchleya o tym samym tytule. Główne role nieustraszonych bohaterów polujących na niebezpiecznego żarłacza białego wykreowali Roy Scheider, Robert Shaw i Richard Dreyfuss. To miał być spokojny urlop. Ataki rekinów w 1916 roku zmieniły wszystko Twórców trzymającej w niesłabnącym napięciu historii ze „Szczęk” zainspirowały faktyczne ataki rekinów, które miały miejsce między 1 a 12 lipca 1916 roku u wybrzeży New Jersey. W przeciągu niecałych dwóch tygodni zginęły cztery osoby, a jedna została ciężko ranna. Wschodnie plaże USA opustoszały, podobnie jak nadmorskie kurorty, a wakacyjna aura ustąpiła miejsca grozie przed siłami natury. Zamiast korzystać z uroków lata, większość plażowiczów spoglądała z niepokojem w ciemną wodę. Znaleźli się jednak i tacy, którzy negowali powszechną panikę. Ówczesna wiedza i brak podobnych wydarzeń w przeszłości sprawiły, że wiele osób nie wierzyło, że rekiny mogą zjeść człowieka… ku ich zgubie. Masakra rozpoczęła się w upalne popołudnie 1 lipca. 25-letni makler giełdowy Charles Vansant przebywał z rodziną w kurorcie Beach Haven, aby wypocząć po ciężkiej pracy. Jego kąpiel w wodach Atlantyku miała okazać się tą ostatnią. Na oczach pozostałych wczasowiczów mężczyzna został zaatakowany przez rekina, w wyniku czego stracił lewą nogę. Zmarł dwie godziny później i stał się pierwszą ofiarą ludojada w historii wschodniego wybrzeża USA. Rekiny zabijały dzień po dniu. Władze milczały, a panika rosła Władze zbagatelizowały tragiczny wypadek i powstrzymały się z decyzją o zamknięciu plaż. Na nic zdały się też doniesienia lokalnych rybaków, którzy informowali o wzmożonych obserwacjach dużych grup rekinów. Opieszałość znajdzie później odzwierciedlenie w scenariuszu „Szczęk”, gdzie zresztą pada bezpośrednie nawiązanie do zdarzeń z 1916 roku ku przestrodze. Zaledwie pięć dni później od ataku rekina zginął na miejscu boy hotelowy Charles Bruder. Do szarży doszło w Spring Lake, kilkadziesiąt kilometrów na północ od Beach Haven. Prawdziwa makabra rozegrała się 12 lipca. Zmasowany atak co najmniej jednego rekina obejmował okolice Matawan Creek. Bawiący się w rzece 11-letni Lester Stillwell został wciągnięty pod wodę. Na ratunek ruszył mu Stanley Fisher, ale zarówno chłopiec, jak i mężczyzna nie przeżyli ataku. Nikt nie spodziewał się jeszcze jednej tragedii. Zaledwie 30 minut po masakrze i 800 m dalej ofiarą ponownego uderzenia rekina padł 14-letni Joseph Dunn. Szczęśliwie jego koledzy wyciągnęli go wprost z paszczy ryby. Chłopak musiał przejść amputację lewej nogi, ale jako jedyny pozostał przy życiu po feralnych wydarzeniach z New Jersey wspomnianego roku. Nastąpiła krwawa obława, tym razem przy zachęcie samego Białego Domu. W wyniku polowań zginęły, niestety, setki rekinów. Sprawcy dwutygodniowej masakry na wschodnim wybrzeżu nigdy nie odnaleziono. Przez długi czas zbrodnie przypisywano żarłaczowi białemu. Najnowsze badania wskazują jednak na żarłacza tępogłowego przez wzgląd na agresję i przede wszystkim zdolność przepływania ze słonych do słodkich wód, co miało miejsce przy uderzeniach z 12 lipca. Po premierze zaczęło się polowanie. Spielberg i Benchley żałowali Seria ataków rekina w New Jersey z początku XX wieku nie tylko przypomniała ludziom o ich miejscu w łańcuchu pokarmowym, ale też wzbudziła wrogą postawę względem rekinów – na szkodę tych fascynujących stworzeń. Tuż po premierze książki „Szczęki”, a następnie jej ekranizacji negatywny wizerunek rekina umocnił się w powszechnej świadomości przez wzgląd na zaprezentowane w tekstach kultury szkodliwe stereotypy. Doszło do tzw. efektu „Szczęk”, czyli sytuacji graniczącej niemal ze społeczną paranoją. Masowo urządzano polowania na rekiny, stające się następnie narcystycznym trofeum. Obrońcy praw zwierząt wskazywali, że niesprawiedliwy przykład „złośliwego” żarłacza białego z ekranu stworzył poważną przeszkodę w przekonywaniu społeczeństwa o konieczności ochrony tych zwierząt. Autor powieści Peter Benchley był zdruzgotany obrotem spraw i resztę życia spędził na wspieraniu akcji ratunkowych rekinów. Steven Spielberg wyraził skruchę dopiero po latach. „To jedna z tych rzeczy, których wciąż się obawiam. Nie tego, że zostanę zjedzony przez rekina, ale tego, że rekiny są w jakiś sposób na mnie wściekłe za podsycanie szału wędkarzy sportowych, który miał miejsce po 1975 roku, czego szczerze i do dziś żałuję z powodu zdziesiątkowania populacji rekinów z powodu książki i filmu” – wyznał. Źródła: National Geographic Polska, The Daily Jaws, Jaws: Steven Spielberg Regrets „Decimation” of Sharks After Release, How Jaws Influenced Shark Perception – Shark Stewards Nasza ekspertka Paula Apanowicz Dziennikarka i absolwentka filozofii na Uniwersytecie Gdańskim. Publikowała na łamach tygodnika „Polityka”, serwisów Ofeminin.pl, Histmag.org, stare-kino.pl i OldCamera.pl. Debiutowała jako autorka książką zbiorową „Twarze i Maski. Ostatni wielcy kochankowie kina” (wyd. ebookowo, 2021)
Orka atakuje żarłacza białego. Pierwsze takie nagranie z powietrza!
Pierwszy raz w historii udało się nagrać z powietrza, jak orka zabija żarłacza białego. To spektakularne ujęcie dokumentuje nieznane dotąd zachowania jednych z najgroźniejszych drapieżników oceanu – i rzuca nowe światło na ich relacje w łańcuchu pokarmowym.
Spis treści: Pierwszy w historii film z powietrza, na którym widać atak orki na żarłacza Naukowcy opisali dokładną strategię ataku orek Czy za ataki na rekiny odpowiada ta sama para orek? Orki mogą zagrażać lokalnej populacji rekinów Zarówno orka oceaniczna (Orcinus orca), jak i żarłacz biały (Carcharodon carcharias), są drapieżnikami alfa. Znajdują się na szczycie łańcucha pokarmowego. Oznacza to, że nie mają naturalnych wrogów (oprócz człowieka), które by na nie polowały. Zdarzają się jednak przypadki, gdy orki atakują rekiny ludojady. Co więcej, eksperci w ostatnich latach odnotowali spadek populacji żarłacza u wybrzeży południowej Afryki. Pierwszy w historii film z powietrza, na którym widać atak orki na żarłacza Naukowcy z Republiki Południowej Afryki postanowili wyjaśnić ten fenomen. Przeprowadzili badania, podczas których obserwowali zachowania orek. Uczeni mieli nadzieję, że z helikoptera uda im się nagrać moment, w którym ssaki te polują oraz – co ważniejsze – na kogo. Badacze odnieśli sukces, czego efektem jest pierwszy w historii film i dowód, który może zredefiniować naszą wiedzę o morskich ekosystemach. Badaczom udało się uchwycić moment ataków orek na żarłacze 16 maja. Na filmie widać, jak dwie orki pływają w przepięknej, turkusowej wodzie Oceanu Indyjskiego, w zatoce Mossel Bay, nieopodal osamotnionego rekina. W pewnym momencie z głębin wyłania się trzecia orka, która atakuje drapieżnika, a kolor wody w tym miejscu zaczyna przybierać czerwoną barwę. Naukowcy opisali dokładną strategię ataku orek – Takie zachowanie nigdy wcześniej nie zostało zaobserwowane, a już na pewno nie z powietrza – mówi Alison Towner, biolog morski z Uniwersytetu Rhodes w RPA, który był współautorem naukowej publikacji, która pojawiła się na łamach czasopisma „Ecology” na początku października. Badacze krok po kroku przeanalizowali strategię działania drapieżników. View Ediplayer on the source website Drapieżnik bardzo szybkim ruchem obrócił rekina na bok i ugryzł jego brzuch. P pewnym czasie żarłacz znika w czeluściach oceanu, a na powierzchnie wody wypływa jego wątroba. Naukowcy zwracają uwagę na to, że orki działały zespołowo. Podczas gdy jedna przygotowywała się do ataku z wody, pozostałe odwracały uwagę żarłacza i pływały wokół niego. Badacze twierdzą, że w podobny sposób orki w ciągu godziny zabiły co najmniej 3 rekiny ludojady. Czy za ataki na rekiny odpowiada ta sama para orek? Co ciekawe, jeden z drapieżników został zidentyfikowany jako osobnik nazwany przez naukowców „Sterburtą”. To ta sama orka, która miała być wcześniej podejrzewana o zabicie kilku rekinów, których zwłoki zostały odnalezione na kilku plażach RPA. Czterem rekinom brakowało wątroby. Zwierzę w przeszłości widywane było z inną orką, którą nazwano Port. Uważa się, że para wspólnie poluje na żarłacze białe w regionie. – Po raz pierwszy widziałem Sterburtę w 2015 roku. On wraz z bliskim mu Portem są podejrzewani o zabicie łącznie 7 rekinów w False Bay – mówi David Hurwitz, który jest operatorem łodzi zajmującej się obserwacją waleni i rekinów. – W 2019 roku widzieliśmy na własne oczy, jak zabijają żarłacza miedzianego, ale to, co pokazuje nagranie, to coś zupełnie nieprawdopodobnego – dodaje. Orki mogą zagrażać lokalnej populacji rekinów Co ciekawe, nagrano w sumie dwa niezależne od siebie filmy. Jeden z drona, a chwilę przed z helikoptera. Na obydwu widać ataki, a naukowcy podejrzewają, że stoją za tym te same orki. Czy to możliwe, że mamy do czynienia z oceaniczną parą zabójców niczym Butch Cassidy i Sundance Kid lub Bonnie i Clyde? Pierwsze wideo zostało zarejestrowane o godzinie 14:07, a cztery minuty wcześniej obserwatorzy zauważyli uciekające z okolicy rekiny. Tego samego dnia, wszystkie zarejestrowane materiały filmowe udokumentowały w sumie 10 rekinów. Po tym wydarzeniu, przez wiele tygodni w Mossel Bay, nie zauważono żadnego. Eksperci zwracają uwagę, że strategia orek jest niezwykle skuteczna i wyrafinowana. Istnieje jednak obawa, że gdy więcej drapieżników zacznie zachowywać się w podobny sposób, może to zagrozić lokalnej populacji żarłaczy białych. Źródło: National Geographic Polska, Ecology Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Martwy rekin straszy w opuszczonym akwarium. Odkrycie przypomina film grozy
Eksplorerzy porzuconych budynków odkryli w Hiszpanii stare akwarium. To, co zastali w środku, przyprawia o gęsią skórkę. W zniszczonych gablotach wciąż leżały ciała morskich stworzeń.
W tym artykule: Co znajduje się na filmie z opuszczonego akwarium? Najstraszniejszy eksponat to rekin W Australii odkryto zakonserwowanego rekina Rosie O całej sprawie zrobiło się głośno po tym, jak para miejskich eksplorerów umieściła w sieci film pokazujący wizytę w budynku opuszczonego akwarium. Na wideo widać zmumifikowanego rekina oraz rozkładające się szczątki innych morskich stworzeń – ośmiornic, kałamarnic – czy zasuszone rozgwiazdy. Kim są autorzy filmu? To jedna z zagadek, która nie ma rozwiązania. Narratorką wideo jest mówiąca po francusku dziewczyna określająca się jako Juj' Urbex. Część materiału filmowego zamieściła również na Tik-Toku. Towarzyszy jej chłopak, który dokumentuje wizytę w akwarium aparatem cyfrowym. Co znajduje się na filmie z opuszczonego akwarium? Po długim wstępie widzimy, jak oboje wchodzą do zdewastowanego budynku przez wąskie okienko pod sufitem. Następnie poruszają się powoli po kompletnie zniszczonych pomieszczeniach. Na samym początku znajdują leżącą na ziemi ośmiornicę z pianki – najprawdopodobniej wisiała w przeszłości na ścianie lub pod sufitem, stanowiąc fragment ekspozycji. View oEmbed on the source website Kolejne znaleziska to rozbite słoje z rozkładającymi się szczątkami ośmiornic (widać czarne, zwinięte macki) oraz kałamarnic. Eksplorerzy natrafiają również na dwie porzucone rozgwiazdy, które nie uległy rozkładowi – prawdopodobnie dlatego, że zostały zasuszone przed umieszczeniem ich na wystawie. Para bada cały budynek, oglądając stare makiety wystawowe, zdjęcia na ścianach, zniszczone lub porzucone fragmenty kolejnych części ekspozycji. Najstraszniejszy eksponat to rekin Jednak tym, co robi największe wrażenie, jest gablota zawierająca resztki niedużego rekina. Jej wielkość sugeruje, że zwierzę było już martwe, gdy je w niej umieszczono. Najprawdopodobniej zostało zakonserwowane, jednak po rozbiciu gabloty chemikalia wyciekły i rekin należący do nieznanego gatunku zaczął się powoli rozkładać. I to właśnie nadało mu obecny, przerażający wygląd. Naukowcy odnaleźli bardzo rzadkiego „rekina-widmo”. Czym jest to tajemnicze stworzenie? W Nowej Zelandii odnaleziono małego, świeżo wyklutego „rekina-widmo”. Naukowcy wciąż wiedzą niewiele o tym rzadko spotykanym gatunku. Niewyjaśnioną tajemnicą pozostaje też, gdzie znajduje się akwarium. Autorzy filmu postąpili zgodnie z niepisanym kodeksem miejskich eksplorerów i nie zdradzili jego lokalizacji. Ma to służyć ochronie odwiedzanych miejsc przed wandalami. Wiadomo więc tylko, że opuszczony budynek odkryli w Hiszpanii, a akwarium zamknięto w 2014 r. po tym, jak zostało uszkodzone przez 13-metrową falę. W Australii odkryto zakonserwowanego rekina Rosie Co ciekawe, hiszpański rekin-monstrum to nie pierwsze znalezisko tego rodzaju. W 2018 r. inny miejski eksplorator, Luke Mcpherson, udał się do opuszczonego australijskiego parku dzikiej przyrody w Bass, na południe od Melbourne. Jak opisywał wówczas „The Daily Mail”, natrafił tam na zbiornik z umieszczonym w formalinie gigantycznym żarłaczem białym. Żarłacze białe (Carcharodon carcharias) to jedne z największych ryb drapieżnych świata. Ich długość może sięgać sześciu metrów, a waga przekraczać dwie tony. Znaleziony w Australii żarłacz zyskał przydomek Rosie. Po tym, jak Mcpherson upublicznił informacje o jego istnieniu – i lokalizacji – w sieci, zbiornik z martwym rekinem padł ofiarą ataku i został uszkodzony przez nieznanych sprawców. Sprawą zainteresowało się wówczas Crystal World Exibition Centre znajdujące się w mieście Deavon Meadows w australijskim stanie Victoria. I tam ostatecznie trafiła Rosie. Na swojej stronie ośrodek Crystal World prowadził nawet zbiórkę na rzecz właściwego zabezpieczenia szczątków żarłacza. Z potrzebnych 67 tys. dolarów udało się jednak zebrać tylko 3,5 tysiąca. Źródła: ScienceAlert, The Daily Mail, Crystal World
Rekiny i manty z Morza Północnego wyraźnie polubiły farmy wiatrowe. I wiemy dlaczego
Farmy wiatrowe na Morzu Północnym mają powierzchnię kilkunastu tysięcy kilometrów kwadratowych. I wciąż dynamicznie ona rośnie. Wpływ tego faktu na morski ekosystem jest wciąż badany. Okazuje się że nie wszystkie skutki są negatywne: farmy przyciągają kilka gatunków rekinów i mant.
Spis treści: Holenderskie farmy wiatrowe to dom dla 5 gatunków rekinów i mant Co przyciąga ryby do farm wiatrowych? Innowacyjna metoda badania Zimne wody Morza Północnego zamieszkuje ponad 20 gatunków ryb spodoustych, czyli rekinów i płaszczek. Jest ono też, ze względu na płytkie wody, silne i stabilne wiatry, a także bliskość uprzemysłowionych krajów Europy Zachodniej, idealnym miejscem do budowy farm wiatrowych. Tego typu elektrownie zajmują olbrzymie połacie morza u wybrzeży m.in. Danii, Holandii, Wielkiej Brytanii i Niemiec. Ich wpływ na morski ekosystem jest wciąż analizowany. Jedno z ostatnich badań jest szczególnie zaskakujące: okazuje się że las wiatraków wyrastających z morskiego dna upodobały sobie niektóre rekiny i manty. Holenderskie farmy wiatrowe to dom dla 5 gatunków rekinów i mant Naukowcy z Uniwersytetu Wageningen sprawdzili obecność rekinów i mant na kilku farmach wiatrowych należących do Holandii: Borssele, Gemini, Luchterduinen oraz Hollandse Kust Zuid. Z zdziwieniem skonstatowali, że na ich obszarze gęstość występowania aż pięciu gatunków ryb jest znacznie wyższa od średniej. Las wiatraków upodobały sobie: żarłacz olbrzymi, rekin z gatunku mustelus asterias, raja nakrapiana, raja ciernista oraz raja białoplama. Żarłacze zaobserwowano w zimie, co rzuca nowe światło na ich sezonowe migracje. Pozostałe gatunki pojawiały się przez cały rok. Rekiny i raje szczególnie lubiły okolice kabli przesyłowych leżących na morskim dnie. Co przyciąga ryby do farm wiatrowych? Na terenie farm obowiązują zakazy połowów za pomocą włoków i innych metod ingerujących w morskie dno. Włoki to ogromne sieci w kształcie worków ciągnięte przez trawlery po dnie. Największe włoki pelagiczne są holowane przez dwa statki. Spokój panujący przy dnie na farmach wiatrowych przyczynia się do odbudowania przydennych ekosystemów i przyciąga rekiny i manty. Innowacyjna metoda badania Eksperymentów dokonano za pomocą nieinwazyjnych metod – nie odłowiono ani jednej ryby. Wykorzystano metodę pomiaru eDNA, polegającą na analizie śladów genetycznych pozostawionych przez organizmy morskie. Badania te są częścią sześcioletniego projektu ElasmoPower, który analizuje wpływ pól elektromagnetycznych generowanych przez podmorskie kable energetyczne na zachowanie rekinów i płaszczek. Ryby te posiadają zmysł elektrorecepcji, służący im do orientacji w wodzie i polowania. Projekt łączy eksperymenty laboratoryjne z badaniami terenowymi, wykorzystuje kamery podwodne, czujniki i techniki genetyczne. Źródło: Ocean & Coastal Management Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Najnowsze analizy biologów sugerują, że rekiny kąsają bez złych intencji
Są przedstawiane jako agresywne potwory polujące na ludzi, mimo że ich ataki są niezmiernie rzadkie. Okazuje się, że nawet gdy atakują, nie zawsze jest to przejaw agresji. Po prostu odruchowo się bronią.
Spis treści Rekiny nie kąsają z agresji Rekiny też się boją Na całym świecie odnotowuje się średnio zaledwie 100 ataków rekinów na ludzi rocznie. 10% z nich kończy się śmiercią człowieka. To bardzo mało – o wiele mniej niż ataków krów, koni czy psów. Tylko w USA krowy zabijają średnio 20 osób rocznie. A jednak to rekiny uważamy za niebezpieczne maszyny do zabijania. Duża w tym zasługa popkultury: internetowa baza kinowa IMDb wymienia aż 29 pełnometrażowych filmów o rekinach-zabójcach, w tym oczywiście słynne „Szczęki” Stevena Spielberga. Jednak francuscy naukowcy analizując dane o atakach rekinów doszli do innych wniosków. Ryby te wcale nie są bezwzględnymi zabójcami. Rekiny nie kąsają z agresji Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Conservation Science” pokazuje, że niektóre ataki rekinów na ludzi mogą wynikać nie z drapieżnictwa, lecz z instynktu przetrwania. Są paniczną reakcją obronną na agresję postrzeganą ze strony człowieka. Analizując przypadki z Polinezji Francuskiej (74 zdarzenia w latach 2009–2023), naukowcy stwierdzili, że 3–5% ugryzień mogło być motywowanych samoobroną, np. podczas prób dotykania rekina lub połowów ryb z użyciem harpunów. Takie ugryzienia często nie są śmiertelne i przypominają defensywne ataki innych dużych zwierząt, np. niedźwiedzi. Francuscy badacze podkreślają, że rekiny generalnie są ostrożne, a nawet panikują w kontaktach z ludźmi, często reagując z nadmierną siłą w obliczu zagrożenia. Przeanalizowano też globalną bazę danych ataków rekinów wskazując, że na całym świecie odsetek ugryzień wynikających z samoobrony może być podobny do obserwowanego w Polinezji. Rekiny też się boją Większość ataków rekinów nie ma nic wspólnego z chęcią zjedzenia człowieka i nie kończy się też tragicznie. Oprócz panicznego strachu inne motywacje rekinich ataków to zachowania terytorialne, obrona zasobów, uznanie człowieka za agresora i samoobrona, a na szarym końcu aktywne polowanie. Rekin, tak jak każde inne zwierzę, broni się przed zagrożeniem i pilnuje dostępu do ważnych dla siebie zasobów, np. pokarmu. Naukowcy apelują, by unikać fizycznego kontaktu z rekinami, nawet gdy te wydają się niegroźne lub potrzebują pomocy — każde takie działanie może zostać odebrane jako atak. Uważają, że należy zmienić perspektywę patrzenia na te ryby i zdać sobie sprawę, że boją się znacznie częściej niż dotychczas myśleliśmy. To nie tylko my uważamy rekiny za groźne – także vice versa. Źródło: Frontiers in Conservation Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Rekiny jednak wydają dźwięki. Nagrano je po raz pierwszy w historii
Rekiny uważano za milczących łowców oceanów. Nowe badania sugerują jednak, że mogą one wydawać tajemnicze dźwięki i to bardzo głośne.
Spis treści: Jakie dźwięki wydają rekiny? Tajemnica dźwięków Przyszłość badań Dzieci i ryby głosu nie mają. Tak przynajmniej mówi popularne powiedzenie. A czy rekiny, które technicznie są rybami, również pozostają nieme? Przez długi czas naukowcy byli przekonani, że tak. Tym większym zaskoczeniem było odkrycie dźwięków wydawanych przez rekina rig. To niewielki gatunek żyjący u wybrzeży Nowej Zelandii. Badacze zaobserwowali, że zwierzęta te emitują krótkie, intensywne kliknięcia, kiedy są podnoszone i przenoszone. Dźwięki te mogą być pierwszym udokumentowanym przypadkiem wokalizacji u rekinów. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma naukowego „Royal Society Open Science”. Jakie dźwięki wydają rekiny? Carolin Nieder, badaczka z Woods Hole Oceanographic Institution, pierwsza zwróciła uwagę na kliknięcia. Usłyszała je przypadkiem w 2021 roku, gdy trzymała rekina w rękach. – Brzmiały jak iskry elektryczne – wspomina. Początkowo uznała to za anomalię, ale dźwięki nie dawały jej spokoju. Aby lepiej je zbadać, przeprowadziła eksperymenty z dziesięcioma młodymi rekinami rig. Każde zwierzę było przenoszone do zbiornika z urządzeniami rejestrującymi i trzymane w dłoniach przez 20 sekund. W tym czasie rekiny wydawały krótkie kliknięcia, trwające zaledwie 48 milisekund. Były przy tym niezwykle głośne. Ich natężenie dochodziło do 155 decybeli, co jest porównywalne z hukiem strzału z broni palnej. Nagrania z dźwiękami rekinów rig można posłuchać na stronie internetowej Smithsonian Magazine. Tajemnica dźwięków Kliknięcia były szczególnie częste w pierwszych dziesięciu sekundach eksperymentu. Potem rekiny przestawały je wydawać, jakby przyzwyczajały się do sytuacji. To sugeruje, że dźwięki nie są przypadkowym efektem fizjologicznym i mogą pełnić jakąś funkcję. Ciekawostką jest, że częstotliwość kliknięć była zbyt wysoka, by rekiny rig mogły je same usłyszeć. To wyklucza hipotezę, że dźwięki służą komunikacji między osobnikami. Według jeden z teorii kliknięcia są mechanizmem obronnym, mającym odstraszać drapieżniki. Niektóre walenie polujące na rekiny rig mogą je słyszeć. Inna hipoteza zakłada, że dźwięki są efektem mimowolnego ruchu szczęk lub zębów rekina. Przyszłość badań W przeciwieństwie do wielu ryb, które wykorzystują pęcherz pławny do komunikacji dźwiękowej, rekiny go nie posiadają. Badania nie wykazały również obecności innych struktur anatomicznych, które mogłyby odpowiadać za te dźwięki. Oznacza to, że ich źródłem mogą być zęby, ale dopiero dokładna analiza ruchu szczęk mogłaby to potwierdzić. Teraz naukowcy chcą sprawdzić, czy rekiny wydają podobne dźwięki w swoim naturalnym środowisku. Jeśli tak, odkrycie to może zmienić nasze rozumienie sposobów, w jakie rekiny odbierają i oddziałują na otaczający je świat. Źródło: Royal Society Open Science Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ten rekin przeraża wyglądem. To jedna z najdziwaczniejszych ryb
Mitsukurina należy do najmniej poznanych rekinów. Ta niezwykła ryba żyje i żeruje blisko oceanicznego dna, poza zasięgiem badaczy morskiego życia. Może to i lepiej. Zapewniamy, że nikt nie chciałby spotkać tego potwora w jego naturalnym środowisku. Nie chodzi wyłącznie o jego drapieżną naturę. Mitsukurina należy do tych zwierząt, które przerażają samym wyglądem.
Spis treści: Jak wygląda mitsukurina? Gdzie występuje mitsukurina? Odkrycie mitsukuriny Czym żywi się mitsukurina? Zagrożenia dla mitsukuriny Oceaniczne głębiny są pełne dziwnych stworzeń. Niektóre straszą olbrzymimi zębami i wielkimi oczami. Są też takie, które wydają się być przybyszami z innej planety. Do tej grupy należy mitsukurina. Bez wątpienia mówimy tu o jednym z najdziwaczniejszych rekinów. Jak wygląda mitsukurina? Nawet długoszpar i głowomot pospolity nie wyglądają tak dziwacznie, jak mitsukurina, czyli rekin Owstona (Mitsukurina owstoni). Nazywany rekinem chochlikiem i goblinem, wyróżnia się przede wszystkim nietypowym kształtem głowy, którą wieńczy przypominający kielnię duży wyrostek. To jeszcze nie wszystko. Szczęki mitsukuriny są wysuwalne, a ryba potrafi wystrzelić je z ogromną prędkością. Trudno nie pokusić się tu o porównanie do potwora, który straszył widzów w hitowym filmie sci-fi w reżyserii Ridleya Scotta. Ciało ryby ma typowy dla rekinów wrzecionowaty kształt, jednak płetwy mitsukuriny wyraźnie różnią się od płetw innych przedstawicieli chrzęstnoszkieletowych. U kuzynów chochlika są ostro zakończone, natomiast u przedstawicieli opisywanego gatunku mają zaokrąglony kształt i są dość krótkie. Płetwy piersiowe i odbytowa są wyraźnie większe od grzbietowej. Z kolei ogonowa jest pozbawiona płata środkowego, a dolny jest mniejszy od górnego. Ubarwienie mitsukuriny Nietypowe jest także ubarwienie ryby. Mitsukurina jest różowoszara lub różowobiała. Taki kolor jest zasługą częściowo transparentnej skóry, przez którą prześwituje siatka naczyń krwionośnych. Jedynie płetwy mają niebieskawą barwę. Po śmierci rekina jego skóra szarzeje. Zęby mitsukuriny Jak przystało na rasowego rekina, mitsukurina ma na podorędziu szereg ostrych jak brzytwa zębów. Te przednie są wąskie i wysokie. Pozostałe są wyraźnie szersze i niższe, a ich funkcją jest miażdżenie pokarmu. Wzór zębowy przedstawia się następująco: u samców – (18-23)-(18-23)/(17-21)-(18-22); u samic – (10-23)-(18-23)/(18-21)-(18-22). Jakie rozmiary osiąga mitsukurina? W dziedzinie „odstraszanie wyglądem” nie ma sobie równych. Nawet tak niebezpieczne gatunki, jak żarłacz tygrysi czy biały wyglądają przy nim jak „nieszkodliwe rybki”, zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że niektóre rekiny chochliki zbliżają się do nich rozmiarami. Przeciętny osobnik osiąga około 200 cm długości, przy czym należy podkreślić, że niektóre z wyłowionych okazów znacząco odbiegały od średniej wartości. W 1967 roku, w okolicach wyspy Oshima, napotkano samca o długości 367 cm, który ważył 169,5 kg. W latach 70. XX wieku, z wód zatoki Suruga, wyłowiono rekina mierzącego ok. 500 cm. Żaden z tych osobników nie był jednak rekordzistą. Największym opisanym okazem była samica, która w 2000 roku została schwytana w Zatoce Meksykańskiej. Jej długość została oszacowana na 540 cm! W tym miejscu warto podkreślić, że żarłacz tygrysi, jeden z największych rekinów drapieżnych, osiąga do 500 cm długości. Należy jednak podkreślić, że deklasuje rekina chochlika pod względem masy, bo osiąga do 635 kg. Gdzie występuje mitsukurina? Mitsukurina jest zaliczana do gatunków głębinowych. Tam, gdzie kończy się zasięg występowania wstęgora królewskiego, zaczyna się środowisko rekina chochlika. Przedstawiciele tego gatunku żyją na głębokości ok. 200–250 metrów. Najczęściej spotyka się je przy dnie, gdzie żerują. Nie można jednak nie wspomnieć, że najprawdopodobniej rekin Owstona dobrze czuje się także na większych głębokościach. Podobno jeden okaz został wyłowiony z 1300 m. Zasięg występowania mitsukuriny rozpoczyna się w wodach Pacyfiku, w rejonie Australii, a kończy się w Zatoce Meksykańskiej Atlantyku. Największa populacja tych ryb najprawdopodobniej żyje w okolicach Japonii. Odkrycie mitsukuriny Tam też po raz pierwszy schwytano przedstawiciela tego gatunku. Jego opisu dokonał w 1898 roku David Starr Jordan, amerykański biolog. Okaz złapany w pobliżu Jokohamy, w zatoce Sagami, mierzył zaledwie 107 cm długości. Do 1985 roku opisano jedynie 33 okazy reprezentujące ten gatunek, z czego aż 23 osobniki pochodziły z wód okalających Japonię. Największą publikacja na temat rekina chochlika ujrzała światło dzienne w 2007 roku. Opisano w niej 148 okazów, więc wciąż mówimy tu o słabo poznanym gatunku. To wyjątkowo nieuchwytna ryba, a najlepiej świadczy o tym fakt, że mitsukurinę w naturalnym środowisku udało się sfilmować dopiero w 2008 roku. Niewielu odpowiedzi dostarczyły też okazy hodowane w niewoli. Poza swoim naturalnym środowiskiem rekiny chochliki żyją krótko i nie rozmnażają się. Czym żywi się mitsukurina? Mitsukurina najprawdopodobniej poluje na niewielką zdobycz. W żołądkach tych rekinów badacze odnajdywali szczątki głowonogów, skorupiaków i małych ryb. Jego łowieckim atrybutem jest wspomniany wcześniej dziwaczny wyrostek, który decyduje o jego osobliwym wyglądzie. Rostrum mitsukuriny jest zaopatrzone w wyspecjalizowane elektroreceptory, dzięki czemu doskonale nadaje się do przeszukiwania morskiego dna. Gdy namierzy zdobycz, najprawdopodobniej wciąga ją do paszczy, na co wskazują wysuwalne szczęki. Co ciekawe, zdaniem badaczy z Uniwersytetu Hokkaido robi to szybciej niż jakakolwiek inna ryba, wyposażona w taki „mechanizm”. Szczęki rekina chochlika wystrzeliwują do przodu z prędkością dochodzącą do 3,1 metra na sekundę. Zagrożenia dla mitsukuriny Nie wiadomo, ile osobników reprezentuje populację rekina chochlika. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go w kategorii LC, czyli jako gatunek niższego ryzyka. Przemawia za tym fakt, że ryby te rzadko są łowione, a w swoim środowisku raczej nie mają naturalnych wrogów. W związku z tym połowy rekina chochlika nie są zabronione. Należy jednak podkreślić, że są chwytane wyjątkowo rzadko. Tylko czasami zostają złapane przy użyciu włóków lub sieci skrzelowych. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ośmiornica przejechała się na najszybszym rekinie świata. „Oceany są pełne niezwykłych rzeczy”
Naukowcy nagrali wyjątkową scenę: głowonoga, który wdrapał się na grzbiet ryby. Ośmiornica była obserwowana – i nagrywana – podczas dziesięciominutowej przejażdżki na ostronosie atlantyckim, najszybszym rekinie świata.
W tym artykule: Nietypowy duet na powierzchni oceanu Ośmiornica z głębin i najszybszy rekin świata Rekin zagrożony wyginięciem To się wydarzyło w grudniu 2023 roku. Ekipa biologów morskich prowadziła badania w Hauraki Gulf, zatoce przy Wyspie Północnej Nowej Zelandii. W pewnym momencie zauważyli coś nietypowego. Był to rekin ostronosy (Isurus oxyrinchus), zwany też ostronosem atlantyckim, superszybki drapieżnik. Na głowie miał coś dużego i pomarańczowego. Jedną z badaczek biorących udział w tamtej ekspedycji była prof. Rochelle Constantine z Uniwersytetu Auckland. – Duża, metalicznie szara płetwa grzbietowa zwiastowała dużego rekina. Ale chwileczkę, co to za pomarańczowa plama na jego głowie? Boja? Rana? – tak Constantine wspomina zaskoczenie, jakie poczuł cały zespół. – Wypuściliśmy drona, włożyliśmy GoPro do wody i wtedy zobaczyliśmy coś niezapomnianego: ośmiornicę siedzącą na rekinie, uczepioną jego głowy mackami – opowiada badaczka. Nietypowy duet na powierzchni oceanu Naukowcy przezwali nietypową parę „sharktopus” (od shark i octopus, angielskich słów oznaczających rekina i ośmiornicę). Obserwowali i filmowali niezwykły duet przez dziesięć minut, po czym popłynęli w swoją stronę. Przez ten czas ośmiornica pozostawała uczepiona ryby. – Ośmiornica trzymała wszystkie swoje macki razem na głowie rekina, być może po to, by uniknąć zauważenia – wspomina prof. Constantine. – Była w stanie utrzymać się na swoim miejscu, ponieważ rekin płynął powoli. Podejrzewam, że ośmiornica odpadłaby, gdyby poruszał się szybciej – dodaje. View oEmbed on the source website Ośmiornica z głębin i najszybszy rekin świata Widok był zaskakujący i to nie tylko dla amatorów dzikiej przyrody. Także specjalistom w dziedzinie biologii morskiej trudno jest wytłumaczyć, w jaki sposób oba zwierzęta się spotkały. Ośmiornice żyją na dnie morskim. Z kolei rekiny ostronose żerują na otwartych oceanicznych wodach i większość czasu spędzają blisko powierzchni. Jakby tego było mało, ośmiornica wybrała sobie na podwózkę naprawdę wyjątkową rybę. Ostronosy atlantyckie mogą płynąć z prędkością nawet 74 km/godz.! Dorastają do czterech metrów i ważą do pół tony. Ich unikatową umiejętnością jest skoczność. Potrafią wyskoczyć z wody nawet na 6 metrów. Są drapieżnikami polującymi na inne ryby: makrele, tuńczyki, mieczniki. A także żółwie morskie, morświny, inne rekiny oraz głowonogi. Rekin, którego dosiadła ośmiornica, miał ok. 3 m długości. Jak wspominają badacze, nie sprawiał wrażenia, żeby pasażerka na gapę mu przeszkadzała. – Ocean jest pełen niezwykłych rzeczy – skomentowała prof. Constantine dla Live Science. Rekin zagrożony wyginięciem Naukowcy nie podali, do jakiego gatunku należała zauważona przez nich ośmiornica. Zwrócili natomiast uwagę, że ostronosy atlantyckie są uznawane za zwierzęta zagrożone wyginięciem. Dlaczego? Po pierwsze, od dawna polowano na nie dla płetw, które są cenionym przysmakiem. Po drugie, mogą przypadkowo zaplątywać się w sieci podczas połowów tuńczyka czy miecznika. No i wreszcie rozmnażają się bardzo powoli. U tych jajożyworodnych zwierząt ciąża trwa aż 15–18 miesięcy. Na świat przychodzi od 4 do 18 młodych, jednak potrzeba kolejnych 18 miesięcy przerwy, by samica znowu mogła zajść w ciążę. Ryby te dożywają 30 lat, ale samice osiągają dojrzałość płciową dopiero po kilkunastu latach. – Jedną z najlepszych rzeczy w byciu naukowcem morskim jest to, że nigdy nie wiesz, co zobaczysz następnym razem w morzu. Wspierając inicjatywy ochrony przyrody, zwiększamy szanse, że takie niezwykłe chwile będą się nadal zdarzać – podsumowuje prof. Constantine. Źródło: Live Science, University of Auckland Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
To zwierzę żyje nawet 400 lat i nie choruje na raka. Właśnie zbadano jego genom
Najbardziej długowieczne spośród kręgowców to rekiny polarne. Ci mieszkańcy zimnych wód dalekiej północy mogą żyć nawet kilka wieków. Według autorów najnowszych badań wyjaśnienie ich niezwykłej długowieczności kryje się w genach.
W tym artykule: Skąd się bierze długowieczność rekinów polarnych? Gdzie żyją rekiny polarne? Geny, jakich nie ma nikt Wyobraź sobie, że jesteś dzieckiem nie dziesięć, tylko sto lat. Tyle właśnie trwa dzieciństwo młodych rekinów polarnych. Te jedne z najbardziej niezwykłych ryb osiągają dojrzałość płciową dopiero w wieku 150 lat. Rekiny polarne (Somniosus microcephalus) należą do najdłużej żyjących zwierząt na planecie. Znany jest osobnik, którego wiek, na podstawie badań oka, określono na czterysta lat. Naukowcy przypuszczają, że rekiny te żyją co najmniej 270 lat. Nie jest przy tym wykluczone, że pewne osobniki mogą dożywać nawet 500 lat. Skąd się bierze długowieczność rekinów polarnych? Jak to możliwe? U większości kręgowców proces starzenia się organizmu rozpoczyna się o wiele, o wiele wcześniej. Jedną z jego najważniejszych oznak jest pojawianie się coraz większej liczby błędów w DNA podczas dzielenia się komórek. Te błędy nawarstwiają się i gromadzą, prowadząc do różnych chorób, w tym nowotworowych. U ludzi zaledwie niewielki ułamek całej populacji dożywa stu lat – w Japonii, która szczyci się największą liczbą stulatków, jest to zaledwie 0,06 proc. Rekiny polarne znalazły jednak sposób na wielokrotne pobicie granicy stu lat życia, niedostępnej dla większości kręgowców. Jak to zrobiły? Jak to możliwe, że z wiekiem nie rozwijają się u nich nowotwory? Te pytania intrygują naukowców od dawna. Wcześniej wskazywano przede wszystkim na środowisko i tryb życia tych zwierząt. Jednak odpowiedź najprawdopodobniej kryje się gdzie indziej. Gdzie żyją rekiny polarne? Zimne wody Arktyki i północnego Atlantyku – tam właśnie toczą swoje niespieszne życie najbardziej długowieczne spośród kręgowców. Bliżej powierzchni pojawiają się tylko zimą. Latem pozostają w kilkusetmetrowych głębinach pozbawionych choćby promienia światła. Pływają wyjątkowo powoli – z prędkością niewiele większą niż kilometr na godzinę – i równie powoli rosną: zaledwie centymetr na rok. Przez wiele lat właśnie powolność i życie w chłodnych wodach uważano za przyczyny długiego życia rekinów. Obraz jest jednak znacznie bardziej skomplikowany. Pół roku temu Ewan Camplisson, doktorant z University of Manchester, badał metabolizm tych niezwykłych ryb. Odkrył, że u rekinów polarnych metabolizm praktycznie nie zmienia się wraz z wiekiem. Camplisson uznał to za jedno z możliwych wyjaśnień długowieczności rekinów. Geny, jakich nie ma nikt W lutym na serwisie preprintów naukowcych bioRxiv ukazała się praca (jeszcze nierecenzowana), która rzuca nowe światło na tajemnicę tych ryb. Jej autorom udało się zsekwencjonować cały genom rekinów. Próbki krwi i tkanek pobrano od samicy rekina schwytanej do badań biotelemetrycznych w zatoce Kongsfjorden na zachodnim wybrzeżu Spitsbergenu. Okazało się, że rekiny polarne wyposażone są naprawdę pokaźne DNA. Zawiera ono ponad 37 tys. genów kodujących białka. My mamy takich genów niemal o połowę mniej, ok. 20 tys. Co więcej, genom rekinów polarnych został szczególnie bogato wyposażony w geny zawiadujące naprawą uszkodzeń w DNA, pracą układu odpornościowego i tłumieniem rozwoju nowotworów. Naukowcy znaleźli w nim liczne kopie genów związanych z tzw. kompleksem białkowym NF-κB. NF-κB to broń komórek przeciwko stresowi, wolnym rodnikom, ultrafioletowi – czynnikom sprzyjającym rozwojowi raka. Inna grupa badaczy również zajmująca się genomem rekinów polarnych odkryła w zeszłym roku, że w ich DNA istnieje wiele kopii genów związanych z naprawianiem błędów pojawiających się kodzie genetycznym. Rekiny miały np. zmienioną wersję genu TP53, który pomaga ograniczać wzrost nowotworów i ma związek właśnie z naprawą DNA. Spekulowano, że to jeden z czynników związanych z długowiecznością tych zwierząt. Po co bada się genom kręgowców żyjących ponadprzeciętnie długo? Nie chodzi oczywiście o sprawienie, by ludzie żyli po 400 lat. Jednak celem naukowców jest przyszpilenie genów, które mogłyby dać nam jak najwięcej lat życia w zdrowiu. Mogą stać się one istotnym elementem terapii genowych przyszłości. Źródła: bioRxiv, phys.org, National Geographic, EurekAlert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Nowe kształty potwora. Naukowcy odkryli, jak naprawdę wyglądał megalodon
Żarłacz biały na sterydach – tak najczęściej opisuje się megalodona. Jednak największy wymarły rekin najprawdopodobniej wcale nie był ciężki i beczułkowaty. Według najnowszych badań ten gigant pozostawał szczupły i długi. Mógł mieć nawet ponad 20 metrów.
W tym artykule: Co naprawdę wiemy o megalodonie? Jak duży był megalodon? Kogo naprawdę przypominał megalodon? Szczęka megalodona to jedna z atrakcji wielu muzeów historii naturalnej. Można sobie w niej zrobić zdjęcie i podziwiać przy tym rozmiar paszczy największego wymarłego rekina świata. Problem polega na tym, że tego typu eksponaty nie są nawet kopiami. To jedynie domysły miejscowych kuratorów – szczęki zwierzęcia popularnie zwanego „megiem” nigdy bowiem nie znaleziono. W tej sytuacji zarówno naukowcy, jak i miłośnicy morskich potworów, skazani są na porównania z żyjącymi gatunkami rekinów (pierwsi) oraz na fantazje i domysły (drudzy). Rezultatem starań obu grup jest istniejący w popkulturze wizerunek megalodona. Rybę tę przedstawia się najczęściej jako pływającą górę mięsa z niekończącym się rzędem ząbkowanych kłów. Najnowsze badanie – opublikowane w czasopiśmie naukowym „Palaeontologia Electronica” – wskazuje, że taki obraz megalodona niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. To wspaniałe zwierzę, wymarłe 3,6 mln lat temu, było znacznie szczuplejsze. I, co zaskakujące, o wiele dłuższe, niż dotychczas sądziliśmy. Co naprawdę wiemy o megalodonie? W zapisie kopalnym megalodona zachowały się jedynie kręgi, zęby, łuski i szczątkowe fragmenty chrząstek. Najważniejsze części ciała megalodona – w tym głowa, ogon i płetwy – pozostają tajemnicą. Niektórzy paleontolodzy próbowali odtworzyć rozmiary tego pradawnego rekina, wykorzystując zęby lub kręgosłupy żarłaczy białych. Szczególnie te pierwsze uznawano za przydatne. Ponieważ zarówno zęby megalodonów, jak i żarłaczy miały charakterystyczne „ząbki”, uznano, że także reszta ciała zwierząt musiała być podobna. Jednak taki trop jest zawodny. – W poprzednich badania przyjmowano, że megalodon musiał wyglądać jak gigantyczna wersja współczesnego żarłacza białego, bez żadnych dowodów – stwierdził Kenshu Shimada, paleontolog kręgowców. Shimada pracuje w DePaul University w Chicago, i jest pierwszym autorem najnowszej pracy. Jak duży był megalodon? Jej wnioski są przełomowe dla wizerunku megów. Te wielkie rekiny wcale nie były masywne i nie miały klatki piersiowej jak beczka. Gdyby tak było, pływanie stałoby się nieefektywne energetycznie przy ich rozmiarach. Megalodony było za to znacznie dłuższe niż wcześniej zakładano. Naukowcy dawali im maksymalnie 15 metrów. Jednak nowe badanie wskazuje, że mogły mieć ponad 24 metry. A więc niemal tyle, ile płetwal błękitny, największe zwierzę obecnie żyjące na Ziemi. Skąd te wnioski? Z nowej metody, jaką wykorzystano do szacowania rozmiarów wymarłego rekina. Zamiast skupiać się na zębach, paleontolodzy wzięli pod lupę dwa niekompletne kręgosłupy megalodonów znajdujące się w Belgii i Danii. Porównali je z kręgosłupami aż 170 innych rekinów, zarówno żyjących, jak i wymarłych. Na tej podstawie ustalili, że belgijski meg miał głowę mierzącą 1,8 m, ogon mający prawie 4 m, i całe ciało długości ponad 16 m. Kręgi duńskiego rekina są większe – a więc jego ogólne rozmiary również były znacznie bardziej imponujące. Kogo naprawdę przypominał megalodon? Autorzy najnowszych badań wskazują, że najlepszym żyjącym analogiem (czyli zwierzęciem o najbardziej zbliżonych proporcjach budowy ciała) megalodona jest nie żarłacz biały, ale żarłacz cytrynowy. W przeciwieństwie do żarłaczy białych, żarłacze cytrynowe mają bardziej wydłużone ciało. Jedno z tych zwierząt znajduje się na zdjęciu ilustrującym ten artykuł. Za to żarłacza białego – już bez skalowania – najprawdopodobniej przypominał nowonarodzony megalodon. Po przyjściu na świat młody rekin mógł mieć blisko 4 m długości. To pozwalało mu niemal od razu siać postrach w morzach. – Niewykluczone, że młode megalodony zaczynały polować na ssaki morskie zaraz po urodzeniu – stwierdził Phillip Sternes. Sternes, współautor najnowszej pracy, który doktoryzuje się w biologii rekinów na Uniwersytecie Kalifornijskim w Riverside. Źródła: Palaeontologia Electronica, National Geographic, UCR Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.