Nie żyją rekiny z Aquaparku w Redzie. Miasto zawiesza współpracę ze swoją największą atrakcją
Nie milkną komentarze po ostatniej awarii w Aquaparku w Redzie. W wyniku szkodliwej reakcji chemicznej z pływalni musiano ewakuować 400 osób, a część ryb będących atrakcją redańskiego parku rozrywki nie przeżyła. Urząd miejski tym samym zerwał współpracę z obiektem.
Wieść o niedzielnej awarii redańskiego Aquaparku rozniosła się szeroko po całym kraju. Obiekt, który przez ostatnie sezony pozostawał jedną z największych atrakcji okolic Trójmiasta, był zmuszony do ewakuacji 400 osób przebywających wtedy na pływalni. Podobnym działaniom nie mogły być niestety poddane ryby, w tym rekiny, których obecność urozmaicała zjazd na jednej ze zjeżdżalni. Awaria w Aquaparku w Redzie Do awarii doszło w wyniku błędu obsługi technicznej. Jak informował starszy kapitan Andrzej Piechowski z Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku: „technik nieświadomie dodał kwas siarkowy do zbiornika z podchlorynem sodu, wykorzystywanym do uzdatniania wody basenowej”. Reakcja ta doprowadziła do wydzielania się trującego gazowego chloru o bardzo ostrym, duszącym zapachu. Z basenu niezwłocznie ewakuowano 400 osób, z których żadna nie odniosła obrażeń. Zatruciu uległ jedynie jeden z pracowników technicznych zajmujący się obsługą instalacji do uzdatniania wody w basenie. Rybie ofiary Tyle szczęścia co ludzie nie miały, niestety, ryby, na co dzień zamieszkujące akwaria w aquaparku. Redański park wodny był jednym z nielicznych w kraju, który wyposażono w wodną zjeżdżalnię otoczoną rekinami pływającymi za szkłem. Niestety, część ryb nie przeżyła skutków trującej reakcji chemicznej. Zarząd Aquaparku w oświadczeniu na temat śmierci ryb odniósł się do skuteczności zabezpieczeń, jakie miały chronić wodne zwierzęta. Zapowiedziano dokładny audyt systemów technicznych oraz wprowadzenie dodatkowych rozwiązań, które w przyszłości mają zminimalizować ryzyko powtórzenia się podobnego zdarzenia. W budynku, w którym mieści się Aquapark, znajduje się również wystawa bogata w terraria z egzotycznymi gadami – Gadoland. Opiekunowie węży, jaszczurek i krokodyla poinformowali, że awaria na basenie nie wpłynęła w żaden sposób na zdrowie ich podopiecznych. Reakcja urzędu Awaria w Aquaparku spotkała się z natychmiastową reakcją Urzędu Miejskiego w Redzie, który podjął decyzję o zawieszeniu współpracy z Aquaparkiem Reda jako partnerem miejskich przedsięwzięć. Władze miasta wystosowały formalne pismo do zarządu prywatnej spółki z żądaniem pełnego wyjaśnienia przyczyn awarii oraz okoliczności śmierci rekinów i innych ryb. Miasto oczekuje również przedstawienia wyników ekspertyz technicznych potwierdzających bezpieczeństwo obiektu, a także stanowiska Powiatowego Lekarza Weterynarii. Zadeklarowano ponadto stały kontakt z właściwymi służbami w celu rzetelnego wyjaśnienia sprawy i zadbania o bezpieczeństwo mieszkańców oraz zwierząt. Co ciekawe, taka reakcja urzędu nie spotkała się z pełną aprobatą mieszkańców Redy. Wielu internautów zarzuca miastu brak wsparcia dla miejsca, które wpłynęło na jego rozwój w ostatnich latach. Burmistrz na krytykę odpowiadał, przytaczając niechlubne oświadczenie redańskiego Aquaparku, w którym zarząd obiektu – jeszcze przed oficjalną informacją o śmierci niektórych ryb – tłumaczył nieobecność zwierząt „pobytem na wakacjach”. Park wodny w Redzie w ostatnich latach zyskał wyjątkową popularność wśród nadbałtyckich wczasowiczów. Ci, którzy w trakcie urlopu nie natrafili na sprzyjające warunki pogodowe, mogli schronić się i zrelaksować w tropikalnych basenach wewnętrznych. Obiekt zasłynął również z pierwszej w Europie (oraz drugiej na świecie, ale jedynej działającej całorocznie) zjeżdżalni obrotowej, na której czteroosobowe pontony pokonują trasę wewnątrz kręcącej się ślizgawki. Źródła: TVN24, Fakt, Trojmiasto.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wygląda jak potwór z koszmarów, ale prawda o nim zaskakuje. Tawrosz piaskowy to niegroźny flegmatyk
Czy rekin o najstraszniejszym uzębieniu na świecie może być niegroźny? Tawrosz piaskowy udowadnia, że pozory mylą. Ten powolny rekin jest gatunkiem zagrożonym, o fascynującej biologii i zachowaniu.
Spis treści: Kosmopolita z szelfu. Zasięg tawrosza piaskowego Paszcza pełna sztyletów. Anatomia i wygląd tawrosza piaskowego Kanibalizm w łonie matki. Szokująca biologia rozrodu Tawrosz piaskowy: połykacz powietrza i amator wraków Pozory mylą. Tawrosz piaskowy jest niegroźny dla człowieka Tawrosz piaskowy to drapieżnik o aparycji potwora, lecz zaskakująco spokojnym usposobieniu. Choć widok jego paszczy najeżonej rzędami ostrych zębów potrafi zmrozić krew w żyłach, bliższe poznanie tego rekina sprawia, że szybko zmieniamy o nim zdanie. To niegroźny dla człowieka drapieżnik, który odgrywa kluczową rolę w morskich ekosystemach i pilnie potrzebuje naszej ochrony przed całkowitym wyginięciem. Kosmopolita z szelfu. Zasięg tawrosza piaskowego Tawrosz piaskowy (łac. Carcharias taurus, ang. sand tiger shark, grey nurse shark w Australii lub spotted ragged-tooth shark w Afryce Południowej), to ryba chrzęstnoszkieletowa z rodziny tawroszowatych. Pomimo angielskich nazw, nie jest blisko spokrewniony z żarłaczem tygrysim. Zamieszkuje ciepłe, subtropikalne oraz umiarkowane wody Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego oraz Spokojnego. Przebywa najczęściej w strefie szelfu kontynentalnego, czyli przybrzeżnej części oceanów, do głębokości około 200m. Preferuje piaszczyste linie brzegowe, ujścia rzek, płytkie zatoki oraz podwodne rafy i skaliste formacje. Choć najchętniej pływa blisko dna, na głębokościach do 70 metrów, udokumentowano jego obecność nawet 191 metrów pod wodą. Niestety, w jednym ze swoich dawnych siedlisk – Morzu Śródziemnym – ten wyjątkowy rekin został uznany za gatunek prawdopodobnie wymarły. Po raz ostatni widziano go tam w 2003 roku. Międzynarodowa Unia Ochrony przyrody klasyfikuje ten gatunek jako globalnie narażony na wyginięcie. Tawrosz piaskowy jest trzymany w niewoli w wielu akwariach. Jeden osobnik mieszkał także w ZOO w Warszawie, dopóki nie przerósł swojego zbiornika. Został wtedy przeniesiony na Węgry. W 2024 roku w Sea Life Aquarium w Sydney doszło do niezwykle rzadkich w niewoli narodzin tawrosza. Paszcza pełna sztyletów. Anatomia i wygląd tawrosza piaskowego Przeciętna masa dorosłego tawrosza waha się od 91 do 159 kg, a największe okazy mogą osiągać wagę dochodzącą do 300 kg. Długość jego ciała wynosi 2,2-2,5 metra, choć niepotwierdzone doniesienia mówią o osobnikach mierzących nawet do 4 metrów. Należy więc do rekinów średniej wielkości. Daleko mu nie tylko do największej ryby świata – rekina wielorybiego – ale i innych drapieżnych pobratymców, w tym słynnego żarłacza białego. Grzbiet tawrosza jest ciemnoszary lub brązowawy, usiany rdzawobrązowymi plamami, które z wiekiem blakną. Brzuch pozostaje jasnoszary lub białawy, co stanowi klasyczny kamuflaż w toni wodnej. Najbardziej charakterystyczna, pozwalająca na bezbłędne rozpoznanie, jest spłaszczona głowa tawrosza, z małymi oczami bez migotki (tzw. trzeciej powieki) oraz stale rozchylony pysk. To właśnie z niego wysuwają się przerażające, długie i wąskie zęby, ułożone w trzy rzędy. Każdy ząb posiada dwa guzki po bokach, co ułatwia chwytanie śliskiej zdobyczy. Kanibalizm w łonie matki. Szokująca biologia rozrodu Tawrosz piaskowy wykazuje jedną z najbardziej ekstremalnych strategii w całym królestwie zwierząt. Jest to ryba żyworodna, o wyjątkowo niskim tempie reprodukcji – samice zachodzą w ciążę zaledwie raz na dwa lub trzy lata. Podczas rozwoju embrionów dochodzi kanibalizmu prenatalnego (adelfofagii). Wzajemne zjadanie się zarodków to zjawisko rzadkie w świecie zwierząt. Oprócz rekinów zdarza się m.in. u płazów i owadów. Podczas ciąży w drogach rodnych samicy znajduje się do 50 embrionów, czerpiących energię z woreczków żółtkowych. Gdy jeden z nich osiągnie długość około 10 cm, rozwija ostre zęby i pożera pozostałe rodzeństwo oraz niezapłodnione jaja (oofagia). W efekcie, po trwającej od 8-9 miesięcy ciąży, na świat przychodzi tylko jedno w pełni samodzielne młode. Noworodki mierzą 95-120 cm. Dojrzałość płciową samce osiągają w wieku 5–7 lat, natomiast samice między 7 a 10 rokiem życia. Podstawę ich diety stanowią ryby kostnoszkieletowe (blisko 60%), oraz głowonogi i skorupiaki. Tawrosz piaskowy. Połykacz powietrza i amator wraków Tawrosz piaskowy jest aktywny głównie nocą, a w ciągu dnia szuka schronienia w pobliżu jaskiń, raf lub zatopionych wraków statków, gdzie odpoczywa dryfując blisko dna. Może to robić dzięki jedynej w swoim rodzaju zdolności – potrafi podpływać do powierzchni wody i połykać powietrze, magazynując je w żołądku. Pozwala mu to na precyzyjne kontrolowanie pływalności, dzięki czemu potrafi zawisnąć w toni wodnej w całkowitym bezruchu. Zwierzęta te podejmują także imponujące migracje, pokonując od 1000 do nawet 3000 km w poszukiwaniu odpowiednich temperatur. Co ciekawe, najnowsze badania u wybrzeży Północnej Karoliny udowodniły niezwykły terytorializm samic tego gatunku. Dzięki analizom fotograficznym wykazano, że tawrosze wracają dokładnie w te same rejony do zatopionych wraków statków, co dowodzi, że stanowią dla nich kluczowe siedlisko. Pozory mylą. Tawrosz piaskowy jest niegroźny dla człowieka Mimo najbardziej przerażających zębów w świecie rekinów, tawrosz piaskowy stanowi minimalne zagrożenie dla człowieka. Jest to stworzenie z natury powolne i spokojne, które unika konfrontacji, o ile nie zostanie sprowokowane. Oficjalne statystyki prowadzone przez International Shark Attack File (ISAF) zarejestrowały zaledwie 36 niesprowokowanych ataków tego gatunku. Żaden z nich nie zakończył się śmiercią człowieka. Do incydentów dochodzi sporadycznie, zwykle w rejonach gęsto uczęszczanych, jak np. u wybrzeży Long Island w Nowym Jorku w 2025 roku, kiedy to prawdopodobnie młody tawrosz niegroźnie ugryzł kobietę. Ataki wynikają najczęściej z pomyłek drapieżnika w mętnej wodzie lub obrony żerowisk. Badania zachowania tawroszy w obecności płetwonurków wykazują, że obecność ludzi wpływa na nie tylko w bliskiej odległości poniżej 3 metrów. Gdy odpłyną, natychmiast wracają do normalnego zachowania i są całkowicie obojętne wobec człowieka. Źródła: TVN24, Fishbase, DCCEEW Australia, Animalia.bio Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Niezwykły gość u wybrzeży Portugalii. Mierzący 4 metry żarłacz biały podpłynął do łodzi wycieczkowej
W portugalskim kurorcie Nazaré pojawił się wyjątkowo rzadki w tych rejonach gość: żarłacz biały. Rekina zauważyła wycieczka obserwująca delfiny. Wydano ostrzeżenia dla plażowiczów.
Żarłacz biały w atlantyckich wodach Portugalii to rzadki widok. Spotkanie ze słynnym drapieżnikiem przebiegło spokojnie. Rekin przez chwilę krążył w pobliżu łodzi wycieczkowej, nie wykazując oznak agresji. Gdyby nie wystająca ponad wodę charakterystyczna płetwa, mógłby pozostać niezauważony. Rekin zamiast delfinów O spotkaniu żarłacza doniosła firma Ocean Adventures, organizator wycieczki. Jej uczestnik, Nuno Gomez, opowiedział w rozmowie z portalem SIC Noticias, że rekin pojawił się około 3 kilometrów od brzegu. Chwilę przedtem delfiny zupełnie zniknęły, zapewne już widząc lub wyczuwając drapieżnika. Rekin miał około 3–4 metrów długości i biały brzuch, co pozwoliło od razu przypuszczać, że to niemal na pewno żarłacz biały. Firma od razu powiadomiła odpowiednie służby, które wydały ostrzeżenia dla plaż w Nazaré oraz Sao Martinho do Porto. Nazaré słynie z ogromnych fal, przyciągających surferów z całego świata. Kąpiel w tych wzburzonych wodach jest dla zwykłego plażowicza niewskazana. Niebezpieczeństwo spotkania z żarłaczem także z tego powodu jest bardzo niskie. Żarłacz biały w Europie Żarłacz biały w Europie ma status gatunku krytycznie zagrożonego. Jego pojawienie się to wielka rzadkość, mimo że dochodzi do tego dość regularnie. Według nowych badań, analizujących doniesienia o żarłaczach z ostatnich 160 lat, ich niewielka, trudna do zaobserwowania populacja, może żyć w Morzu Śródziemnym. Rekiny te badano także w pobliżu portugalskich Azorów. Jednak prawdziwym domem żarłacza białego są wody Pacyfiku i wybrzeża Australii i obu Ameryk. Ze względu na dalekie migracje gatunek ten jest wyjątkowo trudny do badania. Trasy tych migracji zmieniają się, także z powodu globalnego ocieplenia, dotykającego również oceanów. Żarłacz biały, choć jest rybą, utrzymuje temperaturę ciała nieco wyższą niż otoczenie. To sprawia, że niektóre rejony wód stają się dla niego po prostu zbyt ciepłe. Jego zasięg zapewne zmieni się w najbliższych dekadach. Źródła: Onet, SIC Noticias Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Naukowcy opracowali prognozę obecności rekinów. Innowacyjny system ostrzega plażowiczów
Rekiny coraz częściej pojawiają się w pobliżu plaż. Dlatego naukowcy opracowali specjalną prognozę, która wskazuje, gdzie i kiedy można się ich spodziewać. System wykorzystuje drony oraz sztuczną inteligencję, aby ostrzegać ludzi przed drapieżnikami i pomagać badaczom w analizowaniu ich zachowań.
Gdy prof. Douglas McCauley był dzieckiem, spotkanie z rekinem podczas surfowania lub pływania u wybrzeży południowej Kalifornii należało do rzadkości. – Jeśli ktoś dostrzegł żarłacza białego, wieczorem słyszało się o tym w wiadomościach – wspomina. Zaledwie kilka dekad później na wybrzeżu pojawili się jednak nowi lokatorzy. Gdy prof. Douglas McCauley, obecnie biolog na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara, zaczął zawozić własne dzieci na obóz surfingowy przy popularnej plaży niedaleko uczelni, tuż za linią przyboju dostrzegł płetwy – niektóre niewielkie, inne całkiem okazałe. Przez cały XX wiek rekiny zmagały się z licznymi zagrożeniami środowiskowymi i walczyły o przetrwanie. Widok tych zwierząt pływających tak blisko brzegu wywołał w profesorze lawinę sprzecznych emocji. – Jako biolog zajmujący się rekinami byłem zachwycony i podekscytowany oznakami odradzania się ekosystemu oceanicznego – mówi. – Jednak jako rodzic musiałem sprawdzić, co tak naprawdę się tam dzieje. Powstała pierwsza prognoza obecności rekinów W 2020 roku badacz powierzył swojemu zespołowi zadanie liczenia i klasyfikowania żarłaczy białych obserwowanych wzdłuż plaży. Celem było stworzenie prognozy, którą prof. Douglas McCauley nazwał „Sharkcast”, codziennie przesyłanej opiekunom dzieci za pomocą wiadomości SMS. Efektem tych prac jest program badawczy SharkEye, który wysyła e-maile i wiadomości SMS do osób zainteresowanych warunkami panującymi na plaży Padaro w Santa Barbara oraz obecnością rekinów w tym rejonie. Prof. Douglas McCauley i jego zespół należą do nielicznych grup badawczych w Stanach Zjednoczonych, które próbują przewidzieć, kiedy i w których miejscach wzdłuż wybrzeża najprawdopodobniej pojawią się rekiny. To niezwykle trafiony w czasie i potrzebny projekt. Od połowy lat 90. populacja rekinów stale się odbudowuje, do czego przyczyniły się rygorystyczne stanowe i federalne przepisy o ochronie przyrody oraz ocieplanie się wód zarówno w Oceanie Spokojnym, jak i Atlantyckim. Jednocześnie coraz więcej ludzi spędza czas wolny w wodach przybrzeżnych. Z kolei tegoroczne, wyjątkowo silne zjawisko klimatyczne El Niño przyniosło prognozy zapowiadające lato pod znakiem wzmożonej obecności rekinów. – Najbardziej boimy się tego, czego nie znamy – mówi prof. Douglas McCauley. – Większa ilość informacji pomaga nam konstruktywnie zmierzyć się z lękiem przed tymi drapieżnikami, ale przede wszystkim ułatwia planowanie. Dokładnie tak samo, jak prognoza pogody pomaga nam zaplanować dzień na plaży. Drony i sztuczna inteligencja pomagają przewidywać obecność rekinów Laboratorium prof. Douglasa McCauleya wykorzystuje autonomiczne drony, które każdego dnia o tej samej porze wylatują 1,6 kilometra w głąb morza, a następnie wracają, by zliczać rekiny i określać ich rozmiary z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Badacz wyjaśnia, że wiadomości SMS trafiają do organizatorów obozów surfingowych, ratowników oraz lokalnych przedsiębiorców – wszystkich, którym zależy na tym, aby wiedzieć co dzieje się w wodzie. System działa bardzo skutecznie w przypadku rekinów pływających blisko powierzchni na obszarze objętym monitoringiem oraz osobników wcześniej oznakowanych. Może jednak nie wykryć zwierząt przebywających na większych głębokościach lub podczas silnego falowania. W innych laboratoriach naukowcy znakują rekiny nadajnikami akustycznymi, które wysyłają sygnały niczym samochody przejeżdżające przez bramki na autostradzie. Projekty śledzenia młodych żarłaczy białych są prowadzone od dziesięcioleci i wykorzystują znaczniki, boje oraz drony do monitorowania ich wędrówek wzdłuż wybrzeża Kalifornii z ich obszarów rozrodczych w Meksyku. Jednak przewidywanie obecności rekinów na wzór prognoz pogody wciąż pozostaje ogromnym wyzwaniem. O ile niektóre zjawiska biologiczne – takie jak jesienne przebarwianie się liści czy okres, w którym ryby zwane księżycówkami masowo wypełzają na plaże, by złożyć ikrę – można przewidzieć z dużą dokładnością, o tyle zachowanie rekinów jest znacznie bardziej złożone. – To nie są zwykłe ryby – mówi prof. Douglas McCauley. – Ich zachowanie i historia naturalna są niezwykle skomplikowane. Temperatura wody jest jednym z najważniejszych czynników uwzględnianych przy prognozowaniu obecności rekinów. Młode osobniki mają tendencję do przebywania blisko powierzchni i niedaleko brzegu – podobnie jak małe dzieci. Żarłacze białe u wybrzeży zachodnich Stanów Zjednoczonych najczęściej występują tam, gdzie temperatura wody wynosi od 16 do 27°C. Rekiny reagują również na zmiany zasolenia, sztormy oraz migracje swoich ofiar. Dr Chris Lowe, kierownik Shark Lab na Uniwersytecie Stanowym Kalifornii w Long Beach, który współtworzył program SharkEye, zwraca uwagę, że ludzie prognozują pogodę od setek lat, natomiast metody przewidywania obecności rekinów dopiero się rozwijają. Jak podkreśla, nawet dysponując ogromnymi zbiorami danych i zaawansowaną technologią, meteorolodzy wciąż nie są w stanie przewidzieć pogody z całkowitą pewnością. A w przeciwieństwie do prądu powietrza czy chmury każdy rekin podejmuje własne decyzje. Dlaczego rekiny atakują ludzi? Naukowcy wciąż szukają odpowiedzi Nowe technologie usprawniają tworzenie prognoz, dostarczając naukowcom więcej wskazówek na temat zachowania rekinów. Dr Megan Winton, badaczka z organizacji Atlantic White Shark Conservancy, używa rejestratorów biologicznych wyposażonych w kamery (tzw. camera tags), co – jak sama opisuje – przypomina wręczenie rekinowi smartfona. Te specjalne urządzenia pozwalają podejrzeć, na czym w danej chwili skupia się uwaga drapieżnika. Badania dr Megan Winton przyczyniły się do rozwoju stworzonej przez stowarzyszenie aplikacji Sharktivity, która dostarcza w czasie rzeczywistym informacje o dostrzeżonych rekinach oraz dane o ich przemieszczaniu się. Pokazują również, że poszczególne osobniki mają swoje unikatowe nawyki i zachowania. Dr Megan Winton obserwowała już sytuacje, w których rekiny płoszyły się na widok ptaków lub foki. Kamery pozwoliły jej również podglądać rekina, który po pożywieniu się foką odpoczywał na dnie oceanu. – Poszczególne rekiny mają zupełnie inne osobowości – mówi. – Jedne są bardziej ostrożne, inne nieco odważniejsze, i jest to naprawdę fascynujące. Lata danych zebranych z obu wybrzeży pozwalają określić, w których miejscach rekiny powinny się znajdować, ale to wcale nie oznacza, że dany osobnik rzeczywiście się tam pojawi o określonej porze. – Rekiny nie różnią się tak bardzo od ludzi – zauważa dr Chris Lowe. – Większość populacji mieści się w pewnej normie, ale zawsze znajdą się osobniki wyłamujące się ze schematów. Nawet gdy rekiny zostaną wykryte wzdłuż danego odcinka plaży, wciąż nie wiadomo, kiedy mogą stanowić realne zagrożenie. Zespół dr Chrisa Lowe'a zgromadził nagrania z dronów i sygnały akustyczne z wielu lat śledzenia tych zwierząt, z których wynika, że rekiny i ludzie bardzo często przebywają w bliskiej odległości od siebie. A kiedy ludzie wchodzą do wody, rekiny wydają się zupełnie niewzruszone. – Myśleliśmy, że ludzie będą dla rekinów po prostu utrapieniem, a teraz zdajemy sobie sprawę, że człowiek nie ma dla nich żadnego znaczenia. Jesteśmy dla nich jak dryfujące szczątki – mówi. – Prawdopodobnie nie pachniemy jak jedzenie ani nie wydajemy takich dźwięków jak ich ofiary. Nie gonimy ich, więc nie stanowimy zagrożenia. Po prostu nas ignorują. Zdaniem naukowców do ewentualnych incydentów dochodzi najczęściej wskutek pomyłki – na przykład wtedy, gdy żarłacz biały bierze deskę surfingową za sylwetkę foki widzianą od spodu. Jak zauważa dr Chris Lowe, żarłacze białe należą do najlepiej poznanych rekinów na świecie, a mimo to naukowcy wciąż nie wiedzą, gdzie się rozmnażają ani gdzie przychodzą na świat. Pozostaje też jeszcze jedna wielka tajemnica: nadal tak naprawdę nie wiemy, dlaczego rekiny od czasu do czasu atakują ludzi. Prognozy obecności rekinów mają zwiększyć bezpieczeństwo na plażach Na plaży Padaro niedaleko Santa Barbara w Kalifornii organizatorzy obozów dla dzieci regularnie otrzymują ostrzeżenia wysyłane przez prof. Douglasa McCauleya. – Na ich podstawie mogą zdecydować, czy dany dzień należy uznać za „rekinowy” – wyjaśnia badacz. Zdarza się, że drony wykrywają nawet 15 osobników. W ciągu najbliższej dekady prognozy wskazujące, gdzie i kiedy mogą pojawić się rekiny, prawdopodobnie staną się znacznie dokładniejsze. Prof. Douglas McCauley przyznaje, że z łatwością wyobraża sobie drony rozmieszczone na wieżach ratowniczych w całym kraju, prowadzące nieprzerwany monitoring wybrzeża. Ponieważ rekiny mierzą się z coraz mniejszą liczbą zagrożeń i nie brakuje im pożywienia, rośnie prawdopodobieństwo, że ludzie będą coraz częściej dzielić z nimi przybrzeżne wody. Prof. Douglas McCauley podkreśla, że narzędzia prognostyczne są częścią procesu uczenia się, jak współistnieć z drapieżnikami, które staramy się chronić. – Głównym celem tych badań jest upewnienie się, że nadal będziemy mogli bezpiecznie dzielić te wody – podsumowuje. Źródło: National Geographic
7 rzeczy, których nie wiesz o rekinach. Mają pępki, potrafią liczyć i uwielbiają jazz
Popkultura przez dekady wmawiała nam, że rekiny to wyłącznie bezlitosne, kierowane instynktem maszyny do zabijania. Ale te fascynujące drapieżniki to jedne z najbardziej złożonych stworzeń na naszej planecie – boimy się ich, bo ich nie rozumiemy. To zwierzęta, które potrafią nawiązywać przyjaźnie, rozwiązywać zadania matematyczne, a nawet... docenić dobrą muzykę.
Oto 7 zaskakujących ciekawostek o rekinach, które udowadniają, jak bardzo myliliśmy się w ich ocenie. 1. Są starsze niż pierścienie Saturna i przetrwały apokalipsę Ziemia przeżyła pięć masowych wymierań, w tym to najbardziej niszczycielskie – permskie (tzw. wielkie wymieranie), które wymazało z planety nawet 95% życia morskiego i 70% gatunków kręgowców lądowych. Rekiny przetrwały je wszystkie. Ich ewolucyjne korzenie sięgają niewyobrażalnych 450 milionów lat wstecz. Oznacza to, że te niezwykłe ryby pojawiły się na Ziemi przed pierwszymi drzewami, a nawet przed dinozaurami. Co więcej, historia ich gatunku jest starsza niż słynne pierścienie Saturna czy ukształtowanie się Gwiazdy Polarnej! 2. Posiadają pępki, zupełnie jak ludzie Większość z nas uważa rekiny za organizmy wykluwające się z jaj – jak inne ryby –ale to nie do końca prawda. Wiele gatunków (m.in. żarłacze tępogłowe czy rekiny młoty) to zwierzęta żyworodne, które noszą swoje młode w macicy i odżywiają je strukturą podobną do pępowiny. Nie łączy jednak młodego z krwioobiegiem matki przez łożysko i służy głównie do korzystania z zapasu żółtka. Po narodzinach, przez pierwsze tygodnie lub miesiące życia, na brzuchach młodych rekinów widnieje wyraźna blizna – pępek, który z czasem całkowicie się goi. 3. Radzą sobie z matematyką, ale tą najprostszą Daleko im do bezmyślnych myśliwych. Badania dowodzą, że rekiny potrafią odróżniać od siebie abstrakcyjne kształty i zapamiętywać iluzje optyczne przez blisko rok. Posiadają również zdolność do rozwiązywania podstawowych zadań matematycznych. Potrafią sprawnie odróżnić zbiory składające się z trzech i pięciu elementów (choć miewają problemy, gdy liczby są do siebie zbyt zbliżone, jak cztery i pięć). 4. W muzyce zdecydowanie preferują dobry jazz Naukowcy z Uniwersytetu Macquarie w Sydney przeprowadzili nietypowy eksperyment na rogatkach australijskich (tzw. rekinach z Port Jackson). Badacze uczyli je dopływania do strefy karmienia po usłyszeniu konkretnego gatunku muzyki. Okazało się, że rekiny błyskawicznie kojarzyły z posiłkiem muzykę jazzową, podczas gdy muzyka klasyczna wprawiała je w zakłopotanie – wiedziały, że muszą zareagować, ale nie potrafiły zlokalizować celu. Mnie też bardziej przyciąga dobry Coltrane. 5. Zawierają wieloletnie przyjaźnie Rekiny to nie samotne wilki. Żarłacze rafowe szare potrafią spędzać czas w tych samych paczkach znajomych nawet przez cztery lata, regularnie się rozdzielając i spotykając ponownie. Z kolei żarłacze białe, uchodzące za skrajnych samotników, również potrafią podróżować w parach. Naukowcy udokumentowali przypadek dwóch samców (nazwanych Simon i Jekyll), które przepłynęły wspólnie ponad 6000 kilometrów, nie odstępując się na krok. 6. Ich skóra to pancerz z mikroskopijnych zębów Jeśli pogłaszczesz rekina „z włosem”, jego skóra będzie pozornie gładka. Pod włos – przypomina najgrubszy papier ścierny. Dzieje się tak, ponieważ rekiny nie mają zwykłych łusek. Ich ciało pokryte jest tzw. łuskami plakoidalnymi, które z biologicznego punktu widzenia są po prostu mikroskopijnymi zębami. To ewolucyjne arcydzieło drastycznie zmniejsza opór wody i pozwala im pływać z ogromną prędkością. W XVIII wieku ta niezwykła i szorstka skóra (nazywana „szagrynem”) służyła włoskim rzemieślnikom m.in. do polerowania słynnych skrzypiec Stradivariusa czy Japończykom do tworzenia mieczy samurajskich. 7. Mają osiem zmysłów i słyszą bicie twojego serca Zmysły wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku to dla rekinów za mało. Posiadają one dodatkowo tzw. linię boczną (rejestrującą najdrobniejsze wibracje wody) oraz ampułki Lorenziniego. Te niewielkie pory na pysku drapieżnika to niezwykle precyzyjne, biologiczne detektory pola elektromagnetycznego. Dzięki nim rekin potrafi wyczuć impulsy elektryczne generowane przez skurcze mięśni ofiary, a nawet zlokalizować bicie serca ryby ukrytej głęboko pod piaskiem. Narząd ten wspomaga je także w nawigowaniu po bezkresnych oceanach, wykorzystując pole magnetyczne Ziemi. Źródła: Proceedings of The Royal Society B, EBSCO, BBC, Animal Cognition Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Naukowcy znaleźli zaginione pudełko z lat 80. Zawartość ujawnia sekrety megalodona
W duńskim muzeum odnaleziono uznawane dotąd za zaginione szczątki megalodona. Zawieruszone pudełko zawierało skamieniałości potwierdzające gigantyczny kształt prehistorycznej ryby. Te ogromne stworzenia żyły w ziemskich oceanach w okresie od około 15 do 3,6 miliona lat temu.
Wizerunek megalodona pojawia się w wielu współczesnych produkcjach rozrywkowych. Thriller „The Meg” z 2018 roku, w którym nieustraszony Jason Statham rozprawia się z gigantyczną bestią, stał się globalnym hitem, zarabiając w premierowy weekend 96,8 mln dolarów na całym świecie. Najnowsze odkrycie przybliża nam prawdziwy obraz tego rozbudzającego ciekawość monstrum. Odkrycie międzynarodowego zespołu badaczy pozwala nam odpowiedzieć na pytanie: jak naprawdę wyglądał megalodon? Prehistoryczne szczątki w zagubionym pudełku Choć od odkrycia skamieniałości megalodona minęło prawie 50 lat, dopiero teraz naukowcom udało się wnikliwie przeanalizować pozostałości największej ryby w historii. Tak wydłużony proces nie był jednak wynikiem lenistwa, niewiedzy czy braku zaangażowania badaczy. Szczątki odnalezione przypadkowo podczas wykopów gliny trafiły do badawczego laboratorium, gdzie niefortunnie zostały zapodziane. Fragmenty szkieletu megalodona przez kilkadziesiąt lat czekały w ukryciu, aż ktoś na nie natrafi i opisze wygląd prehistorycznego giganta. Chwila ta nadeszła w 2010 roku, kiedy to pracownik duńskiego Muzeum Historii Naturalnej w Kopenhadze natknął się na tajemnicze, wypełnione skamieniałościami pudełka. Po wstępnej analizie okazało się, że zawartość skrzynek to prawdziwy skarb. Największe udokumentowane kręgi Wewnątrz zawieruszonych pudełek znajdowały się mające niemal 11 milionów lat kręgi megalodona, których analiza pozwoliła naukowcom ocenić rozmiar prehistorycznej ryby. Mimo że większość szczątków przez lata uległa zniszczeniu, wartość skamieniałości pozostaje bardzo wysoka, gdyż pozwala ocenić maksymalny rozmiar i masę ciała wielkiego drapieżnika. Najnowsze szacunki wskazują na 24,3 metra długości oraz wagę około 94 ton. Kenshu Shimada, profesor paleobiologii na Uniwersytecie DePaul w Chicago, podkreśla, że odnaleziony okaz stanowi nie tylko największe znane do dziś kręgi rekina, ale i największe kręgi ryby, jakie kiedykolwiek udokumentowano. Określenie rozmiaru odkrytego megalodona było możliwe poprzez porównanie skamieniałości z podobnym fragmentem kręgosłupa odnalezionym w Belgii. Tamtejsze kręgi, z maksymalną średnicą 15,5 cm, należały do okazu mierzącego około 16,4 metra. Kręgi duńskiego okazu miały 23 cm, co przełożyło się na większy rozmiar całkowity rekina. Badania nad wiekiem megalodona Badaczom udało się również określić, ile lat miał megalodon w momencie śmierci. Dzięki mikro-tomografii komputerowej (nieniszczącej technice opartej na promieniowaniu X) naukowcy przeanalizowali odkładające się co roku tzw. pasy wzrostu. Zjawisko to przypomina tworzenie słojów drzewa, które powstają wraz z kolejnym rokiem. Badania ukazały, że ten konkretny osobnik megalodona w chwili śmierci miał co najmniej 64 lata, a jego teoretyczna długość życia mogła wynosić nawet 96 lat. Łuski w żołądku megalodona Kolejne pytania badaczy zrodziły liczne skały otaczające kręgi megalodona. Po głębszej analizie składu okazało się, że zawierają one liczne fragmenty struktur skrzelowych oraz maleńkie łuski długoszpara. Naukowcy niezwłocznie odrzucili hipotezę, jakoby odnalezione fragmenty kręgosłupa miałyby należeć do tego – żyjącego współcześnie – rekina. Kręgi długoszpara są proporcjonalnie znacznie dłuższe niż szersze, co odróżnia je od części megalodona. Paleontolog Mikael Siversson potwierdził, że „elementy długoszpara stanowią zawartość żołądka megalodona, co jest pierwszym takim udokumentowanym przypadkiem”. Mówimy więc o kolejnych wnioskach, które stanowią przełomowe odkrycie w badaniach nad tym gigantycznym, prehistorycznym drapieżnikiem. Źródła: Phys.org, Palaeontologia Electronica Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Biolożki przypadkiem odkryły nowy gatunek „leniwego” rekina, który woli spacerować po dnie. Niestety ma już problemy
Mieszkańcy południowo-wschodniej Papui-Nowej Gwinei od dawna widywali niezwykłą rybę, która podczas odpływów „spaceruje” po płytkich rafach, często wynurzając przy tym większą część ciała z wody. Lokalna ludność nazwała to zwierzę „kadedekedewa”, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „leniwego rekina”. To bezpośrednie nawiązanie do jego niezdarnego, kołyszącego się chodu. Dopiero teraz biolodzy oficjalnie potwierdzili, że mamy do czynienia z zupełnie nowym, fascynującym gatunkiem, któremu jednak grozi wyginięcie.
Ten niezwykły wodny drapieżnik został sklasyfikowany jako Hemiscyllium dudgeonae. Należy on do unikatowej grupy rekinów naramiennikowych, które potrafią używać swoich silnych płetw piersiowych niczym nóg do przemieszczania się po dnie wokół wybrzeży Australii i Nowej Gwinei. Odkrycie, opisane 15 czerwca 2026 roku na łamach „Journal of the Ocean Science Foundation”, to pierwszy nowy gatunek w obrębie rodzaju Hemiscyllium sklasyfikowany od 2013 roku. Wciąż jest wiele do odkrycia, szczególnie pod powierzchnią oceanu. Rekin przyozdobiony pismem Braille’a Nazwa nowo odkrytego stworzenia (H. dudgeonae) honoruje ekolożkę Christine Dudgeon z australijskiego University of the Sunshine Coast, która po raz pierwszy wypatrzyła je w marcu 2025 roku. Pływając w płytkich wodach zatoki Milne Bay w poszukiwaniu innego pokrewnego gatunku (rekina lamparciego), badaczka natknęła się na mierzącego około 75 centymetrów osobnika sunącego spokojnie po dnie. Gdy tylko oświetliła drapieżnika latarką, ten znieruchomiał. Dudgeon zdołała go złapać i przekazać swojej redakcyjnej koleżance, ekolożce Jess Blakeway. Szybko okazało się, że ubarwienie zwierzęcia różni się od wszystkich znanych rekinów z tego regionu. Ciało ryby było pokryte gęstym wzorem plamek i kresek, który badaczom natychmiast skojarzył się z alfabetem Morse’a lub pismem Braille’a. Kolejne dni poszukiwań pozwoliły schwytać łącznie 12 takich osobników. Ostatecznym dowodem okazały się testy DNA, które bez cienia wątpliwości potwierdziły, że wyłowione rekiny są odrębnym genetycznie gatunkiem. Zwierzę, podobnie jak inni przedstawiciele jego grupy, posiada za skrzelami dwie duże, czarne plamy. Eksperci z New England Aquarium wskazują, że przypominają one epolety (ozdobne naramienniki z mundurów wojskowych), ale ich funkcja jest obronna – to fałszywe „oczy”, które mają oszukiwać i odstraszać większych drapieżników. Tutaj zobaczysz, jak specyficznie porusza się ten rekin: View oEmbed on the source website Wiemy jedno – jest na skraju wyginięcia Niestety, radość z odkrycia przyćmiewa realne widmo zagłady. Mimo że nauka dopiero poznała ten gatunek, biolodzy ostrzegają, że już teraz znajduje się on na skraju wyginięcia. Wszystko przez bardzo specyficzne i delikatne środowisko, w którym żyje. H. dudgeonae zamieszkuje prawdopodobnie bardzo wąski pas wód pomiędzy wyspami Amphlett i Trobriand, opierając swoje życie na płytkich zaroślach trawy morskiej i wychodniach koralowych. Jak podkreśla Blakeway, często zapominamy, że to właśnie płytkie wody skrywają przed nami najwięcej tajemnic. Niestety, są one również najbardziej narażone na niszczycielską działalność człowieka. Chodzące rekiny z Papui-Nowej Gwinei zmagają się z dramatycznymi zagrożeniami: zmianami klimatycznymi wywołującymi blaknięcie koralowców, utratą siedlisk na skutek rozbudowy strefy brzegowej oraz ekspansją ogromnych plantacji oleju palmowego. Z dziewięciu znanych wcześniej gatunków rekinów chodzących dwa mają w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych status „narażonych na wyginięcie”. Naukowcy liczą, że dalsze badania pozwolą na szybkie objęcie nowego spacerującego drapieżnika pilnymi programami ochrony konserwatorskiej. Źródło: Journal of the Ocean Science Foundation Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rekin zaatakował sportowca w Morzu Śródziemnym. Skończyło się na strachu i powierzchownych ranach
Jak relacjonują włoskie media, pewien Francuz pływając w Morzu Śródziemnym przeżył atak rekina. Zdarzenie miało miejsce podczas treningów do triathlonu u wybrzeży Sardynii. Obrażenia zadane przez żarłacza są na całe szczęście niegroźne.
O tym, kto żyje w wodach Morza Śródziemnego, przekonał się 28-letni Giovanni Caselli, który w trakcie pobytu na Sardynii trenował do triathlonu. Oprócz zakwasów i pobitych rekordów sportowiec przywiezie z włoskiej wyspy jeszcze jedną, wyjątkową pamiątkę. Na całe szczęście ta niebezpieczna przygoda skończyła się na niegroźnych ranach. Krwawy sport Giovanni Caselli, 28-letni mieszkaniec miejscowości Sète koło Montpellier, aktywnie odpoczywał na Sardynii, przygotowując się do zbliżającego się triathlonu. Jak wiadomo, jeden z etapów tej rywalizacji polega na wyścigu pływackim. Aby przygotować się do tej konkurencji, sportowiec trenował w wodach Morza Śródziemnego, gdzie panują idealne warunki do tego. Sportowy rytm został jednak zakłócony w momencie, gdy Francuz dostrzegł zbliżającego się rekina. W opinii Caselliego był to żarłacz czarnopłetwy, słynący z charakterystycznie zakończonych na czarno płetw. Wbrew oczekiwaniom pływaka zwierzę, które zwykle pozostaje obojętne na ludzi, rzuciło się na niego. Jak mówił poszkodowany w rozmowie z francuską gazetą „Midi Libre”: „Zacząłem powoli płynąć tyłem na grzbiecie i wtedy mnie po raz pierwszy ugryzł”. Francuz zaczął krzyczeć, co miało jeszcze bardziej rozwścieczyć rekina. Niegroźne obrażenia Zwierzę miało atakować sportowca aż do samego brzegu. W efekcie zdarzenia Caselli doznał pięciu ugryzień w trzech miejscach: na łydce, kolanie i dłoni. Na całe szczęście po wyjściu na brzeg okazało się, że rany nie są groźne, a interwencja pogotowia nie jest wymagana. Ofiara zachowuje jednak czujność – na zębach rekina znajduje się sporo bakterii, przez które w obrażenia mogło wdać się zakażenie. Wzrost liczby rekinich ataków Choć roczna liczba ataków spowodowanych przez rekiny nadal wydaje się marginalna, możemy mówić o znaczącym wzroście tego typu zdarzeń. Jak podaje International Shark Attack File – kompleksowa baza danych gromadząca informacje o wszystkich znanych przypadkach ataków rekinów na ludzi – w 2025 roku odnotowano 65 niesprowokowanych ataków rekinów na całym świecie, co stanowi duży wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim (47 ataków) oraz średnią z ostatnich pięciu lat (61 incydentów). Eksperci tłumaczą, że zaistniała sytuacja może być spowodowana szeregiem mniej lub bardziej zależnych od ludzi czynników. Wśród nich są m.in. te związane z biologią zwierząt, warunkami klimatycznymi oraz zagęszczeniem ludzi w wodzie. Pomimo alarmujących nagłówków naukowcy przypominają, że globalne populacje rekinów drastycznie kurczą się przez przełowienie. Szansa na bycie zaatakowanym przez rekina pozostaje statystycznie marginalna. Dla porównania, w samych tylko Stanach Zjednoczonych rocznie tonie ponad 4000 osób, a pioruny zabijają globalnie około 24 000 ludzi każdego roku. Szansa na odtworzenie scenariusza z kultowego filmu „Szczęki” pozostaje więc niewielka. Źródła: Polskie Radio 24, The Guardian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekiny i tuńczyki w pułapce ocieplenia. Wielkie ryby zaczynają się przegrzewać
Rekiny i tuńczyki mogą coraz częściej przegrywać z rosnącą temperaturą mórz. Badanie naukowców z Trinity College Dublin i University of Pretoria wskazuje, że te drapieżniki spalają dużo energii i źle sobie radzą z ociepleniem klimatu.
Wraz z ocieplaniem się oceanów część największych morskich drapieżników może znaleźć się w sytuacji, w której ich biologiczna przewaga zaczyna działać przeciwko nim. W prestiżowym czasopiśmie „Science” ukazało się badanie zespołu z Trinity College Dublin i University of Pretoria, opisujące szczególną podatność ryb mezotermicznych, w tym tuńczyków oraz niektórych rekinów, na jednoczesny wzrost kosztów energetycznych i ryzyko przegrzania w coraz cieplejszej wodzie. Cena szybkości drapieżnika Ryby mezotermiczne to rzadkość: stanowią mniej niż 0,1% gatunków ryb. Od dawna fascynują biologów. Potrafią zatrzymywać ciepło wytwarzane przez metabolizm i utrzymywać wybrane części ciała w wyższej temperaturze niż otaczająca je woda. Ta cecha sprzyja zdolnościom takim jak szybkie pływanie, dalekie migracje i wysoka skuteczność polowania. Do ryb mezotermicznych zaliczają się m.in. tuńczyki oraz niektóre rekiny, w tym żarłacz biały i rekin olbrzymi (długoszpar). Warto wspomnieć, że istnieje również ryba w pełni stałocieplna – strojnik. Nowe badania pokazują, że wyjątkowe zdolności tuńczyków i rekinów sporo je kosztują. Po uwzględnieniu rozmiaru i temperatury, ryby mezotermiczne zużywają około 3,8 razy więcej energii niż podobnej wielkości ryby ektotermiczne (czyli takie, których temperatura ciała silniej podąża za temperaturą wody). Dodatkowo wzrost temperatury ciała o 10°C ponad dwukrotnie zwiększa rutynowe tempo metabolizmu. W praktyce przekłada się to na konieczność zdobywania większej ilości pokarmu, by utrzymać szybkie tempo życia. Ubywa siedlisk w oceanach Druga część problemu dotyczy fizyki wymiany ciepła. Wraz ze wzrostem rozmiaru ciała organizm może wytwarzać ciepło szybciej, niż potrafi je oddać. Duże ciała skuteczniej zatrzymują ciepło, a u ryb mezotermicznych efekt ten nasila się przez wysokie tempo metabolizmu. Badacze wyliczyli teoretyczne progi równowagi cieplnej, czyli takie temperatury wody, powyżej których wielkie ryby nie są w stanie pozbywać się ciepła dość szybko, aby utrzymać stabilną temperaturę ciała bez zmiany zachowania lub fizjologii. W badaniu pojawia się konkretny punkt odniesienia: mezotermiczny rekin o masie około jednej tony może mieć trudność z zachowaniem równowagi cieplnej w wodach powyżej około 17°C. Jeśli takie warunki stają się częstsze, odpowiednie siedliska mogą się kurczyć, szczególnie latem. To zwiększa presję na przesuwanie zasięgów ku wyższym szerokościom geograficznym, do chłodniejszych akwenów, albo w głąb morza, gdzie temperatura spada. Dlatego np. rekiny zaczynają opuszczać rafy koralowe. Przyszłość wielkich ryb jest niepewna Z takiej sytuacji wielkie ryby mają kilka wyjść. Mogą zwolnić tempo pływania, by ograniczyć produkcję ciepła, zmienić przepływ krwi, aby regulować oddawanie ciepła albo schodzić w chłodniejsze głębiny. Każda z tych strategii wiąże się z konsekwencjami: może utrudniać żerowanie i pogoń za ofiarą, zwłaszcza gdy przewaga drapieżnika opiera się na prędkości i mocy. Autorzy opisują „podwójne zagrożenie”: rosnące ryzyko przegrzania nakłada się na wysokie potrzeby energetyczne. Do tego dochodzi jeszcze presja ze strony rybołówstwa, dotykająca zarówno same ryby mezotermiczne, jak i gatunki, którymi się żywią. W takiej sytuacji nawet niewielkie ograniczenie dostępu do pokarmu może dać katastrofalne skutki. Warto pamiętać, że wiele gatunków, takich jak tuńczyk błękitnopłetwy jest już skrajnie zagrożonych wskutek przełowienia, a ludzie masowo poławiają także rekiny. Źródło: Science
Rekiny na „bombie”. Przechodzą pozytywnie testy na narkotyki i kofeinę
Rekiny pod wpływem kokainy? To brzmi jak przepis na absurdalny horror. Niestety, to nasza ziemska rzeczywistość. U drapieżnych ryb żyjących w rajskich wodach Bahamów wykryto obecność narkotyków, leków i kofeiny. To nie oznacza jednak, że rekiny zmieniły styl życia na „imprezowy” – to my zmuszamy je do udziału w niebezpiecznym eksperymencie chemicznym.
Wody wokół Eleuthery – uznawanej za jedną z najbardziej odległych wysp Bahamów – stały się obiektem badań, które wywołały poruszenie w świecie nauki. Międzynarodowy zespół badaczy przeanalizował krew drapieżników odławianych w rejonach popularnych wśród nurków oraz na trasach wielkich statków wycieczkowych. Zaskakująca „impreza” w oceanie. Co pływa w rekinach? Wyniki są alarmujące: na 85 przebadanych osobników u aż 28 wykryto obecność substancji psychoaktywnych lub farmakologicznych. Najczęściej pojawiała się kofeina, ale u dwóch drapieżników potwierdzono obecność kokainy. Co więcej, w krwiobiegu rekinów krążyły pozostałości leków przeciwbólowych, takich jak acetaminophen oraz diclofenac. To pierwszy raz, gdy te substancje zidentyfikowano u rekinów nie tyle na Bahamach, co gdziekolwiek na świecie. Skąd kokaina we krwi rekinów? Wyniki nie sugerują więc „zmiany zachowań” zwierząt – jakkolwiek informacje o rekinach na bombie nie budziłyby wyobraźni – lecz raczej to, że rekiny znalazły się na styku dzikiej przyrody i coraz silniejszego śladu pozostawianego przez człowieka. Odpowiedź na pytanie o pochodzenie kokainy jest prosta i bolesna: to efekt niewydolności systemów oczyszczania ścieków oraz ogromnej skali turystyki. Substancje, które przyjmujemy, nie znikają magicznie po ich zażyciu. Trafiają do kanalizacji, a stamtąd – często w niemal niezmienionej formie – bezpośrednio do ekosystemów morskich. W przypadku Bahamów kluczowym czynnikiem są statki wycieczkowe, które działają jak pływające miasta. Generują one ogromne ilości ścieków, które – mimo filtracji – wciąż niosą ze sobą chemiczny ślad ludzkiej cywilizacji. Pojawia się hipoteza, że rekiny mogły naruszyć paczki z kokainą, które trafiły do wody – w końcu drapieżniki morskie eksplorują obiekty poprzez dotyk i ugryzienie. Najbardziej prawdopodobne są jednak bezpośrednie zanieczyszczenia lub spożywanie ryb, które napiły się skażonej wody. Czym są CEC i dlaczego powinniśmy się ich bać? Substancje znalezione w rekinach należą do grupy CEC (Contaminants of Emerging Concern) – zanieczyszczeń wzbudzających szczególne obawy. To związki, które przez lata pozostawały poza radarem ekologów, ponieważ występują w niskich stężeniach, ciągle powstają nowe lub trudno je mierzyć. Do tej grupy trafiają m.in. farmaceutyki i antybiotyki, substancje psychoaktywne czy środki higieny osobistej. Problem polega na tym, że są one projektowane jako biologicznie aktywne. Mają wywoływać konkretny efekt w organizmie człowieka, więc wywołują go również u zwierząt. W oceanie rekiny nie otrzymują jednej substancji, lecz toksyczny koktajl, którego skład zmienia się w zależności od sezonu turystycznego. Czy kokaina szkodzi rekinom? Tak, choć nie w sposób, który moglibyśmy sobie wyobrażać na podstawie filmów. Ekspozycja na narkotyki i leki wiąże się u ryb z ogromnym stresem metabolicznym. Organizm drapieżnika musi zużywać ogromne zasoby energii, aby neutralizować i usuwać obce substancje z krwiobiegu. Może to prowadzić do zaburzeń odporności, zmian w zachowaniu i agresji czy problemów z gospodarką hormonalną. Naukowcy podkreślają, że potrzebujemy dalszych badań, aby zrozumieć, czy naszpikowany kofeiną lub kokainą rekin staje się bardziej nieprzewidywalny. Jedno jest pewne, nasza codzienna kawa i tabletki przeciwbólowe mają swój nieoczekiwany finał w oceanie, zmieniając życie zwierząt, które nigdy nie prosiły o udział w tej „imprezie”. Źródło: Environmental Pollution, Science Alert Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Koniec mitu samotnego łowcy. Odkryto życie towarzyskie rekinów
Czy rekiny to na pewno samotnicy? Nowe badania z Fidżi dowodzą, że żarłacze tępogłowe tworzą trwałe więzi, wybierają „przyjaciół” i unikają osobników, za którymi po prostu nie przepadają.
Żyjemy w czasach fascynujących odkryć na temat zachowania zwierząt. Okazuje się, że zarówno ssaki, jak i zwierzęta uważane za stojące niżej w ewolucyjnej hierarchii (np. ośmiornice i ryby), są znacznie mądrzejsze niż sądziliśmy, mają swoje „języki” oraz sieci społeczne. Najnowsze odkrycie wzbogaca naszą wiedzę o rekinach. Okazuje się, że żarłacze tępogłowe tworzą ze sobą więzi, które można uznać za… przyjaźń. Żarłaczu, nie lubię cię Przez dekady postrzegaliśmy rekiny jako prymitywne „maszyny do zabijania”, które przemierzają oceany izolacji od innych przedstawicieli swoich gatunków. Sześcioletnie badanie przeprowadzone w rezerwacie morskim Shark Reef na Fidżi wywraca ten obraz do góry nogami. Naukowcy z University of Exeter, współpracując z lokalnymi badaczami i nurkami, udowodnili, że żarłacze tępogłowe (Carcharhinus leucas) mają wyraźne społeczne preferencje. Rekiny te świadomie wybierają sobie kolegów, z którymi spędzają czas, jednocześnie wyraźnie unikając innych osobników. To zachowanie uderzająco przypomina ludzkie mechanizmy budowania kręgu znajomych – od bliskich przyjaciół po osoby których po prostu nie lubimy i trzymamy się od nich z daleka. Męskie sieci kumpli Analiza zachowania aż 184 osobników pozwoliła badaczom dostrzec fascynującą strukturę tych relacji. Czynnikiem spajającym rekiny okazało się podobieństwo – najchętniej wchodziły one w interakcje z osobnikami o zbliżonych rozmiarach. Rdzeń sieci społecznej stanowią dorosłe, zdrowe osobniki. Rekiny stare oraz te najmłodsze pozostają na jej obrzeżach. Interakcje nie ograniczają się tylko do przebywania w bliskiej odległości. Naukowcy zaobserwowali zaawansowane zachowania, takie jak „pływanie równoległe” czy rekin prowadzący i podążający, co świadczy o wysokim stopniu koordynacji i wzajemnego zaufania. Najbardziej aktywnymi „networkerami” okazały się samce. Ich „społeczna siatka” zawierała średnio więcej znajomości niż u samic. Sympatia czy kalkulacja? Złożone życie towarzyskie rekinów nie jest jedynie przejawem „sympatii”, ale niesie ze sobą wymierne korzyści. Prof. Darren Croft, jeden z autorów badania, tłumaczy że bycie częścią grupy pozwala rekinom na znacznie szybszą naukę nowych umiejętności – przez obserwację starszych i bardziej doświadczonych kolegów. Wspólne przebywanie ułatwia też znajdowanie pożywienia oraz partnerów i minimalizuje ryzyko agresywnych starć. To szczególnie istotne dla mniejszych samców oraz dojrzewających „nastolatków”. Dzięki integracji z grupą i budowaniu więzi z silniejszymi, zyskują swego rodzaju „ochronę”. Źródło: Animal Behaviour Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Taka migracja rekina zdarza się raz na milion. Samica żarłacza tępogłowego pokonała ponad 7 tys. kilometrów
Złowiony u wybrzeży Nigerii żarłacz tępogłowy przepłynął rekordowe 7200 km. To pierwsza udokumentowana migracja między dwoma oceanami w historii tego gatunku.
Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. Naukowcy przypuszczają, że rekin ominął zimne wody płynąc daleko od brzegu lub skorzystał z cieplejszych obszarów wody podczas zjawiska Benguela Niño, podobnego do El Niño. Podobne zachowania obserwowano już u innych ryb, np. makreli i sardynek. Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samice żarłaczy tępogłowych osiągają dojrzałość płciową w wieku 20 lat. Wcześniej są bardziej skłonne do eksploracji. Ta niezwykła podróż samicy sugeruje, że zmiany klimatyczne umożliwiają morskim gatunkom migrowanie na nowe obszary. Daly zauważa, że ocieplenie wód i przesunięcia prądów morskich mogą częściej umożliwiać różnym zwierzętom eksplorację nowych siedlisk. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Niemożliwe stało się faktem. Naukowcy po raz pierwszy w historii zarejestrowali rekina w wodach Antarktydy
Czy w lodowatych wodach Antarktydy żyją rekiny? Wielu badaczy przez lata wykluczało taką możliwość. Tymczasem u wybrzeży Szetlandów Południowych podwodna kamera zarejestrowała trzymetrowego drapieżnika. Film wywołał niemałe poruszenie w świecie nauki.
Rekiny można spotkać u wybrzeży wszystkich kontynentów — z wyjątkiem Antarktydy. A przynajmniej tak dotąd sądziliśmy. W ubiegłym tygodniu naukowcy z Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre opublikowali nagranie przedstawiające ogromnego rekina (Somniosus antarcticus), który przepływa obok jednej z podwodnych kamer badawczych. Zwierzę zarejestrowano w lodowatych wodach Antarktyki, dotąd uznawanych za zbyt zimne, by rekiny mogły w nich przetrwać. (Nagranie wykonano w styczniu 2025 roku.) – Wszyscy trochę drapaliśmy się po głowach, bo chyba nie powinno się spotykać rekinów na Antarktydzie? – wspomina Alan Jamieson, profesor Uniwersytetu Australii Zachodniej i dyrektor Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre. Jak podkreśla prof. Alan Jamieson, to pierwszy przedstawiciel tego gatunku odnotowany w wodach Antarktydy. Rekina zaobserwowano w pobliżu Szetlandów Południowych, na głębokości około 500 metrów, w wodach o temperaturze bliskiej zamarzaniu. Jeśli zastanawiasz się, jak ten rekin mógł przetrwać w jednych z najzimniejszych wód na Ziemi, warto pamiętać, że nie jest to „zwykły” rekin. Somniosus antarcticus są bowiem wyjątkowo przystosowane do ekstremalnych warunków. Pierwszy rekin w wodach Antarktydy Somniosus antarcticus (ang. pacific sleeper sharks, czyli w wolnym tłumaczeniu „rekiny śpiące”), do których należy m.in. słynny rekin grenlandzki, to masywne, powolne drapieżniki zamieszkujące zimne i głębokie wody Arktyki oraz północnego Pacyfiku. Są obserwowane niezwykle rzadko, a ich ekstremalnie wolny metabolizm narzuca im życie na „niskich obrotach”. Na przykład rekin grenlandzki porusza się z prędkością nieprzekraczającą trzech kilometrów na godzinę i rośnie mniej niż jeden centymetr rocznie. Ten niespieszny tryb życia pozwala rekinom śpiącym oszczędzać energię, niezbędną do funkcjonowania w lodowatej wodzie. Co więcej, sprzyja on ich niezwykłej długowieczności. Według niektórych szacunków mogą żyć nawet ponad 400 lat. Niedawne badania genomu tych zwierząt wykazały obecność zduplikowanych genów związanych z naprawą DNA, funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz ochroną przed stresem oksydacyjnym — mechanizmów, które ograniczają biologiczne skutki upływu czasu. Kolejny trik ułatwiający Somniosus antarcticus przetrwanie w zimnej wodzie tkwi w ich biochemii: ich tkanki są nasycone mocznikiem oraz N-tlenkiem trimetyloaminy (TMAO). Mocznik, powszechny związek obecny również w naszym moczu, pomaga rekinom utrzymać równowagę osmotyczną z otaczającą je wodą morską, jednak ma on też wadę – destabilizuje strukturę białek. Rozwiązaniem tego problemu jest TMAO, który wzmacnia białka rekina do tego stopnia, że mogą one sprawnie funkcjonować w temperaturach bliskich zeru. Choć wszystkie rekiny posiadają w swoich organizmach TMAO, u gatunków śpiących jego stężenie jest znacznie wyższe niż u pozostałych. – To prawdziwe rekiny polarne – mówi Dave Ebert, badacz rekinów z San Jose State University. I choć przyznaje, że zaobserwowanie rekina śpiącego u wybrzeży Antarktydy było ekscytujące, nie można tego uznać za całkowite zaskoczenie. Przypadek czy nowy rozdział w badaniach Antarktydy? Prof. Alan Jamieson wciąż nie może wyjść z podziwu, że na kamerze umieszczonej w głębinach Antarktyki pojawił się rekin śpiący. – W ciągu mojej 25-letniej kariery widziałem zaledwie cztery – mówi. Osobnik zaobserwowany w głębinach Oceanu Południowego, którego dokładna przynależność gatunkowa nie została jeszcze ustalona, był jednym z największych, z jakimi miał do czynienia – mierzył od 2 do 3 metrów długości. Rekiny śpiące są niezwykle tajemnicze. Prowadzą samotniczy tryb życia i spędzają większość czasu w głębokich wodach. Prof. Alan Jamieson doskonale zdawał sobie sprawę, jak rzadkim zjawiskiem jest obserwacja tego gatunku gdziekolwiek, a tym bardziej w miejscu, w którym nigdy wcześniej go nie odnotowano. – Istnieją różne rodzaje rzadkości na świecie, ale ta jest absolutnie astronomiczna – podsumowuje. Badacz jest przekonany, że jego kamera – ustawiona wraz z zespołem w celu zbadania bioróżnorodności tego obszaru – zdołała uchwycić rekina śpiącego prawdopodobnie dlatego, że trafiła na płat cieplejszej wody. – Może istnieć tam niewielki korytarz ciepłej wody, który pozwala im zapuszczać się dalej na południe, niż robiłyby to zazwyczaj – tłumaczy prof. Jamieson. To, czy był to tylko szczęśliwy traf, czy dowód na stałą obecność tych zwierząt w tym regionie, dopiero się okaże. Niemniej jednak odkrycie rekina śpiącego w wodach Antarktyki sugeruje, że w oceanie naprawdę nie ma miejsc, w których rekiny nie potrafiłyby wywalczyć sobie bytu. – To także świadectwo tego, jak wiele mamy jeszcze do zrobienia – mówi prof. Jamieson. – Czy w Antarktyce są inne rekiny? Czy występują wokół całego kontynentu? Czy może tylko w tym konkretnym miejscu? Jest tak wiele rzeczy, których nie wiemy. Źródło: National Geographic
Rekin wielorybi to fascynujący olbrzym. Imponuje nie tylko wymiarami, ale także masą
Rekin wielorybi należy do największych, a przy tym także najniezwyklejszych mieszkańców oceanów. Mówimy tu bowiem o niezwykłym paradoksie biologicznym – gatunku, który łączy w sobie rozmiary walenia z fizjologią drapieżnika chrzęstnoszkieletowego. Jak wygląda rekin wielorybi? Gdzie występuje i czym się żywi? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Kolos wśród rekinów Dieta i mechanizm odżywiania Zasięg występowania Rozmnażanie i cykl życiowy Już na wstępie warto zaznaczyć, że rekin wielorybi (Rhincodon typus) to największa ryba, przemierzająca oceany. Ma wymiary zbliżone do wymarłego superdrapieżnika – mierzącego ponad 16 metrów megalodona, który polował w morzach miocenu i pliocenu. Z tym wielkim myśliwym łączą go jednak wyłącznie wymiary i przynależność do gromady ryb chrzęstnoszkieletowych. Należy bowiem podkreślić, że mówimy tu o łagodnym olbrzymie, którego jadłospis składa się przede wszystkim z niewielkich organizmów. Kolos wśród rekinów Na pierwszy rzut oka rekin wielorybi może wydawać się niezgrabnym gigantem, ale to tylko pozory. W rzeczywistości anatomia tego kolosa jest majstersztykiem natury, zoptymalizowanym pod kątem energooszczędnego przemieszczania się na ogromne dystanse i efektywnego pozyskiwania pokarmu. Wymiary i masa Ile metrów mierzy największa ryba? Rekordowy wiarygodnie zmierzony osobnik osiągnął długość 18,8 metra. W niektórych źródłach pojawiają się wzmianki o 20-metrowych rekinach wielorybich, jednak większość spotykanych w naturze dorosłych okazów mieści się w przedziale od 10 do 12 metrów. Dla porównania, największy długoszpar mierzył 12,27 m. Nie można nie wspomnieć, że Rhincodon typus jest nie tylko największą rybą, ale także największym zwierzęciem niebędącym waleniem. U przedstawicieli tego gatunku, przeciętna masa ciała sięga 13,6 t. Szacunkowa masa największych osobników to natomiast 34 t. Skóra rekina wielorybiego – pancerz i kamuflaż Skóra tego giganta to kolejny ewenement w świecie fauny. Na grzbiecie może osiągać grubość do 10–15 cm, co czyni ją najgrubszą skórą w królestwie zwierząt, przewyższającą pod tym względem nawet skórę nosorożców czy słoni. Pokrywają ją łuski plakoidalne o unikatowej dla tego gatunku budowie. Mają silny centralny kil i trójwymiarową krawędź tylną. Taka struktura nie tylko zapewnia ochronę mechaniczną przed pasożytami i otarciami, ale również redukuje opór hydrodynamiczny, co jest kluczowe dla zwierzęcia o tak dużej powierzchni ciała. Ciemna (szara, niebieska lub brązowa) skóra rekina wielorybiego jest upstrzona jasnymi kropkami i pasami, których wzór jest unikatowy dla każdego osobnika. Pełni on funkcję kamuflażu, chroniącego młode osobniki przed drapieżnikami – wzór „rozbija” zarys sylwetki ryby w migotliwym świetle. Hydrodynamika Mimo wielkich gabarytów, ciało rekina wielorybiego jest opływowe. Charakterystyczną cechą tego gatunku są trzy kile – dwa na górze i jeden pośrodku. Działają one jak stabilizatory kursu, zmniejszając kołysanie podczas pływania i poprawiając efektywność energetyczną ruchu, co jest szczególnie istotne przy powolnym tempie pływania, preferowanym przez przedstawicieli tego gatunku. Głównym napędem jest potężna, asymetryczna płetwa ogonowa. Należy wspomnieć, że u dorosłych osobników górny płat jest tylko nieznacznie większy od dolnego, co zbliża ją do kształtu półksiężycowatego, typowego dla szybkich pływaków pelagicznych. Dieta i mechanizm odżywiania Jadłospis rekina wielorybiego jest dość zróżnicowany. Obejmuje: zooplankton – widłonogi, szczętki, larwy krabów i wężowidła; nekton – małe ryby ławicowe (w tym sardynki) i niewielkie kałamarnice; ikrę – najbardziej zasobny w energię element diety rekina wielorybiego. Szacuje się, że dorosły osobnik może przefiltrować ponad 6000 litrów wody na godzinę, a jego dzienne zapotrzebowanie energetyczne w okresach intensywnego żerowania może sięgać dziesiątek tysięcy kilokalorii. Anatomia aparatu filtracyjnego To zaskakujące, że zwierzę o masie kilkunastu ton może przetrwać na diecie składającej się z organizmów, których wielkość mierzona jest w milimetrach. Kluczem do sukcesu tego gatunku jest budowa jamy gębowej i aparatu skrzelowego. Otwór gębowy znajduje się na samym przodzie pyska (co jest nietypowe dla rekinów) i może rozciągać się na szerokość 1,5 metra. Wewnątrz znajduje się ponad 300 rzędów zredukowanych, hakowatych zębów. Najprawdopodobniej stanowią one pozostałość ewolucyjną, ale mogą też pomagać w zatrzymywaniu większych ofiar. Głównym narzędziem do zdobywania pożywienia są poduszki filtracyjne. Jest ich 20 (po 5 par po obu stronach gardzieli). Są to gąbczaste struktury, zbudowane z przekształconych wyrostków filtracyjnych, tworzące sieć o oczkach o średnicy około 1–1,2 mm. Mechanizm filtracji Przedstawiciele tego gatunku mogą stosować dwie odmienne strategie żerowania, w zależności od zagęszczenia pożywienia – bierną lub czynną. W pierwszym przypadku, rekin płynie z otwartą paszczą, „zagarniając” wodę. Jest to metoda stosowana przy rzadszym planktonie, pozwalająca na przeszukiwanie dużych obszarów. Natomiast żerując czynnie, ryba zatrzymuje się, często przyjmując przy tym pozycję wertykalną. Naprzemiennie otwiera i zamyka pysk, zasysając wodę jak potężna pompa. Pozwala to na pobieranie pokarmu z jednego miejsca (np. zbitej ławicy ikry) bez marnowania energii na pływanie. Zasięg występowania Rekin wielorybi jest gatunkiem kosmopolitycznym, zamieszkującym wszystkie tropikalne i ciepłe umiarkowane oceany świata. Preferuje wody powierzchniowe o średniej temperaturze na poziomie 27 stopni Celsjusza. Należy wspomnieć, że zwierzęta te są zdolne do ekstremalnych nurkowań. Naukowcy obserwowali zanurzenia na głębokość przekraczającą 1900 m. Najprawdopodobniej służy to chłodzeniu organizmu. Rekiny wielorybie większość czasu spędzają na otwartym oceanie, ale w określonych porach roku gromadzą się w strefie przybrzeżnej. Takie skupiska są niemal zawsze skorelowane z masowymi zakwitami planktonu lub tarłem innych organizmów. Rozmnażanie i cykl życiowy Biologia rozrodu Rhincodon typus przez dekady pozostawała jedną z największych tajemnic oceanografii. Do połowy lat 90. XX wieku wiedza ta opierała się niemal wyłącznie na domysłach. Kluczowy moment nastąpił w 1995 roku na Tajwanie, gdzie rybacy złowili ogromną, ciężarną samicę. Sekcja zwłok ujawniła coś niewiarygodnego: w jej dwóch macicach znajdowało się ponad 300 embrionów na różnym etapie rozwoju. To potwierdziło, że rekiny wielorybie są jajożyworodne. Fakt, że embriony wykazywały różny etap rozwoju, a ich ojcem był ten sam samiec, sugeruje, że samica potrafi przechowywać nasienie po kopulacji i zapładniać jaja partiami przez długi czas. Noworodki rekina wielorybiego są widywane ekstremalnie rzadko. Naukowcy zakładają, że po urodzeniu młode natychmiast udają się na głębokie wody otwartego oceanu, aby uniknąć drapieżników przybrzeżnych. Dopiero po osiągnięciu bezpieczniejszego rozmiaru (3–4 metry) zaczynają pojawiać się w strefach agregacji. Szacuje się, że osiągają ją bardzo późno, w wieku około 30 lat. Badania wykorzystujące datowanie radiowęglowe kręgów sugerują, że mogą żyć od 70 do nawet 100 lat. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
Żarłacz biały w Morzu Śródziemnym jeszcze niedawno wydawał się tylko sensacyjną hipotezą. Tymczasem przypadkowe połowy, wieloletnie obserwacje i analiza danych z ostatnich 160 lat sugerują, że w Europie może funkcjonować stabilna populacja tego drapieżnika.
20 kwietnia 2023 roku doszło do niezwykłego zdarzenia na wybrzeżu Hiszpanii: lokalni rybacy, operujący na południu kraju, przypadkowo schwytali młodego żarłacza białego (Carcharodon carcharias). Osobnik mierzył około 2 m. długości i ważył 80-90 kg. To wyjątkowa rzadkość, bo rekiny te uważa się za mieszkańców głownie otwartych, oceanicznych wód. Spotkanie ich w Morzu Śródziemnym graniczy z cudem. To rzadkie spotkanie stało się impulsem dla zespołu naukowców. Przeprowadzili szeroko zakrojony przegląd historycznych danych dotyczących obserwacji żarłacza w regionie. Przeanalizowali zapisy obejmujące aż 160 lat – od 1862 do 2023 roku – a wyniki ich pracy zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. Dane ze 160 lat. Żarłacz jest czy go nie ma? Analiza źródeł potwierdziła, że żarłacze białe są stale obecne w śródziemnomorskich wodach. Wśród doniesień były zarówno bezpośrednie obserwacje, jak i dowody pośrednie, m.in. ślady drapieżnictwa na żółwiach karetta. Czas obserwacji pokrywał się z sezonowymi migracjami tuńczyka błękitnego, co sugeruje, że żarłacze podążały za pożywieniem. Wygląda jednak na to, że populacja tych rekinów ma charakter niemalże „widmowy” – spotkania z nimi są niezwykle rzadkie. Nie sposób ocenić jak liczna jest ta europejska populacja i jaki dokładnie obszar zamieszkuje. Ale to pewne. Mamy w Europie żarłacza białego. W skali świata, gatunek ten figuruje na Czerwonej Liście Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody jako narażony na wyginięcie, a ogólny trend jego populacji jest spadkowy. Dr José Carlos Báez, główny autor badania, podkreśla, że kluczowym odkryciem jest obecność osobników młodocianych. Skoro w Morzu Śródziemnym pojawiają się młode rekiny, bardzo możliwe że żarłacze się w nim także rozmnażają – a to byłaby sensacja. Szczytowy drapieżnik i jego rola w ekosystemie Celem badania była nie tylko dokumentacja obecności rekinów. Naukowcy starają się też walczyć z mitami dotyczącymi żarłaczy białych. Dr Báez, nawiązując do słów H.P. Lovecrafta o tym, że najstarszym i najsilniejszym lękiem ludzkości jest strach przed nieznanym, argumentuje, że naukowa rzetelność jest najlepszym lekarstwem na uprzedzenia. Z ekologicznego punktu widzenia żarłacze białe pełnią niezwykle ważną funkcję w ekosystemie. Są drapieżnikami szczytowymi, regulującymi populację wielu gatunków. Jako gatunek migracyjny, przenoszą składniki odżywcze na ogromne odległości. Są padlinożercami i usuwają martwą materię organiczną, pełniąc role „czyścicieli” dna morskiego. Nawet po śmierci ich opadające na dno ogromne ciała, dostarczają substancji odżywczych setkom gatunków małych organizmów. Ich obecność w Morzu Śródziemnym, nawet przy niewielkiej liczebności, miałaby ogromny wpływ na cały ekosystem. Badacze uważają, że teraz czas na wdrożenie długoterminowych programów monitoringu. Tylko połączenie bezpośrednich obserwacji z nowoczesnymi metodami śledzenia może nam dać ostateczną odpowiedź, ile żarłaczy białych żyje w Morzu Śródziemnym. Źródło: Acta Ichthyologica et Piscatoria Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Seria ataków rekinów w Australii. Zamknięto ponad 40 plaż
Do niezwykle rzadkiej sytuacji doszło w Australii. W ciągu zaledwie dwóch dni rekiny zaatakowały cztery osoby. Eksperci tłumaczą zachowanie rekinów ekstremalnymi warunkami pogodowymi w Nowej Południowej Walii.
Rekiny zaatakowały w: Vaucluse, Dee Why i Manly (Sydney) oraz w Point Plomer, około 460 kilometrów na północ od Sydney. Ta niespotykana fala zmusiła władze do zamknięcia blisko 40 plaż i wywołała burzliwą debatę na temat bezpieczeństwa wód. Gdzie i jak zaatakowały rekiny? Pierwszy i najpoważniejszy atak miał miejsce w niedzielę 18 stycznia w Sydney, w pobliżu Shark Beach w parku Nielsen w dzielnicy Vaucluse. Ofiarą był 12-latek z klubu North Bondi Surf Life Saving Club, który skakał ze znajomymi do wody z popularnego miejsca, znanego jako „Jump Rock”. Chłopak doznał poważnych obrażeń obu nóg i walczy o życie w szpitalu w Randwick. Przeżył tylko dzięki poświęceniu przyjaciół, którzy wyciągnęli go na brzeg i udzielili pierwszej pomocy. Kolejne trzy nastąpiły niedługo potem, w ciągu zaledwie 48 godzin. W poniedziałek rano na plaży Dee Why rekin odgryzł fragment deski surfingowej 11-letniego chłopca, który na szczęście nie odniósł obrażeń. Tego samego dnia po południu, na pobliskiej plaży North Steyne w Manly, 25-letni surfer został dotkliwie pogryziony w nogę i trafił do szpitala. Ostatni atak miał miejsce we wtorek rano w Point Plomer, gdzie 39-letni mężczyzna doznał na szczęście tylko drobnych skaleczeń – ochroniła go jego własna deska surfingowa. Co wstąpiło w żarłacze tępogłowe? Eksperci wskazują, że za ataki najprawdopodobniej odpowiada jeden garunek rekina: żarłacz tępogłowy (Carcharhinus leucas , ang. bull shark). Ryby te latem migrują na południe, w okolice Sydney. Zachowanie rekinów prawdopodobnie wynika z ekstremalnej pogody: rekordowe opady deszczu, najsilniejsze od 10 lat, spłukały do oceanu zanieczyszczenia i osady, a woda zrobiła się mętna. Żarłacze tępogłowe potrafią żyć zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej, zatem wahania zasolenia po opadach nie zrobiły na nich wrażenia. Rekiny te potrafią polować także w mętnej wodzie – polegają wtedy na zmyśle dotyku i stosują taktykę „próbnych ugryzień”. Właśnie takie zachowanie może odpowiadać za serię ataków. Nowa Południowa Walia: zamknięte plaże w środku lata Służby ratownicze NSW Surf Life Saving zmobilizowały drony, helikoptery i skutery wodne do monitorowania wybrzeża, a u wybrzeży Sydney rozmieszczono pułapki wodne, które zdalnie alarmują o obecności dużych drapieżników. Takie pułapki, zwane „drum lines” to bezobsługowe urządzenia, stosowane do wabienia i łapania dużych rekinów za pomocą haczyków z przynętą. Ich nowocześniejsza wersja pozwala złapać rekina żywego, oznakować go i przenieść w inne miejsce. Zamknięto łącznie około 40 plaż, w samym Sydney – blisko 30. Władze stanowe apelują do mieszkańców, aby całkowicie unikali wchodzenia do mętnej wody. Istnieją jednak obawy, że zapowiadane ekstremalne upały i zbliżające się święto Australia Day (26 stycznia) przyciągną tysiące ludzi i nie wszyscy posłuchają zakazów. Źródła: CNN, The Guardian, Associated Press Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ludzie łowili rekiny już 7000 lat temu. Dowód znaleziono na… pustyni
Naukowcy z Czech przebadali masowy grób z czasów neolitu w Omanie. Analiza izotopowa wykazała, że dieta pochowanych w nim ludzi mogła składać się z ryb drapieżnych, w tym rekinów. Badacze sugerują, że to najwcześniejszy dowód na to, że ludzie łowili i jedli te niebezpieczne zwierzęta.
Zespół archeologów z Czeskiej Akademii Nauk prowadził badania dużego, megalitycznego grobowca w dolinie Wadi Nafūn w Omanie, datowanego na pierwszą połowę 5. tysiąclecia p.n.e. Wykopaliska na tym stanowisku trwają nieprzerwanie od 2020 roku. W kurhanie badacze zidentyfikowali szczątki nawet 70 osób w różnym wieku. Okazało się, że w grobie tym składano ludzi przez ok. 300 lat. Co skrywał najstarszy grobowiec Arabii? Wiek grobowca czyni go najstarszym w południowej części Półwyspu Arabskiego. Naukowcy podkreślają, że stanowisko to jest istną kopalnią wiedzy o neolitycznych społecznościach. – Zabytek ten jest czymś więcej niż tylko miejscem pochówku. Stał się kluczowym źródłem informacji na temat strategii przetrwania, wzorców mobilności, zachowań rytualnych i adaptacji do środowiska w pierwszej połowie piątego tysiąclecia p.n.e. – podkreślają autorzy odkrycia w artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Naukowcy uważają ponadto, że stanowisko pełniło funkcję miejsca rytualnego, jednoczącego wiele neolitycznych grup w południowej Arabii. – Ten grobowiec nie został wzniesiony przez jedną małą grupę. Reprezentuje współpracę oraz wspólne wierzenia – podkreśla dr Alžběta Danielisova, kierowniczka badań. Zęby i izotopy Naukowcy postanowili dowiedzieć się więcej o życiu społeczności, które zostały pochowane w megalitycznym grobie. Pobrali w tym celu próbki zębów i fragmenty różnych kości od kilkunastu osobników. Wykorzystując zaawansowaną analizę stabilnych izotopów węgla, tlenu, strontu i azotu, naukowcy zrekonstruowali zarówno dietę, jak i wzorce tego, jak i gdzie przemieszczali się ci ludzie. Rekiny podstawą diety na… pustyni – Wyniki były uderzające. Sygnatury izotopowe ujawniły niezwykle wysoki udział stworzeń morskich w diecie, pomimo śródlądowego położenia stanowiska – mówi dr Danielisova. – Co więcej, podwyższone wartości izotopów azotu wskazywały na spożycie białka z samego szczytu morskiego łańcucha pokarmowego – dodaje badaczka sugerując, że neolityczni ludzie zamieszkujący tę krainę łowili nie tylko małe ryby, ale także drapieżniki, takie jak rekiny pływające w Morzu Arabskim. Na podstawie analiz izotopowych naukowcy stwierdzili również, że mięso tego zwierzęcia nie było sporadycznym źródłem pożywienia, lecz podstawą diety neolitycznej w tym regionie. – Wartości izotopów sugerują regularne spożywanie drapieżników szczytowych, najprawdopodobniej rekinów – wyjaśnia Danielisova. Co naprawdę wynika z analiz izotopowych? Jednocześnie badacze podkreślają, że wnioski te opierają się na analizach pośrednich, a dalsze badania – m.in. biomolekularne analizy kamienia nazębnego – mogą dostarczyć jeszcze bardziej bezpośrednich dowodów na spożywanie mięsa rekinów. – Badanie pokazuje, jak ludzka innowacyjność i zdolność adaptacji pozwoliły populacjom neolitycznym rozwijać się w środowiskach wcześniej uważanych za trudne do życia – podkreślają w artykule uczeni. Rekiny jako symbol i pożywienie Hipotezę zespołu wspierają również znaleziska archeologiczne z samego grobowca i jego otoczenia. Wśród nich znajdują się zawieszki wykonane z zębów rekinów, w tym żarłacza białego i żarłacza tygrysiego, kolce płaszczek oraz inne artefakty związane z rybołówstwem. – Wszystkie te przedmioty sugerują zarówno symboliczne, jak i praktyczne relacje między społecznością a dużymi zwierzętami morskimi – podkreślają autorzy badań. Jeśli dalsze analizy potwierdzą te ustalenia, odkrycie z Wadi Nafūn znacząco zmieni nasze rozumienie neolitu w suchych regionach Bliskiego Wschodu. Pokazuje bowiem, że społeczności sprzed 7000 lat potrafiły łączyć mobilny tryb życia, złożone rytuały i zaawansowane strategie pozyskiwania pożywienia, w tym polowania na jedne z najgroźniejszych zwierząt mórz i oceanów. Źródło: Antiquity Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i National Geographic Traveler”.
To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
Lamna śledziowa – gatunek rekina znany z oceanicznych głębin – pojawiła się w Bałtyku. To niecodzienne zjawisko budzi pytania o zmiany klimatyczne i nowe migracje ryb.
Spis treści: Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Choć Morze Bałtyckie nie kojarzy się z rekinami, naukowcy potwierdzili pojawienie się w jego wodach lamny śledziowej. Ten gatunek, spokrewniony z żarłaczem białym, preferuje zimniejsze wody i jest jednym z najszybszych rekinów świata. Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Lamna śledziowa (Lamna nasus), znana też jako rekin śledziowy albo żarłacz śledziowy, to silnie umięśniony przedstawiciel ryb chrzęstnoszkieletowych z rodziny lamnowatych (Lamnidae). Osiąga zwykle do ok. 350 cm długości i masę od 150 do 200 kg, chociaż osobniki z północnego Atlantyku czasem są większe, a największe okazy mogą przekraczać te wartości. Wrzecionowate, torpedo-podobne ciało sprzyja szybkiemu pływaniu, a stożkowaty pysk oraz ostre, wąskie zęby ułatwiają chwytanie pożywienia. Oczy są stosunkowo duże i ciemne. Lamna ma dwie płetwy grzbietowe: pierwsza, wysoka i szeroka, zaczyna się tuż za płetwami piersiowymi, druga jest znacznie mniejsza i znajduje się bliżej ogona. Płetwa ogonowa jest asymetryczna o kształcie półksiężyca, co wraz z silnymi płetwami piersiowymi i obecnością wydatnych listew na koniarze (wąska część ciała ryby, do której przyczepia się ogon) poprawia zdolność szybkiego pływania na długich dystansach i manewrowania. Pod względem ubarwienia lamna śledziowa ma ciemnoszary lub niebieskoszary grzbiet i białą stronę brzuszną, co stanowi klasyczny przykład kontrastowego kamuflażu w wodzie (tzw. kontrastowanie odwrotne). Pierwsza płetwa grzbietowa jest często jasno obrzeżona, co bywa cechą rozpoznawczą wśród innych rekinów. Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Tak duża drapieżna ryba, jaką jest lamna śledziowa, z pewnością dysponuje potencjałem, by zaatakować dużą zdobycz, w tym również człowieka. Z tego względu należy traktować ją jako potencjalnie niebezpieczną, choć w praktyce ryzyko ataku jest znikome. Jak wynika z danych zawartych w „Międzynarodowym rejestrze ataków rekinów” (International Shark Attack File), który jest jedyną naukowo udokumentowaną bazą danych dotyczącą takich incydentów, dotąd odnotowano jedynie dwa niesprowokowane ataki lamny śledziowej na ludzi. Żaden z nich nie zakończył się śmiercią ofiary. W jednym z przypadków rekin zaobserwowany w Morzu Północnym płynął dynamicznie w stronę nurków, co mogło zostać odczytane jako atak pozorowany – zachowanie mające na celu zniechęcenie intruza, a nie realny atak. Możliwe także, że rekin kierował się ciekawością, ponieważ człowiek nie należy do jego naturalnych ofiar, a kontakt z ludźmi w środowisku otwartym zdarza się sporadycznie. Ogólnie rzecz biorąc, lamna śledziowa nie jest agresywna wobec ludzi i przypadki konfrontacji są ekstremalnie rzadkie. Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Lamna śledziowa występuje na obu półkulach i wszystkich oceanach na Ziemi, jednak unika wód tropikalnych. To gatunek antytropikalny i dysjunktywny, co oznacza, że zamieszkuje umiarkowane i zimno-umiarkowane rejony oceanów, unikając równikowych stref. Na półkuli południowej można ją spotkać między 30. a 60. równoleżnikiem, m.in. u wybrzeży Argentyny, RPA, Chile, Australii i Nowej Zelandii. Na północy lamna śledziowa występuje przede wszystkim w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego, od wybrzeży Nowej Fundlandii, Kanady i Stanów Zjednoczonych, aż po zachodnie wybrzeża Europy – w tym wody brytyjskie, francuskie, norweskie oraz Bałtyk i Morze Północne. Obserwacje w Bałtyku są rzadkie, ale zdarzają się nawet przy polskim wybrzeżu, szczególnie latem, gdy woda jest cieplejsza. W przeszłości rekiny te występowały również w Morzu Śródziemnym, jednak obecnie ich status w tym regionie jest niepewny. Zachodnia część Morza Śródziemnego prawdopodobnie już nie jest zasiedlana przez ten gatunek. Zanik obecności lamny śledziowej w tej strefie może mieć związek z przełowieniem, zmianami klimatycznymi oraz presją środowiskową. Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? W Bałtyku występują trzy gatunki rekinów: rekinek psi, koleń pospolity oraz właśnie żarłacz śledziowy (lamna śledziowa). Choć obecność dużych rekinów w naszym morzu może wydawać się zaskakująca, historycznie zamieszkiwały one cały akwen Bałtyku. Obecnie są to jednak goście sporadyczni, widywani przede wszystkim w rejonach o najwyższym zasoleniu. Zdaniem badaczy, regularny zasięg występowania lamny śledziowej w Bałtyku ogranicza się głównie do cieśniny Kattegat, położonej między Półwyspem Jutlandzkim a Skandynawią. To właśnie tam zasolenie i warunki termiczne bardziej przypominają otwarte wody Atlantyku, co sprzyja obecności tego gatunku. Polskie wybrzeże nie jest przyjazne lamnie śledziowej – zasolenie w tej części morza wynosi zaledwie ok. 7 promili, co jest wartością zdecydowanie niższą niż preferowana przez ten gatunek. Teoretycznie rekin mógłby przystosować się do takiego środowiska, ale wymagałoby to ogromnego wysiłku fizjologicznego, związanego z regulacją gospodarki osmotycznej, co czyni takie migracje mało prawdopodobnymi. Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Lamna śledziowa to typowy drapieżnik pelagiczny, doskonale przystosowany do aktywnego polowania w otwartej toni wodnej. Podstawą jej diety są ryby ławicowe, zwłaszcza takie jak śledzie, sardynki, makrele i ostroboki. W chłodniejszych wodach północnego Atlantyku często poluje także na dorsze i łososie. Dzięki szybkiemu pływaniu i wyostrzonej percepcji, lamna potrafi precyzyjnie namierzyć ofiarę i błyskawicznie zaatakować. Nie gardzi również głowonogami, w tym większymi przedstawicielami rodziny kałamarnic, a także niektórymi skorupiakami. Rekin ten ma zęby dostosowane do chwytania i rozszarpywania śliskich, szybko poruszających się ryb, a jego wysoka przemiana materii wymusza regularne dostarczanie kalorycznego pokarmu. To właśnie z tego powodu lamna śledziowa prowadzi aktywny tryb życia i stale przemierza duże odległości w poszukiwaniu pożywienia. Źródło: National Geographic Polska, International Shark Attack File Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
Rekinek psi to mały, spokojny mieszkaniec mórz, który dowodzi, jak różnorodny i zaskakujący potrafi być świat rekinów. Zamiast majestatycznych polowań w głębinach, ten gatunek wybiera ciche życie wśród glonów i skał, gdzie czai się na drobne bezkręgowce. Rekina psiego można spotkać od norweskich fiordów po ciepłe wody Afryki, bywa także obserwowany w Bałtyku. To ryba, która budzi zainteresowanie naukowców, jest częstym mieszkańcem pokazowych akwariów, a także bywa regularnym celem połowów.
Spis treści: Rekinek psi – wygląd i występowanie Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku Rekinek psi (Scyliorhinus canicula), nazywany także małym rekinem kocim, to niewielki przedstawiciel rodziny rekinkowatych. Wbrew swojej groźnie brzmiącej nazwie, nie ma w sobie nic z drapieżnego krewnego – to spokojna, przydenna ryba, która wiedzie skryte, nocne życie. Rekinek psi – wygląd i występowanie Gatunek ten zamieszkuje wody północno-wschodniego Atlantyku i Morza Śródziemnego. Najchętniej wybiera życie na głębokości od 10 do 400 m, jednak w Morzu Jońskim notowano go nawet na głębokości blisko 800 metrów. Ciało rekinka psiego jest wydłużone i bardzo smukłe, z krótkim, zaokrąglonym pyskiem. Pysk i otwory nosowe umiejscowione są po spodniej stronie głowy, co świadczy o typowo dennych nawykach żerowych. Oczy są duże i owalne, z charakterystycznym fałdem skórnym na dolnym brzegu, który nadaje zwierzęciu „kotowaty” wygląd – stąd jedna z jego potocznych nazw. Grzbiet ryby ma barwę piaskowo-brązową lub szarawą, pokrytą licznymi ciemnymi plamami, niekiedy również jaśniejszymi cętkami. Brzuch jest wyraźnie jaśniejszy, żółtawy lub szarawy, pozbawiony plam. Młode osobniki posiadają dodatkowo 6–7 poprzecznych, ciemnych pasów, które zanikają z wiekiem. Rekin psi dorasta przeciętnie do 60–75 cm długości, choć zdarzają się osobniki nawet metrowe i ważące aż 3 kg. Jego zęby są drobne, ale bardzo liczne – przystosowane do miażdżenia miękkich skorupiaków i mięczaków. Warto dodać, że płetwy grzbietowe są przesunięte daleko ku tyłowi, a płetwa ogonowa ma asymetryczny kształt – dolny płat jest nieco większy od górnego. Rekin psi w Bałtyku W ostatnich latach w mediach coraz częściej pojawiają się doniesienia o tym, że rekin psi występuje także w Bałtyku. I rzeczywiście – odnotowano jego obecność w zachodniej części morza, zwłaszcza w cieśninach duńskich, które stanowią naturalne połączenie z Morzem Północnym. Nie oznacza to jednak, że Bałtyk stał się jego stałym domem. Rekinek psi preferuje cieplejsze i bardziej słone wody niż te, które panują w centralnym czy wschodnim Bałtyku. Pojawiające się osobniki trafiają tu zwykle z prądem morskim, a ich obecność ma raczej charakter epizodyczny. Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Rekinek psi prowadzi nocny tryb życia. W ciągu dnia spoczywa nieruchomo na dnie, często w grupach liczących po kilka lub kilkanaście osobników. Aktywizuje się dopiero po zmroku, gdy wyrusza na poszukiwanie pożywienia. Jego dieta składa się głównie z bezkręgowców bentonicznych – skorupiaków, mięczaków, a także niewielkich ryb i głowonogów, zwłaszcza kalmarów. Zimą rekinki psie często schodzą na większe głębokości, gdzie temperatura wody jest stabilniejsza. Natomiast w cieplejszych miesiącach chętniej przebywają w płytszych rejonach, szczególnie tam, gdzie dno porośnięte jest glonami, które zapewniają im doskonały kamuflaż. Czy rekin psi jest groźny dla człowieka? Mimo że nazwa „rekin” budzi naturalny respekt, rekinek psi nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka. Nie atakuje ludzi i nie wykazuje agresji nawet w warunkach stresowych – w razie zagrożenia po prostu odpływa lub zastyga w bezruchu. To właśnie spokojne usposobienie sprawia, że gatunek ten często pojawia się w akwariach publicznych na całym świecie. Dzięki niewielkim rozmiarom i odporności na zmienne warunki środowiska jest chętnie prezentowany jako przykład mniejszego, łagodnego przedstawiciela rzędu. Torebka syreny, czyli niezwykłe jajo Jednym z najbardziej fascynujących aspektów biologii tego gatunku jest jego rozród, za który z powodzeniem mógłby zostać wpisany na listę ciekawostek o rekinach. Rekinek psi jest jajorodny, a jego jaja mają niezwykle charakterystyczny wygląd. Otoczone są rogową osłonką, która kształtem przypomina podłużny woreczek o długości około 5–6 cm – to tak zwana torebka syreny. Na jego narożnikach znajdują się długie, giętkie wyrostki, dzięki którym jajo może przyczepić się do glonów, kamieni czy innych podwodnych struktur. Samica składa od 2 do 20 jaj, przyczepiając je w miejscach bogatych w roślinność denną. Długość okresu inkubacji zależy od temperatury wody i zazwyczaj trwa od 5 do 11 miesięcy. Osiągnięcie dojrzałości płciowej przez młode ma zazwyczaj miejsce, gdy ich ciało mierzy około 60 cm, czyli z reguły między trzecim a ósmym rokiem życia. Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku W naturalnym środowisku rekinek psi pełni ważną rolę w ekosystemie morskim – kontroluje liczebność drobnych bezkręgowców i ryb dennych, zapobiegając zaburzeniom równowagi biologicznej. Rekinek psi jest poławiany komercyjnie w wielu krajach Europy Zachodniej i Afryki Północnej. Jego mięso jest cenione w kuchni śródziemnomorskiej i brytyjskiej. Wykorzystywany bywa również jako surowiec do produkcji mączki rybnej i karm dla zwierząt. Na szczęście intensywne połowy nie doprowadziły dotąd do poważnego spadku liczebności. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go jako gatunek najmniejszej troski (LC). Niemniej jednak naukowcy zwracają uwagę, że jego długi okres dojrzewania i ograniczona liczba składanych jaj czynią go wrażliwym na przełowienie. Coraz większą popularność zyskuje też hodowla rekinków psich w akwariach edukacyjnych i naukowych. Dzięki temu ludzie mogą poznać te niezwykłe, spokojne rekiny z bliska i przekonać się, że ich obecność w morzach nie powinna budzić lęku, lecz szacunek i fascynację. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
Orki w ostatnich latach coraz częściej zadziwiają naukowców. Widziano już, jak noszą na głowach „kapelusze” z martwych łososi, całują się, a ostatnio sieją postrach w Portugalii wywracając łodzie. Teraz grupa kierowana przez samca Moctezumę odkryła nową, brutalną technikę polowania – ich ofiarą padł najgroźniejszy morski drapieżnik.
Choć żarłacz biały (Carcharodon carcharias) uchodzi za najgroźniejszego morskiego drapieżnika, obserwacje z wybrzeży RPA i Meksyku dowodzą, że sam staje się ofiarą. A polują na niego sprytne orki (Orcinus orca), które nauczyły się… wyjadać rekinom wątroby. Wyspecjalizowani zabójcy rekinów U wybrzeży RPA znana jest para orek, które tak skutecznie polowały na żarłacze, że te całkowicie opuściły swoje tradycyjne żerowiska. Teraz, po raz pierwszy, podobne zachowanie widziano w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku. Stado orek, znane jako „grupa Moctezumy” (od imienia dominującego samca), zaczęło polować na młode żarłacze. Badacze zarejestrowali te spektakularne sceny zarówno z powietrza, jak i pod wodą. View oEmbed on the source website Grupa Moctezumy polowała na rekiny wielorybie, ale po jakimś czasie wpadła na innowacyjny pomysł. Orki zaczęły „przewracać na plecy” żarłacze białe, by dobrać się do rekiniej wątroby. Pomysłowy sposób orek na posiłek z wątroby To nie przypadek: rekiny odwrócone na grzbiet całkowicie nieruchomieją – to znany biologom dziwny odruch, występujący też u innych zwierząt. Ma on prawdopodobnie na celu „udawanie martwego”. Orki jednak nie dają się na to nabrać. Naukowcy widzieli, jak grupa pięciu dorosłych orek wspólnie przewraca młodego rekina, po czym z chirurgiczną precyzją wydobywa jego wątrobę – niezwykle bogaty w tłuszcze i składniki odżywcze organ. Resztę zdobyczy orki porzucają. Pierwsze takie polowanie zaobserwowano w sierpniu 2020 roku, a drugie w sierpniu 2022, co sugeruje, że ataki na rekiny mogą być sezonowe, być może związane z ich okresem rozrodu. W obu przypadkach orki dzieliły się zdobyczą z młodymi osobnikami, co wskazuje na społeczne przekazywanie wiedzy łowieckiej. Jeden gatunek, wiele specjalizacji Jak podkreśla biolog morski Erick Higuera Rivas, to zachowanie potwierdza niezwykłą inteligencję orek. Techniki łowieckie przekazywane są z pokolenia na pokolenie, więc poszczególne stada mają różne specjalizacje. Choć orki należą do jednego gatunku, różnią się między sobą tzw. ekotypami – grupami o odmiennych zwyczajach i preferencjach żywieniowych. Stado Moctezumy koncentruje się niemal wyłącznie na rekinach i płaszczkach, jest więc doskonałym przykładem specjalizacji. Wybierając na ofiary młode osobniki, orki minimalizują ryzyko podczas polowania. Żarłacze uciekają w popłochu Jak zauważa ekolog morski Salvador Jorgensen, dorosłe żarłacze na widok orek natychmiast uciekają i nie wracają przez wiele miesięcy. Nie wiadomo jednak, czy taka reakcja jest instynktowna, czy wynika z doświadczenia. Zjawisko orek polujących na rekiny nie jest nowe – podobne przypadki notowano już od lat 90., m.in. przy atakach na rekiny wielorybie. Jednak tylko stado Moctezumy wykazuje tak wyraźne i powtarzalne ukierunkowanie na tę grupę ofiar. Badacze podkreślają, że potrzeba dalszych obserwacji, by ustalić częstotliwość tych polowań i ich wpływ na populację rekinów w Zatoce Kalifornijskiej. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nieoczekiwane zagrożenie nad Morzem Czerwonym. Rekiny zmusiły hotele do zamknięcia plaż
Turyści wypoczywający nad Morzem Czerwonym przeżyli chwile grozy. W rejonie popularnych kurortów w Egipcie zaobserwowano rekiny, co skłoniło właścicieli hoteli do wprowadzenia zakazu kąpieli i zamknięcia plaż. Zamiast spokojnego wypoczynku pojawiła się obawa o bezpieczeństwo.
Choć wrzesień w Polsce oznacza powrót do codzienności, wielu turystów przedłuża lato, wybierając Egipt jako gwarancję słońca i ciepłego morza. Region ten od lat cieszy się niesłabnącą popularnością, dzięki szerokiej ofercie hoteli all inclusive i doskonałym warunkom do nurkowania. Tym razem jednak urlopowicze zamiast beztroskiego relaksu musieli zmierzyć się z nieoczekiwaną sytuacją – w pobliżu plaż i resortów nad Morzem Czerwonym zauważono rekiny, co zmusiło obsługę hoteli do czasowego zamknięcia części kąpielisk. Rekiny przy egipskich plażach. Zamknięto kąpieliska Nagranie przedstawiające rekina pływającego tuż przy brzegu jako pierwsi udostępnili niemieccy turyści na kanale Shot w serwisie Telegram. Film szybko obiegł media społecznościowe, wywołując zaniepokojenie wśród osób wypoczywających w Egipcie. W kolejnych dniach pojawiły się doniesienia, że drapieżniki widziano w rejonie kąpielisk należących do nawet dziesięciu hoteli. Właściciele obiektów zareagowali natychmiast – wprowadzili zakaz kąpieli, snorkelingu i wędkowania. Restrykcje objęły m.in. plaże przy pięciogwiazdkowych resortach Labranda Royal Makadi, Cleopatra Luxury Resort Makadi Bay oraz Stella Makadi Hotels & Resorts. Ostatecznie zamknięto kilkanaście plaż, z czego część pozostanie niedostępna co najmniej do 20 września. Choć w kilku miejscach zniesiono już ograniczenia, biura podróży zaczęły ostrzegać swoich klientów przed wyjazdem do Egiptu, obawiając się kolejnych spotkań z rekinami. Ataki rekinów tygrysich w Egipcie. Gatunek szczególnie groźny dla ludzi Najprawdopodobniej w rejonie plaż nad Morzem Czerwonym pojawiły się żarłacze tygrysie (Galeocerdo cuvier), uznawane za jedne z najbardziej niebezpiecznych gatunków rekinów na świecie. To właśnie osobnik tego gatunku w czerwcu 2023 roku zaatakował w Egipcie śmiertelnie rosyjskiego turystę, zaledwie kilkadziesiąt metrów od brzegu, co wstrząsnęło opinią publiczną i zwróciło uwagę na zagrożenie w popularnych kurortach. Żarłacze tygrysie imponują rozmiarem – samice dorastają nawet do 5,5 metra długości i osiągają wagę 500–800 kilogramów. Rekordowe osobniki mogły być jeszcze większe: według niepotwierdzonych danych schwytana w 1957 roku samica mierzyła aż 7,4 metra i ważyła ponad 3 tony. Gatunek ten występuje zazwyczaj w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych, m.in. w rejonie Karaibów, Oceanu Indyjskiego, wokół Hawajów, a także w Morzu Czerwonym, gdzie od lat obserwuje się ich obecność. Żarłacze tygrysie należą do wyjątkowo sprytnych i ciekawskich drapieżników. Potrafią polować z zaskoczenia, wyskakując ponad powierzchnię wody, a ich naturalna agresja sprawia, że są szczególnie groźne dla ludzi. Wiele incydentów z ich udziałem wynika z faktu, że rekiny te „testują” potencjalną zdobycz – mogą ugryźć człowieka, aby sprawdzić, czy nadaje się do zjedzenia. Choć często odpływają po takim „sprawdzeniu”, same obrażenia pozostawione przez ich potężne szczęki (zdolne skruszyć skorupę żółwia), bywają śmiertelne. To właśnie ta nieprzewidywalność sprawia, że rekin tygrysi budzi szczególny strach wśród plażowiczów i nurków. Źródła: Onet, Planeta Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Niezwykle rzadkie nagranie złotego rekina. „Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć”
Złoty rekin, który zaobserwowano u wybrzeży Kostaryki, zadziwił biologów morskich z całego świata. Okazuje się, że ten niezwykle rzadki okaz zawdzięcza swój nietypowy kolor wyjątkowej kombinacji schorzeń skóry, jakiej dotąd nie odnotowano u żadnego znanego gatunku rekinów.
Spis treści: Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Na czym polega genetyczna wyjątkowość złotego rekina? Zaskakujący kamuflaż złotego rekina. Jak przetrwał bez ochrony? Odkrycia dokonano zupełnym przypadkiem – rybacy wypłynęli na rutynowy połów, gdy w sieci znalazł się osobliwy, złocisty okaz. Złoty rekin, jak nazwano stworzenie, wzbudził sensację nie tylko ze względu na swój bajeczny kolor, ale również z powodu niezwykle rzadkiego zestawu zmian pigmentacyjnych. Badacze z Kostaryki potwierdzili, że zwierzę cierpi na kombinację leucyzmu (braku melaniny) i nietypowych chromatoforów, czyli struktur odpowiadających za powstawanie kolorów u różnych organizmów – połączenie niespotykane dotąd u żadnego znanego gatunku rekinów. Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Latem ubiegłego roku grupa wędkarzy sportowych zarzucała wędki u wybrzeży Parku Narodowego Tortuguero w Kostaryce, gdy na jednym z haczyków pojawiło się zwierzę, jakiego nikt wcześniej nie widział: półtorametrowy żarłacz szary (Galeorhinus galeus) o białych oczach i złotej skórze. Zszokowani rybacy wypuścili rekina z powrotem do wody, ale wcześniej zdążyli zrobić kilka zdjęć, które później przekazali lokalnym naukowcom. View Ediplayer on the source website – Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć. Wiele osób twierdziło, że zdjęcia musiały być zmanipulowane – przyznał Daniel Arauz Naranjo, dyrektor wykonawczy Centrum Ratunkowego dla Zagrożonych Gatunków Morskich (CREMA) w Kostaryce i badacz współpracujący z National Geographic. Jednak po dokładnym zbadaniu sprawy Daniel Naranjo i jego zespół ustalili, że zdjęcia są autentyczne, a niezwykłe ubarwienie rekina to wynik rzadkiego schorzenia skóry znanego jako albino-ksantochromizm. Wyniki ich badań, opublikowane w ubiegłym miesiącu w czasopiśmie „Marine Biodiversity”, były szczególnie zaskakujące, ponieważ to zaburzenie pigmentacyjne upośledza kluczową strategię przetrwania rekinów – kamuflaż. Na czym polega genetyczna wyjątkowość złotego rekina? Albino-ksantochromizm to połączenie dwóch rzadkich schorzeń genetycznych: albinizmu u zwierząt, który obniża poziom melaniny w organizmie i prowadzi do bladego koloru skóry, włosów i oczu, oraz ksantochromizmu (znanego również jako ksantyzm), który powoduje nietypowe żółte lub pomarańczowe zabarwienie u zwierząt. – Albinizm i ksantyzm zazwyczaj występują oddzielnie – tłumaczy Marioxis Macias, doktorant na Federalnym Uniwersytecie Rio Grande w Brazylii i współautor publikacji. – Odnalezienie obu tych cech u jednego osobnika było rzeczywiście zaskakującym i bezprecedensowym odkryciem. Choć u rekinów odnotowywano już przypadki zarówno albinizmu, jak i ksantyzmu, to – jak wynika z nowej publikacji – złotoskóry rekin o bladych oczach jest pierwszym znanym żarłaczem szarym, u którego stwierdzono obie cechy jednocześnie. Eksperci, którzy wypowiedzieli się na łamach National Geographic, podejrzewają nawet, że może to być pierwszy w historii przypadek rekina dowolnego gatunku, u którego stwierdzono taki zestaw cech pigmentacyjnych. – Oprócz ksantyzmu u niektórych gatunków, w tym żarłaczy szarych, odnotowywano również przypadki leucyzmu (czyli częściowej utraty pigmentacji), a nawet wzory łaciate – mówi Melissa Cristina Márquez, niezależna badaczka rekinów, która nie brała udziału w opisywanym badaniu. Melissa Márquez określiła odkrycie złotego rekina jako „fascynujące”, dodając: – Zawsze ekscytują nas przykłady rzadkiego ubarwienia u rekinów, bo przypominają nam, jak wielka jest naturalna różnorodność, nawet wśród gatunków, które wydają się dobrze znane. Zaskakujący kamuflaż złotego rekina. Jak przetrwał bez ochrony? Żarłacze szare występują w ciepłych, płytkich wodach dwóch oceanów na Ziemi – zachodniego Atlantyku i wschodniego Pacyfiku. Większość czasu spędzają blisko dna morskiego, poszukując zdobyczy ukrytej w piasku. Ich skóra zwykle przybiera odcienie od jasnobrązowego po ciemnobrązowy, co pozwala im wtopić się w piaszczyste otoczenie. Taki naturalny kamuflaż umożliwia żarłaczom szarym nie tylko skradanie się do ofiary, ale także ochronę przed drapieżnikami. Choć dorosłe osobniki budzą respekt, to młode żarłacze bywają ofiarami tygrysich rekinów, krokodyli i innych drapieżników. Złoty rekin odnaleziony u wybrzeży Kostaryki był w pełni rozwinięty i sprawiał wrażenie zdrowego w momencie złapania, co sugeruje, że jego nietypowe ubarwienie nie wpłynęło negatywnie na zdolność przetrwania. Ale jak to możliwe? Naranjo ma na to swoją teorię. – Rekina znaleziono w okolicach ujść rzek, gdzie woda jest bardzo mętna. Możliwe, że odkrył, iż niska przejrzystość wody to skuteczna strategia przetrwania – mówi. Melissa Márquez dodaje, że to tylko jedno z wielu możliwych wyjaśnień, a rekin mógł przetrwać również dzięki brakowi naturalnych wrogów w regionie lub unikatowym zachowaniom, które pomogły mu unikać niebezpieczeństwa. Bez względu na to, jak rekinowi udało się osiągnąć dorosłość, mimo że wyróżniał się na tle środowiska, Naranjo cieszy się, że ten przypadek przekroczył nasze oczekiwania. Jego zdaniem obecność tego rekina to dobra wiadomość zarówno dla gatunku, jak i dla Kostaryki. – Kto wie, może ludzie zaczną tu przyjeżdżać, żeby snurkować i próbować go zobaczyć – mówi. Daniel Naranjo podkreśla też, że to odkrycie przypomina o tym, jak ważne jest, by wszyscy eksplorujący ocean – naukowcy, rybacy, snurkowie – dzielili się swoimi obserwacjami. – Ocean wciąż potrafi nas zaskoczyć – dodaje. Źródło: National Geographic
Dlaczego największe ryby świata znikają bez śladu. Zagadka rozwiązana
Naukowcy połączyli siły, aby lepiej zrozumieć zagrożenie, przed jakim stoją rekiny wielorybie. „Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej zachwycających gatunków na świecie”.
Spis treści: Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Jak można chronić rekiny wielorybie? Zderzenia ze statkami to jeden z najpoważniejszych czynników zagrażających rekinom wielorybim – największym rybom na świecie. Choć przez lata uważano, że ich liczebność spada z powodu połowów lub zmian klimatu, nowe badania pokazują, że to właśnie działalność człowieka na morzach i oceanach prowadzi do ich cichego wymierania. Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe W ramach nowego badania ponad 75 naukowców połączyło siły, by dokładnie określić, zagrożenie dla rekinów wielorybich stanowi ruch statków. Zwierzęta te żyją w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych oceanów na Ziemi – w tym w Oceanach Indyjskim, Spokojnym i Atlantyckim. Badacze stworzyli mapę tzw. konstelacji rekinów wielorybich – miejsc, w których te ryby najczęściej się gromadzą. Nazwa pochodzi od gwiaździstego wzoru na ich grzbietach. Zebrane dane z 26 krajów zestawiono z informacjami o pozycjach dużych statków, dostarczonymi przez organizację non-profit Global Fishing Watch, która wykorzystuje technologię, by zwiększać przejrzystość wykorzystania oceanów. Okazało się, że największe zagrożenie występuje w rejonach o intensywnym ruchu morskim, m.in. u wybrzeży Ekwadoru, Meksyku, Malezji, Filipin, Omanu, Seszeli i Tajwanu. Choć nie wiadomo, ile rekinów ginie, ich bliskość do tras żeglugowych sugeruje, że liczby mogą być znaczne – tłumaczy główna autorka badania dr Freya Womersley, badaczka z University of Southampton w Wielkiej Brytanii. – Po raz pierwszy udało nam się odwzorować większość konstelacji rekinów wielorybich na całym świecie, dzięki współpracy całej społeczności badaczy tego gatunku – podkreśla dr Freya Womersley. Wieloryby, takie jak wale biskajskie, muszą wynurzać się na powierzchnię, by oddychać, co czyni je szczególnie podatnymi na kolizje ze statkami. Rekiny wielorybie, choć osiągają nawet 10 metrów długości, nie potrzebują powietrza, ale spędzają około połowy czasu przy powierzchni, żywiąc się planktonem. – Dane zebrane z oznakowanych rekinów wielorybich z całego świata pokazują, jak wiele czasu spędzają w strefach wysokiego ryzyka – mówi dr Michael Heithaus, ekolog zajmujący się rekinami z Florida International University. Eksperci podkreślają, że w obliczu globalnego wzrostu żeglugi morskiej konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań. Obecnie w oceanach pływa ponad 100 tys. statków towarowych, a do 2050 roku ta liczba może wzrosnąć nawet o 1200 procent. Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Dlaczego zgony rekinów wielorybich umykają naszej uwadze? Głównym powodem jest brak dowodów. – Ciała ssaków morskich unoszą się na wodzie lub są wyrzucane na brzeg, więc problem jest bardziej widoczny – tłumaczy dr Freya Womersley. Rekiny jednak mają ujemną pływalność, co oznacza, że po śmierci opadają na dno oceanu. To sprawia, że skala szkód wyrządzanych przez duże statki rekinom wielorybim może być poważnie niedoszacowana. Wiele osobników, które zderzyły się z mniejszymi jednostkami, nosi widoczne blizny. – Rekiny wielorybie są duże i dość odporne, więc jeśli doznają urazu, który nie zagraża życiu, często potrafią się zregenerować – mówi dr Heithaus. – Ale jeśli zostaną uderzone przez ogromny statek, nie mają szans na przeżycie. Nie wiadomo, czy liczba zabitych osobników wpływa już na ogólną populację gatunku. Każdego roku ponad 400 rekinów gromadzi się u wybrzeży meksykańskiego półwyspu Jukatan, a niemal 500 osobników zidentyfikowano u wybrzeży Madagaskaru. – Staramy się złożyć tę układankę kawałek po kawałku, zanim będzie za późno, by uratować gatunek – podkreśla dr Womersley. Jak można chronić rekiny wielorybie? Istnieją już dwie sprawdzone metody, które skutecznie zapobiegają kolizjom statków ze ssakami morskimi: zmniejszenie prędkości jednostek oraz zmiana tras żeglugowych. Jak podkreśla dr Womersley, rządy, sektor morski, naukowcy i organizacje pozarządowe mogą wykorzystać tę wiedzę, by wspólnie chronić rekiny wielorybie. Na przykład w ramach symulacji ruchu statków badanie wykazało, że zmniejszenie prędkości o 75% wydłuża czas podróży zaledwie o 5%, a jednocześnie znacząco zwiększa szanse, że kapitanowie zauważą rekina i zdołają go ominąć. Inna symulacja pokazała, że zmiana trasy statku wokół kluczowych siedlisk była jeszcze mniej uciążliwa – czas podróży wzrósł tylko o 0,5%, czyli średnio zaledwie o 2,4 godziny na jednostkę. Dr Michael Heithaus był zaskoczony, jak niewielkie zmiany mogą mieć ogromne znaczenie dla ochrony gatunku, a przy tym nie wpływają negatywnie na przemysł żeglugowy. – To sytuacja, w której zyskuje i przyroda, i człowiek, bez konieczności ponoszenia dużych kosztów – mówi. Dodaje, że ludzie są zwykle skłonni wprowadzać drobne zmiany, jeśli mają one realny wpływ, zwłaszcza w przypadku tak wyjątkowego gatunku jak rekin wielorybi, który generuje miliony dolarów rocznie dla lokalnych społeczności dzięki ekoturystyce. Womersley zaznacza, że skuteczne mogłoby być również wyznaczenie stref, do których statki nie miałyby wstępu – czasowo, sezonowo lub w momencie, gdy w danym miejscu pojawi się określona liczba rekinów. To rozwiązanie mogłoby poprawić bezpieczeństwo nie tylko dla rekinów wielorybich, ale także dla wielu innych morskich gatunków. Przykładem może być wschodnie wybrzeże USA, gdzie w określonych porach roku obowiązują limity prędkości, mające chronić zagrożone wyginięciem wale biskajskie północnoatlantyckie. – Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej fascynujących gatunków na świecie, który żyje na Ziemi miliony lat – znacznie dłużej niż człowiek – podsumowuje dr Womersley. Źródło: National Geographic, Global Fishing Watch, University of Southampton Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jak się zachować podczas spotkania z rekinem? To zachowanie uratuje ci życie
Jak zachować bezpieczeństwo podczas spotkania z rekinem? Eksperci zdradzają, co zrobić, aby pływanie w towarzystwie tych drapieżników było fascynujące, ale i bezpieczne.
Spis treści: Rekiny z bliska Mit żarłacza białego Zasady bezpieczeństwa w pobliżu rekinów Kiedy rekin jest w trybie polowania Jak czytać mowę ciała rekina Obalanie stereotypów o rekinach Choć rekiny nie są bezmyślnymi ludojadami, za jakie czasem się je uważa, eksperci wiedzą, że bezpieczeństwo wymaga umiejętności, wiedzy i praktyki. Ostrze zębów, martwe oczy i apetyt na ludzkie mięso — tak filmy często przedstawiają typowe zachowanie rekinów. Ale jak naprawdę wygląda przebywanie w wodzie z tymi drapieżnikami ? Rekiny istnieją na Ziemi dłużej niż drzewa, a gatunków jest ponad 500 — od niesławnego żarłacza białego i ikonicznego młota, po łagodnego rekina wielorybiego i miniaturowego rekina karłowatego. Niezależnie od wielkości, rekiny potrafią być nieprzewidywalne, dlatego ważne jest, aby osoby dzielące z nimi wodę miały wiedzę, doświadczenie i szacunek dla tych zwierząt. Rekiny z bliska Podczas kręcenia programu „National Geographic Explorer” Bertie Gregory przeżył swoje – jak to nazwał – „najlepsze w historii” nurkowanie z rekinami w „mrocznej” podwodnej jaskini Cathedral przy rafie Aliwal Shoal w RPA. – W tej jaskini krążyło aż 40 rekinów piaskowych – opowiada. Dorastają one do około 3 metrów długości i mają przerażająco wyglądające paszcze z setkami igiełkowatych zębów. Gregory jednak się nie bał. – Strach wynika z braku zrozumienia – mówi. Wie, że te ostre zęby są przystosowane do chwytania, a nie rozcinania, więc ofiara musi być na tyle mała, by można ją było połknąć. – Jestem zbyt duży, by zmieścić się w ich gardle, więc nie mogą mnie przeżuć. Mit żarłacza białego Nawet żarłacze białe, prawdopodobnie najbardziej przerażające ryby na świecie, nie są bezmyślnymi pożeraczami ludzi. – Nie jesteśmy w ich menu – tłumaczy Gregory. – Mamy mało tłuszczu i smakujemy dziwnie. Dorosłe żarłacze białe ewoluowały, by żywić się fokami i lwami morskimi ze względu na ich bogaty w energię tłuszcz, w przeciwieństwie do chudych ludzi. Choć ataki rekinów są niezwykle rzadkie — w 2024 roku odnotowano 47 niesprowokowanych pogryzień — najlepszym sposobem, by uniknąć incydentu, jest zrozumienie warunków i zachowania zwierząt. Zasady bezpieczeństwa w pobliżu rekinów Naukowczyni Melissa Cristina Márquez, która nurkuje z rekinami od ponad dekady, zawsze starannie analizuje czynniki środowiskowe przed wejściem do wody z jakimkolwiek gatunkiem rekina, szczególnie dużym. – Nigdy nie wchodzę do wody, jeśli w okolicy jest silny zapach przynęty lub padliny, chyba że to kontrolowane warunki badawcze – mówi. Dla doświadczonych profesjonalistów protokoły bezpieczeństwa to rzecz niepodlegająca negocjacjom: współpraca z wyszkoloną załogą, jasne procedury, używanie kija bezpieczeństwa, aby zawsze mieć coś pomiędzy sobą a nadmiernie ciekawskim rekinem. Kiedy rekin jest w trybie polowania Pora dnia też ma znaczenie. Rekiny polują zwykle o świcie i o zmierzchu, dlatego doświadczeni profesjonaliści unikają tych godzin, zwłaszcza gdy woda jest mętna. – Jeśli rekiny polują w wodzie o słabej widoczności, mogą pomylić człowieka z foką – wyjaśnia Gregory. – Kiedy duży rekin drapieżny ugryzie „na próbę” i zorientuje się, że człowiek nie jest pokarmem, ofiara może już mieć katastrofalne obrażenia. Chodzi o to, by nie dać im szansy na popełnienie błędu – dodaje. Jak czytać mowę ciała rekina Rekiny wysyłają sygnały, jeśli potrafi się czytać ich mowę ciała. Oznaki dyskomfortu lub pobudzenia to m.in. szarpane ruchy, uniesienie głowy, opuszczenie płetw piersiowych w dół i wygięcie grzbietu. – Jeśli zauważam przesadne machanie ogonem, ciaśniejsze krążenie, uderzanie w obiekty lub kilkukrotne bliskie przepłynięcie, to sygnał, że czas spokojnie i szybko opuścić wodę – mówi Márquez. Podczas przebywania w wodzie z rekinami trzeba zachować spokój, poruszać się powoli, unikać gwałtownych ruchów i mieć zdrowy respekt wobec ich możliwości. – Zawsze miej oczy dookoła głowy – radzi Lacey Williams, ekolożka zajmująca się zachowaniami rekinów. Nie odwracaj się do rekina plecami i utrzymuj kontakt wzrokowy — jako drapieżniki z zasadzki rekiny rzadziej postrzegają cię jako potencjalną ofiarę, gdy cały czas patrzysz im w oczy. Obalanie stereotypów o rekinach Choć ostrożność jest wskazana, rekin nie będzie próbował ugryźć każdego człowieka, którego zobaczy. Wiele gatunków — w tym młoty czy kosogonki — jest płochliwych i unika nurków. Dla drapieżnych gatunków, takich jak rekin tygrysi, żarłacz tępogłowy czy żarłacz biały, pogoń za zdobyczą zużywa dużo energii, więc muszą mieć pewność, że wysiłek się opłaci i nie zostaną ranne. – Staram się utrzymywać pozycję pionową w wodzie, by wyglądać na większą i mniej atrakcyjną – żartuje Márquez – choć przy moim 155 cm wzrostu nie wiem, na ile to działa. Eksperci podkreślają, że należy unikać stresowania rekinów. – To dzikie zwierzęta i każde spotkanie powinno odbywać się na ich warunkach – mówi Márquez. Oznacza to dawanie im przestrzeni i nigdy nie gonienie ani nie osaczanie. – Pływanie z rekinami to przywilej, a nie wyczyn dla adrenaliny. Najważniejsze: nigdy, przenigdy nie próbuj dotknąć rekina. – Nikt z nas nie lubi, gdy ktoś nas dotyka bez naszej zgody – dodaje Williams. – Tak samo jest z rekinami i innymi zwierzętami. Niektórzy eksperci obawiają się, że wzrost liczby nagrań w mediach społecznościowych z interakcji profesjonalistów z rekinami zachęca ludzi do podejmowania zbędnego ryzyka — i czasem doznawania obrażeń. – Ludzie myślą, że mogą po prostu podpłynąć i dotknąć albo przejechać się na rekinie, a to absolutnie nieprawda – mówi Williams, nawet w przypadku łagodnych gatunków. Zdaniem Gregory’ego w przypadku rekinów ludzie często obawiają się nie tego, co trzeba. Te majestatyczne zwierzęta są zagrożone przez działalność człowieka — w tym nadmierne połowy, utratę siedlisk i zanieczyszczenia. – Zbyt długo martwiliśmy się o rekiny, zamiast martwić się o nie – podsumowuje. Źródło: National Geographic
Czy w Bałtyku żyją rekiny? Fakty, które mogą cię zaskoczyć
Rekiny w Bałtyku budzą silne emocje. Choć najczęściej kojarzymy je z ciepłymi wodami tropikalnymi, informacje o rekinach w Morzu Bałtyckim przewijają się od czasu do czasu w obiegowych opiniach i przekazach medialnych. Niekiedy pojawiają się sensacyjne nagłówki o rzekomych rekinach „czyhających na kąpiących się wczasowiczów”, a internetowe fora pełne są pytań: czy w Bałtyku są rekiny i czy naprawdę mogą pojawić się u polskich wybrzeży? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto wyjść poza spekulacje i spojrzeć na Bałtyk z punktu widzenia biologii, geografii i klimatu.
Spis treści: Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Zacznijmy od uspokojenia: rekiny w polskim Bałtyku nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Zdecydowana większość gatunków rekinów, które pojawiają się w tym rejonie, to stworzenia małe, łagodne i prowadzące przydenny tryb życia. Nie wykazują agresji wobec człowieka i w zasadzie są zupełnie niegroźne. W rzeczywistości przypadki interakcji między rekinami w Bałtyku a ludźmi są ekstremalnie rzadkie. Ostatni udokumentowany atak rekina na człowieka w tym obszarze miał miejsce w 1755 roku u wybrzeży Danii. I choć w przekazach historycznych opisywano go jako „krwawego drapieżnika”, to tak naprawdę nie wiadomo, jaki gatunek rekina zaatakował człowieka w Bałtyku w XVIII wieku. Zatem czy w Bałtyku żyją rekiny? Tak – ale nie takie, jakie znamy z filmów grozy. Wśród zamieszkujących tu gatunków nie znajdziemy takich, które mogłyby stanowić realne zagrożenie dla ludzi. Wręcz przeciwnie: ich obecność świadczy o różnorodności biologicznej i równowadze ekosystemu. Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Choć Morze Bałtyckie nie jest typowym siedliskiem rekinów, w jego wodach odnotowano kilka gatunków, które zasługują na uwagę. Rekinek psi (Scyliorhinus canicula) To najmniejszy i zarazem najczęściej spotykany przedstawiciel rekinów w Morzu Bałtyckim. Jego obecność ogranicza się głównie do cieplejszych i lepiej zasolonych rejonów południowo-zachodnich – zwłaszcza w cieśninach duńskich i okolicach Kattegatu. Dorasta zwykle do 60–75 cm, choć najwięksi przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać nawet metr długości i ważyć do 3 kg. Prowadzi przydenny tryb życia, spędzając dnie ukryty wśród glonów i kamieni, a aktywność wykazuje głównie nocą. Żywi się drobnymi zwierzętami dennymi – mięczakami, skorupiakami, niewielkimi rybami i głowonogami. Choć należy do rodziny rekinowatych, nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka i jest zupełnie niegroźny. Ze względu na skryty tryb życia oraz stosunkowo głębokie siedliska (od 10 do nawet 400 metrów), rekinek psi jest niemal niewidoczny dla plażowiczów i nurków rekreacyjnych, choć pozostaje ważnym elementem przydennych ekosystemów Bałtyku. Koleń pospolity (Squalus acanthias) To jeden z gatunków rekinów, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu był stosunkowo powszechny w wodach Bałtyku, zwłaszcza w jego zachodnich rejonach. Dziś zaliczany jest do gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria VU w „Czerwonej Księdze IUCN”), a jego obecność w Morzu Bałtyckim ma charakter szczątkowy. Przetrwanie kolenia pospolitego zależy od dalszych działań ochronnych i międzynarodowej współpracy w zakresie zrównoważonego rybołówstwa. Rekiny te dorastają przeciętnie do 1,5 metra długości i mogą ważyć do 9 kg, choć największe okazy osiągają nawet 2 metry. Charakteryzują się torpedowatym ciałem, szaro-brązowym grzbietem i jasnym brzuchem, a ich cechą rozpoznawczą są dwa kolce przy płetwach grzbietowych, połączone z gruczołami jadowymi. Wbrew potocznej opinii koleń pospolity nie jest agresywny – to spokojna, powolna ryba, która unika kontaktu z ludźmi. Żywi się głównie rybami, głowonogami i skorupiakami. Pływa zwykle w dużych stadach, nierzadko liczących setki lub tysiące osobników. To także jeden z najdłużej żyjących rekinów (dożywa nawet 70–75 lat). Lamna śledziowa (Lamna nasus) To największy z rekinów, które mogą zapuszczać się do Bałtyku – osiąga nawet 3,5 metra długości i wagę przekraczającą 150 kg. Mimo imponujących rozmiarów lamna śledziowa nie stanowi zagrożenia dla człowieka – atakuje wyjątkowo rzadko i tylko w warunkach prowokacji lub stresu. Jest to gatunek o szerokim, choć rozproszonym zasięgu – historycznie notowany był w całym Bałtyku, jednak obecnie spotykany bywa wyłącznie w cieśninie Kattegat i to niezwykle sporadycznie. Preferuje umiarkowane, dobrze natlenione wody otwartego morza i trzyma się górnych warstw wodnych, gdzie poluje na śledzie, makrele oraz głowonogi. Lamna śledziowa jest też jednym z najszybszych rekinów – jej smukła sylwetka i silna, półksiężycowata płetwa ogonowa pozwalają osiągać duże prędkości. Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Choć rzadko, do Bałtyku trafiają także inne gatunki rekinów – zazwyczaj młode osobniki, które przypadkowo wpłynęły z Morza Północnego. Wśród takich „gości” odnotowano m.in. żarłacza błękitnego (Prionace glauca), rekina polarnego (Somniosus microcephalus) i głowomłota (Sphyrna spp.). Ich obecność to ciekawostka, nie norma – zazwyczaj nie przeżywają długo w chłodnych i ubogich w tlen wodach Bałtyku. Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Brak rekinów przy brzegu Bałtyku ma kilka logicznych przyczyn. Po pierwsze – zbyt niski poziom zasolenia. Bałtyk jest morzem słonawym, a wiele gatunków rekinów potrzebuje wyższych stężeń soli w wodzie do prawidłowego funkcjonowania. Rekiny preferują morza i oceany o zasoleniu powyżej 30 promili, podczas gdy w polskim Bałtyku wynosi ono średnio 7 promili. Po drugie – zbyt niska temperatura. Wody Bałtyku, zwłaszcza przy powierzchni, są zbyt chłodne dla większości rekinów. Dodatkowo latem woda przybrzeżna bywa zbyt płytka, co również odstrasza te ryby. Po trzecie – sposób życia rekinów. Większość z nich to drapieżniki głębinowe, które unikają miejsc pełnych ludzi, hałasu i łodzi. Wędrują głównie nocą, a ich aktywność skupia się wokół głębszych stref morza. Polskie plaże to dla nich przestrzeń nieatrakcyjna – zarówno pod względem pokarmowym, jak i środowiskowym. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.