National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-04T12:16:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Pod Amazonią odkryto ślady zaginionej cywilizacji. Mogła liczyć nawet 3 miliony ludzi
items: Amazonka skrywa więcej niż myślisz. Ta rzeka wciąż zaskakuje naukowców
items: Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
items: Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
items: Przepiękna trująca żaba w niebieskie paski odkryta w głębi puszczy amazońskiej
items: Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii
items: Nie tylko Amazonia ginie. Tracimy coraz więcej lasów na całym świecie, także przez górnictwo
items: Badania wykazały, że znaczna część Amazonii już nigdy się nie zregeneruje. Co czeka „płuca Ziemi”?
items: Zmarł najsamotniejszy człowiek świata. Ostatni członek odizolowanego plemienia nie miał z nikim kontaktu od 26 lat
items: Rośliny Amazonii – odkryj co stanowi florę dżungli amazońskiej
items: Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa
items: W Amazonii pojawił się nowy środek transportu: łodzie zasilane energią z paneli słonecznych
items: Amazońskie lasy deszczowe emitują obecnie więcej CO2 niż pochłaniają
items: Płoną lasy Amazonii. Zielone płuca planety trawi ponad 72 tysiące pożarów
items: Yasuni: Puszcza na sprzedaż [REPORTAŻ]
items: Są nazywani najwaleczniejszym plemieniem Amazonii. Huaorani
items: Piaski Amazonki: "Wydaje nam się, że problem nas nie dotyczy, bo jesteśmy daleko, ale to nieprawda"

Pod Amazonią odkryto ślady zaginionej cywilizacji. Mogła liczyć nawet 3 miliony ludzi
type: item
date: 2026-08-04T12:15:31.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: brazylia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: puszcza amazońska
description: Pod gęstym zielonym dywanem Amazonii lasery odkryły świat, którego nie miało prawa tam być: dziesiątki tysięcy budowli i ślady cywilizacji liczącej kilka milionów mieszkańców. Brzmi jak film przygodowy? Tymczasem to wyniki prac badaczy opublikowane właśnie na łamach naukowego czasopisma.
encoded: Przez dziesięciolecia dominował pogląd, że Amazonia przed przybyciem Europejczyków w XVI wieku była niemal bezludną, dziewiczą puszczą. Panujące w niej surowe warunki środowiskowe uniemożliwiać miały rozwój dużych społeczności. W ostatnich dekadach ten mit powoli się kruszył. Na przykład w brazylijskim stanie Acre w 1977 roku zlokalizowano monumentalne konstrukcje ziemne z głębokimi rowami. W 2024 roku na podstawie zobrazowań satelitarnych udało się namierzyć w Amazonii około 1300 struktur na obszarze 134 000 km² z czasów prekolumbijskich. Przypisano je do cywilizacji Aquiry istniejącej 2500 lat temu. Satelita to początek Okazało się, że zdjęcia satelitarne wcale nie są doskonałe i sporo im umyka. Kluczowe bowiem okazało się zastosowanie technologii LiDAR (Lotniczego skanowania laserowego), która dzięki wiązkom lasera potrafi spenetrować gęste korony drzew i stworzyć precyzyjny model ukształtowania terenu. W 2024 roku naukowcy przeprowadzili loty nad obszarem ponad 4400 km² w stanach Acre i Amazonas w Brazylii. Wyniki były spektakularne: na terenach, gdzie zdjęcia satelitarne pokazywały tylko 30 struktur, LiDAR ujawnił ich aż 156! A to oznacza, że rzeczywista liczba monumentów na zalesionych obszarach jest pięciokrotnie wyższa. Te budowle ziemne, określane mianem geoglifów, składają się rowów mających od 9 do 13 metrów szerokości i sięgających do 5 metrów głębokości, a towarzyszą im nasypy ziemne usytuowane zazwyczaj po zewnętrznej stronie rowu. „Rozmiary geoglifów [...] wahają się zazwyczaj między 0,35 a 14 hektarów. Niemniej jednak największy znany geoglif ma blisko 50 hektarów” – piszą naukowcy na łamach „Nature”. To czubek góry lodowej Dzięki ekstrapolacji danych z LiDAR-u naukowcy oszacowali, że w samej południowo-zachodniej Amazonii może znajdować się od 24 000 do 30 000 ziemnych budowli na blisko 200 tys. km kwadratowych. Dla porównania jest to teren o powierzchni dwóch trzecich obszaru Polski! Na tym terenie zlokalizowano budowle ziemne, nasypy, drogi i trak…

amazonia-zaginiona-cywilizacja-a2754d2.jpg
width: 2813
height: 1875

Amazonka skrywa więcej niż myślisz. Ta rzeka wciąż zaskakuje naukowców
type: item
date: 2025-12-28T07:34:18.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka
subject: rzeka amazonka
description: Amazonka to jedna z najbardziej fascynujących rzek świata, znana nie tylko ze swojej ogromnej długości, ale również z bogactwa przyrody, która ją otacza. Jej wody i otaczające ją lasy deszczowe kryją tysiące gatunków roślin i zwierząt, z których wiele nie występuje nigdzie indziej na Ziemi. Rzeka ta od wieków fascynuje podróżników i badaczy i jest bezsprzecznym symbolem dzikiej przyrody Ameryki Południowej.
encoded: Spis treści: Amazonka – położenie geograficzne i krajobrazy Amazonka – rzeka w liczbach Dopływy Amazonki Roślinność Amazonki Tysiące gatunków zwierząt, każdy warty uwagi Więcej niż tylko rzeka Określenie dokładnego źródła Amazonki od dziesięcioleci budzi dyskusje. Najczęściej przyjmuje się, że rzeka rozpoczyna się w peruwiańskich Andach, jednak wskazanie jednego „najbardziej właściwego” potoku nie jest proste. Za potencjalne źródła uznawane są przede wszystkim Apacheta i Carhuasanta, dwa wysokogórskie strumienie. Amazonka – położenie geograficzne i krajobrazy W latach 90. XX wieku polski podróżnik Jacek Pałkiewicz wskazał potok Apacheta jako początek Amazonki. Z kolei badania hydrometryczne czeskich naukowców pokazały, że Carhuasanta może mieć większe znaczenie hydrologiczne. Spór nie został ostatecznie rozstrzygnięty, co wynika z naturalnych zmian przepływu wody i trudności w prowadzeniu długoletnich pomiarów w tak niedostępnym terenie. Przebieg rzeki od Andów po Atlantyk Od źródeł położonych na wysokości około 5170 m n.p.m. Amazonka kieruje się na wschód, przecinając trzy kraje: Peru, Kolumbię i Brazylię. W górnym biegu dominuje gwałtowny nurt i wąskie wąwozy charakterystyczne dla rzek wysokogórskich. Dopiero po wejściu w rozległą Nizinę Amazonki rzeka zwalnia, zaczyna intensywnie meandrować i tworzyć system rozlewisk o skali niespotykanej nigdzie indziej na świecie. Warto również wspomnieć, że rzeka Amazonka pełni kluczową rolę w lokalnym klimacie. Jej masy wodne oraz lasy deszczowe wpływają na opady i temperaturę w całym regionie, a także pomagają w regulacji globalnego obiegu wody. Amazonka – rzeka w liczbach Amazonka to rekordowa rzeka pod względem przepływu wody, ale również jedna z najdłuższych na świecie. W zależności od przyjętego źródła, długość Amazonki wynosi od około 6400 km do ponad 7000 km. Na uwagę zasługuje również jej szerokość. Rzeka jest najbardziej rozległa w dolnym biegu rzeki. W tych rejonach szerokość Amazonki sięga nawet do 100 km. Amazonka…

amazonka-rzeka-7a2c080.jpg
width: 2136
height: 1300

Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
type: item
date: 2025-11-29T14:18:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: amazonia
subject: certyfikat
subject: ekologia
subject: kawa
subject: lasy deszczowe
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: szwecja
description: Szwedzi przoduja w konsumpcji kawy na świecie. Średnio każdy z nich zużywa nawet 9 kg ziaren rocznie, co daje 3 kawy dziennie… to ponad trzykrotność tego, co pije przeciętny Polak. Wynika to ze skandynawskiej kultury fika, czyli rytualnej przerwy na kawę i przekąskę. Jednak raport WWF donosi, że ma ona większy wpływ na środowisko niż jedzenie wołowiny.
encoded: Kawa w Szwecji leje się litrami. W Sztokholmie na każdym kroku znajdziemy przytulną knajpkę zapraszającą ciepłym światłem, z której unosi się charakterystyczny zapach cynamonu i palonych ziaren. Okazuje się, że miłość Skandynawów do kawy wywiera ogromny, negatywny wpływ na lasy Amazonii, który do tej pory był pomijany. Szwedzi piją ogromne ilości kawy Mieszkańcy Sztokholmu słyną ze swojej kultury fika – przerw na kawę z ciastkiem, która jest ważnym elementem codziennego życia. Za tą sympatyczną tradycją kryje się jednak wyzwanie środowiskowe, bo większość kawy pochodzi z plantacji w Ameryce Południowej, gdzie ekspansja upraw stanowi jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów leśnych. A Szwedzi wypijają dużo kawy. Tradycja ich przerwy kawowej wywodzi się ze szwedzkiej kultury pracy rolniczej – tamtejsi rolnicy mieli wyznaczone godziny, w których mogli odpoczywać od obowiązków, a wspólne celebrowanie tych przerw doprowadziło fikę do jej dzisiejszej formy. W spożyciu kawy Szwedów wyprzedzają jednak… inne skandynawskie nacje, np. Finlandia, gdzie spożycie wynosi 12 kg na osobę (przypomnijmy, że w Szwecji jest to około 8–9 kg). To jednak dane ze Szwecji pozwalają nam poznać dokładny wpływ spożycia kawy na środowisko. To także bardziej ludny kraj, więc ich sumaryczny wpływ jest większy. Kawa największym zagrożeniem dla Amazonii według raportu WWF Nowy raport WWF opracowany we współpracy z Chalmers University of Technology oraz Stockholm Environment Insitute ujawnił niepokojące dane: szwedzka konsupcja kawy wyprzedziła import wołowiny jako główny czynnik wpływający na wylesianie Amazonii. Dokument „Amazon Footprint Report 2025” został opublikowany w związku ze szczytem klimatycznym COP30 i prezentuje najdokładniejszą do tej pory analizę przyczyń niszczenia lasów tropikalnych. W raporcie podkreślono, że chociaż głównym czynnikiem wylesiania w regionie Amazonii jest lokalna hodowla bydła i uprawa soi, w przypadku Szwecji prym wiedzie importowana kawa. Jej konsumpcja przyc…

szwecja-fika-kawa-889bf65.jpg
width: 2121
height: 1414

Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
type: item
date: 2025-08-09T10:15:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: lasy
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka amazonka
description: Amazonia to więcej niż tylko bujna dżungla. To system naczyń połączonych, od którego zależy los globalnego klimatu, lokalnych społeczności i tysięcy gatunków, które nie występują nigdzie indziej na świecie. Przez wieki pozostawała niemal nietknięta, ale dziś staje się areną dramatycznych zmian – zarówno naturalnych, jak i wywołanych działalnością człowieka. Jakie tajemnice wciąż skrywa i dlaczego przyszłość Amazonii to sprawa, która dotyczy nas wszystkich?
encoded: Spis treści: Gdzie leży Amazonia? Klimat Amazonii Ekosystem Amazonii – piętrowa dżungla Zwierzęta niezwykłego świata Rośliny Amazonii Amazonia – ciekawostki, które zadziwiają Zagrożenia dla Amazonii i jej przyszłość Amazonia to jedno z najbardziej fascynujących i jednocześnie najbardziej zagrożonych miejsc na Ziemi. W tym zielonym sercu naszej planety wciąż odkrywa się nieznane gatunki roślin i zwierząt, ale działalność człowieka sprawia, że ten unikalny ekosystem coraz szybciej znika. Dowiedz się, dlaczego Amazonia ma znaczenie nie tylko dla lokalnych społeczności, lecz także dla całego świata. id="1"Gdzie leży Amazonia? Amazonia to rozległy region geograficzny położony w dorzeczu Amazonki. Jest ulokowana na terenie dziewięciu krajów Ameryki Południowej: Brazylii, Peru, Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. To obszar o ogromnym znaczeniu dla klimatu, bioróżnorodności i cywilizacji całego świata. Obejmuje aż 7 milionów km², z czego około 5,5 miliona km² porasta las deszczowy – tzw. selwa. Większość amazońskiego lasu deszczowego leży na terytorium Brazylii (około 60% tej zielonej krainy). Amazonia nie bez powodu bywa nazywana zielonymi płucami Ziemi. To właśnie ten region odpowiada za produkcję znaczącej części tlenu oraz pochłanianie ogromnych ilości dwutlenku węgla, co czyni go kluczowym regulatorem globalnego klimatu. Klimat Amazonii Amazonia znajduje się w strefie klimatu równikowego wilgotnego, charakteryzującego się wysoką temperaturą przez cały rok i obfitymi opadami deszczu. Średnie roczne temperatury wahają się między 24 a 27°C. Nie występują tu klasyczne pory roku – zamiast tego klimat kształtują naprzemiennie suchsze i bardziej wilgotne miesiące, zależne od lokalizacji w obrębie dorzecza Amazonki. Największe nasilenie opadów przypada zazwyczaj na miesiące od grudnia do maja. Stała wilgotność powietrza i wysoka temperatura tworzą idealne warunki dla bujnej roślinności i ogromnej różnorodności biologicznej. Klimat Ama…

amazonia-GettyImages-582744635-50f2128.jpg
width: 2121
height: 1414

Przepiękna trująca żaba w niebieskie paski odkryta w głębi puszczy amazońskiej
type: item
date: 2025-05-16T10:00:37.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: biologia
subject: brazylia
subject: odkrycia
subject: puszcza amazońska
subject: żaby
description: W głębi brazylijskiej Amazonii po raz pierwszy od dekady odkryto nowy gatunek żaby. Należy do rodziny drzewołazowatych i wytwarza sile toksyny. Trucizn z tych żab używają rdzenni mieszkańcy do wyrobu zatrutych strzał. Nowa żabka jest wyjątkowo kolorowa: jej ciało pokrywają niebiesko-brązowe pasy, a brzuch ma w kropki.
encoded: Spis treści Nowa trująca piękność z Amazonii Kolorowe żaby i zatrute strzały Naukowcy z Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia we współpracy z Narodowym Muzeum Republiki Czeskiej odkryli nowy gatunek żaby w brazylijskiej Amazonii. Nowa żabka, nazwana Ranitomeya aetherea, wyróżnia się pięknymi, niebieskimi liniami biegnącymi wzdłuż ciała oraz miedzianymi nogami z brązowymi plamkami. To pierwsze od dekady odkrycie nowego gatunku w rodzaju Ranitomeya. Nowa trująca piękność z Amazonii Odkrycia dokonano w wyjątkowo trudno dostępnym rejonie lasów Amazonii: dorzeczu rzeki Juruá. Zespół badawczy dotarł tam samolotem, następnie odbył 10-godzinną podróż łodzią, a na końcu pieszą wędrówkę przez dżunglę z pomocą lokalnych przewodników. W rejonie porośniętym palmami zaobserwowano nieznany wcześniej gatunek żaby. Zebrano kilka okazów, w tym kijanki, które przewieziono do laboratorium. Dorzecze rzeki Juruá w Brazylii to trudny do badania region o ogromnej, lecz słabo poznanej bioróżnorodności. Analiza DNA potwierdziła, że jest to nowy gatunek z rodzaju Ranitomeya. Nowa żaba jest maleńka: osiąga długość około 15 mm, wydaje też unikatowe dla swojego gatunku odgłosy. Pierwsze obserwacje wskazują, że wykazuje aktywność głównie wczesnym rankiem i późnym popołudniem, choć podczas opadów deszczu zmienia swoje zwyczaje. Często ukrywa się pod opadłymi liśćmi palmowymi. Dotychczas zaobserwowano ją tylko na jednym, niewielkim obszarze dżungli. Nowy gatunek został opisany na podstawie danych morfologicznych, morfometrycznych, nagrań głosów godowych, cech kijanek oraz analizy genetycznej. Wszystkie zastosowane metody potwierdziły, że jest to nowy gatunek. Kolorowe żaby i zatrute strzały Drzewołazowate, do których należy mała piękność, to fascynująca rodzina płazów bezogoniastych. Są jednymi z najbardziej kolorowych zwierząt lądowych. Większość z nich nie przekracza półtora centymetra długości, a jednak są zwierzątkami bardzo niebezpiecznymi. Intensywne odcienie żółci, czerwieni, błękitu i…

journal.pone.0321748.g003x-a306997.jpg
width: 2764
height: 2306

Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii
type: item
date: 2023-10-05T18:00:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: amazonia
subject: archeologia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: puszcza amazońska
subject: Wolny czas
description: Geoglify, czyli olbrzymie znaki widoczne tylko z lotu ptaka, świątynie, stawy i inne wodne instalacje. Z najnowszych badań naukowców wynika, że ponad 10 tys. stanowisk archeologicznych czeka na swoich odkrywców w Amazonii w Ameryce Południowej.
encoded: W tym artykule: LiDAR, czyli laserem w poszukiwaniu zabytków Laser wykrył nieznane stanowiska archeologiczne Sztuczna inteligencja i modelowanie na pomoc archeologii Amazonia jest regionem o powierzchni ponad 6 mln km2 w północnej części Ameryki Południowej, między Andami a Oceanem Atlantyckim. Słynie z olbrzymich obszarów lasów równikowych i mieszanych. Amazonia zajmuje część Brazylii, Boliwii, Peru, Ekwadoru, Kolumbii i Wenezueli. Z uwagi na to, że Amazonia porośnięta jest gęstą roślinnością, obszar ten jest słabo rozpoznany przez archeologów. W ostatnich latach pomocna jest zaawansowana technologia. LiDAR, czyli laserem w poszukiwaniu zabytków Międzynarodowy zespół naukowców postanowił odpowiedzieć na pytanie, ile jeszcze można spodziewać się nieodkrytych stanowisk archeologicznych na terenie Amazonii. Ludzie mieszkają w Ameryce Południowej od 12 tys. lat, dlatego z pewnością pozostawili po sobie ślady po swojej działalności. Swoje wnioski badacze opublikowali w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. W tym celu wykorzystali metodę teledetekcyjną. Było nią lotnicze skanowanie laserowe (ALS). Technika ta umożliwia precyzyjne poznanie ukształtowanie terenu dzięki urządzeniu LiDAR podczepionemu do samolotu. Co ważne w przypadku Amazonii, która jest gęsto porośnięta drzewami, system ten umożliwia odfiltrowanie pokrywy roślinnej. W ten sposób archeolodzy uzyskują dostęp do planu ukształtowania terenu skrytego pod spodem. Dodatkowo ALS jest w stanie wychwycić nawet niewielkie różnice w wysokości i w ten sposób pomóc w zlokalizowaniu nawet bardzo zniszczonych struktur wykonanych ręką człowieka. W tym starożytnych domostw, grobowców lub większych struktur – na przykład pozostałości po stawach. Metodę tę z powodzeniem stosowano już w Ameryce Południowej i w innych częściach świata, również w Polsce. Laser wykrył nieznane stanowiska archeologiczne Naukowcy zeskanowali laserowo z lotu ptaka tylko niewielki skrawek Amazonii – nieco ponad 5 tys. km2. Dane z badania LiDAR-…

nawet-ponad-10-tys-nieznanych-stanowisk-archeologicznych-czeka-na-odkrycie-w-amazonii-fot-hans-ter-steege-diego-lourenco-gurgel-b213ed1.png
width: 1200
height: 630

Nie tylko Amazonia ginie. Tracimy coraz więcej lasów na całym świecie, także przez górnictwo
type: item
date: 2022-09-15T10:39:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: indonezja
subject: lasy
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Nowe badania wykazały, że górnictwo ma bardzo duży wpływ na wycinkę lasów. Naukowcy ostrzegają, że ta dziedzina przemysłu w pośredni sposób zagraża bioróżnorodności i ekosystemom w niektórych regionach świata.
encoded: W tym artykule: W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Potrzebna jest zmiana kursu polityki przemysłowej Ostatnie badania w większości skupiały się na problemie Amazonii. I słusznie, ponieważ od lat trwa tam największa w historii wycinka drzew. Zaledwie kilka dni temu naukowcy informowali o tym, że „płuca Ziemi” znalazły się w punkcie krytycznym, a znaczna ich część już nigdy się nie zregeneruje. Eksperci jasno podkreślają: „na wielu obszarach lasy amazońskie zamieniają się w sawannę”. Okazuje się jednak, że problem wylesiania jest znacznie szerszy i dotyczy lasów również w innych częściach świata. W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Zespół naukowców z Austrii, Australii i Wielkiej Brytanii przeprowadził ostatnio badania, które miały na celu zbadanie stanu lasów tropikalnych. Badacze zwrócili szczególną uwagę na obszary, na których odbywa się wydobycie surowców, m.in. węgla. Uczeni odkryli, że w latach 2000–2019 ok. 3262 km2 lasów tropikalnych zniknęło z powierzchni Ziemi. To obszar ponad dwa razy większy niż Puszcza Białowieska. Naukowcy w swojej pracy skupili się na 26 krajach. Na podstawie analizy zdjęć satelitarnych stwierdzili, że aż ok. 80% wycinki miało miejsce tylko w czterech państwach: Indonezji, Brazylii, Ghanie, Surinamie. Najgorsza sytuacja jest jednak w Indonezji. Kraj ten odpowiada za 58,2% wycinki drzew spowodowanej działalnością wydobywczą, a w szczególności górnictwem. Autorzy badania zwracają uwagę, że w ciągu ostatnich 20 lat globalna działalność wydobywcza rozwijała się w zatrważającym tempie. Obecnie kopalnie na całym świecie wydobywają dwa razy więcej surowców niż w roku 2000. Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Ekspansja przemysłowa, popyt na surowce i bijące rekordy wydobycie ma bardzo duży wpływ na środowisko. Naukowcy podkreślają, że w regionach wydobywczych dochodzi do degradacji …

wycinka-drzew-b615615.jpg
width: 2121
height: 1414

Badania wykazały, że znaczna część Amazonii już nigdy się nie zregeneruje. Co czeka „płuca Ziemi”?
type: item
date: 2022-09-07T09:02:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: lasy
subject: lasy deszczowe
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Naukowcy odkryli, że zniszczenia dużej części obszarów Amazonii, które są spowodowane wylesianiem i wypalaniem, osiągnęły punkt krytyczny. Oznacza to, że te lasy mogą się już nigdy nie odbudować. Co teraz?
encoded: W tym artykule: 74% pierwotnych lasów Amazonii przetrwało wylesianie Bardzo zła sytuacja jest w większości krajów, gdzie rosną amazońskie lasy Największym zagrożeniem dla Amazonii jest rolnictwo i... populizm W 2021 roku na łamach National Geographic pisaliśmy o rekordowym poziomie wycinki lasów Amazonii w Brazylii, który od sierpnia 2020 do lipca 2021 osiągnął 22%. Oznacza to, że wycięto ok. 13 235 km2 lasów. Był to najwyższy współczynnik wylesiania od 2006 roku. Pierwsza połowa 2022 roku nie przyniosła żadnej poprawy. Co więcej – 6 miesięcy pokazało, że harwestery i piły nie zwalniały tempa. Od stycznia do czerwca wycięto kolejne 3988 km2 amazońskich lasów. Eksperci zgodnie wskazują winowajcę za te zbrodnie przeciwko przyrodzie. To Jair Bolsonaro, były wojskowy, prawicowy polityk i poprzedni prezydent Brazylii. 74% pierwotnych lasów Amazonii przetrwało wylesianie Międzynarodowy zespół naukowców we współpracy z koordynatorem rdzennych organizacji Amazonii (COICA, ang. Coordinator of Indigenous Organizations of the Amazon River Basin) przeprowadzili obszerne badania na temat skali zniszczeń lasów amazońskich w całym regionie. Wnioski badaczy są porażające. Puszcza znalazła się w punkcie krytycznym, a na wielu obszarach Amazonia zamienia się w sawannę. Amazonia ginie. Wylesianie postępuje najszybciej od 12 lat Utrata amazońskich lasów deszczowych w Brazylii osiągnęła najwyższy poziom od 2008 roku – informuje tamtejsza krajowa agencja kosmiczna INPE. W ciągu roku wycięto i wypalono powierzchnię... – Brazylia i Boliwia odpowiadają za 90% wylesiania i niszczenia Amazonii. W tych dwóch krajach już widać, że lasy zamieniają się w sawannę. Niestety, to już nie jest tylko czarny scenariusz na przyszłość. To rzeczywistość, która jest widoczna w wielu miejscach Ameryki Południowej – informują naukowcy. Bardzo zła sytuacja jest w większości krajów, gdzie rosną amazońskie lasy Uczeni dokładnie przeanalizowali sytuację dziewięciu państw, na obszarze których znajduje się Amazonia…

wycinka-amazonii-239e06c.jpg
width: 4000
height: 2656

Zmarł najsamotniejszy człowiek świata. Ostatni członek odizolowanego plemienia nie miał z nikim kontaktu od 26 lat
type: item
date: 2022-08-31T12:34:13.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: ludzie
subject: plemiona
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Mężczyzna zwany „Człowiekiem z dziury” zmarł w Brazylii. Był jedynym mieszkańcem Rdzennego Terytorium Tanaru w stanie Rondonia. A także ostatnim członkiem plemienia, które zostało wymordowane, zanim ktokolwiek zdołał się czegokolwiek o nim dowiedzieć.
encoded: W tym artykule: Nieznane plemię Amazonii Najsamotniejszy człowiek przez 26 lat nie miał z nikim kontaktu Pomnik ludobójstwa Ciało zostało znalezione przed chatą z trzciny. Leżało w hamaku, przykryte piórami papug ara. Wokół nie było śladów przemocy. Mężczyzna znany jako „Człowiek z dziury” (ang. Man of the Hole) zmarł najprawdopodobniej z przyczyn naturalnych. Najwyraźniej spodziewał się, że umrze. Dlatego właśnie udekorował się kolorowymi piórami. Tak twierdzi Marcelo dos Santos, specjalista od rdzennych społeczności, cytowany przez BBC. – Czekał na śmierć – powiedział dos Santos. O tym, że „Człowiek z dziury” nie żyje, poinformował pracownik Funai. To brazylijska agencja rządowa, której zadaniem jest ochroną praw rdzennych mieszkańców Brazylii. Ciało zostało znalezione 23 sierpnia, około 40–50 dni po tym, jak umarł. I 26 lat po tym, jak miał ostatni kontakt z innym żywym człowiekiem. Dlatego uznaje się, że był to najsamotniejszy człowiek na świecie. Nieznane plemię Amazonii Mężczyzna był jedynym żyjącym członkiem nieznanej rdzennej społeczności Amazonii. Jego plemię zamieszkiwało teren w brazylijskim stanie Rondonia, graniczącym z Boliwią. Ziemie, które zajmowało, były bardzo żyzne. Stanowiły więc łakomy kąsek dla farmerów, posiadaczy rancz czy górników. Plemiona izolowane a wycinka Amazonii. Rdzennym ludom grozi śmierć Plemiona izolowane nie mogą czuć się bezpiecznie we własnym domu – dziewiczych lasach. W latach 70. poprzedniego wieku większość krajan „Człowieka z dziury” została brutalnie wymordowana. Na początku lat 90. żyło już tylko siedmiu przedstawicieli tego tajemniczego plemienia. W 1995 r. sześciu z nich zostało zabitych przez nielegalnych górników. Nikt nie poniósł za to nigdy żadnej kary. „Człowiek z dziury” pozostał sam. – Symbolizował zarówno straszliwą przemoc i okrucieństwo, jakiego doświadczyli rdzenni mieszkańcy całego świata w imię kolonizacji i zysku, jak również ich opór – mówi Fiona Watson z Survival International, międzynarodowej organizacj…

zmarl-najsamotniejszy-czlowiek-swiata-ostatni-czlonek-odizolowanego-plemienia-nie-mial-z-nikim-kontaktu-od-26-lat-fot-vincent-carelli-corumbiara-via-survival-international-youtube-0429fd5.jpg
width: 1024
height: 415

Rośliny Amazonii – odkryj co stanowi florę dżungli amazońskiej
type: item
date: 2022-08-15T07:00:00.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: dżungla
subject: Edukacja
subject: peru
subject: puszcza amazońska
subject: rośliny
description: Amazonia – zielone płuca Ziemi – to najbardziej zróżnicowany gatunkowo biom na naszej planecie. W granicach jej obszaru mieści się więcej niż połowa wszystkich lasów deszczowych, a oprócz tego występują tam także tropikalne łąki, siedliska wydmowe, bagna i lasy palmowe. To wszystko sprawia, że na obszarze Puszczy Amazońskiej trudno jest znaleźć obok siebie dwóch przedstawicieli flory, reprezentujących ten sam gatunek. Jakie drzewa rosną w Amazonii? Poniżej wymieniamy i opisujemy najciekawsze gatunki.
encoded: W tym artykule: Klimat w Amazonii Rośliny Amazonii – Bertholletia excelsa Victoria amazonica Rośliny Amazonii – Ceiba pentandra Rośliny Amazonii – Dinizia excelsa Rośliny Amazonii – Heliconia episcopalis Rośliny Amazonii – Orchis Hevea brasiliensis Chelyocarpus ulei Ananas comosus Czy wiesz, że obszar Amazonii jest ponad 20-krotnie większy niż terytorium Polski? Ten niezwykły biom, położony w dorzeczu najdłuższej rzeki świata, rozciąga się w granicach 9 państw: Brazylii, Ekwadoru, Boliwii, Peru, Gujany, Gujany Francuskiej, Surinamu, Kolumbii, Wenezueli. Amazonia zajmuje powierzchnię przekraczającą 7 mln. km2. Aż 5,5 mln. km2. Puszczy Amazońskiej pokrywa las deszczowy. Nie należy zatem dziwić się, że mówimy tu o najbardziej zróżnicowanym biologicznie obszarze na Ziemi. Na kilometr kwadratowy amazońskiego lasu przypada ok. 90 tys. ton żywej biomasy, na którą składają się tysiące gatunków roślin. Do tej pory naukowcy opisali ponad 400 tys. występujących tam gatunków, a nie ulega wątpliwości, że wiele wciąż jeszcze czeka na odkrycie. Klimat w Amazonii Tak duża różnorodność gatunkowa jest zasługą tamtejszego klimatu. W Puszczy Amazońskiej właściwie nie występują pory roku. Panuje tam wilgotny klimat równikowy, dla którego charakterystyczna jest wysoka suma opadów i taka sama średnia wartość rocznych temperatur. Opady atmosferyczne w Amazonii rozkładają się dość równomiernie w ciągu roku, a ich suma zamyka się w przedziale od 2000 do 4000 mm. Częstym zjawiskiem są deszcze zenitalne, czyli powstające w następstwie odparowania wody i skroplenia pary wodnej. Także temperatura, osiągająca średnią wartość 25-28 stopni Celsjusza, jest wyrównana w ujęciu rocznym. Lasy deszczowe Amazonii dzielą się na piętra. Najwyższe tworzą korony wysokich drzew, przerastające o ok. 10 m sklepienie lasu. Panuje tam dość specyficzny klimat (suchy i wietrzny), który jest determinowany przez silne nasłonecznienie. Niższe piętro tworzą zwarte korony niższych drzew, osiągających wysokość do 45 m. Na…

rosliny-amazonii-66bc1ea.jpeg
width: 2127
height: 1409

Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa
type: item
date: 2022-03-09T09:46:06.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Według najnowszych badań lasy deszczowe Amazonii są w coraz gorszym stanie i gwałtownie tracą zdolność do regeneracji. To wszystko przez zmiany klimatu i postępującą wycinkę drzew.
encoded: W tym artykule: Już ponad trzy czwarte lasów zaczęło tracić swoje zdolności regeneracji Najgorzej z lasami deszczowymi jest tam, gdzie jest człowiek Działania na rzecz ratowania lasów deszczowych potrzebne są tu i teraz W ostatnich latach wycinka w Amazonii nabrała historycznie niepokojącego tempa Najnowsze badania zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Nature Climate Change". Naukowcy ostrzegają, że wycinka, która trwa w Amazonii od lat, jak również zmiany klimatu i globalne ocieplenie doprowadziły lasy deszczowe do punktu krytycznego. Już ponad trzy czwarte lasów zaczęło tracić swoje zdolności regeneracji Badacze doszli do zatrważających wniosków. Od początku XXI wieku ponad 75% lasów deszczowych zaczęło tracić swoją odporność i zdolność do regeneracji. Naukowcy zaobserwowali, że najgorzej jest w regionach, w których częstotliwość opadów deszczu jest mniejsza oraz w częściach, w których działalność człowieka jest bardziej odczuwalna. Uczeni alarmują, że wkrótce Amazonia może zamienić się w sawannę. Trwa największa wycinka drzew w brazylijskiej Amazonii W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy poziom wycinki Amazonii w Brazylii osiągnął 22 procent. Tak źle nie było od 2006 roku. Autorzy przyznają, że wyniki ich badań są niezwykle niepokojące. Okazuje się, że katastrofa Amazonii, o której ekolodzy informują już od lat, może nastąpić dużo szybciej niż do tej pory sądzono. Naukowcy przeanalizowali dane satelitarne z ostatnich 25 lat. Po raz pierwszy w historii dokładnie zbadali współczynnik odporności lasów deszczowych na niebezpieczne zjawiska pogodowe, takie jak gwałtowne pożary i długotrwałe susze. Najgorzej z lasami deszczowymi jest tam, gdzie jest człowiek Tim Lenton, współautor badania z Uniwersytetu w Exeter napisał, że obszary, które zostały najbardziej dotknięte wycinką lub żywiołami utraciły swoją odporność aż o ok. 50%. – Najgorzej jest tam, gdzie widoczna jest działalność człowieka oraz w miejscach bardziej suchych – stwierdza Lenton. Amazońskie ptaki są …

pozar-w-amazonii-51addd4.jpeg
width: 3854
height: 2474

W Amazonii pojawił się nowy środek transportu: łodzie zasilane energią z paneli słonecznych
type: item
date: 2021-09-28T21:19:55.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: puszcza amazońska
subject: Technologia
description: Tradycyjne łodzie tubylców zamiast silnikami spalinowymi mogą być napędzane energią elektryczną, produkowaną przez panele słoneczne.
encoded: W tym artykule: Projekt „Kara Solar” Samoloty i drogi nie wchodzą w grę To dopiero początek zmian na lepsze „Tapiatpia”, to łódź, której nazwa wywodzi się od mitycznego węgorza elektrycznego występującego w Amazonii, i która jest pierwszym w tym rejonie świata środkiem transportu zasilanego energią pochodzącą ze Słońca. Projekt „Kara Solar” To część projektu „Kara Solar”, który powstał na skutek współpracy pomiędzy Latynoamerykańskim Stowarzyszeniem Rozwoju Alternatywnego (ALDEA) i ekwadorską narodowością Achuar, w celu opracowania nowego systemu transportu dla tej społeczności. Celem jest połączenie dziewięciu oddalonych od siebie grup wywodzących się ze społeczności Achuar poprzez system transportu czerpiący z wiedzy lokalnej ludności i zasilany energią słoneczną. Dwa silniki elektryczne łodzi „Tapiatpia” zasilane są energią słoneczną poprzez panele słoneczne umieszczone na jej dachu. Oprócz tego, nadmiar wytworzonej energii może być magazynowany w specjalnych akumulatorach kwasowo-ołowiowych na rufie canoe. Co istotne, kadłub łodzi został jednak oparty na tradycyjnych kanoe jakimi podróżuje się w tym regionie od niepamiętnych czasów, ponieważ w symulacjach sprawdzały się najlepiej ze wszystkich testowanych konstrukcji. Samoloty i drogi nie wchodzą w grę Najlepszym sposobem na szybkie przemieszczanie się w ekwadorskiej Amazonii jest podróż samolotem. Za równowartość 15$ można kupić bilet na jeden z dwóch lotów odbywających się w tygodniu, obsługiwanych przez państwowe linie lotnicze. Nie jest to jednak środek transportu na którym można polegać, ponieważ wystarczy aby pogoda była zła, albo żeby nie sprzedało się wystarczająco dużo biletów i lot jest odwoływany. Budowa dróg, które miałyby przebiegać przez dziewicze lasy deszczowe nie wchodzi w grę, społeczność Achuarów nie chce słyszeć o ciężkim sprzęcie, który miałby karczować bezcenny las. Poza tym, jak mówi René Canelos, 27-latek z Sharamentsa, jednej z wiosek obsługiwanych przez canoe: „Brak dróg pomaga nam zach…

amazonia-88349d6.jpeg
width: 1024
height: 669

Amazońskie lasy deszczowe emitują obecnie więcej CO2 niż pochłaniają
type: item
date: 2021-07-19T17:05:55.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: puszcza amazońska
description: Naukowcy twierdzą, że ograniczenie emisji jest pilniejsze niż kiedykolwiek, ponieważ lasy tropikalne produkują ponad miliard ton dwutlenku węgla rocznie.
encoded: W tym artykule: Amazonia emituje więcej gazów cieplarnianych niż pochłania To ostatni moment, by zacząć działać Globalne ocieplenie przyspiesza Amazonia emituje więcej gazów cieplarnianych niż pochłania Amazonia zaczęła obecnie emitować więcej dwutlenku węgla niż jest w stanie wchłonąć. Po raz pierwszy przypuszczenia te zostały potwierdzone przez naukowców. Według badań, ilość emisji za jaką odpowiada Amazonia wynosi około miliard ton dwutlenku węgla rocznie. Większość emisji dwutlenku węgla powodowana jest przez pożary ostatnio coraz częściej szalejące w tym regionie. Wiele z nich jest celowo wzniecanych przez lokalnych rolników w celu oczyszczenia terenu pod produkcję wołowiny i soi. Te towary stanowią dla nich źródło utrzymania, więc walka z tym procederem jest bardzo trudna. Hodowcy ci starają się w ten sposób powiększyć tereny z których mogą czerpać dochód, więc kwestie związane z globalnym ociepleniem, czy nawet ewentualne konsekwencje z którymi mogliby się spotkać ze strony władz (na co z wielu powodów szanse są niewielkie) niewiele ich obchodzą. Oprócz pożarów, również wyższe temperatury i dotkliwe susze oznaczają, że południowo-wschodnia Amazonia stała się źródłem emisji CO2, a nie jego pochłaniaczem. Rosnące drzewa i rośliny pochłonęły około jednej czwartej wszystkich emisji paliw kopalnych od lat sześćdziesiątych, przy czym Amazonia odgrywa w tym główną rolę jako największy las tropikalny na naszej planecie. Utrata zdolności Amazonii do wychwytywania CO2 z atmosfery jest wyraźnym ostrzeżeniem, że ograniczenie emisji z paliw kopalnych jest dziś jeszcze pilniejsze niż kiedykolwiek. W badaniach poziomu CO2 w ciągu ostatniej dekady wykorzystano małe samoloty mogące wznieść się na wysokość do 4500 m nad lasem, co pozwala na uzyskanie bardzo szczegółowych danych. To pozwala uzyskać obraz tego, jak zmienia się cała Amazonia. Poprzednie przypuszczenia wskazujące na to, że Amazonia może stać się źródłem CO2 były oparte albo na danych satelitarnych, które jednak mo…

amazonia-1-9ac2339.jpeg
width: 1024
height: 683

Płoną lasy Amazonii. Zielone płuca planety trawi ponad 72 tysiące pożarów
type: item
date: 2019-08-23T10:52:51.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: lasy deszczowe
subject: puszcza amazońska
subject: Travel
description: Nie można tego zrzucić na czynniki atmosferyczne, przypadek czy zabłąkaną iskrę - choć tak niedawno jeszcze przekonywał brazylijski minister środowiska. „Większość tych pożarów została rozpalona przez ludzi” - mówi otwarcie Christian Poirier z organizacji Amazon Watch.
encoded: Brazylijskie lasy deszczowe nie są suche jak australijski busz i nie wystarczy malutka iskra by je podpalić. W wilgotnym klimacie dżungli ktoś musi się o ogień postarać. Problem w tym, że nie brakuje osób, dla których ten ogień jest wstępem do zysku. Najwidoczniej dłuższa perspektywa uduszenia się smogiem własnej cywilizacji im nie przeszkadza, albo wierzą, że dolary lepiej napędzą ludzki organizm niż tlen. Poirier przekonuje, że pożary są w interesie właścicieli lokalnych rancz i rolników, którzy od lat używają ognia by powiększać swoje hektary użytkowe. Zdjęcie satelitarne Brazylii z zaznaczonymi pożarami w ciągu ostatnich 7 dni. Źródło: NASA Pożary w Brazylii w tym roku są o 84% większe pod względem powierzchni niż w ubiegłym roku – to dane z brazylijskiego Instytutu Badań Kosmicznych (INPE) podlegającemu tamtejszemu Ministerstwu Technologii, Innowacji, Komunikacji i Nauki. Ponad połowa ognia trawi zielone płuca Ziemi (produkują 20% tlenu całej planety), czyli amazońskie lasy deszczowe. CNN cytuje Alberto Setzera z INPE, który mówi, że 99% z tych pożarów jest dziełem ludzkich rąk. View oEmbed on the source website Prezydent Brazylii Jair Bolsonaro przyznał niedawno, że w budżecie nie ma już środków na walkę z ogniem w Amazonii.

plonie-amazonia-5dfdace.jpeg
width: 1177
height: 1014

Yasuni: Puszcza na sprzedaż [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-05-13T05:00:00.000Z
creator: Scott Wallace
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: Edukacja
subject: ekwador
subject: fotografia
subject: indianie
subject: Kultura
subject: Moto
subject: puszcza amazońska
subject: reportaże
subject: Technologia
subject: Travel
description: Popyt na ropę naftową rujnuje ostatnie połacie dziewiczego lasu.
encoded: Scott Wallace wraz z zespołem fotografów odbył podróż do serca Amazonii, gdzie koncerny naftowe zagrażają ostatnim dzikim lasom. Z liści nadal kapie po nocnej ulewie, ale Andrés Link zarzuca na ramiona plecak z zaopatrzeniem na cały dzień i wyrusza w wilgotny chłód poranka. Dopiero świta, ale las już tętni odgłosami życia – gardłowymi krzykami wyjców, stukoczącym ra-ta-ta-ta-ta dzięciołów, piskami uganiających się po gałęziach małpek sajmiri. Z oddali dobiega dziwny zawodzący jęk, to narastający, to cichnący. – Słuchaj! – Link nastawia uszu i chwyta mnie za rękę. – To titi. Słyszysz? Śpiewają w duecie. Naśladuje wysoki, rytmiczny krzyk jednej z małp, potem drugiej. Dopiero teraz zaczynam rozróżniać poszczególne głosy. Ten radosny rejwach jest tłem dźwiękowym codziennej porannej drogi Linka do pracy przez obszar o największej chyba na ziemi bioróżnorodności. Link jest prymatologiem, pracuje na peruwiańskim Uniwersytecie Andyjskim i prowadzi badania małp z gatunku czepiak belzebub, a teraz udaje się do naturalnej lizawki solnej odległej o pół godziny marszu, gdzie te małpy chętnie się gromadzą. Stacja naukowa Tiputini, zwana w skrócie TBS (Tiputini Biodiversity Station), prowadzona przez Uniwersytet św. Franciszka w Quito, obejmuje 650 ha dziewiczej puszczy na skraju Parku Narodowego Yasuní chroniącego 9,8 tys. km2 naturalnych wilgotnych lasów równikowych we wschodnim Ekwadorze. – Można tu spędzić całe życie i być zaskakiwanym codziennie – mówi Link. W lasach wokół TBS żyje 10 gatunków małp, a liczba gatunków ptaków, nietoperzy i żab jest większa niż gdziekolwiek indziej w Ameryce Południowej. Na hektar tutejszego lasu przypada więcej gatunków owadów niż na USA i Kanadę razem wzięte. To bogactwo zawdzięcza Yasuní swemu położeniu. Przez park przebiega równik i granica między Andami a Niziną Amazonki, zatem nakładają się tu na siebie zbiorowiska roślinne i zwierzęce o niezrównanym bogactwie gatunkowym. W Yasuní niemal codziennie padają obfite deszcze; praktycznie nie ma…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1440b6115f1f231ba1f0a87f44e1a28f4309b31d-1467ec3.jpeg
width: 670
height: 447

Są nazywani najwaleczniejszym plemieniem Amazonii. Huaorani
type: item
date: 2019-02-25T08:00:00.000Z
creator: Wiktoria Michałkiewicz
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: amazonia
subject: Edukacja
subject: ekwador
subject: fotografia
subject: Kultura
subject: Moto
subject: puszcza amazońska
subject: Technologia
subject: Travel
subject: Uroda
description: Od dekad bronią się przed atakiem najgroźniejszego przeciwnika – zachodniej cywilizacji
encoded: Nocą amazońska puszcza nie śpi. W całkowitej ciemności lasu rozbrzmiewa dudniąca mieszanka dźwięków: monotonny koncert cykad, chrzęst pękających gałęzi, gwałtowny pisk małp titi, trzepot skrzydeł ptaków, bzyczenie owadów. Z tysiącami odgłosów zlewa się gardłowy śpiew miñe – szamana plemienia Huaorani. Miñe to „syn jaguara”, najpotężniejszego zwierzęcia według wierzeń tego liczącego 1,5 tys. osób ludu. Od wieków zamieszkują serce tropikalnej puszczy na terenie Ekwadoru. Rytmiczne zaśpiewy wprowadzają szamana w trans, w trakcie którego podróżuje na ramieniu dzikiego kota przez świat przodków. Duch jaguara jest niespokojny. Nigdy wcześniej Huaorani nie byli w takim niebezpieczeństwie. – Przez 20 lat dokumentowałem ich życie – opowiada fotograf Pete Oxford. – Kiedy dotarłem do ich osady, byłem pierwszym białym człowiekiem, jakiego widzieli. Dziś wielu nosi T-shirty i pracuje w mieście. Zmiany są ogromne. Niegdyś Huaorani wierzyli, że cały świat jest puszczą. Do lat 50. XX w. żyli w całkowitej izolacji w niedostępnych zakamarkach Amazonii. Obecnie mieszkają w okolicznych miejscowościach i zajmują się handlem. Kiedyś to koczownicze plemię przemieszczało się w poszukiwaniu żywności, a cały dobytek myśliwi przenosili na własnych barkach. Przy polowaniach używali tradycyjnych dmuchawek na strzały z drzewa kapokowego. Teraz część posługuje się strzelbami, a łupy nierzadko transportują samochodami. Niegdyś Huaorani swobodnie wędrowali na terenie liczącego prawie 10 tys. km² Parku Narodowego Yasuni. Dziś mają do dyspozycji jedną trzecią tego obszaru. A przez środek ich terytorium przebiega droga. Od zawsze Huaorani bronili swoich terenów – przed czarami i obcymi. Dziś walczą ostatkiem sił o przetrwanie kilkuwiekowych tradycji i samej dżungli. Punktem zwrotnym był rok 1937. Wtedy na zamieszkiwanych przez nich terenach odkryto złoża ropy naftowej. Ich wielkość oszacowano na 900 mln baryłek, co sprawiło, że wydobycie czarnego złota okazało się priorytetem ekwadorskiego rządu. Wśró…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0608c2e71cfa7f4a4839e3ca5a5e89c017b1f642-cd734c2.jpeg
width: 1328
height: 870

Piaski Amazonki: "Wydaje nam się, że problem nas nie dotyczy, bo jesteśmy daleko, ale to nieprawda"
type: item
date: 2018-07-13T09:00:00.000Z
creator: Wiktoria Michałkiewicz
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Lifestyle
subject: Moto
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka amazonka
subject: susza
subject: Technologia
subject: Travel
description: Tropikalna puszcza w dorzeczu Amazonki jest kluczowym elementem światowego ekosystemu. Tymczasem dwie susze stulecia w ostatnim dziesięcioleciu zniszczyły już około jednej trzeciej tego obszaru
encoded: Tysiące martwych ryb pokrytych robakami unoszą się w wąskim nurcie rzeki. Wokół roznosi się potworny smród gnijących zwierząt i roślin, a brudna woda faluje monotonnie przy brzegu, który niegdyś był środkiem koryta największej rzeki świata – Amazonki. Podróż w kierunku Lago Rei, jednego z obszarów najbardziej dotkniętych przez suszę stulecia w 2005 r., przypomina wędrówkę przez cmentarzysko. Ten teren zamieszkuje około 2,5 mln gatunków owadów i zwierząt. A raczej zamieszkiwało: kolejna susza stulecia przyszła zaledwie 6 lat później, a teren Lago Rei rozciągający się na 12 tys. ha i zasilający ponad 40 mniejszych jezior znowu prawie zupełnie wysechł, przynosząc tragiczne konsekwencje dla środowiska. – Miejscami Amazonka wyglądała raczej jak Sahara – opowiada fotograf Daniel Beltrá, który w 2005 r. dokumentował tragiczne skutki suszy. – Jeździłem na tamte tereny wielokrotnie, ale czegoś takiego na pewno się nie spodziewałem. Susza w największej rzece świata – to przerażające. ​ Puszcza amazońska rozciąga się na obszarze 7 mln km2 i jest największym lasem tropikalnym na ziemi. Miliony drzew, które wchłaniają masy dwutlenku węgla z atmosfery, mają wpływ na klimat na całej planecie. W niedostępnej gęstwinie żyje prawie jedna trzecia gatunków zwierząt i roślin: to teren o największej bioróżnorodności na świecie. Puszcza to również dom dla setek odizolowanych od siebie rdzennych społeczności, których życie jest uzależnione od dóbr pozyskiwanych z lasu. – Ludzie są bardzo zaniepokojeni – opowiada Daniel Beltrá. – Wraz z rzeką znikają łowiska, zamiera handel, usycha roślinność. W czasie suszy po prostu brakuje żywności. A gdy nadchodzi pora deszczowa, opady są ekstremalne i mieszkańcy muszą się zmagać ze skutkami powodzi. Równowaga lasów tropikalnych została poważnie zachwiana. W ciągu ostatnich dziesięcioleci z powodu globalnego ocieplenia i systematycznej wycinki lasów katastrofalne w skutkach susze zdarzają się coraz częściej, a ich konsekwencje mogą być odczuwalne we wsz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/43107fc2616bde357c79188f10ccc90f55855ff3-5c6db57.jpeg
width: 1191
height: 794