National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-09-18T07:32:39.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Libia zachwyca przyrodą i ujmuje gościnnością. To nieodkryta perła Orientu
items: Drapieżnik z miną niewiniątka. Oto kot pustynny
items: Nie wytrzymują nawet kaktusy i grzechotniki. Arizona pokazuje, co zmiany klimatu robią pustyniom
items: „Byłam zachwycona, gdy wjechałam na tę trasę” – Velo Pustynia to nowy hit Małopolski
items: Oko Sahary przecina pustynię koncentrycznymi kręgami. Skąd wzięła się ta niezwykła formacja?
items: Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
items: Atakama zasypana śniegiem. Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia
items: Egipt, jakiego nie pokazują przewodniki. Tylko wtajemniczeni wiedzą o tych oazach
items: Archeolodzy odkryli afrykańskie figurki w Izraelu. Skąd się tam wzięły?
items: To niezwykłe, ale częste zjawisko. Łatwo można zaobserwować je także w Polsce
items: Huacachina to jedna z największych atrakcji Peru. Czym przyciąga turystów?
items: Na pustyniach Namibii, Omanu i Arabii Saudyjskiej znaleziono ślady po nieznanym mikroorganizmie. Żył w marmurze
items: Welwiczja to jedna z najniezwyklejszych roślin. Potrafi przetrwać w wyjątkowo niegościnnym środowisku
items: Na środku pustyni powstaje megamiasto. Będzie nową stolicą kraju
items: Pustynia Namib to najstarsza pustynia na Ziemi. Jest też jedną z najsuchszych i najciemniejszych
items: Archeolodzy odkryli narzędzia sprzed 1,4 mln lat. W jednym z najbardziej niegościnnych zakątków świata
items: Jak postawić pierwsze kroki na pustyni, poczuć jej piękno i... nie dać się zabić
items: Fenek pustynny to mistrz adaptacji. Nawet jego uszy pomagają mu przetrwać na pustyni
items: Traveler 6/24
items: Prawie cztery metry pod pustynią znaleziono ukryty świat. Co żyje pod Atakamą?
items: Pustynia Błędowska wzbudza zachwyt w całej Europie. Kiedyś to miejsce wyglądało zupełnie inaczej
items: Czy czerwie z „Diuny” mogłyby istnieć? Ich ziemskie odpowiedniki na zawsze zmieniły ekosystem planety
items: Gdzie była kręcona „Diuna”? Nie wszystkie miejsca znajdują się daleko od Polski
items: Rzadkie znalezisko z Izraela. Archeolodzy odkryli monetę z czasów powstania Żydów przeciwko Rzymianom
items: Odkryto sekret tajemniczej wydmy gwiaździstej na Saharze. Powstała w niespodziewany sposób

Libia zachwyca przyrodą i ujmuje gościnnością. To nieodkryta perła Orientu
type: item
date: 2025-10-13T06:02:39.000Z
creator: Monika Witkowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: libia
subject: pustynie
description: Ogromne zjawiskowe wydmy, słone jeziora, które unoszą cię na powierzchni, wspaniałe formacje skalne. Libia to perła wciąż czekająca na odkrycie.
encoded: Spis treści: Kraina diun U Tuaregów Perła pustyni Antyczne korzenie Libia – informacje praktyczne Wrzucone na Facebooka zdjęcie pokazujące, jak leżąc na wodzie, czytam książkę, robi furorę. – To Morze Martwe? – ktoś dopytuje. – Gdzie tam, jezioro Gaberoun, w Libii, na środku Sahary – wyjaśniam. Tutaj też są mocno zasolone jeziora pozwalające na samoistne utrzymanie się na powierzchni. Mało tego, w stosunku do swojego słynnego konkurenta libijskie jeziora w okolicach miasta Ubari są dużo ładniejsze i praktycznie bez ludzi. Wciśnięte między żółte, a o zachodzie słońca pomarańczowe wydmy zaskakują barwą wody: granatową, błękitną albo turkusową, zależnie od pory dnia. Niestety, z ponad 40 jezior już tylko w kilku jest woda. Reszta powysychała. Żyjący w tym regionie Tuaregowie na określenie piaszczystych gór mają dziesiątki nazw. Te z ostrym niczym nóż grzbietem to sif, a to, co nazywamy morzem wydm, to idehan. Tak wielkich diun jak te tutaj nigdy wcześniej nie widziałam. Mam zaufanie do naszych kierowców, jednak kiedy maksymalnie rozpędzeni podjeżdżamy pod szczyt, za którym nie wiadomo, co jest, odruchowo zamykam oczy. Na szczęście „synowie pustyni” doskonale znają teren – poza sporadycznym zakopywaniem się w sypkim piachu i przegrzewaniem się chłodnic nic złego się nie dzieje. O spalaniu paliwa nikt w tym kraju nie myśli – Libia to w kategorii: „wydobycie ropy naftowej”, prawdziwy potentat. Nic dziwnego, że litr paliwa kosztuje tutaj równowartość 15 groszy, co oznacza, że za 8 zł mamy pełny bak (53 litry). Dużo droższa jest woda – za równowartość 1 jej litra można kupić 6 litrów paliwa! Kraina diun Efektem wojny domowej, której apogeum było zabicie w 2011 r. rządzącego krajem przez 42 lata pułkownika Muammara Kaddafiego, był m.in. upadek turystyki. Przybysze z zagranicy bali się tu przyjeżdżać, było wiele obostrzeń. Ostatnio to się trochę zmienia, ale obcokrajowcy nadal wzbudzają tu sensację, a jednocześnie wybuchy szczerej radości. Co chwila słyszymy pełne sympatii: s…

libia-Gaberoun-cbe7e44.jpg
width: 2000
height: 1135

Drapieżnik z miną niewiniątka. Oto kot pustynny
type: item
date: 2025-09-14T08:34:21.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: koty
subject: pustynie
subject: ssaki
description: Kot pustynny przypomina potulnego mruczka, ale należy podkreślić, że z domowymi kuzynami łączy go tylko przynależność do tej samej rodziny. To wyspecjalizowany drapieżnik, przystosowany przez naturę do życia i zdobywania pożywienia w najbardziej niegościnnym środowisku. Jak wygląda kot pustynny? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jeden z najmniejszych dzikich kotów Mieszkaniec pustyni Niewybredny drapieżnik Nocny marek z jednym małym wyjątkiem Wydaje się, że ssaki nie są stworzone do życia na pustyni. To częściowo prawda. Większość gatunków, reprezentujących tę gromadę, nie przetrwa w tak gorącym klimacie, gdzie dostęp do pożywienia i wody jest niezwykle skąpy. Są jednak gatunki wyspecjalizowane, które świetnie odnajdują się w pustynnym klimacie. O wielbłądach słyszał chyba każdy, a o fenku – małym psowatym z wielkimi uszami – na pewno większość. Na tej liście znajduje się także sporo gryzoni, surykatka szara i wiele innych zwierząt. Jednym z nich jest kot pustynny. Jeden z najmniejszych dzikich kotów Kot pustynny, znany też jako kot arabski, jest niewielkim przedstawicielem swojej rodziny. Wielkością jest zbliżony do niedużego kota domowego. Osiąga od 39 do 52 cm długości. Samce są nieco masywniejsze od samic. Osobniki męskie ważą od 2,1 do 3,4 kg, podczas gdy u samic dolną granicą jest wartość 1,4 kg, a górną – 3,1 kg. Uszy są jego najcharakterystyczniejszą cechą Tak jak u fenka, uszy tych zwierząt są duże i szpiczaste i wyraźnie odznaczają się na niedużej głowie. U kota pustynnego są one nieco pochylone (to prawdopodobnie chroni je przed piaskiem), co sprawia, że głowa wygląda na bardziej płaską niż u udomowionego odpowiednika. Na bokach widoczne są bokobrody. Umaszczenie koresponduje ze środowiskiem Sierść w części grzbietowej ma umaszczenie od jasnożółtego do szarego, dzięki czemu zwierzę niezwykle skutecznie kamufluje się na tle piasku. Na brodzie i klatce piersiowej futro jest białe. Na długim ogonie i krótkich kończynach pojawiają się ciemnobrązowe lub czarne pasy, a w kącikach oczu – cienkie ciemnoczerwone kreski. Mieszkaniec pustyni Zasięg kota pustynnego ogranicza się do Afryki i Azji. Podgatunek nominatywny, Felis margarita margarita, żyje w Algierii, Nigrze (na wyżynie Aïr), na półwyspie Synaj i Półwyspie Arabskim. Felis magarita harrisoni występuje wyłącznie na Pół…

kot-pustynny-fb48b1a.jpg
width: 1000
height: 667

Nie wytrzymują nawet kaktusy i grzechotniki. Arizona pokazuje, co zmiany klimatu robią pustyniom
type: item
date: 2025-09-09T10:11:41.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: przyroda usa
subject: pustynie
subject: zmiany klimatyczne
description: Arizona się gotuje. Temperatury na pustyni osiągają tam takie wartości, że giną nawet gatunki przystosowane do ekstremalnych warunków.
encoded: Jako przykłady zmian klimatu zwykle wymienia się topniejące lodowce, rozmarzającą wieczną zmarzlinę czy zanikanie srogich zim. Nie znaczy to jednak, że te regiony naszej planety, które od zawsze były bardzo gorące, nie podlegają globalnemu ociepleniu. Dotyczy to także pustyń i żyjących tam roślin i zwierząt. Mimo ich doskonałego przystosowania do wysokich temperatur, wciąż może stać się dla nich zbyt ciepło. Najlepszym przykładem tego procesu jest to, co właśnie dzieje się w Arizonie (USA). Grzechotniki się gotują, jelenie szukają pomocy człowieka W 2023 roku odnotowano tam coś, co zszokowało nawet badaczy: dwa grzechotniki zginęły we własnych norach, dosłownie ugotowane przez ekstremalne temperatury. Te gady, doskonale przystosowane do życia w wysokich temperaturach, padły ofiarą długiej fali upałów sięgających ponad 43°C, która zamieniła ich schronienia w piekarniki. To symboliczny przykład, jak szybko zmieniający się klimat prześciga zdolności adaptacyjne. Zmiany klimatyczne sprawiają, że fale upałów są dłuższe, opady deszczu rzadsze, a pożary coraz bardziej nieprzewidywalne. Cierpi na tym wiele gatunków w USA. Niektóre, jak zagrożona wyginięciem sosnowiórka czerwona (podgatunek wiewiórki), występująca tylko w okolicach szczytu Mount Graham, niemal całkowicie utraciły swoje siedliska. Jeden pożar w 2017 roku omal nie zabił całej jej populacji. Inne, np. oceloty, migrują na północ w poszukiwaniu chłodniejszych terenów i wody, narażając się po drodze na śmierć na drogach czy przeszkody w postaci granic między państwami. Z kolei widłoróg amerykański – podgatunek antylopy charakterystyczny dla Arizony – musi polegać na wodopojach budowanych przez ludzi, bo naturalne źródła wody wysychają. To samo dotyczy mulaków czarno- i białoogonowych (gatunki jelenia), muflonów kanadyjskich i łosi. Widać więc, że coraz więcej zamieszkujących pustynię zwierząt staje się zależnych od człowieka. Temperatury zagrażają słynnym kaktusom saguaro Także symbol Arizony i pustyni Sonora, czy…

GettyImages-1296913338-1cc08ae.jpg
width: 6300
height: 4202

„Byłam zachwycona, gdy wjechałam na tę trasę” – Velo Pustynia to nowy hit Małopolski
type: item
date: 2025-08-31T07:56:19.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: małopolska
subject: pustynia błędowska
subject: pustynie
subject: trasy rowerowe
subject: wycieczki rowerowe
description: Morze piasku, zieleni i masa niespodzianek za każdym zakrętem – tak w kilku słowach można by opisać niezwykłą trasę rowerową w Polsce. Szlak Velo Pustynia niedawno został otwarty, a już robi furorę. Postanowiłam sprawdzić, czy rowerowa wycieczka wokół Pustyni Błędowskiej rzeczywiście jest tak zachwycająca, jak opisują turyści w mediach społecznościowych.
encoded: „Polska Sahara” sama w sobie jest wyjątkowym obszarem przyrodniczym, która co roku – zwłaszcza w okresie letnim – przyciąga tłumy. Jedna z głównych atrakcji turystycznych Małopolski i województwa śląskiego stała się również perełką dla turystów. Wszystko przez ścieżkę pieszo-rowerową wokół Pustyni Błędowskiej, która pozwala odkryć najciekawsze zakamarki tego rejonu. Jedyna taka trasa w Polsce kusi turystów Podróż po jednej z najpopularnieszych tras rowerowych w Polsce rozpoczęłam w niewielkiej miejscowości przy lotnisku w Pyrzowicach, jadąc dalej przez: Siewierz, Chruszczobród, Wiesiółkę, Niegowonice, Chechło. Trasa wiodła głównie przez spokojne miejscowości i mało ruchliwe drogi, co jest sporym atutem dla posiadaczy rowerów górskich. W pewnym momencie krajobraz gwałtownie się zmienia. Pod stopami pojawia się płaska jak stół ścieżka, morze piasku, nietypowej roślinności i tabliczka informacyjna. Wówczas wiadomo już, że znaleźliśmy się na słynnym szlaku Velo Pustynia. To jedyna taka ścieżka pieszo-rowerowa w Polsce, częściowo poprowadzona na skraju pustyni i otaczających ją kompleksów leśnych. „Podróż i spacer to nie tylko możliwość dotarcia do odległych zakątków pustyni, ale także obcowanie z naturą i możliwość podziwiania niezwykłości wyjątkowego krajobrazu” – czytam na tabliczce znajdującej się nieopodal trasy. Jednym z głównych atutów ścieżki jest fakt, że umożliwia bezpośrednią komunikację między słynnymi punktami widokowymi – „Róża Wiatrów”, „Czubatka w Kluczach” i „Dąbrówka” w Chechle. Sporą atrakcją jest również przejazd po ścieżce na palach nad doliną rzeki Biała Przemsza. Raj dla rowerzystów? Jest jedno „ale” Trasą rowerową jedzie się bardzo przyjemnie, niezależnie od rodzaju opon w rowerze. Ścieżka jest płaska, pozbawiona dziur i wybojów, jednocześnie dość wąska. Bardzo dobrze komponuje się z otaczającym krajobrazem. Trasa ma około 20 km długości, jednak trudno oszacować, ile zajmie przejazd pełnej pętli – po drodze jest sporo atrakcji, przy których warto …

wiktoria-szydlo-IMG20250810135847-94a1470.jpg
width: 4000
height: 3000

Oko Sahary przecina pustynię koncentrycznymi kręgami. Skąd wzięła się ta niezwykła formacja?
type: item
date: 2025-08-09T06:31:51.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geologia
subject: pustynie
subject: sahara
description: Oko Sahary, jedna z najbardziej tajemniczych struktur geologicznych, rozpościera swe koncentryczne kręgi na największej pustyni na Ziemi, w miejscu, gdzie warunki są najmniej gościnne i przyjazne. Na przestrzeni lat powstało wiele tez na temat pochodzenia tej niezwykłej formacji. Czym jest Oko Sahary? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Tajemnicze „oko” na Saharze Oko Sahary to ślad po uderzeniu meteorytu? Atlantyda znajdowała się na Saharze? Czym właściwie jest Oko Sahary? Choć miejscowa ludność najprawdopodobniej od setek lat jest świadoma istnienia tego fenomenu geologicznego, to świat zwrócił uwagę na Oko Sahary dopiero, gdy człowiek wyruszył na podbój kosmosu. Tajemnicza struktura od dawna fascynuje naukowców i opinię publiczną, a duże zainteresowanie tylko podsyca spekulacje na temat jej pochodzenia. Na przestrzeni lat powstało kilka prawdopodobnych tez, wyjaśniających powstanie niezwykłej formacji, a obok nich wyrosły też opowieści ocierające się o fantastykę. Tajemnicze „oko” na Saharze Oko Sahary (znane też jako Oko Afryki), a właściwie – Kalb ar-Riszat, to struktura geologiczna na Saharze, oddalona o około 25 km na północny wschód od miasta Wadan, w północno-zachodniej Mauretanii. Rozpościera się na obszarze płaskowyżu Adrar, którego krajobraz kształtują suche doliny i ruchome wydmy. Monumentalny twór osiąga około 40 km średnicy. Skąd wzięła się jego niezwykła nazwa? Ta jest zasługą charakterystycznego ukształtowania tworzących go skał. Układają się one w ogromną kopułę skalną, którą przecinają koncentrycznie rozchodzące się kręgi. Od punktu orientacyjnego do przedmiotu badań Nie jest prawdą, że Oko Sahary odkryli pierwsi astronauci. Ludzie od dawna są świadomi istnienia formacji skalnych w północno-zachodniej Mauretanii. Najprawdopodobniej już wczesne koczownicze ludy Afryki używały jej jako punktu orientacyjnego podczas swoich wędrówek. Jednak przed pierwszymi załogowymi lotami w kosmos, nie przyciągała uwagi naukowców. Powód? Prozaiczny – formacja Kalb ar-Riszat jest zbyt rozległa, by można było ją poznać z poziomu gruntu. Nawet obserwacje lotnicze nie umożliwiały pełnego zobrazowania tej struktury. Dopiero zmiana perspektywy obserwacji na orbitalną pozwoliła zrozumieć, że pod wieloma względami jest to twór niezwykły. Pierwsze naukowe opisy Oka Sahary powstały już w latach…

oko-sahary-ec5ec77.jpg
width: 1000
height: 667

Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
type: item
date: 2025-07-28T05:59:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: klimat
subject: pustynie
description: Pustynie lodowe to miejsca, gdzie srogi klimat jest skrajnie nieprzyjazny człowiekowi. Temperatury osiągają tam tak niską wartość, że nie sposób zmierzyć ich tradycyjnym termometrem rtęciowym. Roślinność praktycznie tam nie występuje, a uboga fauna ogranicza się tylko do nielicznych gatunków drapieżników. Gdzie występują pustynie lodowe? Jak wygląda życie na tych obszarach? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Lodowe piekło na Ziemi Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Ekstremalne warunki klimatyczne ukształtowały unikatowe środowisko Są miejsca na Ziemi, gdzie temperatura nigdy nie osiąga dodatnich wartości, a w zasięgu wzroku znajduje się tylko wszechobecna pokrywa lodowa. Gdzie siła wiatru wykracza poza górną wartość skali Beauforta, a skąpe opady mają wyłącznie postać śniegu. Gdzie jedynymi ludźmi są naukowcy, badający te skrajnie nieprzyjazne miejsca. To właśnie pustynie lodowe. Lodowe piekło na Ziemi Mówiąc o pustyni lodowej, na myśli trzeba mieć unikatową formę biomu pustynnego, która kształtuje się w strefie podbiegunowej, w warunkach ekstremalnego klimatu polarnego. To obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, pokryty lądolodem o grubości nawet kilku kilometrów. Pustynie lodowe swoim zasięgiem obejmują dwa obszary ziemskie: Arktykę i Antarktydę. Pustynia lodowa Arktyki Na półkuli północnej obszar pustyni lodowej rozciąga się na najbardziej wysuniętych na północ częściach Kanady, Stanów Zjednoczonych, Grenlandii, Islandii, Finlandii, Szwecji, Rosji i Norwegii. Obejmuje także pokryty lodem Ocean Arktyczny. Powszechnie występuje tam wieczna zmarzlina (obszar, którego temperatura utrzymuje się poniżej 0 stopni Celsjusza przez co najmniej dwa lata), a sezonowo pojawia się także pokrywa śnieżna. Pustynia lodowa Antarktydy Na półkuli południowej, ekstremalnie niegościnna pustynia lodowa pokrywa prawie cały obszar Antarktydy i część pokrytego lodem Oceanu Południowego. Pokrywa lodowa zajmuje około 98% powierzchni kontynentu. W najgrubszym punkcie osiąga około 4,9 km grubości. Tamtejsze ekosystemy lądowe są znacznie mniej zróżnicowane niż występujące na półkuli północnej. Wynika to z faktu, że w przeciwieństwie do Arktyki, Antarktyda rozciąga się niemal koncentrycznie wokół bieguna południowego i nie ma geograficznego połączenia lądowego z żadnym kontynentem. Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Klimat pustyń lodowych należy do na…

pustynie-lodowe-80618de.jpg
width: 1000
height: 563

Atakama zasypana śniegiem. Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia
type: item
date: 2025-07-03T12:25:36.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: pustynie
description: W miejscu, gdzie roczne opady liczy się w milimetrach, spadł... śnieg. Naukowcy pracujący w obserwatorium ALMA nie mogli uwierzyć własnym oczom. Na pustyni Atakama zrobiło się biało, a to bardzo rzadki widok w tych regionach.
encoded: Spis treści: Pustynia Atakama pod śniegiem Gdzie na Atakamie pada śnieg? Zmiany klimatu a pustynie Wystarczyło kilka dni upałów nad Polską, żeby wiele osób zatęskniło za deszczem i temperaturami dalekimi od 30 stopni Celsjusza. Tymczasem na drugiej półkuli, w miejscu uznawanym za najbardziej suche na świecie, spadł właśnie śnieg. Mimo że teraz panuje tam kalendarzowa zima, opady śniegu to bardzo rzadkie zjawisko. Pustynia Atakama pod śniegiem Pustynia Atakama rozciąga się w północnym Chile, wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego. Średnie roczne opady wynoszą tam zaledwie 1–2 mm. W niektórych miejscach przez wiele lat nie pada wcale. Wilgoć pojawia się tam wyłącznie w postaci gęstej, przyziemnej mgły, która w ograniczonym stopniu zasila lokalne ekosystemy. Główną przyczyną skrajnej suchości jest połączenie zimnego Prądu Peruwiańskiego oraz pasatów, które uniemożliwiają napływ wilgotnego powietrza. Mimo skrajnej suchości Atakama nie jest najgorętszym miejscem na świecie. Temperatury są tu umiarkowane, a dzięki sąsiedztwu Pacyfiku noce bywają chłodne. Ostatnio poprószył tam nawet śnieg. Pod koniec czerwca astronomowie pracujący w Obserwatorium ALMA zaobserwowali, że skalista powierzchnia Atakamy (nierzadko porównywana do Marsa) została przykryta cienką warstwą białego puchu. Mimo skrajnie suchych warunków, w najwyżej położonych partiach pustyni, powyżej 5000 m n.p.m., sporadycznie pada śnieg. Najczęściej w lutym, podczas tzw. zimy Altiplano, oraz w chłodniejszych miesiącach południowej zimy – czerwcu i lipcu. Gdzie na Atakamie pada śnieg? Jednym z takich wysokogórskich miejsc jest płaskowyż Chajnantor. To tam znajdują się anteny radioteleskopu ALMA. W całym regionie przez rok może spaść od 20 do nawet 80 centymetrów śniegu. Jednak znacznie niżej, na wysokości około 2900 metrów, gdzie mieści się główny ośrodek operacyjny ALMA, śnieg pada ekstremalnie rzadko. Ostatni taki przypadek zanotowano 12 lat temu. Pod koniec czerwca 2025 roku doszło jednak do wyjątkowego wydarzenia. Ś…

Snieg-na-Atakamie-w-2013-r-77418da.jpg
width: 5616
height: 3744

Egipt, jakiego nie pokazują przewodniki. Tylko wtajemniczeni wiedzą o tych oazach
type: item
date: 2025-06-01T07:16:28.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: egipt
subject: oaza
subject: podróże
subject: pustynie
subject: wakacje w egipcie
description: Kiedy większość turystów pędzi do piramid i kurortów nad Morzem Czerwonym, prawdziwi odkrywcy skręcają w bok – prosto w pustynię. Tam, gdzie kończą się mapy, zaczyna się inny Egipt: dziki, nieujarzmiony i zaskakująco piękny.
encoded: Spis treści: Fajum Oaza Sziwa Oaza Baharijja Charga Dachla Farafra Egipt to nie tylko piramidy w Gizie, Kair czy kurorty nad Morzem Czerwonym. To także kraj, którego 90% stanowią pustynie. Mało kto zagląda w tę ogromną, dziką przestrzeń. Na zachodzie kraju rozciąga się Pustynia Zachodnia. Łączy się z Libią i ciągnie się dalej. Od czasów Aleksandra Wielkiego odkrywcy zapuszczali się tu, by poznać nieskażoną naturę i unikatową kulturę oaz. Ich odosobnienie sprawiło, że wciąż pozostają dzikie i autentyczne. Egipskie oazy to kapsuły czasu. Można tu znaleźć złote mumie, rzymskie ruiny, gorące źródła i niezwykłe formacje skalne. Każda oaza ma swój własny charakter. Fajum Fajum wciąż pozostaje mało znany, choć leży tylko godzinę drogi od Kairu. Nazwa regionu może być znajoma dzięki słynnym Portretom fajumskim – malowanym maskom mumii, które dziś można zobaczyć w muzeach, takich jak Luwr czy British Museum. W samym Fajum zostały tylko dwa, wystawione w Muzeum Kom Aushim. Jednak to natura jest największą atrakcją tego miejsca. Prehistoryczne Jezioro Karun przyciąga liczne ptaki, w tym flamingi. Z kolei tajemnicze Jezioro Magii – tak ukryte, że nie znajdziesz go na mapach – przyciąga tych, którzy chcą popływać lub zrobić wyjątkowe zdjęcia. Tafla jeziora odbija niebo, tworząc niesamowity widok na Drogę Mleczną. Jezioro leży na terenie Wadi Al-Hitan, czyli Doliny Wielorybów – wpisanego na listę UNESCO rezerwatu sprzed 40 milionów lat. To największe na świecie cmentarzysko pradawnych wielorybów. Oaza Sziwa Jeszcze w latach 80. XX wieku do oazy Sziwa można było dotrzeć tylko na wielbłądzie. Dziś podróż z Kairu trwa około 12 godzin, ale to nie zniechęca tych, którzy szukają spokoju i tajemniczej atmosfery. Oaza leży zaledwie 48 km od granicy z Libią. W starożytności przybywali tu pielgrzymi, by zasięgnąć rady Wyroczni Amona. Ruiny świątyni na wzgórzu wciąż robią wrażenie. Warto też zobaczyć średniowieczną twierdzę Shali zbudowaną z gliny oraz Górę Umarłych – skałę z setkami grobow…

Egipt-jakiego-nie-pokazuja-przewodniki-e8dbeef.jpg
width: 7952
height: 5304

Archeolodzy odkryli afrykańskie figurki w Izraelu. Skąd się tam wzięły?
type: item
date: 2025-05-16T09:08:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: pustynie
description: To naprawdę rzadkie odkrycie. Na pustyni Negew w Izraelu archeolodzy odkryli w grobach figurki ukazujące mieszkańców Afryki. Znaleziska pochodzą sprzed 1500 lat, gdy miejsce to było tyglem kulturowym.
encoded: Spis treści: Rzadkie surowce i afrykańska tożsamość Co mówią nam figurki? Stanowisko archeologiczne Tel Malḥata w dolinie Arad, na którym dokonano odkrycia, datowane jest na VI wiek. Był to zatem okres rzymsko-bizantyjski. Wówczas w tym rejonie pustyni Negew pojawiali się kupcy z południowej Arabii, Indii i Afryki. Teraz naukowcy natknęli się na spore cmentarzysko, które ukazuje kosmopolityczny charakter Tel Malḥata. Rzadkie surowce i afrykańska tożsamość W grobach kobiet i dzieci znaleziono pięć maleńkich figurek. Wśród nich były takie ukazujące postaci o charakterystycznych rysach twarzy. Artefakty wykonano z surowców organicznych. – Znalezienie afrykańskich figurek w lokalnych grobach chrześcijańskich jest rzadkim odkryciem, które pogłębia nasze zrozumienie różnorodności kulturowej w tym regionie około 1500 lat temu – informują badacze. Wyjątkowe znaleziska opisano w czasopiśmie „Israel Antiquities Authority's ʼAtiqot”. Badania prowadziła dr Noé D. Michaela z Izraelskiej Służby Starożytności i Uniwersytetu w Kolonii. Co mówią nam figurki? Zabytki wykonano z kości i drewna hebanowego – rzadkiego surowca pochodzącego z południowych Indii i Sri Lanki. Ukazują zarówno kobiety jak i mężczyzn o wyraźnych afrykańskich rysach twarzy. Figurki były osobistymi przedmiotami, noszonymi zapewne na szyi, o czym świadczą przewiercone otwory. – Wydaje się, że ich celem była nie tylko dekoracja. Były to także intymne przedmioty osobiste, niosące ze sobą historię tożsamości, tradycji i pamięci – przekonują archeolodzy. Jest to też dowód na obecność w tej części Lewantu imigrantów z terenu Afryki w VI wieku. Starannie umieszczone w grobach obok kobiet i dzieci, figurki były wyjątkowo dobrze zachowane. Według badaczy „możliwe jest, że figurki przedstawiają przodków, a tym samym odzwierciedlają tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie, nawet po przyjęciu religii chrześcijańskiej”. W grobach znaleziono też wyroby szklane i kamienne. Były tam także alabastrowa biżuteria oraz brans…

afryka-424e925.png
width: 900
height: 600

To niezwykłe, ale częste zjawisko. Łatwo można zaobserwować je także w Polsce
type: item
date: 2025-05-04T09:29:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: morze
subject: pustynie
subject: samochody
description: Fatamorgana to jeden z najbardziej intrygujących przykładów na to, jak natura potrafi igrać z naszymi zmysłami. W określonych warunkach pogodowych, obserwator może doświadczyć niezwykle sugestywnego złudzenia obecności obiektów tam, gdzie w rzeczywistości ich nie ma. Jak powstaje fatamorgana? Co to takiego? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Kluczowym czynnikiem jest różnica temperatur Fatamorgana niejedno ma imię Woda na drodze lub na pustyni? Statek unoszący się nad wodą? To tylko iluzja Nie taka niezwykła, jak można przypuszczać Nazwa tego zjawiska wywodzi się z legend arturiańskich. Morgana Le Fay była przyrodnią siostrą króla Artura i potężną czarodziejką. Dysponowała licznymi talentami, w tym mocą wywoływania złudzeń optycznych. Podobno żeglarze, którzy płynęli przez Cieśninę Mesyńską wierzyli, że miraże, których doświadczają, są wywoływane właśnie przez nią. Trzeba przyznać, że iluzje optyczne bywają niezwykle sugestywne i często wydają się rzeczywistymi obiektami. Zapewniamy jednak, że nie ma w tym żadnej magii, ani białej, ani czarnej. Kluczowym czynnikiem jest różnica temperatur Fatamorgana, nazywana też mirażem, to nic innego, jak rezultat ugięcia promieni światła w optycznie niejednorodnych ośrodkach. W następstwie tego procesu powstaje pozorny obraz odległego obiektu. Mówimy tu zatem o zjawisku optycznym, wywołanym różnymi współczynnikami załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze, a co za tym idzie – także różnej gęstości. W ciepły, słoneczny dzień, podłoża osiągają znacznie wyższą temperaturę niż znajdujące się nad nimi powietrze. W konsekwencji tego, oddają one ciepło do warstw powietrza. Przy czym należy podkreślić, że te nagrzewają się nierównomiernie. Warstwy niższe są cieplejsze, natomiast wyższe – chłodniejsze. Jak powstaje fatamorgana? Wraz ze zmianą temperatury powietrza, następuje zmiana jego właściwości optycznych. W tym konkretnym przypadku, kluczową rolę odgrywa współczynnik załamania. W niejednorodnym ośrodku występuje pewien rozkład rozchodzenia się fali. Zakrzywiony bieg promieni świetlnych sprawia, że światło od odległego obiektu może docierać do obserwatora więcej niż jedną drogą. Na granicy warstw powietrza dochodzi do załamania, w następstwie czego powstaje iluzja optyczna, nazywana obrazem pozornym. Fatamorgana niejedno ma imię O biegu p…

fatamorgana-9399e74.jpg
width: 1000
height: 667

Huacachina to jedna z największych atrakcji Peru. Czym przyciąga turystów?
type: item
date: 2025-04-22T06:49:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: peru
subject: pustynie
description: Huacachina należy do najchętniej zwiedzanych atrakcji w Peru. Niemal każdy, kto odwiedza ten piękny kraj, chce na własne oczy zobaczyć mały zielono-niebieski punkcik, zlokalizowany pośród wysokich na niemal sto metrów piaszczystych wydm. Czym ta niewielka peruwiańska wioska przyciąga turystów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Oaza pośrodku pustyni? Prawie Skąd na pustyni wzięło się jezioro? Jak spędzić czas w Huacachinie? Oaza Huacachina jest łatwo dostępna Można długo wymieniać atrakcje Peru, a i tak pominie się wiele ważnych punktów. Położone wysoko w Andach Machu Picchu, stolica inkaskiego imperium Cuzco i inne prekolumbijskie miasta, zachwycający księżycowym krajobrazem kanion Colca, wspaniałe jezioro Titicaca i inne cuda natury – lista jest naprawdę długa. Znajduje się na niej także Huacachina. Do niewielkiej wioski każdego roku dociera ponad 200 tysięcy turystów. To imponujący wynik, tym bardziej, że mówimy tu o osadzie, w której mieszka niewiele ponad 100 osób. Co magicznego ma w sobie Huacachina? Podróżnych przyciąga tam przede wszystkim niezwykła lokalizacja tego miejsca. Oaza pośrodku pustyni? Prawie W polu widzenia rozpościerają się tylko piaszczyste wydmy, a pośród nich – zupełnie niepasujące do tego krajobrazu palmy i naturalne jezioro, wokół którego wyrosła niewielka wioska. To właśnie Huacachina, osada w południowo-zachodniej części Peru. Laguna rozlewa się wśród piasków Pustyni Przybrzeżnej, w pobliżu miejsca, w którym graniczy z pustynią Atakama. Nie ulega wątpliwości, że Huacachina to miejsce niezwykłe, jednak musimy nieco odczarować tę atrakcję. Obraz uchwycony obiektywem aparatu sugeruje, że oaza znajduje się na zupełnym odludziu, z dala od cywilizacji. Jawi się jako jedyna bezpieczna przystań na bezkresnym, złowrogim morzu piasku. Nic bardziej mylnego. W rzeczywistości od 200-tysięcznego miasta Ica, byłej hiszpańskiej kolonii, jest oddalona o zaledwie kilka kilometrów. Skąd na pustyni wzięło się jezioro? Według peruwiańskiej legendy, pewnego dnia piękna inkaska księżniczka przygotowywała się do kąpieli, gdy zauważyła podkradającego się do niej myśliwego. Rzuciła się do ucieczki, pozostawiając wszystko, łącznie z cennym lustrem, które zmieniło się w jezioro, a fałdy jej szat – w wydmy. Piękna kobieta do dziś ma mieszkać w wodach laguny jako syrenka. Inna …

Huacachina-db40734.jpg
width: 1000
height: 667

Na pustyniach Namibii, Omanu i Arabii Saudyjskiej znaleziono ślady po nieznanym mikroorganizmie. Żył w marmurze
type: item
date: 2025-03-25T07:02:03.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: arabia saudyjska
subject: mikroby
subject: namibia
subject: odkrycia
subject: oman
subject: pustynie
description: Równoległe rowki, które przecinają kawałki skał, nie powstały na skutek procesów geologicznych. Pozostawił je tajemniczy organizm, którego nie zna nauka. Nie wiadomo, czy wciąż żyje, czy też wymarł miliony lat temu.
encoded: W tym artykule: Co znaleziono w kawałkach marmuru Fenomen, za którym może stać nieznane życie Czy nieznany mikroorganizm jeszcze istnieje? Cees Passchier jest geologiem z Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji. Od 25 lat prowadzi badania terenowe w Namibii. Interesują go najstarsze formacje skalne, aż z okresu prekambryjskiego. Czyli od 4,5 mld do 542 mln lat temu. – Analizujemy strukturę skał, aby dowiedzieć się, jak kontynenty utworzyły superkontynent Gondwanę – wyjaśnia Passchier. Było to ok. 500 do 600 milionów lat temu. W tamtym szczególnym okresie powstawały również ziemskie zasoby marmuru – z osadów węglanowych, które formowały się w prehistorycznych oceanach, a następnie pod wpływem temperatury i ciśnienia przeobrażały w cenną skałę metamorficzną. Właśnie w czasie badania marmuru naukowiec wraz z zespołem zauważył coś nietypowego. – Dostrzegliśmy dziwne struktury w marmurze, które nie były efektem zjawisk geologicznych – wspomina geolog. Co znaleziono w kawałkach skał Zamiast wygładzonych na skutek erozji powierzchni naukowcy spostrzegli w marmurze niewielkie kanaliki. Miały tylko pół milimetra szerokości, za to aż do trzech centymetrów długości. Były ustawione równolegle jeden obok drugiego, tworząc pasma długości nawet trzech metrów. Na krawędziach marmuru odkładał się kalcyt. Po raz pierwszy prof. Passchier zauważył ten fenomen 15 lat temu w Namibii. Następnie na skały z takimi samymi kanalikami natknął się w Omanie i Arabii Saudyjskiej. W Omanie znajdowały się w wapieniu, natomiast na pustyniach Arabii Saudyjskiej – w marmurze, tak samo jak w Namibii. Passchier zainteresował sprawą innych badaczy, m.in. Trudy Wassenaar, szefową instytutu Molecular Microbiology and Genomics Consultants. Wspólnie doszli do wniosku, że kanaliki musiał utworzyć jakiś nieznany nauce mikroorganizm. Fenomen, za którym może stać nieznane życie Co ciekawe, niewielkie rowki nie były puste. Wypełniał je proszek, który okazał się czystym węglanem wapnia. Naukowcy podejrzewają,…

unknown-microorganisms-2-06c0eb6.jpg
width: 2880
height: 1327

Welwiczja to jedna z najniezwyklejszych roślin. Potrafi przetrwać w wyjątkowo niegościnnym środowisku
type: item
date: 2024-12-25T10:18:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ewolucja
subject: pustynie
subject: rośliny
description: Welwiczja to jedna z najniezwyklejszych, a przy tym najdziwniejszych roślin świata. Nie boi się upływającego czasu. Nie straszny jest jej brak wody czy palący żar. Może przetrwać w najbardziej niekorzystnych warunkach, jakie potrafimy sobie wyobrazić. Nic dziwnego, że jest obecna na Ziemi od czasów prehistorycznych. Jak wygląda welwiczja przedziwna? W czym tkwi sekret jej odporności? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jak wygląda welwiczja? Gdzie rośnie welwiczja? Jak welwiczja przedziwna może przetrwać na pustyni? Ciekawostki o welwiczji przedziwnej Welwiczja przedziwna jest w królestwie roślin tym, czym w królestwie zwierząt jest prakolczatka górska – gatunkiem reliktowym, żywą skamieniałością, „ślepą uliczką” ewolucji. Była na Ziemi, gdy przemierzali ją majestatyczni praprzodkowie współczesnych trąbowców. Była światkiem narodzin rodzaju Homo i prehistorycznych wędrówek ludzkości. Przetrwała masowe wymieranie gatunków. Sam Karol Darwin nazwał ją „odpowiedzią roślin na dziobaka”. Taki organizm teoretycznie nie powinien istnieć. A jednak ta osobliwość afrykańskiej flory istnieje naprawdę. Sekretem sukcesu tej niezwykłej rośliny jest jej sprytna strategia przetrwania. Jak wygląda welwiczja? Welwiczja przedziwna (Welwitschia mirabilis), zwana też osobliwą, to roślina reprezentująca monotypową rodzinę welwiczjowatych (Welwitschiaceae), w obrębie monotypowego rodzaju welwiczia (Welwitschia). Cechuje ją niezwykle oryginalny pokrój, któremu zawdzięcza swoją nazwę gatunkową. Welwiczja jest rośliną dwupienną o krótkiej, nierozgałęzionej łodydze i palowym systemie korzeniowym. Można powiedzieć, że składa się z części naziemnej i podziemnej. Na powierzchni rosną tylko liście i kwiaty. Pień niemal w całości skrywa się pod powierzchnią. Pień welwiczji Gruby i krótki pień osiąga do 120 cm średnicy i do 50 cm wysokości. Łodyga rozrasta się wraz z postępującym wiekiem rośliny. Początkowo dość cienka, finalnie przyjmuje postać upodabniającą ją do spiłowanego pnia o szerokości ok. 100 cm. Co ciekawe, pędy rozrodcze wyrastają przy nasadzie liści, ale nie z ich pachwiny (kąta), tak jak u innych roślin. Pojawiają się nad nim. Liście welwiczji Liście tej niezwykłej rośliny mogą osiągać ogromne rozmiary. U niektórych okazów mierzą nawet 6 metrów! Przyrastają u nasady, a z czasem stają się coraz bardziej poskręcane i postrzępione. Dość szybko zaczynają pękać wzdłużnie, tworząc charakteryst…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/42b0e0420b7e6a3e65106cbdf893a3f422e48eeb-08ae0e9.jpeg
width: 759
height: 542

Na środku pustyni powstaje megamiasto. Będzie nową stolicą kraju
type: item
date: 2024-12-09T13:42:53.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: egipt
subject: miasta
subject: pustynie
subject: stolica
description: Niedaleko Kairu, na samej pustyni, powstaje gigantyczne miasto, które stanie się nową siedzibą władz. Futurystyczny projekt ma odciążyć przeludnioną stolicę i być symbolem rozwoju Egiptu.
encoded: W tym artykule: Nowa stolica Egiptu powstaje na środku pustyni Dlaczego Egipt buduje nową stolicę? Egipcjanie jak Indonezyjczycy Pustynia wydaje się jednym z najmniej sprzyjających miejsc do życia dla człowieka. Mimo to historie Dubaju czy Rijadu pokazują, że nawet na terenach pozornie niegościnnych można stworzyć tętniące życiem metropolie. Egipcjanie także podjęli się tego wyzwania i rozpoczęli budowę nowoczesnego miasta w surowym i wymagającym środowisku. Jak będzie wyglądać nowa stolica kraju nad Nilem? Nowa stolica Egiptu powstaje na środku pustyni Nowa Stolica Administracyjna – bo pod taką nazwą funkcjonuje obecnie miasto mające odciążyć obecną stolicę Egiptu – powstaje na pustyni, ok. 45 kilometrów na wschód od Kairu. Megamiasto ma zajmować powierzchnię 700 kilometrów kwadratowych (o prawie 200 km kw. więcej niż Warszawa) oraz zostać podzielone na 25 dzielnic usługowych i 21 dzielnic mieszkalnych. Szacuje się, że futurystyczna metropolia pomieści od 6 do 7 milionów ludzi. Według Khaleda Abbasa, przewodniczącego Stolicy Administracyjnej ds. Rozwoju Miast (ACUD), państwowej firmy specjalnie powołanej do nadzorowania budowy supermiasta, na początku roku nową stolicę zamieszkiwało zaledwie 1,5 tysiąca osób. Do końca 2024 roku liczba ta ma wzrosnąć do 10 tysięcy. Na razie NSA przyciąga głównie urzędników państwowych i ich rodziny, którzy jako pierwsi zamieszkali w nowoczesnych budynkach powstałych w ramach pierwszego etapu rozwoju miasta. Oprócz przestrzeni mieszkalnych wzniesiono tu również imponujące obiekty, takie jak najwyższy w Afryce, 70-piętrowy wieżowiec, największą na Bliskim Wschodzie katedrę czy ogromny meczet. Nie sposób pominąć także monumentalnego kompleksu wojskowego o chwytliwej nazwie Octagon. Co ciekawe, zajmowany przez niego obszar przewyższa Pentagon w Waszyngtonie aż siedmiokrotnie. Ponadto na mapie miasta znajdziemy również „Zieloną Rzekę”, a więc ciągnący się wzdłuż kanału (zasilanego wodą z Nilu) park o długości 10 km. Przypomnijmy, że pier…

GettyImages-1664835351-d93afbd.jpg
width: 1024
height: 683

Pustynia Namib to najstarsza pustynia na Ziemi. Jest też jedną z najsuchszych i najciemniejszych
type: item
date: 2024-11-17T11:56:31.000Z
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geografia
subject: namibia
subject: pustynia namib
subject: pustynie
description: Gdzie znajduje się najstarsza pustynia na Ziemi? W Afryce, a konkretnie w Namibii. To pustynia Namib.
encoded: Spis treści: Namib – najstarsza pustynia na Ziemi Krajobraz pustyni Namib Oryks i martwe bagno Pustynia Namib – podstawowe informacje Ciekawostki o najstarszej pustyni na Ziemi Pomarańczowy, żółty, czerwony, rdzawy, purpurowy, karmazynowy. Przesuwające się słońce barwi wydmy na dziesiątki odcieni. Ten odbywający się każdego dnia spektakl hipnotyzuje. Namib to najstarsza pustyniana Ziemi. Może mieć nawet 80 mln lat. Jest też, obok południowoamerykańskiej pustyni Atakama, jednym z najsuchszych miejsc na świecie. Smagane wiatrem diuny przesuwają się, zmieniają kształt, formują od nowa. Najwyższe osiągają grubo powyżej 300 m. Wspinaczka na ich szczyt daje możliwość spojrzenia po horyzont, zmierzenia się z pustką. Namib – najstarsza pustynia na Ziemi Nazwa tej pustyni (Namib) w języku plemienia Nama oznacza „miejsce, w którym nic nie ma”. W rzeczywistości jednak wciąż coś tu się dzieje. Oko natrafia na feerię barw. Śledzi tropy zostawione przez pustynne zwierzęta – gekony, żmije karłowate, kameleony, jaszczurki. Znajduje welwiczję, mało atrakcyjną roślinę, która wydaje się jednak nieśmiertelna. Najstarsze jej okazy mają ponad 2,5 tys. lat. Krajobrazu nie burzą nitki asfaltu, słupy wysokiego napięcia, domy. Prędzej niż człowieka spotyka się tu strusie przebiegające przed maską auta, oryksy pędzące po piachu lub dzikie świnie, których wysuszone mięso służyło za prowiant dla wędrowców już setki lat temu. Z kolei na okolicznej sawannie zobaczymy żyrafy, zebry, słonie, antylopy gnu, nosorożce. Nie przypadkiem Namibia była pierwszym krajem na świecie, który wpisał obowiązek ochrony zwierząt do konstytucji. Krajobraz pustyni Namib Ziarenka piasku na pustyni Namib są delikatne, rdzawe i okrągłe. Kiedy biorę je do ręki, mam ciary na plecach. Może dlatego, że właśnie stoję, a raczej grzęznę, w najstarszej pustyni na Ziemi? A może dlatego, że to właśnie z piachem trafiały do Oceanu Atlantyckiego wszystkie diamenty, jakie posiada Namibia? Wychodzę na wschód słońca, zapadając się w w…

najstarsza-pustynia-cacdc1d.jpg
width: 1000
height: 667

Archeolodzy odkryli narzędzia sprzed 1,4 mln lat. W jednym z najbardziej niegościnnych zakątków świata
type: item
date: 2024-10-21T10:40:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pustynia namib
subject: pustynie
description: W czasie pieszej ekspedycji po pustyni Namib w Afryce dwóch archeologów odkryło dziesiątki pradziejowych narzędzi. Część z nich wykonali dawni przodkowie człowieka nawet 1,4 miliona lat temu.
encoded: Spis treści: Autem terenowym po pustyni Namib? Nie, dziękuję! Wędrówka wzdłuż rzeki, której nie ma Bogactwo odkryć archeologicznych na afrykańskiej pustyni O Saharze – pustyni rozciągającej się z zachodu na wschód w północnej Afryce – słyszał każdy. A o pustyni Namib? Położona jest wzdłuż wybrzeża Namibii w południowo-zachodniej Afryce. Mówi się o niej jako o jednym z najbardziej suchych miejsc na Ziemi i jednocześnie – najbardziej niegościnnym. Miejsce to stało się celem nietypowych badań dwóch archeologów: prof. Dominica Stratforda z Uniwersytetu Witwatersrand w Republice Południowej Afryki i dr. George’a Leadera z The College of New Jersey w USA. Wspólnie wybrali się na wielokilometrową wędrówkę w poszukiwaniu śladów po dawnej aktywności ludzi. Autem terenowym po pustyni Namib? Nie, dziękuję! Archeolodzy początkowo rozważali wykorzystanie samochodu do swoich badań. Rekonesanse archeologiczne tego typu określa się mianem surveyów. Oba jednak stwierdzili, że więcej danych uda się im uzyskać w czasie pieszej eskapady. – Bardzo łatwo jest pojechać na stanowisko archeologiczne i tak naprawdę nie poczuć ducha tego miejsca. Ale kiedy docierasz tam na własnych nogach, jesteś otoczony wydmami, śpisz tam i doświadczasz jednej lud dwóch burz piaskowych, zaczynasz zadawać pytania. Dlaczego dokonałeś takich wyborów? A także dlaczego te homininy, które były tam tysiące lat temu, również dokonywały takich wyborów? – mówi prof. Dominic Stratford. Badacze nie byli jednak zdani tylko na siebie. Gdyby coś poszło nie tak, mieli urządzenia satelitarne monitorujące ich trasę. Helikopter w namibijskim mieście Walvis Bay był dostępny, gdyby zaszła potrzeba ewakuacji lub pilnej pomocy. Wędrówka wzdłuż rzeki, której nie ma Klimat nieustannie się zmienia. Teraz co prawda wpływają na niego w dużej części ludzie, to dziesiątki tysięcy czy miliony lat temu odpowiadała za to tylko natura. Dlatego na przykład obszar pustyni Namib był kiedyś miejscem tętniącym życiem. Jak znaleźć jego pozostałoś…

archeolodzy-na-pustyni-namib-e4ad170.png
width: 1200
height: 630

Jak postawić pierwsze kroki na pustyni, poczuć jej piękno i... nie dać się zabić
type: item
date: 2024-09-20T10:09:37.000Z
creator: Paweł Kempa
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: atakama
subject: jordania
subject: pustynia gobi
subject: pustynia namib
subject: pustynie
subject: synaj
description: Po pustyni można jeździć quadem, biegać albo po prostu ją podziwiać, pijąc herbatę. Zawsze jednak jest to wielkie przeżycie.
encoded: Spis treści: Krok 1. Herbata na pustyni Krok 2. Przygoda Krok 3. Noc na pustyni Krok 4. Wyzwanie pod kontrolą Krok 5. Wyprawa i trekking Wyposażenie na pustynię Niemal każdy, kto otarł się o bezbrzeżne piaski, pytany o to, po co zapuszczać się na tak niegościnne pustkowia, odpowie – ponieważ istnieją, są wyzwaniem, są piękne i niebezpieczne zarazem. Jaką lekcję dają pustynie podróżnikom? – Najcenniejsza lekcja to pokora, ale muszę przyznać, że akurat w tej kwestii szybko zapominam, o co chodzi. Dlatego wracam i znów się uczę – mówi Mateusz Waligóra. Przeszedł samotnie Gobi i dokonał trawersu największej solnej pustyni świata – Salar de Uyuni w Boliwii – wraz z grupą podróżników. Krok 1. Herbata na pustyni Od czego zacząć przygodę z pustyniami? Najlepiej od małego odcisku stopy na piasku, a w zasadzie niewinnego flirtu. Jazda samochodem terenowym lub quadem po pustyni, potem biwak pod gwiazdami obok zacisznej wydmy. Obserwowanie zachodu słońca, ognisko, picie miętowej herbaty to popularny sposób spędzania wolnego czasu mieszkańców krajów Afryki Subsaharyjskiej i Półwyspu Arabskiego. Jeśli masz znajomych z Egiptu, Tunezji czy Maroka, w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, którzy chcą zabrać cię na taki pustynny wypad – nie wahaj się ani chwili. Poznasz pustynię i część ich kultury. Czy warto skorzystać z komercyjnych wypadów czterokołowcami po pustyni na wakacjach w Egipcie? Wszystko zależy, jak podejdziesz do tematu i czy przymkniesz oko na komercyjne elementy. Po pierwsze, wybierz niezbyt liczną grupę i nie daj sobie wcisnąć zdezelowanego quada. Najwartościowszy będzie sam przejazd po pustyni. Nie szalej, bo czasem dochodzi do wypadków na wywrotnych czterokołowcach, kiedy pędzi się na złamanie karku bez kasku. Poproś przewodnika wcześniej, żeby zaplanował kilka postojów przy ciekawych wydmach czy skałach. Wioska Beduinów, do której dotrzesz, będzie zapewne specjalnie przygotowaną wersją dla turystów. Poczęstunek, kramy z pamiątkami i rękodziełem, warsztaty, sklep z zi…

Wadirumpustynia-a78accf.jpg
width: 4608
height: 3456

Fenek pustynny to mistrz adaptacji. Nawet jego uszy pomagają mu przetrwać na pustyni
type: item
date: 2024-08-24T09:23:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: przyroda
subject: pustynie
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Fenek pustynny jest prawdziwym mistrzem adaptacji. Dzięki swoim niezwykłym cechom potrafi przeżyć w miejscach, w których większość ssaków nie ma szans na przetrwanie. Jak wygląda fenek pustynny? Gdzie występuje i czym się żywi? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Klasyfikacja fenka Jak wygląda fenek pustynny? Gdzie występuje fenek pustynny? Czym żywi się fenek pustynny? Tryb życia fenka pustynnego Cykl życiowy fenka Przystosowanie do życia na pustyni Niegościnna pustynia nie jest dobrym miejscem do życia. Ekstremalnie wysokie temperatury, deficyt wody, szczątkowa szata roślinna – w tak skrajnie nieprzyjaznych warunkach dobrze odnajdują się gady, niektóre ptaki i bezkręgowce. Jednak tylko nieliczne ssaki przystosowały się do życia w tym trudnym środowisku. Jednym z nich jest fenek. Lis pustynny wygląda niepozornie, ale w praktyce wykazuje niezwykłą odporność na pustynne warunki. Klasyfikacja fenka Fenek pustynny (Vulpes zerda), zwany też lisem pustynnym, to ssak z rodziny psowatych, którą reprezentuje m.in. wilk szary, pampasowiec grzywiasty, jenot azjatycki i szakal złocisty. Wskazując na gatunki występujące w Polsce, małemu fenkowi najbliżej jest do lisa rudego (oba zaliczane są do tego samego rodzaju). Jak wygląda fenek pustynny? Mimo bliskiego pokrewieństwa ze „sprytnym chytrusem”, fenka nie sposób pomylić z lisem pospolitym. W toku przystosowania do życia w środowisku pustynnym, Vulpes zerda wykształcił wiele unikatowych cech, których, dzięki którym można łatwo odróżnić go od innych psowatych. 9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki Egzotyczne zwierzęta wzbudzają niemałą fascynację, u wielu osób na tyle dużą, że decydują się na trzymanie takich okazów w domu. Jakie gatunki egzotyczne można bez przeszkód trzymać ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9-egzotycznych-zwierzat-ktore-mozesz-trzymac-w-swoim-domu-zaskakujace-ciekawostki-fot-sarah-l-voisin-the-the-washington-post-via-getty-images-4f087b6.jpeg" width="938" height="691" alt="9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki (fot. Sarah L. Voisin/The The Washington Post via Getty Images)" title="9 egzotycznych zwierząt, które może…

fenek-bf5554a.jpeg
width: 760
height: 589

Traveler 6/24
type: item
date: 2024-05-13T08:41:13.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: beduini
subject: egipt
subject: izrael
subject: nomadzi
subject: pustynie
subject: religie
description: Czechy, Węgry, Słowacja
encoded: Lato blisko Polski Średnio każdy Węgier zjada około pół kilograma, choć niektórzy twierdzą, że nawet 2 kg papryki rocznie – chwalił się László, który był moim przewodnikiem po Budapeszcie. Chyba nie ma innego miejsca na świecie, które tak bardzo ceniłoby tę przyprawę. Sprowadzona tu dopiero w XVI w. stała się narodowym dobrem tego kraju. Co ciekawe, dawniej czerwone rożkowe papryki były dostępne tylko dla arystokracji, która używała ich do dekorowania wnętrz swoich rezydencji, a nie w kuchni. Dziś dodaje się je tu do chleba, kiełbasy, ciast, nie wspominając o sztandarowych daniach, jak gulasz czy leczo. Nic więc dziwnego, że z pachnących papryką Węgier przywiozłam walizkę pełną tej przyprawy. Ale mam stamtąd oczywiście znacznie więcej wspomnień – gorące źródła to kolejne bogactwo tego kraju. I jeden z najbardziej genialnych sposobów, by się zrelaksować. A z Warszawy dolecimy tam w zaledwie godzinę. Jeszcze bliżej mamy do naszych południowych sąsiadów: Czechów i Słowaków, którym również poświęcamy to wydanie Travelera. Słowackie Tatry to raj dla miłośników górskich wędrówek, a tamtejsze gorące źródła – wspaniałe ich uzupełnienie. Równie piękny krajobrazowo jest czeski Adrszpach ze skalnymi miastami czy falujące, pokryte winnicami wzgórza Moraw. Czechom zazdroszczę także zamków, których mają ponad tysiąc, czyli najwięcej na metr kwadratowy na świecie. A w wielu z nich, zamienionych na hotele, można przenocować i żal by było z tego nie skorzystać. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 | Uzbekistan Baśniowe miasta, pustynia i gościnni ludzie Planeta Travelera 18 | Wieści ze świata 22 | Kierunek kultura Temat numeru – Lato blisko Polski Słowacja 24 | Bratysława Rowerem, na piechotę i z lotu ptaka 30 | Słowacki Raj Zielonym szlakiem przez wąwozy, doliny i skały 36 | Trnawa Mały Rzym i twierdza naukowców 40 | Słowackie Tatry Wymarzone miejsce na niespieszne wędrówki Czechy 46 | Praga Z dala od turystycznych atrakcji to miasto uwodzi n…

traveler-6-24-03d0776.jpg
width: 677
height: 846

Prawie cztery metry pod pustynią znaleziono ukryty świat. Co żyje pod Atakamą?
type: item
date: 2024-04-25T13:00:30.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: atakama
subject: bakterie
subject: odkrycia
subject: pustynie
subject: Wolny czas
description: Nawet na najsuchszej pustyni świata może istnieć bujne życie. Ukryty świat bakterii został właśnie znaleziony pod powierzchnią chilijskiej pustyni Atakama.
encoded: W tym artykule: Życie w pyle i w soli Ukryty świat pod Atakamą Prehistoryczne bakterie Atakama – najsuchsze miejsce na Ziemi Czy na Marsie może być życie? Czy w warunkach panujących na Czerwonej Planecie przetrwałyby jakiekolwiek mikroorganizmy? Podpowiedzi dostarczają badania prowadzone na Ziemi. A zwłaszcza na ultrasuchej pustyni Atakama, uważanej za ziemską analogię środowisk Marsa. Najnowsze odkrycie potwierdza, że mikroorganizmy na naszej planecie są o wiele bardziej wszędobylskie i wytrzymałe niż można sobie wyobrazić. Zespół naukowców znalazł na Atakamie zupełnie nowy, nieznany dotychczas mikrobiologiczny świat. Co ciekawe, znajduje się nie na powierzchni pustyni, ale głęboko pod nią. Jak donoszą autorzy pracy opublikowanej w „PNAS Nexus”, aż cztery metry w głąb Atakamy żyją kolonie bakterii należące głównie do typu promieniowców. Organizmy te są całkowicie odizolowane od powierzchni. Życie w pyle i w soli Nową biosferę znaleziono w regionie Atakamy zwanym Yungay Valley. Nawet jak na tę pustynię jest to wyjątkowo suche miejsce. Pod sam koniec zeszłego wieku szczegółowo badał je zespół naukowców kierowany przez Christophera P. McKaya z NASA. Przez cztery lata badań deszcz spadł tam tylko raz – i to zaledwie 2,3 mm. Rezultat? – Z powodu trudnych warunków środowiskowych, w których prawie nie występuje wietrzenie chemiczne, erozja i aktywność biologiczna, procesy powstawania gleby różnią się znacznie od obserwowanych w innych regionach planety – piszą autorzy najnowszej pracy. Na Atakamie gromadzi się głównie sól i pył. W glebie zaś akumulują się różne związki soli. Ukryty świat pod Atakamą W takim środowisku są w stanie przetrwać tylko bakterie. I to wyłącznie przystosowane do radzenia sobie w glebie pozbawionej wody, za to bardzo słonej. Już wcześniej było wiadomo, że występują w zewnętrznej warstwie powierzchniowej na Atakamie. Do głębokości 80 cm bakterii było sporo. Należały głównie do typu Fimicutes, radzącego sobie w warunkach beztlenowych. Później jednak …

prawie-cztery-metry-pod-pustynia-znaleziono-ukryty-swiat-mikroorganizmow-co-zyje-pod-atakama-b1fcfbe.jpg
width: 1000
height: 667

Pustynia Błędowska wzbudza zachwyt w całej Europie. Kiedyś to miejsce wyglądało zupełnie inaczej
type: item
date: 2024-04-06T10:51:20.000Z
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: małopolska
subject: podróże
subject: polska
subject: przygoda
subject: pustynia błędowska
subject: pustynie
subject: Travel
description: Mówią, że usypał ją sam diabeł. Tak naprawdę Pustynia Błędowska powstała, kiedy wycięto w tym miejscu lasy. To unikatowe miejsce w skali naszego kraju.
encoded: W tym artykule: Pustynia Błędowska ma wiele wspomnień Plener filmowy Piasek, który przesypuje między palcami jest drobny, delikatny i suchy. Dawno nie padało. Kiedy przyjeżdżam tu tuż przed wschodem słońca, jest jeszcze zimny z nocy i ma ciemniejszy odcień. W sierpniu, kiedy leżąc na nim, oglądam spadające Perseidy, czuję się tak, jakbym była na końcu świata, a nie godzinę drogi od Krakowa, z którego tu przyjeżdżam. A przyjeżdżam często, bo ponoć na pustyni widać więcej siebie. Kiedy wyłącza się wiele bodźców miejskich, przeszkadzaczy i pozornych zadowalaczy, można, jak ojcowie pustyni, pobyć ze sobą i pomedytować. Dlatego wpisując w nawigację „Róża Wiatrów”, wybieram i dni i godziny nieoczywiste. Pustynia Błędowska ma wiele wspomnień Wchodząc na platformę widokową, której nazwa – Róża Wiatrów – symbolizuje życiową podróż, a także poszukiwanie, długo patrzę przed sobie. W nieznośnie powtarzających się krajobrazach, jak ten złożony z milionów ziaren piasków. Odnajduję większe poczucie bezpieczeństwa i ciągłość, jakiś wymiar nieśmiertelności. Zwłaszcza kiedy uświadamiam sobie, że to, co widzę, miało swój początek w epoce lodowcowej. Wracam wyobraźnią do następujących po sobie zlodowaceń doliny, do której wiatr i woda stopniowo przenosiły piasek i żwir. A potem do czasów, kiedy miejsce porósł żyzny i gęsty las, z czasem wycięty przez człowieka. Wytrzebienie lasów sprawiło, że odsłonił się piasek sprzed trzech milionów lat, co dało początek historii Pustyni Błędowskiej. Więc jeśli uznać, że pustynia pamięta wiele, to pamięta też czasy, kiedy nie była turystyczną atrakcją regionu, nawiedzały ją burze piaskowe. A ci, którzy na niej długo przebywali, jak żołnierze walczący w powstaniu styczniowym, mieli okazje doświadczyć na niej zjawiska fatamorgany. Czym charakteryzują się pustynie i półpustynie? Na naszej planecie nie pozostało już wiele miejsc niezamieszkanych przez człowieka. Jednymi z ostatnich prawdziwie dzikich obszarów są pustynie i półpustynie, choć należy podkre…

polska-sahara-wzbudza-zachwyt-w-calej-europie-kiedys-to-miejsce-wygladalo-zupelnie-inaczej-f812348.png
width: 1200
height: 630

Czy czerwie z „Diuny” mogłyby istnieć? Ich ziemskie odpowiedniki na zawsze zmieniły ekosystem planety
type: item
date: 2024-03-11T11:10:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: filmy
subject: Gwiazdy
subject: przyroda
subject: pustynie
subject: robaki
subject: zwierzęta
description: Druga część filmu „Diuna” na podstawie prozy Franka Herberta święci triumfy i zapełnia kina na całym świecie. Ale w tej epickiej, na poły religijnej historii, liczy się nie tylko Lisan Al Gaib i fremeńscy wojownicy. Dosłownie największymi bohaterami opowieści są czerwie pustyni. Czyli gigantyczne piaskowe robaki, które zmieniają ekosystem planety. Podobne stworzenia istnieją naprawdę na Ziemi. Zupełnie jak wilkory i demogorgony z innych słynnych superprodukcji.
encoded: W tym artykule: Największe pierścienice mają kilka metrów długości Dżdżownice reagują na dudnienie Robaki z ostrymi zębami Robaki, które zmieniły Ziemię Inne fantastyczne stworzenia Pustynna planeta Arrakis, będąca scenerią „Diuny” powstała w wyobraźni Franka Herberta, gdy jako dziennikarz miał opisać ruchome piaski w Oregonie (USA). Na to wyobrażenie nałożył się kryzys naftowy na Bliskim Wschodzie, do jakiego doszło w latach 70. XX wieku. Chęć kontrolowania surowca czy wysiedlenia miejscowej ludności przypomina to, co w czasie konfliktu działo się w Iraku. Zarówno w powieści, jak i w bazujących na niej filmach, można łatwo dostrzec wiele odniesień do polityki, religii i historii ziemskich wojen o zasoby. Ale czy można tam znaleźć też odniesienia do ziemskiej biologii? Zdaniem Luke’a Parry’ego, profesora paleobiologii na Uniwersytecie w Oxfordzie, czerwie pustyni są tak naprawdę kombinacją kilku ziemskich stworzeń. Największe pierścienice mają kilka metrów długości W rozmowie z „Nature” naukowiec wyjaśnił, że pod piaskami pustyni na Ziemi nie przemieszczają się mierzące po niemal 500 metrów czerwie. Jednak ziemskie życie potrafi tworzyć zwierzęta o bardzo kosmicznym wyglądzie i niezwykłych możliwościach. – Istnieją pierścienice, które osiągają do kilku metrów długości. Eunicida są rodzajem robaków z gromady wieloszczetów. Są dość sękate i mają duże szczęki. Niektóre z nich to drapieżniki, polujące na swe ofiary z zasadzki. Jedzą ośmiornice, kalmary, kręgowce. Ich ciała mogą osiągać nawet trzy metry długości. Istnieją też dżdżownice, które dorastają do naprawdę pokaźnej wielkości. Megascolides osiąga długość dochodzącą do dwóch metrów. Największe z nich pochodzą z Australii – wylicza naukowiec. Dżdżownice reagują na dudnienie Opisane w „Diunie” czerwie żyją głęboko w piaskach planety. Na powierzchnię wywabiają je rytmiczne uderzenia. Fremeni używają do tego urządzenia zwanego dudnikiem. Ale okazuje się, że dudnik działa nie tylko robaki z Arrakis. – Uderzanie o podło…

czy-czerwie-z-diuny-moglyby-istniec-ich-ziemskie-odpowiedniki-na-zawsze-zmienily-ekosystem-planety-ryc-shutterstock-317e1a3.jpg
width: 1000
height: 563

Gdzie była kręcona „Diuna”? Nie wszystkie miejsca znajdują się daleko od Polski
type: item
date: 2024-03-07T09:20:07.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: filmy
subject: podróże
subject: pustynie
subject: Travel
description: Gdzie była kręcona „Diuna”? To pytanie zadaje sobie pewnie niejedna osoba po seansie kontynuacji kinowego hitu. Spieszymy z odpowiedziami. Niektóre miejsca są znane widzom jeszcze z pierwszej części, ale nie wszystkie.
encoded: W tym artykule: Gdzie była kręcona „Diuna”? Jakie sceny z „Diuny” nagrywano w Europie? Turystyka śladami miejsc znanych z kultowych filmów i seriali prężnie rozwija się na całym świecie. Również w Polsce. Na naszym podwórku za flagowy przykład podaje się Sandomierz wypromowany przez Ojca Mateusza. Inne popularne kierunki turystyczno-filmowe w Europie to np. Wielka Brytania, gdzie króluje Harry Potter. Wielu kinomanów podróżuje też np. do stolicy z Włoch z zamiarem odtworzenia scen z filmu „Rzymskie wakacje”. Do listy miejsc kojarzonych z filmowymi kadrami dołączają te znane z „Diuny”. To dość oczywiste. Charakterystyczne krajobrazy odgrywają jedną z kluczowych ról fenomenu, jakim jest zekranizowana powieść Franka Herberta. Gdzie ich szukać? Gdzie była kręcona „Diuna”? Jordania Jordania pojawiała się już w pierwszej części „Diuny”. W trakcie kręcenia drugiej ekipa filmowa wróciła do kraju słynącego z miasta wykutego w skale. Denis Villeneuve i jego zespół znaleźli tam nowe lokacje, np. wąwóz Al-Siq w pobliżu przejścia granicznego Wadi Araba. Widzowie po raz kolejny widzą też (mniej lub bardziej świadomie) malowniczą dolinę Wadi Rum ze skałami z piaskowca i granitu. To właśnie Dolina Księżyca była tłem dla walki Fremenów z Harkonnenami. Zjednoczone Emiraty Arabskie Podczas zdjęć do pierwszej części filmu Villeneuve wraz z całą obsadą i ekipą spędzili pięć dni na pustyni w Abu Zabi. W trakcie nagrywania sequela wrócili tam już na prawie 4 tygodnie. Ujęcia kręcono wśród rozległych wydm Liwy, z których niektóre mają ponad 200 metrów wysokości. Miejsce to znajduje się na skraju Rub' Al Khali, największego na świecie odcinka nieprzerwanej pustyni. Oaza Liwa jest oddalona od Dubaju o około cztery godziny jazdy autem. Reżyser nie ukrywa, że lokacja posłużyła mu nie tylko jako naturalna scenografia, ale też inspiracja dla kolejnych scen. Jakie sceny z „Diuny” nagrywano w Europie? Gdzie była kręcona „Diuna”? Okazuje się, że twórców urzekły nie tylko plenery na Bliskim Wschodzi…

gdzie-byla-krecona-diuna-79aa7d4.jpg
width: 784
height: 442

Rzadkie znalezisko z Izraela. Archeolodzy odkryli monetę z czasów powstania Żydów przeciwko Rzymianom
type: item
date: 2024-03-05T13:32:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: izrael
subject: monety
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pustynie
subject: starożytny rzym
subject: Wolny czas
subject: żydzi
description: W jaskini na terenie Pustyni Judzkiej w Izraelu archeolodzy znaleźli rzadką monetę. Pochodzi z czasów ostatniego w starożytności zrywu narodowego Żydów – powstania Bar Kochby z II wieku naszej ery.
encoded: W tym artykule: Wykopaliska na Pustyni Judzkiej Kim był Eleazar? Monet było i jest więcej Każdy może dołączyć do badań Zryw, który trwał od 132 do 135 roku n.e. skierowany był przeciwko zwierzchnictwu Cesarstwa Rzymskiego. Była to reakcja na zarządzenia cesarza Hadriana, między innymi budowy świątyni poświęconej rzymskiemu bogowi, Jowiszowi Kapitolińskiemu, w miejscu dawnej Świątyni Jerozolimskiej. Na czele powstańców stanął Szymon bar Kochba. Na początku zrywu buntownikom udało się zdobyć Jerozolimę. Wówczas lider zrywu kazał wybić nową monetę, która upamiętniała to zdarzenie i jednocześnie wyznaczała rozpoczęcie nowej ery. Powstanie zakończyło się porażką Żydów. Po upadku ostatniej twierdzy, Betar, Rzymianie rozpoczęli krwawe represje. W wyniku walk miało zginąć nawet kilkaset tysięcy Żydów. Wykopaliska na Pustyni Judzkiej Izraelska Służba Starożytności ogłosiła właśnie intrygujące znaleziska z tego okresu, dokonane w jaskini na obszarze Pustyni Judzkiej w rejonie rezerwatu przyrody Mazuq Ha-he'teqim. Najcenniejsza jest moneta, na której znajduje się wybite na awersie imię „Eleazar kapłan” w starożytnym hebrajskim alfabecie. Na rewersie z kolei widoczna jest kiść winogron otoczona tekstem „Rok Pierwszy Odkupienia Izraela”, również zapisanym w starożytnym alfabecie hebrajskim. Oznacza to, że pieniądz pochodzi ze 132 roku naszej ery, bo wówczas rozpoczął się zryw. Kim był Eleazar? Archeolodzy i historycy zaczęli się zastanawiać, kim był Eleazar, którego imię widnieje na monecie. Wskazują na kilka możliwości. Być może był to rabin Eleazar Hamod'ai, rabin z czasów rabina Akiwy, uczeń rabina Yohanana ben Zakai. Rabin Eleazar Hamod'ai odegrał znaczącą religijną rolę w czasie powstania Bar Kochby. Mieszkał w mieście Beitar – miejscu, w którym znajdowała się kwatera główna powstania. Talmud podaje, że zmarł w Bejtarze, prawdopodobnie podczas zrywu. Eleazara z monety nie należy mylić z postacią biblijną o tym samym imieniu, występującą w Starym Testamencie. Był to arcykapł…

rzadkie-znalezisko-z-izraela-moneta-z-czasow-ostatniego-w-starozytnosci-zrywu-narodowego-zydow-00b8b05.png
width: 1200
height: 630

Odkryto sekret tajemniczej wydmy gwiaździstej na Saharze. Powstała w niespodziewany sposób
type: item
date: 2024-03-05T11:51:43.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: geologia
subject: maroko
subject: pustynie
subject: sahara
subject: Travel
subject: wydmy
description: Wielka wydma gwiaździsta w Maroku formowała się przez kilkanaście tysięcy lat. Jednak jej czubek jest o wiele młodszy niż sądzono. Naukowcy odkryli też, że wydma przesuwa się o kilkadziesiąt centymetrów rocznie.
encoded: W tym artykule: Jak powstają wydmy gwiaździste? Szybki wzrost wydmy gwiaździstej Jak się ustala wiek wydmy? Wydmy gwiaździste a geologia Wydmy gwiaździste to jeden z naturalnych cudów świata. Są ogromne, masywne i imponujące. Oglądane z ziemi wyglądają jak piramidy. Gdyby zaś spojrzeć na nie z powietrza, przypominałyby gwiazdy. Zawdzięczają to ramionom odchodzącym od wspólnego wierzchołka. Jak powstają te niezwykłe struktury? By odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy z Aberystwyth University oraz University of London wybrali się do południowo-wschodniego Maroka. Tam zbadali jedną z najpiękniejszych wydm gwiaździstych świata. To Lala Lallia, znajdująca się w części Sahary znanej jako Erg Chebbi. W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Scientific Reports” badacze opisują efekty tej wyprawy. Sprytne badanie wykazało, że podstawa wydmy Lala Lallii ma 13 tys. lat. Jednak jej górna część uformowała się stosunkowo niedawno. Potężna piaskowa góra urosła zaledwie w tysiąc lat. Jak powstają wydmy gwiaździste? Wiejące na pustyniach wiatry nieustannie przenoszą piasek. Jeśli na ich drodze pojawią się przeszkody – np. kamienie – piasek zaczyna się na nich gromadzić. Z czasem powstaje całe wzniesienie, czyli wydma. Wydmy mają różne kształty, w zależności od kierunku wiatru. Wydmy gwiaździste są jednymi z najbardziej skomplikowanych. Powstają tam, gdzie wiatry wieją z różnych stron. W takim wypadku usypują rozległe struktury o złożonym kształcie. Największa wydma gwiaździsta świata najprawdopodobniej znajduje się w Chinach na pustyni Badain Jaran. Ma 300 m wysokości. Piaszczyste góry istnieją też na Marsie i Tytanie. Badana przez Brytyjczyków Lala Lallia ma 700 metrów szerokości i 100 wysokości. Jej nazwa, pochodząca z języków berberyjskich, oznacza „najwyższy święty punkt”. Szybki wzrost wydmy gwiaździstej Naukowcy ustalili, że podstawa tej wydmy uformowała się ok. 13 tys. lat temu. Później wydma powoli rosła, aż ok. 9 tys. lat temu zatrzymała się. Wówczas na Saharze było bardziej …

odkryto-sekret-tajemniczej-wydmy-gwiazdzistej-na-saharze-powstala-w-niespodziewany-sposob-82db8f9.jpg
width: 2880
height: 2160