National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-15T11:40:24.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Najrzadsza papuga świata powraca. Tylu piskląt nie było od pół wieku
items: Ucieczka flaminga z brytyjskiego zoo stała się sensacją. We Francji rozpoczął nowe życie na wolności
items: Rajski ptak pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata. Jest dowodem na to, że czarny jest zawsze w modzie
items: Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
items: Te pingwiny masowo umarły z głodu, a my tego nie zauważyliśmy. Zniknęło 95% z nich w ciągu 8 lat
items: Jak to robią, że nie marzną? Ptasie sposoby na mróz
items: Kto ma większe szanse w zderzeniu ptaka z samolotem? Takie kolizje nie są rzadkością
items: Śmiertelny wirus dziesiątkuje populację jednego z najrzadszych ptaków świata. Ary z filmu „Rio” dopiero niedawno pojawiły się na wolności
items: Te imponujące ptasie pióra mogą zabić. Bażanty ryzykują życiem, by zdobyć samicę
items: Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić
items: Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi? Papużki już to rozgryzły i powinniśmy się od nich uczyć
items: Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
items: Na straży nieba. Coraz mniej drapieżników, coraz więcej pytań o przyszłość ekosystemu
items: Najmniejsze ptaki polskie ważą tylko kilka gramów. To puchate perełki naszej fauny
items: Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
items: Przemawianie do mew może sprawić, że nie ukradną ci jedzenia. Nowe spojrzenie na komunikację z ptakami
items: Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
items: Zwierzęta w służbie niepodległości. Jak psy, konie i gołębie pomagały Polakom w walce?
items: Ratunek z nieba: jak komary pomagają ocalić ptaki Hawajów
items: Ptasia grypa dziesiątkuje dzikie ptaki w Niemczech. Żurawie padają masowo
items: Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
items: Jonathan Slaght ruszył tropem najrzadszej sowy świata. Taki ptak to prawdziwy unikat
items: Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
items: Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
items: Gdzie i jak polskie ptaki śpią jesienią? Zaskakujące strategie przetrwania nocy

Najrzadsza papuga świata powraca. Tylu piskląt nie było od pół wieku
type: item
date: 2025-12-16T06:55:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: nowa zelandia
subject: papugi
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Krytycznie zagrożona, nielotna papuga kakapo z Nowej Zelandii, zbliża się do najlepszego sezonu lęgowego od 1977 roku. Naukowcy nie kryją ekscytacji – to największy sukces w historii ochrony tego gatunku.
encoded: Kakapo – jedyna na świecie nielotna papuga i jeden z najrzadszych gatunków ptaków na świecie – będzie miała najlepszy sezon lęgowy od 1977 roku. Według szacunków Nowozelandzkiego Departamentu Ochrony Przyrody (DOC) oraz Programu Odbudowy Kakapo, aż 84 samice w wieku rozrodczym mogą przystąpić do lęgów w tym sezonie. Jego początek rozpoczyna się w grudniu. Byłby to bezprecedensowy wynik, najlepszy w całej historii monitoringu tego krytycznie zagrożonego gatunku. Co sprawiło, że kakapo wraca do lęgów? Kakapo są niezwykłe nie tylko dlatego, że należą do najrzadszych zwierząt świata. Są też nielotami, najcięższymi papugami na świecie i prowadzą nocny tryb życia. Dlaczego ich najlepsze lęgi szykują się właśnie teraz? Kluczowym czynnikiem jest wyjątkowy urodzaj owocóq drzew rimu (Dacrydium cupressinum). To gatunek iglastego drzewa, należący do rodzaju obłuszynów. Rośnie tylko w Nowej Zelandii. Owoce te są podstawą diety kakapo w okresie lęgowym. Są też naturalnym sygnałem inicjującym okres godowy papug. A w tym roku zaobserwowano wyjątkowo dużo zawiązków owoców. W 2026 wykluje się najwięcej piskląt Ostatni udany sezon lęgowy miał miejsce w 2022 roku, kiedy wykluło się 57 piskląt. Na początku programu ochrony, w 1995 roku, kakapo były na skraju wyginięcia. Żyło wtedy tylko 51 osobników, w tym zaledwie 20 samic. Dziś globalna populacja liczy około 237–240 ptaków. To wielki sukces, ale nie można jeszcze ogłosić pełnego zwycięstwa: gatunkowi nadal zagraża niska różnorodność genetyczna, podatność na choroby oraz nieregularny cykl rozrodczy. Wciąż znaczenie ma dosłownie każde pisklę. Sezon godowy kakapo Kakapo rozpoczynają gody w okolicach Bożego Narodzenia, z kulminacją w styczniu. Samce zbierają się na tokowiskach i wydają charakterystyczne, niskie buczące dźwięki, które przyciągają samice. Po wyborze partnera samice samodzielnie wysiadują jaja i wychowują młode. Jaja składane są w lutym i marcu, a pisklęta wykluwają się po około miesiącu. Kakapo dożywają sędziwego wieku, naw…

kakapo-4d89aaa.jpg
width: 8640
height: 5488

Ucieczka flaminga z brytyjskiego zoo stała się sensacją. We Francji rozpoczął nowe życie na wolności
type: item
date: 2025-12-14T08:14:20.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: francja
subject: ptaki
subject: wielka brytania
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Na początku listopada z rezerwatu przyrody w Kornwalii uciekł młody flaming. Mimo że Frankie miała przycięte pióra na jednym skrzydle, co teoretycznie uniemożliwiało jej długi lot, pokonała ponad 200 kilometrów i dotarła aż do Francji, gdzie rozpoczęła życie w nowym środowisku.
encoded: Opiekunowie z Paradise Park w Kornwalii nie spodziewali się, że czteromiesięczna Frankie podejmie próbę ucieczki, która wbrew wszelkim przewidywaniom zakończy się sukcesem. Ptaka trzymano w otoczonym murem ogrodzie, a przycięcie piór miało uniemożliwić mu samodzielny lot. Mimo to 2 listopada młody flaming wzbił się w powietrze, przekraczając granice własnych możliwości. Zdumienie pracowników ogrodu szybko przerodziło się w niedowierzanie, gdy kolejne doniesienia o obserwacjach Frankie zaczęły napływać z francuskiej Bretanii. Jej niezwykła podróż stała się jednym z najbardziej zaskakujących i symbolicznych zwierzęcych „ucieczek” ostatnich lat. Ucieczka framinga. Jak Frankie pokonała około 200 km? Frankie opuściła Paradise Park 2 listopada, w chwili gdy wietrzna aura nad Kornwalią sprzyjała niekontrolowanym podmuchom. Zdaniem kuratora ogrodu, Davida Woolcocka, to właśnie wiatr mógł stać się impulsem do ucieczki: „Podejrzewamy, że podczas ćwiczeń została porwana przez podmuch, który wyniósł ją ponad ogrodzenie. A potem ruszyła w drogę”. Młody flaming, mimo przycięcia piór na jednym skrzydle, zdołał wzbić się na tyle wysoko, by kontynuować lot w kierunku otwartego morza. To wyjątkowe zachowanie zaskoczyło opiekunów, ponieważ zabieg przycinania piór zwykle uniemożliwia ptakom dłuższy lot, choć – jak zauważył Woolcock – „nie zawsze uniemożliwia im wzbicie się w powietrze”. Gdy okazało się, że Frankie opuściła teren rezerwatu, rozpoczęto poszukiwania w pobliskich zatokach. Szybko stało się jasne, że flaming nie zatrzymał się w okolicy – kolejne zgłoszenia zaczęły napływać już z północnej Francji. Zaobserwowano ją w Bretanii, co oznacza, że pokonała ponad 160 kilometrów nad morzem, wykorzystując sprzyjające, stabilne wiatry. Pracownicy parku, początkowo zrozpaczeni jej zniknięciem, ostatecznie przyznali, że ulga przeważyła nad obawami. – Wykazała się odpornością i umiejętnościami, które mogą pomóc jej przetrwać w dziczy – mówił Woolcock, podkreślając, że flamingi potrafią p…

zdj-1-b06f6de.jpg
width: 5888
height: 3922

Rajski ptak pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata. Jest dowodem na to, że czarny jest zawsze w modzie
type: item
date: 2025-12-08T07:57:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: kolory
subject: pióra
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Ozdobnik wspaniały – czy to nie nazwa godna najlepszego projektanta? Ten rajski ptak z terenów Nowej Gwinei pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata: a właściwie pomógł sposób, w jaki powstają jego ciemne pióra. Do mody – i przemysłu – przebojem wchodzi wprost inspirowany naturą kolor ultraczarny.
encoded: Odkrycie naukowców z Uniwersytetu Cornella otwiera nowy rozdział w dziedzinie tekstyliów. Dzięki inspiracji wyjątkową strukturą piór ozdobnika wspaniałego opracowali idealnie ultraczarną tkaninę o niespotykanej dotąd głębi i wyjątkowych właściwościach pochłaniania światła. To może zmienić nie tylko modę, ale także technologie solarne czy optykę. A wszystko to przez rajskiego ptaka! Wyjątkowa struktura piór ozdobnika wspaniałego Niektóre rajskie ptaki – a w szczególności ozdobnik wspaniały (Ptiloris magnificus) – stały się przedmiotem intensywnych badań ze względu na swoją intensywną, ekstremalnie rzadką w naturze, absolutnie czarną barwę piór. Wynika ona nie tylko z obecności pigmentu – melaniny – ale przede wszystkim z zaawansowanej, wielopoziomowej struktury mikroskopijnych rozgałęzień na piórach. Ich hierarchiczna budowa pozwala na wielokrotnie odbicia światła wewnątrz pióra i niemal całkowite pochłanianie fotonów. Efekt ten wykorzystują także niektóre gatunki motyli czy ryb głębinowych. Dzięki temu udaje im się uzyskać tzw. „ultraczerń”, która zdaje się pochłaniać wzrok. Jak stworzyć ultraczarną tkaninę? Bez obaw – przy stworzeniu absolutnie czarnego materiału nie ucierpiało żadne zwierzę. Budowa ich piór jedynie zainspirowała naukowców do opracowania procesu uzyskiwania tkaniny. Jak to działa? Na początku białą dzianinę z wełny merynosów barwiono polidopaminą – syntetycznym odpowiednikiem melaniny – która, wnikając głęboko w strukturę włókien, gwarantowała trwałość efektu. Tkanina została następnie poddana obróbce plazmowej w komorze próżniowej, gdzie na powierzchni włókien powstały nanofibryle – mikroskopijne, kolczaste struktury, które znacznie zwiększają powierzchnię zdolną do pochłaniania światła. Zastosowanie najciemniejszej tkaniny świata w modzie i technologii Efekt ultraczerni, uzyskany w wyniku inspiracji rajskim ptakiem, to nowe możliwości nie tylko dla świata mody, ale także branży technologicznej. Jego zastosowanie na wybiegach jest jasne: ultraczar…

GettyImages-157895963-0ac54da.jpg
width: 5100
height: 3311

Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
type: item
date: 2025-12-08T07:01:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wyprawy przyrodnicze
subject: zima
description: Zimowe akcje obywatelskie dla ptaków zyskują w Polsce coraz większą popularność. Sprawdź, gdzie i jak możesz pomóc skrzydlatym sąsiadom – niezależnie od tego, ile masz doświadczenia!
encoded: Spis treści: Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Zimowa edukacja przyrodnicza w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Coraz częściej pojawiają się inicjatywy związane z ochroną ptaków – od obrączkowania w ramach Akcji Karmnik, po zimowe spacery ornitologiczne. Działania te przyciągają nie tylko młodych ludzi, lecz także wszystkich miłośników ornitologii. Dołącz i odkryj, jakie ptaki możesz spotkać w swojej okolicy właśnie zimą. Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Akcja Karmnik to ogólnopolski projekt ornitologiczny, którego głównym celem jest naukowe badanie ptaków zimujących w Polsce poprzez ich odławianie i obrączkowanie. W ramach akcji ornitolodzy, wykorzystując specjalistyczne sieci, łapią ptaki przylatujące do karmników. Następnie są one ważone, mierzone i obrączkowane, po czym wypuszczane na wolność. Dzięki temu zbierany jest cenny materiał naukowy pozwalający lepiej poznać biologię migracji, przeżywalność ptaków oraz wpływ warunków atmosferycznych na ich kondycję. Akcja Karmnik to doskonała okazja, by z bliska przyjrzeć się ptakom żyjącym w naszym sąsiedztwie i poszerzyć wiedzę ornitologiczną, np. w zakresie rozpoznawania gatunków czy prawidłowego dokarmiania. Wydarzenie trwa od początku grudnia do marca. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich chętnych. Można zaprosić znajomych, a nawet całą rodzinę – to świetny sposób na wspólne spędzenie czasu, także przy okazji Mikołajek. Odławianie rozpoczyna się zazwyczaj ok. godziny 7:00–7:30 i trwa do ok. 12:00. Organizatorzy podkreślają, że można dołączyć w dowolnym momencie i zostać tak długo, jak się chce. Szczegóły dotyczące poszczególnych odłowów publikowane są na Facebooku (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę lokalnej organizacji). Przykładowy harmonogram Akcji Karmnik w Szczecinie na sezon 2025/2026 przedstawia się…

obserwowanie-ptakow-zima-GettyImages-2176491729-f44355a.jpg
width: 3943
height: 2630

Te pingwiny masowo umarły z głodu, a my tego nie zauważyliśmy. Zniknęło 95% z nich w ciągu 8 lat
type: item
date: 2025-12-06T13:27:06.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: RPA
subject: wyginięcie gatunków
subject: wymieranie gatunków
subject: zagrożone gatunki
description: Żyjące u wybrzeży RPA pingwiny przylądkowe masowo wymarły z głodu w okresie linienia – wtedy, kiedy były najbardziej bezbronne. Przyczyną ich tragedii jest długa reakcja łańcuchowa całego ekosystemu, a najbardziej przyłożyły się do tego sardynki.
encoded: Szacuje się, że w dwóch najważniejszych koloniach lęgowych pingwinów przylądkowych, czyli na należących do RPA wyspach Dassen i Robben, w ciągu 8 lat wyginęło około 95% ptaków, które w 2004 roku się tam rozmnażały. Drastyczne spadki populacji i masowe przypadki śmierci głodowej pokazują, jak bardzo zwierzęta są wrażliwe na zmiany środowiskowe i działalność człowieka. Czemu umarło tak wiele pingwinów przylądkowych? Pingwiny przylądkowe (Spheniscus demersus) raz do roku przechodzą proces linienia, podczas którego wymieniają wszystkie swoje pióra. W tym okresie, trwającym około 21 dni, ptaki nie mogą polować – utracona warstwa piór pozbawia je izolacji termicznej i charakterystycznej dla tego gatunku wodoodporności. Aby przetrwać ten czas, pingwiny muszą wcześniej zgromadzić zapasy tłuszczu. Od 2004 roku biomasa sardynek (Sardinops sagax) u zachodniego wybrzeża RPA osiągała poniżej 25% swojej maksymalnej obfitości. Tak się składa, że ryby te są głównym pokarmem pingwinów. Brak sardynek równał się braku zapasów tłuszczu nielotów, a to oznaczało niemożliwość regeneracji zmęczonych organizmów i masową śmierć. Czy jest jeszcze szansa na uratowanie pingwinów? W 2024 roku pingwin przylądkowy został oficjalnie sklasyfikowany jako krytycznie zagrożony. Globalny spadek populacji gatunku w ciągu ostatnich 30 lat wyniósł niemal 80%. Chociaż sytuacja zdaje się – i jest! – dramatyczna, naukowcy wskazują, że są jeszcze działania, które mogą pomóc w uratowaniu tych ptaków. Zdaniem ekspertów konieczne jest przede wszystkim odbudowanie zasobów sardynek w kluczowych obszarach żerowania pingwinów. Jednocześnie podkreślają oni, że poprawa rozrodu tych ryb zależy głównie od warunków środowiskowych, takich jak temperatura czy zasolenie wód. Wpływ ma także intensywne rybołówstwo rejonach ich kolonii. Katastrofa ekologiczna u wybrzeży RPA Spadek biomasy sardynek wiąże się z globalnymi zmianami klimatycznymi. Wzrost temperatury i zmiany zasolenia wód u wybrzeży południowej Afryki wpłynęły na p…

GettyImages-1127261084-8ed23b3.jpg
width: 6000
height: 4000

Jak to robią, że nie marzną? Ptasie sposoby na mróz
type: item
date: 2025-12-06T08:55:28.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: mróz
subject: pióra
subject: ptaki
subject: zima
description: Czy ptaki zamarzają zimą? Absolutnie nie! Mają niezwykłe triki na mróz – od zbiorowego ciepła i bezbolesnych stóp w lodzie po funkcjonowanie w −40°C. Oto ich sekrety przetrwania.
encoded: Spis treści Czy ptaki odczuwają zimno? – mechanizmy przetrwania Pióra – indykator zdrowia i wyjątkowy substrat izolacyjny Dlaczego ptaką nie marzną stopy jak u ludzi? Jak ptaki walczą z zimnem – ciepło w liczbach Zima to trudny czas dla ptaków – niskie temperatury i brak jedzenia grożą ich życiu. Dla małych ptaków noc bez schronienia może oznaczać śmierć. Mimo tego potrafią doskonale sobie radzić. Dzięki wyjątkowej budowie piór oraz specjalnym mechanizmom termoregulacji mogą przeżyć zarówno upały powyżej 40°C, jak i mrozy sięgające −40°C. Potrafią znaleźć schronienie w różnych miejscach, tulą się do siebie i stroszą pióra, żeby zatrzymać ciepło. Oto ptasie tajemnice na zimowe przetrwanie. Czy ptaki odczuwają zimno? – mechanizmy przetrwania Ptaki są zwierzętami stałocieplnymi, co oznacza, że utrzymują stałą temperaturę ciała niezależnie od warunków otoczenia. U większości gatunków wynosi ona ok. 41°C, choć u niektórych może sięgać nawet 44°C. Skóra ptaków pokryta jest piórami, które pełnią wiele istotnych funkcji – jedną z najważniejszych jest termoizolacja, chroniąca organizm przed utratą ciepła. Dzięki złożonym mechanizmom adaptacyjnym – fizjologicznym, morfologicznym i behawioralnym, ptaki zasiedliły niemal wszystkie środowiska na Ziemi. Na przykład gatunki pustynne są zdolne żyć i rozmnażać się w miejscach, gdzie temperatura otoczenia może przewyższać ich własną temperaturę ciała. Z kolei ptaki stref umiarkowanych muszą stawiać czoła bardzo niskim temperaturą zimą, które mogą być nawet o 80°C niższe od ich temperatury ciała. Pióra – indykator zdrowia i wyjątkowy substrat izolacyjny Pióra są jedną z charakterystycznych cech ptaków. Umożliwiają im nie tylko latanie, lecz także zapewniają izolację termiczną, dzięki której chronią organizm przed wychłodzeniem oraz przegrzaniem. Są zbudowane z keratyny – tej samej substancji, co ludzkie włosy i paznokcie. W rzeczywistości pióra wyewoluowały najpierw jako ochrona przed utratą ciepła, zanim zaczęły pełnić funkcję lotu. …

3-172f1c7.jpg
width: 6000
height: 3376

Kto ma większe szanse w zderzeniu ptaka z samolotem? Takie kolizje nie są rzadkością
type: item
date: 2025-11-29T11:54:14.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: bezpieczeństwo
subject: lotnictwo
subject: lotniska
subject: ptaki
subject: samoloty
description: Człowiek od zawsze marzył o lataniu, patrząc na ptaki unoszące się nad ziemią. Dziś samoloty przecinają niebo na całym świecie, a ptaki wciąż dzielą z nimi te same przestworza. To opowieść o inspiracji i zderzeniach, które ukształtowały lotnictwo.
encoded: Spis treści Od ptaków do aeronautyki – narodziny lotnictwa Dlaczego lotniska przyciągają ptaki? Ptaki jako wyzwanie dla lotnictwa Najpoważniejsze zderzenia samolotów z ptakami Nowoczesne systemy zapobiegania kolizjom Od wieków ptaki inspirowały człowieka do latania, stając się wzorem dla pierwszych konstrukcji maszyn lotniczych. Od szkiców Leonarda da Vinci, po loty braci Wright, obserwacja ptasiego lotu dała początek aeronautyce. Dziś ptaki i samoloty wciąż dzielą te same przestworza, a każde ich spotkanie może stanowić zagrożenie. Współczesne lotniska stosują zaawansowane systemy – od radarów po sztuczną inteligencję – aby zminimalizować ryzyko kolizji. To niezwykły wyścig natury i technologii, który trwa nieprzerwanie. Od ptaków do aeronautyki – narodziny lotnictwa Od zarania dziejów człowiek marzył o lataniu, a inspiracją do tego dążenia były przede wszystkim ptaki. 17 grudnia 1903 r., w wietrzny dzień w Karolinie Północnej, bracia Orville i Wilbur Wright przeszli do historii, dokonując pierwszego lotu płatowcem wyposażonym w silnik. Sukces Wrightów nie był dziełem przypadku – wynikał z wnikliwej obserwacji natury. To właśnie ptaki dostarczyły im klucza do opracowania systemu sterowania, który odróżnił ich konstrukcję od wszystkich wcześniejszych prób. Choć bracia Wright są uważani za pionierów lotnictwa początku XX w., ich fascynacja ptasim lotem miała swoich poprzedników setki lat wcześniej. Najbardziej znaną postacią badającą aerodynamikę skrzydeł był Leonardo da Vinci – florencki uczony i malarz. Około 1486 r. naszkicował w swoim notatniku projekt ornitoptera – maszyny o rozpiętości skrzydeł ponad 10 m, skonstruowanej z sosnowych belek pokrytych jedwabiem. Leonardo wskazywał ptaki, nietoperze oraz latawce jako główne źródła inspiracji dla swoich koncepcji. Choć jego urządzenie mogło teoretycznie latać, nie generowało wystarczającej mocy, aby unieść się z ziemi. Kolejny kluczowy krok w rozwoju aeronautyki wykonał Otto Lilienthal – niemiecki pilot i pionier lo…

AdobeStock230294709-7c14a57.jpeg
width: 5000
height: 3333

Śmiertelny wirus dziesiątkuje populację jednego z najrzadszych ptaków świata. Ary z filmu „Rio” dopiero niedawno pojawiły się na wolności
type: item
date: 2025-11-28T13:37:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: choroby
subject: dzikie zwierzęta
subject: gatunki
subject: handel zwierzętami
subject: papugi
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
subject: wirusy
description: Ara modra to zjawiskowy, charakterystycznie niebieski gatunek papugi, który większość z nas kojarzy z animowanego filmu „Rio”. Chociaż uważano ją za wymarłą na wolności, to niedawno została reintrodukowana do życia w naturze w rodzimej Brazylii. Rzadkie ptaki mają jednak problem: dziesiątkuje je śmiertelna, nieuleczalna choroba. Czy możemy coś zrobić i czy powinniśmy przywracać wymarłe gatunki?
encoded: Najnowsze doniesienia z Brazylii wskazują na to, że u wszystkich wypuszczonych niedawno osobników ary modrej zdiagnozowano niebezpiecznego circovirusa, powodującego nieuleczalną chorobę. To zagraża przetrwaniu jednego z najrzadszych gatunków papug na świecie, o które od wielu lat rozpaczliwie walczą biolodzy z całego świata. Jaka jest ara modra? Ara modra (Cyanopsitta spixii) to średniej wielkości papuga o charakterystycznych, intensywnie niebieskich piórach. To jedna z najmniejszych ar, której masa sięga 400 gramów. Skóra wokół jadowicie żółtych oczu jest upierzona, a dziób ptaka czarny. Jest brazylijskim endemitem, czyli gatunkiem, który żyje wyłącznie na określonym obszarze. W przypadku ary modrej były to neotropikalne lasy galeriowe północno-wschodniej części Brazylii, dokładniej pogranicza stanów Bahia i Pernambuco. Ich siedliska znajdowały się w miejscach, w których rosły charakterystyczne drzewa Tabebuia aurea. Jak możemy się domyślać, już ich tam nie ma. Czy da się przywrócić arę jej naturalnemu środowisku? Rzadkie papugi zdobyły popularność dzięki filmowi animowanemu „Rio”, w którym główna bohaterka próbowała ocalić swój gatunek. Historia ma nawiązanie do rzeczywistości, ponieważ kilka lat temu ruszył program reintrodukcji tych rzadkich, niegdyś niemal całkowicie wybitych przez człowieka papug w ich naturalnym środowisku. Projekt ten powstał z inicjatywy biologów różnorodnych organizacji z całego świata. Ta historia nie ma jednak dobrego końca. Wirus dziesiątkuje populację bohaterów animacji Od 2019 roku ara modra jest uznawana za gatunek wymarły na wolności. Od kilku lat trwają jednak próby jego przywrócenia. Od 2020 roku w Brazylii wypuszcza się poszczególne osobniki (przywiezione z niemieckich hodowli). Do tej pory „uwolniono” jednak zaledwie 20 osobników, z których przeżyło zaledwie 11. U wszystkich ocalałych testy wykazały obecność circovirusa, który wywołuje chorobę dziobów i piór u papug, ale nie stanowi zagrożenia dla ludzi. – Na tę chorobę nie ma l…

shutterstock1543514624-d450bca.jpg
width: 6000
height: 4000

Te imponujące ptasie pióra mogą zabić. Bażanty ryzykują życiem, by zdobyć samicę
type: item
date: 2025-11-28T06:50:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: pióra
subject: ptaki
subject: rozmnażanie
description: Samce bażanta diamentowego i złocistego to gwiazdy ptasiej estrady, które znane są z robienia prawdziwego show: wszystko po to, by zwabić do siebie partnerki. Ich misterny taniec byłby jednak niczym, gdyby nie tworzące pelerynę wokół szyi kolorowe pióra, którym samice nie mogą się oprzeć. Często ta ozdoba okazuje się jednak gwoździem do ich trumny.
encoded: Wzrok jest kluczowym zmysłem dla ptaków: pomaga znaleźć pożywienie i dostrzegać czyhające drapieżniki. Tym ciekawsze jest to, że niektóre gatunki świadomie decydują się na jego ograniczanie by stawać się… bardziej atrakcyjnymi dla partnerek. Naukowcy przeanalizowali koszt, który ponoszą bażanty za „strojenie się”. Piękne pióra bażanta Bażanty należą do rodziny kurowatych i występują przede wszystkim w Azji, chociaż zawędrowały także na Stary Kontynent – w Polsce najczęściej spotykanym gatunkiem jest bażant zwyczajny (Phasianus colchicus) znany z jaskrawego, metalicznego upierzenia samców. Chociaż występujący u większości ptaków, to dymorfizm płciowy jest szczególnie widoczny właśnie u bażantów: samce są znacznie bardziej barwne i większe od samic, które z kolei przyjmują maskujące barwy zapewniające ochronę podczas wysiadywania jaj. Polski bażant zwyczajny nie popadł jednak w aż tak duży egocentryzm jak bażant złocisty czy diamentowy. Te gatunki posiadają intensywnie czerwone, złote, białe i wzorzyste upierzenie, które w trakcie zalotów formują w wyjątkowe „płaszcze” wokół głowy. Wszystkie bażanty są ptakami średniej wielkości, o długości ciała sięgającej nawet 90 cm, z czego znaczną część stanowi wydłużony ogon. Ich ciało jest dobrze przystosowane do życia na ziemi – mają silne nogi i krótki, zaokrąglony dziób. Widowiskowe zaloty kluczem do sukcesu... i przyczyną zguby Samce wykonują wokół samic widowiskowe pokazy – rozpościerają swoje barwne pióra, wydają charakterystyczne dźwięki i wykonują skomplikowane „tańce”. Samice wybierają partnera na podstawie jakości prezentacji i wyglądu. Tym właśnie zainteresowali się badacze: czy skupienie na urodzie samców ma wpływ na ich przeżywalność? Samce pozostają ślepe na zagrożenia Naukowcy z University of Saint Andrews postanowili zmapować pole widzenia samców i samic bażantów złocistych oraz diamentowych za pomocą badania dna oka. Co się okazało? Barwne pióra układające się w płaszcz, tak charakterystyczne dla tego gatunku, …

GettyImages-2243034994-16bd845.jpg
width: 7166
height: 5374

Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić
type: item
date: 2025-11-25T10:23:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dokarmianie
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Sezon na dokarmianie ptaków już w pełni. Mimo, że Polacy lubią im pomagać, wciąż powszechne są błędy w dokarmianiu. Wystarczy znać kilka prostych zasad, by ptakom skutecznie pomóc przetrwać zimę.
encoded: Dokarmianie ptaków jesienią i zimą może zadecydować o ich przetrwaniu. To też świetny sposób na obserwację przyrody tuż za progiem domu, a nawet w środku miasta. Jak robić to z głową? Odpowiadamy na najczęstsze pytania i wątpliwości. Po pierwsze: dobre miejsce Zanim wysypiemy ptakom pierwszą porcję jedzenia, warto się zastanowić, jak powinien wyglądać karmnik i gdzie go umieścić. Wystarczy na chwilę wczuć się w sytuację ptasich gości, a z łatwością takie miejsce znajdziemy. Ptaki, jak każdy, potrzebują spokoju przy jedzeniu. Karmnik powinien więc stać/wisieć w spokojnym miejscu, z dala od potencjalnych drapieżników (kotów, psów, drapieżnych ptaków), osłonięty od wiatru, przechodzących ludzi, hałasu, jak najdalej od dróg. Powinien też być regularnie sprzątany, aby nie nagromadziły się ptasie odchody, a resztki jedzenia nie zepsuły się. Po drugie: regularność Ptaki są tak inteligentne, że błyskawicznie zapamiętują miejsca z dobrym jedzeniem, a wieść o pełnym karmniku przyciąga coraz to nowe osobniki. Dlatego ważne jest, by dokarmiać systematycznie. Jeśli będziemy regularnie uzupełniać im jedzenie, a nawet robić to w stałych porach – ptaki będą naszymi stałymi gośćmi, mogą nawet czekać na dokładkę. Bardzo ważne jest też dokarmianie do samego końca zimy – to właśnie jej ostatnie tygodnie są dla ptaków najtrudniejsze. Dla każdego coś dobrego: czym dokarmiać różne gatunki? Najwięcej ptaków chętnie zjada różnorodne nasiona, zwłaszcza słonecznika (łuskanego i w łupinach). Nimi przyciągniemy do karmnika m.in. sikory, dzwońce, wróble, mazurki czy grubodzioby. W gotowych mieszankach ziaren znajdują się zwykle także: proso, pszenica, żyto, owies i nasiona traw. Ważne, by były świeże i suche. Zboża są szczególnie lubiane przez gołębie i sierpówki. Cennym uzupełnieniem będą też orzechy: laskowe, włoskie i ziemne niesolone. To atrakcyjny, wysokoenergetyczny pokarm dla wielu gatunków. Kosy i kwiczoły chętnie zjadają też owoce: jabłka, gruszki, jarzębinę, głóg, rokitnik – wyłącznie …

jak-dokarmiac-ptaki-34c55de.jpeg
width: 6400
height: 4292

Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi? Papużki już to rozgryzły i powinniśmy się od nich uczyć
type: item
date: 2025-11-25T08:38:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: papugi
subject: psychologia zwierząt
subject: ptaki
subject: Społeczeństwo
description: Mnicha nizinna ostrożnie bada teren, szanuje przestrzeń osobistą i powoli przekonuje do siebie inne ptaki, zanim przystąpi do odważniejszych interakcji – robi więc więcej niż niektórzy ludzie. Naukowcy dowiedli, że i my mamy się czego uczyć od dobrze wychowanych ptaków, bo potrafią one w błyskawiczny i skuteczny sposób wykształcać przyjaźnie.
encoded: Niektóre papugi ostrożnie testują nowe znajomości, zanim pójdą „na całość”. To zachowanie pozwala im wykształcić trwałe przyjaźnie, uniknąć agresji i innych nieprzyjemności. Naukowcy badający mnichy nizinne udowadniają nam, że ptaki inteligentnie rozwijają więzi społeczne: niekiedy lepiej od ludzi. Jak papugi nawiązują przyjaźnie? Papugi, tak jak ludzie, wykazują silną potrzebę życia w grupie. Ich przyjaźnie nie powstają jednak przypadkowo, lecz są efektem wieloetapowego procesu społecznego, który minimalizuje ryzyko konfliktów. Badania przeprowadzone przez zespół naukowców z University of Cincinnati wykazały, ze mnichy nizinne – gatunek pięknych, zielonkawych papug z Ameryki Południowej – stopniowo zbliżają się do nowych osobników, szanując swoją przestrzeń osobistą, obserwując je z dystansu, a dopiero po jakimś czasie, w przemyślany sposób podejmują ostrożne próby nawiązania kontaktu. Wyniki opublikowali 12 listopada 2025 roku w czasopiśmie „Biology Letters”. Podryw „na papugę” Wygląda na to, że wiele osób szukających nowych znajomości naprawdę mogłoby uczyć się od ptaków. Te w pierwszych etapach relacji kategorycznie unikają bezpośredniego kontaktu fizycznego. Z czasem jednak, gdy pojawia się wzajemne zaufanie, ptaki zaczynają siedzieć bliżej siebie, dotykać się dziobami, a nawet pielęgnować swoje pióra. Brzmi znajomo? To właśnie te drobne, przyjazne gesty budują fundamenty silnych więzi społecznych, których efektem może być wspólne, przyjazne dzielenie przestrzeni, jedzenia a niekiedy nawet tworzenie par lęgowych. Czy zwierzęta mogą się przyjaźnić? Badacze obserwowali zachowania mnichów nizinnych w grupach, dokumentując ponad 179 relacji między nieznanymi sobie osobnikami. Nieznajomi początkowo zachowywali dystans, ale po jakimś czasie dochodziło między nimi nawet do dzielenia się pożywieniem, co w świecie ptaków stanowi wyraz głębokiego zaufania. Analogiczne mechanizmy społeczne zaobserwowano także u nietoperzy. To dowodzi, że – także w świecie zwierząt – kropl…

GettyImages-136658283-215a32e.jpg
width: 2192
height: 1564

Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
type: item
date: 2025-11-20T12:22:47.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ekosystem
subject: gatunki
subject: koty
subject: miasta
subject: owady
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Wydawałoby się, że największym kocim przysmakiem są myszy. Nie jest to jednak prawda: większość udomowionych wąsaczy najczęściej poluje na stawonogi: owady i pająki. Koty chodzą własnymi ścieżkami i mają swoje tajemnice, ale naukowcy postanowili wykorzystać nowatorską metodę, by lepiej poznać ich dokładną dietę. Wykorzystali… social media. Ale nie, koty nie musiały pisać komentarzy.
encoded: Bardzo trudno jest przeanalizować dokładną dietę domowych kotów. Szczególnie w środowisku miejskim znikają one w mozaice uliczek, zajmując się swoimi sprawami. Badacze postanowili wykorzystać media społecznościowe, by lepiej poznać ich zwyczaje, wykorzystać materiały wrzucane przez ich właścicieli i przeprowadzić drobiazgową analizę. Skupili się na TikToku i serwisie iStock. To obserwacja kociego życia „od środka”. Drzemy koty o social media, a one pomagają naukowcom Badacze z uniwersytetu w Campinas w Brazylii przeszukali TikToka i inne popularne social media, analizując ponad 17 000 zdjęć i filmów. Wszystko po to, by poznać „dowody rzeczowe” kocich polowań i sprawdzić, na co te słodkie drapieżniki najczęściej polują. Znaleziono setki aktów drapieżnictwa – łatwiej i szybciej, niż udałoby się wykorzystując konwencjonalne metody badawcze. Odnotowali w sumie 14 odrębnych rzędów stawonogów, które stawały się ofiarami kotów. Najczęstszym przysmakiem były prostoskrzydłe (Orthoptera, czyli rząd obejmujący świerszcze, szarańcze czy popularne w Polsce koniki polne) – stanowiły one 20,7% obserwacji. W 14,5% przypadków ofiarami były pluskwiaki (Hemiptera, takie jak piewiki, które coraz bardziej panoszą się w Polsce), a w 14,4%: karaluchy i terminy (Blattodea). Czy internet prawdę nam powie? Odkrycia naukowców wskazują na to, że koty w środowisku miejskim polują na zaskakująco zróżnicowaną gamę stawonogów. Dane zebrane z mediów społecznościowych wykazały także zarówno pewne podobieństwa, jak i różnice w porównaniu z kocimi upodobaniami opisanymi w literaturze naukowej. Materiały publikowane w internecie są bliżej ich „naturalnego” zachowania. Na co polują koty i jak zagrażają środowisku? Nasze niewinne zwierzaki to prawdziwe maszyny do zabijania. Chociaż zwalczanie owadów potrafi służyć ludziom (ale pająki powinny zostawić w spokoju), to polują także na małe ssaki: myszy, nornice, ryjówki, krety, szczury czy młode króliki. Według badań przeciętny kot żyjący na przedmieściach z…

GettyImages-587830356-f26a1d8.jpg
width: 3872
height: 2592

Na straży nieba. Coraz mniej drapieżników, coraz więcej pytań o przyszłość ekosystemu
type: item
creator: Hanna Zakrzewska
subject: Przyroda
subject: Współpraca reklamowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Obecność ptaków drapieżnych to dowód na równowagę w przyrodzie, a ich znikanie – ostrzeżenie o kryzysie środowiskowym. W odpowiedzi na spadek ich liczebności powstał „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. Fundacja ORLEN, Narodowa Fundacja Ochrony środowiska i UNEP/GRID-Warszawa połączyły siły, by ratować kilka zagrożonych gatunków i przywrócić im przestrzeń do życia.
encoded: Orzeł przedni to symbol siły i majestatu, ale dziś w Polsce żyje zaledwie 30–35 par lęgowych tego gatunku. Podobnie rzadkie są rybołowy, orlików grubodziobych mamy pewnie nie więcej niż tuzin, a gadożerów zaledwie kilka par lęgowych. Ta sytuacja to przede wszystkim efekt zmian środowiskowych. – Największe zagrożenie to działalność człowieka: utrata siedlisk i żerowisk w skutek intensyfikacji rolnictwa, a także obecność gatunków inwazyjnych, takich jak bezlitośnie niszczący lęgi szop pracz – tłumaczy dr Piotr Mikołajczyk, główny specjalista ds. środowiska i bioróżnorodności w UNEP/GRID-Warszawa. Ochrona prawna to początek Choć wszystkie ptaki szponiaste w Polsce są objęte ochroną prawną, nie zwalnia nas to od troski i wysiłków na rzecz utrzymania, a czasem wręcz przetrwania ich populacji. W odpowiedzi na te wyzwania został stworzony „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. To trzyletnia inicjatywa koordynowana przez UNEP/GRID-Warszawa, a wspierana przez Fundację ORLEN. Jej celem jest ochrona oraz odbudowa krajowych populacji takich gatunków jak sokół wędrowny, orzeł przedni, bielik, orlik krzykliwy i rybołów. – Ochrona ptaków szponiastych to dla nas szczególny projekt. Cieszymy się, że dzięki zaangażowaniu naszych partnerów, ekspertów z UNEP/GRID–Warszawa, możemy współpracować w ramach naszego wsparcia dla ochrony bioróżnorodności. To długofalowy projekt, uzupełniający pozostałe inicjatywy na rzecz utrzymania równowagi przyrodniczej – podkreśla Jacek Mazurczak, dyrektor Biura Relacji z Otoczeniem ORLEN. Skuteczna pomoc w terenie W ramach programu prowadzone są działania terenowe: montaż platform lęgowych i wszechstronny monitoring: obrączkowanie, montaż fotopułapek przy gniazdach czy zakładanie nadajników telemetrycznych. Uzupełnieniem są badania genetyczne oraz analizy kolizji z infrastrukturą. Kluczowe jest również wsiedlanie młodych sokołów, które pozwala na przywracanie gatunku w miejscach ich dawnego występowania. Oprócz konkretnych działań ochronnych pro…

AdobeStock1138752533-1f8f9df.jpeg
width: 5472
height: 3648

Najmniejsze ptaki polskie ważą tylko kilka gramów. To puchate perełki naszej fauny
type: item
date: 2025-11-18T10:46:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ptaki
subject: rekordy
description: Mysikróliki to jednocześnie najmniejsze ptaki polskie i całej Europy. Ważą od 5 do 7 gramów i bez trudu mieszczą się w dłoni. Spotkacie je w całej Polsce.
encoded: Spis treści: Najmniejsze ptaki polskie Niezwykłe umiejętności mysikrólików Mysikrólik – co oznacza jego nazwa i skąd się wzięła? Inne najmniejsze ptaki Polski Ważą średnio 6 gramów, a po długim locie lub mroźnej nocy jeszcze mniej. A jednak potrafią pokonywać wielkie odległości i bez problemu przeżyć nawet srogie zimy. Mysikróliki to prawdziwe „żywe srebro” – najmniejsze ptaki polskie i europejskie. Najmniejsze ptaki polskie Długość ciała mysikrólika wynosi zaledwie 8,5–9,5 cm, a masa około 4–7 gramów. Rozpiętość skrzydeł mieści się w granicach 13–16 cm. Pamiętajmy, że wymiary podaje się razem z piórami, więc w tej drobniutkiej puchatej kulce, jaką jest mysikrólik, kryje się jeszcze mniejsze ciałko. Dla porównania – uważany za małego ptaka wróbel zwyczajny może ważyć nawet 40 gramów, czyli prawie 6 razy więcej niż statystyczny mysikrólik. Ubarwienie Charakterystyczną cechą mysikrólika jest złocistożółta pręga na czubku głowy, otoczona czarnymi paskami – u samców pręga jest bardziej jaskrawa niż u samic. Reszta upierzenia jest oliwkowozielona z białawym brzuchem, co pomaga ptakowi doskonale wtopić się w otoczenie. Jego niewielkie, czarne oczka oraz delikatny dziobek dodają mu uroku. Tryb życia Jest ptakiem niezwykle ruchliwym i energicznym. Spędza większość czasu skacząc po gałęziach drzew i krzewów w poszukiwaniu owadów i pajęczaków, które stanowią jego główne pożywienie. W zimie, kiedy dostęp do owadów jest utrudniony, uzupełnia dietę nasionami drzew iglastych. Jest to ptak towarzyski, często widywany w mieszanych stadach z innymi gatunkami (np. sikorami), szczególnie zimą. Występowanie Mysikrólika można spotkać w całej Polsce, choć najliczniej występuje w lasach iglastych, zwłaszcza w borach świerkowych. Preferuje gęste drzewa, gdzie znajduje schronienie i pożywienie. Ze względu na wielkość i tryb życia mysikrólika znacznie łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć. A śpiewa wysoko i głośno, o różnych porach roku, nawet zimą. W Europie jest szeroko rozpowszechniony – od Półw…

Mysikrolik-78ccca4.jpg
width: 5568
height: 3712

Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
type: item
date: 2025-11-18T09:02:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ekologia
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: rybołóstwo
description: Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu St. Andrews wykazały, że pingwiny przylądkowe żerują na tych samych obszarach, po których pływają kutry rybackie. Rybołówstwo przemysłowe na dużą skalę sprawia, że zwierzęta te coraz częściej muszą walczyć o przetrwanie.
encoded: Pingwin przylądkowy lub pingwin toniec (Spheniscus demersus) to samotnik. Zamieszkuje wybrzeża Afryki Południowej i wyspy od Namibii do południowego Mozambiku. Żeruje na morzu polując na małe ryby. Osobniki dorosłe prowadzą osiadły tryb życia. Młode, po uzyskaniu samodzielności, oddalają się od stada. Dopiero po okresie pierzenia wracają i rozmnażają się w kolonii rodzimej. Jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Pingwinom przylądkowym grozi wyginięcie Szkoccy naukowcy z Uniwersytetu St. Andrews na łamach czasopisma „Journal of Applied Ecology” opublikowali właśnie niepokojącą pracę. W artykule po raz pierwszy opisali, jak gospodarka rybacka w bezpośredni sposób stwarza konkurencję i zagrożenie dla konkretnego gatunku, w tym przypadku właśnie pingwina przylądkowego. Badacze przypominają, że populacja tego gatunku spadła o prawie 80% w ciągu ostatnich trzydziestu lat. – Również z powodu konkurowania z lokalnymi rybakami, którzy poławiają sardynki i sardele (ryby szerzej znane jako anchois). To kluczowe pożywienie pingwinów przylądkowych – podkreślają autorzy badania w oświadczeniu. Pingwiny muszą konkurować z kutrami rybackimi o pożywienie Naukowcy w swoim badaniu po raz pierwszy wprowadzili nową miarę w analizie wpływu działalności człowieka na ekosystemy. Nazwali ją „intensywnością nakładania się”. Mierzy ona nie tylko wielkość wspólnej przestrzeni między pingwinami a kutrami rybackimi, ale także liczbę zwierząt faktycznie dotkniętych tym współwystępowaniem. – Chcieliśmy znaleźć lepszy sposób oceny, jak wiele pingwinów jest potencjalnie dotkniętych działalnością rybacką w pobliżu, a nie tylko miejsca, w którym występuje nakładanie się – powiedziała dr Jacqueline Glencross, główna autorka badania ze Szkockiego Instytutu Oceanicznego na Uniwersytecie St. Andrews. Zespół korzystał z danych zebranych na podstawie śledzenia pingwinów na wyspach Robbeneiland i Dassen. Okazało się, że w 2016 roku, czyli w okresie, gdy łączna masa populacji ryb w tamtejszym akwenie była wyr…

zagrozone-pingwiny-1-5ca8fb3.jpg
width: 2250
height: 1500

Przemawianie do mew może sprawić, że nie ukradną ci jedzenia. Nowe spojrzenie na komunikację z ptakami
type: item
date: 2025-11-14T08:39:32.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: eksperyment
subject: komunikacja
subject: ptaki
description: Najnowsze eksperymenty udowadniają, że mewom można... przemówić do rozumu. Ton i sposób mówienia ma realny wpływ na zachowanie tych ptaków i może przesądzić o tym, czy skuszą się na jedzenie. To pierwszy taki przypadek wśród dzikiego gatunku zwierząt, który udowadnia, że odstraszanie nie wymaga przemocy fizycznej.
encoded: Mewy często próbują skraść przekąski nieuważnym spacerowiczom. Naukowcy z Uniwersytetu w Exeter postanowili sprawdzić, jak te inteligentne ptaki reagują na ludzkie głosy i czy można skutecznie zniechęcić je do kradzieży jedynie za pomocą komunikatów głosowych. Wyniki eksperymentu są zaskakujące i pokazują, że w kwestii ptaków wciąż wiele jeszcze pozostało do odkrycia. Jak głos człowieka wpływa na zachowanie mew? Zespół naukowców z brytyjskiego Exeter przeprowadził pionierskie badanie, którego celem było sprawdzenie, jak różne formy komunikacji głosowej wpływają na mewy i czy można dzięki nim – wykorzystując wyjątkową inteligencję tych ptaków – skutecznie odstraszyć je od kradzieży jedzenia. Badacze wyszli z założenia, że mewy srebrzyste żyjące w miastach muszą konkurować z innymi zwierzętami i ludźmi o ograniczone zasoby żywności. Z tego powodu nauczyły się obserwować nasze zachowania i interpretować sygnały, które mogą świadczyć o szansie na zdobycie pożywienia. Ciekawym przykładem tej inteligencji jest zdolność do rozróżniania, kiedy człowiek nie zwraca uwagi na swoje jedzenie – wtedy mewy szybciej podejmują próbę kradzieży. Potrafią także zidentyfikować sygnały zagrożenia, takie jak kontakt wzrokowy, energiczne ruchy czy podniesiony głos. Czy ptaki rozumieją, co się do nich mówi? Eksperyment naukowców polegał na wystawieniu mew na różne bodźce dźwiękowe w obecności pojemnika z frytkami. Gdy ptaki zbliżały się do jedzenia, odtwarzano im trzy nagrania – męskiego głosu wypowiadającego frazę: „Nie, zostaw, to moje jedzenie” spokojnym tonem, tego samego komunikatu w wersji wykrzyczanej oraz neutralnego śpiewu słowika jako próby kontrolnej. W badaniu wzięło udział 61 mew z dziewięciu nadmorskich miast Kornwalii. Wyniki okazały się zaskakujące: niemal połowa mew usłyszawszy krzyk, w ciągu minuty odlatywała od pojemnika z jedzeniem. Gdy odtwarzano im spokojny głos, tylko 15% ptaków odlatywało, jednak większość oddalała się pieszo, pozostając czujna. W trakcie emitowania …

shutterstock441224722-8c247b9.jpg
width: 6016
height: 4016

Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
type: item
date: 2025-11-12T08:57:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: polska
subject: ptaki
description: Orzeł cesarski to prawdziwy włodarz nieba. Jego potężne skrzydła i przenikliwe spojrzenie od wieków budzą podziw ludzi i stanowi symbol władzy w kulturach. Oto fascynująca podróż po świecie największych ptaków drapieżnych.
encoded: Spis treści Orzeł w znaczeniu historycznym Wygląd i cechy rozpoznawcze orła cesarskiego Zasięg występowania i rozmieszczenie Gniazdowanie i wybór siedlisk Dieta orła cesarskiego – co kryje się w menu władcy przestworzy? Podniebna podróż – dokąd orły cesarskie migrują? Orzeł cesarski – majestatyczny drapieżnik o ogromnej rozpiętości skrzydeł, którego zasięg rozciąga się od Europy Środkowej aż po Bajkał. Poluje na zające, sarny, ptaki drapieżne, a nawet sowy, dostosowując dietę do lokalnych warunków. Podczas migracji potrafi pokonywać nawet do 5000 km. Jego populacje są dziś zagrożone wyginięciem, a badania nad biologią, migracjami i dietą pozwalają lepiej zrozumieć potrzeby gatunku i skutecznie planować jego ochronę. Orzeł w znaczeniu historycznym Od czasów starożytnych orzeł uważany był za symbol niebiański, który ze sfery natury przenikał do wielu kultur i religii na całym świecie. Uosabiał zarówno władzę, siłę, potęgę, jak i nieśmiertelność oraz zmartwychwstanie. Grecki filozof Arystoteles widział w nim wyobrażenie świadomości duchowej, a dla Karola Wielkiego – twórcy Świętego Cesarstwa Rzymskiego w VIII wieku – orzeł stał się godłem. Od XIV w. symbolizuje też państwowość Polski. W średniowiecznych bestiariuszach, takich jak „Ashmole Bestiary” lub „Aberdeen Bestiary”, powstałych w Anglii w XIII w., pojawiały się motywy orłów trzymających młode przed słońcem i wyrzucających te, które nie potrafiły patrzeć. Choć w rzeczywistości większość orłów nie wyrzuca zdrowych piskląt z gniazda, przedstawione w manuskryptach sceny niosą bogate znaczenie symboliczne. Motyw ten można interpretować jako symbol siły, czujności i gotowości do stawienia czoła wyzwaniom, który w prosty sposób ukazywał naturalną ideę, że tylko silni i przygotowani przetrwają lub zostaną wybrani. Prof. Jerzy Bralczyk w swoim dziele „Zwierzyniec” wspomina, że dawniej wodzowie brali orła na wojskowe sztandary, a królowie, cesarze i włodarze miast chętnie umieszczali go na wszelkich znakach. To dowód na pr…

AdobeStock532049234-97c0b96.jpeg
width: 5808
height: 3267

Zwierzęta w służbie niepodległości. Jak psy, konie i gołębie pomagały Polakom w walce?
type: item
date: 2025-11-11T08:15:01.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: gołębie
subject: historia polski
subject: konie
subject: psy
subject: ptaki
subject: wojsko
subject: zwierzęta
description: Walka o niepodległość Polski to nie tylko bohaterstwo żołnierzy i konspiratorów. W cieniu wielkich bitew, na liniach frontu i w obozach wojskowych, służyły również zwierzęta – psy, konie i gołębie, które niosły pomoc, ratowały życie i przekazywały wiadomości. Ich lojalność i odwaga sprawiły, że stały się cichymi bohaterami polskiej wolności.
encoded: Historia odzyskania przez Polskę niepodległości zapisała się nazwiskami wielkich dowódców i żołnierzy. Jednak w cieniu tych postaci pozostali ci, którzy nie nosili mundurów, lecz równie wiernie służyli ojczyźnie. Zwierzęta – od wiernych psów, po konie artyleryjskie i gołębie pocztowe – odegrały w tym procesie rolę znacznie większą, niż mogłoby się wydawać. W czasie wojen i powstań pomagały w łączności, transporcie, ratownictwie, a często także w podtrzymywaniu ducha walczących. Dziś, wspominając drogi do niepodległości, warto przypomnieć również te istoty, które z oddaniem towarzyszyły polskim żołnierzom w najtrudniejszych chwilach. Gołębie pocztowe w służbie Polski Podczas trwającego od września 1914 do marca 1915 oblężenia Twierdzy Przemyśl, gdy radiowe szyfry armii austro-węgierskiej zostały złamane, a łączność z dowództwem w Wiedniu praktycznie przestała istnieć, obrońcy musieli sięgnąć po alternatywne sposoby przekazywania informacji. W tej dramatycznej sytuacji nieocenioną rolę odegrały gołębie pocztowe – wysyłane z murów twierdzy i okolicznych punktów kontaktowych, przenosiły meldunki o położeniu wojsk i sytuacji na froncie. Jak podkreślają historycy, to właśnie dzięki nim udało się utrzymać łączność, mimo głodu, wysadzanych fortów i narastającego chaosu oblężenia. Chociaż twierdza ostatecznie upadła, wiadomości, które dotarły do sztabu, pozwalały lepiej koordynować działania i podtrzymywały morale obrońców. Choć w latach 1914–1915 formalnie Polska nie istniała, Galicja (w tym Przemyśl) była jednym z tych miejsc, gdzie Polacy z różnych formacji wojskowych zdobywali doświadczenia i organizacyjne umiejętności, które później okazały się niezbędne w procesie odbudowy niepodległego państwa. Nawet tak skromne działania, jak utrzymanie łączności w warunkach oblężenia, tworzyły fundament pod przyszłe struktury wojskowe i komunikacyjne odrodzonej Polski. Po odzyskaniu niepodległości te doświadczenia zostały zinstytucjonalizowane. 2 kwietnia 1925 roku Sejm II Rzeczypos…

IMG8364-de1d31a.jpeg
width: 3755
height: 2848

Ratunek z nieba: jak komary pomagają ocalić ptaki Hawajów
type: item
date: 2025-11-06T13:30:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: drony
subject: hawaje
subject: komary
subject: malaria
subject: ptaki
description: Ptasia populacja na Hawajach od lat zmniejsza się wskutek zawleczenia tam przenoszących malarię komarów. Po długim czasie eksperymentowania naukowcy znaleźli sposób na uratowanie skrzydlatych endemitów archipelagu. Będą zwalczać komary… komarami.
encoded: W 1826 roku na hawajskich wyspach pojawiły się pierwsze komary. Przypłynęły tam na wielorybniczych statkach i w szybkim tempie rozprzestrzeniły się po całym archipelagu. Początkowo endemiczne gatunki ptaków skryły się przed insektami w wyższych partiach terenu – szczególnie na górzystych wyspach Maui i Kauai. Wraz z globalnym ociepleniem wzrosła jednak temperatura chłodnych i wysokich schronisk, które stały się atrakcyjne także dla komarów. Od tamtej pory ptasia populacja systematycznie się zmniejsza, a naukowcy mają nadzieję, że pewne nowatorskie rozwiązanie pozwoli odbudować endemiczne ptasie populacje. Ptasi kryzys Hawaje zamieszkiwane są przez endemiczne gatunki ptaków z plemienia Drepanidini z podrodziny łuskaczy. Kiedyś, gdy malaria nie była tak rozprzestrzeniona, hawajskie plemię obejmowało aż 50 różnych gatunków. Obecnie liczba ta zmniejszyła się do niespełna 17, z czego większość zagrożona jest wyginięciem. W krytycznej sytuacji znajdują się choćby hawajka szarawa, która praktycznie wyginęła w środowisku naturalnym, czy hawajka modrodzioba, której populacja liczby niespełna 100 sztuk. Ponieważ komary nie są rodzimymi owadami dla Hawajów, ptaki, które ewoluowały w izolacji, nie są genetycznie uodpornione na przenoszoną przez nie malarię. Choroba dosięga endemiczne gatunki, mocno zmniejszając ich populacje. Spadek liczby hawajskich ptaków może prowadzić do dalszych zaburzeń ekosystemu. Zwierzęta te są bowiem ważnymi roznosicielami nasion i mają istotny wpływ na zachowanie struktury lasów. Z komarami przeciwko komarom – jak naukowcy walczą ze spadkiem ptasiej populacji? Tradycyjne metody zwalczania komarów (takie jak stosowanie pestycydów) na terenie tak dużym i nieregularnie ukształtowanym jak Hawaje zawodzą. Chemiczne rozwiązania po pierwsze są trudne do skutecznego zastosowania na całym terenie, a do tego mogą szkodzić innym – równie ważnym jak ptaki –rodzimym gatunkom owadów. Na pomoc naukowcom przyszła technika „niekompatybilnych owadów” (z ang. Incompati…

shutterstock1048847093-581a34c.jpg
width: 2443
height: 1745

Ptasia grypa dziesiątkuje dzikie ptaki w Niemczech. Żurawie padają masowo
type: item
date: 2025-10-30T09:00:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: grypa
subject: niemcy
subject: ptaki
subject: żurawie
description: W Niemczech zapanował dramatyczny kryzys związany z ptasią grypą. Dziesiątki tysięcy dzikich ptaków, w tym żurawi, ginie w zastraszającym tempie. Eksperci ostrzegają: to dopiero początek – szczyt ptasiej migracji jeszcze przed nami.
encoded: Niemcy stoją w obliczu poważnego kryzysu. Od początku września 2025 r. odnotowano już 131 przypadków ptasiej grypy u dzikiego ptactwa. Szczególnie dotknięta została Brandenburgia, gdzie w samym tylko powiecie Ostprignitz-Ruppin padło około 1200 dzikich ptaków. Według Instytutu Friedricha Loefflera (FLI), w laboratoriach potwierdzono obecność wirusa H5N1 u około 160 dzikich ptaków, ale rzeczywista liczba ofiar jest wielokrotnie wyższa. Wirus sieje spustoszenie zwłaszcza wśród żurawi. Obszary takie jak jezioro w Linum i okolice Fehrbellin zamieniły się w miejsca masowej śmierci dzikiego ptactwa. Służby zbierające martwe ptaki nie nadążają z utylizacją. Ptasia grypa dziesiątkuje dzikie ptaki Oprócz żurawi, ptasia grypa zbiera tragiczne żniwo również wśród dzikich gęsi i kaczek. Eksperci ostrzegają, że najgorsze dopiero przed nami, ponieważ szczyt migracji ptaków dopiero się zbliża. Instytut FLI wskazuje na wyjątkowo szybkie tempo rozprzestrzeniania się tegorocznej fali wirusa. Dziko żyjące kaczki, będące naturalnymi nosicielami łagodniejszych szczepów wirusa, odgrywają istotną rolę w przenoszeniu zakażeń. Po dostaniu się do ferm drobiu wirus może mutować do postaci wysoce zjadliwej. Martwe ptaki zbierane z jezior i lasów: służby nie nadążają Wolontariusze i służby weterynaryjne podejmują ogromny wysiłek w celu zebrania martwego ptactwa z terenów objętych epidemią. Martwe żurawie są transportowane do utylizacji. Widok setek ciał dzikich ptaków na brzegach jezior i w lasach jest, według lokalnych relacji, „przygnębiający i obciążający psychicznie”. Pracownicy ochrony środowiska prowadzą działania m.in. w rejonie jeziora Linum w Brandenburgii. Starosta powiatu Ostprignitz-Ruppin, Rald Reinhardt, potwierdził dramatyczną skalę sytuacji. Wrony, ludzie i sprzęt – tak rozprzestrzenia się wirus Według danych FLI, wirus H5N1 może być przenoszony nie tylko poprzez bezpośredni kontakt między ptakami. Istnieje wysokie ryzyko transmisji wirusa przez ludzi – na obuwiu, ubraniach czy …

GettyImages-2242248210-9f99d8d.jpg
width: 2121
height: 1414

Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
type: item
date: 2025-10-29T14:09:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: bociany
subject: migracje
subject: polska
subject: ptaki
description: Polski bocian czarny, jak większość podobnych mu ptaków, wraz z końcem lata wybrał się w podróż do ciepłych krajów. Zmierzał do Nigerii, jednak nie poszedł na łatwiznę: zrezygnował z bezpiecznej drogi lądowej i w ciągu kilkunastu godzin przemierzył całe Morze Śródziemne, a następnie Saharę. To opowieść o wielkiej determinacji bociana z Kutna.
encoded: Migracje ptaków zawsze fascynują naukowców i miłośników przyrody, jednak niektóre podróże zdumiewają bardziej niż inne. Przykład bociana czarnego z województwa łódzkiego, który wyruszył w niezwykłą, niebezpieczną podróż do Nigerii pokazuje, jak wytrzymałe i kreatywne potrafią być te ptaki. Skrzydlaty Polak udowadnia, że zuchwałość popłaca. Którędy bociany latają do Afryki? Typowe trasy bocianów czarnych przebiegają w dwóch głównych korytarzach: zachodnim (prowadzącym przez cieśninę Gibraltarską) oraz wschodnim (przez turecką cieśninę Bosfor). Większość bocianów wybiera dłuższe trasy, ale prowadzące nad lądem. Unikają w ten sposób przelotu nad otwartym morzem, gdzie brak prądów termicznych utrudnia lot szybowcowy i zmusza ptaki do wyczerpującego lotu aktywnego. Polski bocian, jak wszyscy nasi rodacy, nie idzie jednak na łatwiznę. Nietypowy lot bociana z Kutna Bocian z Nadleśnictwa Kutno wybrał inną drogę. Skusił go nietypowy szlak południowy i postanowił pójść na skróty – przeprawić się bezpośrednio przez Morze Śródziemne z Grecji do Libii, a następnie przez sam środek Sahary. Trasa, na którą się zdecydował, liczyła sobie 6500 km. Szczególnie zaskakujący dla badaczy był odcinek przeprawy przez morze. Obejmował on nieprzerwany, 17-godzinny lot na długości 500 km, także nocą. Taki długi przelot nad otwartą wodą jest rzadkością w świecie bocianów, a większość ptaków nie przeżywa tego rodzaju eskapady. Nasz bocian wykorzystał lot ślizgowy – leciał nisko nad wodą i z niewielką prędkością, wykorzystując nieliczne prądy wypiętrzające powietrze powstające na styku różnych temperatur wody i powietrza. Piekące słońce pustyni Po walce z morzem czekało go palące słońce pustyni i 11-dniowa przeprawa przez Saharę. Tam użył kominów powietrznych, które pozwalały mu szybować na dużych wysokościach. Im wyżej znajduje się ptak, tym chłodniejsze są warunki atmosferyczne, co zmniejsza ryzyko przegrzania i odwodnienia. Bociany czarne stosują strategię krótkich postojów na odpoczynek i żer…

FABRIC-KOLAZ-32-16-e6e4fb2.jpg
width: 2700
height: 1800

Jonathan Slaght ruszył tropem najrzadszej sowy świata. Taki ptak to prawdziwy unikat
type: item
date: 2025-10-29T06:50:39.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ptaki
subject: sowy
description: Ketupa, czyli puchacz japoński, to jedna z najmniej poznanych sów świata. Amerykański biolog Jonathan C. Slaght postanowił wyruszyć do Primorja, by zbadać jej siedliska i stworzyć plan ochrony tego zagrożonego gatunku.
encoded: Spis treści: Dlaczego wybrałem ketupy? Kulisy decyzji badawczej W dół rzeki – w poszukiwaniu ketup Jak wygląda gniazdo ketup Ochrona puchacza japońskiego Jonathan C. Slaght, amerykański biolog i miłośnik przyrody, wyrusza w głąb rosyjskiego Kraju Nadmorskiego, by jako pierwszy dokładnie zbadać ketupy Bubo blakistoni i opracować strategię ich ochrony. Wraz z zespołem lokalnych ekspertów przemierza skutą lodem tajgę, pokonuje rwące rzeki, śpi w opuszczonych chatach i rozkłada sieci wśród śnieżyc – wszystko po to, by odnaleźć i oznakować te niezwykłe ptaki. Poniżej publikujemy fragmenty książki „Sowy z dalekiego wschodu” Jonathana C. Slaighta. Ta niezwykła publikacja ukazała się właśnie w polskim przekładzie na łamach wydawnictwa PWN. Dlaczego wybrałem ketupy? Kulisy decyzji badawczej W roku 2005 ukończyłem studia na Uniwersytecie Minnesoty. Tematem mojej pracy magisterskiej był wpływ eksploatacji lasów Primorja na ptaki śpiewające. Szukając intensywnie tematyki doktoratu, bardzo chciałem związać ją z tym samym regionem. Interesowały mnie najszersze ujęcia problematyki ochrony przyrody, szybko jednak zawęziłem je do żurawi białogłowych Grus monacha i ketup – sów rybożernych. Były to najmniej zbadane i najbardziej charyzmatyczne ptaki tego regionu. Bardziej przyciągały mnie ketupy, lecz wobec braku informacji o nich, obawiałem się, że są zbyt rzadkie do badań naukowych. Rozmyślając o tym, wędrowałem pieszo przez kilka dni w rejonie bagien modrzewiowych. Z początku krajobraz ten wydawał mi się uroczy, lecz po pewnym czasie, gdy nie było się gdzie schować, rozbolała mnie głowa od agresywnego zapachu bagna, a kiedy pojawiły się całe chmary tnących niemiłosiernie owadów, miałem go już dość. I wtedy doznałem olśnienia: to jest przecież siedlisko żurawia białogłowego. Ketupy są wprawdzie rzadkie, więc inwestowanie energii i czasu w ich badania może być ryzykowne, ale przynajmniej nie będę musiał przez następnych pięć lat włóczyć się po bagnach modrzewiowych. W tym momencie po…

Jonathan-C.-Slaght-z-puchaczem-japonskim-zr.-Facebook-7ce47fb.jpg
width: 1944
height: 1296

Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
type: item
date: 2025-10-25T07:56:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: psychologia zwierząt
subject: ptaki
subject: ryby
description: Czy to możliwe, że niektóre zwierzęta mogą padać ofiarą złudzeń optycznych podobnie jak ludzie? Naukowcy przeprowadzili nietypowy eksperyment z udziałem ryb i ptaków. Zastosowano prosty wizualny trik, znany z psychologii człowieka. Rezultat badań określono jako „uderzający”.
encoded: Czy kiedykolwiek patrzyłeś na dwa koła o dokładnie tej samej wielkości i przysiągłeś, że jedno jest większe? Gdy umieścimy koło wśród innych mniejszych kół – wydaje się większe, a gdy wśród większych – skurczy się na naszych oczach. To tzw. iluzja Ebbinghausa, klasyczny przykład tego, jak kontekst może kształtować to, co widzimy. Dr Maria Santacà z Wydziału Biologii Behawioralnej i Kognitywnej na Uniwersytecie Wiedeńskim poddała tej próbie… ptaki i ryby. Ekspertka bada powiązanie złudzeń wzrokowych z ewolucyjnymi korzeniami percepcji. Zastanawia ją to, czy podobieństwa i różnice między gatunkami odzwierciedlają wspólne pochodzenie i złożoność neuronalną, czy też unikatowe adaptacje do środowisk ekologicznych i społecznych. Ryby kontra ptaki: dwa światy widzenia W eksperymencie wzięły udział dwa bardzo różne gatunki: ryba gupik (Poecilia reticulata) i gołąb (Streptopelia risoria). Gupiki zamieszkują płytkie tropikalne strumienie pełne migoczącego światła, gęstej roślinności i nieprzewidywalnych drapieżników. Ich przetrwanie zależy od szybkich decyzji: wyboru partnera, dołączenia do ławic i ucieczki przed zagrożeniami. W tak urozmaiconym świecie możliwość oceny względnej wielkości może być kluczowa. Z kolei w przypadku gołębi (Streptopelia risoria) mamy do czynienia z lądowymi ptakami spożywającymi ziarno. Spędzają większość czasu na dziobaniu małych nasion rozrzuconych na ziemi. Precyzja i dbałość o szczegóły mogą być ważniejsze niż analiza otoczenia. Co więcej, ich widzenie obuoczne pozwala im na trafną ocenę odległości i rozmiaru w zupełnie innym kontekście. Kręgi złudzenia W eksperymentach naukowcy układali karmę w formie kręgów. Wyniki były uderzające: gupiki konsekwentnie ulegały iluzji. Gdy pokarm był otoczony mniejszymi kręgami, gupiki wybierały go częściej, jakby rzeczywiście był większy i było go więcej. Ich percepcja była bardzo podobna do percepcji ludzi. U ptaków sytuacja wyglądała jednak inaczej. Na poziomie grupy nie wykazywały one wyraźnej podatności n…

shutterstock2454094853-938a1fd.jpg
width: 10000
height: 5625

Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
type: item
date: 2025-10-24T13:59:53.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: polska
subject: ptaki
description: Październik uraczył nas prawdziwym spektaklem natury – a przecież jeszcze trwa. Tegoroczna migracja ptaków to prawdziwy wysyp wyjątkowych obserwacji. Najwięcej rzadkich ptaków zaobserwowano na wybrzeżu.
encoded: Ostatnie tygodnie rozgrzały portale ornitologiczne do czerwoności. Co i rusz donoszą o obserwacjach bardzo rzadkich w Polsce ptaków, niektórych widzianych tylko kilka razy w historii. To oczywiście sprawa trwającej jesiennej migracji ptaków, która nie wszystkim z nich wychodzi zgodnie z planem. Oto najciekawsze obserwacje ptaków, które „zboczyły z kursu”. Markaczka amerykańska w Krynicy Morskiej Ta piękna kaczka z żółtym dziobem występuje w Ameryce Północnej, ale i na dalekim, północnym wschodzie Rosji. Gniazduje m.in. na słodkowodnych jeziorach tundry Alaski i północnej Kanady. Zimuje na wybrzeżach Atlantyku i Pacyfiku Ameryki Północnej, często w dużych stadach. W Europie pojawia się sporadycznie jako zalatujący, rzadki gość. Tymczasem samiec tego gatunku od 13 października przebywał w Polsce – przez kolejne dni widziało do wielu obserwatorów w punkcie Drapolicz w Krynicy Morskiej. To 21. stwierdzenie markaczki amerykańskiej w Polsce. Ostatnia potwierdzona obserwacja samca pochodzi z 23 października. Świstunki szturmują Półwysep Helski Maleństwa z dalekiej Azji – świstunka ałtajska i świstunka złotawa – pojawiły się na Helu. Ptaszki zaobserwowali m.in. Mikołaj Rowicki, Tobiasz Gorczyca i Paweł Szymański z grupy RBA Poland. Według portalu Clanga.com to dopiero 17. stwierdzenie świstunki ałtajskiej w Polsce. „Na Półwyspie Helskim wysyp rzadkich świstunek (dziś obserwowano tam najprawdopodobniej rekordowe 4 osobniki świstunki ałtajskiej, to odpowiednio 16., 17., 18. i 19. stwierdzenia w Polsce, jeden ptak był już tam obserwowany wczoraj) oraz pierwszą tej jesieni świstunkę złotawą (Antoni Ostoja-Lniski). Gratulacje!” – informuje z entuzjazmem Birding Poland. Oba gatunki to żywiołowe, małe ptaki występujące w Azji (Rosji, Kazachstanie, Uzbekistanie, Afganistanie, Nepalu, Chinach). Zasięg świstunki złotawej to tylko Daleki Wschód. Tym bardziej dziwi i cieszy jej pojawienie się w Polsce. Pierwiosnek syberyjski też lubi Hel Tego malucha z Syberii zaobserwowano aż na Helu.…

shutterstock2652974159-6dc8d19.jpg
width: 4561
height: 3041

Gdzie i jak polskie ptaki śpią jesienią? Zaskakujące strategie przetrwania nocy
type: item
date: 2025-10-22T08:00:57.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: polska
subject: ptaki
description: Kiedy my zasypiamy, ptaki prowadzą własne, nocne życie. Jedne wyruszają w drogę, inne pozostają blisko domu, czekając na świt. Każdy musi odpoczywać i mają swoje sposoby. Jak to robią i czy potrafią „drzemać” na skrzydłach? Oto, jak tyka jesienny zegar ptaków.
encoded: Spis treści: Nocne życie wróbla – gdzie śpi nasz miejski sąsiad? Czy bociany śpią podczas jesiennej migracji? Kierunek Afryka – jak jerzyki odpoczywają w locie? Jesień w przyrodzie to czas przygotowań do zimy – zwierzęta gromadzą zapasy, drzewa tracą liście, a ptaki odlatują. Każdy organizm potrzebuje odpoczynku, również ptaki. Wróble skrywają się w krzewach, bociany nocują na drzewach lub budynkach, a jerzyki potrafią odpoczywać w locie podczas migracji. Każdy ma unikalny sposób na nocny spoczynek i regenerację. Oto tajemnice nocnego odpoczynku ptaków. Nocne życie wróbla – gdzie śpi nasz miejski sąsiad? Wróbel domowy (Passer domesticus) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych ptaków na świecie. W bliskim sąsiedztwie człowieka odniósł spektakularny sukces – stał się symbolem miejskiej przyrody i jednocześnie jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków globu. W historii awifauny zapisał się zarówno jako niezwykły podróżnik, kolonizujący kontynenty niemal wszędzie, gdzie pojawił się człowiek, jak i jako „szkodnik”, którego prześladowano – choćby w Chinach w XX w., co przyniosło tragiczne skutki również dla ludzkiej populacji. Z relacji dawnych ornitologów, że jeszcze w latach 60. XX w. wróble były niemal wszechobecne, szczególnie w miastach. Ich populacja dynamicznie rosła mimo licznych drapieżników, a miejsc do gniazdowania nie brakowało. Stare, nieremontowane kamienice, z licznymi szczelina i otworami, stanowiły doskonałe lokum. Minęły dziesięciolecia i krajobraz miejski zmienił się nie do poznania. Budynki zyskały nowe elewacje, szczeliny zniknęły, a miejską zieleń ograniczono do minimum, a wraz z tym nastał czas szkła i betonu. Wróble zaczęły znikać z centrów miast. Gdzie więc spędzają noce te, które wciąż pozostają naszymi sąsiadami? Wróble to ptaki stadne i najbardziej aktywne w ciągu dnia. Gdy zapada zmrok, szukają schronienia w gęstych krzewach, żywopłotach lub na drzewach, gdzie chronią się przed wiatrem i drapieżnikami. Nocą nie żerują, a jedynie odpoczy…

shutterstock2227591115-fd21e62.jpg
width: 3724
height: 2724