National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-11T06:50:16.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Niewidzialny porządek na wiosennym niebie. Kalendarz ptasich przylotów się zmienia
items: Byłem w najstarszej stacji badawczej w Polsce. Tak wygląda świat ptaków z bliska
items: Egipskie ptaki zalewają Europę. Ich obecność zagraża naszej przyrodzie
items: Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
items: Doñana jest wymarzonym miejscem do obserwacji ptaków. Są tu też pustynie i dzikie konie
items: 18 tysięcy kilometrów na „jednym baku”. Ten mały ptak doskonale radzi sobie bez jedzenia nad Saharą
items: Kukułki jednak nie przynoszą jaj do gniazd innych ptaków? Ornitolodzy obalają długoletni mit
items: Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
items: Niepełnosprawna papuga Bruce z Nowej Zelandii stała się samcem alfa. Wszystko dzięki niezwykłemu stylowi walki
items: Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
items: Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
items: To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
items: Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
items: Polowanie na rzadki gatunek. Dlaczego w Polsce wciąż ginie gęś zbożowa?
items: Historyczny rekord kākāpō. Sezon 2026 to przełom w ratowaniu najrzadszej papugi świata
items: Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
items: Nie doceniamy gołębi. Ich system nawigacji jest lepszy niż GPS
items: Zobacz świat oczami bociana. Unikatowy projekt polskich naukowców
items: Ponad 280 gatunków w jednym miejscu. W „Ujściu Warty” zaczął się niezwykły ptasi festiwal
items: Ptaki też potrzebują czułości. Delikatny dotyk sprawia, że kurczęta są szczęśliwsze
items: Chłopiec z Lombardii zarażony ptasią grypą. To pierwszy przypadek w Europie
items: Kolibry i pszczoły też spożywają alkohol. Krążą wśród nas pijane zapylacze?
items: Polskie sikorki wykładają swoje gniazda niedopałkami papierosów. Mają one chronić pisklęta
items: Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
items: Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę

Niewidzialny porządek na wiosennym niebie. Kalendarz ptasich przylotów się zmienia
type: item
date: 2026-05-11T08:59:08.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Każdej wiosny nad Polską pojawia się niewidzialny porządek, według którego ptaki wracają z zimowisk. Jedne przybywają, gdy śnieg dopiero znika z pól, inne dopiero wtedy, gdy wiosna jest już dobrze wyczuwalna. Czy ten rytm natury da się odczytać jak kalendarz wpisany w przyrodę?
encoded: Spis treści: Żurawie dawniej i dziś Czas, gdy bociany ruszają w drogę Kiedy kukułka zaczyna kukać Wiosenny powrót ptaków od wieków fascynował obserwatorów przyrody i stał się przedmiotem zarówno dawnych wierzeń, jak i współczesnych badań. Żurawie, bociany i kukułki pojawiają się w Polsce w różnym, choć zbliżonym czasie, tworząc swoisty „kalendarz przylotów”. Dawniej ich pojawienie się interpretowano jako znaki i wróżby, dziś wiemy, że za tym rytmem stoją precyzyjne mechanizmy migracyjne oraz zmiany klimatyczne. Obserwacje pozwalają zauważyć, że terminy przylotów niektórych gatunków ulegają stopniowym przesunięciom, podczas gdy inne pozostają względnie niezmienne od lat. Żurawie dawniej i dziś Już w 1882 r. Władysław Taczanowski w „Ptakach krajowych” zauważył, że termin wiosennego przylotu żurawi (Grus grus) zależy od początku wiosny, co wskazuje na istotny wpływ warunków pogodowych. Odnotował on pierwsze obserwacje tych ptaków w Polsce 3 kwietnia 1845 r. oraz 1 marca 1848 r. Z kolei ostatnie jesienne obserwacje przypadały na październik i początek listopada. Po przylocie żurawie przystępują do lęgów – część par już na początku kwietnia, inne dopiero pod koniec miesiąca. Ponad sto lat później, w 1975 r., prof. Jan Pinowski w książce „O ptakach” opisywał kierunki wędrówek żurawi w Polsce. Zwracał uwagę, że ptaki z północno-zachodniej części kraju migrują na zachód (prawdopodobnie Europy), natomiast populacje z południowo-wschodniej Polski kierują się bezpośrednio na południe. Wiosenny przelot tego gatunku odbywał się wtedy zwykle w marcu i trwał w zależności od warunków pogodowych do ok. 20 kwietnia. Pinowski podkreślał również, że żurawie zimują w północnej Afryce, choć ich trasy przelotów nie były wówczas dokładnie poznane. Dziś, po niemal 200 latach obserwacji, wiemy znacznie więcej. Dane z lat 1984–2020 pokazują, że żurawie przylatują do Polski wyraźnie wcześniej niż dawniej – średnia data wiosennego przylotu np. na Mazowszu przypada już na 20 lutego. Jesienią nat…

2-1215881.jpg
width: 6000
height: 3376

Byłem w najstarszej stacji badawczej w Polsce. Tak wygląda świat ptaków z bliska
type: item
date: 2026-05-11T07:02:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: ochrona przyrody
subject: półwysep helski
subject: ptaki
description: Cienkie sieci w nadmorskim lesie zdradzają, że dzieje się tu coś wyjątkowego. To właśnie na Helu działa Akcja Bałtycka, gdzie od dekad bada się ptasie migracje. Każdy zaobrączkowany ptak to kolejna historia do odkrycia.
encoded: Spis treści: Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Wędrówki ptaków a zmiana klimatu 60 lat badań Akcji Bałtyckiej. Niekończąca się opowieść Mój dzień wśród ptaków. Opowieści z terenu Jesienią 1960 roku kilku przyjaciół rozstawiło 10 sieci ornitologicznych na wybrzeżu Bałtyku. Złapali i zaobrączkowali ponad tysiąc ptaków. Rok później powtórzyli badania i uzyskali jeszcze lepsze wyniki. To właśnie te pierwsze, obiecujące próby dały początek jednej z największych i najdłużej prowadzonych akcji obrączkowania ptaków na świecie – Akcji Bałtyckiej. Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Pierwsza Terenowa Stacja Obrączkowania Ptaków powstała w Górkach Wschodnich na Wyspie Sobieszewskiej, na terenie dzisiejszego rezerwatu przyrody Ptasi Raj. Działała ona głównie jesienią w latach 1960–1962. Już w 1961 r. funkcjonowało łącznie 6 takich stacji, w tym także te, które istnieją do dziś, m.in. Bukowo-Kopań, Mierzeja Wiślana i Hel. Początkowo Akcja Bałtycka była opisywana w notatkach jako „Sprawozdanie z akcji terenowej Koła Naukowego Biologów U.W.”. Pierwsze obserwacje zapisywano w zwykłym, 32-kartkowym zeszycie, a pierwszym zaobrączkowanym ptakiem był biegus malutki (Calidris minuta), który otrzymał numer H1439. Prawdopodobnie został schwytany przypadkowo podczas wieczornego przygotowywania sieci i pułapek na kolejny dzień. Na okładce zeszytu widniał napis „Ptaki złapane w siatki (Górki Wschodnie, 11–24 IX 1960)”. Następnego dnia, przed wschodem słońca, rozpoczęto chwytanie ptaków. Pierwszym schwytanym tego dnia gatunkiem był rudzik (Erithacus rubecula), który trafił do sieci o godzinie 6:45. Ten moment uznaje się dziś za symboliczny początek Akcji Bałtyckiej, a sam rudzik stał się jej symbolem i do dziś widnieje w jej logo. Pierwszego dnia badań schwytano łącznie 21 ptaków należących do 7 gatunków. Były to m.in. biegusy zmienne (Calidris alpina), rudziki, gajówki (Sylvia borin), pleszki (Phoenicurus phoenicurus), piegże (Curruca curruca), trznadle (Emberiza citrinella) or…

5-920cef8.jpg
width: 6187
height: 3480

Egipskie ptaki zalewają Europę. Ich obecność zagraża naszej przyrodzie
type: item
date: 2026-05-05T10:40:07.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: europa
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Ptaki, które niegdyś czczono nad Nilem jako symbol boga Tota, dziś coraz liczniej pojawiają się w Europie. Choć ich egzotyczny wygląd budzi ciekawość, gwałtowna ekspansja tego gatunku budzi poważne obawy przyrodników.
encoded: Spis treści: Egipski symbol czy europejski intruz? Ibisy czczone a zmiany klimatu Zwierzęta z przesłaniem Ibis czczony przyciąga uwagę nie tylko ogromnym dziobem, ale i swoją nazwą. Ta, jak się okazuje, nie jest do końca przypadkowa. Ptak był symbolem boga Tota, patrona mądrości i pisma w starożytnym Egipcie. Przedstawicieli tego gatunku ceniono tak bardzo, że po śmierci poddawano je mumifikacji i składano w ofierze bogom. Dlaczego akurat ibisy czczone? Być może chodziło o ich charakterystyczny biały płaszcz piór i czarną głowę. Z takim wyglądem wyróżniały się w egipskim krajobrazie, gdzie zamieszkiwały podmokłe tereny Nilu. Egipski symbol czy europejski intruz? Obecnie ibisy czczone kojarzą się już nie tylko z Egiptem. Ptaki te coraz liczniej rozprzestrzeniają się w Europie, szczególnie we Włoszech, Francji, Holandii i Portugalii. Pojedyncze okazy zaobserwowano również w Polsce. Jak to możliwe? Dawni ptasi święci znad Nilu prawdopodobnie pouciekali z hodowli lub ogrodów zoologicznych, a następnie zaadaptowali się do nowych warunków środowiskowych. I choć brzmi to jak powód do dumy, ich ekspansja wiąże się z poważnymi konsekwencjami dla europejskiej fauny. Ibisy czczone żywią się m.in. jajami i pisklętami innych ptaków, drobnymi ssakami czy płazami. Ich obecność może zakłócać delikatną równowagę ekosystemów wodno-błotnych. Są zagrożeniem dla gatunków chronionych, takich jak rybitwy czy czaple. Dodatkowo ptaki te konkurują o miejsca lęgowe z rodzimymi gatunkami, wypierając je z naturalnych siedlisk. Ibisy czczone a zmiany klimatu Lokalne ocieplenie i łagodniejsze zimy mogą sprzyjać dalszej ekspansji ibisów czczonych na północ Europy. Ptaki te są wytrzymałe i potrafią dostosować się do nowych warunków życia. I właśnie dlatego ich populacja tak szybko rośnie. Eksperci podkreślają, że monitorowanie i kontrola liczebności ibisów czczonych są kluczowe dla ochrony lokalnej przyrody. Działania te mogą obejmować ograniczanie miejsc lęgowych ptaków czy programy edukacyjne, uś…

ibis-czczony-9b0f7ba.jpg
width: 4256
height: 2832

Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
type: item
date: 2026-05-04T06:58:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: biebrza
subject: biebrzański park narodowy
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: parki narodowe
subject: podlasie
subject: ptaki
description: Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
encoded: Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w…

3-82c1a17.jpg
width: 6192
height: 3480

Doñana jest wymarzonym miejscem do obserwacji ptaków. Są tu też pustynie i dzikie konie
type: item
date: 2026-05-03T13:14:34.000Z
creator: Piotr Trybalski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: andaluzja
subject: hiszpania
subject: parki narodowe
subject: ptaki
subject: pustynie
description: To jeden z najważniejszych rezerwatów dzikiej przyrody w Europie. Doñana to spotkanie z ruchomymi wydmami, rysiami, dzikimi końmi i orlikami.
encoded: Spis treści: Skansen historii Przystanek dla orlików Po parku wierzchem Doñana – informacje praktyczne Niewielki prom wysadził mnie na drugim brzegu rzeki Gwadalkiwir. Za plecami ucichło miasto Sanlúcar de Barrameda, a po chwili cisza zabrała też dźwięk promowych silników. W tym czasie moje uszy zajął szum piasku – wiatr przesypywał go przez nadbrzeżne zarośla i kępki traw makia. Wpatrywałem się w czubki własnych butów i zastanawiałem się, czy ów pustynny patent, który zaproponował mi doświadczony w przeprawach przez Saharę kolega, sprawdzi się i tu. Buty były ze szczelnego brezentu miały lekką, piankową podeszwę i wysokie sznurowanie zabezpieczające przed piaskiem. Dzięki temu miałem czuć komfort przemieszczania się na zaplanowanej, liczącej ponad 50 km trasie przez Park Narodowy Doñana. Skansen historii Stałem na południowym koniuszku parku, a przede mną rozciągało się piaszczyste nabrzeże i równie piaszczysta droga prowadząca w leśny, iglasty zagajnik. Gdy weń wszedłem, zapachniało igliwiem i żywicą. Ruszyłem przed siebie, starając się iść w cieniu. Wprawdzie był maj, a temperatura całkiem znośna, ale perspektywa dwudniowego marszu zmuszała mnie do ostrożności. Droga, oznaczona drewnianymi kierunkowskazami, prowadziła wzdłuż niewidocznego z tej perspektywy brzegu rzeki: wał wydm skutecznie zasłaniał widok. Na pierwszym przystanku, w El Poblado de La Plancha, sporych rozmiarów tablica informacyjna donosiła: to pierwsze miejsce, w którym człowiek założył osadę. Kiedyś stało tu aż 60 chat zbudowanych z gałęzi i traw. Ludzie hodowali zwierzęta, łowili ryby, zajmowali się pszczelarstwem, wypalali dębowe lasy na węgiel drzewny i pozyskiwali korek. Dziś pozostał po nich skansen prezentujący fragment tamtych czasów. Doñana zawdzięcza swój charakter rzece Gwadalkiwir, jednej z najdłuższych w Hiszpanii, u której ujścia do Atlantyku powstała unikatowa na europejską skalę delta pełna żyznych rozlewisk, słonych lagun i bagien. Swoje trzy grosze dodały do tego ocean i wiatr, c…

Donana-1-b630f07.jpg
width: 3715
height: 2477

18 tysięcy kilometrów na „jednym baku”. Ten mały ptak doskonale radzi sobie bez jedzenia nad Saharą
type: item
date: 2026-04-24T10:44:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Waży tyle co list, a pokonuje 18 tysięcy kilometrów. Słowik szary to miniaturowy mistrz survivalu. Naukowcy odkryli, jak ten ptak radzi sobie z morderczym upałem Sahary i Pustyni Arabskiej. Kluczem okazało się… nicnierobienie.
encoded: Słowik szary jest niepozornym ptakiem ważącym około 25 gramów. Każdego roku odbywa on imponującą wędrówkę o długości blisko 18 tysięcy kilometrów. Do Szwecji przylatuje późną wiosną, a pod koniec lata rusza z powrotem na południe. Jego celem są tropikalne regiony południowo-wschodniej Afryki. Na trasie czekają jednak mordercze przeszkody: Morze Śródziemne oraz ogromne, jałowe pustynie. Tam ten miniaturowy ptak musi zmierzyć się z ekstremalnie wysokimi temperaturami i brakiem pożywienia. Nowoczesna technologia na małych skrzydłach Zrozumienie tej zadziwiającej podróży było przez lata wielkim wyzwaniem dla ornitologów. Przełom przyniosła dopiero miniaturyzacja czujników. Naukowcy wyposażyli ptaki w zaawansowane rejestratory ważące zaledwie jeden gram. Urządzenia te zawierały akcelerometry, czujniki ciśnienia oraz temperatury. Dzięki temu badacze mogli śledzić aktywność 10 osobników przez trzy lata. Nowa technologia umożliwiła wejrzeć w burzliwe losy słowików szarych jak nigdy przedtem. Nocna zmiana nad pustynią Z badań opublikowanych w czasopiśmie „Biology Letters” wynika, że słowiki pokonują pustynie w serii intensywnych, nocnych lotów. Takie przeloty trwają zazwyczaj od czterech do pięciu nocy z rzędu. Ptaki lecą wyłącznie po zmroku, kiedy temperatura powietrza spada. Wyjątkiem są jedynie przeloty nad Morzem Śródziemnym w drodze na południe. Wtedy niektóre osobniki przedłużają lot na godziny poranne, aby dotrzeć do lądu. Dzień w całkowitym bezruchu Najbardziej zdumiewającym wynikiem badań jest zachowanie słowików w ciągu dnia. Gdy słońce wschodzi nad Saharą, ptaki lądują i niemal całkowicie zamierają. Ich aktywność ruchowa spada niemal do zera. Nie szukają one jedzenia ani wody w palącym słońcu. To ekstremalne zachowanie pozwala im zminimalizować zużycie energii. Paliwo zgromadzone z wyprzedzeniem Badanie wykazało, że słowiki w ogóle nie uzupełniają energii podczas przeprawy przez pustynię. Całą trasę nad piaskami pokonują dzięki zapasom tłuszczu w organizmie. Ptaki…

shutterstock2628401259-346fa6a.jpg
width: 3256
height: 2411

Kukułki jednak nie przynoszą jaj do gniazd innych ptaków? Ornitolodzy obalają długoletni mit
type: item
date: 2026-04-23T13:53:37.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: jajka
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Kukułka to jeden z najbardziej wyrafinowanych oszustów w świecie natury, a o jej zachowaniu uczymy się już w szkole podstawowej. Jednak sposób, w jaki ta mistrzyni pasożytnictwa lęgowego umieszcza swoje jaja w ciasnych dziuplach innych ptaków, przez tysiąclecia pozostawał zagadką. Tak wielką, że próbowali wyjaśnić ją już nawet starożytni mędrcy. Najnowsze nagrania z ukrytych kamer w Finlandii wreszcie obalają mit powtarzany od czasów Arystotelesa: kukułki jednak nie przenoszą jaj w dziobie do gniazd innych ptaków. Robią coś innego.
encoded: Międzynarodowy zespół ornitologów, prowadzony przez prof. Roberta Thomsona z Uniwersytetu w Kapsztadzie oraz prof. Tomáša Grima z Uniwersytetu w Ostrawie, opublikował na łamach czasopisma „Animal Behaviour” wyniki czteroletnich obserwacji prowadzonych w Finlandii. Dzięki monitoringowi wideo ponad 60 przypadków podrzucania jaj, naukowcy mogli zajrzeć tam, gdzie ludzkie oko wcześniej nie sięgało. Mit Arystotelesa obalony Przez stulecia w literaturze przyrodniczej dominowało przekonanie, że kukułka zwyczajna (Cuculus canorus), chcąc wykorzystać cudze gniazdo ukryte w wąskiej dziupli, składa jajo na ziemi, a następnie przenosi je w dziobie do celu. Teorię tę lansował już Arystoteles, a mimo braku bezpośrednich obserwacji uznawano ją za fakt. – Nasze nagrania pokazują jednoznacznie: kukułki składają jaja bezpośrednio do gniazd, nawet w sytuacjach, gdy przeniesienie ich w dziobie wydawałoby się znacznie łatwiejsze – wyjaśnia Michal Kysučan, jeden z autorów badania. Okazuje się, że ptak ten wypracował dwie ekstremalne strategie, by pokonać bariery architektoniczne stawiane przez gospodarzy, takich jak pleszka zwyczajna (Phoenicurus phoenicurus). Te budują swoje gniazda by były tak wąskie, żeby ewentualny intruz się w nich zaklinował. Snajper czy włamywacz? Dwa sposoby kukułki Badania ujawniły, że kukułki wykazują niezwykłą elastyczność behawioralną, dostosowując metodę „dostawy” do wielkości otworu wlotowego dziupli: Metoda „zewnętrzna” (pociskowa): samica kukułki czepia się wejścia do dziupli i dosłownie „wstrzeliwuje” jajo do środka. Jest to strategia bezpieczna dla matki – nie ryzykuje ona utknięcia w ciasnym otworze ani ataku ze strony powracających gospodarzy. Ma jednak wadę: jajo może nie trafić do czary gniazda lub rozbić się o dno. Metoda „wewnętrzna” (włamanie): jeśli otwór na to pozwala, kukułka wciska się do środka i składa jajo bezpośrednio do gniazda. Ta metoda gwarantuje precyzyjne umieszczenie jaja, ale niesie ogromne ryzyko – ptak może zostać uwięziony, zaa…

GettyImages-645826543-be43744.jpg
width: 3543
height: 2480

Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
type: item
date: 2026-04-23T10:42:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: warszawa
description: Jak co roku, Warszawiacy wyczekują najbardziej optymistycznego przyrodniczego wydarzenia na wiosnę: lęgów nurogęsi. Ptaki, gniazdujące w Łazienkach Królewskich, przemieszczają się z pisklętami w kierunku Wisły. 22 kwietnia ruch w stolicy zatrzymała pierwsza nurogęsia mama z rodziną.
encoded: Uroczy widok matki z pięcioma pisklętami w środę przed południem zatrzymał kierowców na ruchliwej warszawskiej arterii. To pierwsza wędrówka nurogęsi z terenów lęgowych nad Wisłę w tym roku. Zwykle takich wędrówek jest kilka. Nad bezpieczeństwem ptasiej rodziny zawsze czuwają wolontariusze. Warszawska tradycja pomocy nurogęsiom W Warszawie nurogęsi upodobały sobie dziuple w starych drzewach parku Łazienki Królewskie, gdzie gniazdują i z sukcesem wyprowadzają lęgi od wielu lat. Po wykluciu się piskląt matki prowadzą je w kierunku Wisły. To droga pełna zagrożeń, wiodąca m.in. przez Kanał Piaseczyński, ulicę Czerniakowską i Port Czerniakowski. Bez ludzkiej pomocy nurogęsi nie przetrwałyby przejścia przez sześciopasmową Czerniakowską, z pędzącymi samochodami. Zarząd Zieleni Warszawy organizuje więc wolontariat – w tym roku bierze w nim udział aż 30 osób. Patrole w ramach Zielonego Wolontariatu rozpoczęły się 1 kwietnia, odbywają się trzy razy dziennie i potrwają do końca maja. W tym czasie zaplanowano blisko 190 spacerów monitoringowych. Wolontariusze mają uprawnienia do kierowania ruchem i wsparcie Straży Miejsckiej. Nie tylko wolontariat: działania Zarządu Zieleni Warszawy Znaczącą rolę w ochronie nurogęsi odgrywa infrastruktura przygotowana przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. W 2025 roku powstał tzw. Zakątek Nurogęsi – przestrzeń ułatwiająca ptakom przemieszczanie się między Kanałem Piaseczyńskim a Wisłą. To miejsce, zrealizowane w ramach projektu budżetu obywatelskiego, służy nie tylko nurogęsiom. Można tam zobaczyć rzeźby autorstwa Jana Sajdaka, które przedstawiają nurogęsi i przybliżają mieszkańcom ich zwyczaje oraz znaczenie dla miejskiego ekosystemu. Zarząd Zieleni informuje, że w tym roku będzie obserwować także teren Parku Fosa oraz Stoki Cytadeli, skąd nurogęsi z młodymi mogą także wyruszać w kierunku Wisły. Tracz nurogęś: podwodny pogromca ryb Tracz nurogęś (Mergus merganser) to duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych. Jak sama nazwa wskazuje, jest doskonały…

nurogesi-warszawa-2026-2ece013.jpg
width: 1350
height: 900

Niepełnosprawna papuga Bruce z Nowej Zelandii stała się samcem alfa. Wszystko dzięki niezwykłemu stylowi walki
type: item
date: 2026-04-22T11:20:08.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: adaptacja
subject: papugi
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
subject: walka
description: Bruce stracił górną część dzioba prawdopodobnie w wyniku starcia z pułapką na szczury, gdy był jeszcze młody. Został uratowany przez nowozelandzkich biologów i trafił do azylu, gdzie od ponad dekady zadziwia opiekunów swoją pomysłowością. Teraz wywalczył sobie drogę na szczyt… walcząc jak prawdziwy rycerz. Na koniu.
encoded: Papugi kea (Nestor notabilis) to jedne z najbardziej inteligentnych i psotnych ptaków na świecie. Te oliwkowozielone papugi o rozmiarze kruka mają ognistopomarańczowe pióra pod skrzydłami i żyją w górach Wyspy Południowej Nowej Zelandii. Są niezwykłe: potrafią rozwiązywać skomplikowane zagadki, obsługiwać ekrany smartfonów, a nawet wzajemnie rozśmieszać. Bruce udowodnił jednak, że potęga ptasiego umysłu może pokonać nawet potężną barierę fizyczną – mimo braku górnej części dzioba „wdrapał” się na szczyt hierarchii, stając się samcem alfa. Inne papugi go czyszczą i ma priorytet w dostępie do pożywienia. Jak to możliwe? Dziób jak szwajcarski scyzoryk Dla papugi kea dziób jest niczym wbudowany szwajcarski scyzoryk – służy do podważania przedmiotów, pielęgnacji piór i usuwania pasożytów. Utrata jego części w naturze oznaczałaby niemal pewny wyrok. Bruce nie tylko jednak przeżył, ale stał się pierwszym udokumentowanym przypadkiem niepełnosprawnego zwierzęcia, które osiągnęło status samca alfa wyłącznie dzięki innowacji behawioralnej, bez wsparcia sojuszników. Już wcześniej Bruce stał się sławny dzięki temu, że nauczył się używać kamieni do pielęgnacji piór, trzymając je między językiem a dolną częścią dzioba. Teraz naukowcy na łamach czasopisma „Current Biology” opisali, jak ta sama kreatywność pomogła rezydentowi Willowbank Wildlife Reserve w Christchurch wygrywać walki o dominację. Bruce w pełni wykorzystał swój półdziób. Styl walki rodem z rycerskich turniejów Badacze pod kierunkiem Alexa Grabbhama analizowali interakcje Bruce’a z ośmioma innymi samcami na przestrzeni 12 lat. Odkryli, że wypracował on wyjątkową technikę ataku – podczas gdy inne kea próbują gryźć przeciwników w szyję, Bruce naciera na nich jak rycerz na koniu, wykorzystując swój półdziób jako prowizoryczną „kopię”. Gdy przeciwnik traci równowagę – co zdarza się w blisko 75 procentach jego starć – Bruce kończy robotę swoją dolną szczęką, zadając ciosy w plecy, głowę i skrzydła niczym bokser sypiący seri…

Bruce-papuga-0647eab.jpeg
width: 1280
height: 853

Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
type: item
date: 2026-04-20T13:40:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sztuczne światło nocne stało się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów współczesnego krajobrazu. W wielu miejscach świata noc przestaje być naprawdę ciemna przez latarnie, iluminacje i oświetlenie infrastruktury. Badania pokazują, że to zjawisko wywiera istotny wpływ na organizmy żywe, zwłaszcza na ptaki. Oto najnowsze badania.
encoded: Spis treści: Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Sztuczne światło zaburza życie ptasich rodzin Jak chronić ptaki wędrowne przed światłem? Kolejne odkrycia są przed nami Najnowsze badania międzynarodowych zespołów naukowców, w tym badaczek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, pokazują, że sztuczne światło nocne (ALAN – artificial light at night) oddziałuje na ptaki na wielu poziomach – od fizjologii, przez zachowanie, aż po funkcjonowanie całych rodzin. Mechanizmy obserwowane u ptaków okazują się przy tym zaskakująco podobne do tych zachodzących u ludzi, którzy również są istotami dziennymi, zależnymi od zegara biologicznego i naturalnego cyklu światła. Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Zarówno ludzie, jak i ptaki, funkcjonują zgodnie z wewnętrznym zegarem biologicznym, który synchronizowany jest głównie przez naturalny cykl dnia i nocy. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa melatonina – hormon wydzielany w ciemności, regulujący sen, aktywność i wiele procesów metabolicznych. Sztuczne światło nocne zaburza ten mechanizm, tłumiąc wydzielanie melatoniny i dezorganizując rytmy dobowe. Potwierdza to globalna analiza w „Ecology Letters” – jednym z najwyżej punktowanych międzynarodowych czasopism naukowych, zajmujących się ekologią. Wykazano, że ekspozycja na światło nocne prowadzi do wyraźnych zmian behawioralnych i fizjologicznych u ptaków. Należą do nich zaburzenia aktywności dobowej i regulacji snu, zwiększenie tempa metabolizmu czy przyspieszenie cyklu rozrodczego. Co ciekawe, badania te nie wykazały jednoznacznego, krótkoterminowego wpływu tych zmian na sukces rozrodczy lub kondycję ciała ptaków. Sugeruje to, że wiele gatunków potrafi kompensować negatywne skutki światła, wykorzystując swoją plastyczność – zdolność dostosowania się do zmiennych warunków środowiska. Badacze podkreślają jednak, że koszty takiej kompensacji mogą ujawniać się dopiero w dłuższej perspektywie czasowej. Wyniki pokazały także, że silniejsze efekty światła obserwuje się u osobnikó…

Mloda-mucholowka-podczas-nocnego-badania-terenowego-4e1ba53.jpg
width: 2048
height: 1365

Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
type: item
date: 2026-04-19T11:03:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Czaplowate to grupa ptaków silnie związanych ze środowiskami wodno-błotnymi, takimi jak jeziora, rzeki, stawy i trzcinowiska. W Polsce odnotowano aż dziewięć gatunków czapli, z czego część to gatunki lęgowe, a część pojawia się sporadycznie. Poznaj je bliżej.
encoded: Spis treści: Występowanie i populacja czapli Wygląd i cechy charakterystyczne Siedlisko i gniazdowanie czapli w Polsce Czym żywią się czaple? Zagrożenia i ochrona czaplowatych Czaple to jedni z najskuteczniejszych łowców polskich wód – od pospolitej czapli siwej, po skryte bąki i rzadkie ślepowrony. Choć różnią się wyglądem i trybem życia, wszystkie są wybitnymi drapieżnikami, których los zależy od stanu środowiska. Dawniej były zabijane dla modnych piór i jako konkurencja dla rybaków. Dziś, w obliczu osuszania bagien i ingerencji człowieka, tracą szansę na przetrwanie, a ochrona ich siedlisk staje się jedyną drogą do zachowania tych ptaków. Oto fascynujący i kruchy świat czapli. Występowanie i populacja czapli W Polsce występuje 9 gatunków czapli, z czego tylko 5 to gatunki lęgowe. Należą do nich czapla siwa (Ardea cinerea), czapla biała (Ardea alba), bąk (Botaurus stellaris), bączek (Ixobrychus minutus) oraz ślepowron (Nycticorax nycticorax). Pozostałe 4 to gatunki to ptaki zalatujące: czapla purpurowa (Ardea purpurea), czapla nadobna (Egretta garzetta), czapla złotawa (Bubulcus ibis) i czapla modronosa (Ardeola ralloides). Czapla siwa to gatunek o bardzo szerokim zasięgu, obejmującym większość Starego Świata. Występuje na niemal całym obszarze Europy, w dużej części Azji oraz w Afryce. W Europie jej liczebność szacuje się na ponad 200–390 tys. par. W Polsce jest gatunkiem nielicznym – ponad 10 tys. par. Czapla biała z kolei ma zasięg kosmopolityczny, zamieszkując obszary tropikalne i umiarkowane. Występuje w Afryce, obu Amerykach, Azji, Australii oraz Europie. W naszym kraju jest dużo rzadszym gatunkiem lęgowym niż inne czaple, a jej populację krajową szacuje się na ponad 1 tys. par. Występowanie bąka zwyczajnego obejmuje szeroki pas strefy umiarkowanej Eurazji oraz części Afryki. Jest najliczniejszy w Rosji, na Ukrainie, Białorusi oraz w Polsce, a także w krajach bałtyckich oraz na Węgrzech. Wielkość krajowej populacji to ok. 4 tysiące terytorialnych samców, a d…

AdobeStock519063627-a4d936d.jpeg
width: 6000
height: 4000

To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
type: item
date: 2026-04-18T07:57:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Hoacyn to najbardziej zagadkowy ptak świata. Ma pazury na skrzydłach niczym dinozaur, trawi liście jak krowa i pachnie jak obornik. Poznaj historię „śmierdzącego ptaka” z dorzecza Amazonki, który zdaje się przeczyć wszystkim zasadom natury.
encoded: Spis treści: Sztuka bycia ptakiem Gatunek nie z tego świata – badanie DNA Symbol narodowy Gujany Biologia lęgowa hoacynów Dlaczego hoacyn śmierdzi? Zagrożenia i ochrona gatunkowa Wyobraź sobie ptaka, który zamiast latać, woli trawić liście i wspinać się po drzewach za pomocą pazurów na skrzydłach. Hoacyn, narodowy symbol Gujany, to jeden z najdziwniejszych i fascynujących gatunków na świecie. Jego genom pokazuje, że oddzielił się od reszty ptaków około 65 milionów lat temu i jest jedynym żyjącym przedstawicielem własnej linii ewolucyjnej. Choć lokalnie jest powszechny, stoi w obliczu zagrożeń związanych z utratą siedlisk, zmianą klimatu oraz drapieżnictwem. Sztuka bycia ptakiem Hoacyn (Opisthocomus hoazin), południowoamerykański ptak zamieszkujący lasy deszczowe, wyglądem przypomina mieszankę kilku różnych gatunków. Na głowie ma rozczochrany czubek jak kukułka guira (Guira guira), niebieską twarz jak kazuar (Casuariinae), ciało przypominające kurę i długie pióra ogonowe jak jastrząb (Astur gentilis). Przez to mówi się, że nigdy nie opanował sztuki „bycia ptakiem”. Hoacyn jest wielkości indyka. Potrafi latać, choć robi to niechętnie, a jego unikatowe cechy są najwyraźniej nieptasie, przez co zdaje się przeczyć zasadom natury. David Attenborough, słynny przyrodnik, biolog i podróżnik, podczas wyprawy zoologicznej do Gujany Brytyjskiej w 1955 r. opisywał tego ptaka następująco: wyposażony w pazury u przednich kończyn hoacyn jest jedynym żyjącym ptakiem, który zachował tę cechę, a jedyne miejsce na świecie, gdzie można go znaleźć znajduje się na wybrzeżu w tej części Ameryki Południowej. Skamieniałości wskazują, że hoacyny rozwinęły się z gadzich protoplastów (przodków gadów). Naukowcy od lat przyglądają się wyjątkowej cesze hoacyna – obecności pazurów na skrzydłach. Zanikają one wraz z dorastaniem ptaka, przez co dorosłe osobniki mogą uchodzić za względnie normalne, przynajmniej z zewnątrz. U młodych natomiast są one wyraźnie widoczne i wyrastają z ich małych skrzydeł.…

AdobeStock1780206303-d1b0ea2.jpeg
width: 6672
height: 4448

Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
type: item
date: 2026-04-18T07:17:16.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: mazowsze
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: województwo łódzkie
description: Wiosenne poranki potrafią odsłonić świat, którego na co dzień nie dostrzegamy. Wystarczy zatrzymać się na chwilę, spojrzeć w górę albo wsłuchać się w dźwięki. Wyprawa do Doliny Przysowy i Słudwi prowadzi do jednego z najbardziej spektakularnych ptasich przystanków w centralnej Polsce. Oto ptasi raj, który warto poznać bliżej.
encoded: Spis treści: Sokoły wędrowne nad Warszawą Złaków Kościelny: nieoczywiste spotkanie z ptakami Walewice – kiedy przyroda nie pozwala się nudzić Dolina Przysowy i Słudwi – w sercu ptasiego raju Spod PKiN w Warszawie, gdzie na wysokościach budzą się już sokoły wędrowne, ruszam w stronę Ziemi Łódzkiej. Wraz z grupą zostawiamy za plecami betonowe wieżowce, by znaleźć się w zupełnie innej rzeczywistości. Wśród wież kościoła i starych zabudowań spotykam uszatkę – niewielką sowę o przenikliwym spojrzeniu. Potem kieruję się w stronę podmokłych łąk oraz stawów – nad rozlewiskami pojawiają się bataliony, gęsi i łabędzie, a wysoko nad nimi szybują bieliki. Przede mną Dolina Przysowy i Słudwi – miejsce, gdzie krajobraz nieustannie pulsuje ruchem skrzydeł. Sokoły wędrowne nad Warszawą Zbiórka o 7:30 pod Pałacem Kultury i Nauki. Jestem na miejscu przed czasem, a poranne miasto dopiero budzi się do życia. Po chwili pojawia się nasz przewodnik, Rafał Bartosz. Sprawnie rozstawia lunetę ornitologiczną – specjalistyczne, jednooczne urządzenie o dużym powiększeniu, stworzone do precyzyjnej obserwacji przyrody. Wszyscy z zaciekawieniem spoglądamy w stronę iglicy PKiN. Oto sokół o imieniu Hrabia, rezydent tutejszego gniazda – mówi przewodnik, wskazując na niewielki punkt na wysokościach. Jest wiosna, a para sokołów wędrownych (Falco peregrinus) intensywnie wysiaduje jaja. Każdy ruch tych ptaków jest dokumentowany przez Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „SOKÓŁ”. Obecna partnerka Hrabiego nie ma jeszcze imienia. To samica bez obrączek, która przyleciała prawdopodobnie z Niemiec. Pojawiła się w Warszawie niedługo po śmierci poprzedniej sokolicy, słynnej Gigi, która odeszła w lutym 2026 r. Mimo krótkiego stażu, nowa para błyskawicznie przystąpiła do lęgów. Już na początku kwietnia w gnieździe pojawiły się cztery jaja, którymi ptaki opiekują się na zmianę z ogromnym zaangażowaniem. Sokół wędrowny to prawdziwy obywatel świata – występuje na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy, mając…

1-0412170.jpg
width: 5593
height: 3146

Polowanie na rzadki gatunek. Dlaczego w Polsce wciąż ginie gęś zbożowa?
type: item
date: 2026-04-17T11:19:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: myślistwo
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Gęś zbożowa – mimo apeli naukowców – pozostaje na niechlubnej liście zwierząt łownych. Kurczenie się populacji tego ptaka nie powstrzymuje myśliwych przed polowaniami, a powtarzające się pomyłki gęsi zbożowej z tundrową obnażają systemowe wady obecnego modelu łowiectwa. Łatwiejszy odstrzał tego gatunku sprawia, że Polska zaczyna stawać się atrakcyjnym celem turystyki łowieckiej.
encoded: Przez lata gęś zbożowa i gęś tundrowa były uznawane za jeden gatunek. Ptak ten stał się na tyle ikoniczny dla zachodniej Polski, że ich sylwetka trafiła do logotypu Parku Narodowego „Ujście Warty”. Dopiero niemal dekadę temu ornitolodzy ostatecznie rozdzielili te dwa gatunki, co sprawiło, że symbolem najmłodszego polskiego parku narodowego stała się oficjalnie gęś tundrowa. Choć oba ptaki są do siebie łudząco podobne, ich sytuacja populacyjna jest skrajnie różna. O ile liczebność gęsi tundrowej pozostaje stabilna, o tyle gęś zbożowa staje się gatunkiem coraz rzadszym i zagrożonym. Zabójcza pomyłka Mimo że w ostatnich latach populacje obu gatunków gęsi znalazły się w zupełnie innym położeniu, prawo łowieckie pozostaje bezwzględne. Gęś zbożowa wciąż widnieje na liście zwierząt łownych, a jej odstrzał możliwy jest jedynie w locie. Brzmi to tym bardziej groteskowo, jeśli wsłuchamy się w głos ornitologów, którzy podkreślają, że obie gęsi najtrudniej odróżnić od siebie właśnie w takiej sytuacji. Pomyłki myśliwych stały się więc nieodłącznym elementem polowań w zachodniej Polsce, gdzie populacja tych ptaków jest największa. Zaznaczmy, że na tamtym obszarze występuje przede wszystkim gęś tundrowa, czyli gatunek, który nie znajduje się na liście ptaków łownych. Nieugięte prawo Eksperci alarmują, że obecne prawo łowieckie nie nadąża za doniesieniami nauki. Badacze już dawno odkryli, że oba gatunki ptaków mają kompletnie inne trendy populacyjne. Liczebność gęsi zbożowej jest obecnie w fazie zniżkowej, na co odpowiedzią powinno być zaostrzenie przepisów związanych z odstrzałem. Niestety, na horyzoncie nie widać żadnych zmian, które mogłyby napawać optymizmem ornitologów i fanów dzikiej przyrody. Jak podkreśla dr Marcin Tobólka, polska natura stoi przed kolejnym wyzwaniem – nasz kraj staje się popularną destynacją niechlubnej turystyki. Łowieckie eldorado Ornitolog obnaża zjawisko, jakie od kilku lat ma miejsce na zachodnich terenach Polski. Liberalne przepisy przyczyniają się d…

GettyImages-1130765816-09d46d6.jpg
width: 4496
height: 2997

Historyczny rekord kākāpō. Sezon 2026 to przełom w ratowaniu najrzadszej papugi świata
type: item
date: 2026-04-15T12:24:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: nowa zelandia
subject: ochrona gatunkowa
subject: papugi
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Tegoroczny sezon lęgowy zapisze się w historii ochrony przyrody w Nowej Zelandii. Przyrodnicy mają powód do świętowania: wykluło się najwięcej piskląt kākāpō od 30 lat. To milowy krok dla ochrony gatunku, który w latach 90. XX wieku znajdował się na krawędzi całkowitego wyginięcia.
encoded: Nowozelandzki Departament Ochrony Przyrody ogłosił, że obecny rok przyniósł największą aktywność lęgową papug kākāpō od momentu rozpoczęcia monitoringu. To spektakularny sukces trwającego od 30 lat programu ratunkowego, który na początku wydawał się walką skazaną na niepowodzenie. Pod koniec ubiegłego wieku ptaków tych było tak mało, że strata pojedynczego osobnika groziła wyginięciem całego gatunku. A w tym roku przyszła na świat ponad setka piskląt. Kākāpō: krytycznie zagrożony unikat w świecie papug Kākāpō (Strigops habroptilus) to jedyna na świecie papuga nielotna i jednocześnie najcięższy przedstawiciel swojego rzędu – samce mogą ważyć nawet 4 kilogramy. Ich biologia jest niezwykle skomplikowana: ptaki te przystępują do rozrodu rzadko, zazwyczaj raz na dwa do czterech lat, co ściśle zależy od cykli owocowania lokalnej flory. Poza tym większość samic jest w stanie skutecznie wyprowadzić tylko jedno pisklę w sezonie. Zatem ratowanie kākāpō to proces delikatny, a przy tym niezwykle powolny. Ptak ten od dekad jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Wielki sukces programu ochrony kākāpō 3 kwietnia 2026 Departament Ochrony Przyrody Nowej Zelandii ogłosił raport z tegorocznego sezonu lęgowego. Ptaki złożyły bezprecedensową liczbę 256 jaj. Wykluło się aż 105 piskląt, co jest wynikiem oszałamiającym, jeśli weźmiemy pod uwagę, że cała populacja żyjąca na wolności liczyła do tej pory jedynie 235 osobników! Obecnie przy życiu pozostaje 98 zdrowych piskląt, a jedno jajo wciąż znajduje się w inkubatorze. Takie zagęszczenie sukcesów lęgowych w jednym czasie to efekt dekad ciężkiej pracy przyrodników oraz innowacyjnych metod monitoringu. Naukowcy spodziewali się w tym sezonie sukcesu, choć nie aż takiego. Pod koniec 2025 roku rekordowa liczba samic przystąpiła do godów. Gniazdo jednej z samic, nazwanej Rakiura, można podglądać na żywo na Youtube: View oEmbed on the source website Czy można już odetchnąć z ulgą? Mimo ogromnego entuzjazmu, zespół zaangażowany w program ratunkowy …

kakapo-sezon-2026-2ee227f.jpg
width: 1463
height: 975

Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
type: item
date: 2026-04-14T06:56:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Sezon ptasich migracji jest już w pełni. Obserwatorzy ruszyli na bezkrwawe łowy i coraz częściej donoszą o rzadkich przybyszach, któzy do nas przylecieli. Wśród ostatnich ornitologicznych sensacji wyróżnia się drugie w historii stwierdzenie w Polsce maleńkiej wierzbówki. Ale to nie wszystko, a kwiecień zapowiada się na rekordowy.
encoded: Jest niepozorna i maleńka, ale w środowisku polskich birdwatcherów po raz kolejny wzbudziła sensację. Wierzbówka zwyczajna po raz drugi w historii obserwacji pojawiła się w Polsce. Jest gościem z gorącego południa, a doleciała aż pod Szczecin. A to tylko jedna z wielu wyjątkowych obserwacji w kwietniu. Druga obserwacja wierzbówki w Polsce Jak donosi portal Birding Poland, na jeziorze Miedwie w województwie zachodniopomorskim udało się po raz drugi w historii zaobserwować wierzbówkę. Ptaszek został schwytany i zaobrączkowany 5 kwietnia 2026 w Wierzbnie przez Roberta Skeatesa. Podobnie jak przy pierwszej obserwacji, był to samiec. Poprzednio wierzbówkę widziano w Polsce 28 maja 2025. Samiec głośno śpiewał na terenach należących do elektrociepłowni w Gdyni. W kolejnych dwóch dniach inni obserwatorzy potwierdzili obecność ptaka i po raz pierwszy go zobaczyli oraz sfotografowali, a nie tylko usłyszeli. Czy przybysz z południa zadomowi się w Polsce? Wierzbówka zwyczajna (Cettia cetti) to niewielki ptak śpiewający, zamieszkujący głównie południową i środkową Europę, północną Afrykę oraz zachodnią i środkową Azję. Dzięki łagodnym zimom rozszerza swój zasięg na północ, m.in. do Wielkiej Brytanii, gdzie od pierwszego stwierdzenia w 1961 roku populacja znacznie wzrosła. Nie jest zagrożona wyginięciem i jest klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern) przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Ocieplający się klimat zapewne zachęci tego ptaka do częstszych wizyt w Polsce. Wysyp ptasich obserwacji w kwietniu Tegoroczny kwiecień nie zawodzi, jeśli chodzi o obserwacje rzadkich ptaków w Polsce. W pierwszej połowie miesiąca obserwatorzy dostrzegli między innymi: markaczkę amerykańską, 10 kwietnia w Świętoujściu (woj. Zachodniopomorskie), krytycznie zagrożoną czajkę towarzyską w Leoncinie na Mazowszu, 12 kwietnia, sporadycznie zalatującą do nas pliszkę czarnogłową (podgatunek pliszki żółtej) w Długopolu (Małopolska), 10 kwietnia, czerniczka pojawiła się w t…

wierzbowka-d24f848.jpeg
width: 4800
height: 2702

Nie doceniamy gołębi. Ich system nawigacji jest lepszy niż GPS
type: item
date: 2026-04-10T12:13:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: gatunki
subject: gołębie
subject: ptaki
description: Gołębie, choć powszechnie znane, wciąż skrywają przed nauką wiele tajemnic, a ich system nawigacji okazuje się doskonalszy niż nowoczesny GPS. Prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu wskazuje, że te ptaki to znacznie więcej niż tylko stały element miejskiego krajobrazu – to istoty o niezwykłej historii i zdolnościach.
encoded: Obchodzony 9 kwietnia Światowy Dzień Gołębia to dobra okazja do refleksji nad gatunkiem, który towarzyszy ludzkości od co najmniej kilku tysięcy lat. Prof. Piotr Tryjanowski w rozmowie z PAP wskazuje, że gołębie były jednymi z pierwszych „miejskich zwierząt” w historii, pojawiając się już w zapisach biblijnych. Ich ewolucyjny sukces wynika z niezwykłej zdolności do adaptacji, wykorzystywania każdej nadarzającej się okazji i braku lęku przed człowiekiem. Współczesna nauka, mimo dekad badań, wciąż nie jest w stanie wyjaśnić jak gołębie wracają do domu z odległości setek kilometrów. Od dodo do gołębia Jednym z najciekawszych zwrotów w badaniach było odkrycie, że wymarły dodo także należał do rzędu ptaków gołębiowych. To dowód, jak mylne może być ocenianie pokrewieństwa tylko na podstawie wyglądu zewnętrznego. Obecnie na świecie żyje około 350 gatunków gołębiowych, które charakteryzują się ogromną różnorodnością – od barwnych, azjatyckich treronów po imponujące korońce z ozdobnymi czubami. W miastach dominuje podgatunek gołębia skalnego, czyli gołąb miejski, czasem pojawia się gołąb grzywacz i synogarlica. Cały rząd gołębiowych wykazuje zdumiewające bogactwo form i barw. Doskonały biologiczny GPS Zdolności nawigacyjne gołębi to prawdziwy szczyt osiągnięć natury. – Czasami mówię studentom: jak chcecie zobaczyć coś naprawdę fascynującego, to nie patrzcie na egzotyczne ptaki, tylko na gołębia pocztowego. Wywozimy go w zamkniętym koszu, setki kilometrów dalej, czasem w zupełnie nieznane miejsce. Wypuszczamy. I on wraca. I teraz najuczciwsza odpowiedź brzmi: my nie wiemy dokładnie, jak on to robi – opowiada prof. Tryjanowski. Wewnętrzny kompas gołębi oparty jest nie na jednym, lecz na kilku nakładających się na siebie systemach orientacji. Ptaki korzystają jednocześnie z pola magnetycznego Ziemi, położenia Słońca, zapachów, infradźwięków oraz wizualnej analizy terenu. Naukowcy porównują to rozwiązanie do kilku aplikacji nawigacyjnych działających równolegle. Gdy jedna zawied…

golebie-nawigacja-ciekawostki-8b888a0.jpg
width: 5400
height: 3587

Zobacz świat oczami bociana. Unikatowy projekt polskich naukowców
type: item
date: 2026-04-09T11:15:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: bociany
subject: migracje
subject: ptaki
description: Przyrodnicy założyli bocianom niewielkie plecaki z miniaturowymi kamerami. Teraz po raz pierwszy uzyskali bezpośredni, wizualny zapis ich podróży przez trzy kontynenty. – To jedno z najbardziej zaawansowanych badań migracji ptaków w Europie – przekonują badacze.
encoded: Polska jest prawdziwą ostoją bociana białego – to właśnie u nas gniazduje najliczniejsza populacja tych ptaków, co uczyniło je nieoficjalnym symbolem narodowym. Trudno wyobrazić sobie polską wieś bez ich gniazd wpisanych w krajobraz czy charakterystycznego klekotu, który obwieszcza nadejście wiosny. Przez stulecia bociany trwale zapisały się w naszej kulturze i wierzeniach, a wiele związanych z nimi tradycji kultywuje się do dziś. Od lat bociany są też celem badań naukowców. Eksperci z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podzielili się właśnie informacjami na temat nowego rozwiązania, które rewolucjonizuje sposób śledzenia tych zwierząt. Świat oczami bociana Najbardziej popularna metoda śledzenia ptaków polega na ich obserwacji. Do arsenału metod lata temu weszło też montowanie na tych zwierzętach maleńkich nadajników GPS, dzięki czemu można śledzić trasy ich przelotu. Poznańscy ornitolodzy poinformowali właśnie o nowej metodzie, którą już przetestowali w boju. Wyposażyli bociany w specjalne „plecaki” z miniaturowymi kamerami, które rejestrują obraz i dźwięk z perspektywy ptaka. W ten sposób eksperci uzyskali unikalne materiały, ukazujące migrację z nowego punktu widzenia. Kamerki zarejestrowały przelot od Rumunii i Turcji, przez Izrael, aż po Sudan i Tanzanię. Jak przekonują naukowcy, to nie tylko spektakularne ujęcia, ale przede wszystkim przełom naukowy. Znaczenie naukowe projektu – To jedno z najbardziej zaawansowanych badań migracji ptaków w Europie – mówi kierownik projektu prof. Piotr Tryjanowski z Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Zgromadzone dane tworzą jedną z najbardziej kompleksowych baz wiedzy o migracji bociana białego w Europie. Obrazy z kamery są tylko jednym z komponentów. Oprócz tego badacze korzystają z obserwacji terenowych i analizy dużych zbiorów danych. Posiłkują się też narzędziami wykorzystującymi sztuczną inteligencję. – Przechodzimy od śledzenia punktów na mapie do realnego obrazu środowiska, w którym funkcjonują …

bocian-125bd4f.jpg
width: 1800
height: 1200

Ponad 280 gatunków w jednym miejscu. W „Ujściu Warty” zaczął się niezwykły ptasi festiwal
type: item
date: 2026-04-08T12:54:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: ornitologia
subject: parki narodowe
subject: ptaki
description: Są w Polsce takie miejsca, w których zamiast szumu samochodów słychać wielogłosowy chór tysięcy skrzydeł, a horyzont przecinają sylwetki majestatycznych żurawi. Wraz z nadejściem kwietnia Park Narodowy „Ujście Warty”, czyli najmłodszy z 23 polskich parków, zmienia się w tętniącą życiem ptasią metropolię. Ponad 280 gatunków w jednym miejscu czyni z niego fenomen na skalę Europy, który mamy niepowtarzalną okazję podziwiać.
encoded: Jak podkreśla Jolanta Gaczyńska, z-ca dyr. ds. przyrodniczych Parku Narodowego „Ujście Warty”, wiosna to czas, gdy każdy zakątek parku rozbrzmiewa odgłosami ptasich zalotów. To właśnie teraz możemy obserwować toki, czyli widowiskowe rytuały godowe, budowę gniazd oraz pierwsze oznaki opieki nad potomstwem. Spektakl na rozlewiskach. Kogo spotkasz w „Ujściu”? Najmłodszy z polskich parków narodowych – chociaż to miano może się wkrótce zmienić, bo powstaje nowy Park Narodowy „Doliny Dolnej Odry” – znajduje się przy zachodniej granicy Polski, w części Kotliny Gorzowskiej, i zajmuje obszar 8 tys. 76 ha. PN „Ujście Warty” to mozaika łąk, trzcinowisk i turzycowisk, która stała się domem dla ponad 280 gatunków ptaków. Czemu to miejsce jest tak wyjątkowe? „Ujście Warty” to raj dla miłośników zwierząt. Na wiosnę przylatują do niego gatunki, których próżno szukać w innych częściach Polski: a przynajmniej nie w takiej ilości. To tutaj bije serce polskiej ornitologii, a lista „wiosennych celebrytów” jest imponująca. Bataliony – rycerze z mokradeł: To absolutny symbol wiosny w tym regionie. Samce batalionów w okresie godowym przywdziewają kolorowe kryzy i „uszy” z piór, staczając na błotnistych arenach bezkrwawe turnieje o względy samic. Każdy osobnik jest ubarwiony inaczej, co czyni ich grupowe popisy jednym z najbardziej fotogenicznych zjawisk w naturze. Czajki – zwiastuny roztopów: Ich charakterystyczne, czarno-białe sylwetki i akrobatyczne loty godowe to pierwszy sygnał, że zima odeszła na dobre. Ich przenikliwe zawołania „kii-wit” dominują nad podmokłymi łąkami. Rycyki i ich donośne pieśni: Te długonogie ptaki brodzące są teraz niezwykle aktywne. Wiosną ich głośne, rytmiczne nawoływania wypełniają przestrzeń, gdy zaciekle bronią swoich terytoriów lęgowych na turzycowiskach. Żurawie w miłosnym tańcu: Choć część z nich zostaje u nas na zimę, to właśnie wiosną można podziwiać ich majestatyczne tańce godowe – pełne skoków, ukłonów i rozkładania skrzydeł, którym towarzyszy donośny …

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-08T143505.977-e09dc3a.jpg
width: 2813
height: 1875

Ptaki też potrzebują czułości. Delikatny dotyk sprawia, że kurczęta są szczęśliwsze
type: item
date: 2026-04-02T08:25:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: emocje
subject: psychologia zwierząt
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: O kurczakach myślimy zwykle – niestety – jako o zwierzętach hodowlanych. Traktujemy je w kategoriach rosołowych, a zapominamy o bogatym świecie emocjonalnym ptaków. Brzmi to egzotycznie? Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Bristolu rzucają nowe światło na potrzeby najmłodszych mieszkańców kurników i okazuje się, że kurczaki – tak jak psy i koty – czerpią realne korzyści z delikatnego ludzkiego dotyku. Bardzo go potrzebują.
encoded: Naukowcy z Bristol Veterinary School opublikowali w czasopiśmie „Animal Welfare” wyniki eksperymentu, który może zmienić sposób traktowania przez nas drobiu. Badanie wykazało, że czułe interakcje z człowiekiem nie tylko redukują u piskląt lęk, ale przede wszystkim wywołują u nich nowe, pozytywne emocje. To kluczowe odkrycie dla poprawy dobrostanu zwierząt gospodarskich już na najwcześniejszym etapie ich życia. Jak zmierzyć radość kurczaka? Aby sprawdzić, czy ptaki faktycznie lubią kontakt z ludźmi, badacze wykorzystali test „uwarunkowanej preferencji miejsca” (CPP). Metoda ta opiera się na prostym założeniu: zwierzęta instynktownie wracają tam, gdzie czuły się dobrze. W badaniu wzięło udział 20 kurcząt niosek, które testowano w specjalnie przygotowanych pokojach. W pokoju A (interaktywnym) kurczęta doświadczały delikatnego głaskania, powolnych ruchów dłoni i cichego, łagodnego przemawiania ze strony człowieka. W pokoju B (neutralnym) człowiek był obecny, ale pozostawał całkowicie nieruchomy i milczący. Po serii sesji treningowych pisklęta mogły swobodnie wybierać, w którym miejscu chcą przebywać. Wynik był jednoznaczny: kurczęta konsekwentnie wybierały komorę, w której wcześniej doświadczyły czułości. Nie tylko brak strachu, ale realna przyjemność Najważniejszym wnioskiem z badania jest fakt, że pisklęta nie wykazywały unikania wobec neutralnego opiekuna. Oznacza to, że ich zachowanie nie było podyktowane ucieczką przed stresem, lecz aktywnym poszukiwaniem pozytywnego bodźca. – Odkryliśmy, ze delikatny kontakt może wyzwalać u młodych kurcząt pozytywne stany afektywne – tłumaczy dr Ben Lecorps, główny autor badania. – Spokojna interakcja ma potencjał przekształcenia relacji człowiek-zwierzę z opartej na lęku w pozytywną. Dlaczego powinno nam zależeć na dobrostanie kurczaków? Pierwszym argumentem jest oczywiście kontekst humanitarny. Zwierzęta hodowlane także zasługują na godne życie. Są jednak także aspekty bardziej pragmatyczne. Wczesne doświadczenia kurcząt mają ko…

GettyImages-1325977361-60ba3fd.jpg
width: 6720
height: 4480

Chłopiec z Lombardii zarażony ptasią grypą. To pierwszy przypadek w Europie
type: item
date: 2026-04-01T10:55:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: choroby zakaźne
subject: epidemia
subject: grypa
subject: medycyna
subject: ptaki
subject: Zdrowie
description: We Włoszech potwierdzono pierwszy w Europie przypadek ptasiej grypy H9N2 u człowieka. Eksperci uspokajają: wirus ma niską zjadliwość, a ryzyko epidemii jest obecnie minimalne.
encoded: Zachorowanie na grypę ptaków wykryto 25 marca 2026. W laboratorium potwierdzono, że patogen to szczep H9N2, jeden z wielu atakujących ptaki. Ed Hutchinson, wirusolog z Uniwersytetu w Glasgow, tłumaczy dlaczego na razie nie ma się czym martwić. Co wiadomo o pierwszym przypadku? Pacjentem jest dziecko – chłopiec który wrócił z podróży do Afryki, mieszkaniec włoskiego regionu Lombardia. Guido Bertolaso z lokalnego samorządu tłumaczy, że chłopiec miał choroby współistniejące, jednak infekcja H9N2 nie wywołała u niego poważnych objawów. Czuje się dobrze i przebywa w izolacji w szpitalu San Gerardo w mieście Monza. Ptasią grypę potwierdzono testami laboratoryjnymi. Czym jest ptasia grypa H9N2? Szczep ten należy to tzw. typu A wirusów grypy. Do tej samej grupy należą szczepy H1N1 i H3N2, wywołujące grypę sezonową u ludzi, a ponadto wiele szczepów atakujących ptaki. H9N2 jest klasyfikowany jako wirus o niskiej zjadliwości. Choć jest dużym zagrożeniem dla ptaków, szczególnie drobiu hodowlanego, u ludzi nie jest w stanie wywołać poważnej infekcji. Zarażenie u człowieka może nastąpić jedynie przez bezpośredni kontakt z chorym drobiem, w środowisku obfitującym w wirusa. Choć to pierwszy przypadek w Europie, H9N2 u ludzi odnotowywano już setki razy. Najwięcej przypadków było w Chinach, poza tym w innych krajach Azji oraz Afryki. Jakie jest ryzyko zachorowania? Wirusolog podkreśla, że ryzyko jest niskie, a chłopiec z Lombardii ma ogromne szanse na wyjście z infekcji bez szwanku. Szczep H9N1 raczej nie wywoła nawet lokalnej epidemii – jest po prostu źle przystosowany do atakowania ludzi. Musiałby zmutować, żeby łatwiej się rozprzestrzeniać, a póki co nie widać żadnych sygnałów mutacji. Włoskie władze robią wszystko, by namierzyć wszystkie osoby, z którymi mógł mieć kontakt młody pacjent, by objąć je obserwacją. Należy jednak pamiętać, że ptasia grypa to pojęcie dość szerokie, obejmujące ponad 140 szczepów. Znacznie bardziej zjadliwy i groźny jest szczep H5N1, który wykazuje tenden…

ptasia-grypa-u-ludzi-c98c2d7.jpg
width: 5120
height: 3407

Kolibry i pszczoły też spożywają alkohol. Krążą wśród nas pijane zapylacze?
type: item
date: 2026-03-27T08:38:24.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: alkohole
subject: kwiaty
subject: pszczoły
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Wyobraź sobie, że każdy kwiatek w twoim ogrodzie to miniaturowy bar serwujący drinki z „wkładką”. Choć nektar kojarzy się nam z czystą słodyczą, natura ma swoje drugie, nieco bardziej procentowe oblicze. Nowe badania rzucają światło na cichy skandal w świecie zapylaczy, w którym kolibry i pszczoły regularnie zaglądają do kieliszków… tworzonych przez samą przyrodę. Jak sobie radzą?
encoded: Kwiaty nie są sterylne. Gdy tylko zapylacz przeniesie na aparacie gębowym drożdże lub bakterie do wnętrza kielicha, zaczyna się magia – a raczej mikrofermentacja. Wystarczy odrobina ciepła i cukru, by nektar wzbogacił się o etanol. To nie jest celowe działanie rośliny, lecz wynik tętniącego życia mikrobiologicznego, które sprawia, że dwa identyczne kwiaty mogą smakować zupełnie inaczej. Pszczoły, kolibry i inne zapylacze nie mają łatwo – muszą sobie jakoś radzić z byciem „na bombie”. Kolibry na rauszu: życie na mikrodawkach W marcu 2026 roku naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkley ogłosili sensacyjne wyniki swoich badań: wykryli etanol w nektarze niemal wszystkich badanych gatunków roślin (26 na 29). To kluczowa informacja dla małego kolibra – a raczej byłaby, gdyby umiał czytać. Te „żywe klejnoty” potrafią zjeść dziennie nawet 150% masy swojego własnego ciała. Przy takiej skali żerowania, nawet śladowe ilości alkoholu sumują się w realną dawkę dzienną, porównywalną do jednego drinka u człowieka. Dlaczego więc nie spadają z nieba? Ponieważ kolibry to „małe piece” ewolucji. Ich ekstremalnie szybki metabolizm przepala alkohol, zanim ten zdąży wywołać stan upojenia. Pszczoły: czy alkohol zmienia ich wybory? W przypadku pszczół sprawa jest bardziej subtelna. Tutaj etanol nie działa jak „bilet do zabawy”, ale jako subtelny bodziec chemiczny. Nawet mikrodawki alkoholu mogą wpływać na to, jak pszczoła zapamiętuje zapach kwiatu lub jak ocenia ryzyko dalszego lotu. Zdaje się, że pszczoły „lubią” jego niewielkie ilości. W przypadku pszczół alkohol uderza w to, co mają najcenniejszego: ich niezwykłe zdolności poznawcze. Życie robotnicy opiera się na precyzyjnym uczeniu się zapachów, kojarzeniu ich z nagrodą oraz mistrzowskiej orientacji w terenie. Badania laboratoryjne sugerują, że nawet śladowe ilości etanolu mogą wpływać na te procesy. Dla pszczoły kropelka alkoholu w nektarze to nie kwestia „zawrotów głowy”, ale przesunięcia progu decyzyjnego. Zainfekowana mikrob…

GettyImages-2234950545-1e9a7fe-rotated.jpg
width: 5139
height: 3428

Polskie sikorki wykładają swoje gniazda niedopałkami papierosów. Mają one chronić pisklęta
type: item
date: 2026-03-23T12:01:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: miasta
subject: papierosy
subject: ptaki
description: W gniazdach polskich sikorek badacze z Uniwersytetu Łódzkiego znajdują… niedopałki papierosów. Nie chodzi o to, że muszą odreagowywać trudne, miejskie życie. W ten „nowatorski” sposób mają chronić swoje pisklęta. Jak to działa i czemu to robią?
encoded: Sikory modre – modraszki – już od kilkunastu lat zadziwiają naukowców na całym świecie nietypowym sposobem ochrony swojego potomstwa. W miastach coraz częściej obserwuje się, że do wyściełania swoich gniazd wykorzystują one niedopałki papierosów: niekiedy są one nawet podstawowym budulcem. To nie jest przypadkowy wybór: w środowisku naturalnym te ptaki poszukują aromatycznych roślin, więc krążą po łąkach, wypatrując mięty czy lawendy. Próżno jednak szukać ich w miejskiej dżungli, a na ulicach wala się coś, co generuje równie mocny zapach. Jak modraszki wykorzystują niedopałki papierosów? W badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Łódzkim zespół dr. Michała Glądalskiego porównywał trzy rodzaje gniazd sikorek: naturalne, naturalne, ale do których badacze włożyli niedopałki oraz całkowicie sterylne. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Animal Behaviour” pokazały, że gniazda z niedopałkami zawierały mniej pasożytów niż te „naturalne”, a pisklęta w nich wychowywane charakteryzowały się lepszą kondycją niż te z gniazd bez takich „dodatków”. Najlepiej radziły sobie jednak gniazda sterylne. Dlaczego ptaki wybierają niedopałki? Zwierzęca adaptacja do życia w mieście polega na wykorzystaniu tego, co jest pod „ręką”. Widzimy to np. w kontekście żyjących w symbiozie z ludzkimi odpadami szopów czy szczurów. Tak samo jest z sikorkami – brak aromatycznych roślin wykorzystywanych do ochrony zmusza ptaki do szukania alternatywy. A niedopałki są nie tylko dostępne, ale także skutecznie chronią potomstwo. Modraszki są inteligentne, więc szybko podpatrzyły od swoich sąsiadów tę skuteczną strategię. Regularnie zaglądają do gniazd innych ptaków, obserwują ich sukcesy i porażki, a następnie kopiują sprawdzone rozwiązania. Jak substancje zawarte w niedopałkach wpływają na pasożyty? Największym „odstraszaczem” jest nikotyna, która dla pasożytów jest toksyczna. Związki chemiczne obecne w niedopałkach utrudniają pasożytom znalezienie ptasiego gniazda, a dodatkowo ograniczają możliwość składa…

GettyImages-1310388367-87d4598.jpg
width: 4545
height: 3154

Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
type: item
date: 2026-03-22T11:14:55.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Skowronek to jeden z najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Europy. Od wieków towarzyszy ludziom na polach i łąkach, a jego śpiewny lot stał się symbolem nadchodzącej wiosny. Choć wydaje się dziś dobrze poznany, kryje wiele ciekawych historii.
encoded: Spis treści: Skąd wziął się skowronek? Pochodzenie i systematyka skowronków Charakterystyka i rozpoznawanie gatunków Środowisko życia i biologia lęgowa Zagrożenia i ochrona skowronków Skowronki od dawna zajmują szczególne miejsce zarówno w przyrodzie, jak i w kulturze człowieka. Ich charakterystyczny śpiew rozbrzmiewający wysoko nad polami był dla dawnych rolników sygnałem zmiany pór roku i rozpoczęcia prac w gospodarstwie. Z czasem ptaki te stały się nie tylko symbolem wiosny w tradycji ludowej, lecz także przedmiotem badań przyrodników i ornitologów. Dziś wiemy, że skowronki należą do jednej z najbardziej rozpowszechnionych rodzin ptaków śpiewających, a ich historia zaczęła się miliony lat temu w afrykańskich krajobrazach. Skąd wziął się skowronek? Od dawna ludzie obserwowali wędrówki ptaków i dostosowywali do nich swoje prace, zwłaszcza w rolnictwie. Dużą rolę odgrywały w tym skowronki – nieduże ptaki, nieco większe od wróbla. W tradycji ludowej należały do pierwszych posłańców wiosny. W 1925 r. w publikacji książkowej „Nasze ptaki wędrowne” autor wspominał, że skowronki w Polsce pojawiają się zwykle między 10 a 24 lutego, najczęściej ok. 14. dnia miesiąca. Potwierdzają to także wcześniejsze obserwacje innych przyrodników z XIX w., takich jak Władysław Taczanowski. Powstało wiele staropolskich powiedzeń, wskazujących, że dawniej początek prac polowych wyznaczano według przylotu skowronków, żurawi czy bocianów. Na przykład mówiono: „Jak skowronek zaświergoli, myślą chłopi o roli” albo „Św. Agnieszka wypuszcza skowronka z mieszka”. Prof. Jerzy Bralczyk w książce „Zwierzyniec” podkreśla, że nazwa skowronek wywodzi się od prasłowiańskiego czasownika skverti, oznaczającego „wrzeszczeć, trzeszczeć lub piszczeć”. Inne źródła podają, że rdzeń wyrazu pochodzi od prasłowiańskiej formy „skovornъ(kъ)”. Przypuszcza się również, że pierwszy człon „skov” może mieć związek z dźwiękonaśladowczym charakterem śpiewu skowronka. W języku potocznym słowo skowronek oznacza także osobę,…

AdobeStock439808280-782c1a9.jpeg
width: 2552
height: 1800

Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
type: item
date: 2026-03-22T09:46:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: dzikie zwierzęta
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Gdy zapada zmrok, las zaczyna żyć innym rytmem. W ciszy słychać skrzydła ptaków, szelest liści i pohukiwanie sów. Nocna kąpiel leśna pozwala doświadczyć tego świata wszystkimi zmysłami.
encoded: Spis treści: Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Czym są kąpiele leśne? Ognisko, herbata i Noc Sów Na Wzgórza Dylewskie docieram o zmierzchu. Jest godzina siedemnasta. Stoję u podnóża wieży widokowej i słucham wprowadzenia przewodniczki. Niedużą grupą ruszamy w głąb lasu, by doświadczyć nocnej kąpieli leśnej. Poruszamy się w ciszy pod osłoną nocy. Jest zimno, a pod stopami wciąż chrupie śnieg. Oto las, który po zmroku opowiada swoje historie. Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Tę noc zapamiętam na długo. Na Mazurach Zachodnich wszędzie leży śnieg i jest niemiłosiernie zimno, zwłaszcza nocą. W ostatni dzień zimy wspólnie z przewodnikiem ruszamy w głąb lasu. Dzień gaśnie, a pełnia księżyca rozświetla nam drogę. W pewnym momencie spotykamy stado saren. W tle rozbrzmiewa klangor żurawi i gęganie gęsi, a na pobliskim drzewie słyszę pulsujące gwizdy kowalika zwyczajnego (Sitta europaea). Las oddycha dźwiękiem. Wokół zapada cisza. Zamykam oczy i przytulam się do drzewa. Mam wyobrazić sobie, że drzewo jest jednym z członków mojej rodziny. Średnica pnia wzbudza podziw – nie jestem w stanie go objąć. Rozmawiam z nim. Czuję lekki dyskomfort, ale też spokój. Otwieram oczy i patrzę w stronę grubych korzeni rozchodzących się pod ziemią. Jedna z takich odnóg korzeniowych kieruje się w stronę innego drzewa. Wyobrażam sobie, że ich korzenie splatają się pod ziemią. Jakby były ze sobą spokrewnione albo zaprzyjaźnione. To tylko metafora, a jednak wydaje mi się prawdziwa. Siedzę na macie pod innym drzewem. Przykładam dłonie do uszu, układając je jak uszy słonia. W głębi lasu słyszę potężny szum wiatru. Narasta i raptownie cichnie, jakbym stał nad oceanem podczas wichury. Po chwili dociera do mnie szelest liści młodych buków (Fagus sylvatica), które utrzymały się na gałęziach przez zimę. Ich dźwięk przypomina mi wykres szybko bijącego serca na monitorze – paradoksalnie działa kojąco. Czuję się wspaniale. Bez poczucia czasu. Bez oczekiwań. W ciszy lasu i w świetle księżyca coś we mnie przesta…

AdobeStock331504794-8e880ce.jpeg
width: 4249
height: 2832