National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-22T07:17:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W Polsce żyje 10 gatunków dzięciołów. Czy potrafisz je rozpoznać?
items: Tegoroczne upały były armagedonem dla ptaków w miastach. „Ludzie chodzili po osiedlach z pudełkami i zbierali pisklęta”
items: Jeden przypomina wróbla, drugi motyla. To najrzadsze ptaki polskich Tatr
items: Śmierć najsłynniejszej ptasiej celebrytki. Przez lata śledziły ją miliony widzów
items: Nie wszystkie bociany zimują w Afryce. Gdzie odlatują nasze ukochane polskie ptaki?
items: Dlaczego ptaki milkną i nagle znikają z naszych krajobrazów? Oto ich sekrety
items: Wielkie poruszenie na łąkach. Bociany w tym roku nie czekały na drugą połowę sierpnia
items: Jak nie puma, to emu i kangur. Seria ucieczek egzotycznych zwierząt w Polsce
items: 238 zwierząt pod opieką w jeden weekend. Jak upały zagrażają ptakom?
items: Czy ptaki naprawdę lubią latać? Naukowcy zbadali ich emocje i mają zaskakującą odpowiedź
items: Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
items: Ten ptak to najpiękniejszy skutek ocieplenia. Właśnie podbija Polskę
items: Wyspa Sobieszewska zachwyca dziką przyrodą. To idealne miejsce na spokojny odpoczynek
items: Historia ukryta w dziurawych czaszkach gęsi. Odkrycie z niemieckiej latryny zaskoczyło badaczy
items: Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
items: Ciasny pokój dziecinny pięć kilometrów od wrocławskiego Rynku. Jak wygląda życie rodziny dzięciołów?
items: Śpiew, który zmienia mózg. Te ptaki ostrzegają swoje jaja przed nadchodzącym upałem
items: Prehistoryczny zabójca z Chin. Odkryto nowego mikroraptora o czterech „skrzydłach”
items: Ruszam śladem ornitologicznej wyprawy wzdłuż Doliny Środkowej Wisły. Co kryją wiślane łachy?
items: Zjada 20 tysięcy komarów dziennie i nie ląduje przez 200 dni. Jerzyk gości na polskim niebie tylko przez 4 miesiące
items: Zagadka bezbłędnej nawigacji gołębi wreszcie rozwiązana. Ich „wewnętrzny GPS” znajduje się w... wątrobie
items: Ptak czy gad? Archeopteryks to największa zagadka paleontologii
items: Warszawskie mandarynki podbijają Europę. Zagadki dalekich podróży
items: Drastyczne sceny w warszawskich Łazienkach. Potężny drapieżnik zaczął zabijać ptaki
items: Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem

W Polsce żyje 10 gatunków dzięciołów. Czy potrafisz je rozpoznać?
type: item
date: 2026-08-22T07:16:57.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: dzikie zwierzęta
subject: lasy
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Dzięcioły to jedni z najważniejszych mieszkańców naszych lasów, parków i ogrodów. Jako architekci leśnego ekosystemu wykuwają dziuple, które dają schronienie nie tylko im samym, lecz także dziesiątkom innym gatunkom zwierząt. Poznaj historię, różnorodność oraz sekrety wszystkich dzięciołów występujących w Polsce.
encoded: Spis treści: 60 milionów lat historii dzięciołów Najrzadsze dzięcioły w Polsce Dzięcioły nieliczne i średnio liczne Jak rozpoznawać polskie dzięcioły pstre? Najliczniejszy dzięcioł Polski Przegląd polskich dzięciołów wyraźnie pokazuje, że kluczem do ich przetrwania są stare, obumierające i martwe drzewa. Usuwanie takich drzew pozbawia te ptaki miejsc do gniazdowania oraz naturalnej spiżarni pełnej owadów. Dziuple wykute przez dzięcioły stają się schronieniem dla wielu innych gatunków zwierząt. Korzystają z nich m.in. szpaki, gągoły, sowy, kowaliki i sikory, a także nietoperze i gryzonie. Ochrona dzięciołów w Polsce nie wymaga skomplikowanych zabiegów – sprowadza się przede wszystkim do zostawiania sędziwych, martwych i zamierających drzew w naszym krajobrazie. Od gatunków związanych ze starymi lasami po dzięcioły świetnie przystosowane do życia w pobliżu człowieka – poznaj wszystkie gatunki występujące w Polsce. 60 milionów lat historii dzięciołów Na początku XXI wieku w Jaskini Komarowej koło Częstochowy w Polsce w pracach wykopaliskowych odkryto szczątki dzięcioła dużego. Pochodziły z okresu sprzed około 100–120 tys. lat, z przełomu interglacjału eemskiego i początku ostatniego zlodowacenia. Jak podkreślają badacze, w tej okolicy występowały siedliska leśne z dojrzałymi drzewami liściastymi, w których te ptaki wykuwały dziuple lęgowe. Z kolei w badaniach opublikowanych na łamach „Biological Conservation” z 2026 r. Szymon Czyżewski wraz z zespołem dokumentuje występowanie dzięcioła czarnego (Dryocopus martius) w wyższym glacjale zlodowacenia Wisły (59–17 tys. lat temu). Także w jego najzimniejszej fazie – podczas Ostatniego Maksimum Glacjalnego (ok. 27,5–19 tys. lat temu). Historia dzięciołów sięga ok. 60 milionów lat, kiedy ich przodkowie pojawili się we wczesnym paleogenie (erze kenozoicznej). Szacuje się, że ok. 50 mln lat temu wyodrębnili się jako odrębna linia ewolucyjna spośród pozostałych gatunków ptaków. Obecnie dzięcioły zamieszkują niemal wszystkie zalesi…

3-7c23822.jpg
width: 6000
height: 3376

Tegoroczne upały były armagedonem dla ptaków w miastach. „Ludzie chodzili po osiedlach z pudełkami i zbierali pisklęta”
type: item
date: 2026-08-20T11:37:24.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: polskie miasta
subject: ptaki
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Jakbyś się czuł, gdyby ktoś zamknął cię w blaszanej puszce wystawionej na 40-stopniowy upał – i nie miałbyś potu, który mógłby cię ochłodzić. Nic przyjemnego, prawda? W takiej właśnie pułapce bez wyjścia znalazły się w tym roku tysiące miejskich ptaków. Zjawisko, które zaobserwowali leśnicy, łamie serce.
encoded: Betonoza, „wyspy ciepła” i nagrzewające się do czerwoności dachy – nasze miasta podczas letnich fal upałów zamieniają się w wielkie piekarniki. Gdy my ratujemy się klimatyzacją, miejskie zwierzęta muszą walczyć o przetrwanie. Tegoroczne lato dobitnie pokazało, jak bardzo nieprzystosowane do rosnących temperatur jest polskie środowisko zurbanizowane. Dramat rozegrał się tuż nad naszymi głowami, w rynnach, szczelinach budynków i pod blaszanymi dachami, gdzie z braku laku ptaki – zwłaszcza jerzyki – najchętniej zakładają swoje gniazda. „Armagedon dla ptaków” Dla leśników i wolontariuszy z ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt ostatnie miesiące były prawdziwym koszmarem i walką z czasem. – W tym roku przyjęliśmy ponad 400 piskląt jerzyków. To 9–10 razy więcej niż w poprzednich latach w tym samym okresie. Do większych ośrodków trafiało ich jeszcze więcej. Tegoroczne upały to był armagedon dla tych ptaków – mówi PAP Paweł Kowalski, kierownik Leśnego Ośrodka Rehabilitacji Dzikich Zwierząt Nadleśnictwa Piotrków. Mechanizm tej tragedii był bardzo brutalny. Nagrzane od słońca blachy i wyloty wentylacyjne zamieniały się w śmiertelne pułapki cieplne. Ponieważ ptaki nie pocą się jak ssaki (regulują temperaturę jedynie poprzez otwieranie dziobów, szybkie oddychanie czy stroszenie piór), a pisklęta były ślepe i pozbawione izolujących piór, ich ciała błyskawicznie się przegrzewały. Jedyny ratunek to desperacki skok Aby nie usmażyć się żywcem w rozgrzanych gniazdach, maluchy, które nie potrafiły jeszcze latać, masowo, instynktownie wyskakiwały w przepaść. Wiele z nich zginęło na miejscu po uderzeniu w beton. Część na szczęście uratowali mieszkańcy. – Ludzie chodzili po osiedlach z pudełkami i zbierali pisklęta jerzyków. Do naszego ośrodka przywozili po kilkanaście–kilkadziesiąt maluchów naraz; były kolejki – relacjonuje dla PAP Kowalski. Nawet budka lęgowa może stać się piekarnikiem Choć w lasach i dziuplach drzew panuje naturalny chłód, w miastach infrastruktura często tworzy tzw…

GettyImages-1241450871-7325def.jpg
width: 6720
height: 4200

Jeden przypomina wróbla, drugi motyla. To najrzadsze ptaki polskich Tatr
type: item
date: 2026-08-15T11:00:01.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: góry
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: tatry
description: Tatry to najcenniejsza ostoja ptaków wysokogórskich w Polsce. Występuje tu około 120 gatunków ptaków. Zróżnicowanie wysokości, surowy klimat oraz układ pięter roślinnych sprawiają, że żyją tu ptaki niewystępujące nigdzie indziej w kraju lub tworzące jedynie niewielkie, izolowane populacje. Dla ornitologów i miłośników przyrody Tatry pozostają jednym z najcenniejszych miejsc obserwacji ptaków w Polsce.
encoded: Spis treści: Płochacz halny – wróbel najwyższych szczytów Pomurnik – motyl tatrzańskich skał Inni skrzydlaci mieszkańcy Tatr Od niepamiętnych czasów człowiek zachwycał się urokiem gór – cudnymi widokami przyrody. Wysokie szczyty drażniły jego zmysły, poruszały duszę i dawały siłę, by wspinać się coraz wyżej, wypatrywać podniebnych szlaków orłów, zaglądać w przepaście i podsycać uczucia religijne. To potęga życia natury – wierchy i urwiska, blaski słońca i cienie chmur, skały i śniegi, zawołania kruków i zew wilków, szum wód i wściekłe poryki wichru. Ten surowy, a zarazem fascynujący górski klimat od zawsze tętnił życiem ptaków. Oto gatunki, które możemy spotkać podczas wędrówek po tatrzańskich szlakach. Płochacz halny – wróbel najwyższych szczytów Płochacz halny (Prunella collaris) to typowo wysykogórski gatunek ptaka, nieliczny w naszym kraju, którego występowanie ogranicza się wyłącznie do najwyższych szczytów górskich. Według „Czerwonej Listy Ptaków Polski”, ponad 95% populacji (ok. 400–1600 osobników) – gniazduje w Tatrach, powyżej górnej granicy lasu (ponad 1800 m n.p.m.). Można go także spotkać w Beskidzie Żywieckim, w Bieszczadach i w Sudetach. Jednak poza Tatrami są to szczątkowe, zagrożone populacje, obejmujące zaledwie kilkanaście par. Płochacz halny to niewielki ptak wróblowy, rozmiarami zbliżony do wróbla (Passer domesticus), choć nieco od niego większy. Z tego powodu bywa często mylony z nim przez turystów. Wyróżniają go jasnożółta plama u nasady dzioba, szara głowa, ciemnobrązowy wierzch ciała i rdzawobrązowe boki upierzenia na spodzie. Jest gatunkiem przeważająco osiadłym, który zimą nie opuszcza gór, choć poza sezonem lęgowym pojawia się na niższych wysokościach, szczególnie zimą, gdzie łatwiej znaleźć pokarm, jak np. w okolicach schronisk górskich, wyciągów narciarskich czy w pobliżu osad ludzkich w wioskach. Tam też jest często dokarmiany przez turystów lub żywi się odpadkami w śmietnikach. Co ciekawe, ptaki tego gatunku nie są płochliwe wobec czło…

AdobeStock699339858-ad500f9.jpeg
width: 5400
height: 3600

Śmierć najsłynniejszej ptasiej celebrytki. Przez lata śledziły ją miliony widzów
type: item
date: 2026-08-13T06:45:01.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kalifornia
subject: orzeł bielik
subject: ptaki
description: Śmierć Jackie, słynnej samicy bielika amerykańskiego, wstrząsnęła Stanami Zjednoczonymi. Ptak urodzony w Kalifornii od kilku lat był stale monitorowany, a jego życie stało się śledzonym przez miliony internautów serialem. Eksperci nie byli w stanie ustalić, co spowodowało tak krytyczny stan u zwierzęcia.
encoded: Relacje zapisywane w formacie wideo służą przyrodnikom do obserwacji życia poszczególnych zwierząt. Część z takich nagrań staje się jednak czymś więcej niż tylko materiałem badawczym. Zakochani w tego typu transmisjach ludzie stają się widzami serialu, w którym główne role odgrywane są przez zwierzęta. Jedną z najsłynniejszych nieświadomych aktorek była samica bielika amerykańskiego o imieniu Jackie. Narodziny gwiazdy Jackie przyszła na świat w 2012 roku, a jej narodziny od samego początku wzbudziły nie lada sensacje. Ptak ten został uznany bowiem za pierwszego pisklaka bielika amerykańskiego, jaki kiedykolwiek urodził się w rejonie Big Bear Valley w Kaliforni. W związku z wyjątkowością narodzin zwierzęcia fundacja „Friends of Big Bear Valley” (FOBBV) zdecydowała się podjąć działania, które miały odmienić późniejsze życie małej Jackie. W pobliżu gniazda ptasich rodziców zainstalowano kamerę, by naukowcy i opinia publiczna mogła śledzić losy rodziny bielików. COVID-owy szał Z czasem Jackie rozpoczęła własne, dorosłe życie. Samica przejęła gniazdo, w którym przyszła na świat, i sprowadziła tam ówczesnego partnera, Mr. B. Relacja nie przetrwała jednak próby czasu, a ptaki po kilku latach rozstały się, odlatując w swoje strony. U boku Jackie pojawił się wtedy nowy samiec – Shadow, który stał się jej kompanem na resztę życia. Na ten okres przypadł szczyt popularności internetowej sagi o losach bielików. Gdy świat zmagał się z pandemią COVID-19, a ludzie musieli pozostawać w domach, ptaki – jak gdyby nigdy nic – stawiały czoła codziennym wyzwaniom. Składanie jaj, wysiadywanie i wspólne wychowywanie piskląt stały się darmową terapią oraz stałym punktem dnia dla wielu widzów zamkniętych w czterech ścianach. Walka o życie Sielskie życie ptasiej celebrytki zaczęło się pogarszać na przestrzeni kilku ostatnich tygodni. Przełom nastąpił w ubiegłym miesiącu, gdy skrajnie osłabiona samica stoczyła na ziemi walkę z dwoma młodymi orłami, po której nie była już w stanie odlecieć. Po …

GettyImages-1510278502-424d9f1.jpg
width: 3900
height: 2756

Nie wszystkie bociany zimują w Afryce. Gdzie odlatują nasze ukochane polskie ptaki?
type: item
date: 2026-08-12T10:02:36.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: biologia
subject: bociany
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: polska
subject: ptaki
description: Na pytanie, gdzie odlatują bociany, zazwyczaj odpowiadamy krótko: „do ciepłych krajów”. Choć większość polskich ptaków rzeczywiście spędza zimy na południe od Sahary, najnowsze badania pokazują, że część z nich coraz chętniej skraca swoje trasy.
encoded: W tym artykule: Kiedy odlatują bociany? Gdzie odlatują bociany? Jak długo bociany lecą do Afryki? Kiedy przylatują bociany? Bociany na żywo Co warto wiedzieć o bocianach? Wśród pytań, które niezwykle trapią internautów, bezaplacyjnie prym wiodą te dotycząca zwierząt i ich życia. Takie jak na przykład „czy pies ma kolana?”, „jak śpią konie?”, „dlaczego flamingi są różowe?” czy „gdzie odlatują bociany?”. Ostatnie z nich pada najczęściej na przełomie sierpnia i września, gdy lubiane w naszym kraju ptaki ruszają w świat w poszukiwaniu słońca i wysokich temperatur. Jak zatem brzmi prawidłowa odpowiedź? Szczegóły do sprawdzenia w dalszej części artykułu. Kiedy odlatują bociany? W lipcu młode bociany zaczynają opuszczać swoje gniazda. Okres ten trwa zazwyczaj do końca sierpnia, niekiedy przeciąga się do pierwszych dni września. Zanim jednak odlecą „do ciepłych krajów”, bociany spotykają się na tzw. „sejmikach”. To znak, że ich migracja zbliża się wielkimi krokami. Przeważnie ptaki gromadzą się – niekiedy w stadach liczących nawet 50 osobników – na łąkach w połowie sierpnia. W czasie poprzedzających odlot do Afryki „sejmików” bociany żerują przez kilka dni, aby zebrać wystarczająco dużo energii do długiego lotu. Gdzie odlatują bociany? Pora poznać odpowiedź na najbardziej nurtujące pytanie, czyli gdzie odlatują bociany. Większość białych bocianów z Europy spędza zimę w Egipcie, reszta leci jeszcze dalej – do Ugandy, Etiopii, Nigerii, Sudanu. A te najbardziej wytrwałe – nawet do RPA. W ostatnich latach część z nich skraca jednak dystans migracji. Zamiast w Afryce, pozostają na zimę na Starym Kontynencie, żerując na wysypiskach śmieci. Potwierdziły to przeprowadzone kilka lat temu badania opisane w czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Tym samym bociany stanowią kolejny gatunek ptaków migrujących, które zmieniają zwyczaje pod wpływem działalności człowieka. Moment rozpoczęcia podróży, czas i trasę przelotu młodych bocianów naukowcy prześledzili, zakładając ptakom nadajniki…

gdzie-odlatuja-bociany-594d78e.jpg
width: 5815
height: 3877

Dlaczego ptaki milkną i nagle znikają z naszych krajobrazów? Oto ich sekrety
type: item
date: 2026-08-08T08:40:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: śpiew
description: Historia odkrywania tajemnic ptasich migracji przypomina pasjonujący kryminał naukowy. Przez stulecia ludzkość tworzyła najbardziej niedorzeczne teorie, by wyjaśnić nagłe znikanie ptaków jesienią. Dopiero niezwykłe dowody rzeczowe oraz nowoczesna technologia pozwoliły nam poznać prawdę.
encoded: Spis treści: Od hibernacji w błocie po loty na Księżyc Dlaczego ptaki śpiewają? Pory śpiewu, czas lęgów i ptasi zegar biologiczny Wyścig z czasem. Czy jerzyki zdążą przed odlotem? Ptaki znikały z naszego krajobrazu od zawsze, gdy tylko zbliżała się chłodniejsza pora roku. Co ciekawe, wcale nie uciekają przed samym zimnem – ich gęste pióra działają jak doskonała kurtka puchowa. W rzeczywistości głównym powodem odlotu jest brak pożywienia. Gdy spada temperatura, owady giną lub chowają się głęboko pod ziemię i korę drzew. Dla jaskółek czy jerzyków oznacza to koniec dostępu do jedzenia. Ptaki stają przed trudnym wyborem: zaryzykować niebezpieczną podróż na południe albo zostać i umrzeć z głodu. Dokąd właściwie znikają na całe miesiące? Czas odkryć tę tajemnicę. Od hibernacji w błocie po loty na Księżyc Już w IV wieku przed naszą erą, jeden z najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji, Arystoteles, w swoim dziele „Historia Animalium” formułował przypuszczenia, że jaskółki zapadają w sen zimowy w szczelinach skalnych. Olaus Magnus z kolei, szwedzki duchowny i kartograf, inspirowany Arystotelesem, w XVI w. stwierdził, że jaskółki hibernują w błocie na dnie jezior. Ten mit dotrwa aż do XIX w. Pod koniec XVII w. Charles Morton, brytyjski duchowny sugerował, że ptaki odlatują na zimę na Księżyc. Choć teoria ta brzmi dla nas dziś absurdalnie, pedagog ten słusznie zakładał, że czynnikiem motywującym do migracji są pogarszające się warunki atmosferyczne oraz deficyt pokarmu. Dostrzegł również kluczową rolę tkanki tłuszczowej, która umożliwia przetrwanie ptakom w trakcie wędrówki. W 1822 r. mieszkańcy niemieckiej wsi upolowali bociana białego (Ciconia ciconia), w którego ciele tkwiła włócznia z afrykańskiego drewna. Ptak ten, zyskując przydomek „pfeilstorch” („bocian ze strzałą”), stał się jednym z pierwszych niepodważalnych dowodów na to, że ptaki przemieszczają się między kontynentami. U schyłku XIX w. Hans Christian Cornelius Mortensen, duński ornitolog, wpada na pomysł, by…

2-4e1c2dd.jpg
width: 5296
height: 2979

Wielkie poruszenie na łąkach. Bociany w tym roku nie czekały na drugą połowę sierpnia
type: item
date: 2026-08-06T11:45:18.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: bociany
subject: migracje
subject: polska
subject: ptaki
description: Na polach i łąkach zaobserwowano już sejmiki bocianów. To niechybny sygnał kończącego się lata, choć wydaje się, że trwa ono w najlepsze. Ptaki przygotowują się do trwającej blisko miesiąc wielkiej jesiennej wędrówki na południe i robią to w tym roku dużo wcześniej niż zwykle.
encoded: Sejmiki, czyli zgromadzenia bocianów przed odlotem, są kluczowym etapem w życiu młodych ptaków. Pod okiem dorosłych intensywnie trenują one techniki szybowania na prądach wznoszących, by sprostać trudom podróży liczącej nawet 5 tysięcy kilometrów. Bociany intensywnie, wspólnie żerują i gromadzą zapasy niezbędne do dotarcia na odległe zimowiska. Wczesne sejmiki bocianów W tym roku przyrodnicy zaobserwowali sejmiki wyjątkowo wcześnie, bo już na początku sierpnia. W rozmowie z TVP Info potwierdza to Piotr Bogdaszewski z Mazurskiego Parku Krajobrazowego, który wskazuje na niezwykły instynkt tych zwierząt. – Zazwyczaj bociany odlatywały w drugiej połowie sierpnia, ale w tym roku ten proces jest trochę przyspieszony. Pojawiły się informacje, że już nad Cieśniną Bosfor jest bardzo dużo bocianów. Te ptaki mają szósty zmysł związany z czasem, kiedy trzeba lecieć – powiedział Bogdaszewski. Według informacji udostępnionych na profilu społecznościowym Centrum Edukacji Przyrodniczej, pod miejscowością Wola Suchożebrska zgromadziło się około 80 bocianów i większość z nich odleciała. Jeden z bocianów wyposażonych w nadajnik, o imieniu „Szybki”, dotarł już na granicę w Ukrainą. Decyzja bocianów o migracji zależy od warunków atmosferycznych, szczególnie od odpowiedniego ciśnienia, które umożliwia ptakom ekonomiczny lot ślizgowy i pozwala oszczędzać siły podczas długiego przelotu nad kontynentami. Czym są bocianie sejmiki? To tradycyjne określenie na sezonowe zgromadzenia bocianów białych na obszarach bogatych w pokarm. Grupy, liczące często dziesiątki osobników, wspólnie odpoczywają i żerują przed daleką drogą na zimowiska, które moga znajdować się nie tylko w Afryce. Dystans do Afryki pokonują w zaledwie około 26 dni, podczas gdy powrót wiosenny zajmuje im zazwyczaj aż 49 dni. Większość polskich bocianów wybiera trasę wschodnią prowadzącą przez Turcję, Cieśninę Bosfor, dolinę Jordanu i Nilu, omijając szerokim łukiem otwarte wody Morza Śródziemnego. Wiedza o tych skomplikowanych węd…

bociany-sejmik-f0bd2d9.jpeg
width: 4953
height: 2979

Jak nie puma, to emu i kangur. Seria ucieczek egzotycznych zwierząt w Polsce
type: item
date: 2026-07-20T11:52:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: egzotyka
subject: hodowla
subject: kangury
subject: polska
subject: ptaki
description: W polskich lasach doszło do serii zadziwiających spotkań. Po głośnej sprawie z pumą, pod Lublińcem sfotografowano emu, a na Podkarpaciu trwają poszukiwania kangura. Leśnicy ostrzegają: egzotyczne zwierzęta z hodowli nie poradzą sobie na wolności.
encoded: W ostatnich tygodniach w polskich lasach doszło do serii spotkań z egzotycznymi zwierzętami. Najpierw pojawiła się puma, którą udało się załapać, potem donoszono o kolejnym możliwym spotkaniu z pumą, którego koniec końców nie potwierdzono – sfilmowany kot okazał się zbyt mały. Teraz z kolei Nadleśnictwo Lubliniec podzieliło się obserwacją jednej z mieszkanek miasta, która natknęła się na emu, a pod Rzeszowem trwają poszukiwania kangura. Skąd wziął się emu pod Lublińcem? Mieszkanka Lublińca zauważyła wielkiego ptaka jadąc na rowerze. Zdjęcia nie pozostawiają wątpliwości: to emu, największy ptak Australii i jeden z największych na świecie. Jak mógł znaleźć się w polskim lesie? To raczej pewne, że uciekł z prywatnej hodowli. Hodowców emu jest w Polsce całkiem sporo. Pisklę można w naszym kraju kupić już za około 600 zł. „Zwierzęta egzotyczne nie są przystosowane do życia w naszych warunkach. Mogą cierpieć z braku odpowiedniego pokarmu, nieodpowiednich warunków, a jednocześnie stanowić zagrożenie dla rodzimych gatunków i powodować nieprzewidziane sytuacje” – zwracają uwagę Lasy Państwowe, opisując przypadek z Lublińca. „Jeśli ktoś zauważy to zwierzę, prosimy o zachowanie ostrożności i kontakt telefoniczny” – pisze na Facebooku Nadleśnictwo Lubliniec. Kolejny uciekinier: kangur pod Rzeszowem Nieco wcześniej, 12 lipca, rozpoczęły się poszukiwania innego uciekiniera: z labiryntu kukurydzy w Łopuszce Małej uciekł mały kangur. Zwierzak jest atrakcją tego miejsca, widnieje też w jego logotypie. Opiekunowie wyznaczyli nagrodę 1000 zł za jego odnalezienie, ale okazało się to niełatwe. Według informacji TVP3 Rzeszów, kangurek widziany był kilka dni później w okolicach Trzebowniska, a więc musiał pokonać prawie 40 km. Właściciele proszą, aby zwierzaka nie próbować łapać na własną rękę, bo grozi to spłoszeniem go, a wtedy może uciec jeszcze dalej. W zagrodach w mini-zoo w Labiryncie Łopuszka Mała mieszkają też m.in. alpaki, kozy i bydło długowłosej rasy highland cattle. Te wszystk…

emu-polska-adf5369.jpg
width: 1463
height: 975

238 zwierząt pod opieką w jeden weekend. Jak upały zagrażają ptakom?
type: item
date: 2026-07-18T10:17:08.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: ptaki
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Afrykańskie upały w Polsce to już nie anomalie, ale stały element lata. My, ludzie, w takie dni chowamy się w cieniu drzew, pijemy litry wody albo zamykamy się w klimatyzowanych pomieszczeniach. A co robią ptaki, gdy asfalt parzy w łapy, oczka wodne wysychają, a miejskie rabaty zamieniają się w rozgrzaną do 50°C patelnię?
encoded: Spis treści: Gdy gniazdo zamienia się w piekarnik Dla nas upał to dyskomfort. Dla nich może być wyrokiem Woda na wagę życia. Jak wspierać ptaki podczas upałów? Lato, które dla wielu z nas oznacza czas odpoczynku i długich, ciepłych dni, dla dzikich mieszkańców miast może stać się bezlitosną próbą przetrwania. Rosnące temperatury, niedobór wody i wszechobecny beton sprawiają, że środowisko stworzone przez człowieka stawia przed ptakami coraz większe wyzwania. Czerwiec 2026 roku zapisał się na kartach historii polskiej meteorologii czarnymi głoskami. Gdy w województwie lubuskim termometry wskazały rekordowe 40,5°C, czyli najwyższą temperaturę od ponad wieku, a w całym kraju upalne noce nie przynosiły wytchnienia, dla wielu miejskich zwierząt rozpoczął się prawdziwy dramat. Gdy gniazdo zamienia się w piekarnik Śmiertelną pułapką dla ptaków okazały się miejsca, które miały być bezpiecznym domem. Lęgowiska jerzyków, wróbli, jaskółek czy pustułek – ukryte pod rozgrzanymi połaciami dachów i parapetami, w niszach elewacji czy w nieosłoniętych budkach lęgowych – w palącym słońcu nagrzewały się do ekstremalnych temperatur. W obliczu 40-stopniowego upału betonowa architektura naszych miast i rozżarzone ściany zamieniły się w wielki piekarnik. Młode ptaki, nie będąc w stanie wytrzymać tego koszmaru, w desperacji i panice wyskakiwały z gniazd. Niektóre ginęły na miejscu, uderzając o beton. Te, które przeżyły upadek, trafiały wprost na rozgrzane jak patelnia chodniki, gdzie w pełnym słońcu groziła im szybka śmierć z wycieńczenia i odwodnienia. Dla miejskich ptaków te dni stały się dramatyczną walką o przetrwanie, o czym najlepiej świadczą dane z frontu ratowania dzikich zwierząt. Mikołowski ośrodek „Leśne Pogotowie”, działający przy Nadleśnictwie Katowice od ponad trzech dekad, w zaledwie jeden czerwcowy weekend zamienił się w bazę ratunkową pracującą w stanie najwyższej gotowości. Dla nas upał to dyskomfort. Dla nich może być wyrokiem W ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin opie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/74091760140050207929666607502987714195862104n-8ae4675.jpeg
width: 2048
height: 1366

Czy ptaki naprawdę lubią latać? Naukowcy zbadali ich emocje i mają zaskakującą odpowiedź
type: item
date: 2026-07-17T06:47:25.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: emocje
subject: latanie
subject: ptaki
description: Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie starali się odpowiedzieć na nieoczywiste pytanie dotyczące funcjonowania zwierząt. Za pomocą szeregu pomiarów chciano się dowiedzieć, czy ptaki czerpią przyjemność z latania. Prozaiczna ciekawość doprowadziła badaczy do bardzo interesujących wniosków.
encoded: Nauka nie musi odpowiadać jedynie na przełomowe pytania, takie, które od lat spędzają naukowcom sen z powiek. Poprzez badania poszukujemy również odpowiedzi na najzwyklejsze wątpliwości, które dręczą ludzką ciekawość. Na pierwszy rzut oka takie zagwozdki mogą wydawać się dziecinne, jednak gdy zmierzymy się z nimi w badawczym laboratorium, dojdziemy do wniosku, że w pozornie błahym problemie tkwi sedno naukowej ciekawości. Do takiej sytuacji doszło w holenderskim Utrechcie, gdzie biolog behawioralny Jorg Massen przez całe życie zadawał sobie jedno pytania, spoglądając w niebo. Jak badać ptasie szczęście? Badania, których wyniki miały ukazać ptasie emocje chwilę po lataniu, wzorowane były na podobnym zabiegu stosowanym wśród ludzi. Massen wraz z zespołem już wcześniej starali się wejść w głąb ludzkich emocji, nie używając bezpośrednich pytań. Ta bezpytaniowa forma badania położyła grunt pod strategię, którą później udało się przeprowadzić na ptakach. Obiektami badania zostało 17 kakadu różowych, zamieszkujących ogród zoologiczny Avifauna niedaleko Amsterdamu. Naukowcy pozwalali uczestnikom badania na swobodne loty, po których każdy z okazów był dokładnie obserwowany. Na ptakach przeprowadzany był tzw. test optymizmu, składający się m.in. z analizy ptasich odchodów pod kątem występowania w nich produktu rozpadu kortykosteronu – ptasiego odpowiednika hormonu stresu (kortyzolu). Szczęśliwe latanie Szereg obserwacji pozwala sądzić, że ptaki rzeczywiście czerpią szczęście z latania. Naukowcy zaobserwowali choćby, że kakadu, które nie były głodne w trakcie lotu, po wylądowaniu od razu zaczynały szukać pokarmu. Jorg Massen twierdzi, że takie zachowanie jest typowe dla zwierząt, które odczuwają wysoki komfort i bezpieczeństwo – czynniki nierozerwalnie połączone ze szczęściem. Na samopoczucie latających zwierząt wpływała również regularność wzbijania się w powietrze. Badacze zaobserwowali, że okazy, które regularnie podejmowały loty, stawały się bardziej optymistyczne niż te, …

shutterstock1821221939-38c0b07.jpg
width: 3821
height: 2554

Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
type: item
date: 2026-07-05T11:45:49.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sępy nad Polską? Choć brzmi to niewiarygodnie, te potężne ptaki padlinożerne regularnie sprawiają nam niespodzianki i sporadycznie pojawiają się nad naszym niebem. Ostatnie, sensacyjne wizyty rzadkich gości z południa Europy elektryzują nie tylko ornitologów. Które gatunki sępów można spotkać w Polsce i jak doszło do najciekawszych, wyjątkowych obserwacji? Sprawdzamy.
encoded: Spis treści Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Orłosęp brodaty Sęp płowy Sęp kasztanowaty Ścierwnik biały W Europie występują cztery gatunki sępów, z których wszystkie są w Polsce obserwowane jedynie sporadycznie. Należą do nich: orłosęp brodaty, sęp płowy, sęp kasztanowaty oraz ścierwnik biały. Żaden z tych gatunków nie przystępuje do lęgów w naszym kraju – wszystkie mają status gatunków zalatujących, stwierdzanych jedynie okazjonalnie. Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Ostatnie najnowsze stwierdzenie przedstawiciela sępów w Polsce miało miejsce niedawno na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Był to młody orłosęp brodaty (Gypaetus barbatus), który wykluł się 12 lutego 2025 roku w ogrodzie zoologicznym w Ostrawie (w Czechach), a 17 maja został wypuszczony na wolność w górach Stara Płanina w Bułgarii w ramach programu reintrodukcji gatunku. Przed dotarciem nad Bałtyk ptak przebywał przez około dwa tygodnie na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, a następnie przeleciał przez znaczną część Polski. W dalszej wędrówce wzdłuż wybrzeża dotarł na teren Słowińskiego Parku Narodowego, gdzie został odnotowany w czerwcu 2026 r. Według danych obowiązujących do połowy 2024 r. orłosęp brodaty był oficjalnie stwierdzony w naszym kraju zaledwie pięć razy w historii awifauny Polski. Orłosęp brodaty Orłosęp brodaty jest jedynym gatunkiem ptaka, którego dieta w zdecydowanej większości opiera się na kościach, stanowiących ok. 85% pożywienia. Kości pochodzą od takich zwierząt jak koziorożce, kozice, jelenie i zwierzęta domowe, np. owce. Energię czerpie głównie z organicznych składników kości: kolagenu oraz tłuszczów. Ptak ten niegdyś występował we wszystkich pasmach górskich Europy Południowej – od zachodniej Hiszpanii po Bałkany. Jest najrzadszym gatunkiem sępa w Europie – populację ocenia się na ok. 600–900 par lęgowych. W XIX i XX w. był intensywnie tępiony, a w połączeniu ze spadkiem liczebności dzikich roślinożerców górskich oraz zmianami w p…

AdobeStock433950911-d092326.jpeg
width: 4527
height: 3018

Ten ptak to najpiękniejszy skutek ocieplenia. Właśnie podbija Polskę
type: item
date: 2026-06-30T08:00:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
subject: zmiany klimatyczne
description: Jest tak kolorowa, że wydaje się egzotycznym przybyszem. I trochę tak jest – żołna naturalnie występuje na południu Europy, w Afryce i Azji. Jednak dzięki ocieplającemu się klimatowi, od lat 90 poprzedniego wieku kolonizuje Polskę. Do naszego kraju zalatuje tylko na kilka miesięcy, później rusza w podróż do swoich zimowisk. Kiedy wypatrywać żołny?
encoded: Spis treści: Żołny nie sposób pomylić z innym ptakiem Ptak ciepłolubny Kiedy można zaobserwować żołnę? Towarzyski lotnik i pogromca owadów Jeszcze nie tak dawno temu żołna była prawdziwą rzadkością w Polsce. Obecnie tego pięknie upierzonego ptaka można spotkać w wielu miejscach w naszym kraju. To jedna z nielicznych pozytywnych konsekwencji postępujących zmian klimatycznych. Żołny nie sposób pomylić z innym ptakiem Nie trzeba być ornitologiem, by łatwo rozpoznać opisywany gatunek. Żołna to jeden z najbardziej kolorowych ptaków występujących w Polsce. Na głowie jest brązowożółta, podobnie jak na pokrywach skrzydłowych i lotkach drugorzędowych. Pióra w części brzusznej są błękitnozielone, a w okolicach policzków i podgardla – jaskrawożółte. Kolejnymi wyróżnikami tego gatunku są czarna „maska”, biegnąca od dzioba, przez oczy, do uszu i białe czoło. Kuper jest oliwkowozielony. Doprawdy, żołna prezentuje imponującą paletę barw. Wróćmy na chwilę do dzioba, przez który przebiega wspomniana „maska”. Ten jest cienki, długi i łukowato zagięty ku dołowi. Jak duża jest żołna? Dorosłe osobniki osiągają do 25 cm długości i ważą około 60 g. Rozpiętość skrzydeł zamyka się w przedziale od 48 do 50 cm. Ptak ciepłolubny Gdzie występuje żołna? Ten ptak osiedla się na obszarach rolniczych, łąkach i pastwiskach. Upodobał sobie otwarte tereny, na których nie występuje zbyt wiele drzew i krzewów. Najczęściej wybiera miejsca znajdujące się blisko obszarów podmokłych i cieków. To ptaki wędrowne, zaliczane do ciepłolubnych. Pierwotny zasięg ich występowania obejmował środkową część Azji, północno-zachodnią i południową Afrykę i południową Europę. Nieśmiałą ekspansję na północ rozpoczęły już w XVIII wieku. W XX stuleciu wciąż występowały nielicznie na terenach zlokalizowanych na północ od Alp i Karpat, ale po 2001 roku zaczęły pojawiać się w coraz większej reprezentacji. Powód ekspansji? Ocieplenie klimatu. Wzrost temperatury znacząco tego gatunku. Żołna w Polsce W naszym kraju tego pięknego p…

zolna-b4652f6.jpg
width: 2754
height: 1770

Wyspa Sobieszewska zachwyca dziką przyrodą. To idealne miejsce na spokojny odpoczynek
type: item
date: 2026-06-27T11:01:00.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: gdańsk
subject: morze bałtyckie
subject: ptaki
subject: wyspy
description: Wyspa Sobieszewska, gdzie siły natury spotykają się z monumentalną inżynierią wodną XIX wieku, to jeden z najbardziej wyjątkowych punktów na mapie polskiego wybrzeża. Usytuowana na styku wód słodkich i słonych stanowi unikatową enklawę ekologiczną, co zostało potwierdzone w 1994 roku statusem „wyspy ekologicznej”. Jakie atrakcje skrywa jedna z największych i najbardziej wyjątkowych dzielnic Gdańska? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Niski krajobraz deltowy Dwuetapowe narodziny wyspy System rezerwatów Zabytki techniki i inżynierii wodnej Ślady historii i kultury Wyspa Sobieszewska jest miejscem o dwóch obliczach. Z jednej strony, stanowi integralną część Gdańska, zaś z drugiej – jest dzikim azylem, gdzie schronienie znajdują migrujące ptaki. Jej krajobraz, ukształtowany przez wydarzenia XIX wieku, do dziś nosi ślady wielkiej inżynierii i tragicznej historii, które współistnieją z nowoczesną infrastrukturą turystyczną. Niski krajobraz deltowy Wyjątkowy krajobraz Wyspy Sobieszewskiej jest determinowany przez jej usytuowanie na styku Mierzei Wiślanej i delty Wisły. Jako wschodnia rubież Gdańska, ten niewielki fragment lądu oddzielony jest od reszty miasta korytem Martwej Wisły, co przez dziesięciolecia wymuszało stosowanie specyficznych rozwiązań komunikacyjnych. Do takich należą choćby mosty pontonowe, z których ostatni został zastąpiony nowoczesną konstrukcją zwodzoną dopiero w 2018 roku. Krajobraz, charakteryzujący się niskim położeniem nad poziomem morza, jest typowy dla osadów deltowych i mierzejowych. Najwyższymi naturalnymi punktami są pasy wydm nadmorskich. Wnętrze wyspy to w dużej mierze tereny nizinne, często depresyjne, poprzecinane siecią rowów melioracyjnych i kanałów, co jest charakterystyczne dla sąsiadujących z nią Żuław Gdańskich. Wyspa Sobieszewska mierzy około 11 kilometrów długości wzdłuż linii brzegowej Bałtyku, a jej plaże, osiągające szerokość do 70 metrów, należą do najbardziej urokliwych i najmniej zatłoczonych odcinków polskiego wybrzeża. To właśnie ta przestrzeń, wypełniona drobnym, jasnym piaskiem i otoczona pasem boru sosnowego, stanowi o sile przyciągania turystycznego Sobieszewa. Dwuetapowe narodziny wyspy Jeszcze w XIX wieku Wyspa Sobieszewska była integralną częścią lądu, a rzeka Wisła uchodziła do morza zupełnie innymi drogami. Jej „narodziny” były procesem dwuetapowym, w którym pierwszoplanową rolę odegrała natura, a drugoplanową – myśl techniczna pru…

wyspa-sobieszewska-ae7b12f.jpg
width: 1406
height: 1200

Historia ukryta w dziurawych czaszkach gęsi. Odkrycie z niemieckiej latryny zaskoczyło badaczy
type: item
date: 2026-06-27T07:16:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: handel zwierzętami
subject: niemcy
subject: ptaki
subject: udomowienie
description: Archeolodzy odkryli szczątki rzadkich gęsi, które przed wiekami mogły zdobić dwory i majątki lokalnych elit. Wyniki badań pokazują, jak wcześnie człowiek zaczął kształtować wygląd zwierząt według własnych upodobań.
encoded: Pozostałości zwierząt znajdowane podczas wykopalisk archeologicznych często pozwalają odtworzyć dietę, gospodarkę i codzienne życie dawnych społeczności. Czasem jednak dostarczają informacji znacznie dziwniejszych. Tak stało się w przypadku szczątków czterech gęsi odkrytych w XVII-wiecznej latrynie na terenie Brandenburgii. Analiza kości wykazała, że należały one do rzadkiej odmiany ptaków hodowanych ze względu na nietypowy wygląd. Odkryto kości czubatych gęsi Badacze opisali swoje odkrycie na łamach czasopisma naukowego „International Journal of Paleopathology”. Kości ptaków odnaleziono podczas prac archeologicznych prowadzonych w latach 2021–2023 w miejscowości Flecken Zechlin w Brandenburgii. Badania towarzyszyły renowacji historycznego budynku stojącego nad jeziorem Schwarzer See. Miejsce to przez setki lat było związane z lokalnymi elitami. Należało do cystersów, chrześcijańskich biskupów i przedstawicieli arystokracji. W XVII wieku funkcjonowała tu rezydencja wykorzystywana między innymi jako dwór myśliwski. Wśród setek odnalezionych szczątków zwierzęcych naukowcy natrafili na cztery wyjątkowo dobrze zachowane czaszki gęsi domowych. Wszystkie pochodziły z osadów wypełniających XVII-wieczny szyb latrynowy. Choć początkowo nie wydawały się szczególnie interesujące, dokładniejsze oględziny ujawniły osobliwe zmiany w budowie czaszki. W okolicy kości ciemieniowych znajdowały się otwory o różnej wielkości, które nie były wynikiem uszkodzeń pośmiertnych. U jednego z osobników otwór miał około 15 mm średnicy i obejmował znaczną część sklepienia czaszki. Gęsi czubek to sprawa człowieka Autorzy badania podkreślają, że kości nie nosiły śladów działania ognia, obróbki rzeźniczej ani uszkodzeń spowodowanych przez zwierzęta. Krawędzie otworów były gładkie, a ich wygląd wskazywał, że zmiany powstały jeszcze za życia ptaków. To naprowadziło badaczy na trop rzadkiej cechy spotykanej u niektórych ras drobiu. Chodzi o tzw. czubatość, czyli mutację powodującą powstawanie charakte…

FABRIC-KOLAZ-32-9feea33.jpg
width: 1350
height: 900

Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
type: item
date: 2026-06-21T06:25:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: rolnictwo
description: Drop to jeden z największych i najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Eurazji. Jego liczebność w ostatnich dekadach gwałtownie spadła na skutek zmian w rolnictwie, polowań i przekształceń środowiska. W Polsce gatunek ten wyginął, a jego powrót pozostaje mało prawdopodobny.
encoded: Spis treści: Drop – skąd się wzięła nazwa? Liczebność, zasięg i zagrożenia dropia Wygląd i zachowanie Dieta i biologia lęgowa dropia Przez stulecia dropie współistniały z tradycyjnym rolnictwem, wpisując się w mozaikowy krajobraz pól i łąk. Dziś należą do najbardziej zagrożonych gatunków ptaków otwartych krajobrazów. Ich dawne siedliska w dużej mierze zniknęły pod wpływem intensywnego rolnictwa i polowań. Te ogromne ptaki zadziwiają nie tylko widowiskowymi tokami godowymi, ale także imponującą masą ciała i silnym dymorfizmem płciowym. To opowieść o gatunku, który zniknął z krajobrazu, w którym przez wieki był czymś powszechnym. Drop – skąd się wzięła nazwa? Drop to jeden z największych przedstawicieli rodziny dropi (Otididae), która globalnie liczy 26 gatunków, występujących w 102 państwach. To średniej wielkości lub bardzo duże ptaki lądowe, zasiedlające trawiaste tereny i sawanny Starego Świata. Dropie obejmują dwa najcięższe gatunki ptaków latających na Ziemi: dropia zwyczajnego (Otis tarda) z Europy oraz dropia olbrzymiego (Ardeotis kori) z Afryki Subsaharyjskiej. Najcięższy potwierdzony osobnik dropia, schwytany w Mandżurii, ważył około 21 kg, co czyni go jednym z rekordzistów wśród latających ptaków. Uważa się, że naukowa nazwa dropia (zwyczajnego) „Otis” pochodzi ze starożytnego języka greckiego, gdzie nawiązywała do słowa „kłos” (w znaczeniu kłosa pszenicy lub jęczmienia), ponieważ przypomina „wąsy” wyrastające samcom na wiosnę. Człon „tarda” z kolei to po łacinie „powolny” lub „nieśpieszny”, co według badaczy opisuje styl chodzenia dropia. Drop od wieków był obecny także w Polsce. Już w XVII wieku Gabriel Rzączyński, jezuita i przyrodnik, opisywał go w swoich pracach jako ptaka ciężkiego, niechętnego do lotu i prowadzącego naziemny tryb życia. Zwracał uwagę także na to, że żywi się głównie pokarmem roślinnym i gnieździ się bezpośrednio na ziemi. W jego czasach drop był ptakiem licznym w Polsce, m.in. na Podlasiu, w okolicach Narwi, a zimą można było go spot…

AdobeStock500590068-a18bf8b.jpeg
width: 5677
height: 3785

Ciasny pokój dziecinny pięć kilometrów od wrocławskiego Rynku. Jak wygląda życie rodziny dzięciołów?
type: item
date: 2026-06-13T13:13:24.000Z
creator: Jan Zięba
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polskie miasta
subject: ptaki
subject: wrocław
description: Przez trzy miesiące dokumentowałem rodzinę dzięciołów czarnych w parku we Wrocławiu. Od pierwszego uderzenia dziobem przy budowie nowej dziupli, po wylot młodych. To opowieść o wytrwałości, terytorium i pustce, która zostaje.
encoded: Spis treści: Moja fascynacja dzięciołami czarnymi Kucie dziupli Walka o terytorium Wychowywanie młodych Ostatni dzień w dziupli Dzięcioł czarny od dłuższego czasu był przedmiotem moich obserwacji w jednym z miejskich parków we Wrocławiu. Wczesną wiosną ptaki rozpoczęły prace nad nową dziuplą, którą systematycznie odwiedzałem, śledząc kolejne etapy jej powstawania i późniejszego zasiedlenia. Przez wiele tygodni dokumentowałem ich zachowania, od intensywnego kucia drzewa, przez okres wysiadywania jaj, aż po wylot młodych. Obserwacje te pozwoliły mi prześledzić pełny cykl lęgowy tego gatunku w warunkach miejskich. Moja fascynacja dzięciołami czarnymi Mieszkam we Wrocławiu od 66 lat. Dzięcioła czarnego (Dryocopus martius) w mieście po raz pierwszy zaobserwowałem dopiero pięć lat temu. Wcześniej bywały to zaledwie kilkusekundowe, ulotne spotkania gdzieś w lesie. Niewiele wiedziałem o tych ptakach. Z roku na rok uczyłem się jednak ich zwyczajów, a już z czasem potrafiłem bezbłędnie rozpoznać ich głos: kiedy nadlatują, jak się nawołują, a także wtedy, gdy sygnalizują niepokój. Zawsze zachwycała mnie ich niesamowita elegancja. Głęboki, matowy czarny frak kontrastujący z jaskrawą, czerwoną czapeczką sprawia, że ten gatunek ptaka jest dla mnie nie mniej spektakularny niż bajecznie kolorowe zimorodki (Alcedo atthis) czy żołny (Merops apiaster). Na początku roku, po pięciu latach od pierwszego spotkania z dzięciołem czarnym, zauważyłem samca pracującego nad wykuciem dziupli. Wtedy podjąłem decyzję: spróbuję udokumentować fotograficznie cały ich rodzinny cykl – od pierwszego uderzenia dziobem w drzewo, aż po wyprowadzenie lęgu. Od początku marca do połowy maja spędziłem w parku dziesiątki godzin, podpatrując życie dzięciołów czarnych. Bywały dni, kiedy meldowałem się pod bukiem na trzy godziny przed rozpoczęciem pracy i wracałem tam na kolejne trzy po jej zakończeniu. W pewnym momencie okazało się, że para tych cudownych ptaków wykuła dziuplę lęgową zaledwie kilometr od mojego m…

glodomory-4f5dcdb.jpg
width: 3807
height: 2141

Śpiew, który zmienia mózg. Te ptaki ostrzegają swoje jaja przed nadchodzącym upałem
type: item
date: 2026-06-12T12:55:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: jajka
subject: mózg
subject: ptaki
subject: śpiew
description: Wydaje ci się, że zamknięte w wapienne skorupce pisklę jest całkowicie odcięte od świata zewnętrznego? Nic bardziej mylnego – okazuje się, że ptaki już wtedy przygotowują się na warunki panujące na zewnątrz. Biolodzy odkryli, że dorosłe zeberki timorskie śpiewają do swoich jaj. To fizycznie zmienia mózgi pisklaków. Jeszcze przed wykluciem.
encoded: Dzięki pracy naukowców wiemy więcej o komunikacji prenatalnej zwierząt. Okazuje się, że ptasi rodzice potrafią za pomocą precyzyjnie dobranych tonów „przeprogramować” genetycznie swoje potomstwo, aby ułatwić mu przetrwanie w dobie drastycznych zmian klimatycznych. W rytmie termicznej pieśni. Dlaczego ptaki śpiewają do jaj? Instrygujące wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Journal of Experimental Biology” i – jak możemy przeczytać – zaskoczyły samych autorów. Początkowo sądzili oni, że dźwięki aktywują w mózgach piskląt geny odpowiedzialne za produkcję hormonów chroniących przed przegrzaniem. Nic takiego się jednak nie stało. Analiza genomu przeprowadzona w Queen Mary University of London wykazała, że ptasia pieśń wpłynęła na podwzgórze – strukturę mózgu odpowiedzialną za termoregulację organizmu. Zamiast aktywować hormony, dźwięki wyciszyły aktywność genów odpowiedzialnych za strukturę komórkową i skurcze mięśni (w tym genu Tropomyosin 1). Mówiąc prościej – śpiew rodziców zmienił działanie genów w mięśniach gładkich otaczających naczynia krwionośne, które tworzą barierę krew-mózg. Dzięki temu naczynia krwionośne w mózgach piskląt nie dojrzewają w pełni przed wykluciem, pozostając niezwykle elastyczne i plastyczne. Ta fizyczna modyfikacja pozwala młodym ptakom na dynamiczne regulowanie przepływu krwi w głowie podczas ekstremalnych upałów, chroniąc je przed udarem termicznym, na który ptasi mózg jest śmiertelnie podatny. Jak embrion słyszy przez skorupę? Naukowcy wciąż głowią się nad tym, w jaki sposób nienarodzone pisklę dekoduje sygnały od rodziców. Ponieważ aparat słuchowy ptaka w jaju dopiero się formuje, dr Mylene Mariette sugeruje, że mechanizm ten może opierać się na wykrywaniu wibracji skorupy jaja wywołanych przez fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Śmiertelna genetyczna pułapka To przedziwna genetyczna inżyniera natury ma jednak swoją mroczną stronę. Dr Julia George ostrzega, że ten ewolucyjny system ochrony zadziała tylko wtedy, gdy prognoza rod…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-12T120702.191-64c8312.jpg
width: 2700
height: 1800

Prehistoryczny zabójca z Chin. Odkryto nowego mikroraptora o czterech „skrzydłach”
type: item
date: 2026-06-05T10:56:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: chiny
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: prehistoria
subject: ptaki
description: Był wielkości sowy, ale jednocześnie to bliski kuzyn welociraptora. Posiadał cztery „skrzydła” i potrafił szybować między drzewami. Naukowcy odkryli nieznany gatunek dinozaura. Pod kilkoma względami jest wyjątkowy.
encoded: Przez lata paleontolodzy badający osady w północno-zachodnich Chinach natrafiali na makabryczne znaleziska. W dorzeczu Changma odkryto szczątki setek prehistorycznych ptaków, ale niektóre z nich znajdowały się w specyficznych, sprasowanych skupiskach. Przypominały one wypluwki, jakie współcześnie generują sowy po zjedzeniu ofiary. Jest to zlepek niestrawionych części pokarmu w postaci kości czy sierści. W tych warstwach brakowało jednak sprawcy tej prehistorycznej masakry. Właśnie udało się go wykryć. Nowy mieszkaniec kredowego dorzecza Sytuacja zmieniła się wraz z publikacją w czasopiśmie naukowym „Annals of Carnegie Museum”. Międzynarodowy zespół badawczy ogłosił odkrycie nowego gatunku dinozaura – Jian changmaensis. Nazwa gatunkowa nawiązuje do mitologicznego stworzenia z Chin oraz miejsca znalezienia skamieniałości w prowincji Gansu. Jest to o tyle istotne, że region ten dostarczył już ponad stu ptasich skamieniałości, ale Jian jest pierwszym zidentyfikowanym tam dinozaurem, który nie należał do grupy ptaków. Anatomia drapieżnika wielkości sowy Mimo że badaczom udało się odnaleźć jedynie fragment kości ramiennej o długości około 10 centymetrów, dostarczył on kluczowych informacji o anatomii zwierzęcia. Jian changmaensis należał do mikroraptorów – grupy małych, drapieżnych dinozaurów z rodziny dromeozaurów, będących bliskimi kuzynami słynnych welociraptorów. Nowo opisany gatunek był jednak wyjątkowo duży jak na mikroraptora. Naukowcy szacują, że rozpiętość jego skrzydeł wynosiła około 1,2 metra, co czyni go zbliżonym gabarytowo do sowy płomykówki. Szybowiec o czterech skrzydłach Naukowcy przypuszczają, że Jian changmaensis, podobnie jak inni przedstawiciele jego grupy, posiadał długie pióra nie tylko na przednich, ale i na tylnych kończynach. Nadawało mu to wygląd stworzenia o czterech „skrzydłach”. – Jian i inne mikroraptory prawdopodobnie nie były zdolne do prawdziwego, napędzanego [siłą mięśni] lotu, ale prawdopodobnie potrafiły szybować jak latająca wiewiórka…

FABRIC-KOLAZ-32-8a8ef5a.jpg
width: 1575
height: 1050

Ruszam śladem ornitologicznej wyprawy wzdłuż Doliny Środkowej Wisły. Co kryją wiślane łachy?
type: item
date: 2026-06-04T07:14:41.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wisła
description: Dolina Środkowej Wisły należy do ostatnich w Europie Środkowej odcinków dużych rzek, które zachowały swój naturalny, nieuregulowany charakter. Piaszczyste łachy, wyspy i nadrzeczne zarośla tworzą tu wyjątkową mozaikę siedlisk dla rzadkich i barwnych gatunków ptaków. To świat, który istnieje tuż obok nas, choć często pozostaje niezauważony.
encoded: Spis treści: Tam, gdzie sterczą pomarańczowe dzioby Wilga, dziwonia i rybitwa. Godzina pełna cudów nad Wisłą „Ku-ku” nad Wisłą. Podglądamy życie ptaków w Kępie Polskiej Żurawie i osobliwy ohar. Finał nadwiślańskiej wyprawy Podczas wyprawy ornitologicznej wzdłuż Doliny Środkowej Wisły przemierzam jeden z ostatnich w Europie Środkowej odcinków rzecznych o wciąż naturalnym, nieuregulowanym charakterze. W ciągu jednego dnia obserwuję, jak zmienia się krajobraz dźwięków i ruchu – od śpiewu wilg, dziwonii i trzciniaków, po spotkania z rzadkimi gatunkami, jak ostrygojad, biegus zmienny czy ohar. Każdy przystanek naszej trasy przynosi nowe, często zupełnie niespodziewane obserwacje. To właśnie ta nieprzewidywalność nadaje wyprawie wyjątkowy charakter. Tam, gdzie sterczą pomarańczowe dzioby 16 maja o godzinie 7, w ramach terenowych kursów rozpoznawania ptaków organizowanych przez Horyzonty.pl, wyruszam spod Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie do Doliny Środkowej Wisły – obszaru Natura 2000 obejmującego odcinek rzeki pomiędzy Dęblinem a Płockiem. Teren ten jest objęty ochroną w celu zachowania cennych siedlisk ptaków, takich jak rybitwa białoczelna (Sternula albifrons), sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula) czy mewa siwa (Larus canus). Na miejsce docieram autokarem wraz z dwojgiem przewodników oraz innymi uczestnikami wycieczki ornitologicznej. Jako pierwszy punkt obserwacyjny wybieramy Stare Gniewniewice – wieś położoną w województwie mazowieckim. Stamtąd udajemy się spacerem w stronę punktu widokowego nad Wisłą. Idąc wzdłuż nadrzecznego pasa zieleni, zatrzymujemy się, by spojrzeć na piaszczyste łachy po drugiej stronie rzeki. Daleko stamtąd, wśród drzew, zauważam wystający, ceglany element. To ogromny komin dawnej cegielni w Mochty-Smok, pochodzącej z XIX wieku. Sama nazwa tej miejscowości rzekomo słynie z połączenia dwóch dawnych wsi: „Mochty” i „Smok”. Wtedy jeden z przewodników zaprasza nas do rozstawionej lunety, kierując naszą uwagę na piaszczyste wybrzeże. Gołym oki…

29-76acb9f.jpg
width: 6192
height: 3480

Zjada 20 tysięcy komarów dziennie i nie ląduje przez 200 dni. Jerzyk gości na polskim niebie tylko przez 4 miesiące
type: item
date: 2026-06-03T12:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Przyroda
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
subject: rekordy
description: Śpi, poluje, a nawet kopuluje nie przerywając lotu. Jerzyk zwyczajny to fenomen natury, który potrafi spędzić w powietrzu niemal całe życie. Jak to możliwe, że ten miejski ptak prawie nigdy nie dotyka ziemi?
encoded: Spis treści: Jak wygląda jerzyk zwyczajny? Co jerzyki jedzą? Angielska nazwa jerzyka wiele o nim mówi Jak badano jerzyki w locie? Zdumiewające zwyczaje jerzyka Jerzyk zwyczajny (Apus apus) to ptak, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. Choć niektórzy uważają, że jest podobny do jaskółki, jego charakterystyczny lot i wydawane w powietrzu głośne krzyki, pozwalają natychmiast go rozpoznać. Jest jednym z najszybszych ptaków na świecie. Potrafi osiągać prędkość nawet do 100 km/godz. w locie poziomym, a w nurkującym aż 200 km/godz. Jerzyk spędza niemal całe życie w locie. Śpi, je, pije, poluje, a nawet kopuluje w powietrzu. Jak wygląda jerzyk zwyczajny? Jerzyki bywają mylone z jaskółkami. W odróżnieniu jednak od swojego ptasiego kuzyna mają jednolite ciemne ubarwienie i brak im typowego dla jaskółek jaśniejszego podgardla. Młodsze osobniki można poznać po białych plamkach na główce. Podczas lotu jerzyki chętnie i długo szybują. Charakteryzują się długimi, wąskimi skrzydłami w kształcie sierpa oraz krótkim, rozwidlonym ogonem. Ich dzioby są niewielkie. Ptaki te osiągają 18 cm długości, czyli wielkością korpusu przypominają wróble. Mają jednak znacznie większą rozpiętość skrzydeł, która może dochodzić do 44 cm. Ich masa wynosi zazwyczaj około 40 gramów. Co jerzyki jedzą? Żywiąc się głównie drobnymi owadami i pajęczakami, jerzyk ptak pomaga kontrolować populacje uciążliwych owadów, takich jak komary czy muchy. Jest więc naturalnym sojusznikiem człowieka w walce ze szkodnikami. To, że zjada komary, jest doceniane szczególnie latem, kiedy owady te stają się utrapieniem. Jerzyk codziennie zjada astronomiczne ilości owadów – nawet 20 tysięcy na dobę! Uwielbia także inne owady błonkoskrzydłe (np. meszki), nie pogardzi muchówkami, niewielkimi chrząszczami oraz sporadycznie motylami. Angielska nazwa jerzyka wiele o nim mówi Jerzyk w języku angielskim to common swift. Nazwa ta odnosi się do jego niezwykłej szybkości i zręczności w locie. Łacińska nazwa jerzyka to Apus apus, co …

jerzyk-9dd453a.jpg
width: 7695
height: 5132

Zagadka bezbłędnej nawigacji gołębi wreszcie rozwiązana. Ich „wewnętrzny GPS” znajduje się w... wątrobie
type: item
date: 2026-06-02T09:03:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: gołębie
subject: migracje
subject: ptaki
description: Jak gołębie pokonują setki kilometrów, bezbłędnie wracając do domu? Zagadka, która od lat intrygowała biologów, doczekała się zaskakującego wyjaśnienia. Okazuje się, że klucz do nawigacji ptaków wcale nie tkwi w ich oczach ani mózgu, lecz w komórkach układu odpornościowego znajdujących się w wątrobie.
encoded: W artykule opublikowanym na łamach prestiżowego czasopisma „Science” niemieccy naukowcy dowodzą, że specyficzne komórki wątroby gołębi reagują na pole magnetyczne Ziemi. Pełnią funkcję wewnętrznego kompasu, bez którego ptaki tracą orientację w terenie. W badaniach brali udział immunolodzy z Uniwersytetu i Szpitala Uniwersyteckiego w Bonn, fizycy z Uniwersytetu Duisburg-Essen oraz ornitolodzy z Instytutu Zachowania Zwierząt Maxa Plancka. Tajemnice nawigacji gołębi powoli się przed nami odsłaniają. Komórki wątroby z wewnętrznym magnesem Za wykrywanie pola magnetycznego odpowiadają makrofagi – komórki odpornościowe, które np. utylizują zużyte czerwone krwinki. Przy tej okazji w ich wnętrzach gromadzi się żelazo. Profesor Ulf Wiedwald z Uniwersytetu Duisburg-Essen wyjaśnia, że pierwiastek ten krystalizuje się w komórkach, umożliwiając reakcje na bodźce magnetyczne. Spośród wszystkich analizowanych tkanek (w tym oczu, dzioba, mózgu i śledziony), to właśnie w wątrobie naukowcy odnotowali najwyższe stężenie żelaza i najsilniejszą reakcję magnetyczną. Prof. Christian Kurts ze Szpitala Uniwersyteckiego w Bonn opowiada, że nikt nie podejrzewał układu odpornościowego o pełnienie funkcji „zmysłowych”. Z kolei prof. Martin Wikelski z Instytutu Maxa Plancka żartuje że intuicja, w języku angielskim określana jako gut feeling, czyli „przeczucie z brzucha”, zyskała właśnie naukowe uzasadnienie. Gołębie gubią się w pochmurne dni Aby zweryfikować rolę żelaza w makrofagach, naukowcy przeprowadzili eksperyment na gołębiach wyszkolonych do powrotów do wolier z odległości ponad 20 kilometrów. Części ptaków podano klodronian – substancję usuwającą makrofagi z organizmu. Wyniki okazały się jednoznaczne: w słoneczne dni obie grupy gołębi (zarówno te bez makrofagów, jak i zdrowe) bez problemu trafiały do celu – orientowały się według pozycji Słońca. Jednak gdy niebo było zachmurzone, ptaki pozbawione makrofagów traciły orientację i gubiły drogę, podczas gdy grupa kontrolna bezbłędnie wracała …

nawigacja-golebi-f832878.jpg
width: 3495
height: 2403

Ptak czy gad? Archeopteryks to największa zagadka paleontologii
type: item
date: 2026-06-01T05:57:12.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: gady
subject: paleontologia
subject: ptaki
subject: skamieniałości
description: Archeopteryks od ponad 160 lat stanowi główny punkt debat nad pochodzeniem ptaków i ewolucją lotu. Ten niezwykły jurajski organizm łączył w sobie cechy gadzie i ptasie. Mimo że często zaliczany do najwcześniejszych ptaków, jego pozycja filogenetyczna pozostaje przedmiotem dyskusji. Przyjrzyjmy się nieco bliżej temu prehistorycznemu stworzeniu.
encoded: Spis treści: Od jednego pióra do szkieletów Taksonomiczny problem Rewolucja w obrazowaniu Mechanika lotu Upierzenie i barwa Czym żywił się archeopteryks? Archeopteryks zamieszkiwał Ziemię około 150 milionów lat temu, czyli w górnej jurze, w piętrze tytonu. Występował na obszarze dzisiejszych południowych Niemiec. W tamtym czasie tereny te były częścią ogromnego archipelagu wysp rozproszonych na płytkim, tropikalnym morzu Tetydy. Od jednego pióra do szkieletów Systemy osadowe, w których zachowały się szczątki archeopteryksa, znane jako wapienie litograficzne z Solnhofen, powstały w izolowanych lagunach, gdzie dno było niemal całkowicie pozbawione tlenu i cechowało się ekstremalnym zasoleniem. To właśnie te skrajnie nieprzyjazne warunki, w których nie występowały organizmy ryjące w dnie i padlinożerne, pozwoliły na niemal nienaruszone zachowanie delikatnych struktur, w tym odcisków piór i tkanek miękkich. Słynne znaleziska Pierwszym dowodem istnienia tego zwierzęcia było pojedyncze pióro, odnalezione w 1860 lub 1861 roku. Hermann von Meyer opisał je jako Archaeopteryx lithographica. Choć najnowsze badania przy użyciu obrazowania laserowego sugerują, że to konkretne pióro mogło należeć do innego, blisko spokrewnionego gatunku, to właśnie ono nadało nazwę całemu rodzajowi. Nieco później odnaleziono niemal kompletne szkielety archeopteryksa. Okaz londyński, odnaleziony w 1861 roku, stał się holotypem gatunku, mimo braku większości czaszki. To właśnie to znalezisko, opisane przez Richarda Owena zaledwie dwa lata po publikacji dzieła Karola Darwina, stało się koronnym dowodem w debacie nad teorią ewolucji. Do najcenniejszych odkryć należy zaliczyć okaz berliński, na który rolnik Jakob Niemeyer natknął się w latach 70. XIX wieku na wzgórzu Blumenberg. Odkrywca, nieświadomy naukowego znaczenia skamieniałości, sprzedał ją karczmarzowi Johannowi Dörrowi za sumę pozwalającą na zakup krowy. Dopiero dzięki interwencji Wernera von Siemens, założyciela słynnego koncernu, który wyło…

archaeopteryx-a428134.jpg
width: 1740
height: 1200

Warszawskie mandarynki podbijają Europę. Zagadki dalekich podróży
type: item
date: 2026-05-31T07:14:29.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: łazienki królewskie
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jedna poleciała do Szkocji, druga dotarła aż nad Morze Norweskie. Warszawskie mandarynki, choć na co dzień kojarzone z parkowymi stawami, potrafią pokonywać tysiące kilometrów, zaskakując nawet doświadczonych ornitologów. Oto jedna z najbardziej niezwykłych historii warszawskich ptaków.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła nazwa „mandarynka”? Warszawa nowym domem dla mandarynek Daleka podróż z Warszawy do Szkocji Ponad 1400 kilometrów – mandarynka nad Morzem Norweskim Mandarynka (Aix galericulata) to jeden z najbardziej charakterystycznych gatunków kaczek na świecie. Choć naturalnie występuje w Azji Wschodniej, w Polsce należy do gatunków introdukowanych. Dzięki wieloletnim badaniom możliwe jest śledzenie losów poszczególnych osobników, co pozwala lepiej zrozumieć ich zachowanie. W 2026 roku obserwacje warszawskich mandarynek przyniosły zaskakujące rezultaty – jedną z nich stwierdzono w Szkocji, drugą zaś w Norwegii. Ale co sprawia, że lecą tak daleko? Skąd się wzięła nazwa „mandarynka”? Mandarynka to kaczka zamieszkująca naturalnie obszary Azji Wschodniej – między innymi Japonię, Chiny i Rosję. Nie jest tam gatunkiem licznym (ok. 65 tys. par), lecz za sprawą swojej urody rozprzestrzeniła się z pomocą hodowców w najróżniejsze części świata. Polska nazwa gatunku jest tożsama z innymi językami europejskimi (np. mandarin duck). W jaki sposób to określenie przedostało się do szerszego użytku? Zwłaszcza, że na terenach, gdzie mandarynka występuje naturalnie ich nazwy mają bezpośrednie konotacje z symbolem miłości i wierności, jakimi są te kaczki? W XVI wieku portugalscy odkrywcy byli jednymi z pierwszych Europejczyków, którzy dotarli do Chin. W ślad za nimi przybyli kupcy i misjonarze, osiedlając się na terenach wydzierżawionych od władców dynastii Ming, ostatniej rdzennie chińskiej dynastii. Portugalczycy nazywali spotykanych urzędników słowem „mandarim”. Termin ten zapożyczyli z języka malajskiego (menteri), ponieważ w tym samym czasie kolonizowali Malakkę, miasto na Półwyspie Malajskim. Jeszcze wcześniej słowo to pochodziło z sanskrytu (mantrī), starożytnego języka Indii, i w obu tych językach oznaczało „ministra” lub „doradcę”. Z czasem portugalskie słowo „mandarim” zaczęło nabierać kolejnych znaczeń. Urzędnicy dynastii Ming nosili dostojne, często żółte lu…

3-eee0e5d.jpg
width: 5756
height: 3238

Drastyczne sceny w warszawskich Łazienkach. Potężny drapieżnik zaczął zabijać ptaki
type: item
date: 2026-05-25T13:40:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: łazienki królewskie
subject: ptaki
subject: ryby
subject: warszawa
description: Majowy weekend w warszawskich Łazienkach Królewskich przyniósł dramatyczny widok. W sielskiej scenerii wielki sum zaatakował stado nurogęsi, pożerając dorosłą samicę oraz jedno z jej piskląt w zaledwie ułamku sekundy. Próbował też upolować samca kaczki mandarynki. Według szacunków ichtiologa, żarłoczna ryba może ważyć nawet 20 kilogramów.
encoded: Tradycyjna trasa wędrówki warszawskich nurogęsi prowadzi z Łazienek Królewskich przez park Agrykola, Kanał Piaseczyński aż do Wisły. Jest najeżona niebezpieczeństwami – m.in. ruchliwymi drogami, które wolontariusze pomagają przekroczyć matkom z pisklętami. W tym roku pojawiło się kolejne zagrożenie: na ptaki zaczął polować duży sum w jednym ze stawów. W ułamku sekundy wciągnął pod wodę i połknął w całości dorosłą samicę nurogęsi, która prowadziła dziesięć piskląt. Chwilę później ryba uderzyła ponownie, wciągając jedno z nich. Sum to największy drapieżnik Europy Choć sum pospolity (Silurus glanis) kojarzy się z dużymi rzekami, takimi jak Wisła czy Odra, doskonale odnajduje się także w mniejszych zbiornikach. To największa ryba słodkowodna w całej Europie, zdolna osiągać ponad 2,5 metra długości i wagę przekraczającą 100 kilogramów. Długie wąsy, działające jak sondy, pozwalają mu na skuteczne polowanie nawet w mętnej wodzie. Ichtiolog dr inż. Andrzej Kapusta w rozmowie z Polsat News ocenił, że waga suma z Łazienek może dochodzić do 20 kg. Sum poluje na ptaki? To nic dziwnego Dieta sumów jest niezwykle zróżnicowana i zmienia się wraz z ich wiekiem oraz gabarytami. Młode osobniki zadowalają się skorupiakami, owadami i drobnymi rybami, jednak dorosłe i duże stają się bezwzględnymi oportunistami. Wbrew powszechnej opinii, ryby stanowią jedynie część ich menu. Wielkie sumy polują właściwie na wszystko: płazy, drobne ssaki, które niefortunnie znajdą się w wodzie, oraz właśnie ptactwo wodne. Jak opowiada Hubert Mateuszczyk z warszawskiego Zarządu Zieleni, drapieżnik z Łazienek dzień po zjedzeniu nurogęsi zaatakował kaczkę mandarynkę, a wcześniej podjął próbę wciągnięcia pod wodę znacznie większej od kaczek gęsi białoczelnej. Dzięki swoim rozmiarom, zdołała jednak wyrwać się i uciec. Choć polowanie suma na ptaki w Łazienkach może się wydawać czymś niezwykłym, szczególnie na ukochane przez Warszawiaków nurogęsi – jest normalne. Świadczy o niezwykłej sile przystosowania sumów d…

sum-lazienki-25b46bf.jpg
width: 1800
height: 1200

Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
type: item
date: 2026-05-23T09:31:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Przez wieki ptasie głosy interpretowano jako zapowiedź wiosny, szczęścia, a czasem nawet śmierci. Dziś wiemy, że za tymi dźwiękami kryje się coś więcej niż ludowa wyobraźnia – to złożony system komunikacji, który wpływa także na nas.
encoded: Spis treści: Ptasie głosy w tradycji i współczesności Tajemnice ptasiej komunikacji Wpływ ptasich dźwięków na nasz mózg Ptasie trele od wieków towarzyszą człowiekowi. Dziś wiemy, że mają one korzystny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Aby usłyszeć ptaki, wystarczy udać się na łono natury, wyciszyć się i zacząć dostrzegać otaczające nas ptaki. Dawniej jednak przypisywano tym dźwiękom różne znaczenia – od zapowiedzi wiosny i szczęścia, aż po przestrogę, niepokój, a nawet zwiastowanie śmierci. Ptasie głosy w tradycji i współczesności Jeszcze w XX wieku ptasi świergot próbowano interpretować na różne sposoby. Choć dziś może się to wydawać zabawne, śpiew ptaków w zależności od gatunku bywał uznawany zarówno za zapowiedź nadejścia wiosny, jak i – w skrajnych przypadkach – za zwiastun nadchodzącej śmierci. Już na przedwiośniu z obrzeży lasów i zadrzewień śródpolnych dobiega charakterystyczny głos trznadla (Emberiza citrinella). Dawniej w krajobrazie rolniczym, gdzie ludzie mieli bliższy kontakt z przyrodą, jego wokalne popisy interpretowano żartobliwie słowami: „Nie będzie suchej kobyle niiiiic”. Jak podkreśla Jan Sokołowski w „Ptakach ziem polskich”: „tym samym lud uważa trznadla za zwiastuna wiosny przynoszącego pociechę, bo jeśli kobyła dotąd nie zdechła, to na pastwisku z pewnością przyjdzie do siebie”. W tradycyjnym odbiorze ludowym śpiew trznadla uznawano za zapowiedź nadchodzącej wiosny i poprawy warunków w gospodarstwie, wiążąc jego aktywność z końcem najtrudniejszego okresu zimowego oraz oczekiwaniem na odnowienie pastwisk i zapasów paszy. „Pójdź, pójdź w dołek pod kościołek” – tak interpretowano niegdyś u nas głos sowy pójdźki (Athene noctua), jednego z 10 gatunków sów regularnie gniazdujących w Polsce. Ta ludowa, onomatopeiczna interpretacja jej nawoływania przyczyniła się do powstania wielu negatywnych skojarzeń. W polskiej tradycji ptak ten uchodził niegdyś za zwiastuna śmierci i nieszczęścia, podczas gdy w starożytnej Grecji stanowił symbol mądrości i atrybu…

AdobeStock494959190-5222908.jpeg
width: 3240
height: 2152