Pierwszy legalny program leczenia psylocybiną objął 346 osób. Wyniki zaskoczyły nawet naukowców
Przez dekady psylocybina była traktowana jedynie jako narkotyk, ale dzisiaj naukowcy uważnie przyglądają się jej terapeutycznej roli. Substancja psychoaktywna ukryta w „magicznych grzybach” właśnie przeszła bezprecedensowy test na żywym społeczeństwie.
Tylko w samych Stanach Zjednoczonych problemy ze zdrowiem psychicznym zgłasza blisko 23% dorosłych. Współczesna nauka desperacko szuka ratunku dla milionów pacjentów i coraz odważnie spogląda w stronę psychodelików. W amerykańskim stanie Oregon uruchomiono pierwszy w kraju w pełni legalny i uregulowany prawnie program powszechnego dostępu do psylocybiny. Jego najnowsze wyniki dostarczają „potężnej dawki” optymizmu, choć badacze ostrzegają, że ten rewolucyjny lek ma swoje mroczne strony. Z laboratorium do prawdziwego świata Badania kliniczne nad psychodelikami trwają od lat. jednak dla bezpieczeństwa niemal zawsze odbywały się w sterylnych warunkach i z udziałem wyselekcjonowanych pacjentów przyjmujących laboratoryjnie syntetyzowane odpowiedniki. Program w Oregonie rozpoczęty w 2023 roku to coś zupełnie innego. Pozwala on każdej osobie powyżej 21. roku życia na legalny dostęp do naturalnej psylocybiny (pochodzącej bezpośrednio z grzybów), podawanej pod okiem certyfikowanych opiekunów, którzy nie muszą posiadać klinicznego wykształcenia medycznego. Naukowcy z Oregon Health & Science University sprawdzili, jak ten nieco kontrowersyjny model sprawdza się w praktyce. Pomiędzy listopadem 2024 a czerwcem 2026 roku przeanalizowali szczegółowe dane 346 klientów z 24 ośrodków. – Ten artykuł naukowy będzie cytowany przez dekady. To pierwsze na tak dużą skalę badanie monitorujące bezpieczeństwo i wpływ psylocybiny na zdrowie psychiczne na prawdziwych ludziach w prawdziwym świecie – przekonuje neurobiolożka dr Adrianne R. Wilson-Poe, współdyrektorka Open Psychedelic Evaluation Nexus. Niesamowity spadek poziomu lęku i depresji Uczestnicy otrzymywali pod nadzorem dawkę psylocybiny wynoszącą średnio 31,9 miligrama, a następnie poddawani byli szczegółowym ankietom oceniającym ich stan zdrowia na przestrzeni kolejnych trzech miesięcy. Wyniki, opublikowane właśnie w czasopiśmie „JAMA Network Open”, są imponujące. Zaledwie miesiąc po sesji aż 92,2% uczestników uznało to doświadczenie za korzystne. Jeszcze wyraźniej pokazują to twarde dane długoterminowe. Po trzech miesiącach odsetek pacjentów zgłaszających umiarkowane do ciężkich objawy PTSD spadł z 48% do zaledwie 16,8%. W przypadku silnych stanów lękowych zanotowano spadek z 45,1%. do 13,2%, a w przypadku ciężkiej depresji – z 42,2% do 16,5% Równocześnie ogólna, deklarowana satysfakcja z życia w badanej grupie wzrosła z 63% do ponad 82%. Mroczna strona terapii i ryzyko Badacze uczulają jednak, że „magiczne grzyby” to nie panaceum dla każdego. U 4 badanych osób (stanowiących 1,2% grupy) wystąpiły poważne reakcje behawioralne wymagające pilnej interwencji medycznej. Jeden z pacjentów stał się agresywny i trafił do szpitala, inni zgłaszali gwałtowne nasilenie depresji, bezsenność oraz pojawienie się myśli samobójczych. Kto źle zareagował na psylocybinę? Wszystkie te osoby mały podobny profil – nigdy wcześniej nie miały styczności z psychodelikami, zmagały się z nasilonymi objawami chorobowymi przed sesją i otrzymały stosunkowo wysokie dawki substancji (od 25 do 50 mg). To dowód na to, że brak doświadczenia, wyższa dawka i kruchość psychiczna znacząco zwiększają ryzyko „złego tripu” i powikłań. – To, że nie mamy tu do czynienia z rygorystycznym [laboratoryjnym – przyp. red.] modelem medycznym, nie oznacza, że pacjenci nie mogą czerpać z tego ogromnych korzyści dla zdrowia psychicznego – twierdzi dr Todd Korthuis, główny autor badania. Naukowiec apeluje jednocześnie o rozsądek – osoby z obciążeniami zdrowotnymi lub przyjmujące na stałe leki powinny bezwzględnie skonsultować chęć udziału w takich programach ze swoim lekarzem prowadzącym. Psylocybina przynosi nadzieję, ale wiąże się z ryzykiem. Źródło: JAMA Network Open Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler. Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Co dzieje się z mózgiem po tygodniu intensywnej medytacji? Naukowcy dostrzegli podobieństwa do działania psychodelików
O korzystnym wpływie medytacji na organizm mówi się od lat. Regularna praktyka może pomagać wyciszyć natłok myśli, lepiej radzić sobie ze stresem i uważniej obserwować własne emocje oraz potrzeby. Najnowsze badania sugerują jednak, że jej działanie może sięgać znacznie głębiej. Zaledwie tydzień intensywnej praktyki wiązał się z mierzalnymi zmianami w funkcjonowaniu mózgu i całego organizmu.
Naukowcy przyjrzeli się uczestnikom siedmiodniowego wyjazdu łączącego intensywną medytację z innymi ćwiczeniami umysłowo-fizycznymi. Badania mózgu i krwi wykonane przed i po pobycie wykazały zmiany m.in. w sposobie komunikowania się różnych obszarów mózgu, metabolizmie, działaniu układu odpornościowego oraz naturalnych mechanizmach regulowania bólu. Pojawiły się również sygnały wskazujące na zwiększoną neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do tworzenia i reorganizowania połączeń. Co szczególnie zainteresowało badaczy, część zaobserwowanych zmian przypominała wzorce wcześniej opisywane podczas badań nad odmiennymi stanami świadomości, w tym wywoływanymi przez psychodeliki. Jak wyglądało badanie nad medytacją? Uczestnicy spędzili tydzień na intensywnej praktyce W badaniu wzięło udział 20 zdrowych dorosłych wybranych spośród 561 uczestników siedmiodniowego wyjazdu prowadzonego przez Joe Dispenzę. Program nie ograniczał się jednak do samego siedzenia w ciszy. W ciągu tygodnia uczestnicy wysłuchali około 25 godzin wykładów, odbyli łącznie około 33 godzin prowadzonych medytacji oraz pięć godzin grupowych rytuałów opartych na współczuciu, skupieniu uwagi i tzw. otwartym placebo. Oznacza to, że osoby biorące udział w praktykach wiedziały, iż nie otrzymują żadnej substancji ani tradycyjnego leczenia. Badacze analizowali więc łączny wpływ całego programu, a nie samej medytacji. W programie znalazły się m.in. ćwiczenia oddechowe, kierowanie uwagi na sygnały płynące z ciała i praktyki mające ograniczać analizowanie własnych myśli. Część uczestników miała już co najmniej półroczne doświadczenie z podobnymi technikami, pozostali byli początkujący. Przed rozpoczęciem wyjazdu i po jego zakończeniu uczestnicy przeszli badania funkcjonalnym rezonansem magnetycznym oraz oddali próbki krwi. Naukowcy porównywali następnie m.in. sposób komunikowania się różnych sieci mózgowych, obecność wybranych białek i metabolitów oraz to, jak osocze pobrane od uczestników wpływało na komórki nerwowe hodowane w laboratorium. Hemal H. Patel, jeden z autorów badania, zwracał uwagę, że najbardziej zaskoczyła go szerokość obserwowanych efektów. – Uderzające jest to, że połączenie wielu praktyk umysłowo-fizycznych w ramach jednego odosobnienia wywołało zmiany w tak wielu układach biologicznych, które mogliśmy bezpośrednio zmierzyć w mózgu i we krwi – podkreślał. Autorzy zaznaczają jednak, że nie był to klasyczny eksperyment pozwalający oddzielić wpływ każdej z technik. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego jego wyniki pokazują przede wszystkim, co zmieniło się po całym tygodniowym programie, a nie która konkretna praktyka odpowiadała za dany efekt. Co dzieje się z mózgiem po intensywnej medytacji? Zmiany były widoczne także we krwi Najciekawsze wyniki pojawiły się podczas porównania pracy mózgu przed i po tygodniowym pobycie. W trakcie medytacji zmniejszała się łączność wewnątrz tzw. sieci trybu domyślnego oraz sieci odpowiedzialnej za wychwytywanie ważnych bodźców. Pierwsza z nich jest silnie związana m.in. z myśleniem o sobie, wspomnieniami i wewnętrznym monologiem, czyli procesami, które uruchamiają się wtedy, gdy umysł nie jest skupiony na konkretnym zadaniu. Badacze interpretują słabszą łączność w jej obrębie jako możliwy sygnał mniejszego skupienia na ciągłym analizowaniu własnych myśli. Jednocześnie cały mózg działał w sposób mniej podzielony na odrębne moduły, co może oznaczać sprawniejszą wymianę informacji między różnymi obszarami. Co ważne, naukowcy nie wykryli w ciągu zaledwie tygodnia zmian anatomicznych w mózgu. Różnice dotyczyły przede wszystkim sposobu jego funkcjonowania. Zmiany nie ograniczały się jednak do obrazowania. Gdy neurony hodowane w laboratorium wystawiono na działanie osocza pobranego od uczestników po zakończeniu wyjazdu, rozwijały dłuższe wypustki nerwowe, które umożliwiają komórkom komunikowanie się ze sobą. Badacze uznali to za jeden z sygnałów wskazujących na warunki sprzyjające neuroplastyczności. Zaobserwowano także zmiany związane z metabolizmem oraz silniejszą aktywność naturalnych mechanizmów łagodzenia bólu. We krwi zwiększyły się m.in. poziomy beta-endorfiny i dynorfiny, czyli substancji wytwarzanych przez organizm i uczestniczących w łagodzeniu bólu. Zmieniły się również sygnały związane z odpornością – nasiliła się zarówno część reakcji zapalnych, jak i przeciwzapalnych. Nie oznacza to więc po prostu „wzmocnienia odporności”, lecz raczej bardziej złożoną reakcję układu immunologicznego po intensywnym tygodniu praktyk. Patel podkreślał, że właśnie jednoczesne obserwowanie zmian w mózgu i krwi jest szczególnie interesujące. – To, że widzimy zarówno zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym na obrazach mózgu, jak i ogólnoustrojowe zmiany w chemii krwi, pokazuje, że te praktyki umysł-ciało działają w skali całego organizmu – zaznaczył. Medytacja działa jak psychodeliki? Naukowcy widzą podobieństwa, ale stawiają ważne zastrzeżenia Najwięcej emocji wzbudziło porównanie wyników z badaniami nad psylocybiną. Uczestnicy wypełniali „Kwestionariusz Doświadczeń Mistycznych”, który mierzy m.in. poczucie jedności, przekraczania zwykłego poczucia czasu i przestrzeni czy odmiennego stanu świadomości. Średni wynik wzrósł po siedmiodniowym pobycie z 2,37 do 3,02 punktu na pięciostopniowej skali. Co ciekawe, osoby opisujące silniejsze doświadczenia tego typu wykazywały również większą integrację aktywności między niektórymi obszarami mózgu. Autorzy zwrócili uwagę, że część zaobserwowanych wzorców przypomina te opisywane wcześniej podczas badań nad psylocybiną i innymi psychodelikami. Patel stwierdził, że naukowcy widzą „te same doświadczenia mistyczne i podobne wzorce połączeń neuronalnych, które zwykle wymagają podania psylocybiny”, choć podczas siedmiodniowego programu nie stosowano żadnych substancji psychodelicznych. Nie oznacza to jednak, że medytacja i psylocybina działają na mózg w identyczny sposób, ani że tydzień praktyki daje biologiczny odpowiednik przyjęcia psychodeliku. Bardziej precyzyjnie można powiedzieć, że bardzo różne drogi prowadzące do odmiennego stanu świadomości mogą częściowo angażować podobne mechanizmy i sieci mózgowe. To właśnie to podobieństwo jest jednym z najbardziej interesujących elementów badania. Jednocześnie autorzy sami podkreślają istotne ograniczenia pracy. Grupa liczyła zaledwie 20 osób, zabrakło grupy kontrolnej, a uczestnicy jednocześnie medytowali, słuchali wykładów i brali udział w innych praktykach, dlatego nie można stwierdzić, że za obserwowane efekty odpowiada wyłącznie medytacja. Nie wiadomo również, jak długo zmiany się utrzymują ani czy podobne rezultaty pojawiłyby się u osób z depresją, przewlekłym bólem czy chorobami układu odpornościowego. Potrzebne są więc większe, kontrolowane badania. Alex Jinich-Diamant, współautor pracy, ostrożniej podsumował znaczenie wyników. – To, w co wierzymy, jak skupiamy uwagę i w jakie praktyki się angażujemy, może pozostawiać mierzalne ślady w naszej biologii – stwierdził. I właśnie to – bardziej niż proste porównanie medytacji z psychodelikami – jest najważniejszym wnioskiem z badania. Źródła: Euronews, Science Daily, Nature, PMC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Po zjedzeniu tego grzyba zaczniesz widzieć „malutkich ludzi”. A nawet nie zawiera psychodelików
Wyobraź sobie, że po zjedzeniu dziko rosnącego grzyba nagle zaczynasz dostrzegać wokół siebie… miniaturowe postaci. To jednak nie wina znanych substancji psychodelicznych – przypadek Lanmaoa asiatica całkowicie przeczy chemicznej logice.
Zjawisko to dotyczy konkretnego grzyba sprzedawanego na targowiskach w chińskiej prowincji Junnan, znanego tam pod lokalną nazwą jian shou qing. Jeśli zostanie on zjedzony w formie niedogotowanej, potrafi wywołać u człowieka niezwykle żywe, specyficzne wizje. Szpitale w prowincji Junnan każdego roku przyjmują dziesiątki pacjentów, którzy zmagają się z poważnymi objawami neurologicznymi po jego spożyciu. Syndrom Guliwera – na czym polegają halucynacje lilipucie? W oficjalnej terminologii medycznej stan, w którym znajduje się pacjent po zatruciu tym grzybem, określa się mianem halucynacji lilipucich. Zamiast abstrakcyjnych wzorów geometrycznych, zaburzeń proporcji i rozmycia rzeczywistości, typowych dla klasycznych psychodelików, mózg zaczyna generować ostry, hiperrealistyczny obraz miniaturowego świata. Chorzy zgłaszający się na oddziały toksykologiczne relacjonują, że widzą wokół siebie dziesiątki mikroskopijnych postaci ludzkich – często mających zaledwie kilkanaście centymetrów wzrostu. Te „małe ludziki” nie są statycznymi powidokami; zdają się aktywnie spacerować po meblach, wspinać po ścianach, a nawet tańczyć czy wchodzić w skomplikowane interakcje między sobą. Stan ten, bardzo podobny do neurologicznego syndromu Alicji w Krainie Czarów (mikropsji), sprawia, że pacjent czuje się dosłownie niczym Guliwer w krainie Liliputów. Oprócz uciążliwych zaburzeń wzrokowych, zatruciu bardzo często towarzyszą również dotkliwe mdłości, silne zawroty głowy oraz omamy słuchowe. Te grzyby nie zawierają znanych psychodelików Niezwykłej genetyce tych grzybów postanowili przyjrzeć się mykolodzy – Colin Domnauer i Bryn Dentinger z Uniwersytetu Utah. Chcieli zidentyfikować chemiczne źródło tych anomalii. Zsekwencjonowali genomy aż 53 różnych próbek grzybów należących do szerokiego rodzaju Lanmaoa, a wyniki ich badań opublikowano w czasopiśmie „Mycologia”. Mimo tak udokumentowanych i silnych objawów neurologicznych, badacze nie odnaleźli u grzyba żadnych genów odpowiedzialnych za produkcję psylocybiny czy kwasu ibotenowego. Są to dwa najlepiej na świecie zbadane związki chemiczne wywołujące grzybowe halucynacje i były szczegółowo poszukiwane w ramach tego eksperymentu. Zupełnie nowy metabolit Dowodzi to faktu, że za te wyjątkowe, lilipucie właściwości odpowiada zupełnie nowy, niezidentyfikowany dotąd metabolit. Obserwacje kliniczne wykazują, że substancja ta działa na ludzki organizm w sposób drastycznie różniący się od klasycznych związków psychoaktywnych. Naukowcy podkreślają, że identyfikacja sposobu, w jaki ów tajemniczy związek chemiczny wpływa na nasz układ nerwowy, może w przyszłości pomóc w badaniach nad nowymi lekami oraz w głębszym zrozumieniu mechanizmów działania ludzkiej psychiki. Chaos w systematyce. Nie każdy grzyb grzybowi równy Genetyczne śledztwo mykologów przyniosło coś więcej, niż tylko wykluczenie znanych psychodelików. Dzięki szczegółowej identyfikacji 1515 odpowiadających sobie genów u badanych osobników, badaczom udało się precyzyjnie nakreślić drzewo ewolucyjne i określić, co dokładnie pozwala zaklasyfikować dany organizm do rodzaju Lanmaoa. Dzięki ich pracy ustalono, że obecnie w obrębie tego rodzaju istnieje 17 rozpoznanych gatunków. Zidentyfikowano w nim cztery gatunki wcześniej nieznane, z czego dwóm z nich nadano w tym konkretnym badaniu oficjalne nazwy: Lanmaoa fallax oraz Lanmaoa carbonilivor. Które grzyby jeść, by nie widzieć miniaturowych „ludzików”? To uporządkowanie ma kolosalne znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi. Gatunki z rodziny Lanmaoa są towarem masowo sprzedawanym na rynkach całego świata. Ponieważ organizmy te dzielą ze sobą wiele identycznych cech fizycznych, niezwykle łatwo o pomylenie grzyba jadalnego z jego silnie trującym sobowtórem. Badacze zaznaczają, że te niebezpieczeństwa doskonale pokazują, jak bardzo potrzebujemy większego zrozumienia taksonomii otaczającej nas przyrody. Źródło: Mycologia, University of Utah Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jeden seans i miesiące spokoju. Nowe badanie nad psylocybiną ujawnia jej potężną moc, ale i poważny haczyk
Pojedyncza dawka zamiast codziennego przyjmowania leków. Badanie opublikowane w maju 2026 roku na łamach „JAMA Network Open” dowodzi, że psylocybina (czyli substancja pozyskiwana z tzw. magicznych grzybów) potrafi błyskawicznie złagodzić objawy powszechnych form depresji, a efekt utrzymuje się przez miesiące. Naukowcy z Karolinska Institutet natrafili jednak na poważny problem metodologiczny, który podważa dotychczasowy sposób testowania psychodelików.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na depresję cierpi na świecie ponad 280 milionów ludzi. Tradycyjne antydepresanty potrzebują często wielu tygodni, by zacząć działać, a ich przyjmowaniu nierzadko towarzyszą uciążliwe skutki uboczne. Nie ma więc nic dziwnego, że naukowcy, poszukując pomocy, zwracają się w stronę psylocybiny – organicznego związku chemicznego występującego naturalnie w ponad 200 gatunkach grzybów halucynogennych. Jej działanie antydepresyjne zostało już jakiś czas temu udowodnione. Dotychczas większość eksperymentów skupiała się wyłącznie na pacjentach z tzw. depresją lekooporną, czyli taką, na którą nie działały żadne znane leki. Badacze z szwedzkiego Karolinska Institutet – psychiatrzy Hampus Yngwe oraz prof. Johan Lundberg – postanowili jednak sprawdzić coś innego. Chcieli zweryfikować, czy psylocybina może przynieść ulgę osobom cierpiącym na znacznie bardziej powszechne, nawracające formy depresji. Błyskawiczny powrót do zdrowia Do badania zakwalifikowano 35 pacjentów. Część z nich otrzymała kapsułkę z czystą psylocybiną, natomiast grupa kontrolna przyjęła aktywne placebo w postaci witaminy B3 (niacyny). Wybór akurat tego związku nie był przypadkowy – niacyna wywołuje fizyczne efekty, takie jak tymczasowe zaczerwienienie i mrowienie skóry, co miało zmylić uczestników i zasugerować im, że otrzymali silny lek. Obie grupy przez cały czas trwania eksperymentu były otoczone profesjonalną opieką psychologiczną. Wyniki okazały się rewelacyjne. Już po ośmiu dniach u osób, które przyjęły psychodelik, odnotowano gwałtowną poprawę nastroju. Po sześciu tygodniach regularnych obserwacji ponad połowa uczestników z grupy psylocybinowej całkowicie przestała spełniać kryteria diagnostyczne depresji. Dla porównania: w grupie, która otrzymała witaminę B3, tak spektakularną poprawę zauważono tylko u jednej osoby. Efekty zaczęły ustępować po trzech miesiącach, a niektórzy źle to znieśli Naukowcy nie poprzestali na krótkoterminowej obserwacji i śledzili losy pacjentów przez pełny rok. Okazało się, że dobroczynne efekty pojedynczej dawki utrzymywały się w testach samooceny przez nieco ponad trzy miesiące. Po tym czasie różnica między obiema grupami zaczęła się zacierać – co, jak podkreślają autorzy, jest naturalną dynamiką depresji, która często przebiega falowo i potrafi samoistnie łagodnieć. Średnio po czterech miesiącach od startu testów około jedna trzecia pacjentów z obu grup zdecydowała się na powrót do klasycznej farmakoterapii. Mimo że kuracja okazała się bezpieczna i dobrze tolerowana, badanie przypomina, że psychodeliki to substancje o potężnym działaniu – u dwóch uczestników sesji wystąpiły stany lękowe trwające kilka tygodni. Problem ślepej próby, czyli potęga oczekiwań Problematycznym wnioskiem płynącym z publikacji w czasopiśmie „Jama Network Open” jest tzw. problem ślepej próby. W rzetelnych badaniach klinicznych ani pacjent, ani lekarz nie mogą wiedzieć, kto otrzymał prawdziwy lek, a kto placebo. W przypadku psylocybiny utrzymanie tej tajemnicy okazało się niemal niemożliwe. Mimo identycznego wyglądu kapsułek i zastosowania niacyny, niemal wszyscy pacjenci bezbłędnie odgadli, co połknęli. „Mistyczny”, głęboko odmienny stan świadomości wywołany grzybami jest po prostu nie do pomylenia z niczym innym. Ta sytuacja rodzi potężne konsekwencje psychologiczne. Osoby, które poczuły psychodeliczny „odlot”, mogły ulec efektowi potężnego placebo napędzanego nadzieją na uzdrowienie. Z kolei pacjenci, u których po zażyciu kapsułki nie wydarzyło się nic spektakularnego, natychmiast uświadamiali sobie, że trafili do grupy kontrolnej, co mogło wywołać w nich rozczarowanie i wtórne pogorszenie humoru. Placebo jest rozczarowujące Co ciekawe, wcześniejsze analizy pokazują, że osoby otrzymujące placebo w testach psychodelików czują się statystycznie gorzej niż pacjenci przyjmujący placebo w testach standardowych antydepresantów. Ten sztucznie wygenerowany dystans sprawia, że efekt działania psylocybiny może wydawać się większy, niż jest w rzeczywistości. Mimo tego odkrycie uczonych z Karolinska Institutet to kolejny dowód na to, że substancje psychodeliczne mogą oferować szybką i długotrwałą pomoc milionom pacjentów na świecie i wesprzeć leczenie depresji. Zanim jednak grzyby na stałe zagoszczą w gabinetach lekarskich, nauka musi znaleźć sposób, by oddzielić czyste, biologiczne działanie cząsteczki od potężnej manipulacji ludzkich oczekiwań. Źródło: JAMA Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Grzyby kochają psychodelę. Niezależnie od siebie wykształciły substancję oddziałującą na ludzki mózg
Chociaż grzyby halucynogenne były wykorzystywane przez wiele cywilizacji od tysięcy lat – zarówno podczas religijnych ceremonii, jak i rekreacyjnie – wciąż podchodzimy do nich z rezerwą. Teraz okazuje się, że niezależnie od siebie wykształciły zdolność wytwarzania tej samej substancji psychoaktywnej. Naukowcy są zaskoczeni, ale rodzi to wiele możliwości.
Grzyby halucynogenne mogą wytwarzać psylocybinę – znaną substancję o właściwościach psychodelicznych, która od wieków była wykorzystywana przez ludzi. Badacze udowodnili jednak, że w zależności od gatunku robią to na dwa zupełnie różne sposoby, a mimo to osiągają taki sam efekt. Odkrycie to może pomóc łatwiej wytwarzać substancje psychoaktywne w laboratorium, np. do produkcji leków. Czym jest psylocybina? Psylocybina jest substancją, którą organizm po spożyciu przekształca w aktywną formę psylocyny. Zyskała ona popularność w latach 60. XX wieku, w czasie rewolucji kulturalnej i epoki ruchu hipisowskiego. Ostatecznie sklasyfikowano ją jako narkotyk, co na dziesięciolecia wstrzymało badania nad jej medycznym zastosowaniem. Ostatnio zaobserwowano jednak, że psylocybina może łagodzić depresję, przewlekły lęk czy wspomagać zwalczanie myśli samobójczych. Odżyło więc zainteresowanie zrozumieniem, jak można wykorzystać ją dla dobra ludzkiego umysłu i jak moglibyśmy wydajniej produkować ją w laboratoriach. W końcu starożytne cywilizacje stosowały halucynogenne grzyby od tysięcy lat. Grzyby są zdeterminowane, by wpływać na ludzki mózg Naukowcy zaczęli ponownie zgłębiać sposób, w jaki grzyby produkują ten halucynogenny związek. Okazało się, że musi im na tym bardzo na tym zależeć – poszczególne gatunki wyewoluowały niezależnie od siebie i podążały różnymi drogami, by stworzyć dokładnie tę samą substancję. To tzw. ewolucja konwergentna. Badacze pod przewodnictwem Dirka Hoffmeistera z Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie wykazali, że grzyby wykorzystują różne rodzaje enzymów, ale z ich pracy zawsze powstaje psylocybina. Zgłębienie tego procesu pomogło odkryć nową metodę wytwarzania tego psychodelicznego związku w laboratorium. Czemu grzyby wytwarzają substancje psychoaktywne? Oczywiście grzybom, nawet magicznym, nie chodzi o to, by wpływać na działanie ludzkie mózgu. Według naukowców psylocybina może być ich sposobem na odstraszanie drapieżników, np. owadów, które mogłyby skusić się na zjedzenie owocników grzybów. Podobnie działa kofeina, która jest naturalnym pestycydem odstraszającym szkodniki. My tylko wykorzystujemy jej efekt uboczny. Leki oparte na psychodelikach Obecnie do produkcji leków wykorzystuje się psylocybinę pozyskiwaną syntetycznie. Generuje to jednak niepotrzebne odpady i jest mało wydajne, więc jeśli wzrośnie zapotrzebowanie, może okazać się nieskuteczne. Nowe podejście do produkcji zaproponowane przez Hoffmeistera i jego zespół pozwala ekstrahować enzymy prosto z grzybów i dzięki temu katalizować w laboratoryjnych warunkach reakcje prowadzące do powstania psylocybiny. To dowód, że lepsze zrozumienie procesów zachodzących w przyrodzie pozwala zmniejszyć zużycie energii i ilość odpadów, a przez to tworzyć obiecujące, szeroko dostępne leki. Jaka będzie przyszłość grzybów halucynogennych? Jest w nich element „magiczny” i z pewnością wciąż wiele jeszcze czeka na odkrycie. Źródło: Chemistry Europe, A Journal of German Chemical Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Substancje psychoaktywne są dzisiaj badane na najważniejszych światowych uniwersytetach. Psylocybina i inne psychodeliki mogą pomagać chorym na depresję, cierpiącym na zespół stresu pourazowego oraz zmagającym się z uzależnieniami. Gdzie obecnie stosuje się terapie z udziałem psychodelików? O tym rozmawiamy w najnowszym podcaście.
W tym artykule: Dlaczego grzyby produkują psylocybinę? Czy psychodeliki mogą leczyć? W jakich krajach dopuszczono terapie z użyciem psychodelików? Psylocybina to substancja odpowiedzialna za psychoaktywne efekty wywoływane przez grzyby z rodzaju Psilocybe. W grupie tej znajduje się około dwustu gatunków. Rosną na całym świecie, także w Polsce. W naszym kraju występuje np. łysiczka lancetowata, grzyb o cienkim, długim trzonie i niedużym kapeluszu. Bardzo możliwe, że nie znamy jeszcze wszystkich grzybów psylocybinowych. – Na razie odkryliśmy 150 tys. gatunków wszystkich grzybów, jednak naukowcy szacują, że mogą być ich nawet kilkanaście milionów – opowiada Maciej Lorenc, socjolog, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Psychodelicznego, popularyzator wiedzy o psychodelikach. Wśród tych nieznanych jeszcze gatunków mogą być też grzyby wytwarzające psylocybinę i psylocynę. Dlaczego grzyby produkują psylocybinę? Nie wiadomo. Psylocybina jest metabolitem wtórnym, co oznacza, że nie jest grzybom niezbędna do przetrwania. Jednak grzyby Psilocybe prawdopodobnie od 75 mln lat mają grupę genów odpowiedzialną za syntezę psylocybiny. Musi więc spełniać ważne funkcje. Być może pomaga manipulować zachowaniem zwierząt w taki sposób, by grzyby odnosiły istotne dla przetrwania korzyści. – Nie wiadomo, jak było pierwotnie, jednak obecnie istotniejsza wydaje się funkcja przyciągająca psylocybiny – mówi Lorenc. Na pewno substancje psychodeliczne okazały się atraktantami dla Homo sapiens. Czy psychodeliki mogą leczyć? Grzyby psylocybinowe są znane ludzkości od kilku tysięcy lat. Dzisiaj wokół nich rozwija się potężny biznes medyczny. Przybywa badań zajmujących się leczniczym potencjałem psylocybiny i innych substancji psychoaktywnych. – Naukowców szczególnie interesuje zastosowanie psylocybiny w leczeniu depresji, także depresji lekoopornej – opowiada Maciej Lorenc. – Ale także w leczeniu uzależnień czy np. klasterowych bólów głowy. To rzadka, bardzo uciążliwa dla pacjentów przypadłość – dodaje. Co się dzieje w ludzkim mózgu po przyjęciu psylocybiny? Kluczową zmianą jest spadek aktywności we wzgórzu. Ta część mózgu odpowiada za filtrowanie informacji przesyłanych z narządów zmysłów do kory. Spada też aktywność tzw. sieci stanu domyślnego (ang. default mode network). Odpowiada ona za nasze poczucie indywidualnego „ja” osadzonego w narracji biograficznej – wyjaśnia Maciej Lorenc. Mniejsza aktywność tej sieci przekłada się na charakterystyczny efekt występujący po użyciu psychodelików: specyficzne poczucie rozpuszczenia ego, uwolnienia „ja”. W jakich krajach dopuszczono terapie z użyciem psychodelików? W latach 60. i 70. XX wieku psychodeliki zostały uznane za narkotyki (w dużej mierze z powodów politycznych). W absolutnej większości krajach świata zakazano ich wytwarzania, sprzedaży i używania. Ostatnio jednak to się zmienia. – W Stanach Zjednoczonych w kilku miastach przeprowadzono referenda, w których zdecydowano o zdekryminalizowaniu naturalnych psychodelików – mówi Lorenc. W 2020 r. stan Oregon uregulował stosowanie psychodelików pod okiem licencjonowanych opiekunów: przepisy weszły w życie w zeszłym roku. Podobne rozwiązania ma również wprowadzić stan Kolorado. Także Europejska Agencja Leków deklaruje, że jest gotowa przyjrzeć się bliżej leczniczemu potencjałowi psychodelików. Ma do dyspozycji wyniki badań prowadzonych z udziałem ludzi zarówno w Europie, jak USA od ponad dwóch dekad. – Krajem, który najodważniej podszedł do kwestii medycznego zastosowania psychodelików, jest na razie Australia – mówi Maciej Lorenc. – W zeszłym roku wprowadzono tam możliwość stosowania MDMA w leczeniu ciężkich przypadków stresu pourazowego. Czy podobne rozwiązania są możliwe w Polsce? Kto w naszym kraju sprawdza, czy psychodeliki mogą leczyć? O tym wszystkim również rozmawiamy w naszym wideopodcaście. Całą rozmowę można wysłuchać w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. View Ediplayer on the source website
Czy halucynogenne grzybki mogą leczyć depresję?
Już od jakiegoś czasu testowane jest działanie zawartej w halucynogennych grzybach psylocybiny, która może okazać się niezwykle pomocna w medycynie.
W tym artykule: Wyniki badań są obiecujące 71% wolontariuszy biorących udział w badaniach wykazało poprawę Naukowcy dzięki prowadzonym badaniom, dochodzą do wniosku, że starannie regulowane dawki psylocybiny podawane pacjentom w monitorowanym środowisku, wraz z jednocześnie prowadzoną psychoterapią, mogą być tak samo skuteczne w leczeniu depresji jak wiodące leki przeciwdepresyjne, za to z mniejszą ilością skutków ubocznych. Oczywiście, przeprowadzonych musi zostać jeszcze więcej badań w tej materii, aby można było określić, jak skuteczne jest takie leczenie w przypadku dużych grup ludzi, a także jak bezpieczne i skuteczne jest ono w długich okresach czasu. Wyniki badań są obiecujące Mimo to, dotychczasowe wyniki są bardzo obiecujące a ponadto, wpływ substancji zawartych w halucynogennych grzybach na sposób, w jaki łączą się komórki mózgowe, może to być lek, który przyniesie długoterminowe korzyści w leczeniu depresji. Psylocybina to substancja chemiczna, którą ludzki organizm rozkłada na psilocynę, która jest również innym psychoaktywnym związkiem występującym u gatunku grzybów Psilocybe cubensis, (które są też popularne jako narkotyk rekreacyjny). To właśnie psilocyna wpływa na układ nerwowy, razem z innymi substancjami chemicznymi „konkurując” i aktywując różne typy receptorów serotoninowych. To właśnie ta specyficzna konkurencja między substancjami prowadzi do zakłócenia funkcjonowania obszarów mózgu zaangażowanych w zarządzanie szeroką gamą funkcji, od naszego nastroju do kontroli temperatury ciała i wielu innych. Poprzez wpływ na poziom innego neuroprzekaźnika, zwanego glutaminianem, w obszarach mózgu zaangażowanych w myślenie i poczucie własnej wartości, związek może zmienić ludzką perspektywę na nasze poczucie siebie i jak wchodzimy w interakcje z otaczającym nas światem. Substancje nazywane „psychodelikami”, do których należy psylocybina, zdają się „resetować" sposób, w jaki mózg funkcjonuje i jak ukształtowane są jego połączenia neuronowe na podstawowy poziomie. Oprócz psylocybiny, jeszcze kilka innych związków psychodelicznych obecnych w grzybach z gatunku w Psilocybe cubensis powoduje powstawanie reakcji zmysłowych i emocjonalnych w mózgu. Pod względem wrażeń związanych ze zmysłami przyjmujący psylocybinę relacjonują doznania które polegają m.in. na: „płynnych”, zmieniających się kształtach, a przy większych dawkach występować mogą nawet pełne halucynacje. Na poziomie emocjonalnym, psylocybina prowadzi do poczucia euforii i przyjemności, dając poczucie spokoju. W badaniach prowadzonych pod kierownictwem Alana Davisa z Uniwersytetu Johna Hopkinsa w USA, 24 ochotników ze znacznymi zaburzeniami depresyjnymi, przyjmowało przez określony czas psylocybinę, przy kontynuowaniu ich dotychczasowej terapii. Okazało się, że psylocybina była co najmniej dwa razy bardziej skuteczna niż sama tylko psychoterapia i ponad cztery razy bardziej skuteczna niż dostępne leki przeciwdepresyjne! 71% wolontariuszy biorących udział w badaniach wykazało poprawę Badanie obejmowało dwie sesje terapeutyczne pod wpływem tej substancji: pierwsza trwała przez 8 godzin i obejmowała wstęp, druga trwała 2 godziny i polegała na właściwej terapii z terapeutą. Podczas sesji podawano pacjentom pigułkę psylocybiny, a uczestnicy rozciągali się na kanapie w przestrzeni przypominającej salon, ze słuchawkami na uszach dla stymulacji muzycznej i zasłonami na oczy, aby pobudzić wewnętrzną refleksję. Podczas badania, mniej więcej połowa ochotników rozpoczęła terapię psylocybinową od razu, podczas gdy druga połowa została umieszczona na „liście oczekujących" na okres ośmiu tygodni z regularnymi badaniami zdrowia psychicznego. Był to rodzaj grupy kontrolnej, z grupą natychmiastowego leczenia radzącą sobie znacznie lepiej niż ci z grupy oczekujących, którzy nie otrzymywali żadnych innych form leczenia. Po czterech tygodniach terapii 71% wolontariuszy biorących udział w badaniach wykazało poprawę, a 50% spadek objawów depresji. Po miesiącu, ponad połowa grupy została uznana za pacjentów, u których depresja zaczęła się cofać. Jak mówią autorzy badania: „Obecne testy wykazały, że psylocybina podawana w kontekście wspierającej psychoterapii (przez okres około 11 godzin) wywołała duże, szybkie i trwałe efekty przeciwdepresyjne. Nawet to, co mamy do tej pory, wygląda obiecująco. Wyniki potwierdzają inne ostatnie badania, które sugerują, że terapia wspomagana psylocybiną może przynieść znaczące i długotrwałe efekty antydepresyjne już po jednej lub dwóch sesjach”. Jeszcze inne badanie przeprowadzone wśród osób, które nie reagowały na inne metody leczenia u nich depresji i lęku, wykazało podobne korzyści przy zastosowaniu dwóch dawek psylocybiny, które utrzymywały się przez okres do trzech miesięcy. Chociaż nadal nie jest jasne, w jaki sposób psylocybina poprawia objawy depresji, halucynogen został powiązany z wieloma z tych samych sieci neuronalnych, co obecne leki przeciwdepresyjne, chociaż wydaje się działać w inny sposób. Konieczne są oczywiście dalsze badania, ale obecne wyniki są naprawdę obiecujące i dają nadzieję na to, że leczenie depresji może wkrótce stać się znacznie bardziej skuteczne.
Badanie kliniczne potwierdza: terapia wspomagana psylocybiną skuteczna w depresji
Naukowcy twierdzą, że stosowanie tego związku halucynogennego występującego w niektórych grzybach równolegle z psychoterapią daje szybkie, znaczące i trwałe efekty antydepresyjne.
Wprawdzie przeprowadzone badanie było niewielkie i nie uwzględniało tradycyjnej grupy kontrolnej, jednak główny badacz Alan Davis z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w Baltimore mówi, że on i jego zespół są bardzo podekscytowani wynikami, ponieważ znaleźli istotny i namacalny efekt stosowania psylocybiny u osób z zaburzeniami depresyjnymi. Wyjście z depresji w kilka tygodni zamiast w kilka lat W eksperymencie wzięło udział 24 ochotników z poważnymi zaburzeniami depresyjnymi, a podczas jego trwania naukowcy odkryli, że psychoterapia wspomagana psylocybiną była co najmniej dwa razy bardziej skuteczna niż psychoterapia sama w sobie i ponad cztery razy bardziej skuteczna niż dostępne leki przeciwdepresyjne. Co więcej, substancja ta nie wymaga przyjmowania pigułek każdego dnia i nie wywołuje tylu skutków ubocznych, co tradycyjne leki na depresję. Oprócz sporadycznych łagodnych bólów głowy i kilku bardziej emocjonalnych momentów, wolontariusze biorący udział w badaniu tolerowali psylocybinę bardzo dobrze i nie wystąpiło żadne zagrożenie dla ich zdrowia. Badania obejmowały dwie sesje terapeutyczne pod wpływem psylocybiny, które uprzedzono 8 godzinami przygotowań i 2-godzinną obserwacją przez terapeutę. Podczas sesji uczestnikom podawano tabletkę psylocybiny, a oni rozciągali się na kanapie w przestrzeni przypominającej pokój dzienny, ze słuchawkami na uszach i opaską na oczy, które miały stymulować proces wewnętrznych refleksji. Podczas próby mniej więcej połowa ochotników od razu rozpoczęła terapię psylocybiną, a druga połowa została na osiem tygodni umieszczona na "liście oczekujących", w czasie których regularnie monitorowano stanu ich zdrowia psychicznego. Stanowiło to swego rodzaju grupę kontrolną, w której pierwsza grupa uczestników radziła sobie znacznie lepiej niż w osoby z listy oczekujących, które nie otrzymywały żadnych innych form leczenia. Po czterech tygodniach terapii z użyciem psylocybiny 71% ochotników wykazało poprawę, a 50% znaczący spadek objawów depresji. Miesiąc później ponad połowa grupy została uznana za osoby "w remisji", a średni poziom depresji spadł z 23 do 8. "Niniejsze badanie wykazało, że psylocybina podawana w ramach psychoterapii wspomagającej (około 11 godzin) daje bardzo dobre, szybkie i trwałe efekty antydepresyjne" – podsumowują autorzy w swoim opracowaniu. Uczestnicy eksperymentu byli monitorowani przez ekspertów jeszcze przez rok po zakończeniu badania, a naukowcy zapowiadają, że w niedalekiej przyszłości opublikują również wyniki tych obserwacji. Dodają również, że to, czego do tej pory dowiedzieli się o wpływie psylocybiny na depresję, wygląda bardzo obiecująco, bo wyniki potwierdzają poprzednie badania, które sugerują, że terapia wspomagana tą substancją może przynieść znaczące efekty przeciwdepresyjne już podczas jednej lub dwóch sesji. Jedno z wcześniejszych badań klinicznych wykazało, że stosowanie wysokich i niskich dawek zmniejszyło depresję i lęk u pacjentów z zagrażającym życiu rakiem, a sześć miesięcy później, 80 procent pacjentów nadal czerpało korzyści z terapii psylocybiną. W przeszłości przeprowadzono również eksperyment, który wykazał podobne korzyści u pacjentów, którzy cierpieli na lekoodporną depresję. Jak działa psylocybina? Chociaż nadal nie jest jasne, w jaki sposób psylocybina łagodzi objawy depresji, halucynogen łączy się z tymi samymi sieciami neuronowymi, co współczesne leki przeciwdepresyjne, lecz wydaje się działać w inny sposób. Badania obrazowe mózgu osób, które cierpią na depresję oporną na leczenie, sugerują, że psylocybina daje odwrotny efekt niż selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), zwiększając emocjonalne doznania, zamiast tępić je, jak to w przypadku SSRI często bywa. W opisanym badaniu naukowców z Baltimore badacze zauważyli, że ich wolontariusze zgłaszali mistyczne, głębokie i bardzo osobiste doświadczenia, które miały ścisły związek ze zmniejszeniem objawów depresji po czterech tygodniach. Poważne zaburzenia depresyjne dotykają ponad 300 milionów osób na całym świecie, a wiele z nich nie reaguje na istniejące formy leczenia, dlatego naukowcy od lat poszukują nowych form poprawy zdrowia i wygląda na to, że są na dobrej drodze. W ubiegłym roku amerykańska organizacja ds. żywności i leków (FDA) uznała terapię psylocybiną za przełomową, wyrażając nadzieję, że prace nad nią zostaną przyspieszone i zintensyfikowane. "Wygląda na to, że w ciągu najbliższych czterech do sześciu lat FDA może mieć wystarczająco dużo dowodów, by stwierdzić, czy ten sposób leczenia może zostać udostępniony opinii publicznej w Stanach Zjednoczonych" – napisali badacze w swoim opracowaniu. W niektórych stanach ten rodzaj terapii może pojawić się nawet wcześniej – niedawno Oregon stał się pierwszym stanem w USA, który zalegalizował terapię psylocybiną, biorąc pod uwagę obiecujące wyniki wśród osób z zespołem stresu pourazowego, uzależnieniami i depresją.