Dlaczego psy zakopują jedzenie i przedmioty? To naturalne zachowanie – ale coś innego niż na przykład u wiewiórek
Twój pies upycha ulubioną zabawkę pod poduszką lub zakopuje gryzak w ogrodzie? To zachowanie starsze niż sam gatunek – sięga instynktów dzikich psich przodków. I wcale nie oznacza robienia zapasów „na czarną godzinę”.
Psy często i w różny sposób „zakopują” swoje zasoby – mogą to być zabawki, gryzaki, czy jedzenie. Takie zachowanie nie występuje u wszystkich psów, objawia się też z różną intensywnością. To tzw. caching, czyli ukrywanie zasobów na później. Według biologów nie wynika z lęku przed brakiem jedzenia, lecz z głęboko zakorzenionych, instynktownych zachowań. Jak chowają wiewiórki, a jak wilki? U ssaków, a także ptaków, caching występuje całkiem często. Temu zachowaniu przyjrzała się biolożka i specjalistka od dobrostanu zwierząt, Mia Cobb, z Uniwersytetu w Melbourne. Opisuje dwa typy tego zachowania: tzw. larder hoarding, polegający na gromadzeniu dużych zapasów w jednym lub dwóch miejscach (np. u wiewiórek), oraz scatter hoarding, czyli rozpraszanie małych ilości w wielu lokalizacjach. To właśnie ten drugi sposób występuje u psowatych, m.in. u lisów i wilków. Czemu ma służyć? Zabezpieczeniu nadmiaru jedzenia. Duża ofiara, której zwierzęta nie były w stanie zjeść naraz, w ten sposób się nie zmarnuje i zostanie – przy odrobinie szczęścia – ukryta przed konkurentami. Dlaczego psy wciąż zakopują zasoby? Współczesne, udomowione psy wciąż to robią, mimo że już nie muszą walczyć o przetrwanie. Węch i pamięć przestrzenna pozostały ich mocnymi stronami. Jeśli pies coś „zakopuje” nie oznacza to, że „martwi się” o przyszłość – to głęboko zakorzeniony instynkt. Chowanie częściej obserwuje się u psów, które doświadczyły głodu lub silnego stresu, a także u ras o predyspozycjach łowieckich, jak teriery czy gończe. Nie ma więc powodu, by traktować to zachowanie jako problem. Wiele psich zachowań, które uznajemy za kłopotliwe (także np. kopanie) jest dla nich całkowicie naturalne. Gdy pies starannie chowa kość lub zabawkę, po prostu kieruje się naturalnym, instynktownym mechanizmem, który przypomina o jego dzikich korzeniach. Spełnienie naturalnej potrzeby W niektórych sytuacjach jednak skłonność do chowania może stać się niewygodna, jeśli pies przy okazji np. brudzi w domu. Warto wtedy zastanowić się nad przyczyną. Naszą rolą jest zapewnienie psu możliwości realizowania potrzeb: ruchu, kontaktów społecznych i stymulacji umysłowej. W zaspokojeniu naturalnej potrzeby węszenia i skanowania środowiska pomagają np. maty węchowe i interaktywne zabawki, które angażują psa w poszukiwanie i „rozwiązywanie problemów”, zmniejszając nudę i napięcie. Źródło: The Conversation Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przebadano genom psa, który ocalił chore dzieci na Alasce. Balto nie był zwykłym husky
Sto lat temu miasteczku Nome na Alasce groziła epidemia błonicy. Jedyną szansą na ocalenie było lekarstwo dostarczone przez zaprzęgi psów. Bohaterem tej niezwykłej sztafety został syberyjski husky Balto. Teraz naukowcy zbadali jego genom, by sprawdzić, czym różnił się od współczesnych przedstawicieli rasy.
W tym artykule: Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Bohaterski pies Balto Geny psa-zwycięzcy Jeden z eksponatów w Muzeum Historii Naturalnej w Clevelend to średniej wielkości włochaty pies. Choć jest opisany jako husky syberyjski, na pierwszy rzut oka mocno różni się od współczesnych psów tej rasy. Jest masywnie zbudowany. Ma dość krótkie nogi i bardzo gęste, długie futro. Tak właśnie wyglądały alaskańskie husky sto lat temu. Wypchane zwierzę w muzeum w Clevelend to Balto – słynny pies, który doczekał się książek i filmów na swój temat. Balto był jednym z bohaterów tzw. Wielkiego Wyścigu Miłosierdzia (ang. Great Race of Mercy) z 1925 roku. Tak naprawdę nie był to wyścig, ale sztafeta psich zaprzęgów. Jej celem było jak najszybsze dowiezienie do miejscowości Nome lekarstwa dla umierających na błonicę dzieci. Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Nome leży na zachodnim krańcu Alaski. Dziś ma ok. 4 tys. mieszkańców. Sto lat temu, w czasie gorączki złota, miejscowość była pięć razy większa. Zamieszkiwali ją głównie górnicy z rodzinami i rdzenni mieszkańcy Alaski. W grudniu 1924 roku i styczniu 1925 roku do miejscowego szpitala zaczęli zgłaszać się rodzice z chorymi dziećmi. Okazało się, że najmłodszych mieszkańców Nome zaatakowała błonica – śmiertelnie niebezpieczna, bakteryjna choroba zakaźna. Szpital musiał sprowadzić serum. Jednak najbliższym miejscem, gdzie znajdowała się antytoksyna przeciwko błonicy było Anchorage, odległe o 1600 km. Zima tamtego roku była tak mroźna, że lot samolotem okazał się niemożliwy. Paczkę z lekarstwem wysłano pociągiem do miasteczka Nenana. Pozostałe prawie 1100 km trzeba było pokonać psimi zaprzęgami. W sztafecie wzięło udział 20 maszerów – czyli przewodników psich zaprzęgów – i 150 psów. Niektórzy z maszerów musieli radzić sobie z zawieją i temperaturami sięgającymi kilkudziesięciu stopni poniżej zera. Mimo to całą trasę udało się pokonać zaledwie w pięć i pół dnia. Bohaterski pies Balto Ostatni odcinek – z Bluff do Nome – liczył 85 km. Pokonał go maszer Gunnar Kaasen. Na lidera psiego zaprzęgu wybrał psa o imieniu Balto, należącego do organizatora sztafety Leonharda Seppali. Była to zaskakująca i dyskutowana później decyzja, ponieważ Balto nigdy wcześniej nie przewodził psiemu zaprzęgowi. Poradził sobie jednak. To właśnie jego zaprzęg 2 lutego o godz. 5.30 rano dotarł szczęśliwie do Nome. Dzięki przywiezionemu lekarstwu udało się zapobiec wybuchowi epidemii. Balto został po tym gwiazdą. W tym samym roku, w grudniu, odsłonięto jego pomnik w nowojorskim Central Parku. Pies był przy tym obecny. Niestety, nie można było go rozmnożyć, ponieważ był wykastrowany. Ostatnie lata życia spędził w zoo w Clevelend. Zmarł w wieku 14 lat, a jego wypreparowane zwłoki trafiły do muzeum. Geny psa-zwycięzcy Okazało się to bardzo przydatne naukowo. Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego z Santa Cruz (UCSC) wykorzystali eksponat z muzeum, by uzyskać próbkę DNA Balto. Dzięki temu mogli przeprowadzić badania genomu. Na tej podstawie określili, jak bardzo psy pociągowe sprzed stulecia różnią się od ich odpowiedników żyjących współcześnie. Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej Psy wcale nie postrzegają świata wyłącznie w odcieniach szarości, jak do niedawna sądzono. Widzą również kolory, choć tylko dwa. Jak widzi pies? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-widzi-pies-i-co-dostrzega-nasze-czworonogi-ogladaja-swiat-z-perspektywy-zupelnie-roznej-od-ludzkiej-fot-getty-images-d84f932.jpg" width="938" height="570" alt="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" title="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" /> Badania z zakresu genomiki porównawczej wykazały, że dawne psy zaprzęgowe, których przedstawicielem był Balto, były bardziej zróżnicowane genetycznie niż współczesne rasy. Balto różnił się zarówno od dzisiejszych husky syberyjskich (z którymi ma najwięcej wspólnych genów), jak i od współczesnych psów zaprzęgowych hodowanych na Alasce. W jaki sposób? Był zdrowszy i lepiej przystosowany do życia w trudnych warunkach. Naukowcy wykryli, że miał inne niż współczesne psy warianty genów związanych z wagą, koordynacją, rozwojem ścięgien czy grubością skóry. Czyli z cechami ważnymi dla zwierzęcia hodowanego po to, by było jak najsprawniejszym psem zaprzęgowym. Naukowcy odkryli też, że Balto miał geny pozwalające mu lepiej trawić skrobię niż inne psy z tamtej epoki. – To bardzo interesujące śledzić ewolucję psów takich jak Balto – mówi Katherine Moon, pierwsza autorka pracy o genach Balto opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. – Nawet jeśli badania sięgają zaledwie sto lat wstecz – dodaje. Źródła: phys.org, Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sekrety psiego umysłu i ciała, czyli ciekawostki o psach. Znasz je wszystkie?
Dla wielu ludzi pies jest kimś więcej niż tylko zwierzęciem. To wierny towarzysz, a wręcz członek rodziny. Rozmerdany ogon i ufne spojrzenie tego zwierzęcia stały się uniwersalnym symbolem bezwarunkowej lojalności i miłości. Ale czy naprawdę dobrze znamy stworzenie, z którym dzielimy nasze domy? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o psach.
Spis treści: Związek trwający od kilkudziesięciu tysięcy lat Pies postrzega świat inaczej niż człowiek Psi umysł, czyli inteligencja, emocje i sny czworonogów Sekrety psiego ciała Zanim pies stał się nieodłącznym elementem ludzkiego życia, jego przodkowie przemierzali surowe krajobrazy epoki lodowcowej. Proces udomowienia, który dał początek tej niezwykłej międzygatunkowej przyjaźni, nie był jednorazowym aktem, lecz czymś w rodzaju długiej podróży ewolucyjnej. Związek trwający od kilkudziesięciu tysięcy lat Naukowcy szacują, że proces ten rozpoczął się 20000–40000 lat temu, choć dokładne miejsce i czas wciąż pozostają przedmiotem ożywionej debaty naukowej. Dominująca teoria wskazuje, że nie był to podbój, a pakt zawarty z korzyścią dla obu stron. Odważniejsze i mniej płochliwe wilki zaczęły zbliżać się do ludzkich obozowisk, przyciągane resztkami pożywienia. Ludzie z kolei szybko dostrzegli korzyści płynące z obecności tych czujnych zwierząt. Stanowiły one żywy system wczesnego ostrzegania przed drapieżnikami i nieocenioną pomoc w polowaniach. Ten sojusz, oparty na wzajemnym zaufaniu i korzyściach, ukształtował nie tylko ewolucję psa, ale również wpłynął na rozwój ludzkich społeczeństw. To właśnie ta pierwotna relacja partnerska, nie dominacja, wyjaśnia, dlaczego dzisiejsza więź z psem jest tak głęboka i instynktowna. Ślady tego wyjątkowego statusu odnajdujemy w starożytnych cywilizacjach. W Egipcie psy były czczone jako święte zwierzęta i strażnicy, a ich śmierć stanowiła ogromną stratę. Jak wskazują historyczne źródła, po odejściu psa właściciele golili brwi, smarowali włosy błotem i przez wiele dni głośno go opłakiwali. Wskazuje to, że już tysiące lat temu między ludźmi a psami występowała silna więź. Pies postrzega świat inaczej niż człowiek Mimo że zajmujemy tę samą przestrzeń, to świat widziany przez psa jest skrajnie odmienny od tego, który my widzimy. To, co dla nas pozostaje niewidoczne, niesłyszalne i niewyczuwalne, dla psa stanowi bogaty zestaw informacji, tworzący zupełnie inny obraz rzeczywistości. Potęga psiego węchu O ile dla nas, ludzi, głównym narzędziem poznawania świata są oczy, dla psa tę rolę spełnia nos. Zdolności węchowe tych zwierząt są tak zaawansowane, że pozwalają im „widzieć” otoczenie za pomocą zapachów. Ta unikatowa zdolność jest rezultatem niezwykłej anatomii psiego nosa. Dowiedziono, że organ ten jest wyposażony w około 300 milionów receptorów węchowych. Dla porównania, ludzki nos ma ich zaledwie 5–6 milionów. Co więcej, część mózgu psa, która odpowiada za analizę zapachów, jest około 40-krotnie większa (proporcjonalnie do rozmiaru mózgu) niż u człowieka. Nos zdrowego psa jest stale wilgotny, dzięki wydzielinie z gruczołów śluzowych. To pozwala skutecznie wyłapywać i „przyklejać” cząsteczki zapachowe. Powietrze wpadające do nozdrzy rozdziela się na dwa strumienie. Jeden trafia do płuc w celu oddychania, a drugi jest kierowany do specjalnej komory przeznaczonej wyłącznie do analizy zapachów. Dodatkowo, psy posiadają narząd lemieszowo-nosowy (organ Jacobsona), umieszczony w podniebieniu, który pozwala im wykrywać feromony i inne sygnały chemiczne, całkowicie niedostępne dla ludzkiej percepcji. To wszystko sprawia, że psy potrafią skutecznie wykrywać materiały wybuchowe, narkotyki, a nawet subtelne zmiany chemiczne w ludzkim ciele, sygnalizujące choroby. Ich pamięć węchowa jest równie imponująca. Zwierzęta te potrafią zapamiętywać i rozróżniać około 600 tys. zapachów. Symfonia niesłyszalnych dźwięków Psi słuch jest równie wyspecjalizowany, co węch. Sympatyczne czworonogi słyszą w znacznie szerszym zakresie częstotliwości, sięgającym od 40 do 60000 Hz, co pozwala im odbierać ultradźwięki. To właśnie ta wrażliwość sprawia, że niektóre hałasy, jak choćby te, które powstają podczas burzy, mogą być dla nich fizycznie bolesne. Równie imponująca jest ich zdolność do lokalizacji źródła dźwięku. Psy reagują niemal natychmiastowo. Zajmuje im to zaledwie 0,06 sekundy. Mało tego, potrafią usłyszeć odgłosy z czterokrotnie większej odległości niż człowiek. To zasługa niezwykłej anatomii. Każdym uchem steruje aż 18 precyzyjnych mięśni, co pozwala im poruszać małżowinami niezależnie od siebie i używać ich jak precyzyjnych „radarów”. Dla porównania, ludzkim uchem steruje zaledwie 6 mięśni. Otoczenie widziane psimi oczami Wzrok nie stanowi dominującego zmysłu psa, jednak należy podkreślić, że również jest doskonale przystosowany do jego potrzeb. Wbrew obiegowej opinii, psy nie widzą świata w czerni i bieli. Ich wzrok jest dichromatyczny. Oznacza to, że postrzegają barwy w ograniczonym spektrum, głównie w odcieniach koloru żółtego i niebieskiego. Mają natomiast trudności z odróżnieniem czerwieni od zieleni, bo w ich oczach nie ma czopków reagujących na fale długie. Warto jednak wspomnieć, że psie oczy mają inne zalety. Dzięki umieszczonej za siatkówką błonie odblaskowej, czworonogi widzą znacznie lepiej w warunkach słabego oświetlenia. Ich wzrok jest także niezwykle wyczulony na ruch, co jest ewolucyjną spuścizną po drapieżnych przodkach. Człowiek stojący nieruchomo w oddali pozostaje dla psa niemal niewidoczny. Wystarczy jednak najmniejszy ruch, jak choćby machnięcie ręką, żeby wywołać natychmiastową reakcję. Psi umysł, czyli inteligencja, emocje i sny czworonogów Wewnętrzny świat psa jest równie fascynujący co jego zmysły. Badania naukowe coraz śmielej zaglądają w głąb psiego umysłu, odkrywając złożone życie emocjonalne, zaskakujące zdolności poznawcze i tajemnice, które kryją się w ich snach. Psy odczuwają empatię Z całą pewnością żaden opiekun psa nie ma najmniejszych wątpliwości, że jego ulubieniec jest prawdziwym mistrzem w odczytywaniu ludzkich emocji. Psiaki niezwykle uważnie obserwują mowę ludzkiego ciała, mimikę i ton głosu. Badania przeprowadzone z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego wykazały, że obszary w korze skroniowej psów reagują na nacechowane emocjonalnie ludzkie dźwięki, takie jak śmiech czy płacz, w sposób podobny do ludzkiego mózgu. Kiedy opiekun jest smutny lub płacze, w psim organizmie zachodzą mierzalne zmiany fizjologiczne – wzrasta stężenie kortyzolu, a akcja serca przyspiesza. Mało tego, badania dowodzą, że psy nie tylko biernie reagują na nasz smutek, ale aktywnie starają się nas pocieszyć. W tym celu są w stanie pokonać nawet fizyczne przeszkody, byle tylko dotrzeć do cierpiącego opiekuna. Choć wciąż trwa debata, czy jest to prawdziwa empatia, czy raczej „zarażanie emocjonalne” (czyli instynktowne przejmowanie nastroju), nie ulega wątpliwości, że więź ta ma głębokie podłoże biologiczne. Nasz stan emocjonalny dosłownie zmienia chemię ciała naszego psa. W krainie psich snów Chyba każdy psi opiekun zauważył, że jego pupil od czasu do czasu przebiera łapami, porusza wargami lub cicho popiskuje podczas snu. To oznaka, że w psiej głowie właśnie odbywa się senna projekcja. Podobnie jak ludzie, psy przechodzą przez fazę snu REM, podczas której mózg jest aktywny i najczęściej pojawiają się marzenia senne. Naukowcy sugerują, że treść tych snów jest odzwierciedleniem ich codziennych doświadczeń. Śnią więc o tym, co znają, kochają i czego się boją. Co ciekawe, istnieje przypuszczenie, że rasy psów mogą mieć wpływ na tematykę sennych marzeń. Pies myśliwski może częściej śnić o tropieniu zwierzyny, podczas gdy pies pasterski o zagadnieniu owiec. Psy mogą również doświadczać koszmarów sennych, zwłaszcza jeżeli w ich życiu pojawiły się stresujące lub traumatyczne wydarzenia. Zdolności poznawcze psów Naukowcy są zdania, że przeciętny pies reprezentuje poziom intelektualny porównywalny do dwuletniego dziecka. Czworonogi są w stanie zrozumieć od 150 do 250 słów, poleceń i gestów. Fakt ten potwierdza ich zdolność do nauki. Co więcej, psy dysponują podstawowymi umiejętnościami matematycznymi. Potrafią liczyć (najczęściej do czterech) i są w stanie wychwytywać proste błędy. Dla przykładu, gdy w misce znajduje się mniej smakołyków niż się spodziewały, dostrzegą to. Abstrakcyjna koncepcja czasu pozostaje dla nich niezrozumiała, jednak ich życie reguluje precyzyjny wewnętrzny zegar biologiczny. Potrafią przewidzieć pory karmienia, spacerów czy powrotu właściciela z pracy. Najprawdopodobniej jest to zasługą obserwacji codziennych rutyn. Sekrety psiego ciała Ludzkie ciało ma wiele unikatowych cech, jak choćby niepowtarzalny odcisk palca lub wzór siatkówki. Warto wspomnieć, że także psiaki mają swój „biometryczny dowód osobisty”. Mowa o odcisku nosa, gdzie układ bruzd i zmarszczek jest tak samo unikatowy, jak ludzkie linie papilarne. W niektórych krajach, jak choćby w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Korei Południowej, odciski nosa są oficjalnie używane do identyfikacji czworonogów. W powszechnej opinii funkcjonuje przekonanie, według którego psy nie pocą się. To prawda, ale tylko częściowo. U psów głównym mechanizmem termoregulacji jest dyszenie. Jednak na opuszkach łap mają gruczoły potowe podobne do ludzkich. Należy jednak podkreślić, że chronią one jedynie przegrzaniem lokalnym i nie służą do chłodzenia całego organizmu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Czy psy mogą mieć autyzm? Neuroróżnorodność to domena nie tylko ludzi
Jesteśmy coraz bardziej świadomi tego, jak bardzo możemy się od siebie różnić – jako ludzie. Zwracamy uwagę na diagnozy ADHD czy autyzmu i uczymy się, jak budować zróżnicowaną społeczność. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że neuroróżnorodność może nie być przywilejem wyłącznie ludzi, a zwierzęta także mogą odmiennie doświadczać świata.
Wiemy, że zwierzęta potrafią mieć od siebie skrajnie odmienne charaktery – nawet w obrębie jednego miotu. Naukowcy pochylający się nad sprawą funkcjonowania ich mózgów wysnuwają hipotezę, że może wynikać to m.in. z neuroróżnorodności. Czy psy mogą być autystyczne? Czym jest neuroróżnorodność? Neuroróżnorodność to zróżnicowanie w zachowaniu ludzi i funkcjonowaniu ich mózgów. Jest wynikiem chemicznych różnic w naszych „komputerach pokładowych”, które sprawiają, że inaczej przetwarzamy otaczający nas świat i reagujemy na bodźce. Najbardziej znanymi przykładami neuroróżnorodności jest np. ADHD czy autyzm. Nawet u ludzi występuje jednak problem z jej diagnozowaniem, a co dopiero u zwierząt. Te nie potrafią nam powiedzieć, jak postrzegają świat ani odpowiedzieć na typowe pytania diagnostyczne. Możemy opisać zachowanie zwierząt jedynie przez pryzmat własnego rozumienia: np. określając je jako impulsywne czy ze skłonnościami do izolacji. Jednak w przypadku niektórych ras może być to typowe zachowanie. Jak więc określić, co jest neuroróżnorodne? Czy zwierzęta mogą być autystyczne? Naukowcy opracowali zwierzęce modele autyzmu, by pomóc sobie zrozumieć czynnik związane ze zwiększonym ryzykiem neuroróżnorodności, a dzięki temu opracować potencjalne wsparcie terapeutyczne. Modele te powstały na podstawie selektywnie dobranych zwierząt i mogą nie w pełni odzwierciedlać typową różnorodność populacji, ale pomagają zrozumieć biologiczne podstawy m.in. autyzmu. Co się okazało? Niektóre psy rasy beagle mają w genach mutację Shank3, która u ludzi jest powiązana z autyzmem i często charakteryzuje się trudnościami w interakcjach społecznych. Beagle z tą mutacją również wykazują słabą chęć do kontaktu z ludźmi. Wykazują również mniejsze sprzężenie neuronalne, czyli efekt, który u ludzi tworzy się podczas rozmowy z drugim człowiekiem czy opowiadania historii. Badania z 2024 roku dowiodły, że psy doświadczają podobnego efektu, gdy patrzą ludziom w oczy. Należy jednak pamiętać, że w rozwój mózgu i zachowania zaangażowanych jest wiele różnych czynników, a niektóre beagle są tylko przykładem tego, jakie mechanizmy mogą zachodzić w mózgach zwierząt. Co zwierzęca neuroróżnorodność mówi o nas samych? Badania nad genem Shank3 u psów dostarczyły również wskazówek na temat potencjalnych interwencji medycznych wspomagających leczenie autyzmu u ludzi. Psom z mutacją Shank3 podano pojedynczą dawkę psychodelicznego narkotyku LSD . Zaowocowało to zwiększoną uwagą i wzmocnionym sprzężeniem neuronalnym z ludźmi w ciągu pięciu dni. Modele zwierzęce mogą więc pomóc nam zrozumieć ukryte różnice w funkcjonowaniu mózgów osób neuroróżnorodnych. Dowody sugerują, że podobnie jak my, zwierzęta mogą inaczej doświadczać świata i na niego reagować. Częściowo wynika to z naturalnych różnic osobowości, ale jest również prawdopodobne, że niektóre z naszych zwierząt domowych mają odmienne struktury i chemię mózgu. Pamiętajmy o tym podczas ich szkolenia czy codziennej opieki. Źródła: The Conversation, Journal of Veterinary Behavior Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Przełomowe odkrycie dotyczące psów. Znacząco się różniły od siebie na długo przed współczesną hodowlą
Przełomowe badania obalają popularny mit. Przez lata sądzono, że spektakularna różnorodność psów – od malutkich chihuahua po ogromne dogi niemieckie – jest wynikiem intensywnych hodowli rozpoczętych zaledwie 200 lat temu. Tymczasem różnorodność czworonogów odnotowano już wiele tysięcy lat temu.
Psy to nie tylko ukochane zwierzęta domowe, ale również wielka zagadka dla badaczy przeszłości. Archeolodzy od lat próbują ustalić, kiedy doszło do udomowienia wilka i od kiedy czworonogi na stałe związały się z ludźmi. Szacunki są różne: od 30 do kilkunastu tysięcy lat. Inne zagadnienie dotyczy tego, kiedy psy stały się różnorodne, czyli jak bardzo różniły się budową. Do tej pory uważano, że wyjątkowy zakres zróżnicowania fizycznego, jaki wykazują psy domowe (np. różnice w kształcie czaszki i rozmiarze ciała), jest głównie wynikiem intensywnej selekcji i hodowli, która rozpoczęła się w ciągu ostatnich 200–300 lat. Nowe międzynarodowe badanie ukazało to zagadnienie w nowym świetle. Opublikowano je na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Science”. Przełomowa inwentaryzacja 3D Badacze z Uniwersytetu Exeter i francuskiego CNRS przeprowadzili najbardziej wszechstronną analizę czaszek psowatych w historii – pod lupę wzięto ich blisko 650. Zbadano okazy z okresu od plejstocenu aż po czasy współczesne, włączając w to wilki, wczesne okazy archeologiczne, współczesne rasy oraz psy uliczne. Kluczem do sukcesu okazała się technologia. Zespół międzynarodowych ekspertów stworzył cyfrowe modele 3D każdej czaszki. Używając precyzyjnej metody zwanej morfometrią geometryczną, uczeni byli w stanie zmierzyć nawet subtelne różnice w rozmiarze i kształcie czaszek. Kiedy psy zaczęły się zmieniać? Ustalenia były jednoznaczne: zróżnicowanie psów jest znacznie starsze, niż się wydawało. Najwcześniejszy okaz sklasyfikowany jako pies domowy w tej analizie pochodzi z mezolitycznego stanowiska Veretye w Rosji, datowanego na około 11 000 lat. Niedługo później, około 8200 lat temu, zmienność kształtu czaszki zaczęła gwałtownie rosnąć. – Te wyniki podkreślają głęboką historię naszej relacji z psami. Różnorodność wśród psów to nie tylko zasługa hodowców z epoki wiktoriańskiej, ale dziedzictwo tysięcy lat koewolucji z ludzkimi społecznościami – powiedziała współautorka artykułu, dr Carly Ameen z Wydziału Archeologii i Historii Uniwersytetu Exeter. Współczesne psy wykazują bardziej ekstremalne różnice w morfologii – wystarczy spojrzeć na buldogi krótkopyskie i borzoje – których nie ma we wczesnych okazach archeologicznych. Jak dodaje dr Allowen Evin z Instytutut Nauk Ewolucyjnych CNRS we Francji, różnorodność wśród psów była duża już w neolicie – dwukrotnie większa niż w przypadku okazów plejstoceńskich. Stanowiła już połowę zakresu obserwowanego u współczesnych psów. Przyczyny wczesnego różnicowania psów Wczesna różnorodność morfologiczna czworonogów odzwierciedlała ich różnorodne role w pierwszych społeczeństwach ludzkich. Psy były pomocne w czasie polowania, wypasu zwierząt, jako towarzysze, a także w specyficznych ekologicznych i kulturowych kontekstach. W ocenie badaczy, te zadania i różnice w diecie wywołały szybką selekcję. Warto jednak zaznaczyć, że początki udomowienia wciąż pozostają tajemnicą. Żaden z przebadanych okazów z późnego plejstocenu, które wcześniej uważano za „protopsy”, nie wykazywał cech czaszki udomowionych psów. – Najwcześniejsze fazy udomowienia psów są wciąż niejasne, a pierwsze psy nadal pozostają poza naszym zasięgiem. Jednak obecnie możemy z całą pewnością stwierdzić, że po pojawieniu się psów szybko uległy one dywersyfikacji. Ich wczesna różnorodność odzwierciedla zarówno naturalne presje ekologiczne, jak i głęboki wpływ życia u boku ludzi – konkluduje prof. Greger Larson z Uniwersytetu Oksfordzkiego, który również uczestniczył w najnowszych badaniach. Źródło: Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zwierzęta w służbie niepodległości. Jak psy, konie i gołębie pomagały Polakom w walce?
Walka o niepodległość Polski to nie tylko bohaterstwo żołnierzy i konspiratorów. W cieniu wielkich bitew, na liniach frontu i w obozach wojskowych, służyły również zwierzęta – psy, konie i gołębie, które niosły pomoc, ratowały życie i przekazywały wiadomości. Ich lojalność i odwaga sprawiły, że stały się cichymi bohaterami polskiej wolności.
Historia odzyskania przez Polskę niepodległości zapisała się nazwiskami wielkich dowódców i żołnierzy. Jednak w cieniu tych postaci pozostali ci, którzy nie nosili mundurów, lecz równie wiernie służyli ojczyźnie. Zwierzęta – od wiernych psów, po konie artyleryjskie i gołębie pocztowe – odegrały w tym procesie rolę znacznie większą, niż mogłoby się wydawać. W czasie wojen i powstań pomagały w łączności, transporcie, ratownictwie, a często także w podtrzymywaniu ducha walczących. Dziś, wspominając drogi do niepodległości, warto przypomnieć również te istoty, które z oddaniem towarzyszyły polskim żołnierzom w najtrudniejszych chwilach. Gołębie pocztowe w służbie Polski Podczas trwającego od września 1914 do marca 1915 oblężenia Twierdzy Przemyśl, gdy radiowe szyfry armii austro-węgierskiej zostały złamane, a łączność z dowództwem w Wiedniu praktycznie przestała istnieć, obrońcy musieli sięgnąć po alternatywne sposoby przekazywania informacji. W tej dramatycznej sytuacji nieocenioną rolę odegrały gołębie pocztowe – wysyłane z murów twierdzy i okolicznych punktów kontaktowych, przenosiły meldunki o położeniu wojsk i sytuacji na froncie. Jak podkreślają historycy, to właśnie dzięki nim udało się utrzymać łączność, mimo głodu, wysadzanych fortów i narastającego chaosu oblężenia. Chociaż twierdza ostatecznie upadła, wiadomości, które dotarły do sztabu, pozwalały lepiej koordynować działania i podtrzymywały morale obrońców. Choć w latach 1914–1915 formalnie Polska nie istniała, Galicja (w tym Przemyśl) była jednym z tych miejsc, gdzie Polacy z różnych formacji wojskowych zdobywali doświadczenia i organizacyjne umiejętności, które później okazały się niezbędne w procesie odbudowy niepodległego państwa. Nawet tak skromne działania, jak utrzymanie łączności w warunkach oblężenia, tworzyły fundament pod przyszłe struktury wojskowe i komunikacyjne odrodzonej Polski. Po odzyskaniu niepodległości te doświadczenia zostały zinstytucjonalizowane. 2 kwietnia 1925 roku Sejm II Rzeczypospolitej przyjął ustawę o gołębiach pocztowych, regulującą hodowlę, obrączkowanie, zezwolenia i ochronę ptaków. To był dowód, że młode państwo traktowało je jako ważny element systemu łączności „na wypadek wojny”. Gołębie szkolono w specjalnych gołębnikach wojskowych, uczono powrotów na długich dystansach, a meldunki umieszczano w małych, hermetycznych kapsułach przymocowanych do ich nóg. Przemierzając dziesiątki, a czasem setki kilometrów, stawały się żywym ogniwem w systemie komunikacji obronnej. Jak psy meldunkowe wspierały polskich żołnierzy? W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości Wojsko Polskie zaczęło też konsekwentnie rozwijać wykorzystanie psów jako środka łączności. Był to bezpośredni rezultat doświadczeń wojennych, kiedy zniszczone linie i zawodna radiokomunikacja wymuszały poszukiwanie alternatywnych sposobów przekazu meldunków. Już w „Instrukcji Łączności dla Podchorążych” z 1924 roku wskazano, że „pies meldunkowy wymaga specjalnej tresury i surowej dyscypliny”, a jego skuteczność zależy od przywiązania do opiekuna i zdolności orientacji w terenie. W sytuacjach, gdy przewody telefoniczne były przerwane, to właśnie te zwierzęta przenosiły meldunki w tulejach przymocowanych do obroży, pokonując kilometry w trudnych warunkach frontowych. Doświadczenia te skłoniły dowództwo do opracowania regulaminów i procedur, które w połowie lat 20. stały się podstawą systemu szkolenia psów meldunkowych. W końcu dekady zostały one wpisane w etaty jednostek łączności i Korpusu Ochrony Pogranicza, co potwierdzało, że młode państwo potrafiło przekuć doświadczenia wojenne w trwałe rozwiązania organizacyjne. Dzięki temu psy meldunkowe zyskały status pełnoprawnych uczestników służby wojskowej – łączących instynkt, lojalność i dyscyplinę z precyzją działań, od których niejednokrotnie zależało powodzenie całych operacji. Konie w Wojsku Polskim Oczywiście jednym z filarów polskiej drogi do niepodległości były także konie. Od pierwszych szeregów Legionów, po młode Wojsko Polskie to właśnie one zapewniały mobilność armii – przewoziły ludzi, broń, amunicję i rannych. W surowych warunkach frontu wschodniego, gdzie błoto i brak dróg paraliżowały ruch, koń stał się symbolem wytrwałości i lojalności. Kawaleria dawała dowódcom szybkość manewru, a tabor konny pozwalał utrzymać łączność i zaopatrzenie. To czyniło z tych zwierząt nie tylko środek transportu, lecz pełnoprawnych towarzyszy walki. Szarża pod Rokitną z 13 czerwca 1915 roku stała się jednym z najbardziej wymownych dowodów na to, jak istotną rolę konie odegrały w walce o niepodległość. Wtedy 2. szwadron II Brygady Legionów, dowodzony przez rotmistrza Zbigniewa Dunin-Wąsowicza, ruszył na umocnione pozycje rosyjskie, torując piechocie drogę przez ostrzał. Choć wielu ułanów poległo, ich odwaga przeszła do legendy i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych symboli poświęcenia polskiej kawalerii. Po odzyskaniu niepodległości konie nadal odgrywały kluczową rolę w armii. W czasie wojen o granice w latach 1919–1921 Wojsko Polskie dysponowało dziesiątkami pułków kawalerii i około setką kolumn taborowych, które odpowiadały za transport zaopatrzenia, ewakuację rannych i utrzymanie ciągłości marszów. Opieka weterynaryjna, planowanie przepraw i codzienne utrzymanie zwierząt stały się elementem wojskowej logistyki, bez której nie mogłaby funkcjonować żadna kampania. W ten sposób koń nie był jedynie symbolem romantycznej kawalerii, lecz realnym wsparciem armii, bez którego młode państwo nie mogłoby się rozwijać i bronić swojej niezależności. Źródła: Twierdza Przemyśl, Historia: Poszukaj, Światowy Związek Polskich Żołnierzy Łączności Zegrze, Polskie Radio Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ogar polski – pies myśliwski polskiej szlachty i magnaterii. Po wojnie prawie wyginął
Ogar polski należy do najstarszych i najciekawszych rodzimych ras psów myśliwskich. Miłość polskiej szlachty do ogarów unieśmiertelnił Adam Mickiewicz w księdze IV „Pana Tadeusza”. Te zrównoważone i wyjątkowo lojalne psy prawdopodobnie wywodzą się od psów gończych przybyłych do Europy wraz z orszakami rycerskimi powracającymi z wypraw krzyżowych. Ewentualnie od psów św. Huberta, które w 1066 roku sprowadził do Anglii Wilhelm Zdobywca.
Spis treści: Ogary poszły w las Odnowienie rasy ogara polskiego Psy rodzinne Historia ogarów polskich jest bardzo długa, złożona i bezpośrednio związana z wielkimi historycznymi wydarzeniami. Pierwsze opisy ogara polskiego znajdziemy już w średniowiecznej kronice Galla Anonima. Ogar polski trafił również na karty „Żywota człowieka poczciwego” Mikołaja Reja. Jednak to cytat z Adama Mickiewicza „ogary poszły w las” jest najczęściej przywoływany, gdy mówi się o tych niezwykłych, przyjacielskich i łagodnych dla swoich bliskich psach. Ogary poszły w las Budowa ogara polskiego świadczy o dużej odporności i wytrzymałości – w końcu jest to pies stworzony do polowań. Ogar polski jest dobrze zbudowanym i mocno umięśnionym psem. Jego duży nos ułatwia mu podążanie za świeżym śladem tropionej zwierzyny. Oczy ogara polskiego są lekko skośne, zazwyczaj mają ciemnobrązowy kolor. Uszy psów tej rasy są dość nisko osadzone, zwisają ściśle, przylegając do policzków. Ogon również jest nisko osadzony, delikatnie wygina się ku końcowi, sięga mniej więcej do połowy stawu skokowego. Kończyny tego psa myśliwskiego są silne, mają mocną budowę. Rasę tę zalicza się do psów średniej wielkości. Samce mierzą od 56 do 65 cm w kłębie, natomiast samice od 55 do 60 cm. Wzorzec nie określa dokładnego przedziału wagowego dla psów tej rasy. Niektóre źródła podają, że optymalny przedział wagowy dla samców wynosi od 25 do 32 kg, analogicznie suki są lżejsze – ważą od 20 do 26 kg. Sierść ogara polskiego składa się z gęstego podszerstka i włosa okrywowego. Na głowie, uszach i nogach sierść jest gładka i krótka, natomiast na reszcie ciała nieco dłuższa i twarda. Ogary polskie najczęściej mają umaszczenie czarne podpalane (ciemny grzbiet, jaśniejsze boki, rude znaczenia na kufie, nogach i piersi). Odnowienie rasy ogara polskiego Obecna forma rasy została odtworzona w XX wieku dzięki pracy pułkownika Piotra Kartawika, który od lat 50. XX wieku selekcjonował psy gończe o odpowiednich cechach użytkowych i wyglądzie. Było to konieczne, ponieważ po II wojnie światowej rasa praktycznie zanikła – była na absolutnym skraju wyginięcia. Wynikało to między innymi z odejścia od tradycyjnych polowań z ogarami, choć główne szkody wyrządziły obie wojny światowe i okupacja. Hodowle zostały zniszczone, a brak kontroli nad rozrodem sprawił, że cechy rasy zaczęły się zacierać. W dodatku w powojennym okresie rodzącego się komunizmu ogary wydawały się pozostałością po dawnej szlachcie i tradycji łowieckiej, a na to nie było miejsca w społeczeństwie robotniczo-chłopskim. Powojenna hodowla „Z Kresów” Piotr Kartawik był jednym z pierwszych, którzy podjęli działania na rzecz odbudowy populacji. To właśnie on w roku 1959 sprowadził z Litwy, z okolic Smorgonia, trzy psy rasy ogar polski: suki Zorkę i Czita (czasem zapisywana jako Chita) oraz psa Burzana. To były zwierzęta o cechach kresowych, które przetrwały wojnę i były wyrazem historycznego dziedzictwa rasy. Na bazie tych zwierząt założył pierwszą powojenną hodowlę ogara polskiego „Z Kresów”. Dzięki psom z tej hodowli w 1964 roku sędzia kynologiczny Jerzy Dylewski opracował wzorzec rasy. Rok później, 15 listopada 1966, wzorzec został zatwierdzony przez FCI (Międzynarodową Federację Kynologiczną) jako oficjalna rasa nr 52 – „Ogar Polski”. Dodajmy, że Kartawik hodował psy większe i cięższe – kontrastujące z lżejszym typem użytkowanym przez innego polskiego hodowcę, płk. Józefa Pawłusiewicza. To psy Kartawika zostały uznane jako wzorcowe ogary polskie. Kartawik nie ograniczał się do hodowli. Regularnie testował psy w polowaniach — jeździł z nimi tramwajem do lasów pod Wrocławiem, oceniał ich trop, wytrzymałość, głos. Często towarzyszył im muzyką z rogu czy dubeltówki, by przywołać je z terenu. Psy rodzinne W tej chwili ogary polskie to przede wszystkim zwierzęta rodzinne. Są spokojne, opanowane i wyjątkowo oddane swojemu opiekunowi. W pracy wykazują determinację, skupienie, wyróżnia je doskonały węch. Poza łowiskiem zachowują równowagę i umiarkowaną energię. Psy tej rasy nie są natrętne, choć bardzo cenią kontakt z człowiekiem. Ogary polskie dobrze odnajduje się w domu z ogrodem, gdzie mogą swobodnie się poruszać. Lubią długie spacery i węszenie. To psy inteligentne, ale nieco uparte – wymagają spokojnego i konsekwentnego wychowania. Najlepiej czują się u boku osoby doświadczonej, która doceni ich mądrość i lojalność. Dzięki stabilnemu temperamentowi ogary polskie świetnie sprawdzą się w rodzinie z dziećmi, o ile zapewni się im odpowiednią ilość ruchu i różnorodne zajęcia. Należy jednak unikać zostawiania psa z najmłodszymi bez nadzoru, ale to dotyczy każdej rasy. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W co drugim polskim domu mieszka pies. Oto które rasy psów wybieramy najczęściej
Na popularność rasy wpływa wiele czynników – od wyglądu, przez temperament, po obecność w mediach społecznościowych czy filmach. Psy gwiazd lub pupile znanych influencerów często zyskują fanów na całym świecie.
Nawet 49% gospodarstw domowych w Polsce posiada co najmniej jednego psa. Łącznie szacuje się, że w Polsce żyje około 8 mln psów. W kontekście popularności rasowych psów w domach – choć dane precyzyjne są mniej dostępne – warto podkreślić, że obok psów rasowych ogromną wartość mają również psy nierasowe (mieszańce, psy ze schronisk) – często okazują się równie lojalnymi, zdrowymi i pełnymi osobowości towarzyszami życia. I tych w naszym kraju jest najwięcej. Poniższy ranking przedstawia 10 najpopularniejszych psów rasowych, które trafiają do domów w naszym kraju. 1. Beagle Beagle – wesoły, ciekawski i przyjazny wobec dzieci. Rasa myśliwska (wyspecjalizowany w polowaniach na zające) – ma bardzo rozwinięty węch i instynkt podążania za zapachem. W związku z tym spacer z luźną smyczą może być wyzwaniem. Wymaga dużej dawki ruchu i zabawy zapachowej. Może mieć skłonności do nadwagi i chorób uszu (ze względu na budowę). Idealny dla rodziny aktywnej, ale należy świadomie pracować nad posłuszeństwem 2. Border collie Border collie – bardzo inteligentny i energiczny, potrzebuje dużo ruchu. Jedna z najbardziej inteligentnych ras psów – świetny w sportach psich i ratownictwie. Niedawno pisaliśmy o suczce collie, która dostała pracę na lotnisku. Jednak jeśli trafi do domu „kanapowego”, bez właściwej dawki ruchu i stymulacji, może u collie'go pojawić się frustracja, niszczenie przedmiotów czy nadmierne szczekanie. Wymaga aktywnego właściciela – najlepiej kogoś, kto ma czas, przestrzeń i pomysły na codzienną pracę z psem. Dla domu z ogrodem lub aktywnych ludzi. 3. Buldog francuski Buldog francuski – mały, ale o dużej osobowości. W jednym z amerykańskich miasteczek został nawet burmistrzem. Świetny do mieszkań i dla osób prowadzących miejskie życie. Charakteryzuje się krępą budową, krótką kufą – co oznacza, że może mieć skłonności do problemów oddechowych, nadmiernego nagrzewania się, może być wybredny w ruchu. Zaleca się uważne wybieranie hodowcy i świadomość tych aspektów zdrowotnych. Dobrze, jeśli mieszkanie ma przy jakiejś przestrzeni do krótkich spacerów. 4. Cavalier King Charles Spaniel Cavalier King Charles Spaniel – delikatny, kochający i idealny do życia rodzinnego. Rasa brytyjska arystokratycznego pochodzenia – świetna jako pies do towarzystwa. Ma jednak pewne charakterystyczne zdrowotne predyspozycje, choćby problemy z sercem (wrodzona wada zastawki mitralnej), przepukliny, skrócona czaszka w niektórych odmianach. Właściciel powinien być świadomy tych kwestii i być gotowy na regularne kontrole. Temperament łagodny, uwielbia być blisko człowieka – dobry wybór dla rodzin z dziećmi lub seniorów. 5. Chihuahua Chihuahua – najmniejszy z psów, ale z ogromnym charakterem. Niewielkich rozmiarów, co czyni rasę odpowiednią do mieszkań. Jednakże może mieć silny „terierowy” temperament – bywa dominujący, nie boi się większych psów – więc właściciel musi wiedzieć, jak prowadzić małego „silnego” psa. Wraz z rozmiarem pojawiają się też specyficzne problemy – np. związane z uzębieniem, układem kostnym, utrzymaniem prawidłowej wagi. Wymaga czułości, ale także stanowczości. Dobry wybór dla osoby samotnej lub pary, która chce towarzysza w lekkiej formie, ale powinna być świadoma wagi odpowiedzialności. 6. Golden retriever Golden retriever to rasa łagodna, inteligentna i skłonna do zabawy. Świetnie nadaje się do pracy jako pies terapeutyczny, ratowniczy, lub szkoleniowy – ma wysoką gotowość do współpracy i chęć zadowalania opiekuna. Jest też znany z długowieczności. Kilka late temu pisaliśmy o 20-letnim psie tej rasy. Wymaga regularnej pielęgnacji – dłuższa sierść, skłonność do linienia. Wymaga aktywności fizycznej i umysłowej – jeśli jej brak, mogą pojawić się zachowania destrukcyjne. Idealna dla rodzin i osób aktywnych. 7. Husky syberyjski Husky syberyjski – piękny i niezależny, wymaga doświadczonego opiekuna. Jedna z najmądrzejszych ras psów. Rasa wywodząca się z rejonu arktycznego – silna, wytrzymała, z dużą potrzebą ruchu i celowością w działaniu. Świetny pies zaprzęgowy w dawnych czasach. W warunkach miejskich właściciel musi zapewnić mu dużo aktywności, najlepiej w formie dłuższych biegów lub intensywnych spacerów. Brak takiej aktywności może prowadzić do ucieczek, destrukcji lub nadmiernego szczekania. Temperament niezależny – nie zawsze chętnie wykonuje każdy rozkaz bez motywacji. 8. Jamnik Jamnik – uroczy „wąż na czterech łapach” o dużym sercu. Rasa niemiecka przecież hodowana do polowania na borsuki – charakterystyczna dłuższa sylwetka, krótkie nogi. To oznacza specyficzne potrzeby: powinien unikać nadmiernych skoków i schodów, by zmniejszyć ryzyko problemów z kręgosłupem (np. dyskopatia). Temperament często odważny, niezależny i uparty – wymaga konsekwencji w szkoleniu. Dobrze sprawdzi się jako pies w mieszkaniu, ale potrzebuje regularnych spacerów i stymulacji. Upartość jamników sprawia, że mają ogromną wolę przetrwania. Niedawno nasze serca skradła historia jamnika, który samotnie przeżył 16 miesięcy na jednej z australijskich wysp. 9. Labrador retriever Labrador retriever to rasa o bardzo przyjaznym, cierpliwym i inteligentnym usposobieniu. Jest idealna dla rodzin z dziećmi. Potrzebuje dużo ruchu (np. aportowanie, pływanie), dobrze reaguje na szkolenie i sprawdza się jako pies przewodnik czy terapeutyczny. Ma skłonność do nadwagi – właściciele powinni pilnować diety i aktywności. Historycznie pochodzi z Nowej Fundlandii i była wykorzystywana do aportowania w wodzie. 10. Maltańczyk Maltańczyk – mały piesek z wielką osobowością, idealny do tulenia. Rasa typowo do towarzystwa; długość życia często wyższa niż u dużych ras. Wymaga jednak regularnej pielęgnacji – długą sierść lub jej krótszą wersję „pet cut”. Temperament przyjazny, czuły, ale może być nieco „księżniczką” – należy zwracać uwagę, by nie rozpuszczać psa nadmiernie, bo mogą powstać trudności w zachowaniu. Dla osób chcących małego, uroczego towarzysza w mieszkaniu. Źródło: Petto Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Błękitne psy w Czarnobylu. Niepokojące odkrycie zaniepokoiło badaczy
Na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia zauważono psy z intensywnie niebieską sierścią. Organizacja „Dogs of Chernobyl” prowadzi śledztwo w tej sprawie i stara się ustalić przyczynę niecodziennego zjawiska.
Na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia zaobserwowano niecodzienne zjawisko – kilka psów o intensywnie niebieskiej sierści. Widok zwierząt z tak nietypowym umaszczeniem zaniepokoił wolontariuszy i opiekunów działających w tym rejonie. Niebieskie psy pojawiły się w okolicach zrujnowanej elektrowni jądrowej w Czarnobylu, gdzie od lat funkcjonuje Strefa Wykluczenia – obszar o promieniu około 30 km, ewakuowany po katastrofie z 1986 roku. Czarnobylskie psy, choć wydają się zdrowe i aktywne, wyraźnie różnią się od reszty populacji, a ich niezwykła sierść może wskazywać na kontakt z substancjami chemicznymi. „Dogs of Chernobyl” prowadzi śledztwo w sprawie tajemniczej substancji Organizacja „Dogs of Chernobyl” zareagowała na doniesienia o niebieskiej sierści psów. Grupa ta od lat działa w Czarnobylu, opiekując się setkami zwierząt, które pozostały na skażonym terenie. Obecnie priorytetem organizacji jest schwytanie psów z niebieską sierścią i przeprowadzenie szczegółowych badań. Chodzi o ustalenie, czy niepokojący kolor wynika z zewnętrznego skażenia chemicznego, czy może jest efektem wewnętrznych zmian organizmu spowodowanych promieniowaniem lub innym czynnikiem środowiskowym. Do tej pory nie ustalono jednoznacznej przyczyny niebieskiego koloru sierści. Jednak członkowie „Dogs of Chernobyl” nie wykluczają, że psy mogły wejść w kontakt z silnymi barwnikami przemysłowymi lub substancjami chemicznymi znajdującymi się na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia. Opieka nad psami w Strefie Wykluczenia trwa od 2017 roku „Dogs of Chernobyl” rozpoczęło swoją działalność w Czarnobylu w 2017 roku. Od tego czasu organizacja regularnie dokarmia zwierzęta żyjące na opuszczonym terenie, zapewnia im opiekę weterynaryjną, przeprowadza szczepienia, sterylizację oraz oznaczanie. Wolontariusze grupy podkreślają, że populacja psów w Czarnobylu stale się rozwija. Choć część z nich żyje w trudnych warunkach, zwierzęta często są w dobrej kondycji, a ich przystosowanie do życia w skażonym środowisku zadziwia ekspertów. Pojawienie się psów z niebieską sierścią to jednak nowość i stawia pod znakiem zapytania bezpieczeństwo ich środowiska. Organizacja kontynuuje obserwację oraz badania, by ustalić źródło potencjalnego zagrożenia. Możliwe skażenie chemiczne, ale zwierzęta są aktywne i zdrowe Mimo niepokojącego wyglądu psy z niebieską sierścią zachowują się jak wszystkie inne – są aktywne, poruszają się bez problemów i nie wykazują żadnych oznak choroby. Stanowi to kolejną zagadkę dla badaczy, którzy zastanawiają się, jak substancja zmieniająca kolor futra może wpływać na zdrowie zwierząt. Nie można wykluczyć, że niebieska sierść to efekt przypadkowego kontaktu ze składnikami chemicznymi występującymi w ruinach przemysłowych. Czarnobylska Strefa Wykluczenia pełna jest porzuconych budynków i urządzeń, które mogą zawierać niebezpieczne pozostałości substancji przemysłowych z czasów Związku Radzieckiego. Badacze podkreślają, że niezbędne jest przeprowadzenie dalszych testów i analiz laboratoryjnych, by poznać dokładne źródło niebieskiego zabarwienia sierści. Źródła: BBC Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Traktujesz psa jak dziecko? Weterynarze ostrzegają: możesz mu poważnie zaszkodzić
„Uczłowieczanie” psów i traktowanie ich jak dzieci to coraz częstszy problem, który zamiast chronić – szkodzi. Weterynarze z USA opisują problemy etyczne i medyczne takiego podejścia w nowej prowokacyjnej książce.
Coraz więcej weterynarzy ostrzega przed nadmiernym uczłowieczaniem psów. Zjawisko to doczekało się swojej angielskiej nazwy: „fur baby culture” (kultura futrzanych dzieci). W Polsce rozpowszechnia się określenie „psieci”. Zdaniem specjalistów nadopiekuńczość prowadzi do poważnych problemów etycznych, a także – co zaskakujące – medycznych. Swoje obawy lekarze opisali w książce „Veterinary Controversies and Ethical Dilemmas” (Weterynaryjne kontrowersje i dylematy etyczne), która odbiła się szerokim echem także w środowisku naukowym. Weterynarze obalają mity W książce weterynarze opisują m.in. niepotrzebne zabiegi medyczne i rozpoznawanie nieistniejących chorób oraz wpływ wielkich korporacji na praktykę lekarską. Poza tym poruszają tematy nadmiernej suplementacji, rehabilitacji i fizjoterapii psów, specjalistycznych karm, medycyny alternatywnej. Publikacja jest skierowana głównie do specjalistów, ale może też zainteresować właścicieli zwierząt. Rzuca nowe światło na skutki traktowania psów jak małe dzieci. Redaktorami tomu są: Tanya Stephens – lekarka weterynarii i badaczka dzikiej przyrody, anestezjolodzy Eddie Clutton i Polly Taylor oraz neurobiolożka Kathy Murphy. Kiedy troska nie służy psu Autorzy podkreślają, że choć traktujemy psy jak dzieci z troski, konsekwencją bywa cierpienie. Kosztowne i inwazyjne zabiegi nie zawsze służą ich dobru. Clutton zauważa, że część lekarzy i producentów (np. specjalistycznych karm), postrzega „fur baby culture” jako sposób na zwiększenie zysków. Według Stephens idea szczególnej więzi człowieka ze psem jest dziś zbyt często i zbyt mocno wykorzystywana marketingowo. Nie zawsze przekłada się to na lepszy dobrostan. Przeciwnie, psy żyjące swobodnie w grupach na wsi, mogą mieć lepsze życie niż samotne, wychuchane pieski kanapowe siedzące całymi dniami same w mieszkaniach, pozbawiane kontaktów z innymi psami i swobodnego ruchu. Leczenie za wszelką cenę – głos weterynarzy Książka podważa też przekonanie, że najlepszym wyborem jest zawsze najdroższe lub najbardziej zaawansowane leczenie. Autorzy postulują odejście od „złotych standardów” w terapiach, na rzecz indywidualnego podejścia, które uwzględnia jakość życia zwierzęcia i możliwości opiekuna. Wydłużanie życia za wszelką cenę nie musi oznaczać większego szczęścia. Starzejące się i chore zwierzęta często bardzo cierpią, a właściciele, kierowani emocjami, nie potrafią pogodzić się z decyzją o eutanazji. Dezinformacja i korporacje szkodzą psom Autorzy podkreślają, że większość właścicieli działa w dobrej wierze, lecz dezinformacja w internecie utrudnia im podejmowanie dobrych decyzji. Media społecznościowe pełne są niepopartych badaniami porad, a opiekunowie coraz częściej diagnozują zwierzęta samodzielnie. Zjawisko „fur baby” jest napędzane także przez wielkie firmy, co według autorów książki prowadzi do kryzysu w zawodzie weterynarza. Przytaczają oni dane o wypaleniu zawodowym, niskim zadowoleniu z pracy i przemocy wobec weterynarzy. Jak troszczyć się o psa? Autorzy nie atakują opiekunów ani lekarzy – chcą raczej rozpocząć dyskusję nad granicami opieki i empatii. Wskazują, że prawdziwa troska o zwierzę polega na zrozumieniu jego potrzeb gatunkowych, nie na naśladowaniu relacji rodzic-dziecko. Publikacja ma być zarówno ostrzeżeniem, jak i przewodnikiem po współczesnych dylematach etycznych. Chociaż autorzy książki opierają się na danych dotyczących USA, Wielkiej Brytanii i Australii – problemy które opisują doskonale widać także w Polsce. Warto pamiętać, że nadopiekuńczość wobec zwierzęcia to nie to samo co spełnienie jego potrzeb. A do najważniejszych należą: kontakt z innymi psami, możliwość swobodnej eksploracji otoczenia, codzienny ruch, odpowiednia dieta i możliwość spokojnego jedzenia, miejsce i czas do odpoczynku, relacja z człowiekiem oparta na zaufaniu, a nie nagrodach i karach. Źródło: Phys.org Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Czy pies wie, że jesteś w ciąży? Właśnie poznaliśmy odpowiedź
Przyszli rodzice często zauważają, że ich psy zachowują się inaczej w trakcie ciąży: stają się bardziej czujne, otaczają przyszłe mamy ochroną i często się przytulają. Czy to możliwe, że naprawdę rozumieją, co się dzieje? Psia mądrość zdaje się nie mieć granic.
Najnowsze badania udowadniają, że zachowanie psów naprawdę zmienia się w trakcie ciąży ich właścicielek. Naukowcy sprawdzili, czy większy wpływ na ten mechanizm ma temperament psa, jego rasa czy stopień więzi między człowiekiem na zwierzęciem. Psy naprawdę rozumieją człowieka Psy towarzyszą ludzkości już od około 40 000 lat, chociaż najnowsze badania międzynarodowego zespołu archeologów twierdzą, że udomowienie nastąpiło 23 000 lat temu na terenie dzisiejszej Syberii. Przez ten czas pomogły człowiekowi zasiedlić każdy rejon globu i zdążyły się do nas przyzwyczaić: sprawnie wychwytują nasze emocje, analizują zachowania, rozumieją komunikację czy reagują na zmiany w zdrowiu. Nic dziwnego więc, że czworonogi niezwykle szybko dostrzegają zmiany fizyczne i emocjonalne, które niesie za sobą ludzka ciąża. Niektóre właścicielki psów twierdzą nawet, że psy zauważyły ich błogosławiony stan szybciej niż one same, stając się przyczynkiem do wykonania testu. Nowe badanie psiej wrażliwości Jakie zmiany w zachowaniu psów faktycznie zauważają właściciele i jak powszechne jest to zjawisko? Nowe badanie postanowiło to sprawdzić, by raz na zawsze potwierdzić lub obalić powszechne przekonanie. Naukowcy chcieli zrozumieć, jak bardzo psy zestrojone są z ludźmi, z którymi żyją. Przeprowadzili ankietę wśród 130 kobiet, które posiadały psy przed i w trakcie ciąży i dzieliły się informacjami, jak wyglądała relacja z nimi w tym wyjątkowym czasie i przed nim. Przeanalizowano 5 kategorii: poszukiwanie uwagi (np. przytulanie), pilnowanie w obecności osób znanych (np. przemieszczanie się między właścicielem a znaną osobą), pilnowanie w obecności osób nieznanych, strach przed właścicielem i strach przed innymi psami. Następnie zapytano uczestniczki, czy dostrzegają zmiany w zachowaniu swoich pupili przed i po zajściu w ciążę. Czy psy wyczuwają ciążę? 64,5% uczestniczek stwierdziło, że dostrzegło zmianę w zachowaniu swoich psów. Kolejne 26,9% dodało nawet, że czworonogi zmieniły zachowanie zanim opiekunki nawet zdały sobie sprawę ze swojej ciąży. Badacze zauważyli, że zachowania z cztery z pięciu kategorii wzrosły w trakcie ciąży, a największą zmianę odnotowano w przypadku poszukiwania uwagi – 67,1% uczestniczek stwierdziło, że psy chętniej się przytulały czy wąchały niż przed ciążą. Ustalili oni także, że bardziej zmieniały się psy naturalnie opiekuńcze niż lękliwe. Dzięki badaniu wiemy więcej o relacji człowieka z psem Pojawienie się pierwszego systematycznego badania potwierdza to, co uważa wielu właścicieli psów – czworonogi wyczuwają zmiany związane z ciążą, rozumieją je i wiedzą, czego potrzeba w tym czasie przyszłym mamom. To skłania do kolejnych badań, które pomogą jeszcze lepiej poznać nasze wyjątkowe relacje z czworonogami. Zrozumienie zmian, które także psy przechodzą w trakcie ciąży swoich właścicielek mogą pomóc wzmacniać więź, która połączyła nas z tymi niezwykłymi zwierzętami przed tysiącami lat. Psy zdają się wiedzieć o ludzkiej naturze więcej, niż wiemy my sami. Źródło: Anthrozoös, Genes, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Twój pies nie może żyć bez piłki? To coś więcej, niż zabawa
Niejeden opiekun psa twierdzi, że jego pupil jest „uzależniony” od ulubionej zabawki lub aktywności. Najnowsze badania naukowców z Austrii dowodzą, że psy faktycznie mogą wpadać w nałogi. Niektóre z nich wykazują zachowania charakterystyczne dla uzależnień behawioralnych.
Badanie opublikowane właśnie w czasopiśmie „Scientific Reports” sugeruje, że niektóre psy wykazują zachowania łudząco podobne do uzależnień behawioralnych. Tego typu przypadłości uważano dotąd za wyłącznie ludzkie. Okazuje się, że czworonogi reagują na piłki czy pluszaki podobnie, jak ludzie uzależnieni od hazardu czy gier internetowych. Jak wyglądały eksperymenty z udziałem psów? Eksperyment przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu. Zespół, pod kierunkiem dr Stefanie Riemer, przeanalizował zachowania 105 psów (56 samców i 49 samic) w wieku od jednego do dziesięciu lat. Właściciele wykonywali z psami różne zadania, w kontrolowanych warunkach. Na przykład rzucali ulubioną zabawkę, zostawiali psa samego z nią, ukrywali ją na półce lub w pudełku z jedzeniem. Zadania zmuszały psy do wyboru między zabawką, a innymi nagrodami, np. jedzeniem lub zabawą z opiekunem. Nie wszystkie psy reagują tak samo Eksperymenty nagrano i oceniano pod kątem intensywności psich zachowań: skakania, szczekania, piszczenia, prób odzyskania niedostępnej zabawki czy rezygnacji z jedzenia na jej rzecz. Psy z silną „fiksacją” na punkcie zabawki ignorowały dostępne nagrody i uporczywie próbowały odzyskać ukochany przedmiot. Niektóre były mocno sfrustrowane i zestresowane, np. próbowały niszczyć pudełka z ukrytymi zabawkami. W innym teście badacze obserwowali reakcję psów po zabraniu wszystkich zabawek i smakołyków. Te najbardziej zafiksowane długo chodziły po pokoju, koncentrując się na miejscach, gdzie wcześniej były zabawki. Wysoką frustrację wskazującą na uzależnienie zaobserwowano u 33 psów. Najczęściej u ras pasterskich, takich jak owczarki niemieckie i belgijskie. Psy te zostały wyhodowane do zadań wymagających dużej koncentracji i wytrwałości, co może tłumaczyć ich większą podatność. Czy to już uzależnienie czy jeszcze zabawa? Analiza wykazała że psy te spełniały kilka kryteriów uzależnień znanych z badań nad ludźmi: silne pragnienie, brak samokontroli i postrzeganie zabawki jako wyjątkowo ważnej. Wyniki te pokrywały się w wcześniejszymi obserwacjami samych właścicieli. Stefianie Riemer zastrzega jednak, że badanie nie mówi o faktycznym uzależnieniu, lecz o „zachowaniach przypominających uzależnienie”. – O uzależnieniu mówimy wtedy, gdy zachowanie przynosi jednostce szkody – dodaje badaczka. Kluczowym elementem jest kontynuowanie zachowania mimo jego negatywnych skutków. Opinie innych ekspertów Inni eksperci nie są jednak zbyt skorzy, do mówienia o uzależnieniu. Dr Serge Ahmed z Uniwersytetu w Bordeaux zaznacza, że w badaniu brak dowodów na to, by nadmierna motywacja do zabawy miała dla psów negatywne skutki. Z kolei dr Julia Espinosa z Uniwersytetu York w Kanadzie uważa, że porównywanie psich zachowań do ludzkich uzależnień nie jest do końca uprawnione. Ludzie rozumieją ryzyko swoich działań, psy natomiast nie, dlatego trudno mówić o pełnym odpowiedniku uzależnienia. Holly Molinaro z Animal Wellbeing Solutions podkreśla, że badanie objęło głównie psy o wysokiej motywacji do zabawy, więc trudno ocenić jak powszechne są te zachowania w całej populacji. To dopiero początek badań. Na razie jest jeszcze zbyt wcześnie, by właściciele psów wyciągali praktyczne wnioski czy diagnozowali swoich pupili. Źródło: Scientific Reports, National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
6 naukowo udowodnionych sposobów na wydłużenie życia twojego psa. Ostatni zaskakuje
Czy pies może żyć dłużej dzięki prostym zmianom? Naukowcy z Dog Aging Project twierdzą, że tak – i wskazują, co naprawdę robi różnicę.
Spis treści: Dużo ruchu — i konsekwencja Pomóż psu mieć przyjaciół Kastracja lub sterylizacja Karm według nauki, a nie trendów Co najmniej jedna wizyta u weterynarza rocznie Szczotkuj zęby Chcesz, żeby twój pies żył dłużej? Oto 6 wskazówek potwierdzonych naukowo. Zapytaliśmy naukowców o praktyczne sposoby na wydłużenie życia psa — od tego, czym go karmić, po to, jak często naprawdę potrzebuje spaceru. Co, jeśli codzienne spacery mogłyby przedłużyć psu życie? Co, jeśli zabawa, szczotkowanie zębów albo wyprawy do parku dodałyby mu kilka lat? Na takie pytania odpowiadają badacze z Dog Aging Project — dużego projektu naukowego poświęconego zdrowemu starzeniu się psów. W przyszłości chcieliby używać zaawansowanych leków przeciwstarzeniowych. Już teraz odkrywają jednak proste, praktyczne rzeczy, które możesz robić, by twój pies jak najdłużej pozostał w formie. Audrey Ruple, epidemiolożka weterynaryjna z Virginia Tech i członkini zespołu, nie dziwi się, że coraz więcej osób chce, by ich psy żyły jak najdłużej. Jeszcze niedawno trzymaliśmy psy na łańcuchu na podwórku. Dziś śpią z nami, jeżdżą w wózkach i dostają domowe posiłki. – Gdy ludzie zacieśniają więź ze swoimi psami, zaczynają myśleć o ich długości życia tak samo, jak o własnej – mówi Ruple. Niektóre czynniki, jak genetyka czy ekspozycja środowiskowa, są poza naszą kontrolą. Na kilka rzeczy mamy jednak realny wpływ. 1. Dużo ruchu — i konsekwencja Jednym z najskuteczniejszych sposobów na długie, zdrowe życie psa jest regularna aktywność. Kate Creevy, profesorka z Texas A&M College of Veterinary Medicine i badaczka w Dog Aging Project, podkreśla, że dowody są jednoznaczne. Ruch wiąże się z lepszą kondycją poznawczą i mniejszą liczbą rozpoznanych chorób. Dzieje się tak, bo aktywność obniża ryzyko otyłości. A otyłość zwiększa ryzyko m.in. cukrzycy, choroby zwyrodnieniowej stawów, nietrzymania moczu i problemów z oddychaniem, które mogą skracać życie psa. Ile ruchu potrzeba? Association for Pet Obesity Prevention zaleca co najmniej 30 minut ćwiczeń aerobowych dziennie. To jednak zależy od rasy i temperamentu. Psy myśliwskie i pasterskie, jak owczarki czy spaniele, potrzebują znacznie więcej niż np. buldog francuski czy maltańczyk. Klucz to konsekwencja. „Weekendowi wojownicy” — psy, które przez tydzień głównie siedzą, a w weekend nagle idą na długą, forsowną wyprawę — częściej mają problemy zdrowotne. – Tak jak u ludzi, przerywany, skrajny wysiłek sprzyja urazom – mówi Creevy. Najprościej jest chodzić na spacery. Możesz też biegać, chodzić po górach, pływać, zapisać psa na agility albo bawić się w aport, frisbee i przeciąganie. Gdy brakuje ci czasu, schowaj smaczki w domu i pozwól psu ich szukać albo wyjdź na szybki 10-minutowy trucht wokół bloku. – Najlepsze ćwiczenia to te, które faktycznie będziecie robić – dodaje Creevy. 2. Pomóż psu mieć przyjaciół Badacze z Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne silnie wpływają na dobrostan psa. Psy, które miały więcej psich i ludzkich znajomych (także kotów, ptaków, a nawet gryzoni), rzadziej miały problemy zdrowotne zgłaszane przez opiekunów, takie jak choroba zwyrodnieniowa stawów, alergie czy kłopoty żołądkowo-jelitowe. Takie relacje stymulują psy i angażują ich mózg. – Psy są gatunkiem społecznym, tak jak ludzie – mówi Creevy. Wyniki te uzupełniają wcześniejsze badania, według których psy żyjące w bogatym środowisku (zabawki, dużo zabawy) dłużej zachowują sprawność umysłową. Naukowcy sugerowali, że takie wzbogacenie sprzyja powstawaniu nowych połączeń nerwowych, co utrzymuje mózg psa w zdrowiu i gotowości do adaptacji. Wniosek? Baw się z psem, zabieraj go na wycieczki, pozwalaj mu przebywać z innymi zwierzętami, jeśli dobrze na to reaguje. – Jeśli robisz to przez całe życie psa, możesz opóźnić spadek funkcji poznawczych na starość – dodaje. 3. Kastracja lub sterylizacja Badania wielokrotnie pokazały, że psy po kastracji/sterylizacji żyją dłużej niż te niekastrowane. Dlaczego? U suczek zabieg radykalnie zmniejsza ryzyko nowotworów sutka i eliminuje ryzyko raka macicy oraz jajników. U samców kastracja zapobiega nowotworowi jąder i obniża ryzyko problemów z prostatą. Psy po zabiegu są też zwykle mniej agresywne i rzadziej uciekają w poszukiwaniu partnera. To ogranicza ryzyko potrącenia przez samochód czy walk z innymi zwierzętami. Wiele psów adoptowanych ze schronisk ma już wykonany zabieg. Ogólna rekomendacja brzmi: zrobić go, gdy pies osiągnie dojrzałość kostną. – Termin zależy od rasy, więc najlepiej poradzić się swojego weterynarza – mówi Creevy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-08-221604-Want-your-dog-to-live-a-longer-life-Here-are-6-science-backed-tips--National-G-66b0786.png" width="1216" height="811" alt="Psy są najlepszymi przyjaciółmi człowieka, ale same również potrzebują przyjaciół. Naukowcy z projektu Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne mają ogromny wpływ na dobrostan i zdrowie psów. Fot. Mark Stone / National Geographic Image Collection" title="Psy są najlepszymi przyjaciółmi człowieka, ale same również potrzebują przyjaciół. Naukowcy z projektu Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne mają ogromny wpływ na dobrostan i zdrowie psów. Fot. Mark Stone / National Geographic Image Collection" /> 4. Karm według nauki, a nie trendów Opcji żywieniowych jest dziś mnóstwo: sucha karma, domowe gotowanie, dieta surowa, liofilizaty. Wiele z nich niesie ryzyko. Surowe jedzenie może zawierać drobnoustroje wywołujące zakażenia, np. salmonellę. Domowe posiłki często nie spełniają zapotrzebowania psa na białko, tłuszcz i mikroelementy. Łączą się z wyższą częstością chorób przewodu pokarmowego i nerek. Resztki ze stołu, zwłaszcza tłuste, mogą doprowadzić do groźnych problemów, jak krwotoczne zapalenie jelit czy zapalenie trzustki. Największy kłopot to przekarmianie. Opiekunowie często zaniżają to, ile naprawdę dają psu — zaznacza Olstad. Otyłość uruchamia lawinę szkód: przyspiesza choroby stawów, utrudnia powrót do sprawności po urazach, obciąża nerki i wątrobę. Dlatego otyłość wiąże się z krótszym życiem — nawet o ok. 2,5 roku. Z kolei prawidłowa masa ciała sprzyja długowieczności. – Widać to we wszystkich rasach, wagach i na każdym etapie życia – podkreśla Ruple. Potrzeby żywieniowe psa zależą od wieku, rasy, aktywności i temperamentu. Rada Olstada? Prostota. On i Creevy polecają karmy spełniające standardy AAFCO — organizacji oceniającej i ustalającej normy dla pasz dla zwierząt. 5. Co najmniej jedna wizyta u weterynarza rocznie Regularne badania profilaktyczne pozwalają wcześniej wykryć choroby, szybciej wdrożyć leczenie i poprawić rokowanie oraz długość życia psa. W pracy naukowej z 2023 r. wykazano, że psy regularnie badane u weterynarza miały o 30% mniejsze ryzyko rozwoju chorób przewlekłych. Zaszczepione psy miały o 40% mniej chorób zakaźnych. Dostęp do preparatów przeciw pchłom, kleszczom i robakom obniżał ryzyko pasożytów o około 35%. Jak często iść do lecznicy? Po zakończeniu serii wizyt szczenięcych — przynajmniej raz w roku. Gdy pies wchodzi w wiek senioralny — najlepiej dwa razy do roku. 6. Szczotkuj zęby Higiena jamy ustnej wiąże się z niższą śmiertelnością u psów. Choroby zębów i dziąseł wywołują stan zapalny w całym organizmie, mogą prowadzić do groźnych zakażeń i zaostrzać choroby współistniejące, np. serca — tłumaczy Olstad. – To jak dolewanie benzyny do ognia, który już się pali – mówi. Ideał to codzienne szczotkowanie. Nawet kilka krótkich „przeciągnięć” szczoteczką kilka razy w tygodniu daje korzyści. – To nie jest duży wysiłek w porównaniu z tym, jak my musimy dbać o własne zęby – dodaje Creevy. Cel nie polega na tym, by pies żył wiecznie. Chodzi o zdrowy czas życia — lata, w których pies jest aktywny i wolny od chorób. – Zwierzę może dożyć 20 lat, ale jeśli ostatnie trzy będą dla niego męką, to nie o to nam chodzi – mówi Olstad. – Najważniejsze, by żyło jak najdłużej i jak najzdrowiej. Źródło: National Geographic
Psychika psa a szczenięctwo. Jak wczesne traumy kształtują dorosłe psy?
Dlaczego psy bywają agresywne lub lękliwe? Nowe badanie ujawnia, że kluczowy wpływ ma ich szczenięctwo. Zaniedbanie, oddanie do schroniska czy brak stabilizacji w pierwszych miesiącach życia może odbić się na psychice czworonoga. Niektóre z nich radzą sobie lepiej z traumą niż inne.
Marzeniem każdego właściciela i właścicielki psa jest dobrze ułożony czworonóg. Nie zawsze jest to takie proste. Z nowego badania przeprowadzonego przez zespół amerykańskich badaczy wynika, że nie zawsze mamy wpływ na to, jaki jest nasz pies. Liczy się to, jak przebiegały pierwsze miesiące jego życia. Tysiące psów pod lupą badaczy W badaniu, z którego wnioski opublikowano na łamach czasopisma „Scientific Reports”, wzięto pod uwagę 4500 psów. Celem było przeanalizowanie związku między wczesnymi niekorzystnymi doświadczeniami a agresją i lękiem u dorosłych psów. Uczestnikami byli anglojęzyczni opiekunowie dorosłych psów, a ich rekrutacja odbywała się za pośrednictwem mediów społecznościowych, ulotek oraz podczas wydarzeń sportowych i lokalnych. Zadaniem było wypełnienie ankiety, w której wypytywano o historii życia i zdrowia psa, cechy demograficzne i indywidualne psa. Poproszono też o ocenę aktualnego profilu behawioralnego psa. Następnie naukowcy wykonali analizę statystyczną, która umożliwiła zbadanie związku między wczesnymi przeciwnościami losu u psów a agresją i strachem w ich dorosłym życiu. Traumy okresu szczenięctwa Wnioski z analiz okazały się dość jednoznaczne. Psy, które doświadczają zaniedbania w okresie szczenięcym, częściej wykazują lękliwość i agresję w wieku dorosłym. A niektóre rasy wykazują silniejsze tendencje do tych zachowań. Zaniedbanie rozumiane jest dość szeroko – znęcanie się lub oddanie psa opiekunom. Spośród wszystkich przebadanych psów, jedna trzecia doświadczyła przeciwności losu w ciągu pierwszych sześciu miesięcy życia. Psy te uzyskały znacznie wyższe wyniki w zakresie agresji i lęku w wieku dorosłym niż te, które nie miały negatywnych doświadczeń. Czworonogi, które doświadczyły większej liczby niekorzystnych zdarzeń, były postrzegane przez swoich właścicieli jako bardziej agresywne i bardziej lękliwe. Nie każdy pies jest delikatny Analizy dla danej specyficznej rasy wykazały, że niektóre psy, w tym amerykański pies eskimoski, były bardziej wrażliwe na przeciwności losu we wczesnym okresie życia. Jednak inne rasy, takie jak labrador retrievery i golden retrievery, wydawały się stosunkowo odporne na traumy i wykazywały podobny poziom lęku i zachowań agresywnych, niezależnie od doświadczeń. W ocenie badaczy ich analizy sugerują, że negatywne doświadczenia z wczesnego dzieciństwa mogą mieć na psy wpływ psychologiczny przez całe ich życie, podobnie jak u ludzi. Jak w takim razie radzić sobie z psią traumą z okresu szczenięctwa? Ważna jest ich wczesna identyfikacja jako czynników ryzyka dla agresji i lęków. Wtedy można opracowań specjalnie ukierunkowane interwencje behawioralne, których celem jest poprawa dobrostanu psów Źródło: Scientific Reports Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nowe badanie wywraca wiedzę o psach. Uczą się języka identycznie jak małe dzieci
Badanie etologów z Uniwersytetu Loránda Eötvösa w Budapeszcie rzuca nowe światło na zdolności językowe psów. Okazuje się, że potrafią one spontanicznie rozumieć sens słów i porządkować je w kategorie. Tę zdolność uważano za wyłącznie ludzką.
Uniwersytet Loránda Eötvösa w Budapeszcie to placówka, która przoduje w badaniach nad psami. Węgierscy naukowcy regularnie odkrywają coś nowego w zachowaniach i zdolnościach najlepszego przyjaciela człowieka. I znów nie zawiedli – ich nowe badanie dowodzi, że psy mają zdolności językowe, które uznawano za unikatowe dla ludzi. Kategoryzacja: kluczowa zdolność małych dzieci Chodzi o kategoryzację – mechanizm kluczowy w rozwoju mowy u dzieci. To łączenie przedmiotów i słów w kategorie na podstawie ich funkcji. Na przykład łyżka wazowa jest dla dzieci „dużą łyżką”, bo obie służą do nabierania. Kubek i szklanka lub długopis i ołówek też należą do wspólnych kategorii przedmiotów. Czy zwierzęta mogą rozumieć kategorie słów? W świecie zwierząt takie umiejętności są niezwykle rzadkie. Opisywano je głównie u zwierząt po wcześniejszym intensywnym treningu, w kontrolowanych warunkach. Psy okazały się jednak wyjątkiem – rozwijają podobne zdolności naturalnie, poprzez zwykłą zabawę z opiekunami. To prawdopodobnie efekt tysięcy lat wspólnej ewolucji i bliskiego kontaktu z człowiekiem. Najczęściej kategoryzacja występuje u zdolnych psów, obdarzonych wyjątkową łatwością przyswajania słów (tzw. gifted word learners). Najbardziej znanym przykładem był border collie o imieniu Chaser, który znał ponad 1000 słów. W nowym eksperymencie naukowców z Węgier przebadano 7 psów z szerokim zasobem słów, w tym 6 border collie i jednego australijskiego psa pasterskiego. Eksperyment z zabawkami: „ciągnij” lub „aportuj” Badania prowadzono w domach właścicieli, bez żadnej specjalnej aparatury. Psy nauczyły się rozróżniać dwie kategorie zabawek: „pull” (ciągnij – zabawki do przeciągania) oraz „fetch” (aportuj – zabawki do rzucania i przynoszenia). Początkowo kojarzyły je z określonym zestawem dobrze znanych, własnych zabawek. Z czasem badacze wprowadzili nowe, wyglądające zupełnie inaczej, ale pełniące te same funkcje. W trakcie zabawy właściciele nie używali żadnych etykiet słownych. W decydującej próbie psy miały wybrać z nowych zabawek te, które odpowiadały kategoriom „pull” lub „fetch”. Psiaki wybierały prawidłowo znacznie częściej, niż wynikałoby to z przypadku. To znaczy, że zrozumiały istotę słów – przeniosły ich znaczenie na nowe obiekty, mimo różnic w wyglądzie i braku dodatkowych wskazówek. View oEmbed on the source website Nowe perspektywy w badaniach nad psami To pierwsze dowody na to, że psy są zdolne do spontanicznej kategoryzacji, podobnie jak dzieci w procesie rozwoju mowy. Badacze podkreślają, że otwiera to nowe perspektywy dla zrozumienia ewolucji i funkcjonowania zdolności językowych u zwierząt. Jak zaznacza Adam Miklósi, współautor pracy, obserwacje te wskazują, że wysokie kompetencje językowe mogą rozwijać się nie tylko u ludzi. Zdolnych uczestników i przebieg niektórych eksperymentów z zabawkami można obejrzeć na facebookowym profilu badania: Genius Dog Challenge. Źródło: Current Biology Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Czy pies ma kolana? Weterynarze rozwiewają popularny mit
Czy pies ma kolana – to pytanie, które zaskakująco często pojawia się wśród właścicieli czworonogów. Choć brzmi nietypowo, odpowiedź jest jednoznaczna i ma ciekawe uzasadnienie.
Spis treści: Czy pies ma kolana? Ile kolan ma pies? Chore kolano u psa Ciekawostki o psach Wbrew pozorom anatomia psa w wielu aspektach przypomina budowę ludzkiego układu kostnego. Psy, podobnie jak ludzie, mają kolana – zlokalizowane w tylnych łapach. Mało kto jednak wie, że również w przednich łapach znajduje się odpowiednik „kolana”, który pełni zupełnie inną funkcję. Zrozumienie tego układu może pomóc lepiej dbać o zdrowie pupila i rozpoznawać sygnały możliwych kontuzji. Czy pies ma kolana? Pies, podobnie jak człowiek i inne ssaki, ma kolana. Po jednym na każdej z dwóch tylnych łap. Odgrywają one kluczową rolę w poruszaniu się, a konkretnie w chodzeniu, skakaniu czy bieganiu. Psie kolano to niezwykle złożony staw, który składa się z różnych kości: kości udowej, kości piszczelowej, kości strzałkowej, rzepki, łąkotki, więzadeł krzyżowych. Kluczowym elementem stabilizującym kolano psa jest rzepka, która utrzymuje kości na właściwym miejscu i zapobiega ich przemieszczaniu. Powierzchnie stawowe kości pokrywa chrząstka, która pełni istotną funkcję – dzięki niej ruch nie sprawia psu bólu, nawet podczas intensywnej aktywności. Za możliwość poruszania stawem odpowiadają otaczające kolano mięśnie, które generują niezbędną siłę do jego zginania i prostowania. Wiele osób może błędnie interpretować położenie psiego kolana, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi, u psa znajduje się ono stosunkowo wysoko – tuż pod kością udową, osłoniętą masą mięśniową. Zdarza się, że za kolano uznaje się niżej położony staw skokowy, co jest anatomiczną pomyłką. W praktyce psy poruszają się na palcach, co wpływa na ich wyjątkowy sposób chodzenia. Ile kolan ma pies? Fakty anatomiczne, które mogą Cię zaskoczyć Nieprzypadkowo fraza „ile kolan ma pies?” znalazła się w czołówce wyszukiwań Google. Zainteresowanie tym tematem wzrosło gwałtownie po emisji odcinka popularnego teleturnieju, w którym uczestnicy musieli odpowiedzieć na pozornie proste pytanie dotyczące anatomii psa. Do wyboru mieli dwie odpowiedzi: „2” lub „4”. Prawidłowa odpowiedź, czyli „2”, wywołała niemałe zaskoczenie – i tym samym uruchomiła lawinę wyszukiwań. W rzeczywistości pies, podobnie jak większość czworonożnych ssaków, posiada dwa kolana – znajdują się one tylko na tylnych kończynach. Są to stawy kolanowe, które odpowiadają ludzkim kolanom i odgrywają kluczową rolę w poruszaniu się psa, zapewniając amortyzację, stabilizację i zdolność do skakania. Przednie łapy psa nie mają kolan, lecz łokcie. Ich budowa anatomiczna przypomina ludzkie kończyny górne – z barkiem, ramieniem, łokciem oraz nadgarstkiem. To właśnie staw łokciowy łączy ramię z przedramieniem i umożliwia charakterystyczny sposób poruszania się psa. Tymczasem tylne kończyny, na których znajdują się kolana, zbudowane są bardziej jak ludzkie nogi – z biodrem, udem, kolanem i stawem skokowym. Błędne przekonanie, że pies ma cztery kolana, wynika najczęściej z uproszczonego myślenia o symetrii ciała zwierzęcia i z utożsamiania zginających się stawów na wszystkich kończynach z kolanami. Jednak w biologii i weterynarii rozróżnia się wyraźnie stawy kończyn przednich i tylnych, zarówno pod względem funkcji, jak i nazewnictwa. Zrozumienie prawidłowej budowy anatomicznej psa ma znaczenie nie tylko dla ciekawostek, ale również dla świadomej opieki nad pupilem – szczególnie w kontekście diagnozy kontuzji czy planowania aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości jego układu ruchu. Chore kolano u psa – objawy, przyczyny i rasy najbardziej narażone na urazy Niestety, problemy z kolanami u psów są dość częste i mogą znacząco obniżyć komfort życia zwierzęcia. Staw kolanowy psa, złożony z kości udowej, rzepki, kości piszczelowej oraz układu więzadłowego, jest kluczowym elementem układu ruchu – dlatego nawet drobne uszkodzenia mogą prowadzić do bólu, ograniczenia ruchomości i kulawizny. Do najczęstszych schorzeń kolana u psów należą: Zwichnięcie rzepki – to przemieszczenie rzepki poza prawidłowy tor ruchu, co skutkuje niestabilnością stawu. Objawia się często przerywaną kulawizną, podnoszeniem łapy w trakcie chodzenia lub chwilowym „przeskakiwaniem” kończyny. Schorzenie może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – jedno z najpoważniejszych uszkodzeń, porównywalne z zerwaniem ACL u ludzi. Prowadzi do silnej kulawizny, obrzęku kolana i trudności z poruszaniem się. Wymaga często interwencji chirurgicznej. Zapalenie stawu kolanowego (artretyzm lub zapalenie zwyrodnieniowe) – może być efektem przewlekłych przeciążeń, wieku, otyłości lub wtórnym objawem innych chorób. Pies staje się mniej aktywny, unika ruchu i wykazuje wrażliwość na dotyk w okolicy kolana. Wczesna diagnoza ma kluczowe znaczenie, dlatego każdy właściciel powinien udać się do weterynarza, gdy zauważy, że jego pies: kuleje lub unika obciążania jednej z tylnych łap, ma trudności ze wstawaniem lub wskakiwaniem, często liże lub gryzie okolice kolana, wykazuje zmniejszoną aktywność fizyczną. Wczesna konsultacja weterynaryjna, odpowiednia diagnostyka (m.in. RTG, rezonans magnetyczny, badanie ortopedyczne) oraz indywidualnie dobrane leczenie – farmakologiczne, fizjoterapeutyczne lub chirurgiczne – mogą skutecznie zahamować postęp choroby i przywrócić psu sprawność ruchową. Źródła: Outdoordogfun.com, archiwum NG Nasz autor Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
O psie, co pracował na lotnisku. Falco z Łodzi przechodzi na emeryturę
Po 13 latach pracy teren łódzkiego lotniska opuścił Falco – niezwykły pies rasy border collie, bez którego trudno wyobrazić sobie popularny „Lublinek”. Żegnano go z honorami i nie obyło się bez prezentów. Teraz pierwszego w Polsce psa lotniskowego czeka zasłużona emerytura.
Border collie Falco był pierwszym w Polsce psem lotniskowym – do jego zadań należało między innymi płoszenie ptactwa. Teraz opuszcza Port Lotniczy w Łodzi im. Władysława Reymonta, budząc wiele wzruszeń i zjadając wiele smaczków. Pies pracujący żadnej pracy się nie boi Psy lotniskowe pełnią bardzo ważną rolę: wykorzystuje się je do płoszenia ptaków i małych ssaków z terenów drogi startowej. Falco i sokolnicy dbali o to bezpieczeństwo wszystkich pasażerów, którzy korzystali z łódzkiego lotniska. Futrzasty pracownik był uwielbiany za swój profesjonalizm – charakteryzował się ogromną inteligencją, był świetnie wyszkolony i codziennie upewniał się, że samoloty mogą startować i lądować bez zakłóceń. Dzięki jego niezauważalnej i bezbłędnej pracy więcej lotnisk i obiektów wojskowych w Polsce zdecydowało się na pomoc psów w celu ochrony swoich terenów przed ptactwem. O psie, co pracował na lotnisku O wyszkolenie psa, który pojawił się na łódzkim lotnisku w lutym 2012 roku, zadbał sokolnik Andrzej Fijałkowski. Border collie był pierwszym futrzakiem pracującym tak blisko pasa startowego w Polsce, więc bano się, że może na nie wtargnąć podczas startu czy lądowania samolotu. Przez 13 lat swojej pracy sympatyczny Falco nie zrobił tego ani razu. Pies już wcześniej zachwycił Polaków. Był bohaterem cyklu książek „Psy na medal” Barbary Gawryluk o futrzakach, które pracują dla dobra ludzi, ratując ich w górach, w wodzie czy służąc jako przewodnicy. Odejście z honorami Podczas uroczystego pożegnania Falco obecni byli wszyscy pracownicy lotniska. Oprócz smaczków i porządnej porcji głaskania pies otrzymał prezenty od swoich przełożonych: dyrektora generalnego Portu Artura Fraja i Jana Chmiela, kierownika Działu Służby Operacyjnej – to w nim służył Falco. Zmiana psiej warty Odejście Falco pozostawia w oczach łzy wzruszenia, ale nie porzucił on swoich współpracowników na pastwę losu. W ostatnich miesiącach towarzyszyła mu młoda suczka, również rasy border collie, która podpatrywała jego pracę. Urocza, brązowa Falcia – nazwana na cześć swojego poprzednika – nabyła już niezbędnych umiejętności i jest gotowa do pracy, by dalej dbać o bezpieczeństwo korzystających z łódzkiego lotniska pasażerów. Życzymy jej powodzenia! Źródło: Urząd Miasta Łodzi Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dziś Międzynarodowy Dzień Psa. Naukowcy ujawniają, co naprawdę uszczęśliwia naszych pupili
26 sierpnia to ważna data dla każdego właściciela psa – Międzynarodowy Dzień Psa. Jak sprawić, by twój ukochany pupil był szczęśliwy? Co zrobić, by zapewnić mu jak najlepsze życie? Na te pytania odpowiadają naukowcy.
Po pierwsze: pozwól psu węszyć Po drugie: daj psu swobodę wyboru Po trzecie: pamiętaj, że każdy pies jest indywidualnością Po czwarte: pozwól psu rezygnować Po piąte: jeśli masz warunki, zapewnij psu możliwość biegania bez smyczy Behawioryści i biolodzy coraz wnikliwiej przyglądają się, jak wygląda świat z perspektywy czterech łap. Prowadzi to nieraz do zaskakujących odkryć. Ostatnio okazało się na przykład, że psy, podobnie jak ludzie, mogą cierpieć na demencję. Objawia się ona, tak jak u nas, m.in. spadającą prędkością chodu. Do znajdowania podobieństw między ludźmi i psami należy jednak podchodzić ostrożnie. To, co my lubimy robić, niekoniecznie musi sprawiać przyjemność naszemu psu. I na odwrót. Jak rozpoznać to, za czym przepada nasz pies? Naukowczynią, która poświęciła się szukaniu odpowiedzi na to pytanie, jest dr Mia Cobb z University of Melbourne. Na łamach portalu The Conversation badaczka przedstawia 5 porad, dzięki którym życie każdego psa może być szczęśliwsze. Jakie to porady? Po pierwsze: pozwól psu węszyć Psy węszą aż przez 1/3 czasu, kiedy są w ruchu. Nie ma się czemu dziwić. Nasi ulubieńcy żyją w zupełnie innym świecie niż my. Nasz świat jest wizualny – najważniejszym dla ludzi zmysłem jest wzrok. Psy natomiast funkcjonują w rzeczywistości, która w istotnej mierze składa się z zapachów. Oczywiście pies, który bez przerwy węszy na spacerze, może niekiedy niecierpliwić. Jednak trzeba pozwolić mu jak najdłużej cieszyć się tą czynnością. Cobb każe nam wyobrazić sobie, że stoimy na szczycie góry i z zachwytem podziwiamy skąpany w czerwieniach zachód słońca. Według niej korzystanie z nosa daje psu dokładnie tyle samo radości. Po drugie: daj psu swobodę wyboru – Swoboda wyboru jest obecnie gorącym tematem w nauce o dobrostanie zwierząt – pisze badaczka. – Osoby, które przeżyły frustrację z powodu surowych lockdownów w czasie epidemii koronawirusa doskonale wiedzą, jak brak możliwości chodzenia, gdzie się chce, lub widzenia, kogo się chce, wpłynął na ich zdrowie psychiczne. To samo dotyczy psów. Zostawianie im możliwości wyboru i oddawanie kontroli nad życiem – a przynajmniej nad jego częścią – jest bardzo ważne dla ich dobrego samopoczucia. Jak to zrobić? Jeśli mieszkamy w domu, np. możemy zainstalować psią bramkę, aby nasz pupil mógł swobodnie wychodzić na zewnątrz. Na spacerze możemy przez jakiś czas pozwolić mu wybrać ścieżkę do obwąchania. Możemy też zmieniać mu co jakiś czas zabawki, by sam mógł zdecydować, których chce akurat użyć. Po trzecie: pamiętaj, że każdy pies jest indywidualnością A zatem również twój pies. Oczywiście, może mieć pewne cechy swojej rasy, jednak ona nie określa go w stu procentach. – Podobnie jak my, psy mają swoje własne osobowości i preferencje – zauważa Cobb. – Nie wszystkie psy będą lubiły to samo. Nowy pies, z którym żyjemy, może być zupełnie inny niż poprzedni. Co to oznacza? Proste rzeczy. Jeden pies może uwielbiać gonienie po wybiegu dla psów z innymi czworonogami. Drugi woli leżeć przy tobie i obserwować okolicę. Warto rozpoznać, co lubi twój pies, by umieć dobrać mu takie aktywności, jakie mu odpowiadają. Wymaga to znajomości sygnałów, jakie dają nam psy. Zarówno wtedy, gdy są zadowolone, jak i wtedy, gdy w danej sytuacji nie czują się komfortowo. Po czwarte: pozwól psu rezygnować A jeśli już znasz te sygnały, uszanuj wybór psa. Jeśli czegoś nie chce robić, nie zmuszaj go do tego. Pamiętaj też, że twój pupil nie musi zawsze robić tego, co ty. Ani przebywać bez przerwy w twoim pobliżu. Niektóre psy np. nie lubią dźwięków telewizora (mój pies należy do tej grupy). Ważne, że mogły zawsze wyjść z pomieszczenia z grającym telewizorem i odpocząć w innym pokoju. Dla innych psów stresujące są wizyty gości. Również wtedy trzeba pozwolić im wycofać się w bezpieczne i spokojne miejsce. Psy wiele dla nas zniosą, jednak nie wolno wymuszać na nich interakcji z obcymi ludźmi. Ani tym bardziej traktować je jak zabawki i przebierać np. po to, by zrobić im atrakcyjną fotografię. Po piąte: jeśli masz warunki, zapewnij psu możliwość biegania bez smyczy Psy to uwielbiają, bo wtedy dostają swobodę wyboru. Korzystają też wówczas z przestrzeni w inny sposób. – Mają tendencję do szerszego eksplorowania i biegania szybciej niż wtedy, gdy chodzą z nami na smyczy – pisze Cobb. – To ważna i zabawna aktywność fizyczna, która pomaga im zachować formę i zdrowie. Różnice między spacerem bez smyczy a spacerem na smyczy doskonale pokazuje poniższy film nagrany w Melbourne. Jak widać, psy bez smyczy pokonują znacznie większe odległości. Ważne jednak, by pozwalać psu nacieszyć się swobodą tylko wtedy, gdy mamy gwarancje, że będzie to dla niego – i dla otoczenia – bezpieczne. A by tak było, pies powinien m.in. wracać do nas na odwołanie. View oEmbed on the source website Źródło: The Conversation. Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Oto europejska stolica psów corgi. W sierpniu mają tam swoje święto
W ostatni weekend sierpnia Wilno stanie się psim centrum Europy – przynajmniej jeśli chodzi o jedną ich rasę. W stolicy Litwy odbędzie się doroczne święto miłośników corgi. Tegoroczna edycja zyska międzynarodowy wymiar: do wydarzenia wirtualnie dołączą także czworonogi z Lublina i Dublina i Filadelfii.
Spis treści: Międzynarodowe święto corgi w Wilnie Stolica przyjazna psom Zloty miłośników psów na świecie Wilno to miasto, które w 61% składa się z terenów zielonych. Już sam ten fakt sprawia, że jest świetną lokalizacją dla miłośników psów. Ale to nie wszystko – stolica Litwy przygotowała dla nich więcej atrakcji. Międzynarodowe święto corgi w Wilnie Corgi Race Vilnius to wydarzenie, które co roku przyciąga pasjonatów tej rasy z całej Europy. W tym roku zaplanowano je na na 23 i 24 sierpnia, z prawdziwym rozmachem. Wybudowano trybuny dla 6 tys. widzów, otaczające 50-metrową trasę, na której corgi będą rywalizować w wyścigach. Na pierwszy dzień imprezy zaplanowano też konkurs na najgłośniejsze szczeknięcie, testy inteligencji w kategorii „najmądrzejszy corgi” i konkurs stylizacji. Drugiego dnia wydarzenie przeniesie się na Plac Ratuszowy, na którym będzie miał miejsce Światowy Zlot Corgi. Specjalna interaktywna rzeźba – futurystyczny „portal” – w czasie rzeczywistym połączy Wilno z Filadelfią, Dublinem i Lublinem. Miłośnicy corgi z tych miast będą mogli dołączyć do wydarzenia, gromadząc się przy analogicznych portalach w swoim mieście i nawiązać wizualny kontakt z uczestnikami zabawy w Wilnie. W wileńskim Domu Historii otworzy się wystawa „Historia merda ogonem”, gdzie do końca października można zgłębić wiedzę na temat roli psa w kulturze, sztuce i codzienności – od epoki kamienia po współczesność. Stolica przyjazna psom Wilno od lat konsekwentnie buduje swoją pozycję jako miasto przyjazne psom. Mogą one podróżować komunikacją miejską bez dodatkowych opłat. Wiele hoteli oferuje specjalne pakiety dla czworonogów. Restauracje, nawet te z przewodnika Michelin – jak Augustin – również otwierają drzwi dla psów. Wilno to także Europejska Zielona Stolica roku 2025, wyróżniona przez Komisję Europejską. Program Europejskich Zielonych Stolic działa od 2008 roku, a zdobywcy tego tytułu współpracują ze sobą w całej Europie w ramach Green Capitals Network. Sieć obejmuje 36 miast, które wspólnie działają na rzecz promocji zieleni w mieście. Zloty miłośników psów na świecie Zloty miłośników konkretnych ras psów odbywają się na całym świecie, w tym w Polsce. Do najbardziej znanych należy Guisachan Gathering w Szkocji, w historycznym miejscu narodzin golden retrieverów, gdzie zjeżdżają się setki przedstawicieli tej rasy. Ogromną popularnością cieszy się SoCal Corgi Beach Day – plażowe spotkanie corgi w Kalifornii oraz PugFest, czyli festiwal mopsów odbywający się w Wielkiej Brytanii i USA. W Polsce największą uwagę przykuwa chyba doroczny marsz jamników w Krakowie. Źródło: Go Vilnius Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przełom w podróżowaniu z pupilem. Psia linia lotnicza rozszerza siatkę połączeń
Podróże lotnicze z pupilem przestają być stresującym doświadczeniem. Pierwsza na świecie linia lotnicza stworzona z myślą o psach nie tylko zyskała popularność, ale także rozszerzyła siatkę swoich połączeń o kolejne miasta w Europie i USA. Czy to początek nowej ery w podróżowaniu ze zwierzętami?
Spis treści: Fenomen Bark Air Na jakich trasach można skorzystać z usług Bark Air? Coraz więcej osób postrzega psy nie tylko jako zwierzęta domowe, lecz jako pełnoprawnych członków rodziny. Dbałość o ich zdrowie, odpowiednio zbilansowaną dietę czy komfort codziennego życia to już standard. Naturalną konsekwencją takiego podejścia jest także chęć wspólnego spędzania wakacji, bez konieczności rozłąki. Niestety, wciąż wiele linii lotniczych pozwala na podróżowanie z pupilem wyłącznie w luku bagażowym, co wiąże się z dużym stresem, a nierzadko także ryzykiem dla zdrowia zwierzęcia. Odpowiedzią na ten problem stało się powstanie Bark Air – pierwszej linii lotniczej na świecie zaprojektowanej z myślą o potrzebach psów. Fenomen Bark Air Inicjatywa Bark Air na nowo definiuje sposób, w jaki wyobrażamy sobie podróże ze zwierzętami. W przeciwieństwie do tradycyjnych linii lotniczych, które ograniczają obecność psów do ciasnych transporterów, tutaj to właśnie czworonogi są traktowane jako najważniejsi pasażerowie. Latają na wygodnych miejscach obok swoich opiekunów, bez stresu i fizycznego ograniczenia. – Od momentu rezerwacji po lądowanie, psy będą traktowane jak VIP-y i otoczone wyjątkową opieką – zapowiadali przedstawiciele linii w oficjalnym komunikacie. W trosce o komfort zwierząt, Bark Air zapewnia im obecność wyspecjalizowanych behawiorystów oraz dostęp do relaksujących bodźców. Kabiny wyposażone są w elementy wyciszające stres: rozpylane są feromony, emitowana jest kojąca muzyka, a na pokładzie dostępne są ciepłe ręczniki o zapachu lawendy. Dodatkowo psy częstowane są specjalnie dobranymi napojami oraz przekąskami, które mają nie tylko umilić podróż, ale też złagodzić napięcie. Wymogi bezpieczeństwa pozostają jednak zachowane – zwierzęta muszą być na smyczy podczas przejścia z terminala do samolotu, a także podczas startu, lądowania, kołowania i w przypadku turbulencji. Gdy maszyna osiąga wysokość przelotową, smycze można odpiąć, a psy mogą swobodnie odpoczywać obok swoich właścicieli. Jeszcze niedawno pomysł linii lotniczej stawiającej potrzeby zwierząt na pierwszym miejscu mógł wydawać się ekstrawagancją. Dziś odpowiada na konkretne oczekiwania rosnącej grupy wymagających opiekunów. Mimo wysokich cen, Bark Air zdobywa coraz większą popularność, a rosnące zainteresowanie skłoniło firmę do rozszerzenia oferty i kolejnych tras w siatce połączeń. Na jakich trasach można skorzystać z usług Bark Air? Pierwszy lot Bark Air odbył się 22 maja 2024 roku i już od samego początku wzbudził duże zainteresowanie. W ciągu kilkunastu miesięcy linia przewiozła ponad tysiąc psów wraz z ich opiekunami, oferując podróże w warunkach całkowicie odbiegających od standardów obowiązujących w tradycyjnych liniach lotniczych. Początkowo samoloty kursowały wyłącznie z rejonu Nowego Jorku do Los Angeles i Londynu. W miarę rosnącego zapotrzebowania, siatka połączeń została jednak szybko rozszerzona o kolejne popularne kierunki, takie jak Paryż, Lizbona, Madryt, Seattle, Floryda czy San Francisco. Bark Air uruchomił również możliwość rezerwacji prywatnych lub współdzielonych czarterów, co daje właścicielom psów większą elastyczność w planowaniu podróży. – Kiedy uruchomiliśmy Bark Air w zeszłym roku, naszym celem było zakwestionowanie norm podróży z psami poprzez stworzenie doświadczenia, które traktuje psy nie jako ładunek, ale jako gości VIP. Rok później jesteśmy dumni, że dotrzymaliśmy tej obietnicy, oferując tysiącom psów i ich opiekunom bezstresowy i pełen radości sposób na wspólne odkrywanie świata. Ten kamień milowy to dowód na nasze niezachwiane przekonanie, że psy zasługują na coś lepszego. A nasze zaangażowanie w budowanie przyszłości, w której psy są najważniejsze, dopiero się zaczyna – podkreślił Matt Meeker, współzałożyciel i dyrektor generalny firmy. Podróż w takim standardzie nie należy do najtańszych. Średni koszt biletu w jedną stronę dla psa i jego opiekuna na trasie Nowy Jork-Londyn wynosi około 8900 dolarów. Loty odbywają się według cyklicznego harmonogramu – zazwyczaj co dwa tygodnie. Choć linia została zaprojektowana z myślą o psach, mile widziane są także inne zwierzęta domowe, takie jak koty czy ptaki. W ich przypadku obowiązują jednak dodatkowe zasady: opiekunowie muszą przewozić je przez cały czas w transporterach, by zapewnić bezpieczeństwo wszystkim pasażerom, zarówno tym czworonożnym, jak i dwunożnym. Źródło: Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Szczeniak i gepard w australijskim zoo – niezwykła historia przybranego rodzeństwa
Gepard Rozi i kundelek Ziggy, choć należą do dwóch całkowicie różnych gatunków, stali się silnie związanym „rodzeństwem” w australijskim ZOO. Ziggy świetnie się sprawdził jako pomoc w socjalizacji rozdzielonego z matką gepardziątka.
Spis treści Maleńki gepard w potrzebie Pies w roli terapeuty i towarzysza Co będzie dalej z nietypowym rodzeństwem? Australijskie zoo „zatrudniło” szczeniaka, aby pomógł w socjalizacji młodego geparda. Pomysł sprawdził się doskonale, a nietypowe rodzeństwo pokazuje że silne więzi mogą przekraczać granice gatunków. Maleńki gepard w potrzebie Samiczka geparda Rozi przyszła na świat pod koniec lutego, w zoo Western Plains w Dubbo (Australia). Poród odbył się przez cesarskie cięcie, po tym jak jej matka, Siri, zaczęła rodzić przedwcześnie. Dwoje rodzeństwa Rozi niestety nie przeżyło. Komplikacje sprawiły, że Siri nie wytworzyła mleka. Stan Rozi tuż po porodzie i w pierwszych tygodniach życia był krytyczny. Podjęto trudną decyzję o rozdzieleniu matki i córki. Pies w roli terapeuty i towarzysza Opiekunowie zdecydowali, że jeśli Rozi ma się prawidłowo rozwijać i socjalizować – co zwiększy jej szanse na zostanie mamą w przyszłości – będzie potrzebowała przybranego rodzeństwa. Dziesięć lat wcześniej matka Rozi miała psa jako towarzysza. Szczenięta były z powodzeniem łączone z gepardami również kilkukrotnie w USA. Wybór był więc prosty: postanowiono że Rozi będzie wychowywała się z psem. Jordan Michelmore, opiekunka gepardów w zoo w Dubbo, tłumaczy że np. kot domowy nie nadawałby się do tej roli. Towarzysz Rozi musi być na tyle silny, by przez co najmniej rok dorównywać jej podczas coraz bardziej szalonych zabaw. Psy mają zarówno dużo chęci do zabawy, jak i odpowiedni rozmiar. Dla Rozi wybrano Ziggy’ego - mieszańca labradora, kelpie i collie. Zwierzaki zostały sobie przedstawione, gdy obydwa miały około dwóch miesięcy. Ziggy musiał najpierw przejść kwarantannę i zostać zaszczepiony. Początkowo był trzymany na smyczy, ale po dwóch tygodniach pies i gepard zaczęli się swobodnie bawić, a nawet razem spać. Opiekunowie mówią, że idealnie się uzupełniają pod względem poziomu energii i sposobu zabawy. View oEmbed on the source website Co będzie dalej z nietypowym rodzeństwem? Około 12–18 miesiąca życia samice geparda dorastają i zaczynają prowadzić samotniczy tryb życia. Wtedy Ziggy będzie prawdopodobnie musiał zostać oddzielony od Rozi. – Będziemy ich obserwować i kiedy Rozi zacznie tracić zainteresowanie spędzaniem czasu z Ziggy’m, zaczniemy go stopniowo oddzielać – mówi Jordan Michelmore. Dodaje jednak, że w niektórych ogrodach zoologicznych gepardy i ich przybrane rodzeństwo pozostawały blisko związane nawet w dorosłości. Sama myśli o adoptowaniu Ziggy’ego – dzięki temu zwierzaki mogłyby utrzymać ze sobą kontakt. Źródło: New Scientist Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Psy potrafią wykryć kolejną chorobę u ludzi. Ich węch może być przyszłością medycyny
Naukowcy zaczęli wykorzystywać psi węch w diagnostyce chorób. Badacze z Wielkiej Brytanii sprawdzili, czy psy są w stanie wykryć chorobę Parkinsona po zapachu. Wyniki są obiecujące.
Spis treści: Psy potrafią wywąchać chorobę Parkinsona Czy pies zamiast lekarza to przyszłość medycyny? Psi węch nie przestaje zadziwiać. Niezwykle czuły zmysł naszych pupili od dawna wykorzystuje się do tropienia przestępców, odnajdywania zwłok czy wykrywania narkotyków. Jednak w ostatnich latach ich niezwykłe zdolności badane są na zupełnie nowym polu – w medycynie. Psy potrafią wywąchać chorobę Parkinsona Węch psów był już testowany w diagnostyce m.in. raka prostaty, malarii czy COVID-19. Najnowsze badania opublikowane w „Journal of Parkinson’s Disease” dowodzą, że psy są w stanie wywąchać także chorobę Parkinsona. W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Uniwersytetu w Bristolu (Wielka Brytania) psy były trenowane do wykrywania zapachu charakterystycznego dla parkinsona na podstawie próbek skóry pacjentów. Jednym z wczesnych objawów tej choroby jest nadprodukcja sebum (łoju skórnego), co sprawia, że skóra pacjentów staje się nadmiernie tłusta i woskowata. Naukowcy podejrzewali, że to właśnie ten objaw może stanowić „ślad” dla psów. Początkowo do treningu wybrano pięć psów, ale tylko dwa z nich – 2-letni golden retriever Bumper i 3-letnia labradorka Peanut – ukończyły proces szkoleniowy. Zwierzęta uczyły się rozpoznawać próbki skóry od ponad 200 osób – zarówno chorych na parkinsona, jak i zdrowych. W trakcie tzw. testów podwójnie ślepych, w których jedynie komputer znał pochodzenie próbek, psy osiągnęły wysoką skuteczność: do 80% trafności w wykrywaniu choroby i aż 98% skuteczności w odrzucaniu próbek od osób zdrowych, nawet jeśli próbki pochodziły od pacjentów z innymi schorzeniami. Czy pies zamiast lekarza to przyszłość medycyny? Zdaniem kierującej badaniem dr Nicoli Rooney sukces eksperymentu otwiera drogę do opracowania szybkiej, nieinwazyjnej i taniej metody wczesnej diagnostyki Parkinsona. Obecnie nie istnieje test, który pozwalałby wykryć chorobę we wczesnym stadium, mimo że pierwsze symptomy mogą pojawić się nawet 20 lat przed pełnoobjawową diagnozą. Z kolei Claire Guest z organizacji Medical Detection Dogs podkreśla, że wczesne rozpoznanie może znacząco spowolnić rozwój choroby Parkinsona i złagodzić jej objawy. Wyniki badań potwierdzają zatem ogromny potencjał wykorzystania psiego węchu w medycynie. Źródło: Journal of Parkinson’s Disease Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Turysta wpadł do szczeliny w Szwajcarii. Uratowała go chihuahua
Na lodowcu w Alpach Szwajcarskich doszło do groźnego wypadku. Mężczyzna spadł do szczeliny lodowej, z której samodzielnie nie mógł się wydostać. Dzięki lojalności jego psa, ratownicy zdołali uratować turystę.
Spis treści: Turysta spadł do szczeliny lodowca. Pies pokazał, gdzie szukać Chihuahua ocaliła właściciela. Służby mówią o „czworonożnym bohaterze” W górskich warunkach nawet rutynowa wędrówka potrafi zamienić się w sytuację zagrożenia. Właśnie dlatego wielu turystów decyduje się zabierać ze sobą psy, które są uważne, wierne i niezwykle wyczulone na sygnały otoczenia. Choć zazwyczaj – myśląc o czworonożnych pomocnikach w górach – wyobrażamy sobie bernardyny lub owczarki niemieckie, okazuje się, że nawet niewielkie rasy mogą być niezwykle pomocne. W szwajcarskich Alpach główną rolę w akcji ratunkowej odegrała chihuahua, która pomogła służbom odnaleźć swojego właściciela. Turysta spadł do szczeliny lodowca. Pies pokazał, gdzie szukać W piątek, 4 lipca, mężczyzna, którego tożsamość nie została ujawniona, przemierzał lodowiec Fee w południowej Szwajcarii w towarzystwie swojego psa. W trakcie wędrówki wszedł na cienką warstwę lodu pokrywającą głęboką szczelinę. W pewnym momencie pokrywa załamała się pod jego ciężarem, a turysta spadł, zatrzymując się dopiero osiem metrów niżej, we wnętrzu lodowca. Uwięziony i odcięty od sygnału sieci komórkowej, zdołał nadać sygnał alarmowy przy pomocy krótkofalówki. Jego wezwanie zostało odebrane przez innego turystę, który bezzwłocznie powiadomił służby ratunkowe. Na miejsce skierowano śmigłowiec Air Zermatt z zespołem ratowników. Choć reakcja była szybka, zlokalizowanie miejsca wypadku okazało się wyjątkowo trudne – powierzchnia lodowca była rozległa, a otwór niemal niezauważalny wśród białego krajobrazu. Wtedy jeden z ratowników dostrzegł ruch na pobliskiej skale. To była chihuahua – wierna towarzyszka poszkodowanego – która nie oddaliła się od miejsca, gdzie zniknął jej właściciel. Cierpliwie siedząc przy niemal niewidocznej szczelinie, wskazała służbom dokładną lokalizację mężczyzny. Chihuahua ocaliła właściciela. Służby mówią o „czworonożnym bohaterze” Obecność psa odmieniła przebieg akcji ratunkowej. Po zidentyfikowaniu lokalizacji szczeliny, ratownicy z Air Zermatt opuścili się na linach w głąb lodowca i dotarli do poszkodowanego. Mężczyzna był przytomny, choć odniósł obrażenia. Dzięki czuwaniu czworonoga na powierzchni, akcja przebiegła sprawnie i bez opóźnień, co później podkreślono w oficjalnym komunikacie. „Dzięki zachowaniu psa, załoga była w stanie zlokalizować dokładne miejsce wypadku. Ratownicy zjechali na linach do poszkodowanego i zdołali go uratować. Mały piesek nie poruszył się przez całą operację, uważnie śledził każdy ruch ratowników. Jego obecność miała kluczowe znaczenie dla powodzenia akcji. To bez wątpienia czworonożny bohater, który być może uratował życie swojemu panu” – poinformowała służba ratunkowa Air Zermatt. Zarówno pies, jak i jego właściciel, po zakończonej akcji zostali przetransportowani do najbliższego szpitala w Visp, gdzie udzielono im pomocy medycznej. Choć szczegóły dotyczące obrażeń turysty nie zostały ujawnione, potwierdzono, że jego stan jest stabilny. Pies nie odniósł żadnych obrażeń. Źródła: CNN, Guardian, CBS News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Mężczyzna kopnął psa tropiącego na lotnisku. Został wydalony z kraju
Podczas kontroli bagażu na lotnisku w USA pies celny Freddie wywęszył niedozwolone produkty. Gdy funkcjonariusze przystąpili do dalszych działań, pasażer z Egiptu brutalnie kopnął zwierzę. Mężczyzna został zatrzymany i tego samego dnia deportowany z kraju.
Spis treści: Agresja wobec psa służbowego na lotnisku Atak go nie zatrzymał. Freddie znów tropi zakazane produkty w bagażach Od lat na lotniskach na całym świecie służby graniczne dokładają wszelkich starań, by zapewnić bezpieczeństwo podróżnym i ochronę przed zagrożeniami z zewnątrz. Przeszukują bagaże, monitorują ruch pasażerów, a w wielu przypadkach korzystają również z pomocy psów tropiących. Niedawno jeden z nich – pracujący na lotnisku w Waszyngtonie pies celny o imieniu Freddie – wyczuł w walizce niedozwolone produkty spożywcze. Reakcja jednego z pasażerów była brutalna: mężczyzna kopnął zwierzę z taką siłą, że uniosło się nad ziemię. Agresja wobec psa służbowego na lotnisku 26 czerwca pies Freddie, należący do amerykańskiej Służby Celnej i Ochrony Granic (CBP), wyczuł niezadeklarowane produkty rolne w torbie pasażera na lotnisku Dulles w Waszyngtonie. Zgodnie z procedurą, Freddie zasygnalizował znalezisko swojej opiekunce, specjalistce ds. rolnictwa w CBP, Melissie Snyder. Gdy kobieta zapytała przylatującą z Egiptu parę o zawartość bagażu, 70-letni Hamed Aly Marie zareagował agresją. Jak wynika z relacji świadków, mężczyzna kopnął psa „tak mocno, że ten uniósł się w powietrze”. Freddie został natychmiast zabrany do weterynarza, gdzie zdiagnozowano u niego stłuczenia klatki piersiowej. W tym czasie CBP zabezpieczyło torbę, w której znajdowało się ponad 45 kilogramów niedozwolonej żywności (w tym wołowina, ryż, bakłażan, ogórki i kukurydza). 70-latek został zatrzymany i oskarżony o napaść na zwierzę służbowe. Mężczyzna został zobowiązany do pokrycia kosztów leczenia psa w wysokości 840 dolarów, a jeszcze tego samego dnia deportowano go z powrotem do Egiptu. Atak go nie zatrzymał. Freddie znów tropi zakazane produkty w bagażach Psy służbowe, takie jak Freddie, odgrywają istotną rolę w zabezpieczaniu granic Stanów Zjednoczonych przed zagrożeniami biologicznymi. Współpracując z funkcjonariuszami CBP, specjalizują się w wykrywaniu niezgłoszonych produktów rolnych, które mogą stanowić źródło chorób roślin, zagrożeń dla zwierząt gospodarskich lub sprzyjać rozprzestrzenianiu się inwazyjnych gatunków. W ciągu niespełna dwóch lat służby Freddie wykrył łącznie 2040 kilogramów produktów roślinnych i 1680 kilogramów mięsa, skutecznie wspierając działania ochronne na amerykańskich lotniskach. – W dużym stopniu polegamy na naszych psich współpracownikach, a Freddie po prostu wykonywał swoje obowiązki – zaznaczyła Christine Waugh, dyrektorka portu lotniczego CBP w Waszyngtonie. – Każdy akt agresji wobec jednego z naszych funkcjonariuszy, również czworonożnych, traktujemy jako atak na cały zespół. CBP będzie stanowczo współpracować z organami ścigania, aby sprawcy takich czynów ponosili konsekwencje – dodała. Po krótkiej rekonwalescencji Freddie całkowicie wrócił do zdrowia i został ponownie dopuszczony do służby. Jego opiekunka, Melissa Snyder, podkreśliła, że pies nie tylko z zaangażowaniem tropi zakazane towary, ale również sprawia mu to prawdziwą radość. – Dla Freddiego to jak zabawa w chowanego, którą uwielbia. A na koniec zawsze czeka go nagroda w postaci smakołyku – powiedziała w rozmowie z CBS News. Źródła: Fox News, BBC, CBS News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Valerie zniknęła na 529 dni. Eksperci nie mają wątpliwości, co to mówi o psach
Miniaturowa jamnikczka Valerie przetrwał 529 dni na wolności w australijskim buszu. Jej historia stawia ważne pytanie – czy psy naprawdę potrzebują ludzi, by przeżyć?
Spis treści: Niesamowita przemiana w dziczy Jakie psy mają szansę przetrwać? Życie bez człowieka – czy możliwe? Czy psom brakowałoby ludzi? Jamnik przetrwał na wolności przez 529 dni. Czy Twój pies dałby radę? Eksperci mówią, że to zależy od kilku cech. Pod koniec kwietnia miniaturowa jamniczka o imieniu Valerie została odnaleziona cała i zdrowa na Wyspie Kangura, tuż przy wybrzeżu Adelajdy w Australii. Zaskakujące jest to, że Valerie, która oddzieliła się od swojej rodziny podczas wakacji na wyspie w listopadzie 2023 roku, przybrała na wadze około dwóch kilogramów. – Wyszła jako chudziutki jamnik, a wróciła jako muskularna maszyna – mówi Jared Karran, dyrektor organizacji non-profit Kangala Wildlife Rescue, która udostępniła nagranie z akcji ratunkowej. – Najzdrowszy pies, jakiego można sobie wyobrazić – idealne zęby, sierść i skóra. Niesamowita przemiana w dziczy W czasie swojej dzikiej przygody Valerie stała się lokalną celebrytką, a fani byli zachwyceni, gdy w maju ponownie spotkała się ze swoją rodziną. Ale jak jej się to udało? Miała szczęście, czy może domowe psy – zwierzęta, które przez tysiące lat ewoluowały u boku człowieka – naprawdę potrafią przetrwać bez nas? To zależy, kogo zapytamy. – Nie uważam, że ta historia jest jakoś szczególnie zaskakująca lub niewiarygodna – mówi bioetyczka Jessica Pierce, autorka książki „A Dog’s World” („Psie życie”) poświęconej temu, co mogłoby się stać z psami, gdyby ludzie nagle zniknęli z planety. – To imponujące, że jej się udało, biorąc pod uwagę, że wcześniej żyła jako rozpieszczony piesek, który nie miał okazji nauczyć się potrzebnych do przetrwania umiejętności – dodaje. – Ale instynkty przetrwania w niej pozostały. Vanessa Woods, dyrektorka Duke Puppy Kindergarten w Duke Canine Cognition Lab i autorka książki „Genius of Dogs” („Pies – geniusz”), nie jest jednak tak pewna. – Mam psa, który nie przeżyłby minuty na wolności – mówi. Uważa, że niektóre psy by się zaadaptowały, inne po prostu czekałyby, aż właściciel je uratuje. – Myślę, że niektóre poradziłyby sobie świetnie, a inne – zginęłyby. Jakie psy mają szansę przetrwać? Pierce i Woods zgadzają się, że pewne cechy sprawiają, że pies ma większe szanse na samodzielne przeżycie. Po pierwsze, Valerie musiała być bardzo inteligentna, by chronić się przed drapieżnikami, znaleźć jedzenie i wodę oraz schronienie – mówi Pierce.– Nawet dla wielu ludzi ogarnięcie tego w nowym środowisku byłoby trudne – dodaje. Na szczęście na Wyspie Kangura nie ma dużych drapieżników – zauważa Woods. – Jednak Valerie musiała unikać jadowitych węży, takich jak tajpan czy pygmejka miedziana. – Miała pewien naturalny talent – mówi Woods. – Ale miała też dużo szczęścia, bo są części australijskiego buszu, w których przetrwałaby może dwa dni. Psy z silnym instynktem łowieckim mają generalnie większe szanse – mówi Woods. Na przykład Jack Russell terrier, wyhodowany i wyszkolony do polowania, miałby lepsze wyniki niż pies pokazowy rasy husky, który nie potrafi złapać zdobyczy. – Nie chcemy, by psy zabijały wszystko, co się rusza, włącznie z kotem sąsiada – mówi. – W wielu przypadkach cechy przetrwania zostały po prostu przez hodowlę wyciszone. Ale Pierce podkreśla, że instynkty nie zniknęły całkowicie.– Nawet pies, który całe życie dostaje miskę karmy dwa razy dziennie, wciąż wie, jak polować – mówi. Te instynkty są nadal obecne. Psy z ekstremalnymi cechami – np. bardzo krótkimi nogami lub dużym ciałem – mogą mieć trudności. Na przykład jamniki nie są stworzone do długiego biegania, a niektóre cechy sprzyjają problemom zdrowotnym, jak dysplazja stawu biodrowego . Z kolei mniejsze psy mogą mieć przewagę – są mniej widoczne dla drapieżników i potrzebują mniej kalorii. Valerie mogła przeżyć nawet na owadach, np. świerszczach. – Psy generalnie mają wiele cech przydatnych do przetrwania – zjedzą wszystko, co znajdą, i łatwo przystosowują się do nowych sytuacji – mówi Pierce. Ale o sukcesie Valerie mogła też zdecydować osobowość.– Trudno to dokładnie określić, ale ona najwyraźniej miała wiarę w siebie – mówi Karran. – Nic jej nie ruszało. Życie bez człowieka – czy możliwe? Na świecie żyje około 200 milionów bezpańskich psów – podaje WHO – które radzą sobie bez większej zależności od ludzi. – Tylko niewielka część psów na świecie żyje jako pupile – zauważa Pierce. Większość z nich polega na instynkcie. Ale Woods twierdzi, że życie bez opiekuna nie jest łatwe. Młode bezdomne psy często nie przeżywają – badanie z Indii wykazało, że tylko 19% dożywa wieku rozrodczego (czyli ok. 6 miesiąca). Mimo to Pierce uważa, że gdyby ludzie zniknęli, psy by sobie poradziły. – Psy mają dużą zdolność adaptacji – mówi. – Poradziłyby sobie tak dobrze, jak inne zwierzęta. Woods ma wątpliwości – pyta, jak długo przetrwałyby bez dostępu do naszych śmieci. W końcu tak przetrwali ich przodkowie i tak radzą sobie dziś zdziczałe psy.– Od 14 do 40 tysięcy lat psy żywią się odpadkami człowieka – zauważa. Czy psom brakowałoby ludzi? Ale nawet jeśli mogłyby przetrwać, czy nie brakowałoby im naszej obecności? – Brak interakcji społecznych mógłby być odczuwany jako pustka – mówi Pierce. – Nie wiem, czy to byłaby samotność, ale czegoś by brakowało. Psy mogą jednak tworzyć więzi również z innymi psami i zwierzętami, nie tylko z ludźmi. – Pies, który leży obok ciebie na kanapie, na pewno by za tobą tęsknił– dodaje. – Ale jako gatunek… psy dałyby sobie radę. Ten paradoks najlepiej oddaje zachowanie Valerie – psa, który świetnie radził sobie w buszu przez prawie półtora roku, ale natychmiast rozpoznał rodzinę po powrocie. – Wystarczyła chwila, by rozpoznała każdego z osobna – mówi Karran. – Była taka szczęśliwa – skakała na nich, lizała, tuliła się, biegała dookoła. To była naprawdę piękna chwila. źródło: National Geographic