Nie spotkasz tu tłumów. Oto najpiękniejsze i najbardziej niedoceniane skarby natury
Najbardziej spektakularne miejsca na naszej planecie nie zawsze są tymi, które regularnie pojawiają się na okładkach przewodników i w mediach społecznościowych. W czasach, gdy wiele słynnych atrakcji zmaga się z problemem overtourismu, coraz więcej podróżnych szuka kierunków pozwalających obcować z naturą w spokojniejszej i bardziej autentycznej atmosferze. Wśród nich nie brakuje miejsc zachwycających krajobrazami, dziką przyrodą i niezwykłymi zjawiskami naturalnymi, które wciąż pozostają poza głównym nurtem turystyki. Gdzie można znaleźć takie niedoceniane perełki?
Choć miliony turystów każdego roku odwiedzają najbardziej znane cuda natury, wiele równie imponujących miejsc nadal pozostaje w ich cieniu. Najnowsze badanie przeprowadzone przez islandzką markę outdoorową Icewear postanowiło sprawdzić, które naturalne atrakcje świata są oceniane przez odwiedzających znacznie lepiej, niż mogłaby sugerować ich popularność. W tym celu przeanalizowano około 54 tys. opinii zamieszczonych w Google dotyczących 75 przyrodniczych atrakcji z różnych zakątków globu. Recenzje oceniano m.in. pod kątem występowania pozytywnych określeń takich jak „piękny”, „niesamowity” czy „relaksujący”, tworząc ranking miejsc oferujących wyjątkowe doświadczenia, a jednocześnie pozostających poza turystycznym mainstreamem. Wyniki pokazują, że niektóre z najbardziej niezwykłych cudów natury świata wciąż czekają na odkrycie przez szersze grono podróżników. Najbardziej niedoceniane cuda natury w USA. Te miejsca zachwyciły turystów Choć Stany Zjednoczone od lat przyciągają miliony turystów do takich ikon przyrody jak Wielki Kanion, Yellowstone czy Yosemite, najnowsze badanie pokazuje, że największe uznanie odwiedzających zdobywają często miejsca pozostające nieco poza głównym nurtem turystyki. Na szczycie rankingu znalazł się las deszczowy Hoh w stanie Waszyngton, położony na terenie Parku Narodowego Olympic. Ten niezwykły ekosystem, należący do największych lasów deszczowych strefy umiarkowanej w Ameryce Północnej, zachwyca gęstą zielenią, potężnymi cedrami, jodłami i klonami pokrytymi warstwami mchów. Właśnie tutaj niemal 70% opinii zawierało wyjątkowo pozytywne określenia. Drugie miejsce zajęło Jezioro Kraterowe w Oregonie, które powstało w wyniku potężnej erupcji wulkanicznej około 7700 lat temu. Dziś jest najgłębszym jeziorem w Stanach Zjednoczonych i słynie z niezwykłej przejrzystości oraz intensywnie niebieskiej barwy wody. Turyści odwiedzający ten zakątek kraju podkreślają nie tylko spektakularne widoki, ale również możliwość aktywnego wypoczynku przez cały rok – od pieszych wędrówek i biwakowania, po zimowe wyprawy na rakietach śnieżnych. Na trzeciej pozycji uplasowało się centrum dla odwiedzających lodowiec Mendenhall na Alasce, będące bramą do jednego z najbardziej imponujących lodowców Ameryki Północnej. Rozciągające się na wiele kilometrów jęzory lodowe, błękitne góry lodowe unoszące się na tafli jeziora oraz możliwość obserwacji niedźwiedzi, bielików amerykańskich czy łososi sprawiają, że miejsce to pozostawia niezapomniane wrażenia. W pierwszej piątce zestawienia znalazło się również Grand Prismatic Spring w Parku Narodowym Yellowstone – największe gorące źródło w USA, znane z niezwykłych pasów kolorów tworzonych przez mikroorganizmy żyjące w wodzie. Najbardziej niedoceniane cuda natury Europy. Te miejsca wciąż omijają tłumy Europa również ma swoje przyrodnicze perełki, które mimo spektakularnych krajobrazów pozostają w cieniu najbardziej znanych atrakcji kontynentu. Najwyżej sklasyfikowanym europejskim miejscem w rankingu okazał się rezerwat przyrody Staffa u wybrzeży Szkocji, słynący z niezwykłej Jaskini Fingala. Położona na niewielkiej, niezamieszkanej wyspie formacja zachwyca monumentalnymi bazaltowymi kolumnami oraz wyjątkową akustyką, która przed wiekami zainspirowała kompozytora Felixa Mendelssohna do stworzenia słynnej uwertury „Hebrydy”. Dziś odwiedzający przybywają tu nie tylko dla imponujących krajobrazów, ale również z nadzieją na obserwację maskonurów i innych ptaków morskich gniazdujących na wyspie. Wysoko w zestawieniu znalazły się także dwa symbole Irlandii. Drugie miejsce w Europie zajęła Grobla Olbrzyma w Irlandii Północnej – niezwykła formacja składająca się z tysięcy bazaltowych kolumn, która od dekad pobudza wyobraźnię zarówno geologów, jak i miłośników lokalnych legend. Tuż za nią uplasowały się słynne Klify Moheru, uznawane za jedne z najbardziej spektakularnych nadmorskich krajobrazów Europy. Rozciągające się nad Atlantykiem urwiska przyciągają podróżnych poszukujących surowego piękna irlandzkiej przyrody oraz panoram, które na długo pozostają w pamięci. Na tle pozostałych europejskich destynacji wyróżnia się Islandia, reprezentowana w zestawieniu przez dwa spektakularne obiekty przyrodnicze. W zestawieniu znalazł się kanion Stuðlagil, który jeszcze kilkanaście lat temu pozostawał praktycznie nieznany. Dziś zachwyca wysokimi bazaltowymi ścianami oraz intensywnie turkusową wodą lodowcowej rzeki przepływającej przez jego wnętrze. Drugim islandzkim przedstawicielem jest Park Narodowy Vatnajökull, obejmujący największy lodowiec Europy oraz niezwykle zróżnicowane krajobrazy – od lagun lodowcowych i czarnych pustkowi, po aktywne obszary wulkaniczne. Tym samym wyniki badania pokazują, że najbardziej zachwycające spotkania z naturą nie zawsze odbywają się w najbardziej obleganych lokalizacjach, a wiele spektakularnych miejsc wciąż pozostaje niedocenianych przez masową turystykę. Źródła: Icewear, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czego jeszcze nie wiesz o Stanach Zjednoczonych? Fakty o USA, które zaskakują
Stany Zjednoczone to kraj pełen skrajności, niezwykłych historii i niespodzianek. Od przedziwnych praw po zapierające dech w piersiach zjawiska – sprawdź najciekawsze ciekawostki o USA, które zmieniają postrzeganie tego kraju.
Spis treści: Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Szkoła w USA – zobacz, jak wygląda edukacja za oceanem Kuchnia w USA – mity i fakty. Co warto wiedzieć o amerykańskim jedzeniu Stany Zjednoczone w praktyce. Zobacz najważniejsze ciekawostki dla podróżników Fascynująca geografia USA. Poznaj fakty, które zaskakują Zaskakująca historia USA. To warto wiedzieć Ameryka to nie tylko Statua Wolności, Nowy Jork czy słynna Route 66. Stany Zjednoczone kryją w sobie mnóstwo tajemnic i nietypowych faktów, które potrafią zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych podróżników. Czy wiesz, że w niektórych stanach obowiązują prawa brzmiące jak żart, a Alaska jest tak ogromna, że pomieściłaby kilka europejskich państw? Przygotuj się na fascynującą podróż i poznaj najciekawsze ciekawostki o USA, które pozwolą spojrzeć na ten kraj z zupełnie nowej, nieoczywistej perspektywy. Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Obyczaje za oceanem potrafią zaskoczyć. Oto niezwykłe ciekawostki o kulturze amerykańskiej, które pokazują, jak codzienne życie w Stanach Zjednoczonych różni się od europejskich realiów. Amerykanie są narodem niezwykle przywiązanym do swoich symboli. Flaga Stanów Zjednoczonych jest otaczana ogromnym szacunkiem i powiewa nie tylko na budynkach rządowych, ale także dumnie zdobi domy czy sklepy. Choć Sąd Najwyższy uznał palenie flagi za formę wolności słowa, społecznie taki czyn jest wciąż traktowany jako głęboki brak szacunku. Mimo że w Europie panuje czasem stereotyp o powierzchowności mieszkańców 50 stanów USA, rzeczywistość bywa inna. Amerykanie są bardzo otwarci i pozytywnie nastawieni do świata. Nieznajomi na ulicy chętnie wymieniają uśmiechy i wdają się w krótkie, niezobowiązujące rozmowy (tzw. small talk), co dla wielu Europejczyków może być zaskakujące. Sport w USA to coś więcej niż aktywność fizyczna – to ważny element życia społecznego. Sport akademicki i szkolny jest niezwykle popularny, a młodzi zawodnicy często cieszą się statusem lokalnych gwiazd, gromadząc na trybunach tysiące kibiców. Najważniejszym świętem w kalendarzu jest Dzień Niepodległości, który przypada 4 lipca. Upamiętnia on ogłoszenie Deklaracji Niepodległości w 1776 roku, kiedy to trzynaście kolonii odrzuciło zwierzchnictwo Wielkiej Brytanii. Kultura napiwków: W Stanach Zjednoczonych napiwki (tzw. tips) są w zasadzie normą społeczną i stanowią dużą część wynagrodzenia w sektorze usług. W restauracjach standardem jest doliczanie do rachunku kwoty w wysokości od 15% do 25%. Ceny netto na półkach: Robiąc zakupy w USA, należy pamiętać, że ceny widniejące na sklepowych półkach nie zawierają podatku od sprzedaży (sales tax). Ostateczną kwotę do zapłaty poznajemy dopiero przy kasie, a sam podatek różni się w zależności od stanu, a nawet hrabstwa. Szkoła w USA – zobacz, jak wygląda edukacja za oceanem Amerykański system szkolnictwa znacząco różni się od tego, który obowiązuje w Polsce. Różnice są widoczne nie tylko w programie nauczania, ale także w sposobie oceniania i organizacji życia szkolnego. Wiek, w którym dzieci zostają objęte obowiązkiem szkolnym, zależy od prawa konkretnego stanu. W większości z nich edukacja rozpoczyna się między 5. a 7. rokiem życia i trwa zazwyczaj do ukończenia przez ucznia 16–18 lat. Edukacja w USA nie odbywa się wyłącznie w murach szkolnych. Dużą popularnością cieszy się tam nauczanie domowe, na które decydują się tysiące rodzin, korzystając z uregulowań prawnych poszczególnych stanów. Zajęcia szkolne w USA mają często bardzo praktyczny charakter. Zamiast uczyć się na pamięć suchych definicji i regułek, uczniowie wykonują projekty, biorą udział w eksperymentach i przygotowują prezentacje. W szkołach średnich (tzw. high school) uczniowie mają dużą swobodę wyboru przedmiotów. Poza wybranymi obowiązkami, sami decydują o swoim planie lekcji, dostosowując go do swoich przyszłych planów edukacyjnych i zainteresowań. Bardzo ważnym elementem życia placówki są również zajęcia pozalekcyjne. Obejmują one m.in. chóry, teatr, drużyny sportowe oraz wolontariat, które są mocno wpisane w kulturę amerykańskiej szkoły. System oceniania w USA opiera się na literach, gdzie najwyższą oceną jest A+ (odpowiednik polskiej szóstki), a najniższym stopniem jest F (oznaczający niezaliczenie, odpowiednik jedynki). Żółte autobusy szkolne: Słynne school buses to nie tylko rekwizyt z amerykańskich filmów, lecz istotny element systemu transportowego. Każdego dnia zapewniają one bezpieczny przejazd milionom uczniów, a przepisy ruchu drogowego bezwzględnie chronią dzieci w momencie ich wsiadania i wysiadania. Długość letnich wakacji: Letnia przerwa w Stanach Zjednoczonych trwa zazwyczaj od 10 do 11 tygodni. Rok szkolny kończy się najczęściej pod koniec maja lub na początku czerwca, a uczniowie wracają do ławek w połowie sierpnia lub na początku września. Harmonogram ten wywodzi się z dawnych potrzeb rolniczych. Kuchnia w USA – mity i fakty. Co warto wiedzieć o amerykańskim jedzeniu Choć kuchnia amerykańska bywa stereotypowo uznawana wyłącznie za fast food, w rzeczywistości jest o wiele bardziej zróżnicowana. To fascynująca mieszanka wielu kultur, która świetnie oddaje charakter tego wielonarodowego kraju. Choć szybkie i kaloryczne dania są bardzo popularne (co podyktowane jest szybkim tempem życia), amerykańska kuchnia to także wolno gotowane, regionalne specjały, takie jak teksańskie BBQ czy kuchnia Cajun. W amerykańskich sklepach można natrafić na nietypowe produkty, których próżno szukać w Europie. Przykładem jest ser w aerozolu czy jajecznica w płynie, a także zaskakujące warianty smakowe znanych przekąsek, jak chipsy o smaku białej czekolady. Mieszkańcy Stanów Zjednoczonych uwielbiają smaki słodko-słone. Klasycznym przykładem jest popularna kanapka z masłem orzechowym i dżemem (PB&J) na drugie śniadanie czy dodatek syropu klonowego do boczku. Wizyta w barach szybkiej obsługi wiąże się z jeszcze jedną specyfiką – to duże porcje. Standardowy rozmiar posiłku w USA jest często znacznie większy niż porcje określane w Europie jako XL. Ciasteczka z wróżbą (Fortune cookies): Choć powszechnie kojarzymy je z kuchnią azjatycką i chińskimi restauracjami, ich nowoczesna wersja została spopularyzowana i wynaleziona w Kalifornii na początku XX wieku. W Chinach są niemal całkowicie nieznane. Gigantyczne spożycie pizzy: Amerykanie zjadają rocznie miliardy sztuk pizzy. Szacuje się, że każdego dnia w Stanach Zjednoczonych sprzedaje się około 100 akrów pizzy, co daje ponad 350 zjedzonych kawałków w każdej sekundzie. Stany Zjednoczone w praktyce. Zobacz najważniejsze ciekawostki dla podróżników Gigantyczne metropolie, wspaniałe parki narodowe i cuda natury – Stany Zjednoczone zachwycają na każdym kroku. Aby podróż była w pełni udana, warto poznać praktyczne ciekawostki o zwiedzaniu USA, które pomogą uniknąć niespodzianek na miejscu. Podczas zakupów w sklepach należy pamiętać, że podana cena na półce nie uwzględnia podatku. Podatek od sprzedaży (sales tax) doliczany jest dopiero przy kasie i różni się w zależności od stanu. Choć napiwki w Europie bywają uznawane za dobrowolną gratyfikację, w USA są one społeczną normą. W restauracjach standardem jest pozostawienie 15–20% wartości rachunku dla obsługi. Mieszkańcy USA zupełnie inaczej postrzegają odległości. Długa trasa przez bezdroża oznacza, że poza miastami warto mieć ze sobą zapas paliwa i wody, a także przygotować się na chwilowy brak zasięgu. Płatności na stacjach benzynowych mogą być utrudnione dla zagranicznych kart, ze względu na konieczność podania amerykańskiego kodu ZIP przy dystrybutorze. Najwygodniejszym rozwiązaniem jest płatność gotówką lub kartą w kasie. Wejście do najpopularniejszych parków narodowych to koszt rzędu 30–35 USD za pojazd. Aby zaoszczędzić, warto kupić karnet Annual Pass (America the Beautiful), który za 80 USD pozwala na wjazd pojazdem do ponad 2000 obiektów na terenie kraju przez cały rok. Na wielu kempingach lub w punktach widokowych stosuje się słynne skrzynki samoobsługowe. Należy w nich wypełnić kopertę z numerem rejestracyjnym pojazdu i wrzucić odliczoną gotówkę. Skręt w prawo na czerwonym świetle: W większości stanów przepisy pozwalają na wykonanie takiego manewru, pod warunkiem, że kierowca najpierw całkowicie się zatrzyma i upewni, że droga jest wolna (chyba że znak zakazuje tego ruchu) Konstrukcja publicznych toalet: Amerykańskie toalety publiczne mają dość duże szczeliny w drzwiach i ściankach kabin, co dla wielu turystów z Europy bywa dość zaskakujące. Fascynująca geografia USA. Poznaj fakty, które zaskakują Stany Zjednoczone to czwarty pod względem wielkości kraj świata o bardzo zróżnicowanym krajobrazie i klimacie. Z tego powodu niemal każda informacja geograficzna na jego temat to fascynująca ciekawostka. Alaska jest największym stanem USA. Jej powierzchnia przekracza 1,7 miliona km², co oznacza, że jest niemal sześciokrotnie większa od Polski. Najmłodszym stanem są Hawaje, które zostały oficjalnie włączone do Stanów Zjednoczonych w 1959 roku. Różnica wysokości między najwyższym a najniższym punktem USA wynosi 6280 metrów. Najwyższym miejscem jest góra Denali (6194 m n.p.m.), a najniższym dno depresji w Dolinie Śmierci (86 m poniżej poziomu morza). Uwaga: W pierwotnej wersji wkradł się błąd, gdyż Dolina Śmierci leży w depresji, a nie nad poziomem morza. Do Stanów Zjednoczonych należy 14 terytoriów zależnych, z których 5 zamieszkanych jest na stałe (np. Portoryko, Guam, Wyspy Dziewicze). Wielkie Jeziora: Stany Zjednoczone i Kanada dzielą pięć Wielkich Jezior (w tym całkowicie leżące w USA jezioro Michigan). Tworzą one największą grupę słodkowodnych jezior na Ziemi, zawierającą aż 21% światowych zasobów powierzchniowej wody słodkiej. Rozpiętość stref klimatycznych: Dzięki swojej rozległości Stany Zjednoczone leżą w prawie wszystkich głównych strefach klimatycznych – od arktycznej na Alasce, przez umiarkowaną i zwrotnikową, aż po tropikalną na Hawajach i południu Florydy. Zaskakująca historia USA. To warto wiedzieć Stany Zjednoczone to stosunkowo młody kraj, ale jego historia jest niezwykle barwna, pełna zwrotów akcji i intrygujących momentów. Oto niezwykłe ciekawostki historyczne o USA w nowej, zweryfikowanej pod kątem faktów odsłonie. Choć w powszechnej świadomości funkcjonuje mit o ogólnokrajowym zakazie, w 1908 roku nie było w całym USA prawa zakazującego kobietom palenia. Obowiązywał wtedy lokalny przepis w Nowym Jorku (tzw. Sullivan Ordinance), który zabraniał właścicielom restauracji i hoteli pozwalać kobietom na palenie. Katie Mulcahey była jedyną osobą ukaraną, ale prawo zostało zawetowane przez burmistrza po zaledwie dwóch tygodniach. W całej historii USA tylko raz wybrano bezpartyjnego prezydenta. Był nim Jerzy Waszyngton, który nie należał do żadnej partii politycznej. Nazwę Biały Dom, określającą dziś oficjalną rezydencję prezydenta USA, ustanowił dopiero prezydent Theodore Roosevelt w 1901 roku. Wcześniej budynek nazywano m.in. Executive Mansion lub President's House. Wuj Sam, czyli słynna personifikacja Stanów Zjednoczonych, to nie tylko postać z plakatu. Postać powstała na cześć prawdziwego człowieka – Samuela Wilsona, XIX-wiecznego dostawcy mięsa dla żołnierzy podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej. Zakup Alaski: W 1867 roku Stany Zjednoczone kupiły Alaskę od Rosji za 7,2 miliona dolarów. Transakcja była początkowo wyśmiewana przez krytyków jako „szaleństwo Sewarda”, ale okazała się jedną z najbardziej opłacalnych inwestycji w historii, zapewniając USA dostęp do ogromnych złóż naturalnych. Wielka powódź melasy w Bostonie: W 1919 roku w Bostonie pękł olbrzymi zbiornik z ponad 8 milionami litrów melasy. Gęsta fala o wysokości 4,5 metra zalała ulice z prędkością kilkunastu kilometrów na godzinę, niszcząc budynki, pojazdy i powodując śmierć 21 osób. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Kruki i wilki w Yellowstone – naukowcy odkryli zaskakującą strategię ptaków. „Na początku byliśmy zdziwieni”
Kruki są niesamowicie inteligentnymi i zaradnymi ptakami. Do tej pory uważano, że śledzą watahy wilków, by pozyskać pożywienie. Tymczasem te ptaki to mistrzowie nawigacji. Wykorzystują „mapy” w swoich głowach, by dotrzeć do miejsc, gdzie natkną się na smakowitą padlinę. Co ustalili naukowcy?
Początek badań na terenie Parku Narodowego Yellowstone w USA nie był łatwy. Naukowcy musieli najpierw schwytać kruki, by zainstalować na ich odnóżach mikroskopijne nadajniki. A te ptaki nie są łatwym celem. Badacze zaczaili się na nie w pobliżu kempingów. Jako przynęty używano śmieci i jedzenia typu fast food, by oszukać ich czujność. Nadajniki GPS założono ostatecznie na 69 krukach. Jeśli chodzi o wilki to spora część populacji już posiadała specjalne obroże telemetryczne, więc nie trzeba było się już tym zajmować. Teraz przyszedł czas na włączenie laptopów i przyglądanie się zachowaniu zwierząt. Testowanie kruków Głównym celem badań było zweryfikowanie wieloletniego przekonania, że kruki znajdują pożywienie głównie poprzez bezpośrednie śledzenie watah wilków. Choć powszechnie uważano, że ptaki te po prostu „trzymają się blisko” drapieżników, hipoteza ta nigdy wcześniej nie została poddana rzetelnym testom. Pamięć przestrzenna ptaków Nowe badanie, w którym przez dwa i pół roku śledzono kruki i wilki w Parku Narodowym Yellowstone, pokazuje, że padlinożercy stosują znacznie bardziej wyrafinowaną strategię. Kruki potrafią zapamiętać, gdzie wilki najprawdopodobniej upolują ofiarę i wracają na te tereny z daleka. – Potrafią lecieć sześć godzin bez przerwy, prosto do miejsca upolowania ofiary – mówi pierwszy autor badania dr Matthias Loretto z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu. Odkrycia opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Science” sugerują, że kruki wykorzystują pamięć przestrzenną i nawigację do znajdowania pożywienia rozrzuconego po terenie. – Kruki potrafią pokonywać duże odległości, latając, i wydają się mieć dobrą pamięć, więc nie muszą stale podążać za wilkami, aby czerpać korzyści z obecności drapieżników – mówi dr Loretto. Ptasie strategie bardziej wysublimowane – Wszyscy zakładaliśmy, że ptaki mają bardzo prostą zasadę: po prostu trzymać się blisko wilków. Nie wiedzieliśmy, do czego zdolne są kruki, ponieważ nikt nigdy nie stawiał ich w centrum uwagi. Nikt nie przyjął punktu widzenia padlinożercy – mówi dr Daniel L. Stahler z Parku Narodowego Yellowstone, który był zaangażowany w badania. Naukowcy widzieli, że kruki potrafią zapamiętywać stałe źródła pożywienia, takie jak wysypiska śmieci. Zaskoczeniem było to, że kodują w mózgach również ulubione lokalizacje miejsc wilczych łowów. W ciągu ponad dwóch i pół roku tropienia badacze znaleźli tylko jeden wyraźny przypadek kruka podążającego za wilkiem na odległość ponad kilometra lub przez ponad godzinę. – Na początku byliśmy zdziwieni – mówi dr Loretto. – Kiedy zdaliśmy sobie sprawę, że kruki nie podążają za wilkami na duże odległości, nie potrafiliśmy wyjaśnić, dlaczego ptaki wciąż tak szybko przybywają na miejsca, w których polują wilki – wspomina naukowiec. Kruki niedocenione Po szczegółowej analizie danych dotyczących przemieszczania się ptaków, schemat stał się jasny. Zamiast śledzić drapieżniki bezpośrednio na duże odległości, kruki wielokrotnie powracały do ​​określonych obszarów, gdzie polowania wilków były częste. I to okazało się kluczem do ich sukcesu. Niektóre osobniki pokonywały nawet 155 kilometrów w ciągu jednego dnia, w kierunku miejsc, w których prawdopodobnie pojawi się padlina – mimo że dokładny moment zabicia ofiary przez wilki jest nieprzewidywalny. – Nasze badanie wyraźnie pokazuje, że kruki są elastyczne w wyborze miejsca żerowania. Nie są przywiązane do konkretnego stada wilków. Dzięki wyostrzonym zmysłom i pamięci o poprzednich miejscach mogą wybierać spośród wielu możliwości żerowania na rozległych obszarach. To zmienia nasze myślenie o tym, jak padlinożercy znajdują pożywienie – i sugeruje, że mogliśmy przez długi czas nie doceniać niektórych gatunków – podsumowuje współautor badań prof. John M. Marzluff z Uniwersytetu Waszyngtońskiego. Źródło: Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Jak zobaczyć ognisty wodospad w Yosemite? To jedna z najwspanialszych iluzji optycznych świata
Każdego roku, tylko przez krótką chwilę, promienie zimowego słońca zamieniają potężnego El Capitana w ulotny, mieniący się ogniem wodospad. To widok, który pamięta się przez całe życie. Wygląda jak scena z legend.
Amerykański Park Narodowy Yosemite w Kalifornii jest marzeniem wielu podróżników-miłośników przyrody, ale w lutym przyciąga jeszcze więcej turystów niż zwykle. Staje się wtedy sceną jednej z najbardziej fascynujących iluzji optycznych w przyrodzie i prezentuje wodospad, który zdaje się być zrobiony z czystego, złotego ognia. Ognisty spektakl w Yosemite – czym jest iluzja Firefall? Ognisty wodospad, czyli tzw. Firefall, to wyjątkowy efekt świetlny powstający tylko wtedy, gdy zachodzące słońca pada pod idealnym kątem na wodospad Hosetail Fail w Dolinie Yosemite, który spływa po mekce wszystkich wspinaczy – legendarnej skale El Capitan. Woda, oświetlona przez intensywne, niskie światło słoneczne, zyskuje jaskrawe, pomarańczowo-czerwone zabarwienie i przypomina spływającą lawę. Kiedy można zobaczyć Firefall? Niestety, nie każda zimowa wizyta w Yosemite gwarantuje dogodne warunki do obserwowania ognistego wodospadu. Podróżnicy każdego roku czekają w napięciu. Najważniejsze jest to, że Horsetail Fail jest wodospadem sezonowym – zasila go głównie topniejący śnieg. Podczas zim o niewielkich opadach wodospad może być zupełnie suchy. Ważne jest także niebo. Zachodzące słońce musi świecić bez przeszkód, ale najważniejszy jest jego kąt padania – zjawisko jest widoczne tylko przez około 10–15 minut dziennie jedynie przez kilka dni w lutym, gdy Słońce przechodzi dokładnie w linii wodospadu. Optymalne okno na oglądanie ognistego wodospadu jest pomiędzy 12 a 24 lutego, chociaż dokładne daty różnią się w zależności od roku. Park Narodowy Yosemite zawsze informuje, kiedy ma pojawić się spektakl. Od kiedy ludzie zachwycają się ognistym widowiskiem? Zjawisko to było prawdopodobnie widoczne od tysięcy lat, ale najbardziej popularne stało się dzięki zdjęciu wykonanym w 1973 roku przez fotografa Galena Rowella. Jednak turyści w XIX wieku zachwycali się w tym miejscu zupełnie innym – bo stworzonym przez człowieka – ognistym widowiskiem. XIX-wieczne ogniste show Sztuczny „Firefall” (czyli po polsku „spadek ognia”), od którego nazwę przyjął wodospad, był w rzeczywistości ognistym show zaprojektowanym po to, by zachęcać turystów do odwiedzin parku. Praktyka ta miała zostać zapoczątkowana w 1873 roku przez Jamesa MacCaulaya, irlandzkiego osadnika i jedno z pierwszych pracowników Yosemite, który zbudował i obsługiwał płatną drogę z Doliny Yosemite do Glacier Point (granitowego szczytu o wysokości ok. 2193 m n.p.m.). MacCaulay zapoczątkował tradycję znoszenia płonących drewien z ogniska ze szczytu Glacier Point, by stworzyć show dla turystów znajdujących się poniżej. Nie jest jasne, czy był świadomy naturalnego, zimowego zjawiska na Wodospadzie Horsetail, który pozostał w dużej mierze niezauważony przed pojawieniem się nowoczesnej fotografii. Ogień towarzyszył jednak Yosemite od wielu, wielu lat. Ofiara własnego sukcesu Z czasem rytuał spadku ognia nabrał stałego kształtu. Robotnicy nocą rozpalali na szczycie Glacier Point ognisko z kory sosnowej, a następnie wczesnym rankiem zrzucali rozżarzone węgle w przepaść. To dla widzów wyglądało jak ognista rzeka. Show stało się jednak ofiarą własnej popularności. Park stał się tak znany, że od lat 20. XX wieku przyciągał setki tysięcy turystów w samochodach rocznie. Przeludnienie zaczęło negatywnie wpływać na zwierzęta i krajobraz, co doprowadziło do debaty na temat idei Parku Narodowego. Ostatecznie zaprzestano urządzania ognistego show w 1968 roku, po 97 latach. – To swego rodzaju parodia natury, by spychać żarzące się węgle z klifu, podczas gdy Yosemite oferuje tak wspaniałe, naturalne widowiska – powiedział wówczas zastępca dyrektora parku David Condon. Już niedługo później fotografowie oczarowali świat zdjęciami naturalnego, ognistego wodospadu i okazało się, że zachwycające widoki były tak naprawdę na wyciągnięcie ręki. I to nieuzbrojonej w płonące węgle. Ognisty wodospad w Yosemite w 2026 roku Chociaż w poprzednich latach widzowie musieli rezerwować miejsca w parku, aby uzyskać dostęp do najlepszych miejsc do oglądania i fotografowania ognistego wodospadu, to od 2026 roku rezerwacje nie są wymagane. Chcesz zobaczyć ogniospad na własne oczy? Przygotuj się na chłodne warunki i wędrówkę – i naprawdę spektakularny widok. Niestety – okno pogodowe na obserwację już się kończy: najbliższa taka okazja za rok. Może warto już zaplanować zimowe wakacje? Źródło: National Geographic Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ekstremalny atak zimy skuł Niagarę lodem. Niezwykły widok przyciąga turystów
W Stanach Zjednoczonych trwa ekstremalny atak zimy. Fala arktycznego powietrza, która ogarnęła niemal cały kraj, wywołała rekordowe spadki temperatur, śnieżyce i chaos komunikacyjny. Skutki tej anomalii odczuwają miliony Amerykanów – od Zatoki Meksykańskiej po Nową Anglię. W najbardziej nietypowych obserwacjach zimowych pojawiło się też coś, czego nie widuje się często nawet w północnych stanach: częściowe zamarznięcie słynnego wodospadu Niagara.
Od końca stycznia skrajne mrozy w Stanach Zjednoczonych zbierają tragiczne żniwo – w związku z atakiem zimy odnotowano już ponad 110 zgonów, a agencja Associated Press informuje, że ostrzeżeniami przed niebezpiecznym zimnem objęto około 150 milionów ludzi. Meteorolodzy opisują to jako „bombę cyklonową”, która sprowadziła intensywne opady śniegu i gwałtowne chłody tam, gdzie na co dzień dominują łagodniejsze warunki. Skutki objawiły się nie tylko w formie odwołanych lotów i zakorkowanych autostrad, ale także w serii nietypowych zjawisk: od spadających z drzew legwanów na Florydzie po spektakularne, częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara na północnym krańcu kraju. W pozornie stałym nurcie potężnej kaskady widać bryły lodu, które stają się symbolem potęgi tegorocznej zimy. Lodowy spektakl, czyli częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara Nad wodospadem Niagara rozgrywa się obecnie widowisko, które nawet w tym regionie uchodzi za niezwykłe zjawisko. Napływ arktycznych mas powietrza, powiązany z zaburzeniami wiru polarnego, przyniósł długotrwałe mrozy, w efekcie których woda, para wodna i lód utworzyły krajobraz o niemal surrealistycznym charakterze. Choć potężne kaskady nie przestały tam płynąć, ich obrzeża oraz przestrzeń u podnóża wodospadu pokryły się grubą, narastającą warstwą lodu. Cały czas formują się rozległe bryły i kopce lodowe, a wzdłuż krawędzi pojawiają się masywne sople, budujące monumentalną, zimową scenerię. Władze Niagara Parks same informują, że niedawne intensywne opady śniegu oraz utrzymujące się ujemne temperatury w południowym Ontario doprowadziły do powstania „olśniewających” formacji lodowych i gęstej, mroźnej mgły unoszącej się nad wodospadem. Te warunki nie zniechęcają jednak odwiedzających – wręcz przeciwnie, tłumy turystów przybywają, by zobaczyć ten spektakl natury, określając go jako jedno z najbardziej niezwykłych doświadczeń wizualnych. Dlaczego wodospad Niagara nie może całkowicie zamarznąć? Lokalna stacja WIVB-TV z Buffalo zwraca uwagę, że lodowe struktury zaczęły dynamicznie narastać po przejściu silnej burzy zimowej, a obrazy z kamer na żywo pokazują parę unoszącą się nad oblodzoną powierzchnią. Rzeczniczka parku stanowego po stronie amerykańskiej w rozmowie z USA Today z kolei podkreśla, że choć w wielu miejscach tworzą się świeże, kruche warstwy lodu, to wodospad nie zamarzł całkowicie. I – jak podkreślają eksperci – w dzisiejszych warunkach nie ma już takiej możliwości. Otóż zjawisko spektakularnego oblodzenia pojawia się zwykle dopiero po kilku dniach utrzymywania się silnego mrozu, gdy ujemne temperatury, wiatr i mgła wodna sprzyjają szybkiemu osadzaniu się lodu na skałach i konstrukcjach w pobliżu wodospadu. Pełne zatrzymanie przepływu wody to jednak skrajna rzadkość historyczna. Najsłynniejszy przypadek miał miejsce w 1848 roku, gdy potężny zator lodowy na rzece Niagara wstrzymał dopływ wody na około 30 godzin, sprawiając wrażenie „wyłączonego” wodospadu. W XX wieku notowano jeszcze epizody silnego zlodzenia, m.in. w latach 30., kiedy część American Falls była niemal całkowicie skuta lodem, lecz również wtedy kluczową rolę odgrywały naturalne bariery lodowe powyżej wodospadu, a nie samo zamarznięcie spadającej wody. Współcześnie sytuacja wygląda inaczej. Na rzece funkcjonuje tzw. ice boom – system pływających zapór lodowych instalowanych sezonowo u wylotu jeziora Erie. Jego zadaniem jest kontrolowanie przemieszczania się kry, ograniczanie powstawania niebezpiecznych zatorów oraz stabilizowanie pokrywy lodowej w górnym biegu rzeki. To właśnie takie zatory w przeszłości potrafiły czasowo ograniczyć dopływ wody do kaskad. Dziś lód może tworzyć imponujące formy na powierzchni, obrzeżach i u podnóża wodospadu, lecz ogromna masa wody (liczona w tysiącach metrów sześciennych na sekundę) nieprzerwanie przepływa przez próg skalny. Efekt wizualny bywa więc mylący: krajobraz wygląda jak skuty lodem, jednak hydrologicznie wodospad pozostaje aktywny, a nurt nie traci swojej siły. Źródła: USA Today, The News, Associated Press Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ta ryba-krokodyl to żywa skamieniałość. Może ważyć 130 kilogramów, połyka ofiary w całości i składa trujące jaja. Nowe odkrycie może ją ocalić
Niszczuka krokodyla przetrwała 157 milionów lat, ale może nie przetrwać najbliższych dekad – przynajmniej w USA. Naukowcy szukają sposobów, by zbadać i ocalić tego olbrzymiego drapieżnika. Są na dobrej drodze.
Spis treści: Gigant sprzed milionów lat Zła sława niszczuki krokodylej Gatunek zagrożony czy nie? Zależy, gdzie Jak badać niszczuki przez „kolczugę” z łusek? Mały wycinek płetwy zamiast śmiertelnego stresu Cuda ewolucji: życie bez tlenu i trujące jaja Jak ocalić słodkowodne olbrzymy? Niszczuka krokodyla (Atractosteus spatula) to prawdziwy postrach słodkowodnych wód i druga co do wielkości ryba Ameryki Północnej. Pokrywające jej ciało kostne łuski sprawiają, że wygląda jak opancerzony dinozaur. I nie jest to dalekie od prawdy – rządzi w rzekach już od późnej jury, czyli od 157 milionów lat. Ale jej „rządy” mają się ku końcowi – jej populacja w amerykańskich rzekach dramatycznie zmalała. Gigant sprzed milionów lat – Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że ten 3-metrowy gigant wciąż istnieje, a kiedy się o nim dowiadują, ich pierwszą reakcją często jest strach – mówi Solomon David, ichtiolog z Nicholls State University w Luizjanie. – Niszczuka, choć z wyglądu faktycznie podobna do krokodyla, nie poluje tak jak aligatory, lwy czy inne zwierzęta, które odgryzają kawałki mięsa – mówi David. – Ona po prostu połyka zdobycz w całości, więc dla ludzi jest zupełnie nieszkodliwa – dodaje. Niszczuki krokodyle, które mogą ważyć ponad 130 kilogramów, są podobne do swoich imienników tylko pod jednym względem: to drapieżniki szczytowe. Pełnią kluczową rolę w swoich siedliskach, głównie w środkowej i dolnej części dorzecza Missisipi w USA. – Utrzymują w ryzach populacje wielu gatunków, polując na mniejsze ryby, płazy, gady, ssaki i ptaki – wyjaśnia David. Zła sława niszczuki krokodylej Jednak ich drapieżny tryb życia przyniósł im złą sławę wśród wędkarzy i urzędników odpowiedzialnych za dziką przyrodę. Próbowano je wytępić, uznając za konkurentów wobec ryb, które łowi się częściej. W latach 30. XX wieku Komisja ds. Rybołówstwa w Teksasie zbudowała nawet łódź, która raziła prądem. Nazwano ją „Elektrycznym niszczycielem niszczuk” (Electrical Gar Destroyer). Do tego doszła utrata siedlisk spowodowana budową zapór i osuszaniem terenów zalewowych. Konsekwencje są takie, że niszczuka krokodyla jest dziś niezwykle rzadka w górnych odcinkach amerykańskich rzek, gdzie kiedyś występowała powszechnie. W niektórych stanach, takich jak Ohio i Illinois, gatunek ten zniknął całkowicie i uznawany jest za lokalnie wymarły. Gatunek zagrożony czy nie? Zależy, gdzie Częściej niszczuki występują w południowej części swojego zasięgu, zwłaszcza w Teksasie i Luizjanie. Dlatego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje je globalnie jako gatunek najmniejszej troski. – To kwestia skali. To, co może być „najmniejszej troski” w ujęciu globalnym, zdecydowanie nie musi tak wyglądać lokalnie – tłumaczy David. Dlatego on i jego współpracownicy próbują zahamować spadek liczebności tych ryb, między innymi rozmnażając je w niewoli oraz opracowując sposoby badania ich bez wyrządzania im szkody. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Transactions of the American Fisheries Society” w styczniu 2025, David i współautorzy pokazali, że zamiast nacinać ciało ryby, by pobrać próbki, można uzyskać te same informacje przeprowadzając znacznie łagodniejszy zabieg – pobranie wycinka płetwy. Jak badać niszczuki przez „kolczugę” z łusek? Aby chronić niszczuki, naukowcy najpierw zbierają podstawowe informacje: gdzie te kolosy wędrują i czym się żywią. Do tego zwykle potrzebna jest próbka tkanki wielkości małej monety, która zawiera ślady pierwiastków pozwalających śledzić historię wędrówek ryby. – Ponieważ niszczuki mają łuski niczym średniowieczna kolczuga, czasochłonny i traumatyczny zabieg pobierania takiej próbki może powodować u zwierzęcia silny stres – mówi Thea Fredrickson, biolog z Lower Colorado River Authority w Teksasie. – Ten zabieg może być nawet śmiertelny – mówi Fredrickson. Na szczęście w swoim nowym badaniu obaj naukowcy wykazali, że przycinanie płetw ryby znoszą znacznie lepiej. Mały wycinek płetwy zamiast śmiertelnego stresu Nowy sposób pozwala wielokrotnie pobierać próbki od tych samych osobników, a płetwy szybko im odrastają. – Uważam wyniki tej pracy za bardzo obiecujące. Niektóre niszczuki krokodyle dożywają 95 lat lub więcej, co czyni każdego osobnika niezwykle cennym. Musimy zrozumieć ich biologię i ekologię, ale nie chcemy ich poświęcać – komentuje badanie Zeb Hogan, biolog z University of Nevada w Reno. Choć technikę przycinania płetw stosowano już u innych gatunków ryb, nikt wcześniej nie wypróbował jej na niszczukach. Teraz, gdy skuteczność metody została potwierdzona, naukowcy zaczęli używać jej w rezerwacie St. Catherine Creek National Wildlife Refuge w stanie Mississippi. W lutym 2025 roku David oraz pracownicy U.S. Fish and Wildlife Service, wraz ze specjalistką od niszczuk Kaylą Kimmel, schwytali na terenie rezerwatu liczne ryby, w tym jedną dłuższą niż wzrost samego Davida. Oznakowali je i wytypowali 10 osobników do programu rozrodczego w niewoli w ośrodku hodowlanym Private John Allen National Fish Hatchery. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, ich potomstwo zostanie wypuszczone tam, gdzie niszczuki już zniknęły. Cuda ewolucji: życie bez tlenu i trujące jaja Na świecie występuje siedem gatunków niszczuk, a wszystkie w toku ewolucji zmieniły się bardzo nieznacznie, dlatego nazywa się je „żywymi skamieniałościami”. – Znalazły plan budowy ciała, który działa – i się go trzymają – mówi David, wyjaśniając przy okazji że długie, wąskie ciało pozwala im błyskawicznie doskakiwać do ofiary. Niszczuki krokodyle potrafią też oddychać powietrzem atmosferycznym, co umożliwia im przeżycie w gorących, ubogich w tlen środowiskach, w tym w słonawych estuariach, a nawet w wodzie morskiej. To nie koniec ich niezwykłych „wynalazków” – składają też trujące jaja. Ich ikra nie jest śmiertelna dla innych ryb – jest toksyczna tylko dla ssaków, ptaków, gadów, płazów i w szczególności stawonogów, takich jak skorupiaki. Może to oznaczać, że toksyna wyewoluowała specjalnie po to, by chronić jaja przed krabami i rakami. – Kawior z niszczuki? Nie polecam - śmieje się Solomon David. Jak ocalić słodkowodne olbrzymy? Słodkowodna megafauna, luźno definiowana jako gatunki, które średnio ważą ponad 30 kilogramów, należy do najbardziej zagrożonych zwierząt na Ziemi. Globalne populacje takich organizmów spadły od 1970 roku o prawie 90 procent – to dwukrotnie większa utrata niż w przypadku kręgowców żyjących na lądzie lub w oceanach, jak wykazało badanie z 2019 roku opublikowane w „Global Change Biology”. Duże ryby, takie jak jesiotry, łososie czy olbrzymie sumy, szczególnie na półkuli północnej, doświadczyły jeszcze większych spadków, głównie z powodu przełowienia, zanieczyszczeń i budowy zapór. Dlatego Solomon David stara się zmieniać postrzeganie tych zwierząt na wszelkie możliwe sposoby. Czasem robi to, żartując na temat niszczuk w mediach społecznościowych, a innym razem – składając zeznania przed legislaturą stanu Minnesota na rzecz nowego projektu ustawy, który wprowadziłby ochronę niszczuk i innych „mało wartościowych ryb”, zamiast pozwalać na ich nieograniczone zabijanie. Źródła: iScience, National Geographic
„Ognista ameba” z Kalifornii bije światowy rekord. Inne organizmy się gotują – ona kwitnie. Czy takie istoty żyją na innych planetach?
To odkrycie przesuwa granice naszej wiedzy. Jednokomórkowy organizm z Kalifornii to nowy rekordzista w świecie eukariontów. Odkryty w gorących źródłach, nie tylko przeżywa w ekstremalnych temperaturach, ale wręcz ich potrzebuje do życia.
Najodporniejsze znane zwierzęta to niesporczaki – jednak ekstremalne warunki potrafią przeżyć tylko zapadając w stan anabiozy (pozornej śmierci). Ale na Ziemi żyją też organizmy, które w wysokich temperaturach kwitną, a nawet się rozmnażają. Właśnie odkryto kolejnego rekordzistę. Jego łacińska nazwa oznacza „ognistą amebę z Gór Kaskadowych”. Ten jednokomórkowy organizm żyjący w Parku Narodowym Lassen Volcanic w Kalifornii jest niesamowicie wytrzymały. Okazało się, że potrafi rosnąć i dzielić się w najwyższych temperaturach wśród wszystkich znanych nauce eukariontów (organizmów posiadających jądro komórkowe). Organizm, który nie tylko znosi ciepło – on go potrzebuje Według artykułu opublikowanego w serwisie preprintów „bioRxiv”, organizm nazwany Incendiamoeba cascadensis rośnie i dzieli się w temperaturach dochodzących do 63 st. Celsjusza, co czyni go najbardziej odpor­nym na ciepło eukariontem na Ziemi. To nie wszystko – on wręcz potrzebuje wysokich temperatur, by rosnąć. Jego wzrost zaczyna się dopiero powyżej 42 st. C., co czyni go tzw. obligatoryjnym termofilem – organizmem wymagającym wysokich temperatur. Eukarionty są delikatne? Nie w tym przypadku To odkrycie mocno zmienia naszą wiedzę biologiczną. Dotychczas uważano, że eukarionty są zbyt delikatne, by funkcjonować w takich warunkach. W przeciwieństwie do prostych, odpornych prokariontów (bakterii i archeonów), komórki eukariotyczne zawierają jądra, organelle i wrażliwe błony. Dlatego zdolność I. cascadensis do przetrwania w takiej temperaturze to biologiczna sensacja. Historia odkrycia „ognistej ameby” i jej supermocy Naukowcy znaleźli ją w próbkach pobranych w latach 2023–2025 – występowała w 14 z 20 badanych lokalizacji. Potem przyszedł czas na badania w laboratorium. Hodowano ją w kulturach z dodatkiem ziaren pszenicy, by rozwijały się bakterie będące jej pożywieniem. Następnie przetestowano jej tolerancję cieplną w 17 zakresach temperatur od 30 do 64°C. Wyniki były zaskakujące. Poniżej 42 st. C. organizm w ogóle nie rósł. Najlepiej rozwijał się przy 55–57 st. C. Ale to nie była granica jego wytrzymałości – podziały komórkowe obserwowano nawet przy 58 i 63 stopniach! Granice wytrzymałości nowego organizmu – czy mógłby przeżyć w kosmosie? W 64 stopniach ameba nadal wykazywała ruch, bijąc rekord eukariontów (57 st. C.) należący do Echinamoeba thermarum i obalając uznawaną od lat barierę 60°C. Dopiero przy 66°C zaczęła tworzyć przetrwalniki (formy ochronne). Co ciekawe, tworzyła je także przy 25 st. C. – temperaturze dla większości eukariontów komfortowej, a dla niej zbyt niskiej. Jej ruch ustawał dopiero przy 70 st. C., ale można ją było „ożywić”, gdy temperaturę obniżono. Ostatecznie ginęła dopiero przy 80 stopniach. Sekwencjonowanie genomu I. cascadensis wykazało obecność mechanizmów obrony przed wysoką temperaturą: szybkich ścieżek sygnalizacyjnych, rozbudowanych białek odpornych na ciepło. Niemal identyczne sekwencje DNA odnaleziono w próbkach ze strefy wulkanicznej Taupō w Nowej Zelandii, co sugeruje, że ten sam gatunek lub jego bliski krewniak może występować globalnie. Odkrycie I. cascadensis ma znaczenie nie tylko dla ziemskiej biologii i ewolucji – także dla oceny potencjalnego życia pozaziemskiego. Jak podkreślają autorzy badania, odkrycie „podważa dotychczasowe paradygmaty” i rodzi nowe pytania o maksymalne możliwości organizmów żywych. Źródło: bioRxiv Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nietoperze świecą jak dekoracje na Halloween. Upiorna zieleń zadziwiła naukowców
Amerykańskie nietoperze świecą i naukowcy nie mają pojęcia dlaczego. Nowe badania na Uniwersytecie Georgii w USA wykazały, że niektóre północnoamerykańskie gatunki świecą w świetle ultrafioletowym. Wyglądają dokładnie jak halloweenowe dekoracje.
Zespół z Georgii zbadał 60 muzealnych okazów nietoperzy, należących do sześciu gatunków. Naukowcy stwierdzili, że każdy z nich emitował poświatę podczas ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Badanie opublikowano w czasopiśmie „Ecology & Evolution”. Które nietoperze świecą? „Świecące” gatunki to: mroczek brunatny (Eptesicus fuscus), kosmatnik rdzawy (Lasiurus borealis), inny kosmatnik: Lasiurus seminolus, nocek szary (Myotis austroriparius), nocek rybożerny (Myotis grisescens) oraz molosek brazylijski (Tadarida brasiliensis). Świecenie u nietoperzy nie są jednak odosobnionym przypadkiem: wcześniejsze badania wykazały, że cała menażeria ssaków wygląda pod światłem UV jak na imprezie. Fotoluminescencja występuje także u ptaków, ostatnio stwierdzono ją w skrzydłach niektórych gatunków sów. Pojawiła się jednak zagadkowa zgodność: u wszystkich 6 gatunków, u obu płci i w każdym wieku, fotoluminescencja wyglądała tak samo. Zawsze emitowały ją: skrzydła, tylne łapy i błony między ich palcami. Poza tym zawsze była zielona, w wąskim zakresie długości fal. Wszyscy świecą tak samo – to przyrodnicza zagadka Zdaniem badaczy wyklucza to kilka możliwych wyjaśnień i jest wyjątkową zagadką. Skoro wszystkie osobniki świecą tak samo, fotoluminescencja raczej nie służy do rozpoznawania pobratymców z własnego gatunku, ani do odróżniania partnerów od rywali. Jak więc to wyjaśnić? – Dane sugerują, że wszystkie te gatunki nietoperzy odziedziczyły tę cechę po wspólnym przodku. Nie wykształciła się ona niezależnie – mówi Steven Castleberry, biolog z Uniwersytetu Georgii (USA). – Dziś świecenie może być już tylko artefaktem, ale kiedyś zapewne pełniło jakąś funkcję – dodaje. Kolejny cel naukowców: zbadać żywe nietoperze Choć długości fal fotoluminescencji mieszczą się w zakresie widzenia nietoperzy, zespół nie jest pewien, czy w ich nocnym środowisku jest w ogóle dość światła, by ją zobaczyć, zwłaszcza w ciemnych kryjówkach. Intrygujące jest to, że miejsca świecenia (skrzydła i tylne kończyny) to części ciała widoczne podczas lotu i żerowania. Czy może to mieć znaczenie? Odpowiedź poznamy dopiero wtedy, gdy naukowcy zbadają żywe nietoperze. Źródło: Ecology & Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przyrodniczy rekord w USA: naukowcy przeliczyli migrujące ptaki. Ich liczba jest niewyobrażalna
Trwa tegoroczna jesienna migracja ptaków. Ogromne ich liczby przemieszczają się na całym świecie na zimowiska. W USA za pomocą specjalnego systemu zarejestrowano rekord, który przyprawia o zawrót głowy i uświadamia, jak niezwykły spektakl przyrody rozgrywa się na niebie.
Jesienna migracja ptaków w USA osiąga swój szczyt na przełomie września i października. Amerykańscy naukowcy od kilku lat badają ją za pomocą specjalnego narzędzia przypominającego radar pogodowy. BirdCast pozwala oszacować liczbę jednocześnie przemieszczających się ptaków. Kilka dni temu padł niesamowity rekord: system zarejestrował grubo ponad miliard ptaków! Rekordowa seria: miliard ptaków przez 3 dni Rekordową liczbę ptaków w powietrzu nad USA system BirdCast zarejestrował wieczorem 8 października 2025 r. – Wczoraj w nocy mieliśmy kolejny rekordowy przelot – aż 1,25 miliarda ptaków było w locie nad Stanami Zjednoczonymi! Tym razem przyszła kolej na Wschodnie Wybrzeże, nad którym przeleciała potężna fala ptaków lecących na południe – od Nowej Anglii aż po wschodni Teksas – pisali naukowcy z Cornell Lab of Ornithology. 8 października stanowił zwieńczenie niesamowitej, trzydniowej serii, kiedy ptaków zarejestrowano więcej niż miliard. To nie pierwszy raz, kiedy liczba ptaków w powietrzu przekroczyła tę ogromną wielkość: było tak już dwukrotnie, 6 października 2023 r. oraz 25 września 2025 r. BirdCast: najnowsza technologia w służbie ornitologii BirdCast to innowacyjny system opracowany przez Cornell Lab of Ornithology i Colorado State University, który wykorzystuje dane radarowe oraz modele meteorologiczne do prognozowania i monitorowania nocnych migracji ptaków w USA. Dzięki interaktywnym mapom i prognozom aktualizowanym co kilka godzin BirdCast pokazuje, kiedy i gdzie ptaki przemieszczają się przez kontynent, umożliwiając śledzenie ich w czasie rzeczywistym. Dzięki temu można sprawdzić, ile ptaków leci w danej chwili, ale też zapoznać się z prognozami na najbliższe dni i godziny. Jak pomóc ptakom w migracji? Rady naukowców Projekt wspiera ochronę ptaków także poprzez inicjatywę „Lights Out”, zachęcając do wyłączania niepotrzebnych świateł nocą, aby ograniczyć kolizje ptaków z budynkami. Naukowcy radzą też, by zabezpieczyć okna i inne szklane powierzchnie, umieszczając na nich wzory lub naklejki przyjazne ptakom, rozmieszczone co 5 cm. Według szacunków ornitologów co roku aż miliard ptaków ginie zderzając się ze szklanymi powierzchniami. Źródło: BirdCast Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ten ptak nie powinien istnieć. Kolorowa hybryda zaskoczyła ornitologów w USA
Hybryda modrosójki i modrowronki nie powinna pojawić się w naturze – to ptaki zbyt daleko spokrewnione. A jednak w Teksasie ornitolodzy złapali taki egzemplarz. Niezwykły ptak potrafi nawet śpiewać jak oba gatunki.
Naukowcy z USA zaobserwowali coś wyjątkowego: ptaka-hybrydę dwóch gatunków, których linie ewolucyjne rozeszły się 7 milionów lat temu. Oznacza to tyle, że krzyżówka powstała między ptakami stosunkowo daleko spokrewnionymi. Jak to możliwe? Odkrycie niezwykłego ptaka-hybrydy w Teksasie Do odkrycia doszło w okolicach San Antonio w Teksasie (USA). W 2023 roku, jeden z lokalnych obserwatorów ptaków zauważył w swoim ogrodzie osobnika o niezwykłym wyglądzie i opublikował jego zdjęcia w mediach społecznościowych. Ornitolog Brian Stokes zainteresował się tematem i po kilku próbach udało mu się złapać ptaka. Zbadał go i opisał w artykule naukowym w czasopiśmie „Ecology and Evolution”. Modrosójka czy modrowronka? Okazało się że to krzyżówka modrosójki błękitnej (Cyanocorax luxuosus) i modrowronki zielonej (Cyanocorax yncas). W języku angielskim pokrewieństwo tych ptaków widać także w nazwach: blue jay i green jay. Złapana przez Stokesa hybryda miała niebieskie upierzenie przypominające modrosójkę, a do tego charakterystyczne wzory na głowie modrowronki zielonej. Co więcej, potrafiła naśladować głosy obu gatunków. Gdzie krzyżują się ścieżki obu gatunków? Oba gatunki należą do rodziny krukowatych, w której znajdują się też m.in. wrony, sroki i kruki. Historycznie modrowronka zielona występowała głównie w tropikalnych rejonach Meksyku, Ameryki Środkowej oraz w południowym Teksasie. Z kolei modrosójka – we wschodnich obszarach USA, dochodząc na zachodzie mniej więcej do Houston. W ostatnim czasie zasięgi obu gatunków wyraźnie się przesunęły. Wzrost temperatur sprzyja ekspansji modrowronki zielonej na północ, a inne zmiany klimatyczne i działalność człowieka przesunęły modrosójkę na zachód. W efekcie ich siedliska zaczęły się pokrywać w środkowym Teksasie. Dowód w genach i hybryda z muzeum Pobrana próbka krwi hybrydy potwierdziła jej mieszane pochodzenie: matką była najpewniej modrowronka, a ojcem modrosójka. W latach 70. udało się w hodowli skrzyżować oba gatunki, ale ten przypadek jest pierwszym udokumentowanym w naturze. Spreparowana hybryda z lat 70. znajduje się dziś w muzeum w Fort Worth. Ptak złapany przez Briana Stokesa jest identyczny. Niezwykła modro-sójko-wronka została zaobrączkowana i wypuszczona. Jej wiek szacowano w momencie złapania na około rok. Po 2023 roku słuch o ptaku zaginął, ale w tym roku widziano go znowu, w tym samym ogrodzie w San Antonio. Czy natura skrywa więcej hybryd? Według naukowców możliwe, że takich hybryd jest w naturze więcej, tylko są trudne do wykrycia. Obszar, w którym nakładają się zasięgi obu gatunków jest słabo zaludniony. Zdaniem Stokesa hybrydyzacja w świecie zwierząt jest znacznie częstsza, niż pokazują dane naukowe. Zmiany klimatyczne (i inne) mogą jak widać prowadzić do zaskakujących skutków. Takich przypadków na pewno będzie więcej i otworzą nowe pole badań nad ewolucją i bioróżnorodnością. Źródło: Ecology and Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nie wytrzymują nawet kaktusy i grzechotniki. Arizona pokazuje, co zmiany klimatu robią pustyniom
Arizona się gotuje. Temperatury na pustyni osiągają tam takie wartości, że giną nawet gatunki przystosowane do ekstremalnych warunków.
Jako przykłady zmian klimatu zwykle wymienia się topniejące lodowce, rozmarzającą wieczną zmarzlinę czy zanikanie srogich zim. Nie znaczy to jednak, że te regiony naszej planety, które od zawsze były bardzo gorące, nie podlegają globalnemu ociepleniu. Dotyczy to także pustyń i żyjących tam roślin i zwierząt. Mimo ich doskonałego przystosowania do wysokich temperatur, wciąż może stać się dla nich zbyt ciepło. Najlepszym przykładem tego procesu jest to, co właśnie dzieje się w Arizonie (USA). Grzechotniki się gotują, jelenie szukają pomocy człowieka W 2023 roku odnotowano tam coś, co zszokowało nawet badaczy: dwa grzechotniki zginęły we własnych norach, dosłownie ugotowane przez ekstremalne temperatury. Te gady, doskonale przystosowane do życia w wysokich temperaturach, padły ofiarą długiej fali upałów sięgających ponad 43°C, która zamieniła ich schronienia w piekarniki. To symboliczny przykład, jak szybko zmieniający się klimat prześciga zdolności adaptacyjne. Zmiany klimatyczne sprawiają, że fale upałów są dłuższe, opady deszczu rzadsze, a pożary coraz bardziej nieprzewidywalne. Cierpi na tym wiele gatunków w USA. Niektóre, jak zagrożona wyginięciem sosnowiórka czerwona (podgatunek wiewiórki), występująca tylko w okolicach szczytu Mount Graham, niemal całkowicie utraciły swoje siedliska. Jeden pożar w 2017 roku omal nie zabił całej jej populacji. Inne, np. oceloty, migrują na północ w poszukiwaniu chłodniejszych terenów i wody, narażając się po drodze na śmierć na drogach czy przeszkody w postaci granic między państwami. Z kolei widłoróg amerykański – podgatunek antylopy charakterystyczny dla Arizony – musi polegać na wodopojach budowanych przez ludzi, bo naturalne źródła wody wysychają. To samo dotyczy mulaków czarno- i białoogonowych (gatunki jelenia), muflonów kanadyjskich i łosi. Widać więc, że coraz więcej zamieszkujących pustynię zwierząt staje się zależnych od człowieka. Temperatury zagrażają słynnym kaktusom saguaro Także symbol Arizony i pustyni Sonora, czyli kaktusy saguaro (karnegia olbrzymia), walczy o przetrwanie. W temperaturach przekraczających 38 st. C. rośliny mają problem z fotosyntezą , co uniemożliwia im prawidłowe funkcjonowanie. A teraz takie temperatury na pustyni Sonoma potrafią utrzymywać się przez całą dobę, i to długo. Nawet w ogrodzie botanicznym Desert Botanical Garden w Phoenix, pod stałą opieką ekspertów, notuje się coraz większą śmiertelność pustynnych roślin. Konserwatorzy przyrody próbują działać, ale tempo zmian klimatycznych przewyższa ich możliwości. Upały są tak ekstremalne, że nawet pustynia zaczyna się poddawać. Źródło: Vice Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Makabryczne „rogi” u królików w USA. To szerzący się wirus
Dziko żyjące króliki w USA, szczególnie w stanie Kolorado, wzbudziły sensację upiornymi naroślami na głowach. Odpowiada za nie wirus brodawczaka, podobny do ludzkiego HPV.
Po Kolorado podobne przypadki zaczęły się pojawiać także w innych stanach – Nebrasce i Minnesocie. Na szczęście wyjaśnienie jest dość proste i nie stanowi zagrożenia. Za te deformacje odpowiada choroba – wirus brodawczaka. Nie jest groźny dla ludzi ani innych zwierząt. Zakażenie nim jest przenoszone przez komary, kleszcze i pchły. Dlatego częściej obserwuje tę chorobę go w cieplejszych miesiącach, tak jak w tym przypadku w USA. Co wywołuje makabryczne narośle u królików? Wirus został opisany w 1933 roku przez Richarda Shope’a, lecz jego nietypowe objawy prawdopodobnie inspirowały podania o mitycznym jackalope – fikcyjnym stworzeniu łączącym cechy zająca i antylopy. Jak podkreśla lekarka weterynarii Laurie Hess, nie jest to nowe zjawisko, a jego dzisiejsza „sława” wynika raczej z łatwego rozprzestrzeniania się informacji w internecie i zdjęć budzących grozę u osób, które widzą coś takiego po raz pierwszy. Makabryczne „rogi” to brodawczaki zbudowane z keratyny – białka występującego również we włosach i paznokciach. Dość często po pewnym czasie samoistnie odpadają. Problem pojawia się, gdy wyrosną w okolicach oczu czy pyska, uniemożliwiając zwierzęciu widzenie lub przyjmowanie pokarmu, co może prowadzić do śmierci. Wirus królików-zombie to kuzyn ludzkiego HPV Podobnie jak ludzki wirus brodawczaka (HPV), także wirus Shope’a może przekształcać się w nowotwory złośliwe, zwłaszcza u królików domowych. Zazwyczaj jednak zwierzęta wracają do zdrowia, a narośla zanikają. Warto wiedzieć, że badania nad tym wirusem miały kluczowe znaczenie w historii medycyny. To właśnie obserwacje królików z brodawczakami pozwoliły udowodnić, że wirusy mogą wywoływać raka. Ostatecznie przyczyniło się to do opracowania szczepionki przeciw HPV, która obecnie skutecznie chroni ludzi przed rakiem szyjki macicy i nowotworami jamy ustnej. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Łosie na ulicach, łososie w centrum miasta i bazy wojskowe – ciekawostki o Anchorage
Największe miasto Alaski to rzadki przykład miejsca, gdzie w ciągu jednego dnia można uczestniczyć w międzynarodowej konferencji, a po pracy stanąć oko w oko z łosiem na ścieżce rowerowej.
Anchorage, największe miasto Alaski, to miejsce gdzie surowa arktyczna przyroda spotyka się z geopolityką. Mimo że stolica stanu formalnie znajduje się w Juneau, to właśnie Anchorage pełni rolę gospodarczego, kulturalnego i komunikacyjnego centrum. Ponad 290 tysięcy mieszkańców (niemal 40% populacji całej Alaski) żyje w mieście, które graniczy z dziewiczą tundrą, lasami i górami. Anchorage – podstawowe fakty Położone na wybrzeżu Zatoki Cooka, u stóp masywu Chugach, Anchorage jest oddalone od amerykańskich metropolii o tysiące kilometrów. Od Seattle, najbliższego dużego miasta kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, dzieli je ok. 3700 km. Mimo to dzięki międzynarodowemu portowi lotniczemu, jest jednym z kluczowych węzłów transportowych między Ameryką Północną a Azją. Anchorage pełni kluczową rolę w systemie obronnym Stanów Zjednoczonych. Na jego obrzeżach znajduje się baza wojskowa Joint Base Elmendorf–Richardson (JBER). Kompleks rozciąga się na powierzchni ponad 100 km² i stacjonuje w nim kilka tysięcy żołnierzy, mieszkających tam wraz z rodzinami. Położenie Anchorage sprawia, że JBER jest jedną z najbardziej wysuniętych na północ baz wojskowych USA, a jej strategiczne funkcje to nie tylko obrona Alaski, lecz także możliwość szybkiego reagowania w rejonach Arktyki, Azji i Pacyfiku. Strategiczne położenie i historia Miasto powstało stosunkowo niedawno, bo w 1914 roku, jako obóz dla robotników budujących sieć kolejową Alaska Railroad. Nazwa „Anchorage” oznacza „kotwicowisko” i nawiązuje do spokojnej Zatoki Cooka, w której statki mogły bezpiecznie cumować. Rozwój miasta przyspieszył podczas II wojny światowej, gdy powstały tu kluczowe dla USA bazy wojskowe. W 1964 roku Anchorage nawiedziło jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi w historii, o magnitudzie 9,2. Mimo ogromnych zniszczeń, miasto odbudowano, a w jego centrum można dziś znaleźć tablice i zdjęcia dokumentujące tamte wydarzenia. Anchorage jest jednym z najbardziej wielokulturowych miast USA. Obok potomków pionierów i wojskowych żyją tu rdzenni mieszkańcy Alaski: Inuici, Aleuci, Athabaskowie czy Tlingici. Według statystyk demograficznych w szkołach w Anchorage rozmawia się aż w 94 językach. Dzikość na wyciągnięcie ręki Miłośnicy przyrody mają tu niemal nieograniczone możliwości. W pobliżu znajdują się dwa ogromne parki narodowe: Denali i Kenai Fjords. Poza tym blisko jest do licznych rezerwatów, m.in. Chugach National Forest i Kachenak Bay State Park. Sieć miejskich tras pieszych i rowerowych liczy ponad 190 km, a w zimie ścieżki zamieniają się w biegowe trasy narciarskie. Dzika przyroda dosłownie wchodzi w miasto: łosie potrafią spacerować po osiedlach, a zaledwie kilkanaście kilometrów dalej można obserwować orki i wieloryby w zatoce. W pogodne dni z Anchorage widać Denali — najwyższy szczyt Ameryki Północnej (6190 m n.p.m.), oddalony o 210 km. Latem miasto doświadcza „białych nocy”, gdy słońce zachodzi na krótko lub wcale, a zimą — zaledwie kilku godzin dziennego światła, rekompensowanych jednak przez spektakularne zorze polarne. Zaskakujące fakty o Anchorage leży bliżej stolicy Rosji – Moskwy – niż Nowego Jorku; latem potrafi tu być równie ciepło, co w Polsce – temperatury sięgają 25 st. C; jest światowym liderem towarowego ruchu lotniczego: codziennie lądują tu i startują dziesiątki samolotów transportowych; w promieniu 50 km od centrum żyje więcej łosi niż w jakimkolwiek innym dużym mieście świata; w centrum miasta, przy Ship Creek, można łowić łososie. Rzeka znajduje się tuż obok głównej ulicy Second Avenue, organizowane są tam nawet zawody wędkarskie; w okolicy oprócz bazy amerykańskich sił powietrznych znajduje się też część tzw. tarczy antyrakietowej. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przełomowe odkrycie. Wielkie Jezioro Słone ma nowych mieszkańców
Wielkie Jezioro Słone po raz kolejny zaskoczyło biologów. Najnowsze badania wykazały, że jego fauna jest bogatsza, niż dotąd przypuszczano. W ekstremalnych warunkach odkryto nieznane wcześniej organizmy.
W tym artykule: Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Niepewna przyszłość Wielkiego Jeziora Słonego Fauna nie tylko jeziora Loch Ness wzbudza kontrowersje i zaskakuje. Jak się okazuje, Wielkie Jezioro Słone w USA również kryje pewne tajemnice. Z tą różnicą, że zostały już potwierdzone przez naukowców. Chodzi o nieznane do tej pory żyjątka z akwenu. Przez dziesięciolecia uważano, że poza bakteriami i glonami jezioro zamieszkują tylko krewetki solankowe i muszki solankowe. Niedawno badacze odkryli tam jednak trzecią formę życia wielokomórkowego. Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem W trakcie badań terenowych naukowcy z Uniwersytetu Utah potwierdzili, że na dnie jeziora wiją się robaki różnych gatunków. Tym samym Wielkie Jezioro Słone uznano za najbardziej zasolone środowisko, w jakim kiedykolwiek znaleziono nicienie. Warto jednak podkreślić, że stworzenia te słyną z tego, iż potrafią umościć się prawie wszędzie na naszej planecie, gdzie warunki mogą wydawać ekstremalne dla innych gatunków. Za odkryciem stoją biolodzy Julie Jung i Michael Werner. Zaczęli od zebrania próbek osadów. Kiedy zauważyli mikrobiality (społeczności mikroorganizmów tworzące złoża minerałów), zbadali je dodatkowo w laboratorium. Stosując zaawansowaną technikę oddzielania makrocząsteczek, w tym DNA, RNA i białek, zidentyfikowali żywe nicienie w każdym miejscu, w którym pobrali próbki. Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Naukowcy podejrzewają, że robaki żywią się bakteriami. Ma to potwierdzać eksperyment przeprowadzony w laboratorium. Do badań posłużył Caenorhabditis elegans, najlepiej zbadany nicień. W laboratorium karmiono te robaki bakteriami E. coli lub bakteriami żyjącymi w Wielkim Jeziorze Słonym. Następnie nicienie wystawiono na działanie wody z akwenu, która jest 50 razy bardziej słona niż naturalne siedlisko C. elegans. Po pięciu minutach robaki żywiące się E. coli wyginęły. Jednak te, które zjadały drobnoustroje z Wielkiego Jeziora Słonego, przeżyły powyżej doby. Łącznie ze stanowisk badawczych na jeziorze zebrano aż 80 różnych nicieni. Zdecydowana większość nich nie pasuje do żadnego znanego rodzaju lub gatunku tych robaków. Według naukowców może to świadczyć o tym, że występują wyłącznie w Wielkim Jeziorze Słonym i są efektem długiego okresu izolacji reprodukcyjnej. Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości Naukowcy odkryli nowy gatunek potężnego żółwia sprzed kilkunastu tysięcy lat. Został nazwany po jednym z bohaterów prozy Stephena Kinga. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gigant-z-plejstocenu-znaleziono-skamienialosc-slodkowodnego-zolwia-ktory-mial-prawie-2-metry-dlugosci-1578033.jpg" width="938" height="469" alt="Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości" title="Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości" /> Niepewna przyszłość Wielkiego Jeziora Słonego Jak to bywa w przypadku wielu nowo odkrytych stworzeń, nicieniom z Wielkiego Jeziora Słonego również grozi wyginięcie.Co prawda ryzyko całkowitego zniknięcia Wielkiego Jeziora Słonego jest stosunkowo niskie. Jednak badacze wyrażają obawy dotyczące jego zmniejszania się i stanu ekologicznego. Poziom wody w jeziorze zmienia się w sposób naturalny. Jest zależny od różnic w opadach, topnieniu śniegu i parowaniu. Jednakże działalność człowieka, taka jak przekierowanie wody i zmiany klimatu, pogłębiają te wahania. Ciągła degradacja środowiska może stanowić poważne zagrożenie dla istnienia tego ekosystemu. Dlatego też podejmowane są wysiłki, aby złagodzić te problemy poprzez zrównoważone strategie zarządzania wodą i inicjatywy na rzecz ochrony środowiska. Źródło: Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Pająki morskie „napędzane” metanem odkryto w Kalifornii
Nowo odkryte pająki morskie z rodzaju Sericosura, żyjące u wybrzeży Kalifornii, nie polują na ofiary, lecz „pasą się” na bakteriach przetwarzających metan. Mogą odgrywać istotną rolę w cyklu emisji metanu, a ich nietypowe zwyczaje żywieniowe zaskoczyły naukowców.
Spis treści Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Pająki morskie nie są pająkami Żyjące u wybrzeża USA kikutnice, zwane potocznie pająkami morskimi, zaskoczyły badaczy. Stworzenia te wykorzystują bakterie metanowe i „pasą się” na odżywczych związkach produkowanych przez te mikroorganizmy. Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Nowe badania, opublikowane w „Proceedings of the National Academy of Sciences” opisują niezwykłe odkrycie trzech nieznanych dotąd gatunków pająków morskich z rodzaju Sericosura, żyjących na dnie Oceanu Spokojnego u wybrzeży USA. Te niewielkie, półprzezroczyste stworzenia, mierzące zaledwie 1 cm długości, zamieszkują głębinowe środowiska z wyciekami metanu, gdzie gaz ten ulatnia się z osadów dennych w postaci pęcherzyków. Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Zamiast polować na ofiary (meduzy lub inne pająki morskie), nowo odkryte gatunki wykształciły unikatowy sposób odżywiania. Żyją w symbiozie z bakteriami metanotroficznymi (żywiącymi się metanem), które przekształcają metan oraz tlen w cukry i tłuszcze. Bakterie te osiadają na egzoszkieletach pająków, które „pasą się” na ich koloniach, skubiąc substancje ożywcze. To strategia żywieniowa dotąd niespotykana u tych morskich stworzeń. Według głównej autorki badania, profesor Shany Goffredi z Occidental College w Los Angeles, to zjawisko może mieć duże znaczenie ekologiczne. Bakterie żyjące na pająkach przyczyniają się do przekształcania metanu, jednego z najsilniejszych gazów cieplarnianych, w związki nieszkodliwe dla atmosfery. Oznacza to, że nawet tak drobne organizmy mogą odgrywać istotną rolę w ochronie klimatu. Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Ekosystem głębinowy, w którym żyją nowo odkryte pająki, nie korzysta z energii słonecznej jako źródła energii leżącego u podstaw łańcucha pokarmowego. Zamiast tego mikroorganizmy tam żyjące wykorzystują reakcje chemiczne – m.in. z udziałem metanu – jako źródło energii. Mikroby odżywiające się metanem kolonizują inne organizmy morskie, aby utrzymać się w pobliżu źródła gazu. Analiza izotopowa potwierdziła, że bakterie są dla pająków nie tylko „pasażerami na gapę”, ale stanowią ich pokarm. Co ciekawe, pająki te wykazują także nietypowy sposób rozmnażania. Samice wyrzucają jaja w toń wodną, a samce zbierają je w wiązki przypominające bransoletki, które noszą wokół odnóży. Po wykluciu, młode pajączki przejmują mikrobiotę bakterii metanowych od ojców – podobnie jak u ludzi przekazywane są bakterie jelitowe z matki na dziecko. Pająki morskie nie są pająkami Pająki morskie to potoczne określenie kikutnic – licznej gromady stawonogów, zamieszkujących baseny Morza Śródziemnego, Morza Karaibskiego a także Ocean Arktyczny i Antarktyczny. Istnieje ponad 1300 gatunków kikutnic, żyjących na różnych głębokościach, także w ekstremalnych warunkach głębinowych. Charakteryzują się drobnym, często zredukowanym ciałem i bardzo długimi, cienkimi odnóżami, co nadaje im pajęczakowaty wygląd, choć nie są prawdziwymi pająkami. Ich ciało składa się z głowotułowia i odwłoka, który często jest szczątkowy. Oddychają i wydalają przez powierzchnię ciała lub odnóża, ponieważ nie mają typowych układów oddechowego ani wydalniczego. Źródło: CNN Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
14 milionów pszczół uciekło z przewróconej ciężarówki, a jednak większość z nich uratowano. Jak to możliwe?
Miliony pszczół wyleciały z 300 uszkodzonych uli po wypadku ciężarówki w stanie Waszyngton. Dzięki heroicznym wysiłkom lokalnych pszczelarzy wiele kolonii udało się uratować. Pszczoły za swoimi królowymi podążyły z powrotem do uli.
Spis treści 20 pszczelarzy ratowało miliony pszczół Niepewny los niektórych rojów Dlaczego w USA przewozi się pszczoły ciężarówkami? W stanie Waszyngton w USA 14 milionów pszczół wyleciało poza swoje ule po wypadku drogowym. Pszczoły wydostały się na wolność, gdy ciężarówka przewożąca ładunek uli, ważący ponad 30 ton, przewróciła się na ostrym zakręcie. Kierowca nie odniósł obrażeń, ale setki uli znalazły się na poboczu drogi, a miliony zdenerwowanych pszczół w panice próbowały odnaleźć swoje królowe i wrócić do roju. A jednak udało się większość z nich wyłapać. Jak tego dokonano? 20 pszczelarzy ratowało miliony pszczół Na miejscu zdarzenia, które miało miejsce w pobliżu miasta Lynden w USA niedaleko granicy z Kanadą, pojawiło się ponad dwudziestu lokalnych pszczelarzy. Poza tym oczywiście policja i służby ratunkowe. Celem było uratowanie jak największej liczby pszczół. Pszczelarze starali się poskładać 300 uszkodzonych uli i umożliwić pszczołom powrót do nich. Kluczowe było aby zdążyć z ta operacją za dnia, bo nocny chłód zabiłby jeszcze więcej pszczół. Na szczęście owady nie oddaliły się zbytnio od ciężarówki – instynkt przebywania w pobliżu królowej jest u nich zbyt silny, by uciekły. Pszczoły są z natury społeczne i przywiązane do uli, gdzie znajdują się i królowe, i następne pokolenie pszczół, czyli larwy i poczwarki. Jeden z pszczelarzy, Derek Condit, nakręcił niezwykły film z akcji ratunkowej. Niepewny los niektórych rojów Na szczęście większość pszczół powróciła już do uli — poinformowały władze hrabstwa w mediach społecznościowych. Nie wiadomo, ile pszczół zginęło – według szacunków pszczelarzy, być może miliony. Wszystkie ule dotarły już na miejsce przeznaczenia. Jednak Derek Condit zwraca uwagę, że poszczególne roje pszczół nie zostały odseparowane przegrodami w piętrowych ulach. W takiej sytuacji mogą atakować siebie nawzajem. Ich los pozostaje więc niepewny, a pszczelarz apeluje do właściciela uli o wstawienie przegród. Oczywiście nie wszystkie kolonie przetrwają. Jak podkreśla Derek Condit pszczoły są bardzo odporne i jeśli nie wrócą do swojego roju, będą szukać innego. Dlaczego w USA przewozi się pszczoły ciężarówkami? W USA przewożenie uli to powszechna praktyka. Wielkie ilości uli ustawia się w pobliżu upraw, by pszczoły je zapylały. Kiedy zapylą konkretny obszar, jadą w inne miejsce. Podobne wypadki już się zdarzały. W 2015 roku także około 14 milionów pszczół wydostało się z wywróconej ciężarówki w pobliżu Seattle i zaczęło żądlić ludzi. Na szczęście tym razem użądleń było tylko kilka. Pszczoły miodne są kluczowymi zapylaczami i odgrywają podstawową rolę w globalnym łańcuchu produkcji żywności. Jednak ich liczebność, podobnie jak liczba innych zapylaczy, systematycznie maleje. Mobilne komercyjne pszczelarstwo jest niezbędne do produkcji wielu owoców, orzechów i warzyw. Źródła: Smithsonian Magazine, The Natural Beekeeper's Path Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ten mały ptak po raz drugi zawitał do Polski. Junko przyleciał do nas aż zza oceanu
Junko przemierzył tysiące kilometrów i ocean. W końcu trafił na Podlasie. Czy to efekt burzy, dezorientacji, a może zapowiedź większych zmian w przyrodzie?
Spis treści: Junko w Polsce Możliwe przyczyny zabłąkania Charakterystyka junko zwyczajnego Ptak junko – środowisko naturalne i dieta Historia badań i obrączkowanie ptaków Z Ameryki Północnej prosto na Podlasie. To dopiero druga taka obserwacja na terenie Polski w historii. Mały ptak musiał pokonać ponad 5 tys. kilometrów i przemierzyć Ocean Atlantycki. Jego podróż pokazuje, jak nieprzewidywalne potrafią być ptasie wędrówki. Oto kulisy niezwykłego lotu. Junko w Polsce 4 maja 1963 roku na Półwyspie Helskim, podczas badań terenowych, ornitolodzy złapali w sieci wyjątkowo rzadkiego ptaka — samicę junko. Gatunek ten został oznaczony jako ptak lotny w nieznanym wieku. Było to pierwsze stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Junko to niewielki ptak, wielkością dorównujący powszechniej znanemu wróblowi. Aby dotrzeć do Polski, musiał przemierzyć ocean i tysiące kilometrów. Powód, dla którego przyleciał właśnie na Półwysep Helski, pozostaje zagadką. Jak podaje Birding Poland, 16 lutego 2025 roku, w naszym kraju ponownie zaobserwowano ptaka junko zwyczajnego. Tym razem we wsi Grudki w okolicach Puszczy Białowieskiej. Okaz został zauważony przez Wojciecha Stelmacha, Arkadiusza Stelmacha, Teresę Matysiak i Aleksandrę Szymańską w stadzie sikor w przydomowym ogródku. Było to dopiero drugie stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Możliwe przyczyny zabłąkania Przyczyny tego, że poszczególne gatunki ptaków trafiają w nietypowe dla siebie lokacje, mogą być różne. Jedna z hipotez mówi o utracie orientacji przestrzennej, w wyniku której ptak traci właściwy kierunek lotu. Dezorientację mogą wywoływać również warunki pogodowe (w tym: silne wiatry, burze), sztuczne światło nocne oraz zakłócenia pól magnetycznych, które ptaki wykorzystują do nawigacji. Coraz częściej zwraca się również uwagę na zmiany klimatu, które mogą modyfikować trasy ptasich wędrówek lub przesuwać zasięgi występowania różnych gatunków ptaków. Te czynniki również mogły wpłynąć na pojawienie się junko zwyczajnego w Polsce. Charakterystyka junko zwyczajnego Junko zwyczajny (Junco hyemalis) to jeden z najliczniejszych ptaków wróblowych Ameryki Północnej. Wyodrębniono co najmniej sześć geograficznie zróżnicowanych podgatunków, różniących się cechami fenotypowymi. Ptaki te zazwyczaj mają ciemnoszare lub brązowe upierzenie, charakterystyczny różowy dziób oraz białe pióra na ogonie. Ich zasięg występowania rozciąga się od Kanady po Meksyk. „Junko ciemnooki” to dosłowne tłumaczenie angielskiej nazwy dark-eyed junco. Naukowa nazwa junco pochodzi z hiszpańskiego słowa juncus, oznaczającego trzcinę. Natomiast hyemalis wywodzi się z łacińskiego hiems (zima), co nawiązuje do pory roku, w której ptaki te najczęściej spotykano. Ptak junko – środowisko naturalne i dieta Według National Audubon Society, junko zwyczajnego można spotkać zarówno na obrzeżach lasów, jak i w podmiejskich ogrodach. Jego dieta obejmuje nasiona i owady. Zimą ptaki te żerują głównie na nasionach chwastów, traw i jagodach, skacząc i biegając po ziemi w poszukiwaniu pokarmu. Ich naturalne siedliska są zbliżone do środowisk europejskich, co oznacza, że potencjalnie nie wymagają specjalnych warunków do przetrwania w Polsce. Mimo podobieństw środowiskowych, junko zwyczajny może napotkać trudności w znalezieniu partnera do rozrodu z powodu swoich terytorialnych zachowań i specyficznych potrzeb lęgowych. Przystosowanie się do polskiego klimatu również może stanowić wyzwanie — ptak będzie musiał poradzić sobie z zimowymi mrozami, wilgotnością i zmiennością pór roku. Dodatkowo zagrożenie stanowią drapieżniki, takie jak koty, ptaki drapieżne czy kuny. Ptaki te będą musiały także znaleźć odpowiednie miejsca do nocowania i żerowania oraz konkurować o zasoby pokarmowe z innymi ptakami. Historia badań i obrączkowanie ptaków W latach 60. XX wieku rozpoczęto w Polsce pierwsze programy obrączkowania ptaków w ramach Akcji Bałtyckiej — jednego z najstarszych programów badawczych w kraju. Ornitolodzy rozstawiali sieci, w które wpadały ptaki, co umożliwiało ich oznaczenie i obrączkowanie. To właśnie w ten sposób po raz pierwszy schwytano junko ciemnookiego w Polsce, choć pierwszym ptakiem zaobrączkowanym w ramach Akcji Bałtyckiej był biegus malutki. Źródła: Akcja Bałtycka, All About Birds
Ten błękitny ptaszek ma wygląd jak z baśni. Słuchanie go to jednak żadna przyjemność
Modrowronka kalifornijska to istny błękitny klejnot w świecie ptaków, ale gdy tylko otworzy dziób... czar pryska. Jej skrzek przypomina zepsuty głośnik i potrafi skutecznie zagłuszyć śpiew innych ptaków.
Spis treści: Jak wygląda modrowronka kalifornijska? Ptasie (skrzeczące) radio Życie codzienne niebieskiego ptaka Naszą planetę zamieszkuje około 11 tysięcy gatunków ptaków. Najwięcej jest ich w Ameryce Południowej. Szacuje się, że rekordową liczbę gatunków ptaków można spotkać w Kolumbii, gdzie żyje ich ponad 1900. Niewiele mniej, bo 18o0 gatunków ptaków, osiedliło się w Peru czy Brazylii. Regionami o dużej bioróżnorodności są również Afryka Środkowa oraz Azja Południowo-Wschodnia. Egzotyczne ptaki nierzadko nazywa się rajskimi. Najczęściej stoi za tym ich barwne upierzenie. Idąc tym kluczem, dla mieszkańców Polski nie tylko papugi czy kakadu uchodzą za rajskie. W końcu nad Wisłą przeważają ptaki brązowe, szare, oliwkowe i czarne. Te bardziej kolorowe – np. żołna i zimorodek – występują znacznie rzadziej i można je spotkać tylko w określonych siedliskach. Tym razem w poszukiwaniu kolorowych ptaków sięgamy wzorkiem aż za ocean, a dokładnie do Kalifornii. Jeden z najcieplejszych stanów zamieszkuje modrowronka kalifornijska. Można ją spotkać nie tylko na zachodnim wybrzeżu USA, ale również w Meksyku. Jak wygląda modrowronka kalifornijska? W języku polskim istnieje związek frazeologiczny określający osoby lekkomyślne i stroniące od pracy jako niebieskie ptaki. W świecie zwierząt ten przydomek mogłaby nosić modrowronka kalifornijska. Jej upierzenie mieni się odcieniami błękitu. Dzięki smukłej sylwetce i bystremu spojrzeniu wygląda na stworzenie pełne energii i sprytu. W przeciwieństwie do ludzkich „niebieskich ptaków”, ten skrzydlaty mieszkaniec Ameryki Północnej jest jednak bardzo zaradny i aktywny. Spędza dnie na poszukiwaniu pożywienia i pilnowaniu swojego terytorium. Wróćmy jednak na chwilę, do tego, jak wygląda modrowronka kalifornjska. To średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych. Dorosłe osobniki mierzą około 27–31 cm długości i ważą od 75 do 80 g. Od innych gatunków, jakie można spotkać w parkach, odróżnia je niebieska głowa oraz skrzydła i ogon o podobnych odcieniach upierzenia. Błękit przełamują czasem szarobrązowy grzbiet i jasnoszary spód ciała. Podgatunki różnią się odcieniami niebieskiego i wzorami upierzenia. Ptaki te preferują lasy dębowe, suche zarośla oraz mieszane lasy sosnowo-dębowe. Modrowronki kalifornijskie często odwiedzają też przydomowe karmniki. Zazwyczaj poruszają się w małych grupach. Ptasie (skrzeczące) radio Modrowronka kalifornijska jest znana nie tylko z tego, jak wygląda, ale też ze swoich charakterystycznych odgłosów. Jej chrapliwe skrzeczenie bywa kojarzone z zepsutym głośnikiem. Modrowronki używają swoich głosów na przykład, kiedy chcą przepędzić intruza. Wydają wtedy intensywne nawoływania, sygnalizując swoją obecność i chęć obrony własnego terytorium. Podczas przemieszczania się, zwłaszcza w grupie, ptaki te również utrzymują kontakt za pomocą krótkich nawoływań. To pomaga im w koordynacji lotu. Co ciekawe, modrowronki kalifornijskie reagują na widok martwego osobnika swojego gatunku. Zbierają się wokół niego i wydają alarmujące odgłosy. To zachowanie ma na celu ostrzeżenie innych ptaków przed potencjalnym zagrożeniem w okolicy. Życie codzienne błękitnego ptaka Modrowronki kalifornijskie są wszystkożerne. Ich dieta obejmuje żołędzie, nasiona słonecznika, orzechy, małe jaszczurki, owady, owoce, a nawet ptasie jaja. Występują na wysokościach do 2400 m n.p.m. Sporadycznie są też spotykane wyżej, np. w górach San Bernardino w Kalifornii. Te niebieski ptaki są gatunkiem osiadłym i terytorialnym. Często przebywają w małych grupach rodzinnych. Wykazują dużą inteligencję, typową dla krukowatych. Przejawia się ona m.in. w zdolności do zapamiętywania miejsc, gdzie ukrywają pożywienie. Modrowronki kalifornijskie chowają zdobycze i przez krótki czas pamiętają miejsce kryjówki. Modrowronki kalifornijskie są monogamiczne, a pary utrzymują się przez cały rok. Gniazdo budowane jest głównie przez samicę, a powstaje z roślinności, mchu, źdźbeł trawy, piór i sierści. Samica składa zazwyczaj od 3 do 4 jaj, jedno dziennie. Po upływie ok. 2 tygodni wykluwają się pisklęta, najczęściej wszystkie jednego dnia. Oboje rodzice karmią młode, aż te opuszczają gniazdo po 16 dniach od wyklucia. Ptaki te żyją od 9 do 19 lat. Tak duża rozpiętość w długości życia wynika z kilku czynników. Przede wszystkim ptaki żyjące na wolności są narażone na drapieżniki, choroby, zmiany klimatyczne i niedobór pożywienia, co skraca ich życie. W niewoli, gdzie te zagrożenia są minimalne, mogą żyć znacznie dłużej. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Najwyższy szczyt Ameryki Północnej to...? Są dwie poprawne odpowiedzi na to pytanie
Denali, czyli najwyższy szczyt górski w Ameryce Północnej jest znany pod dwiema nazwami. Druga to upamiętnienie jednego z prezydentów USA. Prezydent Donald Trump chce do niej wrócić zaledwie 10 lat po tym, jak obecną nazwą ustanowił Barack Obama.
Spis treści: Szczyt Denali to perła Alaski Historia sporu o górę Denali Prezydent Donald Trump chce zmiany nazwy Denali Denali to jednocześnie najwyższy szczyt górski położony i w granicach USA i całego kontynentu północnoamerykańskiego. Góra mierząca 6190 m n.p.m. leży na terenie Parku Narodowego Denali w stanie Alaska. Szczyt Denali to perła Alaski W kontekście ostatnich zmian nazw geograficznych i planów zakupu Grenlandii przez USA warto przypomnieć, że najbardziej wysunięty na północ stan również trafił w granice Stanów Zjednoczonych na drodze kupna. 30 marca 1867 r. USA kupiły Alaskę od Rosji z inicjatywy sekretarza stanu Williama Sewarda. Transakcja, początkowo uznana za zbędny wydatek, miała kluczowe znaczenie strategiczne – zwiększała terytorium kraju i otwierała dostęp do Arktyki. Rosja sprzedała Alaskę, by uniknąć jej przejęcia przez Brytyjczyków i pozyskać fundusze po wojnie krymskiej. Z czasem zakup okazał się korzystny – odkryto tam bogate złoża złota, ropy i innych surowców. Obecnie Alaska uchodzi za jedno z najpiękniejszych i najbardziej odizolowanych miejsc na świecie. Powierzchnię 1 723 337 kilometrów kw. zamieszkuje niewiele ponad 620 tys. osób, z czego większość z nich to populacja miasta Anchorage. Turystów, nie tylko z kontynentalnych stanów, ale i innych części świata do Alaski przyciąga surowa natura. Szczególną popularnością cieszy się Park Narodowy Denali, który swoją nazwę zawdzięcza najwyższej górze na kontynencie. I to właśnie nazwa szczytu Denali wróciła na nagłówki na początku tego roku. Nieprzypadkowo zbiegło się to z ponownym objęciem posady prezydenta USA przez Donalda Trumpa. Wróćmy jednak do początku sporu, który trwa już od ponad 100 lat. Kwestia ta budzi emocje zarówno na szczeblu stanowym, jak i federalnym. Historia sporu o górę Denali Góra, znana przez rdzennych mieszkańców Alaski jako Denali (co w języku Koyukon Athabaskan oznacza „Wielki”), została nazwana Mount McKinley w 1896 roku przez poszukiwacza złota Williama Dickeya. Chciał on uczcić w ten sposób Williama McKinleya, ówczesnego kandydata, a później prezydenta USA. Mimo że nazwa Mount McKinley funkcjonowała przez ponad sto lat, mieszkańcy Alaski długo zabiegali o przywrócenie tradycyjnego określenia Denali. W 1975 roku legislatura stanowa Alaski jednogłośnie uchwaliła rezolucję o zmianie nazwy, lecz sprzeciw ze strony przedstawicieli Ohio – rodzinnego stanu McKinleya – zablokował inicjatywę na szczeblu federalnym. Przez kolejne dekady toczyły się spory pomiędzy zwolennikami historycznej nazwy a tymi, którzy argumentowali, że McKinley nie miał żadnych rzeczywistych związków z Alaską. Przełom nastąpił w 2015 roku, kiedy administracja prezydenta Baracka Obamy, za pośrednictwem Departamentu Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych, podjęła jednostronną decyzję o przywróceniu nazwy Denali. Posunięcie to spotkało się z entuzjazmem mieszkańców Alaski i społeczności rdzennych Amerykanów, ale także z ostrą krytyką ze strony polityków z Ohio, w tym republikańskiego gubernatora Johna Kasicha. Zmiana była postrzegana jako krok w stronę uznania praw rdzennych ludów do ich kulturowego dziedzictwa. Prezydent Donald Trump chce zmiany nazwy Denali Gdy Donald Trump objął urząd prezydenta w 2017 roku, pojawiły się spekulacje o możliwej próbie cofnięcia decyzji Obamy. Podczas kampanii wyborczej Trump kilkukrotnie sugerował, że rozważy powrót do nazwy Mount McKinley, co wywołało burzliwe dyskusje w mediach i wśród polityków. Ostatecznie jednak jego administracja nie podjęła wówczas żadnych formalnych kroków w tym kierunku. W styczniu 2025 roku prezydent Trump postanowił jednak przywrócić nazwę Mount McKinley. Decyzja ta spotkała się z krytyką ze strony niektórych mieszkańców Alaski, w tym senatorów, którzy podkreślają znaczenie oryginalnej nazwy dla rdzennych mieszkańców regionu. Senator Lisa Murkowski wyraziła swoje niezadowolenie, stwierdzając, że „góra, która od tysięcy lat nosi nazwę Denali, musi nadal być znana pod właściwą nazwą nadaną przez Koyukon Athabascans z Alaski”. Donald Trump chce zmienić nie tylko nazwę najwyższej góry w Ameryce Północnej. Zapowiedział też, że Zatoka Meksykańska stanie się Zatoką Amerykańską. Decyzje te są częścią szerszej inicjatywy administracji prezydenta mającej na celu przywrócenie nazw geograficznych związanych z amerykańską historią i tradycją. Dotąd pomysły te spotykają się z mieszanymi reakcjami zarówno w kraju, jak i za granicą. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Park Narodowy Mesa Verde to archeologiczny skarb. Można tu podziwiać osiedla zbudowane w ścianie kanionu
Archeolodzy zlokalizowali około 600 domostw w ścianach klifów w Parku Narodowym Mesa Verde w Kolorado. Można tu podziwiać rozbudowane wioski zamieszkiwane niegdyś przez przodków ludu Pueblo.
Spis treści: Mesa Verde i lud Pueblo Odkrycie Mesa Verde Zagadkowe osady Mesa Verde – informacje praktyczne Mesa Verde po hiszpańsku oznacza „zielony stół”. Taką nazwę nadali temu płaskowyżowi Hiszpanie w XVIII wieku. Znajduje się on w południowo-zachodniej części stanu Kolorado. 29 czerwca 1906 roku teren ten został uznany za park narodowy. Wielopiętrowe domostwa wypełniają tu wnęki skalne nad doliną Montezuma. Niesamowicie zachowane domy w ścianach klifów skupiają się w kanionach, które przecinają teren, tworząc wąskie płaskowyże. Badacze zlokalizowali ponad 4800 stanowisk archeologicznych (w tym 600 domów w ścianach klifów), datowanych na okres od około 550 do 1300 r. n.e. Mesa Verde i lud Pueblo Miejsca te pokazują zmiany w życiu prekolumbijskiego ludu, niegdyś nazywanego Anasazi. Obecnie są oni bardziej precyzyjnie nazywani przodkami ludu Pueblo (Ancestral Puebloans). Współczesne plemiona Pueblo na południowym zachodzie USA uważają się za potomków tej grupy etnicznej. Około 40 osad i domów na klifach jest widocznych z dróg parkowych i punktów widokowych. Niektóre z nich są otwarte dla zwiedzających. Począwszy od około 750 r. n.e. przodkowie ludu Pueblo budowali swoje domy w pueblos, czyli wioskach. Około 1200 r. przenieśli się do wnęk w klifach. Dobrze osłonięte wioski wyglądają, jakby były poza czasem, z dala od teraźniejszości. Poszczególne budynki są ułożone tarasowo, a między nimi znajdują się owalne kivy, budowle o znaczeniu religijnym. Na terenie parku znajdują się miejsca święte zarówno dla dawnych, jak i współczesnych Indian z okolicznych plemion. Odkrycie Mesa Verde W 1888 roku dwóch kowbojów tropiących zabłąkane bydło w śnieżycy zatrzymało się na skraju kanionu o stromych ścianach. Przez padający śnieg dostrzegli ślady murów i wież na klifie po drugiej stronie kanionu. Powieściopisarka Willa Cather opisała później tę scenę: „Spadające płatki śniegu, obsypujące piñons, nadały jej szczególny rodzaj powagi. Przypominała raczej rzeźbę niż cokolwiek innego… zakonserwowaną… jak mucha w bursztynie”. Schodząc po prowizorycznej drabinie, podekscytowani kowboje eksplorowali sieć pomieszczeń w kształcie plastra miodu, którą nazwali Cliff Palace. Wewnątrz znaleźli kamienne narzędzia, ceramikę i inne artefakty. Te miejsca były niezamieszkane od około 600 lat. Zagadkowe osady Dlaczego mieszkańcy Mesa Verde opuścili swoje domy? Być może nigdy się nie dowiemy. Mieszkali w domach w ścianach klifów tylko przez ostatnie 75–100 lat osadnictwa na terenach Mesa Verde. Początkowo archeolodzy uważali, że przyczyną była wojna, a dowody zdawały się to potwierdzać. Inna teoria zakłada, że przodkowie Pueblo mogli paść ofiarą własnego sukcesu. Ich metody uprawy roli pozwoliły populacji Mesa Verde osiągnąć być może nawet 5000 osób. Osadnicy stopniowo wycinali lasy, polowali na dziką zwierzynę, a gleby stawały się coraz bardziej jałowe. Lata suszy i słabe plony mogły sprowokować konflikty we wsiach. Pod koniec XIII wieku przodkowie Pueblo opuścili płaskowyż i nigdy tam nie powrócili. Mesa Verde – informacje praktyczne Jak tam dotrzeć Lotniska: Cortez i Durango. Z Cortez jedź drogą 160 na wschód przez 13 km do wejścia do parku, a następnie podążaj krętą drogą parkową przez 24 km do Far View Visitor Center. 9 km dalej znajdują się Chapin Mesa Archaeological Museum i pomieszczenia na klifie — Spruce Tree House. Przyczepą nie można wjechać za Morefield Village. Kiedy odwiedzić Mesa Verde Park jest dostępny przez cały rok. Jednak Wetherill Mesa, Far View Visitor Center, Cliff Palace Loop, Balcony House i wiele usług nie działa zimą. Kwiaty polne kwitną od kwietnia do września. Zimą narciarstwo biegowe jest dozwolone w Morefield i na Cliff Palace Loop, jeśli pozwalają na to warunki. Plan wycieczki Podczas jednodniowej wizyty zacznij wcześnie rano. Zatrzymaj się najpierw w Far View Visitor Center, otwartym od połowy kwietnia do połowy października, aby kupić bilety. Następnie udaj się do Chapin Mesa Archaeological Museum. Potem odwiedź pobliski Spruce Tree House (bilety nie są wymagane). Stamtąd jedź drogą Cliff Palace Loop Road, potem drogą Mesa Top Loop Road. Załóż solidne buty i przygotuj się na męczącą wspinaczkę, jeśli planujesz odwiedzić miejsca na klifach. Przyda się lornetka, by lepiej widzieć kanion. Jeśli masz więcej czasu, możesz odwiedzić także mniej zatłoczone Wetherill Mesa. Warto wiedzieć Park Narodowy Mesa Verde jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To największy rezerwat archeologiczny w USA. Na jego terenie znajduje się ponad 5000 stanowisk. Źródło: National Geographic.
Park Narodowy Sekwoi. To tu rosną największe drzewa na świecie. Ile mają lat?
Park Narodowy Sekwoi to podróżnicze marzenie nie tylko miłośników dzikiej przyrody. Miejsce idealnie nadaje się na długie piesze wędrówki z widokiem na jedne z największych drzew świata. Rekordzista ma nawet swoje imię. Wiecie, gdzie dokładnie rośnie?
W tym artykule: Ile lat ma Park Narodowy Sekwoi? Park Narodowy Sekwoi słynie z tych drzew Zwiedzanie Parku Narodowego Sekwoi Park Narodowy Sekwoi: ciekawostki Jakie inne parki narodowe w USA warto odwiedzić? Park Narodowy Sekwoi to jedna z największych przyrodniczych atrakcji USA, a na pewno Kalifornii. Coraz więcej podróżników decyduje się na wyprawę do Stanów Zjednoczonych właśnie ze względu na naturę, a nie tętniące życiem miasta. Oczywiście można połączyć te dwa elementy. I tak na przykład odwiedzając Los Angeles lub San Francisco, warto zobaczyć na własne oczy Park Narodowy Sekwoi. To miejsce jest wyjątkowe z wielu powodów. Park Narodowy Sekwoi stanowi jeden z najbardziej imponujących i unikalnych parków narodowych na świecie. Znajduje się w stanie Kalifornia, na południe od Parku Narodowego Yosemite. To tu rosną jedne z najstarszych i największych drzew na Ziemi. Ile lat ma Park Narodowy Sekwoi? Obiekt został założony 25 września 1890 roku. Jest to więc drugi najstarszy park narodowy w Stanach Zjednoczonych, zaraz po Yellowstone. Celem jego utworzenia była ochrona gigantycznych sekwoi (Sequoiadendron giganteum), które są jednymi z największych drzew na świecie. Park rozciąga się na obszarze 1635 km² w południowej części pasma górskiego Sierra Nevada, a jego granice przylegają do Parku Narodowego Kings Canyon. Oba parki tworzą pewnego rodzaju wspólny kompleks turystyczny. Planując wyjazd na łono natury, warto odwiedzić jeden i drugi, zwłaszcza że bilety wstępu dają taką możliwość zwiedzającym. Park Narodowy Sekwoi słynie z tych drzew Największym i najsłynniejszym drzewem w Parku Narodowym Sekwoi jest General Sherman Tree. Jest to największe drzewo na świecie pod względem objętości – jego pień ma ponad 11 metrów średnicy u podstawy, a wysokość drzewa wynosi prawie 84 metry. Szacuje się, że wiek General Sherman Tree wynosi od 2200 do 2700 lat. General Sherman Tree rośnie w Giant Forest. To obszar w centralnej części Parku Narodowego Sekwoi, znany z największych sekwoi olbrzymich. Aby dotrzeć do General Sherman Tree, najlepiej skorzystać z Generals Highway, która łączy Giant Forest z innymi częściami Parku Narodowego Sekwoi oraz Parku Narodowego Kings Canyon. Na parkingu w Giant Forest zaczyna się łatwy do przejścia szlak spacerowy, Sherman Tree Trail, który prowadzi bezpośrednio do drzewa. Szlak ten ma około 0,8 km długości (w jedną stronę) i jest odpowiedni dla osób w każdym wieku i kondycji. Poza drzewem Generała Shermana w Lesie Olbrzymów (Giant Forest) rosną też inne znane ze swoich rozmiarów drzewa. Są to: President Tree – około 73,2 m wysokości; Abraham Tree – około 68,8 m wysokości; Grant Tree – około 66,5 m wysokości; Lincoln Tree – około 62,2 m wysokości. Zwiedzanie Parku Narodowego Sekwoi Park Narodowy Sekwoi jest dostępny dla turystów przez cały rok. Za najlepszy czas na zwiedzanie uważa się jednak wiosnę, lato i wczesną jesień. W parku znajduje się wiele szlaków turystycznych o różnym stopniu trudności, od krótkich spacerów po dłuższe, wymagające trasy prowadzące przez majestatyczne lasy sekwoi. Najpopularniejsze szlaki to Congress Trail, Moro Rock (z którego rozciąga się spektakularny widok na okolicę) oraz Tokopah Falls Trail prowadzący do malowniczych wodospadów. Warto pamiętać, że w okresie zimowym niektóre szlaki mogą być zamknięte ze względu na śnieg, a do wielu miejsc w parku można dotrzeć tylko pojazdami wyposażonymi w łańcuchy na koła. Wstęp do parku jest płatny, a opłaty można uiścić przy wejściu lub online. Ceny biletów wahają się miedzy 20 a 35 dolarów. Planując zwiedzanie, warto pamiętać, że w wybrane dni wstęp jest bezpłatny. Najbliższe takie okazje w 2024 r. to: Sobota 28 września – Narodowy Dzień Ziemi Publicznej Poniedziałek 11 listopada – Dzień Weterana Niedziela 8 grudnia – Coroczna impreza Trek to the Nation's Christmas Tree w Grant Grove Jak tam dotrzeć? Aby dostać się do Parku Narodowego Sekwoi z Polski, najwygodniejszym rozwiązaniem jest lot do jednego z głównych miast Kalifornii – Los Angeles lub San Francisco. Z obu miast można wypożyczyć samochód i w ciągu około 4-5 godzin dojechać do parku. Alternatywnie, można skorzystać z lotów krajowych do Fresno, które jest najbliżej położonym lotniskiem, a stamtąd wyruszyć do parku samochodem. Park Narodowy Sekwoi: ciekawostki Mamutowce olbrzymie w Parku Narodowym Sekwoi mają od 2000 do 3000 lat, a niektóre z nich mogą być nawet starsze. To czyni je jednymi z najstarszych żyjących organizmów na Ziemi. Park obejmuje również najwyższe szczyty w paśmie Sierra Nevada, w tym Mount Whitney, który jest najwyższym szczytem w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. Wysokość góry to 4421 m n.p.m. Oprócz sekwoi, park słynie z wyjątkowych formacji skalnych takich jak Moro Rock. W zimie w Parku Narodowym Sekwoi może spaść znaczna ilość śniegu, co powoduje, że niektóre szlaki są zamknięte. Wysokie opady śniegu są ważnym elementem ekosystemu, gdyż woda ze śniegu zasila rzeki i strumienie w lecie. Park Narodowy Sekwoi korzysta z kontrolowanych wypalań jako narzędzia zarządzania i ochrony lasów. Taki model pomaga utrzymać zdrowie ekosystemu leśnego, zmniejszając ryzyko dużych pożarów i pozwalając na naturalne odnawianie się roślinności. Park Narodowy Everglades to największy taki las na półkuli północnej. Królują tam aligatory Park Narodowy Everglades to jedyny subtropikalny park w Stanach Zjednoczonych. Spotkamy tu aligatory i węże, ale też wiele gatunków ptaków i tropikalnych zwierząt. Scenografią dla ich życia... Jakie inne parki narodowe w USA warto odwiedzić? Będąc w Stanach Zjednoczonych, warto rozważyć odwiedzenie innych spektakularnych parków narodowych. Najstarszy z nich to znany z gejzerów, gorących źródeł i różnorodności dzikiej przyrody Park Narodowy Yellowstone. Miłośników przyrody zachwycą także: Park Narodowy Grand Canyon (Wielki Kanion) – jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Ameryki Północnej. To tu znajduje się jeden z największych kanionów na świecie. Park Narodowy Zion – położony w stanie Utah, charakteryzuje się spektakularnymi kanionami i czerwonymi klifami, które zachwycają turystów z całego świata. Park Narodowy Glacier – zlokalizowany w Montanie, słynie z dzikiej przyrody, lodowców i pięknych jezior, idealny dla miłośników trekkingu. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Dolina Śmierci z nowym przerażającym rekordem. To był najgorętszy miesiąc w historii
Dolina Śmierci zawdzięcza swoją nazwę skrajnym warunkom. To jeden z najgorętszych i najbardziej suchych regionów na naszej planecie. I choć zdarzają się tam anomalie związane z wodą (jak pojawienie się jeziorka), ostatni rekord temperatury z lipca przeraża.
W tym artykule: Dolina Śmierci z nowym rekordem To był najgorętszy miesiąc Nie tylko Dolina Śmierci Dolina Śmierci jest położona w Stanach Zjednoczonych, a dokładnie w Kalifornii na wschód od gór Sierra Nevada. Słynny region jest częścią pustyni Mojave. Leży w granicach Parku Narodowego Doliny Śmierci, który rozciąga się również na stan Nevada. W ubiegłym roku o tym wyjątkowym miejscu zrobiło się głośno nie z powodu suszy i wysokich temperatur, a... niespodziewanej obecności wody. Latem potężne opady i huragan Hilary zamieniły równinę solną w ogromne tymczasowe jezioro. Gdzieniegdzie zakwitły nawet kwiaty. Obszar, w którym pojawił się akwen, jest znany jako Badwater Basin. To najniżej położony punkt w Ameryce Północnej, znajdujący się na wysokości 86 metrów poniżej poziomu morza. Woda, która czasem zbiera się w tej depresji, szybko paruje, pozostawiając po sobie warstwy soli. Dolina Śmierci z nowym rekordem Nikt chyba jednak nie spodziewał się, że nagła (ale nie pierwsza taka) zmiana krajobrazu w Dolinie Śmierci zmieni sławę tego miejsca. Pomiary temperatur z ubiegłego miesiąca nie pozostawiają złudzeń. Rozległa pustynia w Kalifornii pozostaje jednym z najgorętszych miejsc na Ziemi. Jak dowiadujemy się z oficjalnego komunikatu National Park Services, Dolina Śmierci pobiła swój własny rekord. Tegoroczny lipiec był tam najgorętszym miesiącem w historii. Z pomiarów wynika, że średnia 24-godzinna temperatura w parku wyniosła 42,5 stopni Celsjusza. Poprzedni rekord został ustalony w 2018 r. i wynosił 42,3 st. C. W lipcu średnia wysoka temperatura w Dolinie Śmierci wyniosła 49,9 st. Celsjusza. Według NPS, przez dziewięć dni temperatura wynosiła 51,7 st. C lub więcej. Tylko przez siedem dni nie osiągnęła co najmniej 48,8. Najwyższą temperaturę w zeszłym miesiącu odnotowano 7 lipca. Tego dnia termometry w stacji meteorologicznej w Furnace Creek zarejestrowały 54 stopnie Celsjusza. Średnia temperatura w Polsce rośnie. Czy to najgorętsze lato w naszym kraju? Jaka jest średnia temperatura w Polsce? Niestety coraz wyższa, podobnie jak w innych rejonach świata. Do pobicia rekordów najcieplejszych dni w historii pomiarów nadal jeszcze trochę brakuje,... To był najgorętszy miesiąc – Właśnie przeżyliśmy najgorętszy miesiąc w historii w najgorętszym miejscu na Ziemi! Sześć z dziesięciu najgorętszych lat miało miejsce w ciągu ostatniej dekady, co powinno być sygnałem ostrzegawczym – przekazał w oświadczeniu dyrektor parku Mike Reynolds. Jak dodał, biorąc pod uwagę globalny wzrost temperatur, takie pogody mogą stać się nową normą w Dolinie Śmierci. Turyści powinni mieć to na uwadze, przygotowując się do odwiedzenia gorącego parku narodowego. Aby zminimalizować ryzyko związane z ekstremalnymi temperaturami, zaleca się: Trzymać się w odległości 10 minut spacerem od klimatyzowanego pojazdu: w razie potrzeby szybko można się schłodzić i uniknąć przegrzania. Pić dużo wody. Jeść słone przekąski, aby uzupełniać elektrolity utracone przez pocenie się ciała. Ochraniać głowę przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Stosować krem z filtrem przeciwsłonecznym. Te środki ostrożności są niezbędne, aby zapewnić bezpieczeństwo i komfort podczas zwiedzania nie tylko Doliny Śmierci. Tego lata coraz więcej państw i regionów doświadcza fal upałów. Ekstremalne temperatury są przykładem zmieniających się warunków klimatycznych i wpływu globalnego ocieplenia na regiony pustynne. Dolina Śmierci jest znana ze swoich ekstremalnych warunków pogodowych, a te rekordowe temperatury podkreślają znaczenie monitorowania i rozumienia zmian klimatu. Nie tylko Dolina Śmierci Oprócz Doliny Śmierci, kilka innych miejsc na Ziemi również słynie z ekstremalnych upałów. Oto niektóre z najgorętszych miejsc na świecie: Kebili, Tunezja. Jest to jedno z najgorętszych miejsc w Afryce. W lipcu 1931 r. temperatura w Kebili osiągnęła 55 st. Celsjusza. Aziziyah, Libia. Przez wiele lat Aziziyah była uznawana za najgorętsze miejsce na Ziemi z temperaturą 58 st. Celsjusza zarejestrowaną w 1922 r. W 2012 r. rekord został jednak unieważniony przez Światową Organizację Meteorologiczną ze względu na błędy w pomiarze. Mitribah, Kuwejt. W lipcu 2016 r. zarejestrowano tam temperaturę 54 st. Celsjusza. Ahvaz, Iran. W czerwcu 2017 roku temperatura w Ahvaz wyrównała rekord z Mitribah. Źródło: National Park Services. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Park Narodowy Yosemite w USA to miejsce niezwykłe. Pokocha je każdy, kto kocha naturę i góry
Yosemite to nie tylko góry i skały. To też monumentalne sekwoje. Jednak to z górskich szlaków, skał i wodospadów Yosemite słynie najbardziej.
W tym artykule: Uroki Yosemite Szlak Czterech Mil Jak poruszać się po Yosemite Sentinel, El Capitan, Cathedral Rocks Wodospady w Yosemite Union Point i Half Dome Glacier Point Yosemite – informacje praktyczne Lonnie Kauk urodził się w samym sercu doliny Yosemite, jako potomek wodza Tanaya z plemienia Ahwahnechee, które zamieszkuje od tysięcy lat te tereny. Pierwsze miesiące noszony był na plecach w ręcznie wyplecionym przez swoją babcię koszu nosidełku. Tu chodził też do szkoły, z której jako nastolatek uciekł, bo nie akceptowano go za to, że płynęła w nim rdzenna krew. Uroki Yosemite Tu spędzał każde wakacje. Zbierał żołędzie na mąkę. Palił szałwię, by oczyścić energię, tak jak nauczyła go babka Julia Parker. Tu też rozmawiał ze skałami. – Miałem cudowne dzieciństwo. Latem bawiliśmy się w strumieniach lub pod wodospadami. Zimą jeździliśmy na nartach na przełęczy Badger. Yosemite to moje podwórko – opowiada mi, gdy rozmawiamy o Parku Narodowym Yosemite i jak doświadczyć tego miejsca w pełni. Lonnie właśnie w Yosemite zaczął jeździć na snowboardzie i stał się światowej sławy snowboardzistą. Te zdjęcia zapierają dech! Cuda natury , czyli amerykańskie parki narodowe oczami Stephena Wilkesa [GALERIA] Kilka lat temu postanowił iść w ślady swojego taty, legendarnego wspinacza Rona Kauka, i pokonywać kolejne, najtrudniejsze trasy wspinaczkowe w parku, w tym kultową Magic Line. – Można spędzić tu całe życie i ciągle odnajdywać nowe miejsca. Bez ustanku się zachwycać. W Yosemite jest wszystko, czego można pragnąć od natury. Nigdy, ale to przenigdy nie ma nudy – wyznaje. Trzymam Lonniego za słowo i postanawiam sprawdzić to sama. Szlak Czterech Mil Miejska (a może parkowa?) legenda głosi, że gdy pewna turystka zapytała Carla Sharsmitha, który przez lata pracował w parku narodowym jako ranger: „Co powinnam zrobić w Yosemite, jeżeli mam tu tylko jeden dzień?”, on odpowiedział: „Usiąść nad rzeką Merced i płakać”. Ja za to (choć nikt mnie tak naprawdę nie pytał), odpowiedziałabym: „Pójdź na Szlak Czterech Mil [Four Mile Trail]”. Dlaczego? Bo oferuje najlepsze widoki na to, co w dolinie Yosemite jest najbardziej monumentalne i najpiękniejsze. Obłędnie pachnie żółtą sosną i cedrem. I daje niezły wycisk – a czy nie o to w chodzeniu po górach tak naprawdę chodzi? Od razu ostrzegam, że szlak ten cztery mile ma jedynie w nazwie, bo tak naprawdę jest sporo dłuższy. Trzeba się przygotować, że w jedną stronę to prawie 8 km wspinaczki (ok. 5 mil), podczas której pokonuje się ok. 1 tys. m przewyższenia. A o ile nie ma się podwózki na górze, to trzeba przejść go w dwie strony, żeby wrócić do doliny Yosemite. Jak poruszać się po Yosemite Do Yosemite przyjechałam na początku września. Tłumy turystów już odjechały, choć ciągle jest tłoczno, co widać po zaparkowanych przy ulicy samochodach. Co roku przyjeżdża tu ok. 4 mln odwiedzających. Dolina w sezonie, czyli od maja do początku września, regularnie stoi w korkach. Za to doświadczenie nauczyło mnie, że wystarczy się oddalić 10 min od drogi, by samemu móc obcować z naturą. Większość z tych odwiedzających podziwia Yosemite przez szybę samochodu, sporadycznie zatrzymuje się tylko, by cyknąć zdjęcie lub dwa. Mimo wszystko wyruszyłam wcześnie rano, żeby być pewną, że szlak będę miała prawie dla siebie. I że na podejściu będę iść jak najdłużej w cieniu. Słońce w Kalifornii bardzo rzadko zawodzi, a cień jest tu zawsze w cenie. Sentinel, El Capitan, Cathedral Rocks Szlak Czterech Mil zaczyna się przy monumentalnej skale Sentinel, a potem wije się niemiłosiernie w górę. Na szczęście niemal na każdym zakręcie widoki dają powody, by się zatrzymać i uwiecznić na fotografii lub w swojej głowie. A przy okazji odsapnąć i pozachwycać się monumentalną przyrodą wokół. Dość szybko przed oczami pojawia się kultowa ściana El Capitan, którą widziałam tyle razy, a i tak nie pozwala oderwać od siebie oczu. To na niej w 2017 r. Alex Honnold ustanowił rekord wspinaczki free solo. Bez uprzęży i używania żadnych środków bezpieczeństwa wspiął się na sam szczyt pionowej ściany z granitu, która ma ponad 900 m wysokości. Przez lornetkę dostrzegam małe kropki na skale – to wiszące namioty wspinaczy, którym pokonanie drogi na szczyt El Cap, jak się o nim mówi, zajmuje kilka dni i muszą biwakować w nocy na skale. Super-wulkan pod Yellowstone jest wciąż aktywny i pełen magmy Około 10.000 obiektów geotermalnych w Yellowstone wskazuje na tajemniczy, bardzo gorący punkt pod skorupą ziemską. Przypominam sobie też, co o tej formacji skalnej mówił mi Lonnie Kauk. – El Capitan to mój kolejny projekt. Zawsze, zanim zaczynam wspinaczkę na tej ścianie, ale też na wszystkich innych w Yosemite, dziękuję skałom i staram się łączyć z duchami tego miejsca. Wyrazić wdzięczność za to, że mogę tu być. Dzięki temu przebywanie w Yosemite to także duchowa wyprawa. Kilka minut później po drugiej stronie doliny zauważam Cathedral Rocks. Znam je dobrze z fotografii Carletona Watkinsa z 1861 r. Zrobił ją lata przed tym, jak po dolinie chodził słynny fotograf Ansel Adams, a po nim setki innych adeptów fotografii. Jednak zdjęcia Watkinsa miały szczególną rolę, bo to między innymi one przyczyniły się do ogłoszenia miejsca, które znamy dziś jako Yosemite, terenem chronionym przez Abrahama Lincolna. To było pierwsze rozporządzenie w kierunku ochrony dużych terenów dzikiej przyrody w Stanach Zjednoczonych. I w konsekwencji doprowadziło do ustanowienia tu Parku Narodowego Yosemite przez Theodore’a Roosevelta 1 października 1890 r. Wodospady w Yosemite Po godzinie drogi oddycham dość ciężko. Chwilami przeklinam pomysł wdrapywania się na górę tylko po to, by za chwilę znów wyciągać aparat fotograficzny i jak jakiś maniak uwieczniać widoki, które przecież już tyle razy były uwieczniane przez najlepszych fotografów świata. Nie skłamię, jeżeli powiem, że jestem w posiadaniu kilkuset zdjęć El Capitana i kilkudziesięciu lokalnych wodospadów, które nagle pojawiają się przede mną na szlaku. Wśród nich – Yosemite, najwyższy wodospad w Ameryce Północnej, który spada z wysokości 740 m (tak naprawdę to trzy wodospady połączone w jeden). Niestety, o tej porze roku widać jedynie cienką smugę wody. Smutne przypomnienie zmian klimatycznych, a w konsekwencji suszy, jaka panuje w Kalifornii od kilku lat i powoduje między innymi rekordowe pożary, także na terenach parku. Wodospady w Yosemite prezentują się w całej okazałości w maju, gdy stopnieją już śniegi i w strumieniach jest najwięcej wody. Wtedy najpiękniej wygląda Bridalveil Fall, który jest jednym z najpopularniejszych wodospadów w parku, ukochanym przez turystów. Można do niego dojść, ale też świetnie go widać z kultowego Tunnel View. Czyli miejsca widokowego, które ukazuje się kierowcom i pasażerom zaraz po wyjechaniu z tunelu Wawona na drodze numer 41. Jedynie do wodospadu Horsetail na El Capitanie warto przyjechać wcześniej. Co roku na koniec lutego (najczęściej między 17 a 19 lutego) jest bohaterem niezwykłego spektaklu, który ściąga setki fotografów i miłośników natury. Chodzi mi o firefall – wodospad w ogniu. Zjawisko to występuje tylko przez mniej więcej 10 minut. Gdy słońce zachodzi pod odpowiednim kątem i odbija promienie słoneczne od wodospadu, woda spadająca z El Capitana nabiera czerwono-pomarańczowego koloru i wydaje się, jakby płonęła. Union Point i Half Dome Po prawie dwóch godzinach ciągłej wspinaczki myślę, że już nic mnie bardziej nie zaskoczy, bo to, co najpiękniejsze w dolinie Yosemite, mam na wyciągnięcie ręki. Decyduję się jednak na dołożenie sobie kilkuset kroków i zobaczenie, co czeka na mnie na Union Point, do którego odbija się z głównego szlaku. I szybko się orientuję, że było warto, bo przed oczami pokazuje mi się słynna ucięta skała Half Dome, królowa skał w Yosemite. Po raz kolejny ją widzę i obiecuję sobie, że pewnego dnia stanę na jej szczycie. Do lat 70. szczyt ten uznawany był za absolutnie niemożliwy do zdobycia. Gdy w 1957 r. Royal Robbins, Mike Sherrick i Jerry Gallwas pokonali północną ścianę Half Dome, dokonanie uznane zostało za najtrudniejsze przejście wspinaczkowe w Stanach Zjednoczonych. Dziś prowadzą na niego nie tylko drogi wspinaczkowe, ale i szlak dostępny dla wszystkich górskich amatorów (którzy mają odpowiednio dobrą kondycję i nie boją się wysokości). Glacier Point Na razie muszę się nasycić jedynie widokiem Half Dome, czyli w wolnym tłumaczeniu „uciętej na pół kopuły”. I ruszać w stronę końca szlaku. Szlak Czterech Mili dochodzi do punktu widokowego Glacier Point. Można do niego dojść (tak jak ja), zimą dobiec na biegówkach (ok. 16 km biegu ze stacji narciarskiej na przełęczy Badger) lub dojechać samochodem. Droga jest otwarta od końca maja do października. Road trip po Stanach w 80 dni Od dawna marzysz o tym, by polecieć do USA, wynająć samochód i przejechać nim przez wszystkie stany? Biura podróży mają taką ofertę: start 9 maja w Miami, finisz pod koniec lipca w Seattle Ja docieram na własnych nogach do Glacier Point wyczerpana i przeszczęśliwa. Zamiast robić setne zdjęcie, napełniam butelkę z wodą i padam na pobliskim kamieniu. Dziękuję skałom i górom, że dały mi taki zastrzyk endorfin. Nie denerwuje mnie nawet tłum turystów, którzy widoki te mają jak na dłoni bez najmniejszego wysiłku. Bo przecież luksusem jest mieć te widoki dla siebie na szlaku. Poczuć fakturę skały. Zaciągnąć się zapachem cedru i zachwycać się godzina po godzinie, gdy szlak odkrywa coraz to inne perły Yosemite. Ten szlak jest idealny, by zrozumieć, co miał na myśli John Muir, przyrodnik i pisarz, który rozsławił Park Narodowy Yosemite. Pisał: „The mountains are calling so I must go” – „Góry wołają. Więc muszę iść”. I co tłumaczył mi Lonnie Kauk: – Skały żyją. Żeby to zrozumieć, trzeba z nimi wejść w bliski kontakt. Gdy to ci się uda, już nigdy kontakt z naturą nie będzie taki sam. Zawsze będzie głębszy i pełniejszy. Zawsze dostaniesz od niej więcej energii, niż sama z siebie dałaś. Yosemite – informacje praktyczne Dojazd Samolotem z przesiadką do San Francisco, cena biletu od 2,5 tys. zł w dwie strony. Wiza i waluta Wiza turystyczna nie jest wymagana. Niezbędna jest rejestracja podróży w Elektronicznym Systemie Autoryzacji Podróży (ESTA). Walutą jest dolar amerykański. Transport Do Parku Narodowego Yosemite najlepiej dojechać samochodem. Jest położony 3 godz. od lotniska w San Francisco. Po samym parku można się przemieszczać parkowymi autobusami, które zatrzymują się w najciekawszych miejscach. Z Glacier Point do doliny można się dostać takim busem, by nie trzeba było wracać na piechotę. Noclegi W Yosemite znajduje się 13 kempingów. Latem we wszystkich konieczne są rezerwacje. Działa też Curry Village, gdzie można wynająć domki lub namioty.
Fenomen w Dolinie Śmierci: od pół roku utrzymuje się tam jezioro. Dlaczego jeszcze nie zniknęło?
W pobliżu najgorętszego miejsca na Ziemi w lecie zeszłego roku utworzyło się jezioro. Nikt nie spodziewał się, że przetrwa dłużej niż miesiąc–dwa. Jednak pół roku później jezioro nadal istnieje. I raczej nie wyparuje w najbliższym czasie.
W tym artykule: Tymczasowe jezioro na pustyni Ile przetrwa jezioro w Dolinie Śmierci? Rzeka atmosferyczna ratuje jezioro Jakie miejsce jest najgorętsze na Ziemi? Kilkanaście kilometrów na południe od Furnace Creek – najgorętszego miejsca na Ziemi – powstało jezioro. Znajduje się w samym sercu Badwater Basin. To płaska i sucha depresja, położona koło wschodniej granicy Parku Narodowego Doliny Śmierci. Badwater Basin to najniżej położony obszar w całej Ameryce Północnej. Znajduje się 86 m poniżej poziomu morza. Płaską i pustą jałową ziemię pokrywa skrystalizowana sól. Niekiedy pojawia się tam niewielki akwen wodny, zasilany przez wybijające na powierzchnię podziemne źródło. Jednak tamtejsza woda, silnie zasolona, nie nadaje się do picia. Stąd nazwa Badwater, czyli „Zła Woda”. Tymczasowe jezioro na pustyni Dla hydrologów Badwater Basin to zlewnia. Czyli obszar, z którego wody spływają do jeziora, rzeki albo innego zbiornika. W przypadku Doliny Śmierci do Badwater spływają wody deszczowe przyniesione przez burze i huragany. Wówczas w tym miejscu tworzy się jezioro słodkiej wody. Zawsze jest to zdarzenie rzadkie i wyjątkowe. Nie trwa też długo. W sierpniu 2023 roku nad Dolinę Śmierci nadciągnął huragan. Przez dobę dolina zalewana była wodą. W Furnace Creek spadło rekordowe 5,6 cm deszczu (poprzedni rekord dla tego miejsca, z 2022 r., wynosił 4,3 cm). To ogromna ilość: średnio w parku spada 5,1 cm wody w ciągu całego roku. Niekiedy zaś – jak w latach 1929 i 1953 – w ciągu dwunastu miesięcy nie ma tam nawet jednej kropli deszczu. Nic dziwnego, że po huraganie w Badwater Basin utworzyło się jezioro. Miało ponad 11 km długości i ponad 6 km szerokości. Głębokość wynosiła nieco ponad pół metra. Było to największe jezioro, jakie powstało w Dolinie Śmierci od ponad 20 lat. Ile przetrwa jezioro w Dolinie Śmierci? Wszyscy zastanawiali się – jak długo będzie istnieć? Tymczasowe jeziora w Badwater Basin znikają zazwyczaj po kilku tygodniach. Tyle potrzeba, by w temperaturze kilkudziesięciu stopni Celsjusza cała woda wyparowała. I faktycznie, jezioro z sierpnia zaczęło stopniowo się zmniejszać. W zimie jego rozmiary skurczyły się o połowę, a głębokość spadła do kilkunastu centymetrów. – Większość z nas sądziła, że jezioro zniknie do października – mówi Abby Wines, strażniczka parku, w oświadczeniu prasowym. – Jesteśmy zszokowani, że po sześciu miesiącach ono nadal istnieje. Rzeka atmosferyczna ratuje jezioro Jak do tego doszło? Jezioro uratowała rzeka atmosferyczna, która na początku lutego pojawiła się nad Doliną Śmierci. Rzeka atmosferyczna to długi na tysiące kilometrów korytarz powietrzny, którym przepływa para wodna. Dolinie Śmierci przyniosła kolejne opady. 3,8 cm deszczu zasiliło jezioro, które niemal wróciło do swojego pierwotnego kształtu. Najciekawsze pytanie brzmi: ile jeszcze ten akwen będzie istniał? Nie wiadomo. Jak ustalił portal Live Science, park narodowy zazwyczaj nie rejestruje informacji o tymczasowych jeziorach. Pewne jest tylko, że zbiornik podobnej wielkości pojawił się w Badwater Basin w 2005 roku. Wówczas jednak istniał tylko kilka tygodni. Długość „życia” obecnego jeziora jest więc zastanawiającą anomalią. Jakie miejsce jest najgorętsze na Ziemi? Dolina Śmierci to fragment pustyni Mojave w stanie Kalifornia. 10 lipca 1913 r. zmierzono w niej rekordowo wysoką temperaturę powietrza. Na ranczu w okolicy zwanej Furnace Creek było wówczas 56,7 st. C. To kilkanaście stopni więcej niż średnia temperatura Doliny Śmierci, wynosząca 45 st. C. Wynik był później podważany. Jednak Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) do dziś uznaje go za rekord. Tym samym Furnace Creek formalnie został uznany za najgorętsze miejsce na Ziemi. Istnienie niedaleko niego dużego jeziora jest fenomenem. Nie jedynym. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy w Dolinie Śmierci spadło aż 12 cm deszczu. Czyli ponad dwa razy więcej niż wynosi roczna średnia. Ponadto rzeka atmosferyczna – ta sama, która zasiliła jezioro – przyniosła również opady śniegu na najwyższych szczytach w dolinie. Źródła: Death Valley National Park, Live Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Nazywane jest Drzewem Życia. Dlaczego? Zobacz, gdzie rośnie jeden z najsłynniejszych świerków świata
To drzewo bardzo rzadko pojawia się w przewodnikach, a ludzie dowiadują się o nim głównie dzięki zdjęciom publikowanym w internecie. Jednak Drzewo Życia – czyli świerk sitkajski ze stanu Waszyngton – stało się symbolem siły i wytrzymałości. A także jedną z atrakcji turystycznych półwyspu Olympic.
W tym artykule: Najwytrzymalsze drzewo świata Ile lat ma Drzewo Życia? Erozja gleby spowodowana przez człowieka Dziedzictwo kulturowe półwyspu Olympic Świerki sitkajskie to popularne drzewa rosnące w Ameryce Północnej. Można je spotkać na całym zachodnim wybrzeżu, od Alaski aż po Kalifornię. Rosną bardzo szybko: w ciągu roku mogą powiększyć się nawet o metr. Są wąskie i bardzo wysokie, osiągając 60–80 metrów. To wszystko jest prawdą dla przeciętnego świerka sitkajskiego. Jednak w stanie Waszyngton, na półwyspie Olympic, rośnie zupełnie wyjątkowy przedstawiciel tego gatunku. To drzewo rozwija się w okolicy zwanej Kalaloch, niedaleko Kalaloch Creek. Ma przydomek „Drzewo Życia” (ang. Tree of Life). Dlaczego? Najwytrzymalsze drzewo świata Odpowiedź na to pytanie przynoszą zdjęcia Drzewa Życia robione przez licznych odwiedzających. Do tego świerka bardzo łatwo dotrzeć. Rośnie przy samej plaży, do której prowadzą schody z pobliskiego obozowiska Olympic National Park’s Kalaloch Campground. Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji To naprawdę robi wrażenie. Przy tym okazie nasz Cis Henrykowski (mający około 1400 lat) to młokos. Jak odkryto najstarsze drzewo? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/oto-najstarsze-drzewo-na-swiecie-ma-9-5-tysiaca-lat-i-rosnie-w-szwecji-fot-karl-brodowsky-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-01edb9d.jpeg" width="900" height="700" alt="Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji (fot. Karl Brodowsky, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" title="Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji (fot. Karl Brodowsky, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" /> Kiedy ktoś nimi zejdzie, od Drzewa Życia dzieli go już tylko pięćdziesiąt metrów. Idąc plażą i omijając zwalone pnie drzew, szybko natrafia się na niezwykły widok. Jest nim świerk sitkajski, który wygląda, jakby wisiał w powietrzu. Drzewo rośnie dokładnie nad niedużym kanionem. Jego korzenie czepiają się ziemi po obu stronach rozciągającej się pod nim pustki. Sprawia to, że świerk wygląda, jakby dosłownie walczył o przetrwanie. Ile lat ma Drzewo Życia? Widziane z plaży Drzewo Życia wydaje się majestatyczne. W przeciwieństwie do innych przedstawicieli swojego gatunku nie jest wysokie, tylko szerokie i rozłożyste. Jego korona jest nieco przechylona w jedną stronę. Ma pień niski, zaś plątanina korzeni wygląda, jakby dosłownie przed sekundą przestała się poruszać. Odsłonięte korzenie przypominają macki ośmiornicy badające otoczenie. Świerki sitkajskie znane są z małych wymagań, jeśli chodzi o warunki, gdzie rosną. Nie potrzebują żyznych gleb, by się rozwijać. Są długowieczne – mogą żyć nawet 700–800 lat. Drzewu Życia daleko do tego wyniku. Jak można przeczytać na stronie seattlemet.com, ma 100 albo 150 lat. Erozja gleby spowodowana przez człowieka Kiedy Drzewo Życia wykiełkowało – pewnie pod koniec XIX albo na początku XX wieku – była to zwykła sadzonka świerka rosnąca na klifie. Przez kilka dziesięcioleci drzewo rosło jak każdy inny świerk, nie zwracając na siebie zbytniej uwagi. Sytuacja zmieniała się w latach 60., kiedy okolica została przekształcona przez człowieka. Teren przystosowano wówczas pod budowę obozowiska. Przy okazji powstał przepust, który miał odprowadzać wodę na plażę. Woda, płynąc, zaczęła rzeźbić kanion, który wypadał dokładnie pod drzewem. Z czasem luka w klifie zaczęła się powiększać, a drzewo – walczyć o życie. W tej chwili już tylko około jedna trzecia jego korzeni czepia się gruntu. Największe drzewo na świecie przerasta Big Bena. Ale do rekordu wszech czasów trochę mu brakuje Gdzie rośnie największe drzewo na świecie i ile ma metrów? Obecny rekordzista przekracza 100 m wysokości i jest wyższy niż londyński Big Ben czy słynna Statua Wolności w Nowym Jorku. Czy Drzewo Życia jest skazane na upadek? Niestety, najprawdopodobniej tak. Pracownicy parku narodowego zdecydowali, że nie będą go w żaden sposób podpierać ani podsypywać pod nie ziemi. – Pozwolimy, by natura zrobiła swoje – powiedziała Janet Coles z Parku Narodowego Olympic cytowana przez seattlemet.com Dziedzictwo kulturowe półwyspu Olympic Drzewo Życia rośnie w okolicy Kalaloch. To słowo, pochodzące z języka rdzennego ludu Quinault, oznacza „miejsce, gdzie dobrze jest wyjść na brzeg”. Długie piaszczyste wybrzeża prowadzą do deszczowych lasów. Kilkadziesiąt kilometrów w głąb lądu, w Parku Narodowym Olympic wznoszą się szczyty mające 2,5 tys. metrów. Okolicę, poza Quinault, zamieszkiwali również rdzenni Amerykanie Quileute, Hoh i Makah. Plemiona te polowały na łososie i budowały kanu z cedru. Korę ze świerków sitkajskich wykorzystywały natomiast do tworzenia naczyń na wodę. Źródła: Yahoo!Life, Seattle Met. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com