National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-01T09:45:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
items: Chilli coraz mniej pikantne. Naukowcy opracowali przyprawę, która neutralizuje ostry smak
items: Glutaminian wraca do łask. Ale czy naprawdę kiedykolwiek trzeba było się go bać?
items: Tę potrawę znano tu już od 2000 lat. Naukowcy odnaleźli dowody na istnienie starożytnego curry
items: W tym wietnamskim parku narodowym od lat uprawia się kardamon. Tak wyglądają jego zbiory
items: Te kraje słyną z przypraw: czym pachnie Indonezja, z czego słynie Wietnam, gdzie znaleźć najlepsze oregano?
items: Czarny, czerwony, biały, zielony... Dlaczego pieprz ma tyle kolorów?
items: Kurkumą i pieprzem, czyli o tym jak leczyć przyprawami
items: Zdrowa kuchnia była ważna już w średniowieczu
items: Przyprawy cenniejsze niż złoto

104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
type: item
date: 2026-02-01T09:44:32.000Z
creator: Matt Stirn
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: azja
subject: przyprawy
subject: rolnictwo
subject: szafran
subject: zmiany klimatyczne
description: Szafran z Kaszmiru, najdroższa przyprawa świata, może zniknąć na zawsze. Rolnicy w Pampore, miejscu od wieków słynącym z jego uprawy, przeżywają dramat po rekordowo niskich zbiorach. Klimat się zmienia, a z nim cała historia i przyszłość kaszmirskiego szafranu.
encoded: Spis treści: Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn Z jakiego powodu kaszmirski szafran uznawany jest za najlepszy na świecie? Dlaczego zbiór szafranu wymaga zaangażowania całej wioski? Jak zmiany klimatu dewastują kaszmirskie pola szafranu? Czy technologia uratuje szafran? Kaszmir balansuje między innowacją a tradycją Szafran to więcej niż przyprawa – to dusza Kaszmiru Po jednym z najgorszych sezonów zbiorów w historii rolnicy z Doliny Kaszmiru coraz głośniej wyrażają obawy o przyszłość swojego najcenniejszego skarbu – szafranu. Tylko przez trzy dni w roku tysiące fioletowych kwiatów zakwitają jesienią, ukazując ukryte wewnątrz ciemnoczerwone nitki – znamiona słupka kwiatu krokusa. Po zerwaniu i wysuszeniu przekształcają się one w najdroższą przyprawę świata, cenioną zarówno za intensywny smak, jak i właściwości lecznicze. Tysiące rolników każdego roku wracały na należące do rodzin poletka, by w listopadzie zrywać delikatne kwiaty krokusa. Tradycyjnie zbiory trwały od świtu do zmierzchu i kończyły się dopiero, gdy słońce znikało za zachodnimi górami, w stronę granicy z Pakistanem. Jednak w czasie wyjątkowo suchego sezonu ostatniej jesieni, który przypadł na przełom października i listopada, dzienne zbiory ograniczyły się do zaledwie kilku godzin. Dla wielu mieszkańców był to najgorszy sezon zbiorów, jaki są w stanie sobie przypomnieć. Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn W latach 2024 i 2025 produkcja szafranu w Kaszmirze osiągnęła rekordowo niski poziom. W ciągu dwóch dekad jego uprawy w regionie zmniejszyły się aż o 68%. Lokalni rolnicy i eksperci wskazują, że główną przyczyną są zmieniające się opady i temperatury w zachodnich Himalajach. Przyszłość kaszmirskiego szafranu staje się coraz bardziej niepewna, dlatego wielu producentów stara się łączyć tradycyjne metody z nowoczesną wiedzą, by ratować uprawy. Pampore, miejscowość położona w administrowanej przez Indie części Kaszmiru, znaj…

2026-01-21-125006-The-uncertain-future-of-the-worlds-most-expensive-spice--National-Geographic-i-8356bf3.png
width: 1329
height: 884

Chilli coraz mniej pikantne. Naukowcy opracowali przyprawę, która neutralizuje ostry smak
type: item
date: 2025-08-05T12:25:58.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: przyprawy
description: Jalapeño, habanero, Carolina Reaper – niektórzy uwielbiają papryczki chilli, a inni na samą myśl sięgają po mleko czy kefir. Dzięki pracy naukowców już niedługo będzie można się cieszyć ich smakiem bez wylanych łez i zgrzytania zębów. W Ohio powstała antyprzyprawa, która ma walczyć z ostrością.
encoded: Spis treści: Pomiar ostrości papryczek chilli Czy da się „wyłączyć” ostrość? Papryczki chilli bez łez Jaka jest najostrzejsza papryczka chilli? Niedawne badania przeprowadzone na Uniwersytecie Stanowym Ohio dotyczące papryczek chilli pozwoliły naukowcom zidentyfikować substancje tłumiące ich ostrość. To początek do powstania „antyprzyprawy”, dzięki której możliwe stanie się tłumienie pikantności dań. Pomiar ostrości papryczek chilli Wszyscy amatorzy ostrych przypraw znają zapewne skalę Scoville’a. Znają ją też często Ci, którzy trzymają się na bezpieczny dystans od wszystkiego tego, co pikantne! Została ona opracowana w 1912 roku i – lekko przemodelowana – do dziś pomaga w ocenie ostrości potraw za pomocą jednostek SHU (Scoville Heat Units). Skala opiera się na zawartości dwóch związków chemicznych: kapsaicyny i dihydrokapsaicyny. Naukowcy z Ohio przebadali 10 odmian papryczek chilli, a następnie wytworzyli z nich suchy proszek o jednolitej, określonej przez skalę zawartości kapsaicynoidów. Takie próbki – rozcieńczone w soku pomidorowym – podali grupie badawczej, której zadaniem była ocena ich ostrości. – wszystkie mają tę samą bazę i wszystkie są znormalizowane, więc powinny być podobnie postrzegane, ale tak nie było – komentował wyniki autor badania Devin Peterson, profesor nauk o żywności i technologii z Uniwersytetu w Ohio – To dość wyraźny sygnał, że na odbiór ostrości miały wpływ inne czynniki. Czy da się „wyłączyć” ostrość? Uzyskane wyniki pozwoliły badaczom na stworzenie modeli statystycznych i, wspierając się bibliotekami substancji chemicznych, wytypowanie pięciu związków, które mogłyby potencjalnie obniżać postrzeganie ostrości papryczek. Kolejne testy, wykorzystujące między innymi metodę spektronomii masowej o wysokiej rozdzielczości czy magnetycznego rezonansu jądrowego pozwoliły ostatecznie zawęzić do grono do trzech „tłumików” ostrości: kapsianozydu I, rozeozydu oraz gingerglikolipidu A. Papryczki chilli bez łez Wytypowanie tych związków może zrewoluc…

GettyImages-1439792479-2a5bca9.jpg
width: 6002
height: 4001

Glutaminian wraca do łask. Ale czy naprawdę kiedykolwiek trzeba było się go bać?
type: item
date: 2025-06-28T07:57:52.000Z
creator: Clarissa Wei
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: przyprawy
subject: żywność
description: Glutaminian przez lata miał złą opinię, wiązaną z mitycznym „syndromem chińskiej restauracji”. Dziś jednak wraca do kuchni – nie tylko tej domowej.
encoded: Spis treści: Czym jest MSG? Od cudownego proszku do kozła ofiarnego Obalanie mitów naukowych MSG a odkrycie umami Odkrywanie smaku MSG na nowo Reputacja glutaminianu sodu (MSG) poprawia się od lat. Kiedyś obwiniano go o wątpliwe problemy zdrowotne, takie jak bóle głowy, drętwienie i bóle w klatce piersiowej. Dziś składnik ten pojawia się w koktajlach, ciastkach, a nawet w kuchniach influencerów. Nie dzieje się to jednak bez kontekstu. Firma Ajinomoto – największy na świecie producent MSG – odegrała cichą, ale konsekwentną rolę w zmianie postrzegania tego dodatku. Również fala azjatyckich amerykańskich szefów kuchni i twórców treści, w tym David Chang w wystąpieniu TED z 2012 roku, aktywnie budowała dobre imię glutaminianu, przeciwstawiając się dekadom ksenofobii i dezinformacji. Czym jest MSG? MSG, czyli glutaminian sodu, po raz pierwszy został wyizolowany z kombu (wodorostów) w 1908 roku przez japońskiego chemika Kikunae Ikedę. Szybko uznano to za naukowe odkrycie – krystaliczną postać smaku umami. Rok później Ikeda pomógł założyć firmę Ajinomoto, która rozpoczęła produkcję i dystrybucję przyprawy. Popularność MSG szybko wzrosła w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Restauracje stawiały go na stołach, a reklamy przedstawiały jako wyrafinowany, odżywczy i niezbędny składnik nowoczesnej kuchni. W USA glutaminian zyskał popularność po II wojnie światowej, gdy amerykańscy żołnierze wracający z Japonii zauważyli, że tamtejsze racje smakowały lepiej niż ich własne — częściowo dzięki obecności MSG. Przyprawa trafiła do amerykańskich kuchni w późnych latach 40. Od cudownego proszku do kozła ofiarnego W latach 50. glutaminian był standardem w kuchniach przemysłowych i gotowych produktach spożywczych – od zup w puszkach po mrożone dania. Następnie nadeszła fala krytyki. W 1968 roku amerykański lekarz chińskiego pochodzenia, Robert Ho Man Kwok, napisał list do „New England Journal of Medicine”, opisując objawy (drętwienie, osłabienie, kołatanie serca) po jedzeniu w chińs…

MSG-af27fc0.jpg
width: 6000
height: 4000

Tę potrawę znano tu już od 2000 lat. Naukowcy odnaleźli dowody na istnienie starożytnego curry
type: item
date: 2023-07-24T14:06:21.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: indie
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: odkrycia
subject: przyprawy
subject: Społeczeństwo
subject: wietnam
description: Najnowsze badania wykazały, że curry było już znane nawet 2000 lat temu w Azji Południowo-Wschodniej. Naukowcy odnaleźli dowody na starożytny handel przyprawami.
encoded: W tym artykule: Dowód na starożytne curry sprzed 2000 lat Globalny handel przyprawami Kuchnia, która łączy ludzi Międzynarodowy zespół naukowców prowadził wykopaliska archeologiczne na stanowisku Óc Eo w południowym Wietnamie. Badacze odnaleźli tam szczątki i pozostałości przypraw, które sugerują globalny handel ziołami w Azji Południowo-Wschodniej sprzed 2000 lat. Co więcej, uczeni sugerują, że ich analiza wykazała, że przyprawy zostały przetworzone w taki sposób, aby stworzyć z nich mieszankę curry. Dowód na starożytne curry sprzed 2000 lat Naukowcy opublikowali swoje odkrycie na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Autorzy podkreślają, że ich znalezisko stanowi najwcześniejszy dowód na istnienie tej aromatycznej indyjskiej potrawy, który odnaleziono poza samymi Indiami. – Analiza mikrocząsteczek roślinnych odzyskanych z powierzchni 12 kamiennych narzędzi szlifierskich z Óc Eo, które wykorzystywano głównie do mielenia żywności, pozwoliła zidentyfikować przyprawy kulinarne. W tym kurkumę, imbir, galangal, goździki, gałkę muszkatołową i cynamon. Przyprawy te są niezbędnymi składnikami używanymi obecnie do przyrządzania curry w Azji Południowej – czytamy w artykule. Naukowcy sugerują, że południowoazjatyccy migranci lub podróżnicy z Indii przywieźli tę tradycję kulinarną do Azji Południowo-Wschodniej w okresie wczesnych kontaktów handlowych przez Ocean Indyjski. Tym bardziej, że przyprawy znalezione na stanowisku w Wietnamie nie występowały naturalnie w tym regionie. Globalny handel przyprawami – Globalny handel przyprawami odegrał istotną rolę w historii świata. Jednak ze względu na słabe warunki przetrwania, archeobotaniczne pozostałości przypraw były do tej pory ograniczone w kontekstach archeologicznych – przyznają badacze. Stanowisko archeologiczne Óc Eo na południu Wietnamu w przeszłości było ważnym ośrodkiem państwa Funan. To jedno z najstarszych państw Azji Południowo-Wschodniej. Najwcześniejsza wzmianka o nim pochodzi z II wieku n.e. Uważa się, że…

curry-7be081e.jpg
width: 2091
height: 1434

W tym wietnamskim parku narodowym od lat uprawia się kardamon. Tak wyglądają jego zbiory
type: item
date: 2020-10-19T07:18:46.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Lifestyle
subject: praca
subject: przyprawy
subject: wietnam
description: Coraz więcej podróżników odwiedza Park Narodowy Hoang Lien znajdujący się blisko granicy z Chinami. Wśród tamtejszych lasów rosną plantacje czarnego kardamonu, thao qua, kluczowego składnika zupy pho i innych wietnamskich potraw. Dlaczego kardamon uprawiany jest w parku? Do czego go dodajemy i czy jego uprawa jest dobrym źródłem dochodu?
encoded: Gdzie uprawia się kardamon? Staliśmy wraz z Lang w dolinie, gdy nagle znikąd pojawił się człowiek z wiatrówką w dłoni. Zapowiada się interesująco, pomyślałem. – Cześć. Zgubiliśmy się – powiedziała Lang. Miała na sobie ręcznie tkaną tradycyjną bluzkę, spodnie i gumowce. – Widziałeś może moich krewnych? Siedmiu mężczyzn i dwie kobiety? Aby dotrzeć w to miejsce, spędziliśmy dzień, pokonując na motorach wyboistą górską przełęcz, brodząc w wodzie po kolana, pnąc się pod górę krętymi ścieżkami i schodząc z drogi jadowitemu wężowi. Byliśmy już blisko celu – czarnego lasu kardamonowego porastającego wzgórze nieopodal, ale nie mogliśmy namierzyć prowadzącej tam ścieżki ukrytej pośród zarośli i dzikich kwiatów. Mąż Lang, Duong, odbił z drogi, aby poszukać dojścia. Jak się okazało, Lang i myśliwy pochodzili z tej samej wioski leżącej nieopodal Parku Narodowego Hoang Lien. Mężczyzna uprawiał kardamon w parku od wielu lat i doskonale wiedział, gdzie rozbiła obozowisko rodzina Lang. Zapuściliśmy się w głąb parku skalistych gór i dolin znajdującego się niedaleko granicy Wietnamu z Chinami, aby zobaczyć, jak zbierany jest kardamon w naturze. Giang Thi Lang i Nguyen Danh Duong są przewodnikami górskimi z pobliskiego miasta Sa Pa. Rodzina Lang uprawia kardamon w górach Hoang Lien od końca XX w. Teraz młodszy brat Lang, Cho, który prowadzi coroczną rodzinną wyprawę po zbiory, zgodził się zabrać mnie ze sobą. Zbocza gór Hoang Lien zostały po raz pierwszy obsadzone czarnym kardamonem pod koniec XX w. jako alternatywa dla opium, który niegdyś był filarem gospodarki kolonialnych Indochin. Jednocześnie park narodowy jest symbolem powojennych wysiłków Wietnamu mających na celu ochronę jego zróżnicowania biologicznego. Tu rodzi się pytanie: jak miejsce to może być jednocześnie rezerwatem przyrody i obszarem rolniczym? Zastosowania kardamonu: do czego służy kardamon? Rozpocząłem moją podróż od Hanoi, ponad 300 km na południowy wschód stąd. Na targu nieopodal mojego starego mieszkania kupiłem …

w-parku-narodowym-hoang-lien-rosna-plantacje-czarnego-kardamonu-thao-qua-kluczowego-skladnika-zupy-pho-i-innych-wietnamskich-potraw-fot-ian-teh-5610c4c.jpeg
width: 1400
height: 788

Te kraje słyną z przypraw: czym pachnie Indonezja, z czego słynie Wietnam, gdzie znaleźć najlepsze oregano?
type: item
date: 2019-03-29T13:50:29.000Z
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Współpraca reklamowa
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: przyprawy
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Zabieramy was w podróż dookoła świata, a naszą trasę wyznaczają aromaty i smak najlepszych przypraw. Dobrze dobrane proporcje to nie wszystko, bo to skąd pochodzi dany składnik naszej potrawy ma kolosalne znaczenie!
encoded: 1. Indonezja – cynamon Historia tej przyprawy jest nierozerwalnie związana z wieloma kulturami na naszej planecie. Już w Biblii znajdujemy wzmianki na temat cynamonu, pojawia się także u historyków greckich, arabskich oraz w Starożytnym Egipcie, gdzie wykorzystywany był do... mumifikacji. Wszędzie, gdzie się pojawiał, zostawał na stałe ze względu na swój zapach i walory smakowe. Najlepszy gatunkowo cynamon znajdziemy w Indonezji, która wytwarza ponad jedną trzecią jego produkcji na całym świecie. Kuchenną przyprawę otrzymujemy z wysuszonej kory wiecznie zielonego drzewa nazywanego cynamonowcem. Fot. Getty Images Zróbmy to! W jaki sposób kreatywnie wykorzystać cynamon w kuchni? Możliwości jest mnóstwo, od słodkich rogalików, przez biscotti dla miłośników chrupania, aż po delikatne muffinki owocowe czy kasze jaglane z owocami. We wszystkich tych daniach cynamon odgrywa kluczową rolę wydobywając ze składników jeszcze więcej smaku i dodając własnego charakteru. 2. Indie – kurkuma i papryka chili To miejsce, gdzie spotykają się korzenie wielu cywilizacji. Indie są pełne tajemnic, kolorów i faktur oraz oczywiście smaków. Nie dziwi zatem fakt, że właśnie w to miejsce ruszamy by znaleźć najlepszą kurkumę na świecie. Wystarczy tylko jej szczypta by nasze potrawy zyskały złoty kolor i niepowtarzalny smak. Wiele z pozoru nudnych posiłków może dzięki tej słonecznej przyprawie zyskać charakter. Doskonale pasuje do warzyw i ryżu, choć nie brakuje koneserów przyprawiających nią na przykład kawę. Fot. Getty Images Zróbmy to! Kurkumę warto dodać na przykład do ryżu, szybko nada mu kolor i smak. Risotto z kurkumą? Doskonały pomysł! Świetnie sprawdzi się także jako przyprawa do kalafiora, albo w domowym koktajlu ze świeżych warzyw. Drugim skarbem Indii jest papryczka chili. Zdziwieni? Zwyczajowo większości z nas kojarzy się raczej z Ameryką Południową i Meksykiem, a tu taka niespodzianka. Najlepszą gatunkowo znajdziecie właśnie w przyprawach pochodzących z Indii. Chili nadaje charakte…

przyprawy-dd69960.jpeg
width: 2121
height: 1414

Czarny, czerwony, biały, zielony... Dlaczego pieprz ma tyle kolorów?
type: item
date: 2018-07-03T09:54:42.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ciekawostki
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: Parenting
subject: przyprawy
subject: Uroda
subject: Zdrowie
description: Praktycznie każdy z nas go używa. Ale co o nim wiemy?
encoded: Zielony, czarny, czerwony, a może biały? Kolorów pieprzu jest kilka, ale wszystkie pochodzą z tej samej rośliny – Piper nigrum. I ten sam znajdujący się na wierzchu owoców związek chemiczny, piperyna, odpowiada za jego ostrość. Kolor pieprzu zależy jedynie od momentu zbierania ziarenek i sposobu obróbki. Zielony jest najbardziej niedojrzały. Po zerwaniu jest szybko zamrażany i suszony w wysokiej temperaturze. Czarny pieprz zrywany jest dość szybko, gotowany, a potem poddawany procesowi suszenia. I to z tego powodu ciemnieje i się marszczy. Biały pieprz zrywa się późno, a potem moczy w wodzie do dwóch tygodni. W tym czasie zaczynają zeń odchodzić skorupki. Potem suszony jest aż do momentu uzyskania białego koloru. Najrzadziej można spotkać pieprz czerwony, który po zerwaniu moczony jest w specjalnej solance lub occie. Niezależnie od koloru pieprz ciągle nazywany jest królem przypraw. Powód? Używany był już od starożytności: znaleziono go w nosie, brzuchu i gardle mumii Ramzesa II z XIII w. p.n.e. W średniowieczu był tak drogi, że używano go jako waluty. A dziś jest najczęściej kupowaną przyprawą na świecie. Jego sprzedaż to aż 20 proc. wartości rynku. No cóż, ostry zawodnik. Tekst: Julia Lachowicz

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5c5f0b1467f111595184f19a9ebaf1dd7edafe35-18c1d90.jpeg
width: 740
height: 468

Kurkumą i pieprzem, czyli o tym jak leczyć przyprawami
type: item
date: 2018-04-25T06:00:00.000Z
creator: Paulina Szczucińska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: kuchnie świata
subject: natura
subject: nauka
subject: przyprawy
subject: zdjęcia
description: Na kaszel, rozwolnienie, nadciśnienie, wrzody, odchudzanie – lista właściwości przypraw kuchennych jest długa i zaskakująca
encoded: Przyprawy kuchenne zawsze nęciły handlarzy i znachorów. W pierwszej kwestii od tysięcy lat nie zmieniło się prawie nic – za wyjątkiem wprowadzenia formalizmów technicznych. Teraz handlarze muszą uznawać np. normy ISO, które precyzyjnie opisują, jak ma wyglądać i pachnieć pieprz czy majeranek. Wielu partii już nie testuje się organoleptycznie, lecz za pomocą chromatografii mierzy się skład chemiczny substancji. Dużo więcej się dzieje w dziedzinie medyczno-znachorskiej. Niemal każdej przyprawie przypisuje się bowiem przeróżne działania lecznicze, często wykorzystywane od tysiącleci w medycynie tradycyjnej. Z taką mądrością ludową różnie bywa: naukowe uzasadnienie może się znaleźć albo i nie. Poszukiwanie go do łatwych zadań nie należy. Stopień skomplikowania jest tym większy, im przyprawa ma szersze spektrum działania, bo trudno ustalić, który czynnik odgrywa decydującą rolę. W biotechnologii łatwiej bada się związki stworzone sztucznie, mające pełnić jedną ściśle określoną funkcję. Nie bez znaczenia jest tu fakt, że nowe substancje można opatentować, zaś przyprawy nie da się zastrzec patentem, choć podejmowano takie próby. Przyjrzyjmy się tradycji Czy kiedyś przypraw używano wyłącznie dla poprawy smaku? Nie. Po przeanalizowaniu ponad 4 tys. starych przepisów na przyrządzanie mięs w 31 krajach na świecie naukowcy z Cornell University w 1997 r. uznali, że cebula, biały i czarny pieprz, czosnek, sok z cytryny, chilli i imbir pojawiają się w nich najczęściej. Przyprawy te dodają mięsu smaku i kruchości, ale w zasadzie nie wiadomo, czy to przyczyna, czy zaledwie efekt uboczny ich stosowania. Okazało się, że w odpowiednio dużych ilościach czosnek, cebula, korzennik lekarski i oregano zabijają znakomitą większość bakterii, łącznie z pałeczkami salmonelli i gronkowcami. Pieprz, choć nieco mniej skuteczny, też ma niszczącą moc: uśmierca 75 proc. bakterii. A tak na marginesie – inny zespół naukowców wykazał, że oregano, tymianek, rozmaryn i goździk są naturalnymi przeciwutleni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/346c001723d7a7e0d086914f18c47724a9122cb2-cd8535c.jpeg
width: 701
height: 605

Zdrowa kuchnia była ważna już w średniowieczu
type: item
date: 2013-04-23T09:27:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: manuskrypt
subject: przyprawy
description: Popularne są różne sposoby żywienia ostatnio jednak najczęściej zależy nam na tym, by nasza dieta była zdrowa. Okazuje się, że już w XII wieku przygotowywano posiłki tak, by poprawiały stan zdrowia oraz leczyły rozmaite schorzenia
encoded: Dzisiejsza książka kucharska to zbiór przepisów kulinarnych, które opisują sposób przygotowania potraw. Czasem kluczem jest utrata zbędnych kilogramów, innym razem kuchnia z danego regionu lub wykluczająca pewne produkty np. mięso. Przepisy kulinarne przekazywano sobie od zawsze. Młode dziewczęta uczyły się zazwyczaj od swoim matek, jednak wszystko to funkcjonowało jedynie w tradycji ustnej. Potrzeba zapisu pojawiła się najprawdopodobniej wraz z zawodowymi kucharzami i kuchnią dworską. Pierwsze zbiory przepisów w Europie pojawiły się najprawdopodobniej pod koniec V wieku p.n.e. Wszystko wskazuje na to, że pierwszym spisem była Sztuka gotowania Mithekosa z Syrakuz, jednak już w II wieku p.n.e. powstał traktat o jedzeniu Uczta mędrców Atenajosa, napisany w formie dialogu. Zachowały się też pojedyncze przepisy pochodzące z czasów greckich i rzymskich. Jednak dopiero teraz udało się odnaleźć najstarszą europejską książkę kucharską. Manuskrypt został spisany po łacinie w 1140 roku. Obecnie jest badany przez naukowców z Instytutu Studiów Mediewistycznych Uniwersytetu w Durham. Kto dokonał odkrycia? Robotnicy podczas prac konserwatorskich w budynku poklasztornym przy gotyckiej katedrze w Durham w Anglii. Jaka jest zawartość najstarszej europejskiej książki kucharskiej? Okazuje się, że zawarte w niej przepisy miały służyć poprawie i zachowaniu zdrowia, a nawet leczyć rozmaite schorzenia: "Sos do kury na zimę: rozgrzać czosnek, pieprz i szałwię, zmieszać z wodą". "Imbir przechowywać w czystej wodzie. Do konfitury pokroić na długie cienkie paski i dobrze wymieszać z miodem ugniecionym rękami na cieknącą masę, miód mocno wyrabiać rękami i zostawić na dzień i noc"- to dwa przepisy odczytane w pełni przez prof. Faitha Wallisa z prestiżowego kanadyjskiego Uniwersytetu McGill w Montrealu, który współpracuje z naukowcami badającymi manuskrypt. Pietruszka, czosnek, pieprz, szałwia, musztarda, kolendra - to przyprawy najczęściej wymieniane w manuskrypcie. Uniwersytet w Durham wyda te…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/888d4224e2e952b38b80fbdec38c797f245f5f2d-4bce1c4.jpeg
width: 1000
height: 665

Przyprawy cenniejsze niż złoto
type: item
date: 2009-03-24T20:26:47.000Z
creator: Beata Pawlikowska
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: cejlon
subject: cynamon
subject: indie
subject: przyprawy
description: Moja pełna aromatów wyprawa rozpoczęła się na niepozornym polu pełnym zielonych badyli. Wysiadłam z samochodu i od razu zakręciło mi się w głowie.
encoded: Wokół unosił się słodkawy tajemniczy, lekko pikantny zapach cynamonu – taki, jaki można czasem poczuć po otwarciu świeżej torebki z tą przyprawą. Gdyby wierzyć starożytnym filozofom, znajdowałam się w samym centrum zaopatrzenia mitycznych Cynamonowych Ptaków. Uwielbiam zapach cynamonu. Kojarzy mi się z marzeniami o dalekich podróżach, jakie snułam w dzieciństwie, i z cynamonową pastą do zębów używaną w Stanach Zjednoczonych. Cynamon jest uważany za protoplastę wszystkich przypraw – pojawia się zarówno w Biblii, jak i egipskich papirusach. W dawnych czasach powszechnie uważano, że dostarczają go Cynamonowe Ptaki. O tych mitycznych stworzeniach pisali Herodot i Arystoteles, dodając, że mieszkają one w Arabii i mają przedziwny zwyczaj budowania gniazd z drewna cynamonowców, które przynoszą w dziobach z dalekiej i nieznanej krainy. Ponieważ Ptaki te (zwane także Cynnamolgus) były agresywne i niebezpieczne, tubylcy musieli wymyślić specjalne sposoby na zdobywanie cennego surowca z ich gniazd. Najczęściej stosowanym podstępem było umieszczanie w pobliżu gniazd kawałków zarżniętego wołu. Cynamonowe Ptaki przepadały za świeżym mięsem. Gdy poczuły zapach krwi, nadlatywały, łopocząc ogromnymi skrzydłami i porywały mięsiwo, zanosząc je w szponach do gniazd ulokowanych na wysokich drzewach. Na to tylko czekali Arabowie. Pod ciężarem mięsa wołu gniazda rozpadały się na kawałki. Fragmenty cynamonowca skrupulatnie zbierano z ziemi i wysyłano do Egiptu i Europy (m.in. do starożytnego Rzymu), gdzie władcy byli gotowi płacić za tę przyprawę najwyższe ceny. Według informacji podanych przez rzymskiego historyka Pliniusza Starszego 350 gramów cynamonu kosztowało tyle, co 5 kilogramów czystego srebra. Pierwotnie wszystkie cynamonowce (ok. 250 gatunków) występowały tylko w Azji. Cenną korę pozyskiwano wyłącznie z dziko rosnących drzewek, ale kiedy pojawiły się obawy, że nie wystarczy ich do pokrycia rosnącego zapotrzebowania na tę przyprawę, ktoś wpadł na pomysł założenia plantacji. W XIX…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3801152dc9eff9d133aaefd0e8f975cbd24e0301-0402bca.jpeg
width: 500
height: 334