Lekarze przez dekady się mylili? Prawdziwa przyczyna odrzucania przeszczepów ukrywała się poza układem odpornościowym
W transplantologii od dekad panuje dogmat, że głównym zagrożeniem dla przeszczepionego narządu jest układ odpornościowy biorcy. Odrzucanie przeszczepu, występujące czasem nawet wiele lat po operacji, leczy się lekami immunosupresyjnymi. Jednak często jest to nieskuteczne. Nowe badania przynoszą sensacyjne wyniki: okazuje się, że to nie układ odpornościowy odrzuca przeszczep.
Najnowsze badanie opublikowane w „Science Translational Medicine”, przez naukowców z Washington University School of Medicine w St. Louis rzuca zupełnie nowe światło na ten problem. Okazuje się, że za degradację przeszczepionego narządu wcale nie odpowiada „agresja” układu odpornościowego. Przyczyna może leżeć w mechanicznych uszkodzeniach układu drenażu, czyli naczyń limfatycznych. Dochodzi do niego już podczas pobierania narządu od dawcy. Układ limfatyczny – brakujące ogniwo W przeciwieństwie do naczyń krwionośnych, które chirurdzy precyzyjnie łączą podczas transplantacji, naczynia limfatyczne pozostają niezespolone. Są zbyt małe, by dostrzec je gołym okiem, a lekarze zakładali dotąd, że następuje ich samoistna regeneracja w ciągu kilku tygodni od zabiegu. Dr Hailey Shepherd odkryła jednak, że ten krótki okres bezczynności limfy jest krytyczny. To wtedy uruchamiają się nieodwracalne procesy niszczące narząd. Analizując próbki ludzkich tkanek oraz badając myszy, naukowcy zauważyli, że miejsca włóknienia tkanek pokrywają się niemal idealnie z przebiegiem uszkodzonej sieci limfatycznej. To właśnie zastój limfy, a nie atak przeciwciał, inicjuje proces zamiany zdrowej tkanki w niefunkcjonalną „bliznę”. Cukier, który niszczy narządy Kluczowym winowajcą okazał się hialuronian – specyficzna cząsteczka cukru, która przy braku sprawnego drenażu limfatycznego zaczyna kumulować się w przeszczepionym narządzie. Nadmiar hialuronianu wysyła sygnał do komórek, by te produkowały tzw. tkankę włóknistą. Naukowcy udowodnili tę zależność, przeprowadzając przeszczepy między genetycznie identycznymi myszami. Między nimi nigdy nie powinno dojść do odrzucenia narządu – a jednak się to zdarzało. To ostateczny dowód na to, że to zakłócenie przepływu chłonki jest przyczyną odrzucenia. Nareszcie wiemy, dlaczego tradycyjna immunosupresja bywała bezradna wobec postępującego włóknienia płuc czy serca. Trzy pomysły na rewolucję w medycynie Odkrycie otwiera drogę do rewolucyjnych metod leczenia, które mogłyby być stosowane krótkotrwale zaraz po operacji, a nie dożywotnio. Badacze mają trzy pomysły: blokowanie produkcji hialuronianu, stymulowanie wzrostu naczyń limfatycznych oraz hamowanie sygnałów komórkowych odpowiedzialnych za bliznowacenie. Szczególnie obiecujący jest lek 4-MU (4-metyloumbeliferon), stosowany już w Europie i Azji w chorobach dróg żółciowych, który skutecznie zapobiegał włóknieniu u myszy. Naukowcy sugerują, że w przyszłości narządy mogłyby być „naprawiane” jeszcze przed wszczepieniem, w trakcie przechowywania w roztworach konserwujących. Źródło: Science Translational Medicine Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nowe odkrycie: ludzkie serce samo regeneruje się po zawale. Lekarze są zaskoczeni i pełni nadziei
Ludzkie ciało ma przed nami wciąż wiele tajemnic. Naukowcy odkryli, że po zawale serce jest w stanie samo zrekonstruować komórki mięśniowe, które wcześniej uważano za martwe. Odbudowa serca to nie fikcja ani cyberpunkowa wizja przyszłości. Ta dzieje się na naszych oczach.
Naukowcy z Uniwersytetu w Sydney dokonali odkrycia, które może zmienić oblicze kardiologii. Po raz pierwszy w historii wykazano, że ludzkie komórki mięśnia sercowego są zdolne do samoczynnej regeneracji po zawale. Wyniki, które zmieniają przyszłość leczenia niewydolności, opublikowano w czasopiśmie „Circulacion Research”. Próbki z żywego serca pozwoliły na rewolucyjne odkrycie Przełomowa w badaniu była możliwość pobrania żywych próbek mięśnia sercowego od pacjentów w czasie operacji bypassów w Royal Prince Alfred Hospital w Sydney. Te wyjątkowe próbki – tzw. pre-mortem (czyli będące przeciwieństwem analizy pośmiertnej) – pozwoliły naukowcom analizować procesy zachodzące w sercu tuż po zawale. Metodę pobierania opracowali prof. Paul Bannon i prof. Sean Lal – specjalizujący się w niewydolności serca. Ich technika umożliwiła pozyskanie tkanek z uszkodzonych i zdrowych części, co było kluczowe dla przeprowadzenia porównań. – Dzięki możliwości pracy z żywą ludzką tkanką otrzymujemy dokładniejsze i bardziej wiarygodne dane do tworzenia nowych terapii dla pacjentów z chorobami serca – mówi prof. Lal. Serce po zawale jak nowe? – Nasze badanie pokazuje, że choć serce po zawale zostaje naznaczone blizną, to jednocześnie wytwarza nowe komórki mięśniowe. Otwiera to zupełnie nowe możliwości terapeutyczne – mówi dr Robert Hume, kierownik Translational Reserach w Baird Institute, główny autor badania. Dotychczas proces mitozy komórek mięśnia sercowego obserwowano jedynie u myszy. Teraz, gdy zjawisko to zostało zaobserwowane także u ludzi, stanowi ono wielki krok nawet w stronę regeneracji serca. W Polsce żyje ponad milion pacjentów z niewydolnością serca – czy można im pomóc? Zawał serca może zniszczyć nawet jedną trzecią jego komórek. Mimo postępów w leczeniu, wielu pacjentów po zawale rozwija niewydolność serca – stan, który obecnie można skutecznie leczyć jedynie za pomocą transplantacji. W Polsce, według statystyk, żyje 1,3 mln osób z niewydolnością, a rocznie wykonuje się zaledwie… 100–200 przeszczepów. Niewydolność serca wciąż pozostaje jedną z głównych przyczyną zgonów w naszym kraju. Tylko w Polsce w jej wyniku każdego roku umiera około 178 000 osób. Nowe odkrycie przynosi jednak nadzieję – organizm sam potrafi inicjować procesy regeneracyjne. Choć ich obecny poziom nie wystarcza, by odwrócić skutki zawału, to możliwość jego wzmocnienia za pomocą terapii staje się jak najbardziej realna. – Chcemy rozwinąć terapie, które wzmocnią naturalną zdolność serca do regeneracji po zawale – mówi dr Hume. To nie tylko naukowa sensacja, ale realna szansa na ratowanie życia i zdrowia milionów osób cierpiących na niewydolność. Nowe metody leczenia mogą być skuteczną alternatywą np. opracowanego niedawno sztucznego „plastra” na serce. Źródło: Circulation Research, pacjent.gov.pl, Naczelna Izba Lekarska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Przełom w medycynie? Po raz pierwszy w historii przeszczepiono płuco świni człowiekowi
Ten niewiarygodny zabieg wykonali chińscy lekarze w maju 2024 roku w Kantonie, a opisali w nowym artykule naukowym. Cały eksperyment trwał dziewięć dni. Jakie wnioski płyną z tej przełomowej operacji?
Spis treści: Milowy krok w historii ksenotransplantacji Przeszczepy świńskich organów – nadzieje i ograniczenia Dotychczasowe eksperymenty z innymi organami Czy świńskie płuca będą przełomem? Dylematy etyczne i przyszłość ksenotransplantacji Po raz pierwszy w historii przeszczepiono człowiekowi płuco pochodzące od świni — poinformowali 25 sierpnia 2025 r. naukowcy z Chin w artykule opublikowanym w „Nature Medicine”. Operację przeprowadzono w maju 2024 r. w Kantonie (Guangzhou). Pacjent był w stanie śmierci mózgowej, a reakcję immunologiczną jego organizmu monitorowano przez dziewięć dni po operacji. Naukowcy przekazali „National Geographic”, że zakończyli eksperyment, gdy — jak stwierdzili — osiągnęli główne cele naukowe: sprawdzenie ryzyka niekontrolowanej infekcji i odrzutu przeszczepu. Zrobiono to również na prośbę rodziny biorcy. Milowy krok w historii ksenotransplantacji Badanie stanowi kolejny ważny krok w ksenotransplantacji, czyli przeszczepianiu narządów między gatunkami. Nawiązuje do niedawnych zabiegów przeszczepiania świńskich nerek i serc pacjentom. Autorzy pracy podkreślili, że u 39-letniego pacjenta nie doszło do natychmiastowego, gwałtownego odrzutu płuca pochodzącego od świni zmodyfikowanej genetycznie. Wystąpiła jednak odpowiedź immunologiczna i pewne uszkodzenia narządu. Naukowcy dodali, że zanim przeszczepy świńskich płuc będzie można bezpiecznie stosować klinicznie, pozostaje do rozwiązania „wiele istotnych wyzwań” — zwłaszcza to, jak kontrolować tę odpowiedź immunologiczną. — Musimy zachować ostrożność. Obecne dowody nie uzasadniają stosowania klinicznego takich przeszczepów u żyjących pacjentów — powiedział „National Geographic” Jianxing He, główny autor pracy. — Zanim w ogóle będzie można myśleć o praktyce klinicznej, potrzebne są kolejne badania, w tym kolejne, dłuższe próby z udziałem pacjentów w stanie śmierci mózgowej. Przeszczepy świńskich organów – nadzieje i ograniczenia Niezależni specjaliści podkreślają, że mimo iż rezultaty nie zaskakują, to badanie stanowi istotny etap w rozwoju przeszczepów śwońskich organów ludziom. — Jeśli osiągniemy bezpieczeństwo i skuteczność w dłuższym okresie, może to oznaczać zmianę paradygmatu — wyjaśnia Ankit Bharat, kierujący oddziałem chirurgii klatki piersiowej w Northwestern Medicine. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/2025-08-26-112632-First-pig-to-human-lung-transplant-announced-by-Chinese-scientists--National-Ge-a36b370.png" width="530" height="802" alt="Świńskie serce na Uniwersytecie Minnesoty biło jeszcze przez wiele godzin po podaniu mu syntetycznej wersji kwasu żółciowego pochodzącego od niedźwiedzi. To konkretne serce nie było częścią omawianego badania." title="Świńskie serce na Uniwersytecie Minnesoty biło jeszcze przez wiele godzin po podaniu mu syntetycznej wersji kwasu żółciowego pochodzącego od niedźwiedzi. To konkretne serce nie było częścią omawianego badania." /> Co roku w USA wykonuje się tysiące przeszczepów płuc, ale czas oczekiwania bywa dramatycznie długi. Coraz większe zapotrzebowanie sprawia, że chorzy, w zależności od przyznanego im priorytetu, oczekują miesiącami, a czasem latami, na dostęp do odpowiednich i zdrowych organów. Bharat zauważa, że otrzymanie narządu od dawcy-człowieka „to trochę jak kupowanie używanego samochodu”. — Nie wiesz, co dostajesz — mówi. Stały dopływ dobrze przebadanych narządów zwierzęcych mógłby — przynajmniej teoretycznie — ujednolicić jakość przeszczepów. Dotychczasowe eksperymenty z innymi organami Szpitale i firmy biotechnologiczne w całym kraju prowadzą już badania kliniczne nad przeszczepianiem ludziom innych narządów od genetycznie modyfikowanych świń, m.in. serca, wątroby i nerek. W ubiegłym roku po raz pierwszy przeszczepiono zmodyfikowaną świńską nerkę żyjącemu pacjentowi — Rickowi Slaymanowi — który zmarł po dwóch miesiącach. Organizm innej pacjentki, Towany Looney, odrzucił świńską nerkę po około czterech miesiącach. David Bennett, pierwszy biorca świńskiego serca z modyfikacjami genetycznymi, zmarł po dwóch miesiącach, a Lawrence Faucette, drugi taki pacjent, żył sześć tygodni po zabiegu. W ubiegłym roku w Chinach przeszczepiono też wątrobę świni do ciała pacjenta w stanie śmierci mózgowej. Narząd funkcjonował przez 10 dni. Czy świńskie płuca będą przełomem? Obecnie w Stanach Zjednoczonych na przeszczepy czeka ponad 100 000 osób, z czego kilka tysięcy potrzebuje płuc. Eksperci szacują, że tylko około jedna piąta płuc od ludzkich dawców nadaje się do przeszczepienia. — Przeszczep płuca wypada najgorzej, jeśli chodzi o pięcioletnie przeżycie, a wyniki ogólnie są dość słabe — mówi Brendan Keating, profesor nadzwyczajny w Katedrze Chirurgii na NYU Langone. Ten ośrodek w zeszłym roku przeprowadził dwa przeszczepy świńskich nerek u żyjących pacjentów i sześć u osób w stanie śmierci mózgowej (od 2021 r.). <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/2025-08-26-112855-First-pig-to-human-lung-transplant-announced-by-Chinese-scientists--National-Ge-d250ddc.png" width="1199" height="802" alt="Ludzka krew przepływa przez świńskie płuca w laboratorium Uniwersytetu Maryland School of Medicine. Te konkretne płuca nie były częścią najnowszego badania." title="Ludzka krew przepływa przez świńskie płuca w laboratorium Uniwersytetu Maryland School of Medicine. Te konkretne płuca nie były częścią najnowszego badania." /> Eksperci dodają, że płuca są zdecydowanie trudniejsze do przeszczepiania niż inne narządy. Wymieniają gazy z otoczeniem, co naraża je na kontakt ze zanieczyszczeniami. — Ich rozmiar dodatkowo zwiększa ryzyko odrzutu w porównaniu z innymi narządami — dodaje Bharat. — To badanie, pokazało, że takie przeszczepy są ogóle możliwe — stwierdza Keating. — Ale wciąż jest sporo zagadnień do rozpracowania, zanim płuca świń będzie można powszechnie przeszczepiać pacjentom. Potrzebne są dalsze próby oceniające odpowiedź organizmu u osób w stanie śmierci mózgowej, których rodziny lub opiekunowie wyrazili zgodę. Takie badania są standardowym etapem ksenotransplantacji. Autorzy pracy przyznają też, że na wyniki mogły wpłynąć czynniki zewnętrzne. Świnia była zmodyfikowana genetycznie, by ograniczyć ryzyko odrzutu, a biorcy podano wiele przeciwciał tłumiących odpowiedź immunologiczną. Pacjent miał też zachowane drugie płuco, co mogło wpływać zarówno na reakcję układu odpornościowego, jak i na funkcjonowanie przeszczepionego narządu. Bharat zwraca uwagę, że dziewięciodniowa obserwacja w Kantonie była zbyt krótka, by stwierdzić, czy organizm nie odrzuciłby narządu później. — Krótkoterminowy sukces, nawet jeśli płuco przetrwa dzień czy dwa, nie przekłada się automatycznie na sukces krótkoterminowy ani długoterminowy — mówi. Mimo to transfer prawdopodobnie poszerzy wiedzę o ksenotransplantacji płuc świń do ludzi, która dotychczas była badana głównie u naczelnych niebędących ludźmi. Dylematy etyczne i przyszłość ksenotransplantacji Pomimo potencjalnych korzyści dla pacjentów, hodowanie zwierząt w laboratoriach wyłącznie w celu pozyskiwania narządów i eksperymenty na osobach w stanie śmierci mózgowej, które nie mogą wyrazić zgody słownej, rodzą poważne dylematy bioetyczne. — To decyzja, którą podejmuje instytucja i komisje etyczne — mówi Insoo Hyun, współpracownik Center for Bioethics Harvard Medical School. Nawet jeśli metoda okaże się bezpieczna i skuteczna, ksenotransplantacja może doprowadzić do podwójnych standardów. Część pacjentów otrzymywałaby narządy zwierzęce, a część — ludzkie. Jeśli okaże się, że jakość narządów się różni, pojawi się pytanie: komu przysługuje „lepsza” opcja? Źródło: National Geographic
Komórki mózgowe człowieka przeszczepione myszom zmniejszają lęk i depresję. Czy będzie z tego lek?
Chińscy neurolodzy dokonali przełomu w walce z depresją i innymi zaburzeniami zdrowia psychicznego. Wyhodowali neurony dopaminergiczne z ludzkich komórek macierzystych, zdolne naprawiać procesy związane z nastrojem. Testy na myszach udowodniły zmniejszenie objawów lęku i depresji. Czy to pierwszy krok do uniwersalnego leku na zaburzenia, które rokrocznie pochłaniają życie ponad 700 tysięcy ludzi?
Zaburzenia zdrowia psychicznego są rosnącym problemem medycznym na całym świecie. Według WHO tylko w 2021 roku na różnego typu choroby psychiczne cierpiało ponad 970 milionów ludzi na świecie. Samo zaburzenie depresyjne i lękowe dotyka około 600 milionów osób. Widać też wyraźny wzrost liczby chorych. W ciągu ostatnich 30 lat liczba osób cierpiących na depresję wzrosła o ponad 56%. Najbardziej alarmujący jest gwałtowny wzrost zaburzeń lękowych u młodzieży odnotowany w latach 2019–2021, co bezpośrednio pokrywa się z okresem pandemii COVID-19. Mówimy tu o zwiększeniu liczby przypadków o około 12,5% rocznie! WHO przewiduje, że do 2030 r. depresja stanie się główną przyczyną obciążenia zdrowotnego. Neurony z komórek macierzystych Być może dzięki badaczom z szanghajskiego Instytutu Neuronauki, Centrum Doskonałości w Dziedzinie Nauk o Mózgu i Technologii Inteligencji Chińskiej Akademii Nauk uzyskamy uniwersalny lek przeciwko depresji. Neurologom udało się bowiem wyhodować specjalistyczne neurony z pluripotencjalnych, czyli zdolnych do różnicowania się w niemal wszystkie typy komórek organizmu, ludzkich komórek macierzystych. Mowa o neuronach dopaminergicznych, których podstawowym neuroprzekaźnikiem jest dopamina. A ta ma m.in. bezpośredni wpływ na regulację nastroju oraz odgrywa ważną rolę w odczuwaniu satysfakcji i motywacji. Wyhodowane neurony dopaminergiczne przeszczepione znieczulonym myszom utworzyły połączenia z określonymi obszarami mózgu i przywróciły obwody odpowiedzialne za nastrój i motywację. Spowodowało to niemal magiczną poprawę nastroju – myszy wykazywały zmniejszony niepokój, a osobniki z depresją zachowywały się podobnie do tych po przyjęciu leków przeciwdepresyjnych. Naukowcy przekonują, że przeszczepione neurony pomogły naprawić uszkodzone obwody mózgowe odpowiedzialne za regulację nastroju u myszy. Komórki zdolne niemal do wszystkiego Chociaż jest to pierwszy przypadek zastosowania tej konkretnej metody w leczeniu depresji, pomysł nie jest całkowicie nowy. W 2020 roku naukowcy wykorzystali ludzkie komórki macierzyste do wyhodowania komórek beta trzustki (wydzielających insulinę w celu regulacji poziomu cukru we krwi). Chcieli nimi leczyć myszy z ciężką cukrzycę. Terapia ta w ciągu dwóch tygodni obniżyła cukier we krwi do normalnego poziomu, i był on regulowany przez co najmniej dziewięć miesięcy po leczeniu. Podobnie komórki macierzyste układu nerwowego zostały wykorzystane do naprawy uszkodzonego rdzenia kręgowego u myszy. Wszczepione komórki utworzyły działające połączenia z siecią neuronową gospodarza. Terapia komórkami macierzystymi okazuje się niesamowitym przełomem w leczeniu wielu schorzeń. Od myszy do człowieka – Badanie to dostarcza dowodów potwierdzających słuszność koncepcji stosowania terapii komórkowej w leczeniu zaburzeń psychicznych poprzez specyficzną rekonstrukcję dysfunkcyjnych obwodów neuronowych – wyjaśnił zespół badawczy. Zespół wskazał również ograniczenia tego badania i zasugerował ulepszenia, które można wprowadzić w przyszłości. Głównym jest zwiększenie aktywności neuronów dopaminergicznych podobnych do tych naturalnie występujących w mózgu. Oczywiście depresja nie jest prostym zaburzeniem zdrowia psychicznego. Badania na modelach zwierzęcych nie odpowiedzą też na wszystkie pytania. Mimo to metoda szanghajskich neurologów ma gigantyczny potencjał. A chociaż droga od eksperymentów na myszach do medycznych zastosowań jest jeszcze długa, badania te rzucają światło na przyszłość terapii komórkowych w leczeniu zaburzeń zdrowia psychicznego. Źródło: www.sciencedirect.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Śmierć to nie koniec? Naukowcy przywrócili aktywność w martwym oku 5 godzin po zgonie
Śmierć może nie być końcem – tak sugerują badania, w których naukowcom udało się przywrócić aktywność komórek siatkówki ludzkiego oka aż pięć godzin po zgonie. Przełomowe odkrycie rodzi nowe pytania o granice życia i śmierci.
Spis treści: Czy komórki nerwowe można uratować po śmierci mózgowej? Eksperyment na mózgach świń. Czy trzeba zdefiniować śmierć na nowo? Nowy przełom: udało się przywrócić aktywność neuronów w ludzkim oku Fotoreceptory obudzone po śmierci. Naukowcy zarejestrowali fale b w siatkówce Czy definicja śmierci mózgowej powinna zostać zmieniona? Zespół amerykańskich naukowców przeprowadził eksperyment, który może wpłynąć na sposób, w jaki definiujemy śmierć. Oczy pobrane od dawców organów tuż po zgonie reagowały na światło, a ich komórki wysyłały sygnały przypominające te, które występują u żywych ludzi. To pierwszy raz, kiedy zaobserwowano tego typu reakcje w ludzkim oku tak długo po śmierci klinicznej. Czy komórki nerwowe można uratować po śmierci mózgowej? Po tzw. śmierci mózgowej możliwe jest pobranie do przeszczepu wielu narządów. Może być to serce, nerka, wątroba czy płuco. Jednak mózg i komórki układu nerwowego były dotychczas poza zasięgiem lekarzy. Gdy ustaje krążenie, centralny układ nerwowy jako całość umiera tak szybko, że jakiekolwiek próby potrzymania jego aktywności skazane są na niepowodzenie. Przynajmniej tak było dotychczas. Naukowcy odkrywają bowiem, że różne rodzaje neuronów reagują inaczej na brak tlenu. A to otwiera możliwości podtrzymywaniu ich przy życiu nawet po ustaniu krążenia. Eksperyment na mózgach świń. Czy trzeba zdefiniować śmierć na nowo? O tym, że jest to możliwe nie tylko teoretycznie, przekonaliśmy się w 2018 r. Naukowcy z Uniwersytetu Yale ogłosili wówczas, że udało im się podtrzymać przy życiu mózgi świń przez 36 godzin po śmierci zwierząt. Badacze dokonali tego, hamując degradację tkanki nerwowej. Pomogła w tym sztuczna krew, utrzymanie odpowiedniej temperatury, podawanie tlenu i składników odżywczych. To badanie było relacjonowane na całym świecie. Wzbudziło też wątpliwości etyczne. Co by było, gdyby podobnie potraktowano ludzkie mózgi? Oprócz głosów domagających się wprowadzenia uregulowań, które ustalałyby zasady prowadzenia podobnych badań, pojawiły się też inne. Uczeni pytali, czy nie należałoby przypadkiem zmienić definicji śmierci – skoro ustanie aktywności mózgu może być odwracalne? Nowy przełom: udało się przywrócić aktywność neuronów w ludzkim oku Naukowcy przeprowadzający badanie z 2018 r. podkreślali, że aktywność mózgu świń była znikoma. Nie istniała szansa, by którykolwiek mózg „wiedział”, co się z nim dzieje. Metody zastosowane cztery lata temu wykorzystał teraz zespół badaczy z Uniwersytetu Utah i instytutu Scripps Research. Stosując je, naukowcy zdołali przywrócić zsynchronizowaną aktywność neuronom gałki ocznej kilka godzin po śmierci dawcy. Swoje eksperymenty opisali w artykule opublikowanym właśnie w czasopiśmie naukowym „Nature”. – Sprawiliśmy, że komórki siatkówki komunikowały się ze sobą tak samo, jak to robią w żywym oku – powiedział Frans Vinberg, jeden z naukowców zaangażowanych w badania. – We wcześniejszych badaniach udawało się przywrócić ograniczoną aktywność w gałkach ocznych dawców. Jednak nigdy w plamce żółtej i nigdy w stopniu, który zaprezentowaliśmy – dodał. Fotoreceptory obudzone po śmierci. Naukowcy zarejestrowali fale b w siatkówce Plamka żółta to miejsce na siatkówce oka, gdzie znajduje się najwięcej fotoreceptorów. Naukowcy wykorzystali w badaniach gałki oczne uzyskane od ludzkich dawców oraz od myszy. Zdołali kilka godzin po śmierci sprawić, że komórki plamki żółtej zaczęły wykazywać aktywność elektryczną. Dokładniej – stymulowane komórki wytwarzały sygnały elektryczne związane z pojawianiem się tzw. fal b (b-wave). To pojęcie związane z elektroretinografią, czyli badaniem aktywności elektrycznej siatkówki. Pod wpływem impulsów świetlnych powstaje wykres obrazujący wartości napięcia w gałce ocznej. Widać na nim dwa rodzaje fal – tzw. fale a i fale b. Właśnie te drugie zaobserwowano kilka godzin po śmierci w tkance siatkówki. – Udało nam się obudzić fotoreceptory w plamce żółtej – mówi biomedyczka Fatima Abbas. – Reagowały na białe światło, światło kolorowe oraz przyćmione błyski – opowiada. Czy definicja śmierci mózgowej powinna zostać zmieniona? Badania stawiają pod znakiem zapytania poprawność obecnie stosowanych definicji śmierci mózgowej. W niektórych definicjach mówi się o zaniku zsynchronizowanej aktywności neuronów. Czyli właśnie o tym, co udało się przywrócić naukowcom. – Siatkówka to część centralnego układu nerwowego. Pojawienie się fal b, które zademonstrowaliśmy w place żółtej, każe zapytać, czy śmierć mózgowa, tak jak jest definiowana obecnie, faktycznie jest nieodwracalna – napisali autorzy pracy. Naukowcy mają nadzieję, że ich badania przyczynią się do dalszych prac nad przeszczepami komórek nerwowych z narządu wzroku. Źródło: Nature Nasza ekspertka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu popularnonaukowego „Focus”. Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy będziemy produkować żywe ciała pozwalające nam pozyskiwać zapasowe narządy dla ludzi?
Postępy w biotechnologii wkrótce pozwolą nam tworzyć „zapasowe” ludzkie ciała, które mogą być wykorzystywane do badań lub do dostarczania narządów do transplantologii. Czy ten scenariusz rodem z thrillera science fiction „Wyspa” stanie się naszą rzeczywistością?
Spis treści: Hodowla ludzkich ciał Modyfikowane genetycznie świnie Syntetyczny embrion Laboratoryjne mózgi sferyczne Twój cyfrowy bliźniak „Ciałoidy” to żywe ciała niezdolne do myślenia ani odczuwania bólu. Wygenerowane przy pomocy naszych własnych komórek macierzystych, mają służyć jako źródło idealnie dopasowanych genetycznie przeszczepów. Tylko czy jesteśmy w stanie uwierzyć, że tego typu twory naprawdę nie będą zdolne do odczuwania bólu, lęku i posiadania samoświadomości? Czy nie skończyłoby się to jak w przywołanym już filmie „Wyspa” z 2005 roku, opisującym świat trzymanych w zamknięciu klonów traktowanych tylko jako żywy magazyn części zapasowych? Hodowla ludzkich ciał Martine Rothblatt, założycielka i przewodnicząca zarządu firmy biotechnologicznej United Therapeutics przewiduje, iż dzień, w którym wydrukowane w 3D z komórek macierzystych organy do przeszczepów będą łatwo dostępne, nadejdzie już całkiem niedługo. Twierdzi, że tego typu możliwości uratują niezliczone życia – w tym życie jej córki. Rothblatt nie ma wątpliwości, że rozwój nauki i biotechnologii przybliża nas do realizacji wizji ciałoidów. Pomysł ten już teraz wywołuje wiele debat etycznych i kontrowersji. Jednym z głównych argumentów przemawiających za rozwojem ciałoidów jest to, że mogłyby one stanowić zapasowe organy ludzkie. Istnieje ogromny niedobór narządów do przeszczepów. Ponad 100 tys. osób w USA czeka na przeszczep, a 17 osób z listy oczekujących umiera każdego dnia. Ludzkie ciałoidy mogłyby posłużyć jako nowe źródło organów – można przeczyta na łamach „MIT Technology Review”. Magazyn przyjrzał się tematowi tworzenia ciał na zamówienie. Modyfikowane genetycznie świnie Ci, którzy uważają, że tworzenie zastępczych ciał jest nieetyczne, rozwój transplantologii widzą w wykorzystaniu modyfikowanych genetycznie narządów zwierzęcych. Jednak ten trop okazał się problematycznych. Narządy zwierzęce zazwyczaj nie są w stanie przetrwać w ludzkich ciałach, ponieważ nasz układ odpornościowy odrzuca je jako obce. Jednak kilka firm tworzy świnie z zestawem edytowanych genów, co sprawia, że ich organy są bardziej akceptowalne dla ludzkich ciał. Pomysł ten przetestowano na ludziach. David Bennett był pierwszą osobą, która otrzymała zmodyfikowane genetycznie serce świni w 2022 roku. Richard Slayman jako pierwszy otrzymał nerkę na początku 2024 roku. Niestety, obaj mężczyźni zmarli około dwa miesiące po operacji. Ale Towana Looney, trzecia żyjąca osoba, która otrzymała świńską nerkę edytowaną genetycznie, ma się dobrze. Operację przeszczepu przeszła pod koniec listopada ubiegłego roku. „Jestem pełna energii. Mam apetyt, jakiego nie miałam od ośmiu lat” – powiedziała po operacji. A niedawno po raz pierwszy przeszczepiono człowiekowi wątrobę od genetycznie zmodyfikowanej świni. Syntetyczny embrion Mimo to ciałoidy wydają się lepszym rozwiązaniem. Izraelska firma biotechnologiczna Renewal Bio ma nadzieję wyhodować „embrionalne wersje ludzi”. W naturze zarodki powstają z połączenia komórki jajowej i plemnika. Naukowcy pracują jednak nad sposobami tworzenia embrionów przy użyciu komórek macierzystych. W odpowiednich warunkach komórki te mogą dzielić się na struktury, które bardzo przypominają typowy zarodek. Naukowcy nie wiedzą, jak daleko będą w stanie rozwinąć się te embrionopodobne struktury. Ale już teraz wykorzystują je do prób zajścia w ciążę u krów i małp. Nikt tak naprawdę nie wie, jak podejść do syntetycznych ludzkich embrionów. Nie istnieje nawet odpowiednia nazwa dla tego typu tworów. Przepisy stanowią, że typowe ludzkie embriony mogą być hodowane w laboratorium przez maksymalnie 14 dni. Czy te same zasady powinny mieć zastosowanie do zarodków syntetycznych? Coraz bardziej przypominają te prawdziwe – co rodzi drażliwe pytania natury etycznej. Laboratoryjne mózgi sferyczne Już samo istnienie syntetycznych embrionów stawia pod znakiem zapytania nasze rozumienie tego, czym w ogóle jest ludzki embrion. Analogiczne kwestie były podnoszone już w 2013 roku, kiedy to badacze podejmowali pierwsze próby hodowania mini-mózgów, pozwalających na testowanie leków neurologicznych. Wówczas, jak i teraz, podnoszona jest przede wszystkim kwestia ogromnego wsparcia dla rozwoju badań naukowych i medycznych. A przede wszystkim tworzenia leków celowanych, odpowiadających bardzo konkretnym parametrom choroby danego człowieka. Obecnie większość badań nad lekami musi być przeprowadzana na zwierzętach laboratoryjnych przed rozpoczęciem badań klinicznych. Jednak zwierzęta nie muszą reagować w taki sam sposób jak ludzie, a zdecydowana większość terapii, które wyglądają bardzo obiecująco u myszy, zawodzi u ludzi. Takie badania mogą wydawać się marnowaniem zarówno życia zwierząt, jak i czasu. Twój cyfrowy bliźniak Naukowcy pracują również nad rozwiązaniami tych problemów. Niektórzy tworzą „organy na chipach”. To miniaturowe zbiory komórek zorganizowane na małym kawałku polimeru, które mogą przypominać pełnowymiarowe organy i mogą być wykorzystywane do testowania działania leków. Inni tworzą cyfrowe reprezentacje ludzkich organów w tym samym celu. Takie cyfrowe bliźniaki mogą być szeroko modelowane i potencjalnie wykorzystywane do przeprowadzania badań klinicznych. Oba te podejścia wydają mi się w jakiś sposób bardziej akceptowalne niż przeprowadzanie eksperymentów na ludziach stworzonych bez zdolności myślenia lub odczuwania bólu. Z drugiej strony coś, co w danym momencie odbieramy jako nieakceptowalne, może szybko zmienić się w oczywiste. Weźmy przykład początkowo demonizowanego zapłodnienia in vitro. Gdy zostało po raz pierwszy opracowane, przeciwnicy argumentowali, że jest to „największe zagrożenie od czasu bomby atomowej”. W tej chwili szacuje się, że dzięki zapłodnieniu in vitro przyszło na świat ponad 12 milionów ludzi. Czy tak samo stanie się z ciałoidami? Czy leżące w laboratoryjnym magazynie ciało wygenerowane z naszych własnych komórek macierzystych będziemy traktować jak zapasowy garnitur? A może znajdziemy złoty środek pomiędzy możliwościami biotechnologii a ludzką etyką? Źródło: MIT Technology Review Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W Chinach po raz pierwszy przeszczepiono człowiekowi wątrobę od genetycznie zmodyfikowanej świni
Naukowcy w Chinach przeprowadzili pionierską operację. Po raz pierwszy w historii przeszczepili człowiekowi wątrobę od genetycznie zmodyfikowanej świni. To kolejny krok w badaniach nad ksenotransplantacjami - czyli przeszczepami odzwierzęcymi.
W tym artykule: Jak wyglądała pionierska operacja? Wątroba świni w ciele człowieka Przeszczepy odzwierzęce terapią przyszłości Zabieg został przeprowadzony w chińskim szpitalu w zeszłym roku. Jego celem nie było ratowanie życia. Biorcą był martwy 50-letni mężczyzna, który na skutek urazu głowy doznał śmierci mózgowej. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy wszczepiona do jego organizmu wątroba świni w ogóle podejmie pracę. Narząd pozostawał w ciele zmarłego przez 10 dni. Następnie został usunięty. Przez ten czas jednak nie pojawiła się reakcja odrzucenia obcej tkanki przez organizm człowieka. Wątroba pochodziła od świni, u której wykonano kilka modyfikacji genetycznych po to właśnie, by zapobiec odrzuceniu. Naukowcy mają nadzieję, że w przyszłości tego rodzaju zabiegi będą rodzajem terapii pomostowej. Czyli będą proponowane chorym, by przedłużyć ich możliwy czas oczekiwania na przeszczep allogeniczny (od niespokrewnionej osoby). Jak wyglądała pionierska operacja? Zabieg przeprowadzono w Szpitalu Xijing pracującym przy Wojskowym Uniwersytecie Medycznym Sił Powietrznych w Xi’an, w prowincji Shaanxi. Trwał 10 godzin. W jego trakcie nie usunięto wątroby zmarłego, która była nieuszkodzona. Wszczepiono mu za to drugi organ. Dawcą wątroby była miniaturowa świnia rasy Bama. Wcześniej wykonano u niej sześć różnych modyfikacji genetycznych. Między innymi wyłączono geny, które produkują cukry znajdujące się na powierzchni komórek świńskich – ich obecność aktywuje ludzki układ odpornościowy, który atakuje obcy narząd. Zwierzęciu dodano też geny produkujące ludzkie białka. Wątroba świni w ciele człowieka Po przeszczepie wątroba dawała oznaki funkcjonowania. Produkowała żółć oraz świńską albuminę, białko występujące w osoczu krwi. Zespół naukowy stojący za przeszczepem przyznaje jednak, że nie jest pewne, czy taki organ wystarczająco wspierałby organizm żywego człowieka. Na takie wnioski jeszcze za wcześnie – tym bardziej, że w tym przypadku w ciele zmarłego pozostawała jego własna wątroba. Mimo to praca chińskich badaczy została uhonorowana artykułem przyjętym do prestiżowego czasopisma „Nature”. Stanowi ona duży krok naprzód w całej dziedzinie ksenotransplantacji. Samo przygotowanie organu, który nie zostanie natychmiast odrzucony przez organizm człowieka, jest dużym osiągnięciem. Jak skomentował na łamach „Guardiana” jeden ze specjalistów od przeszczepów odzwierzęcych – Peter Friend, profesor transplantologii na Uniwersytecie Oksfordzkim – gdyby przeszczepić człowiekowi wątrobę od zwykłej świni, narząd już po kilku minutach byłby martwy z powodu nadostrej reakcji odrzucenia. Przeszczepy odzwierzęce terapią przyszłości Ksenotransplantacje to dziedzina medycyny, która jest rozwijana już od drugiej połowy zeszłego wieku. Od początku budziła kontrowersje i wątpliwości etyczne. Podejmowane próby ratowania chorych zawsze były terapiami ostatniej szansy proponowanymi osobom, które umierały i którym nie można było pomóc w żaden inny sposób. Pierwsze przełomowe zabiegi wykonano dopiero w ostatnich kilku latach, kiedy upowszechniły się metody modyfikacji genów i hodowli zwierząt ze zmodyfikowanymi narządami. Dzięki sercu świni naukowcy próbowali ratować życie 57-letniego Davida Benneta, który umierał na ostrą niewydolność serca. Przeszczep przeprowadzony na początku 2022 roku dał mu dodatkowe dwa miesiące życia. Najdalej zaszli lekarze eksperymentujący z transplantacjami świńskich nerek. Również w tym przypadku wpierw eksperymentowano z wszczepianiem świńskich nerek martwym biorcom. Później przyszedł czas na próby z żywymi chorymi. Richard Slayman, któremu jako pierwszemu wszczepiono genetycznie zmodyfikowaną świńską nerkę na początku zeszłego roku, po trzech tygodniach od zabiegu został nawet wypisany do domu. Co prawda Slayman zmarł w maju 2024 r., jednak, jak podał szpital – Massachusetts General Hospital (MGH) – jego zgon nie miał związku z transplantacją. Źródła: Nature, Guardian Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Przeżył 100 dni z sercem z tytanu. To pierwszy taki przypadek
Mężczyzna, któremu w zeszłym roku wszczepiono innowacyjne sztuczne serce, przeżył z nim ponad trzy miesiące. Został nawet wypisany ze szpitala do domu. Dzięki urządzeniu z tytanu doczekał przeszczepu ludzkiego serca.
W tym artykule: W domu ze sztucznym sercem Jak działa serce z tytanu Testy z udziałem kolejnych kilkunastu osób Pierwsza osoba na świecie, która przeżyła ponad trzy miesiące ze sztucznym sercem, to czterdziestolatek z Australii. Mężczyzna otrzymał przeszczep w listopadzie zeszłego roku. W czasie trwającej sześć godzin operacji kardiochirurdzy z St Vincent’s Hospital Sydney wszczepili mu BiVOCAR Total Artificial Heart (TAH) – innowacyjne urządzenie z tytanu, które wykorzystuje technologię lewitacji magnetycznej. To przełomowa i zarazem pionierska terapia pomostowa. Po raz pierwszy Total Artificial Heart znalazł się w klatce piersiowej chorego zaledwie w lipcu zeszłego roku. Później sztuczne serce testowali kolejni czterej mężczyźni mający pięćdziesiąt–sześćdziesiąt lat. Każdy z nich korzystał z TAH nie dłużej niż miesiąc i przebywał w tym czasie w szpitalu. Za każdym razem użycie sztucznego serca pomogło pacjentowi, wydłużając możliwy okres oczekiwania na transplantację prawdziwego serca. W domu ze sztucznym sercem W przypadku Australijczyka, którego tożsamości nie ujawniono, zastosowano udoskonaloną wersję urządzenia BiVACOR-u. Po przeszczepie pacjent leżał przez dwa miesiące w szpitalu. Później jednak lekarze zdecydowali się na rewolucyjny krok. Zrezygnowali ze ścisłego monitorowania jego stanu zdrowia i w lutym wypisali go do domu. Co prawda musiał pozostawać w pobliżu szpitala, jednak mógł wieść względnie normalne życie. W marcu otrzymał docelowy przeszczep. Jak poinformował szpital, po tej operacji chory wraca do zdrowia. Jest pierwszą osobą na świecie, która żyła z tytanowym sercem dłużej niż miesiąc. Podejście do jego leczenia eksperci oceniają jako „niezwykle innowacyjne”. Dzisiaj urządzenia takie jak BiVACOR TAH pozwalają osobom ze skrajną niewydolnością serca doczekać prawdziwego przeszczepu. Możliwe jednak, że w przyszłości będzie to docelowa terapia dla osób, które do przeszczepu allogenicznego (czyli od obcej osoby) się nie kwalifikują. Jak działa serce z tytanu BiVACOR TAH produkuje firma pod tą samą nazwą, założona przez Daniela Timmsa, inżyniera biomedycyny. To sztuczne serce zostało zaprojektowane zupełnie inaczej niż inne urządzenia mające zastępować serce. Wcześniej najczęściej próbowano kopiować kształt i działanie naturalnego serca z pomocą różnego rodzaju materiałów. Tak powstawały złożone mechaniczne zamienniki, składające się z wielu zaworów, membran czy komór. To jednak powodowało liczne kłopoty. Pierwsze sztuczne serca niszczyły komórki krwi, powodując zatory. W przypadku kolejnych – wieloelementowych – istniało duże ryzyko zawodności urządzenia. Każda dodatkowa część zwiększa niebezpieczeństwo usterki i unieruchomienia całości. Tymczasem sztuczne serca nie może się zatrzymać choćby na minutę. TAH ma tylko jedną ruchomą część. To wirnik, który przepompowuje krew. Dzięki zjawisku lewitacji magnetycznej nie dotyka ścianek serca ani żadnej innej jego części. Brak styku eliminuje tarcie, przez co wirnik się nie zużywa. W lipcu zeszłego roku firma podawała, że w jej laboratorium jedno z urządzeń działa nieprzerwanie od czterech lat. Testy z udziałem kolejnych kilkunastu osób – Cały zespół BiVACOR jest głęboko wdzięczny pacjentowi i jego rodzinie za obdarzenie naszego Total Artificial Heart zaufaniem – powiedział Daniel Timms. – Ich odwaga utoruje drogę niezliczonym kolejnym pacjentom, którzy otrzymają tę ratującą życie technologię. Sztuczne serce ciągle znajduje się na etapie testów. Nie zostało jeszcze dopuszczone do szerokiego użytku. Po ostatnim sukcesie Amerykańska Agencja Żywności i Leków (ang. Food and Drug Administration, FDA) wydała jednak zgodę na kolejne 15 prób z udziałem ludzi. To otwiera drogę do upowszechnienia tej terapii. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia, choroby układu krążenia zabijają rocznie prawie 18 mln osób na świecie. Co czwarte schorzenie z tej kategorii to zawał albo udar. Tylko w Stanach Zjednoczonych w zeszłym roku wykonano 3,5 tys. przeszczepów serca. Na listę oczekujących na przeszczep trafiło za to 4,4 tys. osób. Źródła: nature.com, CNN Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Pierwszy pacjent otrzymał sztuczne serce z tytanu. Urządzenie wykorzystuje zjawisko lewitacji magnetycznej
W USA po raz pierwszy wszczepiono choremu serce z tytanu. Prototypowe urządzenie wykorzystuje to samo zjawisko, co koleje magnetyczne wysokich prędkości. Sztuczne serce ma dać więcej czasu chorym czekającym na transplantację.
W tym artykule: Długa historia poszukiwań sztucznego serca Pierwsze serce z tytanu Kolejni pacjenci z sercem z tytanu? Pionierska operacja została przeprowadzona 9 lipca. Jednak Texas Heart Institute (THI) i BiVACOR – firma medyczna, która opracowała nową pompę – poinformowała o niej dopiero pod koniec zeszłego miesiąca. Biorcą sztucznego serca był 57-letni mężczyzna. Jego tożsamość nie została ujawniona. Jak podaje „Manchester Journal”, chory znajdował się w stanie krytycznym z powodu wstrząsu kardiogennego. Cierpiał na ciężką niewydolność serca, która sprawiała, że jego organizm był skrajnie niedotleniony i niedokrwiony. Oczekiwał na transplantację, jednak akurat nie było żadnego serca, które można by mu przeszczepić. To zadecydowało, że został wybrany do pionierskiego leczenia pomostowego. Operacja trwała sześć godzin. Trzy dni później chory mógł już usiąść na krześle. Sześć dni po zabiegu przeszedł 150 metrów. Dwa dni później pojawiło się ludzkie serce, które nadawało się do transplantacji. Urządzenie zwane BiVACOR TAH zostało wówczas usunięte z jego klatki piersiowej. Długa historia poszukiwań sztucznego serca Inżynierowie i kardiolodzy próbują zbudować sztuczne serce już od kilkudziesięciu lat. Jednak jeszcze w XX w. stało się jasne, że uzyskanie funkcjonalności, wydajności i niezawodności na poziomie prawdziwego, biologicznego serca jest niezwykle trudne. Pierwsze sztuczne serca niszczyły komórki krwi, powodując zatory. Trzeba było rozwiązać problem stałego zasilania i naturalnego zużywania się mechanicznych części urządzenia. A także zagwarantować, że pompa, niezależnie od okoliczności, nie przestanie działać nawet na minutę. To wszystko sprawiło, że w ciągu ostatnich dwóch dekad w Stanach Zjednoczonych do obrotu dopuszczono tylko jedno sztuczne serce – SynCardia Total Artificial Heart. Składa się ono ze sztucznych komór z elastycznymi, poliuretanowymi membranami, oddzielającymi krew natlenioną od odtlenionej. Jest stosunkowo duże i może być stosowane tylko przez krótki czas, w oczekiwaniu na przeszczep. Pierwsze serce z tytanu Firma BiVACOR, która opracowała nową pompę, poszła inną drogą. Jej inżynierowie nie starali się odtworzyć budowy prawdziwego serca. Zamiast tego skupili się na wymyśleniu urządzenia, które będzie gwarantowało jego funkcjonalność. Prace trwały dziesięć lat i ostatecznie zaowocowały małym urządzeniem z tytanu. Ma ono tylko jedną ruchomą część. To przepompowujący krew wirnik. Jest on utrzymywany z daleka od ścianek pompy dzięki zjawisku lewitacji magnetycznej. Temu samemu, które wykorzystują koleje wysokich prędkości typu maglev. Dzięki elektromagnesom poruszają się one bez styku pojazdu z torami, co eliminuje tarcie. Tak samo wirnik w TAH nie dotyka żadnych części pompy, co chroni go przed zużyciem mechanicznym. Kolejni pacjenci z sercem z tytanu? TAH nie ma zaworów, elastycznych komór czy membran. Wirnik z dwoma łopatkami zapewnia przepływ krwi do płuc oraz do reszty organizmu. Firma twierdzi, że jej sztuczne serce przepompowuje do 12 litrów krwi na minutę. To wystarczająca ilość dla dorosłego mężczyzny ćwiczącego fizycznie. Urządzenie jest wielkości pięści. Zasila je bezprzewodowo zewnętrzy kontroler. Jak długo może działać? W zeszłym roku firma ogłosiła, że w laboratorium TAH funkcjonuje nieprzerwanie od czterech lat. BiVOCAR otrzymał zgodę na wszczepienie swojego sztucznego serca człowiekowi w listopadzie 2023 roku. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (ang. Food and Drug Administration, FDA) dała wówczas zielone światło na pięć transplantacji w 2024 r. Jeśli kolejne próby wszczepiania TAH będą również udane jak pierwsza – a urządzenie posłuży chorym dłużej – możliwe, że FDA zaaprobuje również kolejne zabiegi. Rocznie na świecie przeprowadza się około 6 tys. transplantacji serca. Zapotrzebowanie jest znacznie większe. Źródła: ScienceAlert, BiVACOR, Manchester Journal.
Po przeszczepie zmienia się osobowość? Badanie wykazało, że tego fenomenu doświadczyło aż 90% biorców!
Czy to możliwe, że po przeszczepie biorca przejmuje upodobania, gusty albo pewne cechy osobowości dawcy? Takie głosy pojawiały się wśród pacjentów, a nawet w literaturze medycznej. Jednak wkładano je między bajki. Aż do teraz.
W tym artykule: Po przeszczepie zmienia się nie tylko osobowość Nowe serce, nowe wspomnienia? Co może zmienić się po przeszczepie? Przyczyny zmian osobowości i innych Anegdot o dziwnych zmianach, jakie dotykają biorców po przeszczepie, nie brakuje. Bodaj najbardziej zdumiewająca jest opowieść o Claire Sylvii. W 1988 r. 47-letnia kobieta przeszła przeszczep serca i płuca w szpitalu Yale-New Heaven. Po operacji nagle polubiła zieloną paprykę i nuggetsy z kurczaka. Wcześniej nie cierpiała ani jednego, ani drugiego. Od razu po wypisaniu ze szpitala udała się do restauracji właśnie po nuggetsy. Zmiana była na tyle zaskakująca dla niej samej, że wspomniała o niej na spotkaniu z rodziną dawcy. Chciała się dowiedzieć, czy lubił zieloną paprykę. Usłyszała: „Żartujesz? Uwielbiał ją. Ale jeszcze bardziej lubił nuggetsy”. Jak się okazało, mężczyzna zginął w czasie wypadku motocyklowego, wioząc ze sobą właśnie tę przekąskę. Po przeszczepie zmienia się nie tylko osobowość Jeszcze bardziej niesamowita jest opowieść o pięciolatku, który otrzymał serce tragicznie zmarłego trzylatka. Nic o nim nie wiedział, a jednak po operacji nagle potrafił powiedzieć o dawcy całkiem sporo. „Był jak młodszy brat, o połowę młodszy ode mnie. Kiedy upadł, bardzo się potłukł. Myślę, że lubił Power Rangersów, tak jak ja kiedyś. Ale już ich nie lubię” – mówił pięciolatek. Nie miał pojęcia, że dawca serca zmarł po upadku z okna, kiedy próbował dosięgnąć leżącą niżej figurkę Power Rangersów. Po przeszczepie pięciolatek nigdy nie wrócił do ulubionych zabawek. Skąd pochodzą dwie opisane wyżej historie? Wcale nie z najciemniejszych zakamarków internetu. Przytaczają je autorzy pracy naukowej opublikowanej na początku tego roku w recenzowanym czasopiśmie „Transplantology”. Nowe serce, nowe wspomnienia? Celem naukowców z University of Colorado było ustalenie, ile prawdy jest w tego rodzaju świadectwach. A dokładniej – czy zmiany osobowości, gustów, a nawet nabywanie cudzych wspomnień, o których wspominają biorcy narządów są czymś więcej niż tylko anegdotami. Badaczy interesowało również, czy biorcy serca częściej niż inni mają na swoim koncie nietypowe doświadczenia. Od razu trzeba zaznaczyć, że opisane w „Transplantology” badanie było niewielkie. Wzięło w nim udział tylko 47 osób. 23 z nich było po przeszczepie serca, 24 – innego organu. Każdy został poproszony o wypełnienie kwestionariusza online. Rezultat? „W badaniu 89 proc. biorców zauważyło u siebie zmiany osobowości po operacji” – napisali autorzy artykułu. Odsetek był podobny dla osób po przeszczepie serca i pozostałych. 38 lat temu Zbigniew Religa po raz pierwszy pomyślnie przeszczepił serce pacjentowi. To zdjęcie przeszło do historii Zbigniew Religa jest ojcem polskiej kardiochirurgii. To on jako pierwszy w Polsce przeprowadził pierwszy pomyślny przeszczep serca. Znacie historię zdjęcia, które powstało 2 lata później? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zbigniew-religa-po-raz-pierwszy-pomyslnie-przeszczepil-serce-pacjentowi-to-zdjecie-przeszlo-do-historii-87eec30.jpg" width="938" height="528" alt="Zbigniew Religa po raz pierwszy pomyślnie przeszczepił serce pacjentowi. To zdjęcie przeszło do historii" title="Zbigniew Religa po raz pierwszy pomyślnie przeszczepił serce pacjentowi. To zdjęcie przeszło do historii" /> Co może zmienić się po przeszczepie? O jakich zmianach mowa? W literaturze opisane są przypadki zmiany preferencji pokarmowych, gustów muzycznych, kariery czy sposobu spędzania wolnego czasu. Zdarzało się poprawienie funkcji poznawczych i seksualnych, doświadczanie euforii czy przeżycia religijne. Jednak biorcy doświadczali również negatywnych zmian: depresji, psychoz czy niepokoju. Jednak bodajże najdziwniejsze jest nabywanie cudzych wspomnień. Poza opisanym wyżej przypadkiem pięciolatka w pracy wspomniana jest również historia niewymienionej z nazwiska 56-letniej profesorki. Otrzymała serca 34-letniego oficera policji, tragicznie zmarłego po śmiertelnym postrzale w twarz. Po przeszczepie biorczyni zaczęła mieć zaskakujące sny. „Widziałam błysk światła przed moją twarzą, która robiła się naprawdę gorąca. Wprost paliła” – wspominała. Przyczyny zmian osobowości i innych Duża ilość dowodów anegdotycznych prowokuje do zadania pytania: skąd się biorą? Czy najprostsza odpowiedź – to efekt psychologiczny, wynikający z szukania przez biorcę informacji o dawcy – jest wyczerpująca? A może należy poprzestać na stwierdzeniu, że pod wpływem silnego stresu i ekstremalnego przeżycia, jakim jest otrzymanie narządu innego człowieka, łatwo poddać się myśleniu magicznemu? Sugerującemu, że nie tylko serce, ale i inne organy mają w sobie „pierwiastek” dawcy? Co ciekawe, istnieją hipotezy, które znajdują wytłumaczenie wyżej opisanego fenomenu na gruncie biochemii. Przyjmują one, że istnieje coś takiego jak „systemowa pamięć komórkowa”. Czyli że ślady pamięciowe zachowują się nawet w pojedynczych komórkach (być może np. za pośrednictwem mechanizmów epigenetycznych). Inna teoria zakłada, że po przeszczepie częściowo odnawiają się połączenia nerwowe z nowym organem. To one miałyby być źródłem „przepływu cech” dawcy i odpowiedzi ze strony systemu nerwowego biorcy, skutkującej zmianami osobowości. Jeszcze inne wytłumaczenie przypomina fakt, że komórki dawcy krążą wraz z krwią w organizmie biorcy nawet dwa lata po przeszczepie. Co dokładnie się z nimi dzieje, nie jest dokładnie wyjaśnione. Naukowcy wskazują też na potencjalny nieznany efekt leków immunosupresyjnych, przyjmowanych przez biorców. Jeśli faktycznie po przeszczepie zmienia się osobowość, a doświadczenie to jest tak rozpowszechnione, jak wskazuje artykuł z „Transplantology”, pewne jest jedno. „Konieczne są dalsze badania, aby pogłębić naszą wiedzę na temat przyczyn zmian osobowości” – piszą autorzy pracy. Wypada się z nimi zgodzić. Źródło: Transplantology, Science Alert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Pionierska operacja. Po raz pierwszy kobiecie wszczepiono pompę serca i zmodyfikowaną genetycznie nerkę świni
54-letnia Amerykanka jest pierwszy człowiekiem, której przeszczepiono urządzenie wspomagające pracę serca, a następnie nerkę świni. Organ został wpierw zmodyfikowany genetycznie. Wraz z nim przeszczepiono również grasicę.
W tym artykule: Bardzo trudny przypadek Kilka przełomowych zabiegów Rozwój ksenotransplantacji Chirurg, który sam jest po przeszczepie Lisa Pisano pochodzi z New Yersey. Na początku kwietnia przeszła serię pionierskich operacji przeprowadzonych w ośrodku NYU Langone Health. Wpierw wszczepiono jej pompę wspomagającą pracę serca. Kilka dni później otrzymała genetycznie zmodyfikowaną nerkę świni. – Wszystko, czego potrzebowałam, to szansa na lepsze życie – powiedziała Pisano. – Po tym jak wypadłam z kolejki po ludzki przeszczep, dotarło do mnie, że nie mam wiele czasu. Pisano cierpi na dwie bardzo poważne choroby: niewydolność nerek w końcowym stadium i niewydolność serca. Pierwsza zmuszała ją do regularnych dializ. Kłopoty z sercem były tak zaawansowane, że bez zastosowania urządzenia wspomagającego pracę tego narządu lekarze dawali kobiecie zaledwie kilka tygodni. Bardzo trudny przypadek Dla Pisano nowatorskie zabiegi były jedyną szansą na przedłużenie życia. Z powodu historii chorobowej kobieta nie kwalifikowała się ani do przeszczepu serca, ani do przeszczepu nerki. Dodatkową przeszkodą był wysoki poziom przeciwciał, uruchamiających reakcję odrzuceniową organizmu. Jednak, jak się okazało, w przypadku Pisano dotyczył on tylko ludzkich tkanek. Nie zaś zmodyfikowanych genetycznie tkanek świni. To dawało szanse na uratowanie kobiety. Serię operacji zaplanował i przeprowadził zespół kierowany przez dr. Roberta Montgomery’ego, jednego ze światowych pionierów ksenotransplantacji (przeszczepów odzwierzęcych). Najpierw kobiecie wczepiono niewielkie urządzenie wspomagające pracę lewej komory serca (tzw. LVAD). Zazwyczaj otrzymują je chorzy oczekujący na przeszczep. Kilka przełomowych zabiegów Wszczepienie LVAD przeprowadzono 4 kwietnia. 12 kwietnia lekarze wykonali ksenotransplantację. Był to drugi przeszczep nerki świni na świecie żywemu pacjentowi. Wcześniej tego rodzaju procedurę testowano na martwych biorcach. Dodatkowo po raz pierwszy na świecie wraz z nerką przeszczepiono świńską grasicę. Ma ona „wyszkolić” układ odpornościowy kobiety i zapobiec odrzuceniu organu. Wszczepiona Pisano nerka świni została zmodyfikowana genetycznie. Już wcześniej lekarze z NYU Langone testowali organy świń, z których DNA usunięto jeden gen. Odpowiada on za produkcję cukru alpha-gal. Ta biomolekuła stanowi największą przeszkodę w próbach przeszczepiania ludziom narządów świni. Sprawia, że organ odzwierzęcy już w pierwszych minutach po przeszczepie jest odrzucany przez ludzki organizm. Organy bez genu kodującego alpha-gal dają większe szanse na powodzenie zabiegu. Nerka świni pracuje w ludzkim ciele ponad miesiąc. Operację wykonał chirurg, który sam ma przeszczepione serce Miesiąc temu chirurdzy przeszczepili genetycznie zmodyfikowaną nerkę świni pacjentowi po śmierci mózgu. Właśnie ogłosili, że nerka nadal funkcjonuje tak, jak powinna. Test stanowi znaczą... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nerka-swini-pracuje-w-ludzkim-ciele-ponad-miesiac-operacje-wykonal-chirurg-ktory-sam-ma-przeszczepione-serce-fot-joe-carrotta-1d22339.jpg" width="938" height="426" alt="Nerka świni pracuje w ludzkim ciele ponad miesiąc. Operację wykonał chirurg, który sam ma przeszczepione serce (fot. JOE CARROTTA)" title="Nerka świni pracuje w ludzkim ciele ponad miesiąc. Operację wykonał chirurg, który sam ma przeszczepione serce (fot. JOE CARROTTA)" /> – Wykorzystując świnie z pojedynczą modyfikacją genetyczną możemy lepiej zrozumieć rolę, jaką odgrywa zaledwie jedna kluczowa zmiana w genomie – stwierdził dr Montgomery. Dzięki temu ksenotransplantacja mogłaby stać się realną alternatywą dla pacjentów. – Ponieważ zmodyfikowane genetycznie świnie można hodować i nie wymagają klonowania, jest to zrównoważone i skalowalne rozwiązanie problemu niedoboru narządów – dodał naukowiec. Problem braku narządów jest w Stanach Zjednoczonych mocno odczuwalny. Tylko na przeszczep nerki oczekuje tam prawie 90 tys. osób. Rozwój ksenotransplantacji Pierwszy raz nerkę świńską żywemu biorcy przeszczepiono zaledwie miesiąc wcześniej. W marcu 2024 roku zabieg przeprowadzono w Massachusetts General Hospital. Pacjentem był 62-letni mężczyzna. W 2023 r. dwóch pacjentów otrzymało zaś serce świni. Po przeszczepie żyli jednak tylko dwa miesiące. Lisa Pisano zdawała sobie sprawę z ryzyka, jakie podejmuje. – Przedyskutowałam to wpierw z rodziną i z mężem – powiedziała. – Uznałam, że w najgorszym przypadku, jeśli to nie zadziała u mnie, może zadziałać u następnej osoby. Cóż, przynajmniej ktoś na tym skorzysta – stwierdziła. Na szczęście dwa tygodnie po zabiegu nie ma żadnych śladów wskazujących, by organizm Pisano odrzucał przeszczep. Dr Montgomery stwierdził, że jej nerka funkcjonuje „perfekcyjnie”. Chirurg, który sam jest po przeszczepie Naukowcy eksperymentują z ksenotransplantacjami od kilkudziesięciu lat. Skłania ich do tego brak organów do przeszczepów i gigantyczne kolejki oczekujących na serce albo nerkę. Dla chorych przeszczep jest często terapią ostatniej szansy. Dr Montgomery sam przeszedł transplantację serca. Odziedziczył po swoi ojcu (zmarłym w wieku 52 lat) postępującą chorobę mięśnia sercowego. W 2018 roku był już w ciężkim stanie. Uratował go przeszczep, który wykonał jego podwładny z Instytutu Transplantologii. Dr Montgomery w 2021 r. po raz pierwszy przeszczepił świńską nerkę martwemu biorcy. Zmodyfikowany genetycznie organ pracował wówczas przez 54 godziny. Źródła: NYU Langone Health, Science Alert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Nerka świni pracuje w ludzkim ciele ponad miesiąc. Operację wykonał chirurg, który sam ma przeszczepione serce
Miesiąc temu chirurdzy przeszczepili genetycznie zmodyfikowaną nerkę świni pacjentowi po śmierci mózgu. Właśnie ogłosili, że nerka nadal funkcjonuje tak, jak powinna. Test stanowi znaczący krok w kierunku ksenotransplantacji.
W tym artykule: Nagła śmierć biorcy Modyfikacja jednego genu u świni Lekarz z przeszczepionym sercem Kontrowersje wokół ksenotransplantacji Zabieg przeprowadzono 14 lipca w ośrodku NYU Langone Health, należącym do Uniwersytetu Nowojorskiego. Nerkę świni wszczepiono do ciała mężczyzny, u którego stwierdzono śmierć mózgu. Przez cztery tygodnie organ pracował normalnie. Kilka dni temu naukowcy ogłosili, że eksperyment zostanie przedłużony o kolejny miesiąc. Operację przeprowadził dr Robert Montgomery, szef Instytutu Transplantologii należącego do Langone Health, wraz z zespołem. Była to piąta wykonana w tym ośrodku ksenotransplantacja. Czyli przeszczepienie organu jednego gatunku innemu. – Nasza praca pokazuje, że nerka świni – z tylko jedną modyfikacją genetyczną, bez eksperymentalnych leków ani urządzeń – może spełniać funkcje ludzkiej nerki przez 32 dni bez odrzucenia przez organizm biorcy – powiedział dr Montgomery. Naukowiec sam żyje z przeszczepionym sercem. Nagła śmierć biorcy W przypadku jego najnowszego eksperymentu, biorcą było ciało nowojorczyka Maurice’a Millera. Miller zmarł nagle w wieku 57 lat na niezdiagnozowany wcześniej nowotwór mózgu. Wykluczyło to możliwość przekazania jego organów do przeszczepu. Serce świni w człowieku? Na razie wszczepiono je pawianowi. Działało 2 lata Przeszczepione pawianowi świńskie serce funkcjonowało przez ponad dwa lata – informuje pismo “Nature Communications”. Rodzina zdecydowała się wówczas oddać ciało mężczyzny naukowcom na potrzeby eksperymentu. – Mocowałam się z tą decyzją – powiedziała jego siostra, cytowana przez AP. Według niej jednak Maurice Miller lubił pomagać innym. – Myślę, że mój brat pragnąłby tego – uważa Mary Miller-Duffy. – Teraz trafi do podręczników medycyny i w ten sposób będzie żył wiecznie – dodaje. Modyfikacja jednego genu u świni Faktycznie biorca ma duże szanse na pośmiertną sławę, ponieważ zabieg przeprowadził pionier w dziedzinie ksenotransplantacji. Dr Montgomery dopiero dwa lata temu po raz pierwszy przeszczepił świńską nerkę martwemu biorcy. Zmodyfikowany genetycznie organ pracował wówczas przez 54 godziny. Przeprowadzona modyfikacja polegała wówczas na usunięciu z DNA świni tylko jednego genu. Odpowiada on za produkcję tzw. cukru alpha-gal. Ta biomolekuła stanowiła największą przeszkodę w próbach przeszczepiania ludziom narządów świni. Sprawiała, że organ odzwierzęcy był już w pierwszych minutach po przeszczepie odrzucany przez ludzki organizm. We wszystkich transplantacjach – włącznie z ostatnią – wykonanych w NYU Langone Health użyto więc nerek świni pozbawionych genu kodującego alpha-gal. Zapobiegło to odrzutom. Podczas lipcowego zabiegu naukowcy usunęli biorcy obie nerki. Wszczepiono mu tylko jedną nerkę świni, która od razu podjęła pracę. Drugą zachowano, by porównywać jej stan z pracującym przeszczepionym organem. Lekarz z przeszczepionym sercem Naukowcy eksperymentują z ksenotransplantacjami od kilkudziesięciu lat. Skłania ich do tego brak organów do przeszczepów i gigantyczne kolejki oczekujących na serce albo nerkę. Dla chorych przeszczep jest często terapią ostatniej szansy. Dobrze wie o tym dr Montgomery, który sam przeszedł transplantację serca. Montgomery odziedziczył po swoim ojcu (zmarłym w wieku 52 lat) rzadką postępującą chorobę mięśnia sercowego. W 2018 roku był już w ciężkim stanie. Uratował go przeszczep, który wykonał jego podwładny z Instytutu Transplantologii. Choć ksenotransplantacje budzą wątpliwości etyczne, wydają się dobrym pomysłem na rozwiązanie problemu braku organów do przeszczepu. Jednak by eksperymenty zamieniły się w standardową terapię, potrzeba jeszcze wiele czasu i wiele badań. Na razie amerykańska Agencja Żywności i Leków (ang. Food and Drug Administration, FDA) nie wyraziła jeszcze zgody na badania kliniczne, polegające na transplantacji serc albo nerek świni pacjentom-ochotnikom. Kontrowersje wokół ksenotransplantacji Za to w zeszłym roku naukowcy z Uniwersytetu Maryland otrzymali specjalną zgodę na wszczepienie zmodyfikowanego genetycznie serca świni umierającemu. Wydłużyło to życie pacjenta o dwa miesiące. Po tym czasie jednak serce przestało funkcjonować, a powody tego pozostają nie do końca jasne. 5 słynnych przeszczepów twarzy. Historie pełne blasków i cieni Operacje przeszczepu twarzy to bardzo trudne przedsięwzięcia, a o ich sukcesie decyduje nie pierwszy dzień po operacji, lecz wiele kolejnych lat życia. Poznajcie 5 historii osób, którym medy... Więcej szczęścia mieli badacze z Uniwersytetu Alabamy w Birmingham. Również w zeszłym tygodniu ogłosili, że wszczepili dwie nerki świni zmarłemu. Organy funkcjonowały normalnie przez siedem dni. Naukowcy sami zwracają uwagę, że ważnym pytaniem pozostaje – ile takie eksperymenty powinny trwać? Testy na ciałach ludzi po śmierci mózgowej, których serce ciągle bije, mogą budzić wątpliwości etyczne. A także mogą być trudne dla rodzin oddających badaczom ciała swoich bliskich, przedłużając ich żałobę. Z drugiej strony jednak dają szanse na opracowanie terapii, które mogę kiedyś ratować życie. Badacze podkreślają, że cała sprawa wymaga publicznej dyskusji i oswajania z ideą ksenotransplantacji. Źródła: NYU Langone Health, AP. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zmarł pacjent, któremu przeszczepiono serce genetycznie zmodyfikowanej świni. Co dalej z przełomową terapią?
Eksperymentalny zabieg przeszczepienia człowiekowi serca od świni zakończył się porażką. Pacjent nie żyje.
W tym artykule: Przeszczep serca od świni był ostatnią szansą dla pacjenta Genetycznie modyfikowane świnie mają tkanki podobne do ludzkich Lekarzom udało się wcześniej połączyć nerkę świni z ciałem człowieka Świńska nerka pracowała dobrze, ale serce świni zawiodło – Dzięki modyfikacjom genetycznym wkrótce będzie możliwe przeszczepianie ludziom narządów pobranych od świń – zapowiadał w 2021 roku dr David Ayares, szef działu naukowego firmy bioinżynieryjnej Revivicor, należącej do koncernu United Therapeutics. Takie przeszczepy, zwane ksenotransplantacjami, mogłyby rozwiązać problem braku dawców organów, z którym borykają się lekarze na całym świecie. Teraz jednak wiadomo, że nie będzie to takie proste. Dwa miesiące temu chirurdzy z powodzeniem wszczepili serce genetycznie zmodyfikowanej świni 57-letniemu mężczyźnie. Teraz jednak pacjent zmarł. Przeszczep serca od świni był ostatnią szansą dla pacjenta Pod koniec 2021 r. warunkowe pozwolenie na przeszczep między świnią a człowiekiem wydała amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA). Operacja odbyła się w piątek 7 stycznia. O jej rezultacie lekarze z Akademii Medycznej Maryland poinformowali dopiero po kilku dniach, gdy stan pacjenta się ustabilizował. Serce świni w człowieku? Na razie wszczepiono je pawianowi. Działało 2 lata Przeszczepione pawianowi świńskie serce funkcjonowało przez ponad dwa lata – informuje pismo “Nature Communications”. Biorcą przeszczepu serca świni był David Bennett, 57-latek z Maryland. Kilka miesięcy przed zabiegiem spędził przykuty do łóżka, stale podpięty do aparatury podtrzymującej życie. Jego serce nie było na tyle wydolne, aby mogło poradzić sobie bez wsparcia. Ze względu na zły stan zdrowia, mężczyzna został uznany za niekwalifikującego się do tradycyjnego przeszczepu, pochodzącego od ludzkiego dawcy. – To był wybór między śmiercią a poddaniem się temu przeszczepowi – mówił Bennett dzień przed operacją. – Chcę żyć. Wiem, że to strzał w ciemno, ale to moja jedyna szansa – dodawał. Po udanym przeszczepie serca świni pacjent pozostawał pod stałą obserwacją. Lekarze monitorowali jego stan, aby ustalić, czy nowy narząd działa prawidłowo oraz czy i kiedy mężczyzna będzie mógł opuścić szpital. Niestety, kilka dni temu jego stan zaczął się pogarszać. 8 marca David Bennett zmarł. Przyszłość przełomowej terapii stanęła pod znakiem zapytania. – David walczył dzielnie do samego końca – powiedział Bartley Griffith, chirurg, który przeprowadził przeszczep. Genetycznie modyfikowane świnie mają tkanki podobne do ludzkich Świnia, której serce otrzymał Bennett, należała do stada firmy Revivicor. Było to zwierzę poddane modyfikacji genetycznej i „zaprojektowane” tak, aby wyeliminować gen odpowiedzialny za produkcję substancji zwanej alfa-gal. Jej pełna nazwa brzmi galaktozaalfa-1,3-galaktoza. CRISPR, czyli zmiana kodu DNA. "Mamy władzę nad wszelkimi gatunkami, o jakiej nam się nigdy nie śniło" Naukowcy wykorzystują CRISPR do naprawiania poważnych wad dziedzicznych, z którymi od lat ludzkość podejmuje bezskuteczną walkę. Metoda szybkiego zmieniania szyfru życia może nam dać wyj.. Alfa-gal to związek chemiczny znajdujący się w większości błon komórkowych ssaków, który jednak nie występuje u naczelnych, w tym u ludzi. Nasz układ odpornościowy rozpoznaje go jako ciało obce i wytwarza przeciwciała, co prowadzi do odrzucenia świńskiego narządu natychmiast po przeszczepie. Lekarzom udało się wcześniej połączyć nerkę świni z ciałem człowieka Jesienią 2021 r. przeprowadzono udany „tymczasowy przeszczep” nerki od zmodyfikowanego genetycznie zwierzęcia ze stada Revivicor. Lekarze połączyli wówczas nerkę świni z ludzkim organizmem. Narząd podjął prawidłową pracę. Zabieg przeprowadzono w centrum medycznym Uniwersytetu Nowojorskiego Langone Health. Zespół chirurgów i lekarzy zaangażowanych w badanie podkreślał, że nie można mówić o pełnym przeszczepie, bo nerka pobrana od świni nie została wszczepiona żywemu biorcy. Co więcej, przez cały czas trwania obserwacji pozostawała poza ciałem człowieka. Jak długo mózg jest aktywny po śmierci? Nowe badanie przynosi interesujący wątek Historia zna przypadki dekapitacji, po których głowy zabitych w ten sposób ludzi były jeszcze przez pewien czas... aktywne. Ruszające się oczy, grymasy twarzy, próby mówienia. Czy to jednos... Jak to możliwe? Przełomowy eksperyment przeprowadzono na anonimowym pacjencie, u którego stwierdzono śmierć mózgu. Pacjent był zarejestrowanym dawcą narządów, a rodzina wyraziła zgodę na wykonanie nietypowej procedury. Świńska nerka pracowała dobrze, ale serce świni zawiodło Chirurdzy podłączyli nerkę świni do kilku dużych naczyń krwionośnych pacjenta. Następnie przez 54 godziny obserwowali reakcje zachodzące w samym narządzie i organizmie biorcy. Ponieważ nerka przez cały czas pozostawała poza ciałem pacjenta, chirurdzy mogli pobierać próbki tkanek do badań oraz monitorować jej stan. Ostatecznie lekarze mogli ogłosić sukces – świńska nerka nie została odrzucona przez organizm człowieka i podjęła właściwą pracę, filtrując krew i produkując mocz. – Funkcjonowała całkowicie normalnie. Nie doszło do natychmiastowego odrzucenia, którego się obawialiśmy – powiedział dr Robert Montgomery, który kierował zespołem chirurgicznym. „Nowa twarz Katie”. Reportaż National Geographic o najmłodszej w USA pacjentce, która otrzymała całkowity przeszczep twarzy Ekipa National Geographic - dzięki bezprecedensowej zgodzie ze strony Kliniki Cleveland w Ohio - przez ponad dwa lata dokumentowała przełomową procedurę medyczną w sposób, jaki nigdy wcześn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowa-twarz-katie-national-geographic-publikuje-reportaz-o-najmlodszej-w-usa-pacjentce-ktora-otrzymala-calkowity-przeszczep-twarzy-044b03b.jpeg" width="479" height="700" alt="„Nowa twarz Katie”: National Geographic publikuje reportaż o najmłodszej w USA pacjentce, która otrzymała całkowity przeszczep twarzy." title="„Nowa twarz Katie”: National Geographic publikuje reportaż o najmłodszej w USA pacjentce, która otrzymała całkowity przeszczep twarzy." /> Śmierć pacjenta po przeszczepie serca od świni to zła wiadomość. Nie wiadomo, czy terapia będzie skuteczna u ludzi. Jest natomiast bardzo potrzebna. Według oficjalnych danych, w samych Stanach Zjednoczonych na przeszczep czeka obecnie 110 tys. osób (w Polsce blisko 2 tys.). Ponad 6 tys. pacjentów każdego roku umiera, nie doczekawszy się zabiegu. Międzygatunkowe przeszczepy mogą pomóc w opanowaniu tego kryzysu. Hodowanie świń jako dawców narządów może też okazać się nieakceptowalne społecznie, szczególnie w dobie rosnącej popularności weganizmu i apeli o zaprzestanie przemysłowej hodowli zwierząt. – Możliwe jednak, że jeśli uda nam się rozwiać obawy dotyczące dobrostanu zwierząt, takie rozwiązanie znajdzie poparcie w społeczeństwie – powiedziała Karen Maschke, badaczka z Hastings Center, która ma opracować zalecenia etyczne dla pierwszych badań klinicznych na ludziach. Źródło: BBC.
5 słynnych przeszczepów twarzy. Historie pełne blasków i cieni
Operacje przeszczepu twarzy to bardzo trudne przedsięwzięcia, a o ich sukcesie decyduje nie pierwszy dzień po operacji, lecz wiele kolejnych lat życia. Poznajcie 5 historii osób, którym medycyna dała drugą szansę.
1. Andy Sandness Kiedy Andy Sandness zdecydował o zakończeniu swojego życia miał 32 lata. Chciał popełnić samobójstwo strzelając sobie w twarz. Przeżył, ale jego obrażenia były tak rozległe, że nie było szans na odbudowę twarzy. Przez dziesięć lat mężczyzna nie mógł swobodnie oddychać ani jeść, a jego kontakty ze światem zewnętrznym były znacznie utrudnione przez deformację. Przełom nastąpił w 2016 roku, gdy w klinice Mayo w Rochester podjęto próbę operacji przeszczepu twarzy dla mężczyzny. Poprzedzały ją ponad trzy lata ćwiczeń. Szefujący zespołowi chirurgów Samir Mardini oraz Hatem Amer około 50 razy przeprowadzali próbne zabiegi na twarzach nieboszczyków, by nie pomylić się na żywym pacjencie. Dawcą był 21-latek, którego żona zgodziła się na przeszczep. Kobieta i pacjent spotkają się po operacji. - Chciałem Ci pokazać, że twój dar nie zostanie zmarnowany – miał powiedzieć Sandness w rozmowie z Lilly Ross. Mężczyzna odzyskał zdolność normalnego jedzenia, czucia zapachów, oddychania, uczy się swobodnie mówić. - Kiedy tracisz coś, co wydawało by się masz na zawsze, dowiadujesz się jak to jest być tego pozbawionym... - opowiada – A potem, gdy dostajesz drugą szansę, nigdy tego nie zapominasz. 2. Jerome Harmon Jerome Harmon jako pierwszy człowiek w historii przeżył operację przeszczepu twarzy dwukrotnie. Pierwszą operację przeszedł w 2010 roku i niestety, choć zakończyła się sukcesem, przeszczep został odrzucony przez ciało pacjenta. Lekarze nie dali jednak za wygraną. W styczniu 2018 grupa lekarzy ze szpitala Georges Pompidou European Hospital AP-HP pod przewodnictwem Laurenta Lantieri podjęła się kolejnego zabiegu. Udało się, choć przez kolejne 8 miesięcy mężczyzna pozostawał w szpitalu i nie mógł nawet spotkać swojej rodziny. Wszystko po to, by nie doszło do kolejnego odrzucenia. - Mam czterdzieści trzy lata, dawca miał 22, zatem teraz i ja mam 22 – żartował Hamon rozmawiając z mediami po operacji. 3. Grzegorz Galasiński O Grzegorzu Galasińskim głośno było w 2013 roku, gdy lekarze skutecznie przeszczepili mu twarz. Operację przeprowadził zespół 14 chirurgów pod kierownictwem prof. Adama Maciejewskiego z Instytutu Onkologii w Gliwicach. Po 27 godzinach pracy udało się osiągnąć sukces. Twarzy pozbawił go wypadek. Maszyna służąca do pakowania kostki brukowej wciągnęła go i wyrwała twarz. Do kin niedawno trafił film “Twarz” Małgorzaty Szumowskiej inspirowany jego historią (choć jak sam mówi – niebiograficzny). Jednak udana operacja nie zakończyła problemów mężczyzny, który wciąż musi być poddawany rehabilitacji i nie może wrócić do normalnego życia. - Mówiono o mnie jako o sukcesie medycyny, ale teraz ze swoimi dolegliwościami znalazłem się poza systemem. Żyję, ale co to za życie? - pyta w rozmowie z portalem wyborcza.pl. Mimo tego, że rok po operacji przeszedł drugą rekonstruującą szczękę i uzębienie dziś nie może normalnie jeść. Szczęka źle się zrosła i konieczne było jej usunięcie. Mężczyzna ma problem z jedzeniem, oddychaniem, do tego zaczął pogarszać się stan jego oka. Lekarze póki co nie mają pomysłu jak go ratować. Jest to tym trudniejsze, że wciąż musi przyjmować leki przeciwko odrzuceniu przeszczepu, które wpływają na jego system immunologiczny. - Ostatnio miałem kolejny zabieg żuchwy. Usunęli mi kości, które się nie zrosły. Od zeszłego roku cały czas mam komplikacje. Ale nikt mnie nie słucha. Nikogo to nie obchodzi – podsumowuje ze smutkiem w wywiadzie dla Tokfm.pl. Niedawno mężczyzna wziął do siebie owczarka niemieckiego. Stan jego odporności pozwala na opiekę nad zwierzęciem. Ze światem komunikuje się głównie przez Facebooka. Jak podsumowuje swoją historię? - Chyba tylko to, że sam wygląd nie świadczy o człowieku. Piękna twarz to nie wszystko – mówił dziennikarce Annie Dryjańskiej. 4. Carmen Tarleton W 2007 Carmen Blandin Tarleton została zaatakowana przez byłego męża. Mężczyzna podejrzewał, że kobieta spotyka się z kimś innym. Po wtargnięciu do jej mieszkania zaatakował ją kijem baseballowym, a następnie oblał żrącym ługiem. Carmen doznała ciężkich poparzeń około 80% ciała, a jej twarz została stopiona zupełnie. W 2013 przeszła operację przeszczepu twarzy w bostońskim Brigham and Women's Hospital. Na konferencji prasowej dziękowała rodzinie dawczyni, Cheryl Denelli-Righter. Dziewczyna zmarła z powodu wylewu w tym samym roku. - Mogę znów poczuć skórę matki, mogę zobaczyć jej piegi i przez Ciebie, mogę zobaczyć, że ona żyje dalej – mówiła córka dawczyni – To prawdziwe błogosławieństwo. 5. Charla Nash Ta historia rozpoczęła się od tragicznego wypadku ze zwierzęciem domowym. W 2009 roku Charla Nash odwiedzała przyjaciółkę, która trzymała w domu szympansa imieniem Travis jako zwierzę domowe. Travis był znaną gwiazdą reklam, występował w spotach Coca Coli oraz Old Navy, pojawiał się także w programach TV. Urodził się w 1995 roku w ośrodku dla szympansów w Missouri. Jego matka 6 lat później zostanie zastrzelona podczas próby ucieczki. Przez ludzi travis został adoptowany w wieku zaledwie trzech dni. Udało się go nauczyć wielu rzeczy: potrafił włączyć komputer by oglądać obrazki, mył zęby pastą, zmieniał kanały w telewizorze używając pilota, a nawet kilka razy prowadził samochód. W 2009 wieku, podczas spotkania z Charlą Nash, doszło do tragedii. Zdenerwowane zwierzę zaatakowało kobietę zamieniając jej twarz w strzępy mięsa oraz pozbawiając dłoni. Nad rekonstrukcją jej twarzy przez 20 godzin pracował zespół 30 chirurgów. Była trzecią kobietą w historii, która otrzymała przeszczep twarzy. Lekarze przyszyli jej także nowe dłonie, niestety ciało odrzuciło jednak ten przeszczep i trzeba było je usunąć.
20-latce przeszczepiono ręce mężczyzny. Z czasem stały się bardziej kobiece
Mieszkająca w Indiach Shreya Siddanagowda w wieku 17 lat doznała poważnych obrażeń w wypadku autobusowym. Konieczne było amputowanie obu rąk na wysokości powyżej łokci. Na szczęście lekarze znaleźli dawcę – 20-letniego rowerzystę, który zginął w innym wypadku drogowym. Rodzice mężczyzny zgodzili się na pobranie kończyć, a rodzice nastolatki na przeprowadzenie przeszczepu.
W tym artykule: Niespotykana zmiana Szczupłe kobiece palce Dawca znaleziony O operacji Shreyi od początku było głośno, stała się bowiem pierwszym w Azji zabiegiem przeszczepu rąk między kobietą a mężczyzną. Operacja trwała ponad 13 godzin. Pracowało przy niej 20 chirurgów i 16-osobowy zespół anestezjologiczny. Cała procedura zakończyła się wielkim sukcesem, ponieważ ciało nastolatki bez problemu przyjęło nowe ręce. Jednak po pewnym czasie od operacji stało się coś, co zadziwiło lekarzy opiekujących się Shreyą. Skóra na przeszczepionych rękach zmieniła odcień. Jak donosi The Indian Express, kolor skóry przeszczepionych rąk był początkowo o kilka odcieni ciemniejszy niż naturalny odcień skóry nastolatki. Ale po trzech latach od wypadku koloryt skóry między przeszczepionymi kończynami a resztą ciała dziewczyny wyrównał się. – Nie wiem, jak doszło do transformacji, ale teraz czuję się jak z moimi własnymi rękami. Po przeszczepie kolor skóry był bardzo ciemny, nie żeby to kiedykolwiek mnie martwiło, ale teraz pasuje do mojego odcienia – przyznała Siddanagowda. Niespotykana zmiana Chociaż na całym świecie przeprowadzono mniej niż 100 przeszczepów rąk, lekarze twierdzą, że zmiana koloru skóry zaobserwowana u Shreyi może być jednym z pierwszych takich przypadków, a nawet jedynym jak dotąd znanym. Lekarze postanowili zbadać wyjątkową adaptację przeszczepionych kończyn. Choć twierdzą, że trudno wyciągać wnioski na podstawie jednego przypadku, przeprowadzili szereg badań i analiz, mogących wyjaśnić niezwykłe zjawisko. Portal allthatsinteresting.com podaje, że znany jest też inny przykład zmiany koloru skóry po przeszczepie. Mowa o afgańskim żołnierzu, który także otrzymał przeszczep obu rąk, jednak dawca był tej samej płci co biorca. Były żołnierz twierdził, że zauważył niewielką zmianę odcienia skóry. Niestety zmarł, zanim lekarze zdołali zbadać i udokumentować jego obserwacje. Subramania Iyer, szef chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej w Instytucie Amrita, ma nadzieję, że badania przypadku Siddanagowdy oraz innych podobnych przeszczepów w przyszłości ukażą się w czasopismach naukowych. Na razie lekarze sugerują, że za zmieniający się kolor skóry odpowiada działanie komórek melaniny, które dążą do uzyskania naturalnego dla biorcy odcienia skóry. – W ciągu mniej więcej roku kanał limfatyczny między ręką dawcy a ciałem gospodarza otwiera się całkowicie, umożliwiając przepływ płynów. Możliwe, że komórki produkujące melaninę powoli zastępowały komórki dawcy. A to doprowadziło do zmiany – sugeruje Mohit Sharma, który był członkiem zespołu operacyjnego przy przeszczepie Siddanagowdy. Szczupłe kobiece palce Sama Shreya podkreśla, że zmienił się nie tylko odcień skóry. Podczas fizjoterapii nowe kończyny kobiety, które początkowo były wyraźnie bardziej muskularne i „męskie”, wydawały się maleć. Tkanka tłuszczowa zgromadzona w przeszczepionych rękach powoli się rozpuszczała i ostatecznie bardziej wyrównała z poziomem tkanki w górnej części kończyn, które nie były amputowane. Shreya twierdzi, że jej ręce i dłonie z czasem stały się szczuplejsze i bardziej smukłe, a palce dłuższe. Te same zmiany zauważa też matka kobiety. – Palce upodobniły się do kobiecych, nadgarstek jest mniejszy. To są niezwykłe zmiany – powiedziała. Lekarze przyznają, że nie spodziewali się takich zmian. Nie mieli też zbyt wielu wcześniejszych przykładów na to, jak mogą zachować się międzypłciowe przeszczepy. – To nasz pierwszy przypadek przeszczepu rąk od mężczyzny do kobiety. Możemy tylko zgadywać, że żeńskie hormony doprowadziły do zmiany, ale ocena dokładnej przyczyny jest trudna – powiedzieli. Dawca znaleziony Lekarze podkreślają, że obecnie 21-letnia młoda kobieta miała sporo szczęścia, bo wyjątkowo szybko udało się lekarzom pozyskać dla niej ręce do przeszczepu. Choć rodzinę Shreyi uprzedzono, że oczekiwanie na operację może potrwać nawet kilka miesięcy, dawca znalazł się niemal natychmiast. Był to Sachin, 20-letni student, który uległ śmiertelnemu wypadkowi na rowerze. Kiedy potwierdzono śmierć mózgu, rodzina młodego mężczyzny zgodziła się oddać ręce do przeszczepu. Operację przeprowadzono w Instytucie Amrita, jedynym wówczas ośrodku w Azji, który przeprowadzał udane przeszczepy rąk. Chirurdzy najpierw połączyli kości kończyn dawcy z ciałem Siddanagowdy. Następnie zespolone zostały tętnice, żyły i ścięgna, a na koniec zszyto skórę kończyn dawcy i biorczyni. Kobieta musiała poddać się półtorarocznej intensywnej rehabilitacji i fizjoterapii, aby jej organizm przyjął przeszczep, a ciało nauczyło się współpracować z nowymi rękami. Siddanagowda kontynuuje fizjoterapię i ma nadzieję na odzyskanie pełnej sprawności jednego z trzech nerwów oraz mięśni palców, których sprawność jeszcze nie powróciły. Mimo to kobieta jest w stanie wykonać samodzielnie wiele czynności. źródło: allthatsinteresting.com
Dokonano pierwszego na świecie przeszczepu płuc od żywego dawcy
Lekarze ze szpitala uniwersyteckiego w Kioto ogłosili przeprowadzenie 7 kwietnia pierwszej w historii operacji przeszczepu tkanki płucnej od żywego dawcy dla pacjenta z uszkodzonymi przez COVID-19 płucami.
Biorcą była mieszkanka położonego na zachodzie kraju regionu Kansai. Dawcami byli najbliżsi członkowie rodziny, donosi „Japan Times”. Kobieta dochodzi ona do siebie po trwającym 11 godzin zabiegu. Obaj mężczyźni od których pobrano fragment organów są w stabilnym stanie. Ojciec i syn oddali fragmenty swoich płuc by uratować życie ich żony/mamy której koronawirus odebrał możliwość samodzielnego oddychania. View oEmbed on the source website W Japonii przeszczepy od osób po stwierdzonej śmierci mózgu należą do rzadkości. Za bardziej realistyczne rozwiązanie traktuje się w tym kraju pobranie organów lub jego części od zdrowego dawcy. - Pokazaliśmy, że mamy dziś tę opcję. Myślę, że ta forma terapii daje nadzieję innym pacjentom ze zniszczonymi przez COVID-19 płucami – powiedział na konferencji prasowej dr Hiroshi Date, szef zespołu 30 chirurgów i lekarzy, którzy przeprowadzili operację. Opisywana tutaj pacjentka covidowa zaraziła się w zeszłym roku. Jej stan szybko pogorszył się I konieczna była hospitalizacja. Ostatecznie przez trzy miesiące była podłączona do sztucznego płuca. Jej własne były zbyt zniszczone przez chorobę. Już po pokonaniu wirusa nadal nie była w stanie samodzielnie funkcjonować Przeszczep pozostawał jedyną szansą na normalne życie. Mąż i syn zgłosili się na ochotnika by ją uratować. Starszy z mężczyzn dał część swojego lewego płuca, młodszy prawego. Zdjęcie poniżej ukazuje płuca przed (L) i po zabiegu (P). Pacjentka powinna móc samodzielnie opuścić szpital za około dwa miesiące i wrócić do relatywnie normalnego życia za trzy, informuje szpital uniwersytecki. Japońskie media zwracają uwagę, że dziesiątki częściowych przeszczepów od dawców ze śmiercią mózgową przeprowadzono już wcześniej w Stanach Zjednoczonych, Europie czy Chinach.
Pierwszy na świecie przeszczep twarzy i rąk daje 22-latkowi drugą szansę na życie
Dotąd próbowano tego dwa razy. Zarówno w Paryżu w 2009 jak i Bostonie w 2011 bez sukcesów. We Francji pacjent zmarł po miesiącu z powodu komplikacji, w USA pogryzionej przez szympansa kobiecie trzeba było po kilku dniach usunąć przeszczepione ręce.
Pół roku po rzadkiej i pierwszej udanej operacji przeszczepu obu rąk i twarzy, Joe DiMeo ponownie uczy się uśmiechać i ściskać podaną mu dłoń. 22-latek z New Jersey w środku pandemii przeszedł 23 godzinną operacją przywracającą mu szansę na normalne życie po wypadku samochodowym, z którego w 2018 roku wyszedł z poparzeniami 80 proc. powierzchni ciała. - Wiedziałem, że to do celu dojdę małymi krokami. Trzeba mieć motywację i dużo cierpliwości. I wytrwałość, żeby przez wszystko to przejść – DiMeo mówi dziennikarzom. Jego lekarze z NYU Langone Health twierdzą, że dziś można już mówić o sukcesie operacji choć nadal potrzeba czasu, by rozwiać wątpliwości dotyczące przyjęcia się przeszczepów. Amerykańscy chirurdzy mają za sobą 18 udanych przeszczepów twarzy i 35 rąk. Uznali, że w przypadku DiMeo można spróbować połączyć dwa zabiegi. View oEmbed on the source website Dotąd próbowano tego dwa razy. Zarówno w Paryżu w 2009 jak i Bostonie w 2011 bez sukcesów. We Francji pacjent zmarł po miesiącu z powodu komplikacji, w USA pogryzionej przez szympansa kobiecie trzeba było po kilku dniach usunąć przeszczepione ręce. W czasie zabiegu w sierpniu 2020 roku precyzyjnie nacięto kości, mięśnie, ścięgna i nerwy i przygotowano miejsce pod nowe kończyny. Najpierw prawą, potem lewą. W sumie wymieniono 21 ścięgien, trzy główne nerwy, 5 głównych żył krwionośnych i dwie kości. Po usunięciu jego złożonej z blizn twarzy małe płytki umieszczono na brodzie. To do nich doczepiono twarz dawcy. Stworzono też nowy mostek i na nim umieszczono nos dawcy. Złączono razem nerwy i naczynia krwionośne by wróciło krążenie i czucie w tkankach. Po 23 godzinach nałożono ostatnie szwy, potem pacjent spędził 45 dni na oddziale intensywnej terapii, potem dwa miesiące tej „regularnej”. Wtedy DiMeo nauczył się ponownie ruszać powiekami, rękami i uśmiechać. W przypadku 22-latka z New Jersey rozpoczął się nowy etap, niekoniecznie dużo łatwiejszy. Do końca życia będzie brał leki powstrzymujące odrzut przeszczepów. Musi też nauczyć się używać mięśni nowej twarzy i rąk. fot. NYU Langone Health - Rehabilitacja była dość intensywna. Musiałem na nowo nauczyć się robić wszystko samodzielnie – DiMeo mówił dziennikarzom, że trenował nawet wydymanie ust, podnoszenie brwi czy gwizdanie. Dziś czuje chłód na czole i w marzną mu ręce, gdy wychodzi na mróz. Czasami nawet przeszkadza mu zachodząca na oczy grzywka. Mieszkający z rodzicami 22-latek znów może sam jeść i ubrać się. Dramatyczny zwrot w jego życiu nastąpił 2018 roku. Zasnął za kierownicą, auto uderzyło w krawężnik, przewróciło się i zapaliło. Z wraku wyciągnął go przypadkowy kierowca. Kilka miesięcy spędził w farmakologicznej śpiączce i przeszedł 20 zabiegów rekonstrukcyjnych i serię przeszczepów skóry. W 2019 roku uznano, że tylko przeszczep będzie w stanie przywrócić młodemu mężczyźnie szansę na dalsze życie. Pozyskanie dawcy było trudne, bo jako oszacowano, miał tylko 6 proc. szans na znalezienie kogoś z kompatybilnym układem immunologicznym. - Historia tego typu przeszczepów nie dawała nam dużych szans powodzenia. To nie jest procedura, którą ktoś wykonywał wiele razy. Nikt nam szlaku nie przecierał – wyjaśniał dr Eduardo Rodriguez z NYU Langone Health, lekarz kierujący zespołem 140 ludzi pracujących na, ostatecznie, sukces zabiegu. Źródło: https://www.theguardian.com/us-news/2021/feb/03/first-successful-face-double-hand-transplant-completed-joe-dimeo https://edition.cnn.com/2021/02/03/us/face-and-double-hand-transplant/index.html
Po raz pierwszy wyhodowano działające ludzkie gruczoły łzowe. I naprawdę „zapłakały”
To bardzo istotne osiągnięcie, które może okazać się zbawienne w leczeniu chorób gruczołu łzowego, w skrajnych przypadkach prowadzących nawet do utraty wzroku.
Zespół z Instytutu Hubrechta w Niderlandach jako pierwszy na świecie wyhodował w laboratoryjnym naczyniu gruczoły łzowe z ludzkich komórek macierzystych. Co więcej – naukowcom udało się sprawić, aby gruczoły zaczęły wytwarzać łzy. To bardzo istotne osiągnięcie, które może okazać się zbawienne w leczeniu chorób gruczołu łzowego i terapii regeneracyjnych oczu. Zaburzenia w pracy gruczołów łzowych na skutek schorzeń, obrażeń lub wypadków mogą powodować bolesną suchość oka. W skrajnych i rzadkich przypadkach, jak zespół Sjogrena (choroba autoimmunologiczna powodująca suchość oczu i jamy ustnej) prowadzącą nawet do utraty wzroku. – Mamy nadzieję, że naukowcy wykorzystają nasz model do zidentyfikowania nowych opcji leczenia pacjentów z zaburzeniami gruczołu łzowego, testując nowe leki na organoidach pacjenta lub ekspandując zdrowe komórki i pewnego dnia wykorzystując je do przeszczepów – mówi genetyk molekularny Hans Clevers, główny autor badania. Gruczoły łzowe umiejscowione są w oczodole tuż nad gałką oczną. Są narządami odpowiedzialnymi za nawilżanie oczu, a zaburzenia ich pracy prowadzą do problemów takich jak nadmierne łzawienie lub bolesna suchość oczu. Obecne metody leczenia tzw. zespołu suchego oka obejmują głównie stosowanie kropli do oczu, ale też zabiegi chirurgiczne. Jedną z najbardziej fascynujących terapii jest stosowanie kropli wykonanych na bazie krwi pacjenta. Jednak nawet tak ekscytujące terapie są zwykle ograniczone. Dlatego też naukowcy postanowili znaleźć skuteczny i długotrwały środek zaradczy. W swoich badaniach postanowili połączyć ze sobą ludzkie gruczoły łzowego z gruczołami myszy. Z pluripotencjalnych komórek macierzystych (takich, które mogą różnicować się w każdy typ komórek dorosłego organizmu) najpierw wyhodowano organoidy łzowe. To małe, trójwymiarowe struktury, które naśladują funkcję całego narządu. W laboratoryjnym naczyniu organoidy rozwinęły się i ukazały strukturę i funkcję całego organu. Co widzą zwierzęta? Wyjaśniamy ewolucję oka oraz to dlaczego ma tak wiele funkcji "Gdy spytasz ludzi, po co zwierzętom oczy, odpowiedzą: po to, po co i nam. Nic bardziej mylnego”. Zdziwisz się dlaczego oczy zwierząt i ludzi tak różnią się od siebie. Następnie, aby skłonić organoid do wytwarzania łez, naukowcy wystawili go na działanie noradrenaliny - neuroprzekaźnika, który wyzwala wydzielanie łez. Jak odnotowali: „organoidy puchły jak balon, gdy komórki produkowały łzy”. – Wyzwaniem było doprowadzenie organoidów do płaczu, ponieważ jest to cecha charakterystyczna gruczołu łzowego. Musieliśmy zmodyfikować mieszankę czynników, w których rosną organoidy, aby stały się dojrzałymi komórkami, które mamy w naszych gruczołach łzowych i które są zdolne do płaczu – wyjaśnia Marie Bannier-Hélaouët, także z Instytutu Hubrechta. Na tak wyhodowanych komórkach naukowcy przeprowadzili sekwencjonowanie mRNA, aby zidentyfikować wszystkie komórki gruczołu łzowego. W wyniku sekwencjonowania ustalono, że dwa różne typy komórek w gruczole łzowym (przewodowe i groniaste) wytwarzają różne składniki łez. Dlaczego pogarsza się wzrok? Wyjaśniamy mechanizm starzenia się Wraz z wiekiem zmieniają się możliwości naszych ciał. Czas nie oszczędza także naszego mózgu. Wyjaśniamy co się z nim dzieje. Następnie zespół wdrożył metodę CRISPR-Cas9 (metodę edycji genetycznej) w celu usunięcia genu o nazwie Pax6, który odgrywa kluczową rolę w rozwoju embrionalnym narządów, w tym oczu i gruczołów łzowych. Po usunięciu wskazanego genu, organoidy utraciły m.in. zdolność do wydzielania i produkcji łez. Podobnie jak we wspomnianym zespole Sjogrena, gdzie utratę Pax6 obserwuje się również w spojówce, tkance wyściełającej powieki i pokrywającej białka oczu. Naukowcy podkreślają więc, że wyhodowane w laboratorium organoidy ułatwią badania nad tą rzadką chorobą. W kolejnym etapie badań zespół chciał przetestować możliwość wykorzystania sztucznie wyhodowanych organoidów łzowych w przeszczepach. Naukowcy pobrali część ludzkich komórek łzowych i przeszczepili je do mysiego gruczołu łzowego. W ciągu dwóch tygodni komórki przyjęły się i zintegrowały z gruczołem, tworząc struktury kanalików. Pozostały one w gruczole przez co najmniej dwa miesiące, w czasie których prowadzono obserwacje, a niektóre z ludzkich komórek nadal rosły i dzieliły się dwa miesiące po przeszczepie. Produkowały nawet białka łez. Mimo tak obiecujących wyników, naukowcy z Niderlandów podkreślają, że przeszczep tkanki łzowej u ludzi jest bardzo odległy. Miną lata, zanim udoskonalone zostaną same organoidy. Potrzebne będą też testy na innych zwierzętach, zanim zabiegowi poddani zostaną pierwsi ludzie. W międzyczasie jednak badania zespołu mogą pomóc nam lepiej zrozumieć zaburzenia gruczołu łzowego i znaleźć nowe sposoby ich leczenia.
"Pacjent z Londynu" wyleczony z HIV. Szansa dla milionów chorych?
Lekarze stwierdzili, że drugi w historii pacjent został uznany za wyleczonego z HIV, po przejściu przeszczepu komórek macierzystych. Badania wykonano po 30 miesiącach od zaprzestania tradycyjnego leczenia.
O tak zwanym „pacjencie z Londynu”, pochodzącym w rzeczywistości z Wenezueli, zrobiło się głośno w zeszłym roku. Naukowcy z University of Cambridge poinformowali wówczas, że przez 18 miesięcy nie znaleźli w jego krwi śladów wirusa wywołującego AIDS. Ravindra Gupta, główny autor badania opublikowanego w The Lancet HIV, powiedział, że nowe wyniki testów – wykonanych rok po poprzednich badaniach – były „jeszcze bardziej niezwykłe” i prawdopodobnie oznaczają, że pacjent został wyleczony. Pacjent w tym tygodniu ujawnił swoją tożsamość. To 40-letni Adam Castillejo. W 2003 roku wykryto u niego HIV. Aby utrzymać chorobę pod kontrolą od 2012 roku przyjmował leki. Później tego samego roku zdiagnozowano u niego zaawansowanego chłoniaka Hodgkina, śmiertelny nowowtwór. W 2016 r. mężczyzna przeszedł przeszczep szpiku kostnego, w celu leczenia raka krwi. Otrzymał komórki macierzyste od dawców z mutacją genetyczną obecną u mniej niż jednego procenta Europejczyków. Ta niezwykła mutacja zapobiega rozwojowi wirusa HIV. Dzięki pozytywnym wynikom badań Adam Castillejo stał się drugim w historii pacjentem, który został wyleczony z HIV. Pierwszym był Amerykanin – Timothy Brown, znany jako „berliński pacjent”. Wyzdrowiał z HIV w 2011 roku po przejściu podobnej terapii. Testom poddano płyn mózgowo-rdzeniowy „pacjenta z Londynu”, tkanki jelitowe oraz limfatyczne. Badania nie wykazały aktywnej infekcji wirusowej, choć standardowego leczenia przeciwretrowirusowego zaniechano prawie trzy lata temu. Ravindra Gupta powiedział jednak, że testy ujawniły „skamieliny” HIV – fragmenty wirusa, które obecnie nie są w stanie się rozmnażać, a zatem zostały uznane za bezpieczne. – Trudno sobie wyobrazić, że wszelkie ślady wirusa infekującego miliardy komórek zostały usunięte z organizmu – powiedział Gupta. Szansa dla nielicznych Choć przeszczep komórek macierzystych okazał się skuteczny u dwóch wymienionych pacjentów, eksperci podkreślają, że nie może być mowy o wprowadzeniu takiego zabiegu jako standardowej metody leczenia HIV/AIDS. Autor badań podkreśla, że dla pacjenta, o którym mowa, przeszczep był „ostatnią deską ratunku”. Inaczej nowotwór krwi mógłby doprowadzić do jego śmierci. Leczenie HIV poprzez przeszczep komórek macierzystych jest o tyle niebezpieczne, że w tego typu procedurach poziom śmiertelności szacuje się nawet na 10 proc. To oznacza, że jeden na 10 pacjentów poddanych przeszczepowi, nie przeżyje zabiegu. Dlatego też w każdym przypadku indywidualnie należy ocenić ryzyko. Przeszczep mógłby być możliwy tylko wtedy, gdy ryzyko śmierci na skutek zabiegu byłoby mniejsze niż ryzyko śmierci przy braku jakichkolwiek działań. Czyli – jak w przypadku Castillejo – byłoby wyjściem ostatecznym. Sharon Lewin, ekspertka od chorób zakaźnych na Uniwersytecie w Melbourne i członek Międzynarodowego Towarzystwa AIDS, powiedziała, że sprawa Castillejo jest „ekscytująca”. – Musimy jednak umieścić to w kontekście – leczenie osób zakażonych wirusem HIV za pomocą przeszczepu szpiku kostnego nie jest po prostu realną opcją. Musimy stale podkreślać znaczenie zapobiegania, wczesnego testowania i przestrzegania zaleceń terapeutycznych, jako filarów obecnej globalnej reakcji na HIV / AIDS – podkreśliła. Katarzyna Grzelak
Kobieta, która dawała żołnierzom nowe twarze. Zdjęcia tych masek są niesamowite
Dziś naukowcy i lekarze na całym świecie korzystają z niesamowicie skomplikowanych technologii i przeprowadzają wielogodzinne operacje, by dać pacjentom szanse na normalne życie. W pierwszej połowie XX wieku, zaraz po Wielkiej Wojnie, nie było ani technologii, ani tak zaawansowanej chirurgii. Za to nie brakowało okaleczonych w bitwach pacjentów.
W tej historii główną rolę gra niezwykła kobieta - Anne Coleman Ladd: kobieta, która dawała weteranom nowe twarze. Anne Coleman Ladd urodziła się w Filadelfii, nauki pobierała w Rzymie i Paryżu. Podczas pierwszej wojny światowej spotkała się z Derwentem Woodem (prekursor techniki) w jego klinice w Paryżu, następnie przekonała Czerwony Krzyż do zapewnienia funduszy na jej “Studio Masek Portretowych”. Jej praca została udokumentowana na poruszających zdjęciach, a za swoje zasługi otrzymała francuski Order Narodowy Legii Honorowej od prezydenta de Gaulle'a. Jako pierwszy praktykę tworzenia masek dla okaleczonych stworzył brytyjski rzeźbiarz Derwent Wood. Mężczyzna nie został przyjęty do wojska ze względu na wiek, jednak chcąc wesprzeć kraj na froncie wojennym zaoferował swoje umiejętności artystyczne i stworzył pierwszą klinikę gdzie opracowywano nowe twarze. Nazywano ją “Sklepem z blaszanymi nosami”. Żołnierze, mogąc ukryć swoje okaleczenie, odzyskiwali szansę na normalne relacje z rodziną, bliskimi i społeczeństwem. Źródło: Library of Congress
„Nowa twarz Katie”. Reportaż National Geographic o najmłodszej w USA pacjentce, która otrzymała całkowity przeszczep twarzy
Ekipa National Geographic - dzięki bezprecedensowej zgodzie ze strony Kliniki Cleveland w Ohio - przez ponad dwa lata dokumentowała przełomową procedurę medyczną w sposób, jaki nigdy wcześniej nie miał miejsca.
Okładkowy reportaż wrześniowego wydania National Geographic to opowieść o cudach medycyny, ludzkiej tożsamości i nadziei. „Nowa twarz Katie”, reportaż opowiadający historię Katie Stubblefield, najmłodszej w Stanach Zjednoczonych pacjentce, która przeszła operację transplantacji twarzy, to przykład dziennikarstwa najwyższej klasy. Przedstawiciele National Geographic przez ponad dwa lata towarzyszyli Katie, jej rodzinie oraz specjalistom Kliniki Cleveland od momentu, w którym młoda pacjentka trafiła do kliniki, po samą procedurę przeszczepu twarzy oraz kolejne operacje, które musiały nastąpić później. Dzięki wyłącznej i bezprecedensowej zgodzie dla National Geographic, ta wciąż eksperymentalna dziedzina medycyny, jaką są przeszczepy twarzy, została udokumentowana w sposób nieprzedstawiony nigdy wcześniej. Numer z Katie na okładce ukaże się w sprzedaży 28 sierpnia. „Nowa twarz Katie” to opowieść o nadziei i uporze, ludzkiej tożsamości, miłości i oddaniu rodziców do swojego dziecka i medycznym cudzie, dzięki któremu Katie otrzymała drugą szansę w życiu – mówi Susan Goldberg, redaktor naczelna NG USA. Materiał został przygotowany z właściwym dla National Geographic przywiązaniem do wizualnej strony opowieści. Jego twórcom zależało na tym, aby czytelnik mógł się postawić w roli konkretnej osoby, której los stał się punktem wyjścia do opisania przełomowych sukcesów współczesnej medycyny. Okazało się to możliwe wyłącznie dzięki odwadze Katie Stubblefield oraz jej rodziców, którzy pozwolili nam dzielić tę trudną drogę razem z nimi i pokazać ją reszcie świata. W efekcie „Nowa twarz Katie” oferuje wyjątkowy wgląd w przełomową medyczną procedurę oraz prowokuje czytelnika do zweryfikowania związku, jaki przypisujemy naszym zewnętrznym obliczom, a wewnętrznemu poczuciu tożsamości, dodaje Goldberg. Opowieść rozpoczyna się od dwóch tragedii. Pierwsza z nich to impulsywna decyzja 18-letniej wtedy Katie o popełnieniu samobójstwa przy użyciu strzelby, wskutek czego kula odbiera jej nos, usta, szczękę, przód twarzy, fragment czoła oraz częściowo wzrok. Druga tragedia miała miejsce około 3 lata później i dotknęła ona Sandrę Bennington, której 31-letnia wnuczka Andrea zmarła wskutek przedawkowania narkotyków. Losy obydwu kobiet splotły się na zawsze w 2017 roku, ponieważ Andrea była dawczynią twarzy, którą otrzymała Katie. Procedura transplantacji całej twarzy, którą przeprowadzili specjaliści z Kliniki Cleveland, trwała 31 godzin. Zapisze się ona w historii jako 40. udany przeszczep twarzy. Katie Stubblefield jest jedną z najmłodszych na świecie oraz najmłodszą w Stanach Zjednoczonych osobą, która przeszła taką operację. Autorka tekstu Joanna Connors oraz fotografki Maggie Steber i Lynn Johnson w przeciągu dwóch lat spędziły setki godzin w towarzystwie Katie, jej rodziców oraz lekarzy. Były obecne podczas licznych operacji, chwil szczęścia, niepewności i cierpienia. Efektem ich zaangażowania (oraz zaufania ze strony Katie oraz jej najbliższych) jest reportaż, który z empatią ukazuje drogę, jaką młoda kobieta przeszła w ciągu ostatnich kilku lat. Wrześniowe wydanie National Geographic w sprzedaży od 28 sierpnia.
Stara głowa, nowe ciało? Według naukowców jesteśmy coraz bliżej
Koreańscy badacze twierdzą, że udało im się przywrócić sprawność psu, którego rdzeń kręgowy został niemal całkowicie przecięty – podaje „New Scientist”. Włoski chirurg uważa, że dzięki temu pierwszy przeszczep głowy u człowieka będzie możliwy w 2017 r.
Włoski neurochirurg Sergio Canavero już w 2013 r. zapowiedział, że wkrótce doprowadzi do pierwszego przeszczepu głowy. Uzależnia to jednak od postępów w badaniach nad regeneracją uszkodzonego rdzenia kręgowego. Właśnie tym od kilku lat zajmuje się C-Yoon Kim z uniwersytetu Konkuk w Seulu, z którym ściśle współpracuje Canavero. Koreański specjalista próbuje wykorzystać do regeneracji rdzenia kręgowego polietylenoglikol (PEG). Na łamach wrześniowego „Surgical Neurology International” poinformował, że z powodzeniem wykorzystał go już w eksperymentach na gryzoniach. W jednym z nich podzielił 16 myszy z uszkodzonym rdzeniem na dwie grupy: jedna w miejscu przecięcia rdzenia otrzymywała PEG, a druga jedynie roztwór soli fizjologicznej. Kim twierdzi, że pięć spośród ośmiu myszy, u których zastosowano polietylenoglikol, po czterech tygodniach częściowo odzyskała sprawność (pozostałe gryzonie z tej grupy nie przeżyły). Jednocześnie nie zaobserwowano żadnych zmian u myszy, którym podawano rozwór soli (w tej grupie trzy osobniki również zginęły). W kolejnych eksperymentach Koreańczycy wykorzystali ulepszoną wersją PEG, opracowaną przez specjalistów Rice University w Houston. Do substancji tej dodali nanowłókna grafenu, które przewodzą prąd elektryczny i pełnią rolę rusztowania, na którym powstają nowe komórki nerwowe (mają one połączyć przerwany rdzeń). James Tour z Rice University twierdzi, że dzięki temu regeneracja rdzenia stymulowana jest podwójnie: polietylenoglikolem oraz prądem elektrycznym. Koreańscy badacze tak zmodyfikowany PEG zastosowali u pięciu szczurów. Mieli pecha, ponieważ podczas eksperymentu doszło do zalania laboratorium i cztery gryzonie z tej grupy zginęły. Jednak ten, którzy przeżył, już po dwóch dniach wykonywał nieznaczne ruchy czterema kończynami, po tygodniu wstawał, choć miał trudności z zachowaniem równowagi. Po dwóch tygodniach był w stanie samodzielnie się poruszać. Tę samą metodę Kim wykorzystał u psa z niemal całkowicie przeciętym rdzeniem kręgowym (w ponad 90 proc.) w okolicy karku. Zwierzę to było całkowicie sparaliżowane po tym urazie, ale już po trzech dniach od zadziałania polietylenoglikolem oraz prądem wykonywało minimalne ruchy kończynami, a po trzech tygodniach było w stanie chodzić. „New Scientist” poprosił o komentarz do tych eksperymentów 10 ekspertów, ale żaden nie chciał się wypowiadać. Jerry Silver z Case Western Reserve University w Ohio powiedział, że jeden eksperyment z psem o niczym jeszcze nie świadczy. Zarzuca koreańskim badaczom, że nie przedstawili badań tkankowych potwierdzających, że doszło do przerwania rdzenia. C-Yoon Kim odpowiada, że wkrótce je zaprezentuje. Bardziej optymistyczny jest Arthur Caplan z New York University. Jego zdaniem, do pierwszego przeszczepu głowy u człowieka jest coraz bliżej. Ocenia on, że za trzy, cztery lata będzie można regenerować rdzeń kręgowy, a za siedem lub osiem lat będzie możliwa pierwsza wymiana głowy u człowieka. Sergio Canavero wciąż przesuwa termin pierwszej takiej transplantacji. Najpierw zapowiadał, że będzie to możliwe w 2016 r., teraz twierdzi, że dokona tego pod koniec 2017 r. Będzie to zależało nie tylko od postępów w badaniach nad regeneracją rdzenia, ale również od znalezienia dawcy ciała, które będzie można wykorzystać do przeszczepu. Włoski neurochirurg twierdzi również, że zgłosiło się do niego kilka osób gotowych poddać się takiej operacji. Ma również ofertę szpitala, w którym mogłaby się ona odbyć: w Wietnamie. Źródło: PAP Chcesz poznać inne zaskakujące ciekawostki? Sięgnij po nasz numer specjalny!
Oddam serce - dosłownie! Serwis randkowy będzie promował przeszczepy
​Twórcy randkowej aplikacji na smartfony Tinder włączyli się w organizowaną przez brytyjską publiczną służbę zdrowia (NHS) kampanię promowania przeszczepów.
Z zainstalowanego na smartfonie Tindera codziennie korzysta wiele milionów osób na całym świecie - jest wiele wersji językowych, w tym polska. Chodzi o znalezienie partnera (niekoniecznie do seksu, choć lekarze wiążą pojawienie sią Tindera ze wzostem zachorowań na choroby przenoszone drogą płciową). Aplikacja wykorzystuje dane użytkownika, takie jak wiek, preferencje seksualne, polubione czy pobrane z Facebooka zdjęcia do dobierania w pary pasujących do siebie osób, które znajdują się w odległości nie większej niż kilka kilometrów. Zdaniem specjalistów ludzie korzystają z tego rodzaju aplikacji z nieśmiałości albo z braku czasu i energii na tradycyjne poszukiwania. Już niedługo Tinder włączy się w kampanię promującą wśród młodych ludzi oddawanie narządów i wpisywanie się na listę dawców NHS. Do akcji włączyły się znane osoby, na przykład złota medalistka olimpijska w taekwondo Jade Jones, Gemma Oaten z serialu „Emmerdale” czy Jamie Laing, biorący udział w reality show „Made in Chelsea”. W lipcu NHS Blood and Transplant opublikował dane, zgodnie z którymi liczba osób oddających po śmierci swoje narządy spadła po raz pierwszy od ponad dziesięciu lat. Brytyjska lista oczekujących na przeszczepy liczy obecnie prawie 7000 osób. W ciągu ostatniej dekady 6000 osób zmarło nie doczekawszy transplantacji. Źródło: PAP Trwa wyprawa Traveler Adventure Team w Austrii! Nasza ekipa szuka idealnych miejsc na narty. Zobacz, jak im idzie! View oEmbed on the source website