Kultowe miasto wprowadza nowy podatek turystyczny. Tak walczy z nadmiarem podróżnych
Rosnąca liczba turystów coraz częściej staje się wyzwaniem dla miast, które do niedawna żyły z ich napływu. Kolejne popularne destynacje decydują się na wprowadzenie opłat, by złagodzić skutki nadmiernej turystyki i zapewnić równowagę między życiem mieszkańców a potrzebami odwiedzających. Najnowsze decyzje władz Kioto pokazują, że era nieograniczonej turystyki powoli dobiega końca.
Turystyka rozwija się w niespotykanym tempie – dziś nie tylko małe miasteczka, ale i wielkie metropolie zmagają się z konsekwencjami nadmiaru gości. Dublin, Barcelona czy Wenecja już wdrożyły ograniczenia i opłaty, by chronić lokalną przestrzeń i jakość życia mieszkańców. Na Lanzarote wprowadzono plan ograniczenia liczby turystów, by zaoferować bardziej wartościowe doświadczenia zamiast masowej konsumpcji. Teraz do tego grona dołącza była stolica Japonii. Władze Kioto właśnie uchwaliły drastyczny wzrost opodatkowania noclegów. Turyści zapłacą więcej. Kioto chce chronić mieszkańców Choć turystyka od lat stanowi fundament gospodarki Kioto, jej dynamiczny rozwój coraz częściej rodzi napięcia między mieszkańcami a przyjezdnymi. W szczycie sezonu historyczne dzielnice, takie jak Gion, przestają przypominać spokojne tradycyjne zaułki – tłumy turystów wypełniają wąskie uliczki, zatrzymują się na środku dróg, by robić zdjęcia gejszom, a nawet wchodzą na prywatne posesje w poszukiwaniu „idealnego ujęcia”. Jak podają japońskie media, wcześniejsze próby ograniczenia tych zachowań (m.in. zakazy fotografowania w niektórych rejonach) nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W odpowiedzi władze miasta zapowiedziały wprowadzenie nowego podatku turystycznego. To jeden z elementów strategii mającej przywrócić równowagę między turystyką a codziennym życiem mieszkańców. Krytycy podkreślają jednak, że sam podatek może nie rozwiązać problemu, gdyż Japonia notuje rekordowy napływ gości. W 2024 roku kraj odwiedziło ponad 35 milionów zagranicznych turystów, a rząd szacuje, że do 2030 roku liczba ta wzrośnie do 60 milionów. Japonia zaostrza politykę wobec turystów Podatek od zakwaterowania w Kioto wejdzie w życie od marca 2026 roku, stając się jednym z głównych narzędzi walki z nadmierną turystyką. Każdy odwiedzający to miasto będzie musiał zapłacić dodatkową opłatę za nocleg w hotelach czy pensjonatach, a jej wysokość będzie zależna od standardu obiektu. Zgodnie z planem władz, turyści nocujący w luksusowych hotelach zapłacą nawet 10 000 jenów (ok. 238 zł) za osobę za noc, co stanowi dziesięciokrotność dotychczasowych stawek. W przypadku tańszych obiektów podatek wyniesie od 200 do 400 jenów (ok. 4,80–9,50 zł), natomiast w hotelach średniej klasy – 500 do 1000 jenów (ok. 12,10–23,80 zł). Dla pokoi kosztujących poniżej 19 999 jenów (ok. 130 USD) opłata wyniesie 400 jenów, a dla luksusowych pobytów powyżej 100 000 jenów (ok. 653 USD) – maksymalną kwotę 10 000 jenów. Nowy podatek pomoże utrzymać historyczne dzielnice Wpływy z podatku mają podwoić przychody miasta z turystyki i zostać przeznaczone na finansowanie ochrony dziedzictwa kulturowego, modernizację infrastruktury oraz zarządzanie ruchem turystycznym. „Podatek od zakwaterowania służy pokryciu kosztów związanych z podnoszeniem atrakcyjności Kioto jako międzynarodowego miasta kultury i turystyki oraz promocją turystyki” – napisano w oficjalnym komunikacie rządu miasta. Lokalne władze argumentują, że środki te pomogą utrzymać historyczne dzielnice, zmniejszyć korki na ulicach i chodnikach oraz poprawić komfort życia mieszkańców. Choć decyzja władz Kioto budzi mieszane reakcje, wielu ekspertów podkreśla, że może stać się ona wzorem dla innych regionów zmagających się z nadmiernym ruchem turystycznym. Wraz ze wzrostem popularności Japonii, miasta coraz częściej muszą balansować między korzyściami ekonomicznymi a zachowaniem spokoju i autentycznego charakteru miejsc, które przyciągają podróżnych z całego świata. Warto jednak dodać, że z nowej opłaty zwolnione zostaną m.in. grupy szkolne, a w przypadku klęsk żywiołowych lub sytuacji kryzysowych przewidziane będą obniżki stawek. Źródła: Fox News, Euronews, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zmiany w przepisach lotniczych. Twój powerbank może być problemem na pokładzie
Powerbank jeszcze do niedawna był niezbędnym gadżetem w podróży, dziś coraz częściej staje się przedmiotem restrykcji. Linie lotnicze na całym świecie zaostrzają przepisy, tłumacząc to kwestiami bezpieczeństwa. Zmiany odczują szczególnie pasażerowie wielogodzinnych lotów, którzy dotąd traktowali przenośne ładowarki jako gwarancję komfortu.
Zmieniają się zasady dotyczące korzystania z powerbanków na pokładach samolotów. Dotychczas były one nieodłącznym elementem podróży – pozwalały w każdej chwili podładować telefon czy komputer. Teraz jednak coraz więcej linii lotniczych, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych, zaczyna wprowadzać ograniczenia. Nowe przepisy mają szczególne znaczenie podczas lotów średnio- i długodystansowych, gdzie dostęp do gniazdek bywa ograniczony, a brak możliwości ładowania urządzeń może być dla pasażerów uciążliwy. Bezpieczeństwo na pokładzie. Które linie zakazały używania powerbanków? Zmiana przepisów dotyczących korzystania z powerbanków podczas lotów wynika przede wszystkim z kwestii bezpieczeństwa. Urządzenia te, wyposażone w baterie litowo-jonowe, mogą w sytuacji przegrzania lub uszkodzenia doprowadzić do samozapłonu, a pożar w zamkniętej przestrzeni kabiny stanowi jedno z największych zagrożeń w lotnictwie cywilnym. Aby zminimalizować ryzyko, kolejne linie wprowadzają ograniczenia – i to nie tylko w zakresie przewożenia, lecz także samego korzystania z przenośnych ładowarek w trakcie lotu. Na początku roku Lufthansa jako pierwsza duża europejska linia lotnicza ogłosiła zakaz używania powerbanków na pokładzie, dając przykład innym przewoźnikom. Wkrótce dołączyły do niej Singapore Airlines, Scoot, Thai Airways oraz China Airlines, które wprowadziły niemal identyczne obostrzenia. Jeszcze bardziej rygorystyczne podejście przyjęła Korea Południowa, decydując się na ogólnokrajowy zakaz zarówno ładowania urządzeń mobilnych podczas lotu, jak i przewożenia powerbanków w schowkach bagażowych nad głowami pasażerów. Od października własne zasady wprowadzą także linie Emirates – pasażerowie będą zobowiązani przechowywać wyłączone powerbanki wyłącznie w kieszeni fotela lub pod siedzeniem, bez możliwości ich używania. W Stanach Zjednoczonych z kolei zmiany rozpoczęły się w maju, gdy Southwest Airlines jako pierwszy przewoźnik w tym kraju nałożył na pasażerów obowiązek trzymania urządzeń ładujących w widocznym miejscu podczas korzystania. Wszystkie te regulacje pokazują, że kwestia powerbanków stała się globalnym problemem bezpieczeństwa, do którego linie lotnicze podchodzą coraz poważniej. Nowe przepisy ws. powerbanków w samolocie. Praktyczne porady dla pasażerów Na szczęście nowe przepisy nie oznaczają całkowitego pozbawienia pasażerów dostępu do energii podczas podróży. Kluczowe staje się jednak odpowiednie przygotowanie do lotu oraz znajomość zasad obowiązujących u wybranego przewoźnika. Warto zatem jeszcze przed wylotem sprawdzić aktualne regulaminy linii, ponieważ w zależności od kierunku podróży i operatora zasady mogą się różnić. Najprostszym sposobem na uniknięcie problemów jest wejście na pokład z w pełni naładowanymi urządzeniami. Wielu podróżnych korzysta w tym celu z portów dostępnych w salonikach lotniskowych lub punktach gastronomicznych tuż przed odprawą. Dobrym rozwiązaniem jest także zabranie kabla kompatybilnego z portami USB, ponieważ coraz więcej samolotów obsługujących długie trasy ma wbudowane gniazda do ładowania. Osoby wybierające tablet zamiast laptopa zyskują dodatkową wygodę, gdyż mniejsze urządzenia szybciej się ładują i pobierają mniej energii. Pasażerowie odbywający wielogodzinne loty powinni również pamiętać o korzystaniu z rozrywki pokładowej, co pozwala oszczędzać baterię własnych sprzętów. Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa natomiast zalecają unikanie publicznych portów USB na lotniskach i używanie gniazdek ściennych lub własnych ładowarek. Istotne jest również inwestowanie w certyfikowane powerbanki renomowanych producentów, ponieważ tańsze i niesprawdzone modele mogą stanowić realne zagrożenie. Należy też pamiętać, że przenośne ładowarki zawsze powinny być przewożone w bagażu podręcznym, nigdy w rejestrowanym. Dzięki takiemu przygotowaniu nawet w obliczu nowych ograniczeń podróż może pozostać komfortowa, a praca czy rozrywka w trakcie lotu – bezproblemowa. Źródła: Business Travel News, Flight Centre Travel Group Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Bagaż podręczny bez opłat? Unia Europejska wprowadza nowe zasady
Parlament Europejski mówi „dość” dodatkowym opłatom. Od 2026 roku pasażerowie mają mieć prawo do bezpłatnego bagażu podręcznego podczas wszystkich lotów w Unii Europejskiej.
Spis treści: Co się zmieni? Unia Europejska za jednolitymi zasadami Obawy branży lotniczej i nowe realia dla pasażerów W dobie tanich linii i weekendowych wyjazdów wiele osób podróżuje wyłącznie z bagażem podręcznym – lżejszym i wygodniejszym. Niestety, restrykcyjne przepisy linii lotniczych często skutkowały dodatkowymi opłatami – nawet za torebkę czy plecak. Teraz media obiegła dobra wiadomość, gdyż Parlament Europejski zadecydował, że takie opłaty mają zniknąć. To wyraźny sygnał zmian na korzyść pasażerów. Co się zmieni? Unia Europejska za jednolitymi zasadami We wtorek 24 czerwca Komisja Transportu i Turystyki Parlamentu Europejskiego jednogłośnie poparła projekt zakładający ujednolicenie zasad przewozu bagażu podręcznego na terenie Unii Europejskiej. Zgodnie z nowymi przepisami, linie lotnicze nie będą mogły naliczać dodatkowych opłat za dwa podstawowe elementy bagażu: niewielką walizkę o wadze do 7 kg i wymiarach mieszczących się w standardowych limitach (do 55×40×20 cm), a także osobistą torbę – taką jak torebka, plecak czy torba na laptopa. „To pierwszy krok w stronę bardziej sprawiedliwego i przejrzystego rynku lotniczego. Podręczny bagaż to nie luksus – to standard, który powinien przysługiwać każdemu pasażerowi” – podkreślił Matteo Ricci, wiceprzewodniczący Komisji ds. Transportu. Regulacja wpisuje się w linię orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 2014 roku, który stwierdził, że pasażerowie mają prawo do zabrania rozsądnych rozmiarów bagażu podręcznego bez dodatkowych kosztów. Tym razem jednak planowane zmiany mają charakter ogólnounijny, co oznacza, że obejmą wszystkich przewoźników operujących na trasach wewnątrz UE oraz między UE a Wielką Brytanią. Wejście w życie nowych zasad przewiduje się na 2026 rok. Nowe regulacje wprowadzą także inne udogodnienia: dzieci do 12. roku życia będą miały zagwarantowane miejsca obok opiekunów, a osoby z niepełnosprawnościami będą mogły podróżować z asystentem bez dodatkowych kosztów. Ułatwiony ma zostać również proces reklamacji – szczególnie w przypadku odwołanych lub opóźnionych lotów. Obawy branży lotniczej i nowe realia dla pasażerów Propozycje Parlamentu Europejskiego wzbudziły zdecydowany sprzeciw wśród przewoźników. Przedstawiciele branży twierdzą, że zmiany zmuszą linie do podniesienia cen biletów podstawowych. W ocenie organizacji Airlines for Europe (A4E), nowe przepisy mogą ograniczyć elastyczność klientów, którzy dziś wybierają usługi dopasowane do własnych potrzeb. „Zmuszanie wszystkich pasażerów do płacenia za bagaż podręczny, nawet jeśli go nie potrzebują, podważa ideę indywidualnego wyboru” – stwierdziła Ourania Georgoutsakou, dyrektorka generalna A4E. Podobne zdanie wyraził Willie Walsh, szef Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA): „Większość pasażerów woli tani bilet i opcję dopłaty do dodatkowych usług. Wprowadzenie obowiązkowego pakietu podniesie ceny bazowe i wprowadzi niepotrzebne zamieszanie”. Z kolei organizacje konsumenckie przypominają, że opłaty za bagaż podręczny były przez lata narzędziem nadużyć – z niejasnymi zasadami, nagłymi zmianami polityki bagażowej i brakiem transparentności. W Hiszpanii już wcześniej ukarano kilka linii lotniczych, w tym Ryanair i easyJet, łączną grzywną w wysokości ponad 150 milionów euro, uznając praktyki związane z bagażem za niezgodne z prawem unijnym. Źródła: Politico, Euronews, The Sun Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Samochód bez prawa jazdy? Poznaj aktualne przepisy
„Samochód bez prawa jazdy" – taki dopisek pojawia przy niektórych ogłoszeniach sprzedaży mikrosamochodów. Czy zgodnie z obowiązującymi przepisami, kierowcą może zostać każdy, kto otrzymał dowód osobisty?
W tym artykule: Jaki samochód bez prawa jazdy? Jakim samochodem można jeździć bez prawa jazdy? Co grozi za jazdę bez prawa jazdy? Czy można jeździć bez prawa jazdy? Czy trzeba mieć dowód rejestracyjny? Samochód bez prawa jazdy wydaje się być idealnym rozwiązaniem dla osoby, która nie zdobyła stosownych uprawnień, a potrzebuje niewielkiego środka transportu do poruszania się po mieście. Czy polskie prawo to umożliwia? Jaki samochód bez prawa jazdy? Samochód bez prawa jazdy to bardzo mylne pojęcie. Odnosi się bowiem do mikrosamochodów, które nie wymagają posiadania prawa jazdy kat. B. Nie znaczy to jednak, że aby móc takim pojazdem legalnie kierować, nie trzeba mieć żadnych uprawnień. Przed 2013 rokiem, pojęcia „motorower" i „mikrosamochód" były tożsame. Rzeczywiście więc w tamtym czasie było możliwe prowadzenie samochodu, który spełniał określone kryteria, posiadając wyłącznie dowód osobisty. Gdzie w Europie są najgorsi kierowcy? Prym wiedzie popularny kierunek turystyczny. A jak wypadli Polacy? Najgorsi kierowcy to tacy, którzy stwarzają zagrożenie na drodze dla siebie i innych. Gdzie jest ich najwięcej? Zobacz, jak odpowiadali Europejczycy. 19 stycznia 2013 roku przyjęto jednak nowelizację Ustawy o Kierujących Pojazdami, która wprowadziła istotne zmiany w tym zakresie. W znowelizowanych przepisach znalazły się m.in. nowe kategorie uprawnień: kategoria AM – dająca możliwość kierowania motorowerem i czterokołowcem lekkim, kategoria B1 – która uprawnia do kierowania czterokołowcem. Prawo stanowi, że czterokołowcem lekkim określa się pojazd o masie własnej nieprzekraczającej 350 kg, który rozpędza się maksymalnie do 45 km/godz. Czterokołowiec to natomiast pojazd samochodowy, przeznaczony do przewozu osób lub ładunków (z wyłączeniem samochodów osobowych, ciężarowych i motocykli), o masie własnej nieprzekraczającej 400 kg (dla przewozu osób) lub 500 kg (dla przewozu ładunków). Na przynależność samochodu do danej grupy wskazuje homologacja europejska. Czterokołowce lekkie są oznaczane jako L6e, a czterokołowce jako L7e. Kto może ubiegać się o stosowne uprawnienia? Kategoria AM jest dostępna dla osób powyżej 14. roku życia. Warunkiem otrzymania uprawnień jest odbycie 30-godzinnego kursu teoretycznego i 10-godzinnego szkolenia praktycznego oraz pozytywny wynik egzaminu państwowego. TOP 5 miejsc na malowniczą przejażdżkę. Zmotoryzowani turyści mają swój ulubiony kraj w Europie Szukasz pomysłu na malowniczą przejażdżkę? Turyści wybrali miasta z najpiękniejszą scenerią. Osoby chcące otrzymać prawo jazdy kat. B1 muszą mieć ukończone 16 lat. Uprawnienia są wydawane na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu, który musi być poprzedzony 30-godzinnym szkoleniem teoretycznym i 30-godzinnym kursem praktycznym. Jakim samochodem można jeździć bez prawa jazdy? Samochód bez prawa jazdy kat. B? Ten segment rynku nie jest rozbudowany tak, jak oferta klasycznych osobówek, jednak kupujący mają jako taki wybór. W Polsce, największą popularnością cieszą się mikrosamochody firm Aixam, Bellier i Microcar. Francuskim producentom po piętach depczą Włosi. Sporym uznaniem cieszą się małe autka sygnowane przez Piaggio i Casalini. Należy jednak pamiętać, że żaden mikrosamochód nie zapewnia wysokiego poziomu bezpieczeństwa, co potwierdzają wyniki testów zderzeniowych, przeprowadzonych przez Euro NCAP. Co grozi za jazdę bez prawa jazdy? Zgodnie z art. 94 Kodeksu wykroczeń każdy, kto kieruje samochodem bez wymaganych dokumentów podlega karze grzywny. Od 1 stycznia 2022 roku takie zachowanie jest karane przez sąd. Grzywna za prowadzenie samochodu bez prawa jazdy to przynajmniej 1500 zł. Maksymalna kara może wynosić nawet 30 tys. złotych. Czy można jeździć bez prawa jazdy? Od 5 grudnia 2020 roku nie trzeba mieć przy sobie prawa jazdy. Przepisy oczywiście nie zwalniają z obowiązku posiadania dokumentu w domu. Przy sobie nie trzeba również mieć dowodu osobistego. Czy trzeba mieć dowód rejestracyjny? Każdy pojazd w Polsce powinien zostać zarejestrowany zgodnie z prawem. Nie ma już jednak obowiązku wożenia zawsze ze sobą dowodu rejestracyjnego ani polisy OC.
W poszukiwaniu prawdziwego oscypka. Oto, co trzeba wiedzieć o tatrzańskim serze
Czy wiesz, że oscypki można sprzedawać tylko od maja do września, a prawo do ich produkowania ma tylko kilka gmin? Dowiedz się, jak rozpoznać prawdziwego oscypka i przygotuj własnego.
Było tak, że jeden góral z drugim wsadzali ser do kieszeni spodni, by był na czarną godzinę. I kiedy ta godzina nadchodziła, sięgali i scypali go po trochu, zaspokajając pierwszy głód. Od czynności tej wzięła się nazwa najpopularniejszego produktu pod Tatrami, a od kieszeni w portkach – wrzecionowaty kształt dzisiejszych serów. Tak przynajmniej widzi to Kazimierz Furczoń z Leśnicy-Gronia, człowiek, który dorobił się tytułu głównego bacy Podhala. Można wierzyć jemu, można i tym, którzy dowodzą, że łoz-scypek (z góralska) lub oscypek (po pańsku) wziął się od nazwy drewienek (oscypiorki), którymi się już prawie gotowy wyrób zdobi, lub – jak niektórzy lubią żartować – od… scypania się z owcami. Scypania, czyli użerania się z nimi i pilnowania, by je jaki wilk lub niedźwiedź nie rozszarpał (Władek z bacówki w Białym Dunajcu: – Szkoda to wielka, bo zawsze porwie tę najdroższą za kilka stówek, jakby skurczybyk wiedział, jak się ceny kształtują). POZNAJ ETAPY PRODUKOWANIA OSCYPKA >>> Mistrz czy fajtłapa Kiedyś na Podhalu owcze sery robiło się raz na tydzień, przy niedzieli, na wesela i święta, a do ich pucenia (ugniatania) bab się nie dopuszczało. Bo – jak mówi Kazimierz – więcej by było w tym baciarki (zabawy) niż pracowania. Dziś sery, przysposobione we wszelakie możliwe certyfikaty unijne, wyrabia się od maja do września, codziennie; i coraz częściej dopuszcza się juhaski do produkcji. Choć – jak zaznacza Władek – tylko te ładne i niezbyt gadatliwe. Takie, które dobrze wiedzą, że prawdziwy oscypek ma mieć kolor jak słońce, a gdy się go przekroi, winien się wykazać elastyczną strukturą i maleńkimi oczkami (po wielkości oczek od razu poznać mistrza albo fajtłapę). Pachnieć musi ogniem i dobrym drewnem, a ważyć od 60 do 80 dag. Podobno najwięksi smakosze wyczują od razu, w której bacówce się ser wyrabiało i kto w tym ręce maczał. Bo choć dyrektywa unijna surowa, serca i temperamentów górali nie da się przyciąć w sztywną matrycę. Różnić się sery mogą zatem kremowością, długością (od 17 do 23 cm) i zdobieniami, które już zależą od fantazji tego, kto w rękach dzierży oscypiorkę. No i kolorem też, bo kto powiedział, że słońce powinno mieć każdego dnia ten sam odcień. Po czym zaś poznać bacę, który dobry oscypek potrafi zrobić? Po tym, że przy wejściu do szałasu czy bacówki powie z szacunkiem „Duchu Swaty”, a o serze, proporcjach i grubości skórki wie wszystko o każdej porze dnia i nocy. Wie, że innego oscypka niż taki, który ma albo 100 proc. owcy (czyli mleka owczego), albo 60 proc. owcy i 40 proc. krowy polskiej czerwonej, nie wolno mu za żadne skarby sprzedać. Przecież to by było oszukaństwo jakieś. Katarzyna Kachel
Kawowy słownik część IV: S-Z [TYLKO O KAWIE]
Zupełnie nowe i niezrozumiałe słownictwo może być sporą przeszkodą w lepszym poznaniu świata kawy. Właśnie dlatego powstał ten cykl, w którym litera po literze przeprowadzimy was przez najważniejsze (i najbardziej zagadkowe!) wyrażenia z kawowego świata.
S jak serwer Nazwa tego zagadkowego przedmiotu wiele mówi o jego zastosowaniu. Serwery to naczynia stworzone do podawania w nich kawy. Najczęściej kształtem przypominają one niewielkie czajniki, które mają wygodne ucho do trzymania, a także wyprofilowaną zlewkę, by łatwiej przelewać napar do filiżanek. W niektórych kawiarniach można spotkać się z wykorzystywaniem chemicznych zlewek jako serwerów do kawy. Sprawdzają się równie dobrze, a zahartowane szkło jest bardzo odporne na wysokie temperatury podawanej kawy. T jak TDS Jeden z najbardziej tajemniczych kawowych zwrotów, który nawet wytrawnym miłośnikom czarnego naparu może sprawiać problemy. TDS to skrót od angielskiego terminu Total Dissolved Solids, który oznacza całkowitą ilość substancji rozpuszczonych w płynie. Jak pamiętacie, kawowe napary to nic innego jak woda z rozpuszczonymi w niej cząstkami kawy. Oznacza to, że wartość TDS to stężenie kawy w wodzie. Im wyższy, tym kawa intensywniejsza w smaku. Doświadczeni bariści wiedzą jednak, że zbyt wysoki TDS może skutkować gorzkim posmakiem, który przykryje ciekawe owocowe i kwiatowe nuty. U jak uczucia Jedno z najważniejszych haseł, o którym zdarza nam się czasem zapominać. Zaparzanie i picie kawy powinno wiązać się z pozytywnymi uczuciami relaksu i odprężenia. Właśnie dlatego nie istnieje przepis na idealną kawę, która będzie smakowała wszystkim miłośnikom czarnego naparu. Jedni lubią kawy mleczne, drudzy czarne i nie da się określić, które są bardziej „prawidłowe". Kawa przede wszystkim powinna smakować. W jak waga Wbrew pozorom to jedno z najważniejszych akcesoriów w domowej kawiarni. Niezależnie, czy przygotowujemy espresso, kawę przelewową czy mleczny napój, dokładna waga kuchenna będzie nam potrzebna na jakimś etapie parzenia. Jeśli zastanawiacie się nad kupnem wagi do domu, warto zwrócić uwagę na dwie sprawy. Przede wszystkim poszukajcie wagi oferującej dokładność do 0,1 gr. Przy parzeniu kawy rozbieżność między 13,1 gr a 13,9 gr będzie robiła dużą różnice w smaku. Druga sprawa to wbudowany stoper. Wiele wag przystosowanych do parzenia kawy jest od razy wyposażona w stoper, który wyświetla się na tym samym ekranie, co wartość wagi. To bardzo przydatna funkcja, szczególnie jeśli zamierzacie parzyć kawę metodami przelewowymi. Z jak ziarno Nie bez powodu to hasło zamyka nasz słownikowy cykl. Pamiętajcie, że przygotowana przez was kawa będzie tak dobra, jak ziarno, którego użyliście. Wszystkie pozostałe aspekty są drugorzędne. Kształt i wyprofilowanie drippera, rodzaj czajnika czy nawet jakość używanego przez nas młynka nie zastąpią wysokiej jakości ziarna. Dlatego jeśli zaczynacie swoją przygodę z kawą zawsze przedkładajcie dobre ziarna nad dobry sprzęt. CZYTAJ TEŻ: Jak woda wpływa na smak kawy? ZOBACZ: Najlepszy przepis na ochłodę? Kawa na zimno! POLECAMY: Jak wybrać kawę specialty, czyli opakowanie prawdę ci powie
Jakość i tylko jakość. Czym jest kawa specialty? [TYLKO O KAWIE]
„Z najlepszych winogron powstaje najlepsze wino” – to teza, która w kontekście producji wina stosowana jest od setek lat. Niedługo później przeniesiono ją na pole produkcji herbaty, jednak w głowach producentów kawy pojawiła się stosunkowo niedawno.
Kawa specialty: o co chodzi? Od zawsze miałem wrażenie, że autor rozpoczynający swój tekst od silnej i kontrowersyjnej tezy „idzie na łatwiznę”. Takie zdanie ma za zadanie oburzyć czytelnika, który nie może już oderwać się od tekstu, a dziennikarz lub redaktor przez kolejnych kilka stron rakiem wycofuje się ze swojego stwierdzenia. Jednak zawsze przychodzi czas, by zmienić zdanie i spróbować czegoś nowego. „Jeśli potrzebujesz mleka i cukru, by zamówiona kawa była smaczna, dostałeś złą kawę.” Uspokajam miłośników mlecznych i słodkich kaw. Nie twierdzę, że wasze gusta są gorsze, a moje lepsze. Sens tego zdania jest inny. Mam na myśli, że jeśli kawa, którą zamówiliście w kawiarni lub kupiliście w sklepie jest nie do wypicia bez dodatku innych składników, pewnie trafiliście na złą kawę. Tutaj wypada szybko wyjaśnić podstawowe różnice w jakości kawy. Dla ułatwienia cały dostępny przeciętnemu klientowi rynek kawy można podzielić na dwa segmenty: kawę niskiej jakości i kawę specialty. „Problem” polega na tym, że słabej jakości kawy to ponad 90% wszystkich dostępnych w sklepach. Pewnie znacie ich smak. Zaparzone bez dodatków smakują błotem, goryczą i czymś, co wprawni roasterzy (wypalacze kawy) nazywają „asfaltem”. Pozostałe 10% to kawy, których powinien spróbować każdy. Ich smak jest łagodniejszy, a nuty smakowe czekolady, orzechów, a nawet soczystych owoców są lepiej wyczuwalne. To właśnie kawy specialty. Powstają z najbardziej zadbanych upraw, a do ich przygotowania wykorzystuje się bardzo precyzyjne metody, które podtrzymują ich jakość. Kawa specialty: trochę historii Historycy kawy nie są zgodni, co do dokładnej daty, kiedy po raz pierwszy użyto sformułowania „specialty coffee”. Można oszacować, że miało to miejsce mniej więcej 50 lat temu. To właśnie wtedy pojawiła się całkowicie rewolucyjna teoria, by prawidła znane z produkcji wina i herbaty, spróbować przełożyć na świat kawy. Jakość miała być na pierwszym miejscu. Do tej pory kawa postrzegana była jako surowiec „pierwszej potrzeby”, który nie musiał charakteryzować się doskonałą jakością, ale za to miał być tani. Dzisiaj produkcja kaw specialty wciąż nie przekroczyła 10% światowego rynku kawy, ale każdego roku setki osób próbują i przekonują się, że „zwykła” kawa już nigdy nie zagości w ich kuchni. Kawa specialty: czym się różni? Dla dużego uproszczenia można powiedzieć, że każdą kawę, która uzyska minimum 80 punktów w stustopniowej skali stworzonej przez profesjonalnych smakoszy kawy, można nazwać specialty. Różnice między kawą specialty, a resztą kaw na rynku: świeżość zbiorów zrównoważony rozwój - producent kawy nie musi korzystać z usług kilkunastu pośredników, by dostarczyć kawę do palarni, dzięki czemu lepiej zarabia świeże wypalenie - kawa trafia do klienta maksymalnie 4 tygodnie po wypaleniu słodki smak bez dodatku cukru różnorodność smaków kaw z poszczególnych regionów świata Kawa specialty: ile to kosztuje? Po wszystkich przytoczonych przeze mnie punktach, powinien pojawić się w waszych głowach konkretny wniosek: „to musi być niezwykle drogie”. Już odpowiadam. Rzeczywiście, by kawa mogła pochwalić się określeniem „specialty”, musi nie tylko opierać się na ręcznych zbiorach owoców, skomplikowanym procesie kontroli jakości, ale też w jej przypadku nie działa mechanizm skali obniżający koszty. Jednak jeśli sprawdzicie ceny kawy specialty, to okaże się, że różnice w cenach w porównaniu do bardziej uznanych „normalnych” kaw, nie są ogromne. Spokojnie można znaleźć doskonałej jakości kawy w cenie 100 zł za kilogram. To prawdopodobnie mniej niż najdroższa kawa dostępna w twoim osiedlowym sklepie. Może warto spróbować czegoś nowego?
Z Rzymu znikną stoiska z pamiątkami. „Rujnują obraz miasta”
Na razie zlikwidowano dziewięć stoisk, a osiem innych przeniesiono w boczne uliczki oddalone od najważniejszych zabytków. To efekt nowych przepisów obowiązujących w Rzymie od 1 stycznia 2020 roku. Cel – oczyszczenie miasta oraz dbałość o jego wizerunek i bezpieczeństwo.
Zakaz ustawiania kramów z pamiątkami takimi jak kolorowe magnesy, koszulki, breloczki czy plastikowe miniaturki znanych zabytków to pomysł burmistrz Rzymu – Virgini Raggi. Nowe przepisy obejmują też obwoźnych sprzedawców jedzenia i napojów. Stragany mają zniknąć z pobliża najważniejszych rzymskich zabytków. Do tej pory zajęto się oczyszczeniem terenu w okolicach Fontanny di Trevi, Schodów Hiszpańskich, Panteonu i Koloseum. Decyzja podyktowana jest tym, że – zdaniem burmistrz – stoiska nie pasują do otoczenia i psują wizerunek miasta. – Przez lata zabytki były niszczone przez sprzedawców, którzy sprzedają napoje, panini i bibeloty przy architektonicznych klejnotach miasta. Dłużej nie można tego tolerować – powiedziała Virginia Raggi. To nie pierwszy z serii nowych przepisów, których celem jest ochrona rzymskiego dziedzictwa przez szkodami wyrządzanymi przez ludzi. Od połowy 2019 roku zakazane jest siadanie na Schodach Hiszpańskich, a za naruszenie tego zakazu grozi grzywna w wysokości 400 euro. Nie można też przycupnąć na Fontannie di Trevi ani jeść w jej pobliżu. Co ciekawe, burmistrz rozważa obudowanie fontanny przezroczystym ogrodzeniem z tworzywa sztucznego, które oddzielałoby zbyt ciekawskich turystów od zabytku. W trosce o wizerunek miasta wprowadzono także zakaz chodzenia po mieście bez koszulki i picia alkoholu w miejscach publicznych (w określonych porach). Katarzyna Grzelak
Kuchnia tylko dla najtwardszych. Skosztujesz?
Małże są dla mięczaków. Odważni powinni spróbować pąkli, ikry jeżowca, a może i żywych ośmiornic.
Słynny targ La Boqueria w Barcelonie. Na straganach imponujące sterty skorupiaków i innych owoców morza. Stoiska kłębią się, pulsują, bo wiele ze stworzeń wciąż żyje, choćby kraby ze spiętymi szczypcami gonią się po lodzie. Podchodzę do diabelskich kopytek. Tak bowiem właśnie wyglądają percebes, czyli jadalne pąkle z Oceanu Atlantyckiego. Są prawdziwym przysmakiem mieszkańców Galicji, a także Portugalii, Francji czy Kraju Basków, a także Katalończyków. Poławianie pąkli bywa niebezpieczne, mimo to galicyjscy percebeiros wciąż ryzykują życiem, żeby odczepić od skał galaretowate twory. Serwowane na surowo, lekko słone, o zapachu oceanu, świetnie zaostrzają apetyt. Drugim miejscem, które mogę polecić wszystkim wielbicielom owoców morza, jest Sardynia, a dokładnie Alghero i odbywające się tam w kwietniu targi Parentesi di Mare. W tym roku przebojem był jeżowiec. Połowy tego kolczastego bezkręgowca dozwolone są tylko do maja. Aby go wypatrzeć przyczepionego do skał, używa się drewnianej skrzynki ze szklaną ścianką, przez która obserwuje się dno morskie. Poławiacz nosi grubą rękawicę, która chroni go przed kolcami. Te oczywiście są niejadalne. Przysmakiem jest za to ikra jeżowca. Po otwarciu skorupy (są do tego specjalne narzędzia, w restauracji można poprosić o pomoc kelnera) wydłubuje się jeżowcowe jajeczka łyżeczką. Ikrę podaje się na surowo, skropioną oliwą i cytryną lub tuż przed podaniem wymieszaną z makaronami z warzywami czy ryba. Można też zaserwować ja z duszonymi małżami na bruschetcie. Upodobanie do owoców morza może przyjąć formy ekstremalne. Koreańskie danie sannakji to ośmiornice, które „na żywca” są krojone i polewane olejem sezamowym. Na talerzu macki nadal się wiją, a po spożyciu przyklejają do podniebienia. Jeśli przyssawki przyczepia się do przełyku, mogą powodować uduszenie! Potrawa podawana jest wiec wyłącznie na odpowiedzialność (spragnionego mocnych wrażeń) klienta.
Kochasz Francję? Zaproś ją na swój stół - mamy przepisy
Czy coś uwodzi podniebienie skuteczniej niż francuska kuchnia?
Dzielimy się z wami smakowitymi przepisami. Zaczynamy od dania obiadowego, a potem czas na słodki deser! Wątróbka cielęca z pietruszką (porcja na 4 osoby) 800 g wątróbki cielęcej 100 g mąki 80 ml masła klarowanego 40 g masła nać pietruszki ząbek czosnku sok z 1 cytryny 4 cienkie plasterki boczku wędzonego sól, pieprz Wątróbkę opłukać, osączyć, zdjąć błonkę, usunąć żyły, nerwy. Pokroić w plastry o grubości do ok. 2 cm. Następnie należy posolić, popieprzyć i oprószyć mąką. Smażymy na maśle klarowanym, po ok. 2 min. z każdej strony. Tłuszcz powinien być silnie rozgrzany. Pod koniec smażenia dodajemy 10 dkg normalnego masła. Odkładamy wątróbkę na siatkę. Teraz musimy posiekać natkę pietruszki i ząbek czosnku. Wrzucamy je do rondelka, dolewamy soku z cytryny i dodajemy resztę masła. Podgrzewamy by rozpuścić masło. To jest sos do wątróbki. Wątróbkę podajemy z pieczony ziemniakami. Kroimy je podłużnie, jak na frytki. Na ok. 0,5 kg ziemniaków potrzebujemy do ich pieczenia ok. 20 ml oleju z pestek winogron. Po ok. 15 minutach pieczenia pod przykrywką dodajemy ok. 30 g masła, posiekany ząbek czosnku, tymianek, rozmaryn, sól. Po ok. 20 min. ziemniaki powinny być gotowe. Kładziemy na nich wątróbkę, polewamy to sosem z cytryny i pietruszki. Pływające wyspy z różowymi pralinami (deser dla 4 osób) Wyspy: 6 białek 20 g masła Ok. 10 dkg cukru 50 g różowych pralin Krem angielski: 0,5 l mleka Ok. 120 ml likieru jajecznego laska wanilii 12 żółtek 50 g cukru Zaczynamy od kremu – łączymy w rondelku składniki i delikatnie podgrzewamy (max. ok. 80 st. C. ). Uważajmy, żeby nie ścięły nam się żółtka. Mieszamy do momentu, kiedy krem zacznie gęstnieć. Następnie krem schładzamy i wstawiamy do lodówki. Białka ubijamy ze szczyptą soli i ok. 90 g cukru na lśniącą pianę. Delikatnie dodajemy pokruszone praliny. Pianę nakładamy do wysmarowanych masłem kokilek. W międzyczasie gotujemy w garnku wodę. Wkładamy do niej kokilki, garnek natomiast wkładamy do nagrzanego na ok. 160 st. C. piekarnika. Trzymamy go tam ok. 10 minut. Po wyjęciu, gdy kokilki są jeszcze ciepłe, wytrząsamy z nich pianę. Podajemy na talerzu, zanurzone lekko w kremie angielskim.
Jak pachną trufle z Piemontu? Grzyby na stół! [PORADNIK]
Szlachetne, aromatyczne, dzikie. Od zawsze obecne w tradycyjnej polskiej kuchni. Wyjątkowo smakują własnoręcznie zebrane w lesie. Szykujmy więc kobiałki, bo sezon na grzyby będzie trwał do późnej jesieni.
Grzybobranie to sztuka szukania, a także pasja, którą dzielą często całe rodziny. Sprzyja ona kontaktowi z naturą i jest wspaniałą formą relaksu i rekreacji. Na grzybobranie warto wybrać się po deszczowej nocy z samego rana – mamy wtedy dużą szansę, że z lasu wrócimy z pełną kobiałką. W Polsce najpopularniejszymi gatunkami są: borowiki, kurki, pieczarki, rydze, maślaki, opieńki miodowe i koźlarze. Wśród nich za króla uchodzi borowik szlachetny, inaczej prawdziwek. To mięsisty i twardy grzyb z ciemnobrązowym, lepkim kapeluszem. Jego miąższ jest zawsze biały, a smak orzechowy i łagodny. Można go kroić cieniutko i podawać na surowo w sałatkach, poza tym dusić, gotować i mleć. Borowiki szlachetne w restauracjach często występują pod francuską lub włoską nazwą: cèpes lub porcini. Sezon na nie trwa do późnej jesieni. Jesienne menu W wielu restauracjach jesienią do regularnej karty dodawane są wkładki grzybowe. Podaje się np. pappardelle z borowikami i sosem śmietanowym, grzyby są dodatkiem do wędzonej kaczki, przepiórek i risotta. W menu lądują ravioli z prawdziwkami i kotleciki cielęce z sosem grzybowym oraz carpaccio z polędwicy z plastrami surowych grzybów leśnych. Wybitnym przysmakiem są rydze. Podaje się je solone, smażone, marynowane i duszone. Solone rydze jadał Stanisław August, ostatni król Polski. Przyrządzał je nadworny królewski kucharz Paweł Tremo, twórca słynnych obiadów czwartkowych, które gromadziły ówczesną śmietankę towarzyską i intelektualną. Smażone rydzyki są wyborne na przekąskę, pisała w książce Jak gotować Maria Disslowa, dyrektorka Szkoły Gospodarstwa Domowego we Lwowie w latach 30. XX w. Smażone rydze można włożyć do słoja z klarowanym masłem – wytrzymają do zimy. Niektóre gatunki grzybów tracą w procesie konserwowania. Inne, jak lejkowiec dęty, nie są smaczne w stanie świeżym, ale zyskują wiele przez suszenie. Do suszenia znakomicie nadają się: borowik, podgrzybek brunatny i shitake. Po namoczeniu w wodzie uszlachetnią sosy, zupy i inne potrawy. – Grzyby zawsze cieszyły się dużym powodzeniem w kuchni polskiej, nie inaczej jest w naszej kuchni fusion – mówi Sylwester Lis, szef kuchni w Bukovina Terma Hotel Spa w Bukowinie Tatrzańskiej. – W menu mamy wiele dań, do których polecamy grzyby sezonowe. Nie zapominamy też o najbardziej cenionych grzybach, takich jak borowik, podgrzybek, shitake i trufla. Są świetnym dodatkiem do makaronów, risotta, mięs i ryb. Latem króluje kurka. Na jesień polecam maślaka, opieńka, borowika i podgrzybka. W tym czasie mają najbardziej intensywny, doskonały smak. Kulinarne złoto w ziemi Najwyżej cenionym grzybem i jednocześnie jednym z najbardziej luksusowych jest trufla. W 2012 r. we włoskim regionie Marche w Piemoncie znaleziono nadzwyczajny okaz – truflę, która ważyła ponad kilogram. I choć nie podano jej ceny, spekuluje się, że mogła ona sięgać kilku tysięcy euro. Władze miasteczka Acqua­lagna (uważanego za stolicę trufli), przekazały ten niezwykły prezent Barackowi Obamie z okazji jego reelekcji. Od kilkudziesięciu lat najpiękniejsze okazy białych trufli są wysyłane wybitnym osobistościom: politykom, gwiazdom kina, sportowcom. Piemonckie trufle pachną ziemiście, piżmowo, orzechowo, zmysłowo… Najcenniejsze, zwane białymi, o marmurkowym miąższu, mają tak wspaniały aromat, że tłem do nich tradycyjnie są jak najprostsze dania – makaron z masłem szałwiowym, risotto, krwistą polędwicę. Są tak delikatne, że podaje się je tylko na surowo, bo pod wpływem wysokiej temperatury tracą swoje walory. W miejscowości Alba w listopadzie i grudniu trufle są w każdej restauracji. Można je kupić także od ulicznych sprzedawców, którzy trzymają swoje skarby w dłoniach, zawinięte w ściereczki. W restauracjach do gościa podchodzi kelner, pokazuje mu okazy do wyboru. Następnie waży grzyb na specjalnej wadze, wycenia i na truflowej tarce ściera specjał nad talerzem z makaronem czy jajecznicą. Jedzenie trufli to doroczny rytuał, dla wtajemniczonych bezcenny – gdy kruche płatki opadają na świeżą pastę, a znawcy w zachwycie kontemplują ich zapach. Monika Kucia
Te azjatyckie dania przygotowaliśmy (prawie) sami. Musicie ich spróbować! PRZEPISY
Coś dla szukajacych kulinarnych inspiracji. Kierunek: Azja! Zdradzamy smaki m.in. Tajlandii, Indii i Japonii.
- Kiedy przyjaciele pytają nas, po co jeździmy do Azji, odpowiedź mamy jedną: najeść się - piszą Agnieszka Franus i Michał Cessanis, redaktorzy Travelera. Tak, to prawda. Uwielbiamy jeść, a w Chinach, Tajlandii czy Wietnamie wpadamy wręcz w nałóg próbowania wszystkiego. Jesteśmy uzależnienie od tamtejszych przypraw, mieszanek warzyw i zniewalającego zapachu jedzenia. Jednak tym razem Azję „przenieśliśmy” do Polski. Na warsztatach kulinarnych Emirates, pod okiem kucharza Piotra Bruś-Klepackiego przyrządziliśmy kilka przepysznych dań. I zdradzamy przepisy naszego mistrza! Kurczak sataya (Indonezja) Składniki na 5-6 porcji 800 g piersi z kurczaka Kilka łyżek żółtej pasty curry 150 g orzeszków ziemnych 300 ml mleka kokosowego Sok z limonki Sos rybny Brązowy cukier Świeża kolendra Sól i pieprz Kurczaka podzielić na mniejsze części. Delikatnie posolić i zamarynować w paście curry. Nadziać go na patyczki i piec w 180 stopniach C przez kilka minut. W tym czasie przygotować sos. W mikserze zblendować orzeszki i powoli dolewać mleko kokosowe. Gdy sos będzie miał odpowiednią konsystencję doprawić go do smaku sokiem z limonki, sosem rybnym i cukrem. Kurczaka podawać z sosem i świeżą kolendrą. Tamaryndowe krewetki w stylu Goa (Indie) Składniki na 5 porcji Około 50 g sprasowanego tamaryndowca 200 ml wrzątku 10 dużych surowych krewetek Cebula 2 ząbki czosnku Łyżeczka startego imbiru Kilka liści curry Szczypta kurkumy Suszona papryczka chili Około 400 ml mleka kokosowego Cukier trzcinowy Olej do smażenia Imbir do dekoracji Sól i pieprz Tamaryndowiec zalać wrzątkiem i odstawić na chwilę aby się rozpuścił. W tym czasie obrać i oczyścić krewetki. Tamaryndowiec przetrzeć przez sito. W ten sposób uzyskamy pastę tamaryndową. Cebulę posiekać jak najdrobniej. Tak samo postąpić z czosnkiem. W rondelku podgrzać olej. Następnie dodać czosnek, cebulę, chili, liście curry, kurkumę i imbir. Smażyć aż cebula się zeszkli. Następnie dodać łyżkę tamaryndowca. Dusić jeszcze przez chwilę, po czym dolać mleko kokosowe. Zmniejszyć ogień i dusić aż sos zgęstnieje. Doprawić do smaku cukrem solą i pieprzem. Na bardzo mocno rozgrzanej patelni obsmażyć krewetki. Po czym połączyć je z sosem i gotować przez chwilę. Udekorować paseczkami imbiru i opcjonalnie kolendrą. Zupa miso z tamagoyaki (Japonia) Składniki na 5-6 porcji: 6 grzybów shitake Kawałek glonów kombu 3 łyżki płatków bonito 2 łyżki pasty miso Glony wakame 5 jajek Około 2 litry wody Jasny sos sojowy Kostka tofu Glony wakame zalać zimną wodą i odstawić. Do garnka wlać 2 litry wody. Włożyć kombu i grzyby sitake. Odstawić na 40 minut. Po tym czasie do garnka włożyć płatki bonito i tofu. Zagotować zupę. Gdy zacznie bulgotać wyłączyć ją. Teraz dodać pastę miso i odsączone wakame. W misce połączyć jajka z kilkoma łyżkami zupy i sosem sojowym. Wszystko wymieszać. Na patelnię wlać olej i smażyć cienki omlet. Zdjąć go z patelni i pokroić w paski. Połączyć z zupą. Kaen Kari (Tajlandia) Składniki na 5-6 porcji: 600 g piersi z kurczaka 100 g okry 1/2 mango 2 kawałki trawy cytrynowej 2 posiekane ząbki czosnku Posiekany imbir Żółta pasta curry Mleko kokosowe Sos rybny Sok z limonki Cukier brązowy Olej Kolendra W garnku podgrzać olej i podsmażyć na nim trawę cytrynową, czosnek i imbir. Następnie dodać kurczaka i okrę. Chwilę smażyć po czym dodać pastę curry. Teraz dolać mleko kokosowe. Gotować curry przez kilka minut. Gdy kurczak się ugotuje, a sos trochę zgęstnieje doprawić danie sosem rybnym, sokiem z limonki i cukrem. Przed podaniem dodać mango i kolendrę Przepisy przygotował: Piotr Bruś-Klepacki
"Nie ma dla mnie pyszniejszej kuchni od śląskiej" - mówi nasz redaktor. Przepis na królika, czyli czas na Śląsk
Nie ma dla mnie pyszniejszej kuchni od śląskiej. Śląsk to jeden z najciekawszych kulinarnie regionów Polski, z wpływami czeskimi, austriackimi, niemieckimi i żydowskimi.
Nie ma dla mnie pyszniejszej kuchni od śląskiej. Śląsk to jeden z najciekawszych kulinarnie regionów Polski, z wpływami czeskimi, austriackimi, niemieckimi i żydowskimi. Tutejszy szlak kulinarny otrzymał nawet certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej. Znalazły się na nim wyselekcjonowane restauracje, które serwują lokalne specjały według tradycyjnych receptur. Można w nich skosztować nie tylko typowej kuchni śląskiej, ale również jurajskiej, zagłębiowskiej, czy beskidzkiej. Mnie najbardziej zasmakował królik w restauracji "Pod prosiakiem" w Tychach. W tym znanym w mieście lokalu cztery lata temu pojawiła się Magda Gessler i przeprowadziła kuchenną rewolucję. - I bardzo nam pomogła - przyznaje właścicielka Jolanta Jakubowska. Jednak przez cztery lata nie mogła wypromować królika w rozmarynie, schodziła tylko rolada śląska z kluskami i "modro" kapustą. Dopiero wpisanie go na listę Śląskich Smaków spowodowało kolejną kulinarną rewolucję. - Goście zjeżdżają na niego z całej Polski - cieszy się Jakubowska. Hanna Szymanderska, autorka książek kucharskich nazywana pierwszą kucharką Rzeczpospolitej mówi Travelerowi:- To świetnie, że królik wraca na polskie stoły, bo jego mięso jest bardzo delikatne i czyste. Restauracje sprawdzone przez Travelera: Zajazd Hetman, Lgota Murowana k. Kroczyc Pasztet z dziczyzny Żurek z Jury Kaczka Rotmistrza Smażalnia pod Lasem Sygontka k. Złotego Potoku Pierogi z pstrągiem i suszonym pomidorem Jesiotr na maśle klarowanym z pieczonym jabłkiem Browar Czenstochovia, Częstochowa Terina z wędzonego pstrąga na zielonej sałacie z chlebkiem piwnym Wędzona szynka szpikowana boczkiem w kąpieli piwnej z wytrawnym chutneyem i koperkowo maślanym puree Gruszka na gorąco na sezamkach z piwnych wysłodzin, orzechów i czekolady Restauracja EM, Koziegłowy Kurzina, czyli zupa z pokrzyw na wędzonej słoninie Gęsia szyja faszerowana mięsem kaszą gryczaną i gęsią wątrobą serwowana z farfelkami Marchwiak, czyli ciasto marchewkowe Pod Prosiakiem, Tychy Królik w rozmarynie Szpajza czekoladowa U Przewoźnika, Tychy Ajerkuchy z apfelmusem Stara Piekarnia, Pszczyna Książęcy rosół z kluskami kładzionymi i warzywami jullien Kopa pszczyńska Karczma Rogata, Bielsko-Biała Zupa Rogata- kwaśnica z żeberkiem i z ziemniakami Chrzanowa Babuni – krem z chrzanu z jajkiem i tostem Korbasowy Dwór, Cieszyn Wiedeńska zupa ziemniaczana z borowikami Gęś pieczona z jabłkami, kluski śląskie, modra kapusta PRZEPIS NA KRÓLIKA DUSZONEGO ZE ŚLIWKAMI: Składniki: 1 królik sprawiony 60g octu winnego po 150g marchwi, selera i pietruszki (korzeń) 150g cebuli 350g suszonych śliwek bez pestek 30g mąki pszennej 80g smalcu 40g masła 100g suszonych śliwek do dekoracji mięsa sól, pieprz mielony, tymianek Obrane warzywa zetrzeć na tarce o grubych oczkach, cebule obrać, pokroić w półksiężyce. Królika podzielić na części, natrzeć tymiankiem, obłożyć jarzynami. Tak przygotowanego zawinąć w lnianą ściereczkę skropioną octem i zostawić na noc w lodówce. Śliwki (350g) namoczyć w niewielkiej ilości przegotowanej wody. Z kawałków mięsa obrać warzywa, osuszyć, oprószyć mąką i obsmażyć na rozgrzanym smalcu, pod koniec posypując solą i pieprzem. Przełożyć do brytfanny, obłożyć namoczonymi śliwkami, plastrami cebuli i włoszczyzny, w której królik się bejcował, przykryć i piec w dobrze nagrzanym piekarniku, od czasu do czasu podlewając wodą, w której śliwki się moczyły. Gdy mięso będzie miękkie, ułożyć na wierzchu wiórki masła i zarumienić. Mięso ułożyć na półmisku i polać przetartym przez sito sosem, udekorować śliwkami. Michał Cessanis
Ravioli ze szpinakiem i ricottą. Przepis z Południowego Tyrolu
Południowy Tyrol to nie tylko piękne krajobrazy, ale także smaczne jedzenie przygotowywane z najlepszej jakości produktów
Na farmach Roter Hahn gospodarze przygotowują dania ze swoich produktów. Tyrolskie krowy siwe czyli „Grauvieh” dają wysokiej jakości mleko, idealne do przygotowywania serów. Również z ich mięsa przygotowuje się wyjątkowe gulasze i domowe kiełbaski. Na farmach znajdziemy też mnóstwo smacznych warzyw i owoców. Ale to właśnie te sery kuszą najbardziej, dlatego dzisiaj przepis na ravioli ze szpinakiem i ricottą - prosto z Południowego Tyrolu. Ravioli ze szpinakiem i ricottą (Schlützkrapfen) Składniki Ciasto: 400 g żytniej mąki 100 g mąki pszennej 1 jajko sól letnia woda, jeśli potrzeba Nadzienie: 100 g szpinaku 200 g sera ricotta sól, pieprz gałka muszkatołowa, szczypiorek 3 łyżki stołowe oleju 2 łyżki stołowe parmezanu 1 ugotowany ziemniak Przygotowanie Zagnieć mąkę, jaja, sól i olej na gładkie ciasto. Jeśli potrzebujesz, dolej ciepłej wody. Pozostaw na 30 minut, żeby odpoczęło. Rozwałkuj ciasto na cienki placek i wycinaj (np. szklanką) okręgi. Przygotuj nadzienie: wymieszaj ugotowany, posiekany szpinak z serem ricotta, rozgniecionym ziemniakiem, parmezanem, szczypiorkiem i ziołami. Kółka z ciasta wypełnij nadzieniem i zlep razem brzegi, żeby uzyskać kształt półksiężyca (jak nasze polskie pierogi). Gotuj we wrzątku i serwuj z masłem i parmezanem.
Jaja ze wszystkich stron świata. Smaki na Wielkanoc i nie tylko!
Kuchnie świata proponują jaja (nie tylko ptasie) w tysiącach kulinarnych odsłon.
Na Nowej Gwinei dostaniemy na śniadanie smażone jaja żółwie. Wybija się je do miseczki i miesza ze śmietanką kokosową i przyprawami. Jaja te nie różnią się zbytnio w smaku od kurzych. Należy jednak je smażyć, bo ich białko nie ścina się podczas gotowania. Stuletnie jaja pídàn to tradycyjne danie kuchni chińskiej. Naprawdę nie starzeją się aż sto lat, jednak proces ich wytwarzania zajmuje około trzech miesięcy. Kacze jaja wkłada się do metalowego pojemnika z gliną zmieszaną z niegaszonym wapnem, listkami herbaty, solą oraz łuskami ryżu i kawałkami słomy ryżowej. Pojemnik szczelnie się zamyka i odstawia na okres około stu dni. Jajka gotują się podczas procesu gaszenia wapna, a twarda skorupka zabezpiecza je przed zepsuciem. Gotowe „stuletnie” jaja są szkliste, brązowawo-zielone. Wyglądają jak kamienie szlachetne. Jada się je jako zimną przekąskę z sosem sojowym, octem winnym lub imbirem. Innym słynnym chińskim daniem są jajka herbaciane. Świeże jajka należy przetrzymać tydzień w lodówce i dopiero wtedy ich użyć na potrawę. Wkłada się je do rondla z zimną wodą i gotuje odkryte na małym ogniu przez 20 min. Po ugotowaniu i schłodzeniu pod zimną wodą trzonkiem łyżki tłucze się skorupkę w ten sposób, aby była malowniczo popękana, ale nie odpadła. Jaja wkłada się z powrotem do garnka, dodaje środki konserwujące takie jak sos sojowy, gwiazdki anyżu, świeże i pachnące listki herbaty, korę cynamonu, kawałek suszonej skórki mandarynki i trochę soli. Całość zalewa się zimną wodą, doprowadza do wrzenia na silnym ogniu, po czym zmniejsza ogień do minimum i gotuje trzy godziny. Podczas gotowania należy uzupełniać wodę, by zawsze przykrywała jajka. Jaja zostawia się na trzy dni w zalewie. Gdy je obierzemy, będą miały piękny marmurkowy wzór. Ande ki sabzi to ugotowane na twardo jaja kurze serwowane w sosie curry z cebuli, imbiru, czosnku, kurkumy, garam masali, chili i pomidorów. W Indiach jada się z chlebkami chapati z pełnoziarnistej pszennej mąki. Nowa Zelandia, to kraina warzywno-owocowej obfitości, dlatego jaja nadziewa się awokado. Z ugotowanych na twardo wyjmuje się żółtka i sieka z miąższem awokado, majonezem, pokrojoną drobno szalotką, tartym twardym serem i sokiem z cytryny. Masą napełnia się białka. Jaja podbierane z gniazda są częścią diety każdej kuchni. Mieszane z lokalnymi przyprawami, warzywami i innymi składnikami z wykorzystaniem różnych technik kulinarnych stają się opowieścią o ludziach i ich otoczeniu. A Ty jakie jajko wybierasz? Indyjska jajecznica Składniki: • 6 jaj • 1 duża cebula • szczypta kurkumy • sól • szczypta mielonego czarnego pieprzu • 1 zielone chili • 1 czerwone chili • 3 łyżki glee (klarowane masło) • garść siekanych listków kolendry Przygotowanie: Jaja wybić do miski, ubić lekko widelcem z przyprawami. Cebulę i chili drobno posiekać. Na patelni rozgrzać glee i usmażyć cebulę i chili. Dodać jajka. Gdy się zetną, wyłożyć na talerz, obsypać kolendrą. Można dodać pokrojone pomidory
Tym daniem smakuje Mauritius. Przyrządzamy briani [PRZEPIS]
Do najbardziej popularnych dań kuchni na Mauritiusie należy niewątpliwie briani - aromatyczna potrawa z ryżu, przypraw, mięsa i ziemniaków. Zapraszamy w kulinarną podróż na Mauritius!
W kuchni na Mauritiusie odnajdziemy wpływy indyjskie, chińskie, afrykańskie, europejskie i azjatyckie. Obfituje ona w dania ze świeżo złowionych ryb i darów morza, egzotyczne owoce, warzywa, przyprawy oraz zioła. Kulinarny Mauritius zaskoczy nas nieoczekiwanymi kombinacjami smaków i daniami skomponowanymi z naturalnych bogactw oceanicznych wód oraz tropikalnych upraw. Warto skosztować dojrzewających na wyspie pomidorów, by przekonać się o ich niepowtarzalnym smaku. Odnajdziemy go m. in. w sosach, do których wzbogacania chętnie używają tych warzyw miejscowi kucharze. Podobnie jest z tutejszymi odmianami czosnku i cebuli oraz imbiru, który nadaje potrawom egzotycznego charakteru. Na Mauritiusie, dzięki wpływowi kuchni francuskiej, możemy skosztować wspaniałych sosów, jak choćby Vingaye i Rougaille. Cenione są dzikie ostrygi z cytryną. Popularny jest wędzony merlan (ryba z rodziny dorszowatych) z bogatym dodatkiem warzyw oraz dania z dziczyzny, sarny lub dzika. Dla miłośników białego mięsa serwowane są potrawy takie jak drób z grilla, bażanta czy przepiórki. Wiele dań jest przygotowywanych na kamieniu lawowym, przede wszystkim tradycyjne Roche Carri. Do najbardziej popularnych dań tutejszej kuchni należy niewątpliwie Briani. Jest to potrawa z ryżu, przypraw, mięsa i ziemniaków. PRZEPIS NA BRIANI Składniki poszczególnych warstw Mięso i marynata: ok. 500g filetów z kurczaka 8 ząbków czosnku, pokrojonych w wzdłuż, w cienkie plastry ok. 2 cm korzenia świeżego imbiru 2 łyżeczki kolendry mielonej 1/2 łyżeczki kurkumy 1 łyżeczka pieprzu cayenne lub czarnego 1,5 łyżeczki garam masala (lub mieszanki po około 0,5 łyżeczki kuminu mielonego, cynamonu i czarnego pieprzu) 0,5 łyżeczki kuminu ok. 170 g jogurtu gęstego typu greckiego ok. 1,5 łyżeczki soli Ryż: 200 - 250 g ryżu Basmati 1 łyżeczka soli 2-3 litry wody Cebula: ok. 500g cebuli (5 - 6 małych cebul, nie zaszkodzi jeśli będzie więcej) 130g masła klarowanego (ghee) lub oleju słonecznikowego dodatkowo ok. 1 łyżki garam masala jako dodatek do warstw ryżu zapiekanki 0,5 - 1 g szafranu (niekoniecznie, tylko gdy dodatkowo chcemy zabarwić ryż) 100 ml mleka 100 ml wody ok. 3 łyżek drobno posiekanej świeżej kolendry Przygotowanie: Przygotować naczynie żaroodporne z przykrywką lub garnek, który można wstawić do piekarnika. Ponadto potrzebny będzie arkusz folii aluminiowej. Filety kurczaka pokroić w mniejszą kostkę i przełożyć do miski. W osobnej mniejszej misce przygotować marynatę. Dodać ją do kurczaka, dokładnie wymieszać wstawić do lodówki na co najmniej 3 godziny. Ryż wypłukać kilka razy w zimnej wodzie, przełożyć do miski i zalać bardzo zimną wodą. Odstawić na około pół godziny. Rozgrzać piekarnik na 200 stopni. Na dużej patelni rozgrzać tłuszcz (ghee lub olej). Dodać cebulę pokrojoną w plasterki i smażyć, aż cebula będzie miękka i lekko brązowa. Odsączyć cebulę i przełożyć na talerz. Połowę tłuszczu z cebuli wlać do naczynia żaroodpornego. Resztę odstawić na bok. W dużym garnku zagotować 2-3 litry wody, posolić 1 łyżeczką soli. Dodać ryż, gotować maksymalnie 5 minut na dużym ogniu. Ryż powinien być nadal trochę twardy. Odcedzić i przełożyć do dużej miski. Wymieszać szafran w mleku, jeśli będzie używany. Do naczynia w którym będzie pieczony kurczak Biriani wyłożyć połowę zamarynowanego mięsa. Na mięso wyłożyć połowę ryżu, a następnie posypać połową łyżki garam masala. Polać połową mleka z szafranem. Na ryż wyłożyć połowę smażonej cebuli. Powtórzyć warstwy, zaczynając od mięsa. Na końcu całość spryskać ok. 100 ml wody i polać pozostałą resztą tłuszczu, który pozostał ze smażenia cebuli. Przykryć całość kawałkiem folii aluminiowej, tak aby zakrył całe naczynie. Następnie przykryć przykrywką. Wstawić do piekarnika i piec przez około 1 godzinę. Po upieczeniu wyjąć z piekarnika, zdjąć przykrywkę i folię, a następnie wyłożyć całość na duży talerz odwracając do góry nogami. Zeskrobać z dna tę przypieczoną warstwę mięsa i ryżu i wyłożyć na wierzch zapiekanki. Podawać z posiekaną świeżą kolendrą. Smacznego! Przepis: Marcin Podgórski – główny kucharz FLYSPOT Warsaw Indoor Skydiving. ___________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Poznaj nominowanych: View oEmbed on the source website
Świetnym sposobem na odkrywanie alternatywnych metod parzenia kawy są oczywiście podróże. Prezentujemy 4 przepisy na kawę, które możesz przetestować w domowym zaciszu.
Senny? Tu znajdziesz 4 przepisy na kawę inspirowane podróżami >>>
Lato dobiegło końca, sezon wakacyjny się kończy, a leżakowanie na plaży z drinkiem z palemką odchodzi w niepamięć. Czasu nie zawrócimy, nie mamy też wpływu na pogodę, jednak mamy sposób, żeby umilić długi czas oczekiwania na kolejne wakacje.
Koktajle znane głównie z barów przy plaży wcale nie są tak trudne w przygotowaniu jak się wydaje, a narzędzia barmańskie można zastąpić domowym arsenałem. Bardziej wymagającym polecamy skorzystać z usług firmy DELI Catering. Posiada ona w swojej ofercie Deli CoctailBar z drinkami z całego świata, które dodadzą egzotycznego klimatu każdej imprezie. Mojito Aby przygotować jeden z najpopularniejszych drinków – mojito wystarczy odrobina cukru trzcinowego, pół limonki, garść liści mięty, woda gazowana i oczywiście rum. Do (najlepiej) wysokiej szklanki wrzuć 4 łódki limonki i muddlerem ostrożnie je rozgnieć, aby owoc wypuścił sok. Jeśli nie masz w domu muddlera, a sama nazwa nic ci nie mówi, po prostu wciśnij limonki do środka. Następnie dodaj miętę i zasyp wszystko lodem (najlepiej kruszonym). Na koniec dodaj 40ml białego rumu i łyżkę cukru trzcinowego. Pozostałą przestrzeń szklanki wypełnij gazowaną wodą. Jeśli zwykłe mojito dla ciebie to nuda możesz dodać np. mus truskawkowy, albo wycisnąć sok z grejpfruta - twój drink nabierze niepowtarzalnego koloru. Daiquiri Kolejnym koktajlem, który przeniesie twoją imprezę na karaibską plażę jest daiquiri. Do przyrządzenia tego drinka potrzebny ci jest shaker, ale można go zastąpić blenderem. Kostki lodu, 40ml rumu, sok z połówki limonki i łyżkę cukru trzcinowego dodaj do shakera lub blendera i energicznym ruchem wymieszaj składniki w shakerze lub po prostu włącz blender, aż twój koktajl osiągnie jednolity kolor. Wszystko przelej do kieliszka do koktajli. Możesz urozmaicić swój koktajl np. musem z malin. Caipirinha Teraz przenosimy się na Copacabanę. Caipirinha to drink na bazie brazylijskiego trunku produkowanego z fermentowanego soku trzcinowego o nazwie cachaça. Sam trunek jest porównywany do wódki, lecz w smaku jest odrobinę słodki i owocowy. W Polsce nie jest zbyt popularny lecz coraz łatwiej go dostać, zwłaszcza w większych miastach. Caipirinha jest bardzo prosta w wykonaniu. Do szklanki dodaj 4 łódki limonki i łyżkę brązowego cukru, wyciśnij sok muddlerem ( jeśli go nie masz postępuj jak w przepisie na mojito). Dodaj kruszony lód i wlej 40ml Cachaçy. Wszystko wymieszaj i gotowe. Możesz też przygotować wszystko w shakerze. Tequila Sunrise Wygląd tego drinka robi wrażenie, a w przygotowaniu jest niezwykle prosty. Umieść w shakerze lub blenderze 40ml tequili, 100ml soku pomarańczowego i lód. Wszystko wymieszaj i przelej do wysokiej szklanki. Następnie dodaj powoli 20ml grenadiny, najlepiej przelewając po odwróconej łyżeczce. Powinna spłynąć na dno tak, by koktajl wyglądem przypominał wschód słońca. Od biedy, grenadynę można zastąpić syropem malinowym – wyglądać będzie tak samo, ale znawcy wyczują różnicę w smaku, więc jakby co, nie wiesz tego od nas. Mai Tai To drink dla tych, którzy mogą pochwalić się bogatszym arsenałem w domowym barku. Do przygotowania potrzeba aż 4 rodzajów alkoholu: ciemny i jasny rum, likier triple sec i amaretto. Do shakera dodaj po 30ml jasnego i ciemnego rumu, po 15 ml triple seca i amaretto, łyżkę soku z cytryny, 40ml soku ananasowego i 30ml soku pomarańczowego. Wszystko dokładnie wymieszaj i przelej do wysokiej szklanki.
W tym mieście "wyłączono" przepisy drogowe. Efekt zaskoczył wszystkich
Zastanawiałeś się kiedyś nad tym, jak wyglądałby ruch na drodze, gdyby zlikwidowano wszystkie światła drogowe? Tak właśnie jest w Drachten w Holandii.
Zasady są po to, by je łamać – mówi przekorne porzekadło. Co jednak zrobić, gdy zasad brak? Od kilku lat z takim problemem zmagają się mieszkańcy 50-tysięcznego miasteczka Drachten w północnej Holandii. Lokalny samorząd w siedem lat zlikwidował tam niemal wszystkie światła drogowe, przekazując tym samym pałeczkę mieszkańcom. Mniej wypadków, więcej kolizji Pomysłodawcą przedsięwzięcia był Hans Monderman, ekspert do spraw komunikacji znany z nowatorskiego spojrzenia na relacje ludzi i pojazdów. Jego zdaniem, pozbawieni regulacji radzimy sobie o wiele lepiej niż w systemach pełnych obwarowań. Wyniki drachteńskiego eksperymentu zdają się wspierać tę teorię. W mieście, w którym przed wprowadzeniem nowych porządków miało miejsce około ośmiu poważnych wypadków drogowych rocznie, dziś są średnio dwa. Przybyło za to drobnych kolizji, co jednak nie martwi władz miasta, bo liczba stłuczek jest odwrotnie proporcjonalna do liczby ofiar. Na głównym skrzyżowaniu miasta, przez które przejeżdża dziennie ok. 22 tys. samochodów, w miejscu świateł stoi rondo. W ten prosty sposób zapomniano tu o korkach. Kierowcy i piesi wspólnie ponoszą odpowiedzialność – Likwidując przepisy, przenosimy odpowiedzialność za ruch drogowy z władzy na samego kierowcę, który ponosi ryzyko swoich decyzji, a tym samym jest ostrożniejszy – mówił kilka miesięcy po rozpoczęciu eksperymentu Monderman, piewca pojęcia "wspólnej przestrzeni", w której piesi, rowerzyści i kierowcy każdorazowo samodzielnie ustalają reguły współżycia. Dziś Drachten ma swoich naśladowców wśród miasteczek w całej Europie. Pozostaje czekać, aż zainspiruje się nim któraś z metropolii.
5 pysznych koktajli inspirowanych podróżami. Idealne na upały! [PRZEPIS]
To, że skutecznie gaszą pragnienie wiedzą od dawna mieszkańcy Indii, Tajlandii czy Meksyku. A do tego świetnie smakują!
Poznaj nasze przepisy!
Pozytywny i smaczny. Taki wydaje się świat po przeczytaniu "Lubię"
Szukasz prezentu dla podróżnika? Co powiesz na... atlas z przepisami? "Lubię" to ponad 70 przepisów Moniki na słodycze z Ruiny, kuchnię z Raju, z domu i podróży, blisko 300 zdjęć Jana oraz ich wspólnie zapisane teksty o pogodzie i o modzie.
ZOBACZ WYBRANE ZDJĘCIA Z KSIĄŻKI "LUBIĘ" >>> Monika Mądra-Pawlak i Jan Pawlak od kilku lat na poznańskiej Śródce prowadzą cafe La Ruina i restaurację Raj. 10 grudnia ukazała się ich książka "Lubię". "Lubię" to ich atlas z przepisami i przygodami. Z Boliwii, Hongkongu, Izraela, Kambodży, Kuby, Laosu, Maroka, Peru, Portugalii, Sri Lanki, Szwecji, Tajlandii, Ukrainy, Wielkiej Brytanii, Wietnamu, Włoch i z poznańskiej Śródki. - Trochę się ich nazbierało i pomyśleliśmy, że warto by się nimi podzielić - tłumaczą. Za pośrednictwem książki Monika i Jan życzą innym przygód. Sami wierzą, że przed nimi jeszcze wiele nowych lądów i smaków. Jedno jest pewne - z "Lubię" apetyt rośnie w miarę czytania! Polecamy. Książka objęta patronatem medialnym National Geographic Traveler.
Stany Zjednoczone obchodzą 240. urodziny. Z tej okazji sięgamy do amerykańskiej kuchni [PRZEPISY]
4 lipca Stany Zjednoczone będą obchodzić 240. urodziny. Upieczmy ciasto!
(2)40 lat minęło... 4 lipca Amerykanie świętują rocznicę uchwalenia Deklaracji Niepodległości i przekształcenia 13 kolonii w niepodległe stany. Od tamtych wydarzeń minęło już 240 lat. Z tej okazji sięgamy do słodkiej amerykańskiej kuchni. Przygotowaliśmy dwa wyjątkowe przepisy inspirowane barwami amerykańskiej flagi. Kiczowate? Może trochę, ale jakie urocze! Zróbmy sobie USA Co powiecie na ciasto w barwach flagi USA? To amerykański deser (lekki spód, bita śmietana, śliwki kalifornijskie), połączony z sezonowymi owocami - malinami i borówkami amerykańskimi. Ciasto powinno posmakować łasuchom po obu stronach oceanu. Amerykanie to miłośnicy koktajli, na które moda od kilku lat panuje także nad Wisłą. Wykorzystajmy kończący się sezon na truskawki na przygotowanie owocowego smoothie. Wystarczy zmiksować rodzime truskawki ze śliwkami suszonymi ze słonecznej Kalifornii, dodać nieco bitej śmietany i całość polać niebieskim likierem. Kompozycja smakowa w barwach amerykańskiej flagi! Przepisy Przepis na ciasto „Flaga amerykańska” oraz koktajl amerykański z truskawek, śliwek kalifornijskich, z bitą śmietaną i borówkami znajdziecie w naszej galerii. Smacznego!
Południowy Tyrol: przepisy na letnie przysmaki
Czas letni spędzony w Południowym Tyrolu to zapierające dech w piersiach krajobrazy oraz wyśmienite jedzenie
Farmy Roter Hahn od lat słyną z pysznej sezonowej kuchni. Bazuje ona na świeżych owocach i warzywach uprawianych przez lokalnych farmerów. Doskonale wpisuje się to w obecne światowe trendy kulinarne wykorzystywania produktów sezonowych. Specjalnością letniej kuchni tyrolskiej są znakomite knedle z morelami oraz domowej roboty soki z kwiatu dzikiego bzu, winogron, czarnej porzeczki i malin. PRZEPISY Zupa winna (Wine soup) Składniki 100 ml śmietany 3 żółtka 250 ml bulionu mięsnego 125 ml białego wina (Gewürztraminer, Pinot Blanc) szczypta gałki muszkatołowej szczypta cynamonu szczypta soli Na grzanki 2 kromki białego chleba pół łyżeczki cynamonu 40 g masła Przygotowanie Wymieszaj śmietanę, żółtka, bulion mięsny, białe wino i powoli podgrzej. Ubijaj do powstania piany, uważając, żeby żółtka się nie ścięły (zupa nie powinna wrzeć). Jak tylko zupa się spieni dopraw gałką muszkatołową, cynamonem i solą. Odetnij skórkę z kromek i ją pokrój w kostkę. Na patelni rozpuść masło, wrzuć kawałki chleba i podsmaż na złoty kolor. Posyp cynamonem i natychmiast zdejmij z patelni. Wlej zupę do płytkiej miski, dodaj cynamonowe grzanki i podawaj od razu. Knedle z morelami (Marillenknödel) Składniki Ciasto: 400 g ugotowanych ziemniaków 175 g mąki 50 g masła 5 łyżeczek kaszy manny 3 jajka szczypta soli Inne składniki: 16 morel 75 g masła 50 g bułki tartej 1 łyżeczka cynamonu 16 łyżeczek cukru cukier masło (brązowe) Przygotowanie Ugnieć jeszcze ciepłe ziemniaki, dodaj mąkę, masło, kaszę manną, jajka i sól. Wszystko zagnieć. Wypestkowane morele wypełnij łyżeczką cukru. Okryj morele ciastem ziemniaczanym, umieść we wrzącej, osolonej wodzie i gotuj na wolnym ogniu przez 5 minut. Wymieszaj cukier, mąkę, bułkę tartą i obtocz w tym knedle. Ułóż je na talerzu, polej roztopionym masłem i podawaj. Cesarski omlet (Kaiserschmarren) Składniki: 5-6 jajek 250 ml mleka 160 g mąki szczypta soli 80 g masła 3 łyżeczki cukru 60 g namoczonych rodzynek Przygotowanie: Wymieszaj mleko, przesianą mąkę, szczyptę soli do uzyskania gładkiej masy i pozwól, żeby odpoczęła. Rozpuść połowę masła na dużej patelni, następnie wypełnij ją przygotowanym ciastem i podsmaż spód na brązowy kolor na umiarkowanym ogniu. Posyp suchymi rodzynkami z wierzchu, obróć mieszankę, unieś lekko i dodaj resztę masła. Gdy ciasto będzie gotowe, rozdziel je na duże kawałki za pomocą dwóch widelców, oprósz cukrem i podawaj. Pączki (Krapfen) Składniki 220 g mąki pszennej 180 g mąki żytniej 1 jajko 1 żółtko 2 łyżeczki śmietany 1-2 łyżeczki masła 100 ml mleka sól dżem 1 łyżeczka oleju olej do smażenia Przygotowanie Zagnieć obydwa rodzaje mąki z jajkiem, śmietaną, masłem, olejem, mlekiem i solą do wyrobienia ciasta. Zagnieć ponownie i uformuj na kształt owalnych liści. Wypełnij dżemem (kasztanowy, śliwkowy, morelowy), złóż razem wzdłuż, sklej rogi i wykrój za pomocą radełka. Smaż na rozgrzanym oleju z obu stron na złoty kolor, odsącz na ręczniku kuchennym i podawaj gorące. Tyrolski strudel jabłkowy (South Tyrolean apple strudel) Składniki Ciasto 150 g bułki tartej 250 g mąki 150 g masła 1 jajko 90 g cukru 2 łyżki stołowe oleju 50 g rodzynek 1/16 l wody 50 g orzeszków piniowych Nadzienie 1 kg jabłek, np. odmiany Grafsztynek (Gravensteiner) albo Golden Delicious 100 g stopionego masła do posmarowania ciasta cynamon, skórka cytrynowa szczypta soli Przygotowanie Przesiej mąkę na stolnicę i wymieszaj z jajkami, solą i olejem. Drugą ręką stopniowo dodawaj wodę, aż ciasto osiągnie właściwą konsystencję i stanie się błyszczące. Uformuj kulę z ciasta i odstaw na pół godziny. Rozwałkuj ciasto na oprószonym mąką papierze do pieczenia, aż będzie cienkie jak pergamin. Na 2/3 powierzchni placka ułóż przyrumienioną na maśle bułkę tartą i plasterki jabłek. Posyp cynamonem, skórką cytrynową, rodzynkami i orzeszkami piniowymi. Zroluj strudel ściśle, rozpoczynając od strony z nadzieniem. Ułóż na natłuszczonej pozostałym masłem blaszce i piec w 220 stopniach (180 z termoobiegiem) przez pół godziny. Posyp cukrem pudrem i podawaj jeszcze ciepłe. Dań przygotowywanych na bazie ściśle strzeżonych przepisów tyrolskich farmerów można spróbować na farmach Roter Hahn.
Bogdan Gałązka jest mistrzem kuchni, który odtwarza starożytne i średniowieczne receptury. Napisał książki: „Kuchnia wielkich mistrzów” i „Kuchnia królów Polski”. Ukończył amerykańską Culinary Academy of New York. Jest współwłaścicielem Gothic Cafe & Restaurant na zamku w Malborku, gdzie gości głowy państw i współczesnych królów i książęta oraz zwykłych śmiertelników.
Gotowanie średniowiecznych potraw sprzed 700 lat wymaga chyba odwagi? Żeby ktoś chciał to zjeść, żeby miało apetyczny kolor, a nie wyglądało jak papka albo sraczka. (Śmiech) Jedzenie w średniowieczu w większości wyglądało jak sraczka. Taka uwarzona w kotle papka, breja. Dopóki Kolumb nie odkrył pomidorów, które nadawały lepszy kolor, materię na talerzu ożywiano szafranem. Nie mogę odkalkować czegoś sprzed 700 lat jeden do jednego, tak jak kiedyś było podawane, bo dziś tego nikt by nie wziął do ust. Na przykład popularnym sosem do pieczenia mięsa był agraz. Można nazwać go kwaśnym wywarem z niedojrzałych jabłek i winogron. Obrzydlistwo! Dlatego nie idę na całość, tylko szukam balansu. Wiem, że najczęściej ludzie szukają fajnych smaków z dzieciństwa w nowoczesnej aranżacji i niekoniecznie molekularnej, że gotowane w azocie... Zacznijmy od przykładu. Jak przyrządza się kurczaka po krzyżacku? Taki szybki kurs gotowania dla singli w rodzaju Bridget Jones, której zupa wyszła niebieska, bo niebieski był sznurek na włoszczyźnie. Znajduję w tekstach źródłowych nazwy: kura zielona, kura czarna, kura po grecku. Którą pani wybiera? Ja dzisiaj bardziej szukam inspiracji. Gdy na przykład czytam o kurze zielonej przyrządzonej przez kucharza wielkiego mistrza, próbuję to odtworzyć, wyjaśniając jednocześnie źródłosłów. Wiem, że cała kura (bez piór) była maczana w cieście naleśnikowym, potem panierowana w pietruszce i smażona na głębokim tłuszczu (smalcu) w jakimś cynowanym garnku miedzianym. Współczesna wersja dla zapracowanych to: pierś z kurczaka w cieście naleśnikowym z razowej mąki i opanierowana drobno posiekaną pietruszką. Z kolei kura czarna (nie mylić ze spaloną) była przyrządzana w prażonym, czarnym sezamie. Na pewno Krzyżacy sezam mieli z portu w Gdańsku, prosto z Wenecji, ale nie wiem, czy prażyli. Ja go prażę, żeby był smaczny. Do czarnej kury dodawano też migdały, piwo i winny ocet. Na specjalną okazję podawano kurę po grecku: w garze na dnie lądowały podsmażone jabłka, na to wylewano potrawkę z namoczonego w mleku chleba z dodatkiem jajek i mielonej bułki. Na wierzch kładziono porcjowanego kurczaka i w przyprawach zapiekano w piecu. Po wyjęciu polewano sosem z miodu, wina i korzeni. Kucharze krzyżaccy mieli zamiłowanie do drobiu. A skoro na zamku gotowano dla 60 ludzi, więc taki kocioł, gliniany czy z żeliwny, musiał być przynajmniej 50-litrowy. Ciekawe, że na zamku znaleziono np. specjalną żelazną patelnię tylko do smażenia jajek sadzonych. Dodam jeszcze, że czasami trudno odtworzyć jakąś potrawę, bo nie ma już tego składnika. W starych recepturach znajdowałem nazwy warzyw dziś nieznanych: jakaś cyboria, wrotycz, gier czy kuczmerka! Kto o tym słyszał, kto widział w warzywniaku? Ale przecież za naszych czasów odeszły w zapomnienie taka rzepa czy brukiew. Dobrze, dobrze, pan mi tu o kurach, a jak malborska wieść gminna niesie, sam podobno o bobrzych ogonach pan marzy... Cha, cha, cha (śmiech). Bobry jedzono w poście, bo uważano, że bóbr to ryba! W tekstach źródłowych natrafiłem na wspomnienie o rosole z bobrzych ogonów. Dzisiaj bobry są pod ochroną. Ale proszę mi wierzyć – odkąd to przeczytałem, ciągle mi to gdzieś po głowie chodzi. Żeby tego rosołu z bobrzych ogonów narychtować i popróbować. Gdyby ktoś ustrzelił... Taki niewinny sen kucharza o bobrzych ogonach. Bo mnie często śni się jedzenie. Na talerzu daję kawałek swojego serca i swojego życia. Tak się pan wczuwa? Mój ojciec był stolarzem i nauczył mnie, że jeżeli ludzie przychodzą i chcą stół albo łóżko, on ma dokładnie widzieć, czego potrzebują. I jak rozmawiam z panią, od razu pomyślałem o sandaczu na purée ze słodkiego zielonego groszku. No pięknie, Mistrzu. Nie wiedzieć czemu z rybą się kojarzę (śmiech). Pan jest kulinarnym marzycielem. Czasami odtwarza pan coś, bo brzmi poetycznie? Podajmy jakiś przepis dla marzycielek. Madame, na taką prośbę serwuję mój ulubiony ze stołu wielkiego mistrza: pudding ryżowy na mleku migdałowym z karmelizowanymi płatkami fiołków (przepis z lewej). Brzmi poetycznie i jest w tej nazwie jakaś lekkość, powiew wiatru. Zrobiłem to kilkakrotnie, m.in. dla obecnie urzędującego wielkiego mistrza Bruno Plattera z włoskiej prowincji Bolzano, który nas w zeszłym roku na zamku odwiedził. Oznajmiłem: Ekscelencjo, jest wzmianka z XIV w. o takiej potrawie, proszę skosztować. Robiono to na mleku migdałowym, bo górowało nad krowim, mogło być dłużej przechowywane. Nie warzyło się tak szybko. Najpierw prażymy ryż na patelni z masłem, potem trochę jak risotto gotujemy, podlewając cały czas mlekiem migdałowym, następnie doprawiamy miodem. Potem przekładamy uprażonymi płatkami migdałów. Trzeba kłaść na przemian: porcja ryżu, porcja płatków migdałów itd. A na koniec na wierzchu posypać karmelizowanymi płatkami fiołków; mmmm. Tak, w tych karmelizowanych fiołkach istota. Ale jak je zrobić? Można zbierać płatki fiołków w trawie. Ja zamawiam w kwiaciarni. I rozrabiam syrop: mieszam białko z wodą jeden do jednego z cukrem. Potem rozkładam płatki fiołków na papier do pieczenia, wynoszę do ogrodu i bryzgam rozpylaczem z tym syropem. Pozostawiam do wyschnięcia na słońcu. Lepiej przykryć siatką, bo płatki są bardzo zwiewne. Jedna porcja wysycha, bryzgam syropem następną. Zabawy jest od czorta, ale warto! Co ważne, płatki się usztywniają i nie tracą koloru! Prawdziwe delicje: drobne, słodkie, fioletowe. Ja jedynie eksperymentuję, ale podziwiam kreatywność kucharza w XIV w.! Co ciekawe, człowiek nie zastanawia się nad tym, jak to smakuje. Wystarczy, że egzotyczne. Spojrzenie na jedzenie w średniowieczu wynikało z innego myślenia o świecie. Z innej teorii bytów, wtedy wszystko dążyło do Boga. A skoro piekło jest na dole, a niebo na górze, to, co rośnie blisko ziemi i skał, jest niegodne, nieszlachetne. Dlatego pogardzano truflami, grzybami, cebulą. Albo skorupiakami, bo ostrygi czy małże żerują na dnie. Co innego maliny, winorośl – szlachetniejsze, bo pną się ku górze. Albo ryby, które pływają bliżej powierzchni wody i słońca. Podobnie delfiny czy wieloryby – te są najszlachetniejsze, bo czasami wyskakują ponad powierzchnię, co człowiek średniowiecza interpretował jako dążenie ku niebiosom. Najbliżej Boga były ptaki śpiewające: słowiki, szczygły, skowronki, które podawano faszerowane orzechami albo saforem na bazie z winogron. Czytałem opis uczty w starożytnym Rzymie, która podziałała na moją wyobraźnię. Na talerzach podano faszerowane pelikany i kiedy rozcięto im brzuchy, wyfrunęły z nich żywe skowronki. Ale Rzym przecież słynął ze spektakularnych show! Nie odmawiajmy efektów specjalnych Malborkowi. W księgach wydatków odnotowano np: Małpy poczyniły w Wielkim Refektarzu szkody. Jakie orgie kulinarne przygotowywano na zamku? Zdarzało się, że podczas uczt gości zabawiały tresowane zwierzęta. Oprócz koncertów zatrudniano błaznów, kuglarzy, linoskoczków czy żonglerów. Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399–1409, czyli księgi przychodów i wydatków, to dobry materiał źródłowy do pozyskania wiedzy o menu wielkich mistrzów. Jedno wyserwowanie posiłku to nie tak jak dzisiaj: zupa, drugie danie, deser, kawa i koniec. Podczas uczty w XIV i XV w., za Konrada i Urlicha von Jungingenów, jeden posiłek mógł składać się z 20 dań. A jeżeli uczta obejmowała pięć rund służby, to wychodzi na to, że na stołach było 100 różnych potraw! Uginały się one od: pieczystego mięsiwa, dziczyzny, faszerowanych ryb i ptaków (żurawi, perliczek, szczygłów, skowronków), kandyzowanych i suszonych owoców, bakalii. Były nawet specjalnie przyrządzane wiewiórki i owoce morza. Wszystko podane na zastawach, w pucharach i w czarach ze złota, srebra i kości słoniowej. Samego wina było 12 gatunków (reńskie, węgierskie, greckie). Bo piwo na zamku było niesmaczne, bracia skarżyli się na lokalny browar, dlatego sprowadzano je z Elbląga, Braniewa i Torunia. Ale Polska stała przede wszystkim syconymi miodami pitnymi. Leszek Biały nie wziął udziału w wyprawie krzyżowej, bo w Ziemi Świętej i po drodze nie było piwa ani miodu syconego, a chłop pił to codziennie, żeby żyć! Ale tak gościli się bogaci. Biedni jedli podpłomyki pieczone na otwartych paleniskach, chleb z mąki razowej, jęczmienia i owsa. Jak nie było chleba – papkę z grochu. Kuchnia biedoty opierała się na produktach roślinnych (marchew, kapusta, rzepa, bób, groch, fasola, wyka, soczewica, pasternak), bo mięso jadano tylko w wielkie święta i wesela. Ziemniaków jeszcze nie znano. Na dobre zagościły u nas dopiero w XVIII w. Na co dzień pito – oprócz wody – piwo, wywary ziołowe, mleko i maślankę. Ciekawe, że na krzyżackim zamku jadano krewetki. Z zapisków dowiadujemy się, że na stołach gościły różne owoce morza: krewetki, ostrygi, langusty, kraby. Henryk hrabia Derby, gdy przebywał w Prusach, zwykł jadać na śniadanie w dni postne krewetki. I chociaż jadanie śniadań w średniowieczu uchodziło za coś niegodziwego, to kto bogatemu zabroni? Sprowadzano je więc z Gdańska zasolone. Bo ryby i mięsa trzeba było konserwować. Polegało to na soleniu, suszeniu i wędzeniu. Albo zalewaniu smalcem w beczce, żeby powietrze nie dochodziło. Osobliwym sposobem konserwowania, który mnie zadziwił, był miód zmieszany z musztardą. To z powodów niedostatków technologii konserwujących przyprawy były tak cenne. Świadczyły wręcz o zamożności. Przechowywano je w zamkowym skarbcu jak szlachetne kamienie. Przyprawy były symbolem władzy i potęgi, jak dzisiaj samochody. Wchodzącym gościom pokazywano na złotym talerzu czarny pieprz albo szafran nadający potrawom kolor. Im bardziej pieprz palił w gardło, tym większe były szacunek i uznanie dla gospodarza. Jedzenie średniowieczne było wyraziste, intensywne w smaku, czyli albo bardzo słone, albo bardzo pieprzne. Bo poprzez zużytą ilość superkosztownych przypraw pokazywano dobrobyt w domu. Najpopularniejsze i najdroższe to: pieprz, gałka muszkatołowa, cynamon, imbir, goździk i galangal. Traktowano je nie tylko jako część kuchni, ale i medycyny. Dlatego kucharz był poniekąd jak aptekarz. Wierzono, że produkty mają swoją naturę: pieprz – gorącą, rozgrzewającą i że może podwyższyć temperaturę ciała, dlatego nie podawano go w gorączce. Cukier był neutralny, dlatego uważano go za lekarstwo łagodzące. Lekarze zalecali, żeby jedzenie przyprawiać dla lepszego trawienia. To niewiarygodne, że trawienie uznawano za ostatni etap gotowania, już w naturalnym cieple żołądka. I gorący pieprz to wspomagał. Rozpowszechnione było też przekonanie, że pietruszka poprawia apetyt i wprowadza biesiadników w dobry humor. Pałac wielkiego mistrza pachniał cynamonem, imbirem, goździkami. I kurą pachniał. I kadzidłem, które wprowadzało w magiczny, kulinarny świat zakonu. A przaśna kuchnia królów polskich pachniała pieczonym udźcem. Jagiełło lubił flaki wołowe. Królową Bonę zachwyciły sękacze (jajeczno-maślane) w kolorze bursztynowym. Gdy podczas polskiej prezydencji przygotowałem sękacze dla ambasadorów Unii Europejskiej, myśleli, że to wazony na kwiaty. Bardzo dobrze są opisane obiady czwartkowe u króla Stasia czy uczta u Wierzynka. Ja czasami coś odtwarzam ze względu na ładną nazwę, spodobała mi się np. róża karnawału – ciasto kruche z powidłami w środku, modne w kuchni magnackiej w XVII i XVIII w., gdy karnawał był ważny. Albo arkaz – staropolski deser uwielbiany przez Jana III Sobieskiego, po prostu wymieszane: zimne mleko, gęsta śmietana, jaja, cukier i owoce. Konrad von Jungingen też miał swoje fanaberie. Na przykład słabość do cukierków anyżowych obtaczanych złotem, które sprowadzał z Torunia. Podobno pan chce je sprzedawać? I skąd to złoto, 24-karatowe, jak w słynnej gdańskiej wódce Goldwasser? 24-karatowe złoto spożywcze można kupić w delikatesach. Jak czytamy o włoskich renesansowych słodyczach, to prócz anyżu obtaczanego złotem znajdziemy nawet pieprz obtaczany cukrem. To dopiero dziwaczne zestawienie: megapieprzny cukierek. Ale nie ma w tym nic niedorzecznego, w końcu dzisiaj truskawki są podawane ze świeżo mielonym pieprzem, a czekolada z chili. Cukierki wytwarzano jeszcze z cynamonu, kardamonu i kolendry. Ziarnka przypraw gotowano w cukrze lub miodzie i na koniec obtaczano złotem. Produkcją cukierków zajmowali się aptekarze. A moda na słodycze przyszła ze Wschodu, od dostojników arabskich. Cukier sprowadzano z Indii i z Chin w tzw. głowach (5 kg), ale jak już zamawiano za pośrednictwem komtura gdańskiego, to konkretne ilości: osiem głów cukru, które ważyły dwa kamienie (1 kamień = 20 kg). W każdej religii raj jest słodki. Ja nawet Biblię czytam jak książkę kulinarną. Pamiętajmy, że w średniowieczu złoto traktowano jako bardzo wyrafinowane lekarstwo. Uważano, że poprawia pracę żołądka i odświeża oddech, czyli było czymś w rodzaju dzisiejszego mentosa. Odgrzebałem stare receptury, moje anyżówki obtaczane złotem będą się nazywać „Smak gothiku”, przez „th”, żeby nadać temu lekkości i nie zamykać się w epoce. Okazuje się, że technologicznie trudno zatopić złoto w anyżowej masie i jest to dosyć kosztowne. Zdecydowaliśmy się więc malować złotem anyżowe cukierki. Wystarczy tysiąc pudełeczek na sezon. Porozmawiajmy jeszcze o złocie w jedzeniu. Dzisiaj widzimy złoto np. w ekskluzywnych barach sushi, maki zawinięte w złocie. W Mediolanie podawano tzw. sznycel mediolański (castoletta alla milanese) – mięso rozbite jak kartka pergaminu, skropione sokiem z cytryny, poprószone solą i pieprzem i obtoczone płatkami złota. To było danie dla bogatego mieszczaństwa. Ale nie podobało się to papieżowi, który uznał je za przesadny zbytek. I z tego powodu ojcowie miasta dekretem z 1514 r. zabronili dekorowania sznycla złotem. Jakiś kucharz wymyślił więc, że w zastępstwie pokruszy chleb, zamoczy mięso w jajku i opanieruje. Po usmażeniu na patelni uzyskał podobną poświatę złotości. I tak oto odziedziczyliśmy złocistą panierkę. Współczesny Vienna sznycel to nic innego jak ten mediolański, zapożyczony od Włochów. Można go dziś w prosty sposób przyrządzić. Zachęcam. Po prostu zgrillować kawałek rozbitej cielęciny i nałożyć złoto w plastrach. Złoto nie ma smaku, ale za to pięknie się mieni na talerzu. Dla równowagi porozmawiajmy chwilę o wegetarianizmie. Co pan myśli o przypuszczeniu, że Leonardo da Vinci był wegetarianinem? W tamtych czasach Kościół uważał taką postawę za grzech. Da Vinci i tak kilka razy siedział w więzieniu za poglądy. Wychodził tylko dlatego, że jego talentów potrzebował papież albo Sforzowie. Wegetarianinem był albo i nie był. On żył i jadł skromnie. Mimo że mieszkał w pałacu Sforzów, wśród przepychu i rarytasów, lubił jeść prosto: jaja, maślankę, melony, winogrona, grzyby, warzywa. Kupował pszenicę na makaron, proso na słodkie bułki dla siebie i dla swoich uczniów, mąkę na chleb. Z kuchni Leonarda odtworzyłem jego ulubioną zupę wielowarzywną. Mało kto wie, że to on skonstruował nasz popularny grill, ten z kratownicą i ogniem pod spodem. Zbudował też ten obracany za pomocą gorącego powietrza. A w jaki sposób kucharz renesansu ułatwiał sobie pracę? Znalazłem zapis, że zapinał w szelki gęś, która dreptała w koło. Inna ciekawostka od Leonarda: podczas gotowania grzybów wrzucano do garnka srebrną monetę. Uważano, że jeżeli sczernieje, grzyby są trujące. Ciekawe, ilu smakoszy nie przeżyło mimo pomyślnego wyniku testu. Leonardo słynął też z przygotowywania scenografii do przyjęć w ogrodzie, rajów pod namiotami malarsko wkomponowanych w zieleń i w kwiaty. Jedzenie ze sztuką się przenika, całe jego malarstwo jest utkane jedzeniem: Ostatnia wieczerza, Adam i Ewa w raju... Jedzenie na stole fascynowało także szalonych artystów. Np. ser camembert zainspirował Salvadora Dali do namalowania jednego z najsłynniejszych obrazów, Miękkich zegarów. Wiemy, że Salvador Dali był strasznym ekscentrykiem. Gdy czytałem o tym, co wyprawiał, myślałem: Matko Boska, to jakiś świr! Wariat, ale miłujący art de cuisine. Jest taki śmieszny zapis, że podczas śniadania Dali oblał się kawą i gdy zobaczył te plamy, zaczął się oblewać dalej. I w transie to wszystko namalował. On bardzo lubił szpinak z czosnkiem, więc innym razem utkał tym szpinakiem włosy. A sytuacja z serem wynikła przez przypadek. Zostawił na stole kawałek camemberta, który w słońcu się roztopił, i zaczął spływać po krawędziach. I namalował Miękkie zegary albo Cieknące zegary. Mnie szkoda tego camemberta, bo lubię usmażyć na patelni w panierce z płatków migdałowych. Skoro o plamach i o brudzeniu – zapytam jeszcze o strój kucharza. Słyszałam, że na specjalne okazje wkłada pan różne białe czapy i przyozdabia je bananami, a nawet rybami. A do tego na nogi wkłada kultowe pomarańczowe trampki. Zamkowa czy pałacowa kuchnia karmiła wielu ludzi i wymagała dobrej organizacji. A że największą zmorą kuchni było pijaństwo i utrzymanie czystości, w renesansowej Italii wprowadzono białe stroje dla kucharzy, żeby było widać, w jakim są stanie. Z fartucha wszystko wyczytasz! Olga Dębicka Dziennikarka, pisarka, podróżniczka. Autorka książek m.in. Marka Hłaski widzenie świata, Fotografie z tłem. Publikowała od Dziennika Bałtyckiego po Dialog Deutsch-Polnisches Magazin, przez 12 lat związana z portalem z portalem Wirtualna Polska. Obecnie od ponad 15 lat stały współpracownik National Geographic. Laureatka nagród dziennikarskich i literackich m.in.: Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (Polski Pulitzer), wyróżnienie pod patronatem Nowego Dziennika z Nowego Jorku, Pro Libro Legendo, Grand Press, nominowana do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarzy, uhonorowana Golden Pen Top Journalist Award 2015. Prywatnie mama małoletniego Kosmy, mieszka w Gdyni.
Od początku roku władze Stanów Zjednoczonych wprowadzają kolejne obostrzenia w stosunku do pasażerów, lecących do USA z krajów podejrzanych o kontakty z terrorystami. Wyrywkowe kontrole dotyczyć będą także wszystkich innych, podróżujących do Ameryki.
Kto znalazł się na „czarnej” liście służb granicznych amerykańskich lotnisk? Przede wszystkim: Sudan, Nigeria, Pakistan, Jemen, Syria, Iran, Irak, Afganistan, Kuba i Somalia. Pasażerowie lecący z tych krajów poddawani będą rewizjom osobistym, a ich bagaże podręczne dokładnemu i wnikliwemu prześwietlaniu. Amerykanie decyzję o wprowadzeniu jeszcze ostrzejszych przepisów celnych podjęli po próbie zamachu, do jakiej doszło w Boże Narodzenie zeszłego roku, na pokładzie samolotu z Amsterdamu do Ditroit. W trakcie przesłuchania zamachowca, Nigeryjczyka, Umara Faruka Abdulmutallaba, wyszło na jaw, że spędził on kilka miesięcy w Jemenie pod „opiekuńczymi” skrzydłami ludzi z Al-Kaidy, która zresztą wzięła na siebie odpowiedzialność za nieudaną próbę ataku. Tekst: Agnieszka Budo