Kobiety bardziej agresywne niż mężczyźni? Tylko wobec... rodzeństwa
Wiemy, że mężczyźni wykazują się zwykle większą agresją niż kobiety. Badanie przeprowadzone w 24 krajach wskazuje jednak jeden wyjątek od tej reguły: relacje między rodzeństwem. Okazuje się, że siostry mają większą skłonność do przemocy niż bracia. Co udowodniono i jak wyglądało to niezwykłe badanie?
Badanie opublikowane w czasopiśmie „PNAS Nexus” analizowało tendencję do agresji w relacjach między rodzeństwem biorąc pod uwagę płeć. Chciano sprawdzić, czy bardziej skłonni do przemocy są mężczyźni – jak wiemy z innych badań – czy kobiety. Przemoc nie tylko fizyczna Eksperyment przeprowadzono na szeroką skalę. Wzięło w nim udział 4136 osób z 24 krajów o różnej strukturze społecznej: bardziej zamożnych, biedniejszych, związanych z kulturą zachodnią lub zupełnie od niej oderwanych. Douglas T. Kenrick i Michael EW Warnum oraz towarzyszący im zespół 49 innych badaczy pytali uczestników, jak często zachowywali się agresywnie wobec siostry, brata, koleżanki, znajomego, znajomej czy przyjaciół. Zbierano dane zarówno z dorosłego życia, jak i z dzieciństwa. Ważnym elementem badania było to, że jako agresję nie traktowano jedynie przemocy fizycznej, przez którą rozumiano bicie, ciągnięcie za włosy czy policzkowanie, ale także przemoc psychiczną – na przykład obrażanie, wyzywanie czy rozsiewanie szkodliwych plotek w szkole. Brano pod uwagę także skarżenie rodzicom czy nauczycielom na niewłaściwe zachowanie. Siostrzane zaczepki Biorąc pod uwagę agresję czysto fizyczną, to przodowali w niej chłopcy… ale tylko w stosunku do obcych. Wewnątrz rodzeństwa to dziewczynki miały większą skłonność do agresji. Inklinacje do przemocy psychicznej były za to jednakie zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Ponadto nie miał na nie wpływu okres życia. Badanie jest o tyle istotne, że analizowało różnice w poziomie agresji w kontrastujących ze sobą środowiskach. Wzięły w nim udział społeczności reprezentujące różne kultury – niekoniecznie związane ze światem zachodnim – a także grupy bardziej i mniej zamożne. Płciowe tendencje dotyczące wzorów agresji wśród rodzeństwa utrzymywały się jednak we wszystkich badanych grupach. To sugeruje, że wpływ relacji między rodzeństwem na agresję kobiet może mieć charakter uniwersalny. Warto pamiętać, że chociaż siostrzane zaczepki faktycznie są bardziej powszechne niż braterskie kuksańce, to nadal w niemal wszystkich badaniach skłonności do agresji przodują mężczyźni. Źródła: PNAS Nexus, phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Agresywny jak bonobo. Padł mit wyluzowanego i łagodnego gatunku małp
Bonobo to wyjątkowe małpy. Wśród nich wyższy status społeczny mają samice, a ich grupy określane są jako „komuny hippisów”. Brzmi sielankowo? Nie do końca. Bonobo nie są aż tak pokojowo nastawione, jak dotąd sądzono.
W tym artykule: Bonobo, czyli milusia małpka? Koniec mitu sympatycznego bonobo Niuanse małpiej agresji Bonobo (Pan paniscus) jest jednym z dwóch gatunków szympansa, nazywany również karłowatym lub czarnym. Ten gatunek występuje tylko w nizinnych lasach deszczowych wzdłuż południowego brzegu rzeki Kongo w Demokratycznej Republice Konga w Afryce. Bonobo są podobne do szympansów zarówno pod względem wyglądu fizycznego, jak i trybu życia. Jednakże bonobo są bardziej wysmukłe. Cechują je dłuższe kończyny, węższa klatka piersiowa i bardziej okrągła głowa z mniej wystającą twarzą. Osiągają wzrost rzędu 115 cm. Samce potrafią ważyć do blisko 40 kg, a samice – nieco ponad 30 kg. Bonobo, czyli milusia małpka? Z części obserwacji naukowców wynikało do tej pory, że bonobo wolą uprawiać seks niż walczyć i że polują wyłącznie na małe gryzonie. W przeciwieństwie do szympansów zwyczajnych, bonobo uważano za mniej agresywne. Uważano też, że w odróżnieniu od szympansów, nie łączą się w grupy, żeby polować. Bonobo żyją w społeczeństwach matriarchalnych, uprawiają seks rekreacyjny i wykazują oznaki współpracy zarówno wewnątrz, jak i poza swoimi bezpośrednimi grupami społecznymi. Koniec mitu sympatycznego bonobo Już w poprzednich latach pojawiły się wyniki analiz naukowców, z których wynikało, że bonobo wcale nie są zawsze do rany przyłóż. Na przykład eksperci z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Niemczech odnotowali, że bonobo polowały na małpy innych gatunków i zjadały je. W polującej grupie bonobo dużą rolę odgrywały samice. W kwietniu międzynarodowy zespół badaczy opublikował artykuł na łamach czasopisma naukowego „Current Biology”, w którym przedstawił wnioski z trzyletnich obserwacji bonobo w ich naturalnym środowisku. Okazało się, że liczba aktów agresji wśród samców bonobo była znacznie wyższa niż wśród samców szympansów zwyczajnych. – Odkrycia te rysują znacznie bardziej zniuansowany obraz stosowania różnych form agresji u naszych najbliższych żyjących krewnych – powiedział prof. Martin Surbeck z Wydziału Biologii Ewolucyjnej Człowieka na Uniwersytecie Harvarda. Naukowiec jest jednym z autorów publikacji. Na potrzeby badania naukowcy i ich lokalni partnerzy obserwowali trzy społeczności bonobo w Rezerwacie Bonobo Kokolopori w Demokratycznej Republice Konga oraz dwie społeczności szympansów w Parku Narodowym Gombe w Tanzanii. Niuanse małpiej agresji Naukowcy wskazują w najnowszym artykule na różne sposoby definiowania i mierzenia „agresji”. Samce obu gatunków – bonobo i szympansów zwyczajnych – wykazują konsekwentnie kontrastujące wzorce agresji. Samce szympansów przymuszają samice do seksu i czasami zabijają swoich konkurentów. Z kolei samce bonobo rzadziej wykazują takie zachowania i nigdy nie zgłoszono, by zabiły konkurenta. Jest jednak małe „ale”. Naukowcy stwierdzili, że patrząc na ogólne wskaźniki agresji, które stanowią akty niekoniecznie skutkujące obrażeniami, bonobo wyprzedziły pod tym względem szympansy zwyczajne. Na podstawie wieloletnich badań eksperci ustalili, że samce bonobo angażowały się w około trzykrotnie większą liczbę aktów agresji wobec innych samców bonobo niż szympansy. I to nawet biorąc pod uwagę jedynie przemoc fizyczną, a nie szarże czy pościgi. Naukowcy ustalili, że szympansy zwyczajne w swoich przejawach agresji są bardziej śmiercionośne. Z kolei bonobo angażują się w częstsze i mniej intensywne kłótnie. Dlaczego? Zdaniem badaczy różnica ta wynika z innego podejścia do tworzenia koalicji. Szympansy zwyczajne w dużej mierze polegają na sile swoich męskich koalicji w celu obrony terytoriów i osiągnięcia sukcesu reprodukcyjnego poprzez kojarzenie się z płodnymi samicami. Walki w tych koalicjach „kosztują” szympansy więcej, więc rzadziej się w nie angażują. Według naukowców bonobo są bardziej niezależne, potrzebują mniej silnych koalicji, więc mogą pozwolić sobie na więcej walk i ryzykować konflikty grupowe. – Myślę, że to badanie przypomina nam, abyśmy byli bardziej precyzyjni i bardziej zniuansowani w zrozumieniu, że istnieją różne rodzaje agresji, które mogą leżeć u podstaw różnych presji selekcyjnych – podsumował prof. Surbeck. Źródła: Current Biology Nauka w Polsce PAP Polityka. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Ranking zwierząt-zabójców. Czy któreś z nich zabija częściej niż ludzie?
Biologicznie rzecz biorąc, ludzie nie są urodzonymi mordercami. Okazuje się, że wiele gatunków ssaków zabija swoich pobratymców częściej niż my.
W tym artykule: Najgroźniejsi zabójcy w świecie zwierząt Czy człowiek to gatunek agresywny? Ewolucja zabójczych skłonności Skąd się bierze agresja Badania przeprowadzone przez zespół z Uniwersytetu Granady w Hiszpanii, kierowany przez José Maria Gómeza, pokazują, jak często zwierzęta zabijają osobniki swojego własnego gatunku. Naukowcy przeanalizowali ponad 1000 gatunków ssaków, szukając informacji o przypadkach zabójstw. Następnie zestawili te dane z informacjami o morderstwach dokonywanych przez ludzi od czasów paleolitu. Wyniki pokazują, że – wbrew pozorom – ludzie nie zajmują najwyższych pozycji w rankingu. Najgroźniejsi zabójcy w świecie zwierząt Średnio tylko jeden na trzysta przypadków śmierci u ssaków został spowodowany przez przedstawiciela własnego gatunku. Jednak niektóre gatunki są znacznie bardziej agresywne. Surykatki, które zazwyczaj kojarzą się z sympatycznymi postaciami, zajmują pierwsze miejsce w tym rankingu. Aż co piąta surykatka umiera wskutek agresji ze strony innej surykatki. Inne gatunki, takie jak szynszyle, świstaki i susły, również często zabijają swoich pobratymców. Wszystkie te zwierzęta są społeczne i terytorialne. To sprzyja konfliktom kończącym się zabójstwami. Podobne cechy odnajdziemy u drapieżników, takich jak lwy, pumy, wilki i likaony. One również zajmują wysokie pozycje w rankingu. Te zwierzęta prowadzą lekcje dla swoich młodych. Czego uczy szkoła zwierząt? Surykatki pokazują swojemu potomstwu, jak radzić sobie z niebezpiecznymi skorpionami. Od zwierząt możemy się wiele nauczyć – przykładem może być pies rasy chihuahua, którego zawzięto.. Przykładem agresji u małp są zachowania szympansów. Przez wiele lat były one uważane za sympatyczne stworzenia. Jednak obserwacje Jane Goodall pokazały, że wśród szympansów dochodzi do brutalnych wojen. Małe grupy samców patrolują granice swojego terytorium i mordują samotne osobniki, często w okrutny sposób. Te obserwacje dowodzą, że nasze skłonności do zabijania muszą wynikać z dziedzictwa ewolucyjnego. Ścieżki szympansów i ludzi rozeszły się zaledwie 4 miliony lat temu. Czy człowiek to gatunek agresywny? Ssaki naczelne, które są zwierzętami społecznymi i terytorialnymi, takie jak koczkodany rudoogonowe, lemury rdzawoczelne i pawiany, znajdują się w czołówce zabójców. U każdego z tych gatunków kilkanaście procentów śmierci wywołanych jest przez pobratymców. Nasi najbliżsi biologiczni kuzyni, tak jak szympansy i bonobo, są mocno związani ze swoimi grupami. Jednak wskaźnik zabójstw wynosi u nich odpowiednio 4,5 proc. i 0,7 proc. Ludzie są również ssakami naczelnymi. Zespół Goméza wykazał, że w naszym przypadku odsetki zabójstw powinny być zbliżone do średniej dla tej grupy, czyli 2 proc. W przedhistorycznych czasach tak faktycznie było. Jednak wraz z rozwojem cywilizacji wszystko zaczęło się zmieniać. Ewolucja zabójczych skłonności W okresie od X wieku przed naszą erą do XVI wieku naszej ery wszystko się zmieniło. Ludzkość stała się bardziej skłonna do przemocy, gdy małe, proste społeczności zaczęły się łączyć w duże zarządzane przez władców państwa. Wskaźnik zabójstw wynosił 15 proc. (to poziom typowy dla świstaków). Wynikało to z przestępstw, legalnie wymierzanych kar śmierci czy wojen. Na szczęście mimo wielkich wojen światowych wszystko zaczęło się uspakajać. Obecnie wskaźnik zabójstw wynosi średnio 1,3 proc. dla całego świata. W nowoczesnych społeczeństwach, które mają sprawny wymiar sprawiedliwości i kulturę promującą odrzucanie przemocy – tylko 0,01 proc. Zdaniem prof. Stevena Pinkera z Harvard University jest to jak najbardziej logiczne. W książce „The Better Angels of Our Nature” Pinker dowodzi, że odsetki zabójstw spadają w społecznościach ludzkich od 6 tys. lat. Obecnie są niższe niż kiedykolwiek. Jednak nasza historyczna krótkowzroczność powoduje, że odnosimy wręcz przeciwne wrażenie. Skąd się bierze agresja Konrad Lorenz, austriacki zoolog i noblista, już kilkadziesiąt lat temu doszedł do podobnych wniosków. W swojej książce „Tak zwane zło” stwierdził, że skłonność do agresji skierowanej przeciwko pobratymcom jest głęboko zakorzeniona w ewolucji. U gatunków, które nie tworzą społeczeństw i nie zajmują terytoriów, agresja nie występuje. Zwierzęta te po prostu mijają się obojętnie. Nie tylko największe drapieżniki. TOP 10 najgroźniejszych zwierząt świata Niebezpieczne zwierzęta większości z nas kojarzą się przede wszystkim z wielkimi drapieżnikami, ale wiele z nich nie musi mieć ostrych kłów, wielkich pazurów i silnych łap, by być najsp... Agresja pojawia się tam, gdzie tworzy się więź między osobnikami, która nakazuje bronić rodziny i terytorium przed zakusami innych przedstawicieli własnego gatunku. Może też być efektem przekierowania popędu. Samiec, który ma ochotę zaatakować swoją wybrankę, omija ją i uderza w przypadkowego sąsiada. Podobne skłonności cechują człowieka. Źródło: Nature.
Skradzione życia. Wstrząsająca historia dziewcząt sprzedanych w niewolę seksualną [FOTOREPORTAŻ]
Handel żywym towarem w celach seksualnych to międzynarodowa plaga, której ofiarami padają miliony dzieci. Prawdziwa skala handlu ludźmi w Indiach – oraz na całym świecie – jest nieznana. Ale w 2016 r. 4911 dziewcząt zostało wpisanych na listę ofiar handlarzy żywym towarem przez indyjskie Biuro Krajowego Rejestru Karnego. Ponad połowa z nich pochodziła z Bengalu Zachodniego, który zamieszkuje 7 proc. populacji Indii. Wiele przypadków nigdy nie zostało zgłoszonych.
W tym artykule: Handel ludźmi: statystyki. Który kraj jest ośrodkiem handlu ludźmi? Jaka jest główna przyczyna handlu ludźmi? Handel żywym towarem: zapobieganie i plany zwiększenia działań policji Dziewczynki zmuszane do prostytucji. Historia Sayedy Dziewczynki zmuszane do prostytucji. Historia Anjali Jak wygląda życie ocalałych ofiar handlu ludźmi? Handel ludźmi: dlaczego przestępcom udaje się uniknąć kary? Rodziny ofiar handlu ludźmi. Jak radzą sobie z traumą? Handel ludźmi: statystyki. Który kraj jest ośrodkiem handlu ludźmi? Ze wszystkich niegodziwości, które dotykają rodzaj ludzki, handel żywym towarem w celach seksualnych jest jedną z najbardziej szokujących zbrodni. Oszacowanie skali tego okrucieństwa jest niemożliwe. Oczywistym jednak jest, że handel nieletnimi w celach seksualnych to przemysł o zasięgu ogólnoświatowym wart miliardy dolarów. Według niedawno przytoczonego badania wykonanego przez Międzynarodową Organizację Pracy w 2016 r. ponad milion dzieci padło ofiarą przemocy seksualnej. Ponieważ wykrywanie dziecięcej prostytucji jest trudne, w raporcie stwierdzono, że rzeczywista liczba jest prawdopodobnie znacznie wyższa. Najnowszy raport opublikowany przez Biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości ocenił, iż liczba zgłoszonych ofiar handlu żywym towarem wzrosła z niecałych 15 tys. w 2010 r. do prawie 25 tys. w roku 2016. Te statystyki przedstawiają jedynie ułamek faktycznej liczby ofiar; większość przypadków jest niewykrywana. – To proceder przybierający na sile – mówi prof. Louise Shelley z George Mason University, autorka książki Human Trafficking: A Global Perspective (Handel Żywym Towarem: Globalne Spojrzenie). Plaga handlu dziećmi w celach seksualnych nie ominęła praktycznie żadnego państwa, ale niektóre zakątki świata stały się jej ośrodkami. Szczególne spustoszenie sieje ona w regionie, w którym dorastały Sayeda i Anjali – indyjskim stanie Bengal Zachodni oraz sąsiadującym z nim Bangladeszu, które niegdyś były jedną prowincją znaną jako Bengal. Rozdzielone granicą długości 2250 km, ale złączone wspólnym dziedzictwem kulturowym i językiem, te dwa obszary doświadczają tej samej tragedii tysięcy dziewcząt sprzedawanych co roku jako seksualne niewolnice. Według indyjskiego Biura Krajowego Rejestru Karnego Bengal Zachodni odpowiada za prawie jedną czwartą z 34 908 przypadków handlu ludźmi zgłoszonych między 2010 a 2016 r. To zdumiewająco duży udział jak na stan, który zamieszkuje ok. 7 proc. populacji kraju. Sytuacja może się malować jeszcze gorzej dla Bangladeszu: jeden z szacunków rządowych sugeruje, że każdego roku 50 tys. dziewcząt jest przemycanych do Indii lub przez Indie. Przy czym liczba ta nie obejmuję dziewcząt sprzedanych na potrzeby prostytucji na terenie samego Bangladeszu. Jaka jest główna przyczyna handlu ludźmi? Bengal Zachodni jest zarazem celem i źródłem dziewcząt sprzedawanych na potrzeby seksbiznesu. Długa granica z Bangladeszem i 96-kilometrowy fragment przylegający do Nepalu to wiele niestrzeżonych odcinków pozwalających przemytnikom przerzucać dziewczęta. Część z nich trafia do czerwonych dzielnic Kalkuty, zamieszkiwanej przez ponad 14 mln ludzi, a część sprzedawana jest do domów publicznych w innych zakątkach Indii – Delhi, Mumbaju czy Pune – lub na Bliski Wschód. (W Indiach świadczenie usług seksualnych jest legalne, ale wiele działalności związanych z tym biznesem – takich jak np. sutenerstwo, prowadzenie domu publicznego czy zatrudnianie dzieci – już nie). Nie jest zaskoczeniem, że główną przyczyną handlu ludźmi jest wszechobecna bieda. W rejonie, który obejmuje dystrykt South 24 Parganas, będący słabo rozwiniętym obszarem z nieutwardzonymi drogami, mizernym przemysłem oraz terenami rolnymi narażonymi na powodzie podczas sezonu monsunowego, gangi polują na dziewczęta z ubogich rodzin, wykorzystując ich ubóstwo oraz inne słabości. – Jeśli jesteś handlarzem, musisz znaleźć dziewczynę, która przymiera głodem i zrobi wszystko, aby znaleźć pracę, lub taką, która jest zainteresowana romantyczną przygodą – mówi Tapoti Bhowmick z Sanlaap, organizacji mającej swoją siedzibę w Kalkucie, która pomaga ofiarom handlu ludźmi. Dla dziewcząt dorastających w biedzie obietnica prostych wygód czy przyjemności, takich jak telefon komórkowy czy kosmetyki, może mieć hipnotyzujące działanie – Chcą dla siebie takiego życia, jakie widują w telewizyjnych serialach – wyjaśnia. Bhowmick twierdzi, że nastoletni chłopcy i młodzi mężczyźni pracujący dla grup przemytniczych aranżują małżeństwa i nawet żyją z dziewczętami przez jakiś czas. – Chłopak, który wydał 20 tys. rupii, aby wciągnąć dziewczynę w zasadzkę, będzie w stanie sprzedać ją za 70 tys. rupii – mówi Bhowmick. To spory zysk – ok. 650 dolarów. Przeciętnie tyle pracownik tamtejszej fabryki zarabia w pięć miesięcy. Handel żywym towarem: zapobieganie i plany zwiększenia działań policji W ostatnich latach policyjne zespoły ds. przeciwdziałania handlowi ludźmi w Bengalu Zachodnim i innych miejscach zintensyfikowały wysiłki mające na celu poszukiwania i ratowanie dziewcząt sprzedanych do domów publicznych, ale przytłacza je ogrom problemu. – Gdy znikają dzieci, musimy dopilnować, aby policja natychmiast wszczęła dochodzenie – mówi Rishi Kant, współzałożyciel Shakti Vahini, organizacji non profit, która pomogła uwolnić setki ofiar. Sanlaap oraz inne organizacje prowadzą programy resocjalizujące dziewczęta w nadziei, że uda się im powrócić do rodzin, przezwyciężyć stygmatyzację i zbudować godne życie. Jednakże, mówi Kant, rządy muszą bardziej wspomagać odbite ofiary. – Powinny móc żyć tak jak ty czy ja – mówi. – Mieć takie same możliwości. Obecnie skala handlu ludźmi jest tak wielka, że wymaga znacznie bardziej konkretnych i systematycznych działań organów ścigania. Być może konieczne jest powołanie państwowej agencji zajmującej się wyłącznie zwalczaniem handlu żywym towarem. Dziewczynki zmuszane do prostytucji. Historia Sayedy Sayeda, małoletnia ofiara handlu ludźmi, dorastająca w dwupokojowym domku w biednej okolicy, większość swojego dzieciństwa spędziła sama. Jej mama wstawała wcześnie rano, by całymi dniami sprzątać sklepy w jednej z handlowych dzielnic Khulny. Ojciec jeździł na rowerowej rikszy, wożąc pasażerów za grosze. Sayeda, nie radząca sobie w nauce zbyt dobrze, rzuciła szkołę, jeszcze zanim weszła w wiek nastoletni, mimo przestróg matki wróżącej jej kłopoty. Towarzyska i niezależna dziewczyna często się uśmiechała i łatwo zaprzyjaźniała. Najbardziej kochała taniec. Gdy rodziców nie było w domu, oglądała w telewizji układy taneczne w hinduskich i bengalskich filmach i naśladowała kroki. Sayeda miała delikatne rysy twarzy, migdałowe oczy i była piękna. Obawiając się zainteresowania, jakie dziewczyna wzbudzała w chłopcach, rodzice wydali ją za mąż, gdy miała 13 lat. W Azji Południowej małżeństwa nieletnich, mimo iż nielegalne, są częste. Mąż, którego wybrali dziewczynie rodzice, używał wobec niej przemocy i w końcu Sayeda wróciła do domu rodzinnego. Po powrocie ubłagała matkę, aby ta pozwoliła jej zapisać się do szkoły tańca. Matka ugięła się i Sayeda zaczęła występować na weselach i innych imprezach. To wtedy dziewczyna związała się z chłopakiem, którego poznała w szkole tańca. Obiecał, że zabierze ją do Indii, gdzie jako tancerka zarobi znacznie więcej. Sayeda, wyobrażając sobie przyszłość, której wizję chłopak roztoczył, zdecydowała się z nim uciec. W dniu kiedy Sayeda opuściła dom, chłopak, z którym uciekła, zabrał ją autobusem z Khulny do miasta nieopodal granicy z Indiami. Przybywszy na miejsce w nocy, szli lasem, aż dotarli do brzegu rzeki. Tam Sayeda spotkała inną dziewczynę, także sprowadzoną z Bangladeszu, i zaczęła robić się podejrzliwa. Skonfrontowała się ze swoim chłopakiem, a ten wyznał, że będzie pracowała w domu publicznym. Gdy zaprotestowała, powiedział: – Zabiję cię i wrzucę do rzeki. Nawet gdyby mogła uciec, Sayeda nie wiedziała, do kogo miałaby zwrócić się po pomoc. Przedostała się na teren Indii nielegalnie i nie bardzo wyobrażała sobie pójście na policję. – Byłam przestraszona tak bardzo, że się zgodziłam – wspomina. – Powiedziałam, że w porządku, będę pracowała jako tancerka. Ale nie będę robiła nic więcej. Chłopak sprzedał Sayedę do domu publicznego w Mahishadal na przedmieściach Haldii, dużego miasta portowego i przemysłowego w Bengalu Zachodnim, ok. 60 km na południowy zachód od Kalkuty. Rozmawiałem z przetrzymywanymi tam kilkunastoma dziewczynami, w tym Sayedą i Anjali. Wszystkie opowiedziały podobne historie na temat swej niewoli. Przybytek płatnej miłości, w którym je przetrzymywano, znajdował się w szeregu podobnych budowli stojących wzdłuż szosy i był dwupiętrowym hotelem o nazwie Sankalpa, z 24 niewielkimi pokojami oraz dancingiem znajdujący się za restauracją. Prowadził go mężczyzna o imieniu Prasanta Bhakta. Nie udało mi się do niego dotrzeć, a jego prawnik odmówił komentarza. Sayeda, wtedy 14-letnia ofiara handlu, sądziła, że uda jej się poprzestać na tańcach dla klientów. Ale Bhakta zgwałcił ją, momentalnie pozbawiając złudzeń. Sayeda dowiedziała się od innych dziewcząt, że to jego sposób na ocenę, ile może zażądać od klientów za seks z daną dziewczyną. Nowe nabytki, jak Sayeda – uważane za najbliższe dziewictwu – były najdroższe: kosztowały 500 rupii, ok. siedmiu dolarów. Dziewczęta opowiadały, że Bhakta zmuszał je do picia alkoholu, aby były bardziej uległe. Sayeda sprzeciwiała się temu, ale szybko odkryła, że bycie nietrzeźwą pomaga tłumić traumę związaną z seksualnym niewolnictwem. Zaczęła więc mocno nadużywać alkoholu. – Tak zabijałam czas – pijąc przez cały dzień – wspomina. Sayeda przebywała tam od dwóch lat, kiedy do domu publicznego trafiła 16-letnia wtedy Anjali. Dziewczynki zmuszane do prostytucji. Historia Anjali Anjali – ofiara handlu ludźmi – pełna wdzięku, o wysokich kościach policzkowych, chciała opuścić rodzinny dom z podobnych powodów. Jej rodzina mieszkała w slumsach w prowizorycznym budynku. Wychowana głównie przez matkę, która pracowała jako pomoc, Anjali wraz z siostrą były tak biedne, że wyrywały sobie te kilka przyborów szkolnych, na które było je stać. Anjali rzuciła naukę przed ukończeniem 13. roku życia – co jest normą dla wielu dzieci pochodzących z biednych indyjskich rodzin. Dziewczyna zaczęła pracować w fabryce przy pakowaniu przekąsek. Z natury skryta, Anjali nie miała wielu przyjaciół. W domu jej powiernikiem było przygarnięte koźlę, które nie odstępowało dziewczyny na krok, podjadając z jej talerza podczas posiłków i gramoląc się z nią do łóżka w nocy. W fabryce Anjali poznała młodego mężczyznę, który ją oczarował. Wiedziała, że matka rozglądała się za mężem dla niej, ale podjęła decyzję, że chce być z mężczyzną, którego polubi. Pewnego wieczoru 2016 r., podczas hinduskiego święta Durgapudźa, Anjali wymknęła się z domu i autobusem pojechała na stację kolejową, aby spotkać się ze swoim chłopakiem. Ku zaskoczeniu Anjali był z nim inny młody mężczyzna, ale wsiadła z nimi do pociągu zmierzającego do Kalkuty. Tego wieczora rozpaczliwie poszukująca córki matka Anjali ustaliła, że dziewczyna ucieczkę zaplanowała. Już kilka dni przed zniknięciem Anjali sąsiedzi słyszeli, jak mówiła do swej kozy: „Kto się tobą zajmie, gdy mnie nie będzie?” Anjali nie zadawała pytań. Kiedy jednak weszli do słabo oświetlonego pokoju, poczuła niepokój. – Co to za miejsce? – zapytała. Odparli, że hotel, w którym będzie pracowała. – Pracowała jako kto? – drążyła dziewczyna, zaczynając panikować. Gdy jej wyjaśnili, że chodzi o prostytucję, zalała się łzami. Od pierwszego dnia było dla Anjali jasne, że jakikolwiek opór był daremny. Dziewczęta paniczne bały się Bhakty. Gdy go nie słuchały, brutalnie je bił lub przypalał papierosami. Przybytek był dla nich niczym więzienie. Brama w okalającym budynek ogrodzeniu i drzwi wejściowe były zawsze zamknięte lub strzeżone. Pozwalano im opuszczać budynek jedynie o północy, na posiłek w restauracji znajdującej się z przodu hotelu, dokąd eskortowane były przez starszego strażnika. Wymyślał dla dziewcząt przezwiska i żartował z nimi, wnosząc odrobinę życzliwości do ich ponurej egzystencji. Klienci przychodzili w dzień i w nocy, dziewczęta były gwałcone do 20 razy na dobę. Aby znieść fizyczne męki, brały środki przeciwbólowe, ale nie były w stanie uciec od emocjonalnego cierpienia. – Czułyśmy taki wstyd – wyznała Anjali – Gdy klientami byli mężczyźni starsi od naszych ojców. Dziewczęta były dla siebie wsparciem, zjednoczone przez traumę i codzienny koszmar rzeczywistości spowodowany handlem żywym towarem i prostytucją. Anjali, cicha i nieśmiała, nie mogła bardziej różnić się od Sayedy, która pod wpływem alkoholu stawała się tak zadziorna, że zdarzało jej się kopać klientów. Mimo tak różnych osobowości, a być może właśnie dlatego, ta dwójka zaprzyjaźniła się. Raz na jakiś czas zdarzał się policyjny nalot, ale według dziewczyn Bhakta zawsze zdawał się wiedzieć o nim z wyprzedzeniem. Wyganiano dziewczyny tylnym wyjściem, zanim pojawiały się gliny. Jednak pewnego kwietniowego popołudnia 2017 r. policja urządziła obławę w ich domu oraz w przybytku obok. Tym razem Bhakta nie został ostrzeżony. Policja aresztowała jego oraz 12 innych osób. Uratowanych zostało 20 dziewczyn, w tym Anjali i Sayeda. Były wolne, ale jeszcze nie mogły powrócić do domów. Jak wygląda życie ocalałych ofiar handlu ludźmi? Ofiary handlu ludźmi, Sayeda i Anjali miały po 17 lat, gdy poznałem je w Sneha, schronisku prowadzonym przez Sanlaap w Narendrapur na przedmieściach Kalkuty. Przyjechały kilka dni wcześniej, wraz z 10 innymi dziewczętami uratowanymi z Mahishadal. Wszystkie zgodziły się ze mną spotkać. Opiekun wprowadził je do dużego nieumeblowanego pokoju, gdzie czekałem wraz z przedstawicielem organizacji Sanlaap. Wchodziły jedna za drugą, ściągając buty, milkły i przyglądały mi się uważnie. Kiedy zaczęliśmy rozmawiać po bengalsku – w języku, którym posługiwałem się w domu, dorastając – dziewczęta poczuły się jeszcze bardziej swobodnie. Sayeda była tą, która mówiła najchętniej. Miała niewymuszoną pewność siebie odróżniającą ją od innych dziewcząt. Gdy zapytałem, jak znalazła się w domu publicznym, opowiedziała mi szczerze, że została oszukana przez chłopaka, którego kochała. – Mój chłopak obiecał, że się ze mną ożeni – powiedziała Anjali, uśmiechając się speszona. Pozostałe dziewczęta roześmiały się. Ich zachowanie zdawało się być nieprzyjemne, ale podczas dalszej rozmowy zdałem sobie sprawę, że nie tyle śmiały się z Anjali, co razem z nią. Ich historie, kiedy stały się ofiarami handlu były podobne. Im dłużej z nimi rozmawiałem, tym bardziej zdawałem sobie sprawę z niewyobrażalnej desperacji, jakiej doświadczyły. Kiedy powróciłem do schroniska następnego poranka, zapytałem, czy Sayeda i Anjali zechciałyby ponownie ze mną porozmawiać, jako że były najbardziej otwarte. Ich opowieści o handlu i prostytucji pozbawione były emocji, co wprawiło mnie w lekką konsternację. Nie wiedząc, jak zachęcić Sayedę do opisania tego, co czuła, gdy była wykorzystywana seksualnie, zapytałem dziewczynę, jak często zdarzało się jej płakać przez te trzy lata niewoli. Gdy tylko to powiedziałem, zdałem sobie sprawę, jak płytko i niestosownie to zabrzmiało. – O, płakałam i płakałam. Ileż jeszcze mogłam? – odparła tak zrezygnowanym głosem, jakiego nigdy nie słyszałem z ust równie młodej osoby. Suma jej łez nie była w stanie oddać ogromu jej smutku. Zapytałem, co będą robić po powrocie do domu. Anjali nie była pewna. Sayeda powiedziała, że spróbuje zatrudnić się w salonie piękności, w którym wcześniej pracowała. – Nie powrócę już do tańca. Postaram się zdobyć wykształcenie. – A ja być może zacznę uczyć się tańca – odparła Anjali. – Nie, nie idź w taniec – ostrzegła ją Sayeda. – To może skończyć się problemami. Gdy wyszliśmy z budynku na słońce, Sayeda zapytała mnie, czy mogłaby użyć mojego telefonu, aby wyszukać zdjęcie satelitarne swojego miasta. Chciała pokazać mi okolicę, gdzie mieszkali jej rodzice, nieopodal znanego meczetu. Nie miałem takiej możliwości na swoim telefonie, ale obiecałem, że odwiedzę ją w Khulnie, kiedy już wróci do rodzinnego domu. Handel ludźmi: dlaczego przestępcom udaje się uniknąć kary? Pewnego popołudnia przed dwoma laty Giriraj Panda, prawnik z Haldii, który pomagał prowadzić sprawy dotyczące handlu żywym towarem, jadł lunch w ulicznej budce niedaleko siedziby sądu, kiedy nagłe zamieszanie zaburzyło typowy porządek tej czynności. Panda podniósł głowę i zobaczył pędzącego mężczyznę, którego goniło dwóch policjantów. Funkcjonariusze byli zbyt powolni. Mężczyzna wskoczył na motocykl prowadzony przez wspólnika i uciekł. Panda, zatrudniony przez Sanlaap, aby reprezentować kobiety w sprawie przeciwko Bhakcie i innym, rozpoznał uciekiniera. Był to Bhakta właśnie. Miał się pojawić w sądzie, gdy udało mu się uwolnić od funkcjonariuszy przytrzymujących go za ręce w drodze do budynku. „Bhakta już wcześniej był oskarżony w podobnych sprawach”, powiedział Panda. Ale jego prawnicy wywalczyli zwolnienie za kaucją. Tym razem nie zdołali go wybronić od zarzutów, więc zaryzykował brawurową ucieczkę. Siedział wtedy w więzieniu już od półtora roku. Właścicielom domów publicznych i przemytnikom wykorzystujący nieletnich często udaje się uniknąć kary nie dlatego, że policja nie jest w stanie wyegzekwować prawa, ale dlatego, że indyjski system sądowniczy zostawia wiele otwartych dróg ucieczki. Sądy są zasypane sprawami i zaległości są tak duże, że procesy ciągną się latami. Czasami sądy nie mają wyjścia i zezwalają zatrzymanym wyjść za kaucją, gdy oskarżyciele nie wniosą zarzutów na czas, na skutek niekompetencji bądź korupcji. Pomimo tej ponurej sytuacji nie zaniechano wysiłków mających na celu postawienie przemytników przed sądem. Jak powiedział Panda, w ciągu ostatnich sześciu lat jemu i jego współpracownikom udało się doprowadzić do skazania w kilkunastu sprawach o handel ludźmi w rejonie Haldi. Panda obiecał walczyć i udowodnić zasadność postawionych Bhakcie zarzutów, którego namierzono i aresztowano kilka tygodni po ucieczce. Sprawa jest w toku i może ciągnąć się latami. Bhakta wyszedł za kaucją na początku roku – to decyzja, do której oskarżyciele złożą apelację. – Ponieważ przemytnicy i właściciele domów publicznych mają duże możliwości finansowe, łatwo jest im uniknąć kary – powiedział Panda. – Ale my się nie poddamy. Rodziny ofiar handlu ludźmi. Jak radzą sobie z traumą? Kilka miesięcy po mojej wizycie w Sneha, Sayeda zaczęła cierpieć z powodu ostrych bólów brzucha. Parę dni wcześniej miała taneczny występ w schronisku. Pracownicy Sneha natychmiast zawieźli ją do szpitala, gdzie zmarła kilka godzin później. Lekarze przypisują śmierć Sayedy niewydolności wątroby, której najprawdopodobniej nabawiła się od picia ogromnych ilości alkoholu. W listopadzie 2018 r. pojechałem do Khulny z fotografką Smitą Sharmą, by zobaczyć się z rodziną ofiary handlu ludźmi. Matka Sayedy poprowadziła nas nieutwardzoną ścieżką do domu, w którym dziewczyna dorastała. Ojciec, drobny, wychudzony mężczyzna, przywitał się z nami anemicznie. Kiedy matka Sayedy opowiedziała, jak bardzo jej córka lubiła śpiewać i tańczyć, pokazałem jej zdjęcie Sayedy z Anjali i innymi dziewczętami zrobione po występie tanecznym. Na zdjęciu Sayeda ma na sobie jaskrawe sari w kolorze fuksji i uśmiecha się radośnie. Matka popatrzyła na zdjęcie i po chwili zaczęła łkać. – Moja córka miała takie proste, niewinne serce – powiedziała przez łzy. – To ją zgubiło. Rodzice Sayedy wiedzieli, że została uprowadzona do domu publicznego, ale chcieli wiedzieć więcej na temat tego, co tam przeszła, więc puściłem im nagranie z mojej rozmowy z Sayedą. Matka pochyliła się, żeby posłuchać. Ojciec siedział na podłodze w pokoju obok, tępo patrząc w ścianę. Gdy Sayeda zaczęła opowiadać o tym, czego doświadczyła, odwrócił głowę. Nie odezwał się tego popołudnia ani słowem. Przemówił następnego dnia, kiedy wróciłem, aby pożegnać się z rodziną ofiary handlu ludźmi. Wyznał, że od śmierci Sayedy stał się chaotyczny, często omijał posiłki i kąpiele, a zamiast wozić pasażerów rikszą, siedział godzinami przy drodze, sparaliżowany cierpieniem. – Córka była całym moim światem – powiedział. – Była wiecznie szczęśliwa i przynosiła szczęście innym, a teraz jej nie ma. Po półtora roku spędzonym schronisku, Anjali w końcu wróciła do domu do matki w Siliguri i podjęła pracę w fabryce. Kiedy odwiedziłem ją w grudniu 2019 r., 19-letnia wówczas dziewczyna pomagała mamie w pracach domowych. Anjali powiedziała mi, że czuje się samotna. Tęskni za przyjaciółkami ze schroniska, które jak nikt inny rozumiały jej cierpienie. Kiedyś usłyszała sąsiadów rozmawiających o tym, że trudniła się nierządem. Oczywistym było, że próby zhańbienia dziewczyny przez sąsiadów pogłębiły jej izolację. Mogła udawać, że sąsiedzi nie istnieją, ale ignorować matkę, która stała się nadopiekuńcza, było trudniej. W rezultacie Anjali czuła się stłamszona. – Mówię jej: zostań w domu, siedź z nosem w telefonie, oglądaj filmy na TikToku, jak chcesz – powiedziała jej mama. – Nawet nie waż się znowu postawić stopy na niewłaściwej drodze. Zapytałem, co ma na myśli. Czyż Anjali nie była ofiarą? Czy to źle się zakochać? – Tak, wiem, że się zakochała. Któż mógł przypuszczać, że ten chłopak miał tak nikczemne intencje? – powiedziała matka. – Chodzi mi o to, że jest bezbronna. Jest młoda. Z łatwością może ją zwabić kolejny chłopak, który obieca jej małżeństwo, a potem sprzeda tak jak poprzedni. – Można mnie oszukać raz – powiedziała Anjali. – Nie więcej. – Mówię jej, żeby nie uciekała z ukochanym. Jeśli kogoś polubisz, powiedz mi, a ja sprawdzę jego przeszłość i wydam cię za mąż. Anjali powiedziała matce, że nie pokocha już nikogo. Wyznała mi, że to, czego naprawdę pragnie, to móc pójść gdziekolwiek i kiedykolwiek zechce. Anjali chciała skuter. Nie podobało jej się, że matka oszczędzała, aby kupić starszemu bratu motocykl. – Będę ci kupować takie rzeczy, jak wyjdziesz za mąż – powiedziała łagodnie matka. Anjali posłała jej ironiczny uśmiech. Pomimo irytacji zdawała sobie sprawę, że miała znacznie więcej szczęścia niż wiele ofiar handlu ludźmi, których rodziny nie chciały przyjąć z powrotem, obawiając się szykan ze strony krewnych i sąsiadów. Walka Anjali o odbudowanie jej życia była daleka od zakończenia, jednak widząc wsparcie rodziny oraz cichą determinację dziewczyny, wyjechałem pełen nadziei, że pewnego dnia znajdzie wolność, której pragnie. Źródło: NationalGeographic.com: Stolen lives: The harrowing story of two girls sold into sexual slavery
Chiny: powstaje baza sprawców przemocy domowej. Do wglądu dla narzeczonych
Chińskie miasto Yiwu jako pierwsze w kraju uruchomi pilotażowy program mający przeciwdziałać przemocy domowej. Narzeczeni, którzy zgłoszą chęć zawarcia małżeństwa, będą mieli prawo w tajemnicy przed przyszłym małżonkiem lub małżonką sprawdzić, czy ich druga połówka nie figuruje w bazie sprawców przemocy domowej.
Na uruchomienie bazy zdecydowano się w związku ze wzrostem przypadków przemocy domowej. Nie tylko w Chinach, ale we wszystkich krajach na świecie, blokady i zakazy związane z epidemią koronawirusa, przyczyniły się do nasilenia się przemocy w rodzinach. Miasto Yiwu we wschodnich Chinach ma rozpocząć pilotażowy program 1 lipca. Baza pozwoli mieszkańcom sprawdzić, czy ich partner bądź partnerka ma w swojej historii wykroczenia dotyczące przemocy domowej. Zgodnie z oświadczeniem zamieszczonym na oficjalnej stronie miasta, baza danych z możliwością wyszukiwania będzie zawierała informacje o przestępcach z całego kraju – tych, którzy zostali skazani na areszt lub karę pozbawienia wolności, bądź byli oskarżeni z powodu przemocy domowej. Baza obejmie dane od 2017 roku. – W wielu przypadkach zaangażowane strony dowiadują się o przemocy domowej dopiero po ślubie. Dzięki stworzeniu bazy danych, partnerzy mogą wcześniej się tego dowiedzieć i zastanowić, czy brać ślub – mówi cytowany przez „The Guardian” Zhou Danying, wiceprezes Federacji Kobiet Yiwu, jednego z organów rządowych zaangażowanych w program. Osoby korzystające z bazy danych muszą podać swój numer identyfikacyjny oraz identyfikator osoby, z którą zamierzają się pobrać, a także numer wniosku złożonego w urzędzie stanu cywilnego. Muszą także podpisać umowę o zachowaniu poufności. Ci, którzy będą rozpowszechniać lub wykorzystywać informacje zawarte w bazie danych do celów innych niż własne decyzje małżeńskie, poniosą konsekwencje prawne – zapowiedzieli urzędnicy. Użytkownicy mogą przeszukiwać bazę danych tylko dwa razy w roku, i sprawdzić dane dotyczące maksymalnie dwóch osób. Przemoc pod znakiem tabu Przemoc domowa w Chinach to wciąż poważne zagrożenie i temat tabu. Dlatego też komentujący inicjatywę miasta Yiwu twierdzą, że baza może być ograniczona przez fakt, że wiele przypadków przemocy domowej wciąż nie jest zgłaszanych, a nawet zgłaszane incydenty często są odrzucane przez policję i sądy. W 2016 r. Chiny przyjęły pierwszą w historii ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej. W ramach ustawy karana ma być przemoc fizyczna, psychiczna i seksualna. Ustawa ma chronić nie tylko małżonków, ale też osoby pozostające w konkubinacie. Nie mogą powołać się na nią pary jednopłciowe, które zostały wyjęte spod jej działania – informowały władze w momencie uchwalani ustawy. Ustawa była okrzyknięta ogromnym krokiem w walce o prawa kobiet – chińskie władze szacują, że 90 proc. ofiar przemocy domowej to kobiety – jednak niedawno uchwalony kodeks cywilny to krok w tył. W myśl nowych przepisów prawo wymaga od par pragnących się rozstać przejścia 30-dniowego okresu „ochłodzenia” (swoistej separacji), co według krytyków może stanowić zagrożenie dla ofiar przemocy domowej. Wycofana kara śmierci Największą dyskusję na temat przemocy domowej w Chinach wywołała sprawa Li Yana. Kobieta w 2011 roku została skazana na karę śmierci za zabicie męża, który się nad nią znęcał. Mąż zaczął ją atakować wkrótce po ślubie w 2009 roku, m.in. gasząc papierosy na jej twarzy, a nawet odcinając część palca. W listopadzie 2010 r. kobieta pobiła go karabinem pneumatycznym po tym, jak zagroził, że skieruje go na nią. Po głośnej kampanii społecznej i protestach sąd najwyższy zarządził ponowny proces, a karę śmierci ostatecznie zamieniono na dożywocie. Decyzja zapadła wkrótce po tym, jak chiński sąd najwyższy ujawnił nowe wytyczne dotyczące wyroków w sprawach dotyczących ofiar przemocy, ponieważ rząd chiński rozważał wówczas projekt ustawy o przemocy domowej. Zwolennicy Li mówią, że desperacko próbowała uzyskać pomoc, zanim zabiła męża. Błagała policję i lokalne kobiety o pomoc, ale nawet po jednym z ataków męża, po którym trafiła do szpitala, nikt jej nie pomógł. Li w liście z więzienia napisała do swojego brata, że gdyby Chiny miały prawo dotyczące przemocy domowej, jej sprawa mogłaby zakończyć się inaczej.
„Kobiety Bangladeszu mają dość”. Rząd wprowadza karę śmierci dla gwałcicieli
Od wielu dni na ulicach stolicy Bangladeszu trwają protesty przeciwko przemocy seksualnej. Protestujący domagają się większej ochrony ofiar napaści na tle seksualnym, ale też poprawy w ściganiu i karaniu gwałcicieli. Tymczasem rząd zapowiedział wprowadzenie kary śmierci dla winnych gwałtu.
Protesty w Bangladeszu wybuchły po tym, jak w sieci pojawiło się nagranie przedstawiające nagą, pobitą i zmaltretowaną kobietę, błagającą o litość, nad którą znęca się dziewięciu mężczyzn. Film, który trafił na Facebooka 2 września, został udostępniony setki tysięcy razy, zanim sąd nakazał jego usunięcie. „Ten naprawdę niepokojący materiał filmowy pokazuje szokującą przemoc, jakiej kobiety w tym kraju są regularnie poddawane” – mówi grupa Amnesty International, wzywając do przeprowadzenia bezstronnego śledztwa. Już wcześniej działaczki na rzecz praw kobiet podnosiły głos po tym, jak – także we wrześniu – na jaw wyszła sprawa innego brutalnego gwałtu zbiorowego, którego dopuścili się członkowie partii rządzącej. Na ulice wyszły w większości młode kobiety, ale też przedstawicielki starszych pokoleń oraz mężczyźni. Protestujący domagają się ukarania winnych i wprowadzenia przepisów, które pozwolą ograniczyć liczbę przestępstw na tle seksualnym. Demonstranci żądają także zakończenia tego, co nazywają „kulturą bezkarności”, bo w Bangladeszu sprawy dotyczące przemocy seksualnej wciąż praktycznie nie są rozpatrywane. Kultura bezkarności Według Human Rights Watch w Bangladeszu, odsetek wyroków skazujących za gwałt jest wyjątkowo niski, a ofiary napotykają niezliczone trudności w zgłaszaniu przestępstw seksualnych i prowadzeniu spraw sądowych przeciwko domniemanym napastnikom. One Stop Crisis Center podaje, że od stycznia 2001 do lipca 2020 zaledwie 3,56 procent spraw wniesionych na podstawie ustawy o zapobieganiu uciskowi kobiet i dzieci zakończyło się wyrokiem sądu, a tylko 0,37 procent spraw zakończyło się wyrokiem skazującym. Tylko w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2020 roku w Bangladeszu zgwałconych zostało co najmniej 975 kobiet i dziewcząt, a 41 kobiet zmarło w wyniku napaści – podaje Ain o Salish Kendra, bangladeska organizacja zajmująca się prawami człowieka i pomocą prawną. – Kobiety z Bangladeszu mają dość rażącej porażki rządu w kwestii powtarzających się gwałtów i napaści na tle seksualnym – mówi Meenakshi Ganguly, dyrektorka organizacji Human Rights Watch w Azji Południowej. – Rząd Bangladeszu musi w końcu wywiązać się ze swoich pustych obietnic i zważać na wezwania aktywistów do podjęcia znaczących działań w celu zwalczania przemocy seksualnej i wspierania ocalałych – dodaje. Kara śmierci za gwałt W odpowiedzi na protesty rząd Bangladeszu zatwierdził poprawkę zmieniającą maksymalny wymiar kary dla skazanych za gwałt z dożywotniego więzienia na śmierć – poinformowała państwowa agencja informacyjna Bangladesz Sangbad Sangstha (BSS). Nowy przepis wejdzie w życie po podpisaniu go przez prezydenta Bangladeszu Abdula Hamida. Ten krok nie jest tym, na co czekają aktywiści i uważany jest za formalność. – Z pewnością prawo będzie odstraszać od takich notorycznych przestępstw, podczas gdy my jednocześnie podejmiemy wszelkie starania, aby przyspieszyć proces w sprawach o gwałt w odpowiednich sądach –- powiedział minister prawa Anisul Huq, zapowiadając wprowadzenie poprawki. Jest jednak mało prawdopodobne, aby nowa kara była szeroko stosowana i rzeczywiście przyczyniła się do poprawy sytuacji kobiet w Bangladeszu.
Kobiety w Indiach coraz głośniej domagają się praw. „Jesteśmy odważne. Nie boimy się”
Miasta Indiach od dawna nie są bezpieczne dla kobiet. Jednak teraz, po przypadkach brutalnych seksualnych napaści, pojawiają się oznaki zmian zwiększających bezpieczeństwo w przestrzeni publicznej oraz skłonność do karania napastników. Bodźcem, który zmotywował rząd do zadbania o bezpieczeństwo kobiet były reakcje indyjskiego społeczeństwa na zbiorowy gwałt. Dzień po dniu kobiety wychodziły na ulice i protestowały, skandując „Wolność bez strachu!”.
Sytuacja kobiet w Indiach: zbiorowe gwałty przelały czarę goryczy? Statystyki bezpieczeństwa są dla indyjskich kobiet ponure. Narodowe Biuro ds. Statystyk Przestępczości odnotowało w 2011 r. 228 650 przestępstw przeciwko kobietom; chodzi o morderstwa, gwałty, porwania i molestowanie seksualne. Tamtego roku międzynarodowe badania bezpieczeństwa określiły Indie jako czwarte najniebezpieczniejsze dla kobiet państwo świata. Gorzej oceniono tylko Afganistan, Demokratyczną Republikę Konga i Pakistan. Traktowanie kobiet w miejscach publicznych od pokoleń było źródłem frustracji. Dopiero przypadek Jyoti Singh, znanej też jako Nirbhaya, sprawił, że w Indiach wreszcie coś pękło – znikło długo utrwalane przekonanie, że brak bezpieczeństwa dla kobiet jest czymś normalnym. W języku hindi Nirbhaya znaczy „nieustraszona”. Świat usłyszał o tej młodej studentce medycyny w 2012 r., gdy padła ofiarą zbiorowego gwałtu w prywatnym autobusie. Sześciu pijanych mężczyzn gwałciło ją, a potem okaleczyło metalowym prętem, wbijając go w jej wnętrzności, a na koniec wyrzuciło z autobusu. Dziewczyna niedługo potem zmarła. Dorośli zwyrodnialcy zostali aresztowani, osądzeni i skazani na śmierć – rzadkość w kraju, w którym tylko w jednym na cztery procesy o gwałt dochodzi do skazania sprawców. Bardziej znacząca była jednak społeczna reakcja na tę zbrodnię – codzienne protesty kobiet na ulicach, wykrzykujących hasło „Wolność bez strachu!”. Chyba one stały się początkiem trwałych zmian w poczuciu bezpieczeństwa. Miejskie i krajowe agencje dały pieniądze na nowe inicjatywy zwiększające bezpieczeństwo kobiet. W 2013 r. władze wyasygnowały 145 mln dolarów, tworząc Nirbhaya Fund (Fundusz Nieustraszonej), mający różnymi sposobami wzmocnić ochronę kobiet. Obecny rząd obiecał niemal trzykrotnie większą sumę, by zmienić osiem największych miast, w tym Delhi, w miejsca bezpieczniejsze, lepiej oświetlone. Wdrażane są pierwsze etapy tego planu: policja w Delhi prowadzi np. 10-dniowe kursy samoobrony dla pań, a oprócz tego patrole chodzą po dzielnicach i oferują większym grupom proste szkolenia na miejscu. W południowym stanie Kerala stworzono żeńskie oddziały policji, tzw. Różowe Policjantki, do patrolowania ulic i reagowania na zgłoszenia kobiet. Różowy stał się też kolorem publicznych usług transportowych „tylko-dla-kobiet”. O 2010 roku w pociągach metra zarezerwowany jest dla nich specjalny różowy wagon. System przesiadkowy ma też dla nich telefon zaufania, a na wielu stacjach strażniczkami są kobiety. W czerwcu miasto ogłosiło, że będzie oferować kobietom darmowe przejazdy, zwiększając bezpieczeństwo publiczne i dostępność transportu dla wszystkich klas. Na stacjach przesiadkowych panie stoją w osobnych kolejkach, odseparowane od mężczyzn, którzy pod pozorem tłoku chcieliby np. stanąć zbyt blisko. Przyznaję, że te działania wywołują u mnie mieszane uczucia. Jak to? Rząd sankcjonuje segregację płci? Czy to jedyny sposób, by kobiety mogły czuć się w miejscach publicznych tak bezpiecznie jak mężczyźni? Ale wtedy dostrzegam kampanie tworzone przez indyjskie kobiety i robi mi się lżej na sercu: #TakeBackTheNight, globalna inicjatywa łącząca odważne kobiety, by w tak stworzonych grupach mogły chodzić po ulicach także po zmierzchu. Kobiety w Delhi biorą udział w comiesięcznym Spacerze o Północy. Zadaniem projektu jest odzyskanie dla kobiet przestrzeni publicznych także po zmroku i ułatwienie im bezpiecznego poruszania się po mieście, kiedy zapada zmrok. Panie skrzykują się na Facebooku; zwykle zbiera się ich od kilku do kilkunastu. #MeetToSleep, która w zeszłym roku połączyła 600 kobiet w całym kraju, dając im możliwość bezpiecznego spędzenia nocy pod gołym niebem, jak często lubią to robić mężczyźni. Program zwiększający poczucie bezpieczeństwa u kobiet Młode kobiety ustawiły się w szóstkę w dziwnym półokręgu, trzymając się za długie tuniki i bawiąc się szalami. Zamiast workowatych szarawarów, założyły jeansy – znak mikro-buntu. To było ważne dla kobiet, które dorastały w slumsach Delhi. Jako dziennikarka śledziłam ich postępy w programie, który miał zwiększać poczucie bezpieczeństwa czy też jego braku kobiet w miastach Indii. Dziś, na początku 2019 r., przywiozłam kilkoro zagranicznych gości, by usłyszeli, co mają do powiedzenia uczestniczki programu Gendering the Smart Safe City. – Czy możemy zaśpiewać naszą piosenkę? – zapytała jedna z nich. „Oczywiście” – odparłam. Obserwowaliśmy, jak zmieniła się ich postawa – stopy rozstawione szeroko, twarze uniesione w górę, zero fałszywych uśmiechów. Patrzyły prosto na nas. Same nabijały hiphopowy rytm – kostkami palców, klaskaniem, strzelaniem palcami – i zaczęły rapować w hindi. Powiedz to ze mną na głos. To miasto jest dla ciebie i dla mnie. To miasto nie jest niczyją własnością. Czy cudzoziemcy zauważyli, jak powstrzymywałam łzy? Mam 42 lata i własną rodzinę. Przemierzam Indie wzdłuż i wszerz, zwykle w pojedynkę, od niemal 20 lat. Opowieści, jakie słyszę od napotykanych kobiet, i codzienne historie z mojego własnego życia to obrazy społeczeństwa, w którym miejsca publiczne zostały niejako oznakowane jako męskie terytorium, a bezpieczeństwo kobiet jest zagrożone. Pamiętam, gdy byłam nastolatką, starałam się ukryć pod za dużymi ubraniami, stać się w ten sposób niewidoczną dla gwiżdżących za mną na ulicy chłopaków. Dwadzieścia lat później, jako kobieta pracująca, wciąż muszę się ukrywać, nawet prowadząc samochód. Chowam się, staram uniknąć nachalnych męskich spojrzeń. Dziś faceci postrzegają kobiety jako intruzów w przestrzeni publicznej. Zmiana tego punktu widzenia jest trudna, choć to przecież kluczowa część programu na rzecz bezpieczeństwa. Trudna, ale nie niemożliwa. Piosenka raperek z Delhi jest już na YouTubie. Dziewczyny chwytają się za ręce na ulicy, patrzą w kamerę i wyglądają groźnie. Wideo nie ma imponującej liczby wyświetleń, ale wiele pochlebnych komentarzy pochodzi od mężczyzn. Słuchaj nas, mówimy głośno i wyraźnie. Jesteśmy odważne. Nie boimy się. – To nie jest tak, że zawsze jestem odważna – powiedziała jedna z dziewczyn, imieniem Ritu. – Czasem też się boję. Ale zła i oburzona jestem bardziej. Bezpieczeństwo kobiet w Indiach: od słów do czynów Ritu opowiedziała nam historię, która zagrażała ich poczuciu bezpieczeństwa: niedawno kilka jej koleżanek jechało metrem. Zauważyły, że jakiś mężczyzna nagrywa ich tyłki telefonem. Nie śpiewały, nie rapowały, nie próbowały zwracać na siebie uwagi – po prostu stały w wagonie i były kobietami. Inni pasażerowie odwracali wzrok, udając, że nie widzą tego, co się dzieje, ale dziewczyny postanowiły działać. Wyrwały mężczyźnie telefon, zdjęły sandały i zaczęły go nimi okładać. Nim zdążyły zgłosić zdarzenie na policję, wyskoczył z pociągu na najbliższej stacji i uciekł. Ritu zgadza się, że może nie była to idealna reakcja, ale obawy o własne bezpieczeństwo często wygrywają z abstrakcyjnymi kryteriami dobra i zła. – Co byś zrobiła, gdybyś wiedziała, że nikogo nie obchodzi, co się z tobą stanie? To, co uznałabyś za najlepsze w danej chwili.
Indie wzburzone po zabójstwie 13-latki. „Nasze córki nie są bezpieczne”
13-letnia dziewczynka ze stanu Uttar Pradesh w północnych Indiach została zgwałcona i zamordowana. Zbrodnia wstrząsnęła całym krajem i zwróciła problem nie tylko na nieprzestrzeganie praw kobiet, lecz także na wciąż silne podziały kastowe.
13-latka opuściła dom w wiosce Pakaria w dystrykcie Lakhimpur Kheri w piątek po południu na przerwę na toaletę na pobliskich polach – powiedział Sandeep Kumar, młodszy oficer policji w Uttar Pradesh. Kiedy nie wróciła, rodzina zaczęła poszukiwania. Ciało nastolatki znaleziono na polu trzciny cukrowej. Zamordowana nastolatka pochodziła z rodziny dalitów, czyli najniższej subkasty w hinduskim systemie kastowym, której członków do niedawna uważano za „niedotykalnych”. Po śmierci dziewczynki aktywiści na rzecz praw kobiet i praw człowieka oznajmili, że brutalne przestępstwo odzwierciedla klimat strachu panujący w indyjskim społeczeństwie. Szczególnie podsycany przez hinduski rząd nacjonalistyczny – twierdzą. Sandeep Kumar odmówił odpowiedzi na pytanie, czy zbrodnia popełniona na 13-latce ma tło kastowe i czy dziewczynka została napadnięta, bo była dalitką. – Śledztwo wciąż trwa – powiedział. Chandrashekhar Azad, działacz na rzecz praw dalitów, powiedział, że prześladowanie przedstawicieli tej grupy osiągnęło poziom szczytowy pod rządami partii Bharatiya Janata i premiera Narendry Modiego. „Nasze córki nie są bezpieczne, nasze domy nie są bezpieczne, wokół nas panuje atmosfera strachu” – napisał Azad na Twitterze. Lokalna policja poinformowała, że w związku ze śmiercią 13-latki zatrzymano dwóch mężczyzn, którzy mieszkali w tej samej wiosce, co zamordowana. Po sekcji zwłok, która wykazała, że dziewczynka została uduszona i zgwałcona, mężczyznom postawiono dodatkowo zarzut dokonania zbiorowego gwałtu. Policja zaprzecza, jakoby ciało dziewczyny zostało dodatkowo okaleczone bądź zbezczeszczone, jak podają niektóre lokalne media. Indyjski system kastowy został oficjalnie zniesiony w 1950 roku, ale licząca 2000 lat hierarchia społeczna narzucona ludziom od urodzenia, nadal obowiązuje w wielu aspektach życia. System kastowy kategoryzuje Hindusów, określając na podstawie kasty ich urodzenia – miejsce w społeczeństwie, rodzaj możliwych do wykonywania prac, czy to, kogo mogą poślubić. Społeczne tabu Wiadomość o śmierci 13-latki nie pozostała bez echa. W całych Indiach wywołała falę oburzenia. Podniosły się też głosy przeciwko przemocy wobec kobiet. Z danych indyjskiego National Crime Records Bureau wynika, że w 2018 r. zgłoszono w kraju ponad 33 000 przypadków domniemanego gwałtu. To ponad 90 przypadków dziennie. Jednak eksperci twierdzą, że rzeczywista liczba jest prawdopodobnie znacznie wyższa, z powodu wstydu związanego z napaścią na tle seksualnym i barier społecznych, na jakie napotykają ofiary. „Bezlitosne zabójstwo i gwałt na dziewczynie w Lakhimpur Kheri to incydent, który wstrząsnął ludnością” – napisał w niedzielę na Twitterze Akhilesh Yadav, były minister stanu Uttar Pradesh i członek opozycyjnej partii Samajwadi. W przeciwieństwie do poprzednich głośnych przypadków gwałtów, zabójstwo 13-latki nie wywołało masowych protestów ulicznych, częściowo z powodu epidemii Covid-19 szalejącej w Indiach. View oEmbed on the source website Zdaniem działaczy na rzecz praw kobiet w Indiach napaście na tle seksualnym jeszcze do niedawna były traktowane głównie jako kwestia społeczna i kulturowa, niż naruszenie prawa czy tym bardziej przestępstwo, ponieważ istniejące przepisy nie chronią kobiet. Pierwsze, choć wciąż nie wystarczające poprawki w przepisach dotyczących gwałtów wprowadzono w 2012 roku po brutalnym zbiorowym gwałcie i morderstwie 23-letniej studentki w New Delhi. Kolejne zapisy zostały przyjęte w 2018 r. po głośnym gwałcie i zabójstwie 8-letniej dziewczynki. Znowelizowana ustawa wydłużyła kary pozbawienia wolności dla sprawców i wprowadziła karę śmierci w przypadkach, gdy ofiara ma mniej niż 12 lat. Nowe prawo często jednak nie jest egzekwowane, a ofiary gwałtów wciąż boją się zgłaszać na policję.
Nękanie w sieci pozostawia trwały ślad. Ofiary i sprawcy cierpią na stres pourazowy
Utrata kontroli, koszmary, poczucie niepokoju i napady lęku – to niektóre z oznak zespołu stresu pourazowego, które mogą wykazywać nastolatkowie zaangażowani w cyberbullying, czyli nękanie w internecie. I nie chodzi tylko o ofiary. Podobne objawy dotykają blisko jednej trzeciej sprawców nękania.
Badania nad wpływem cyberbullyingu na psychikę nastolatków, opublikowane w Archives of Disease in Childhood Journal, przeprowadzili brytyjscy naukowcy. Testom poddali ponad 2 200 brytyjskich nastolatków w wieku od 11 do 19 lat, uczących się w czterech różnych szkołach. Badacze wykorzystali tzw. kwestionariusz Dana Olweusa – szwedzkiego psychologa i pioniera badań nad przemocą rówieśniczą i nękaniem. Dzięki kwestionariuszowi badacze ustalili częstość występowania nękania cybernetycznego oraz bezpośredniego, oraz to jak często uczniowie klasyfikują się jako sprawcy bądź ofiary tego rodzaju działa. Okazało się, że cybernękanie jest rzadziej spotykane i zetknął się z nim co czwarty badany nastolatek. Podczas gdy z tradycyjnym bezpośrednim zastraszaniem zetknął się co trzeci badany. Prawie 75 proc. nastolatków wypełniło kolejne kwestionariusz, aby zbadać czy wystąpiły u nich objawy PTSD (zespołu stresu pourazowego – z ang. posttraumatic stress disorder). 35 proc. ofiar cybernękania uzyskało wyniki powyżej progu objawów PTSD, a 29 proc. nastolatków, którzy dokonywali cyberprzemocy, wykazywało objawy PTSD. Naukowcy odkryli również, że ci, którzy stosują przemoc w sieci, rzadko angażują się w bezpośrednie nękanie na szkolnych korytarzach. Choć odnotowano także znikomy procent ankietowanych, którzy przyznali, że są sprawcami w obu kategoriach. – Wygląda na to, że anonimowość zapewniona przez internet może zwiększyć ryzyko cyberprzemocy, zapewniając platformę, do której można łatwo uzyskać dostęp i przez którą można szybko i łatwo dotrzeć do innych – powiedział psycholog kliniczna Ana Pascual-Sánchez z Imperial College London, jedna z autorek badania. Pascual-Sánchez przyznała, że autorzy badania byli zaskoczeni uzyskanymi wynikami. – Agresja naraża prześladowców na potencjalne brutalne sytuacje, w których mogą stracić kontrolę, a nawet poczuć się bezbronni lub żałować, nękani przez natrętne wspomnienia. Ponieważ było to badanie informacyjne, nie ma w nim ustaleń dotyczących przyczyn występowania objawów PTSD u sprawców cyberprzemocy. Dotarcie do sedna problemu będzie wymagało kolejnych badań. Źródła przemocy Brytyjskie badania są przełomowe. Sameer Hinduja, współtwórca Cyberbullying Research Center i profesor kryminologii na Florida Atlantic University, powiedział, że nie słyszał dotąd o sprawcach cyberprzemocy, którzy doświadczaliby objawów PTSD, ale wyniki nowych badań są wiarygodne i zdają się mieć potwierdzenie w jego wcześniejszych badaniach nad cyberprzemocą i zdrowiem psychicznym. – Absolutnie potrzebujemy specjalistów, aby nadal badali niektóre z psychologicznych i fizjologicznych czynników, które mogą prowadzić do tych problemów – powiedział Hinduja w rozmowie z CNN i dodał, że jego obserwacje w dużej mierze skupiały się na traumach z dzieciństwa. Hinduja odkrył, że trudne doświadczenia z wczesnych lat życia mogą przeradzać się w cyberprzemoc – m.in. napędzaną zazdrością bądź poczuciem niepewności i zagrożenia. Innymi częstymi przyczynami cyberprzemocy są presja rówieśników lub stresujące relacje rodzinne. Zwrócił uwagę, że większość sprawców cybernękania nie angażuje się w podobne działania bezpośrednio. – Prawdopodobne jest, że czują się wolni od norm społecznych, moralności, etyki i zasad oraz możliwych kar i sankcji, gdy są za ekran i są fizycznie odlegli lub geograficznie oddzieleni od celu – powiedział Hinduja. Istnieje wiele sygnałów ostrzegawczych zarówno na to, że nastolatek może angażować się w cyberprzemoc, jak również, że może być jej ofiarą. W przypadku sprawców sygnały alarmujące to np. fakt, że nastolatek praktycznie nie rozstaje się ze smartfonem lub komputerem, korzysta z niego w ukryciu, ukrywa treści przed innymi osobami. Może także wykazywać zwiększoną agresję, irytację, drażliwość. Ofiary cyberprzemocy mogą zachowywać się podobnie, choć częściej zdarza się, że próbują unikać korzystania ze smartfona, nagle ograniczają swoją sieć kontaktów. Stają się bardziej ciche i niepewne, zamknięte w sobie. Izolują się od rówieśników i bliskich. Niektóre typowe objawy emocjonalne obejmują gniew lub frustrację. Jeśli jesteś ofiarą cyberprzemocy, Hinduja zaleca trzyetapowe podejście do szukania pomocy. Pierwszym krokiem jest skorzystanie z elementów sterujących w aplikacjach – blokowanie, wyciszanie i raportowanie. Drugim krokiem jest złożenie oficjalnego zgłoszenia firmie odpowiedzialnej za aplikacje, aby mogła rozpocząć dochodzenie. Trzeci i najważniejszy krok to skontaktowanie się z zaufaną osobą ze swojego kręgu – członkiem rodziny, przyjacielem, nauczycielem. Nastolatkowie wykazujący objawy PTSD powinni zostać poddani leczeniu terapeutycznego. Tu niezbędne są standardowe procedury – czyli zgłoszenie do psychoterapeuty, psychologa bądź psychiatry, który zdecyduje o rozpoznaniu i podjęciu kolejnych kroków. Katarzyna Grzelak
Aż 3/4 polskich dzieci doświadczyło przemocy. "Borykają się z samotnością i poczuciem bezsilności" [RAPORT]
Dzieciństwo w Polsce jawi się jako brutalne i nieszczęśliwe – wynika z nowego raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. I co szokujące, doświadcza go większość małoletnich. W efekcie coraz więcej dzieci zachowuje się autodestrukcyjne.
Fundacja powtórzyła badanie wykonane w 2012, by sprawdzić jak zmieniły się warunki i ewentualne zagrożenia dla dzieci w Polsce. Skala, jak przekonują autorzy, nie zmieniła się znacząco, ale i bez zmian jest naprawdę poważna. Dopełnieniem liczb jest zdecydowanie niewystarczająca ilość programów profilaktycznych i mała dostępność pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach. To właśnie na pierwszym miejscu znalazła się przemoc rówieśnicza, której młodzi doświadczają w szkole oraz poza nią. Niestety, nie kończy się ona wraz z dotarciem do domu, bo oprawcy chętnie wykorzystują internet do dalszego gnębienia. W ten sposób nie ma dokąd uciec. Dom także często nie jest bezpiecznym miejscem. Z danych fundacji wynika, że to drugie po środowisku rówieśników miejsce, gdzie dzieci doświadczają najwięcej przemocy – ze strony bliskich. W tym roku do badań wliczono także klapsy (jako przemoc fizyczna), stąd jej wyższy wynik niż w 2012 roku. „Dużo więcej nastolatków miało obciążające doświadczenia seksualne, czyli doświadczyło zachowań seksualnych bez kontaktu fizycznego, szczególny wzrost zaobserwowaliśmy w doświadczeniu bycia zmuszanym do oglądania czyich miejsc intymnych (z 2% do 9%), głównie przez znajomych rówieśników, podejrzewamy, że może to dotyczyć również otrzymywania niechcianych zdjęć miejsc intymnych, będziemy się temu przyglądać” - piszą autorzy w podsumowaniu raportu. W ciągu ostatnich kilku lat wzrosła także liczba dzieci, które padają ofiarą przestępstw (z 27% do 32%). Najczęściej sprawcami są znajomi mężczyźni, a ofiarami chłopcy. Wśród niepokojących danych jest jedna zmiana na lepsze: mniej jest dzieci, które były świadkami przemocy domowej ( spadek z 18% do 13%) i nieznacznie wykorzystania seksualnego (z 9% do 7%). Autorzy dodają jednak, że te różnice mieszczą się w granicach błędu statystycznego, więc nie można zapomnieć o problemie. Raport bierze pod lupę nie tylko przemoc, prezentuje dokładne dane na temat samobójstw i samookaleczania się dzieci. Aż 16% młodych respondentów przyznało, że „cięło się”, 7% próbowało się zabić, tyle samo ma poczucie, że nie ma do kogo się zwrócić z prośbą o pomoc. Dramaty w domach przekładają się na następne doświadczenia przemocowe dzieci: "15% nastolatków ma osobę w rodzicie, która nadużywała alkoholu, co zwiększa ryzyko doświadczenia niemal wszystkie form krzywdzenia – np. te dzieci 3x częściej doświadczają przemocy rówieśniczej, 5x – przemocy ze strony bliskich dorosłych, 3x wykorzystania seksualnego” - piszą autorzy raportu i tłumaczą jak silnie na dziecko oddziałuje psychiczny stan jego bliskich - „ 9% nastolatków (w wieku 13-17 lat) mieszkało z kimś, kto miał takie problemy, zaś 5% (w wieku 15-17 lat) – z kimś, kto próbował popełnić samobójstwo.” Tego typu doświadczenia utwierdzają często młodych ludzi w poczuciu osamotnienia i tego, że w razie czego muszą radzić sobie same. Działający w Polsce telefon zaufania średnio dziennie odbiera 14 połączeń. - Przez ponad 10 lat odebraliśmy ponad milion połączeń, odpisaliśmy na 55 tysięcy wiadomości online, przeprowadziliśmy przeszło 1 200 interwencji w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia – Lucyna Kicińska, koordynatorka Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę - Zapewnienie dzieciom anonimowej i bezpłatnej pomocy to wyzwanie, które podjęliśmy dekadę temu, i które wciąż pozostaje aktualne. Zmieniły się jednak tematy, z którymi dzieci się do nas zwracają. Teraz głównymi powodami kontaktu ze 116 111 są problemy ze zdrowiem psychicznym. W 2017 roku rząd Beaty Szydło wstrzymał wsparcie finansowe dla telefonów zaufania dzieci i młodzieży. Źródła: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę / DiagnozaKrzywdzenia.pl
Miłośnicy horrorów lepiej kłamią? Naukowcy to sprawdzili
Ekspozycja na sceny przemocy w filmach, grach komputerowych, a nawet w książkach może sprawiać, że łatwiej nam oszukiwać innych - wynika z badań opublikowanych przez "Journal of Business Ethics".
Naukowcy z Uniwersytetu Brighama Younga w USA przeprowadzili eksperymenty w grupie blisko 1000 osób.Podczas pierwszego eksperymentu uczestnikom płacono za sprawdzenie i ocenę fragmentu tekstu, a także poprawę ewentualnych błędów. Połowa tekstów opisywała sceny przemocy. Uczestników poinformowano, że otrzymają zapłatę nawet wtedy, gdy teksty nie będą sprawdzone dokładnie, co zachęcało do oceniania każdego zdania jako poprawne w celu szybszego otrzymania nagrody. Okazało się, że osoby czytające fragmenty opisujące przemoc oszukiwały o 24 proc. częściej. Inną grupę osób zatrudniono do oglądania i recenzowania fragmentów filmów. Aby otrzymać zapłatę mieli obejrzeć wszystkie filmy, podczas gdy jeden z nich wskazywał na usterkę (niebieski ekran z monotonnym głosem lektora). I w tej sytuacji osoby, które miały do czynienia ze scenami przemocy częściej kłamały, że obejrzały wszystkie filmy (nie zgłaszały usterki). Co ciekawe, czytanie tekstu zawierającego opis przemocy wpływało na mniej etyczne postępowanie zarówno w przypadku mężczyzn, jak i kobiet. Oglądane filmów ze scenami przemocy działało jednak negatywnie tylko na mężczyzn. Autorzy badań podkreślają, że przemoc obecna na co dzień w mediach nie tylko ma związek z bardziej agresywnym i mniej etycznym zachowaniem. Dotychczasowe analizy wykazały także, że osoby grające w gry wideo ze scenami przemocy znacznie wolniej reagują, jeśli ktoś w ich otoczeniu nagle potrzebuje pomocy np. w wyniku wypadku. Źródło: PAP
Co trzecia ofiara przemocy domowej w UK to mężczyzna. "Przyzwyczaiłem się do bólu"
Jordan nie wygląda na niebezpieczną dziewczynę. 22-letnia szatynka została pierwszą skazaną w Wielkiej Brytanii na karę więzienia za przemoc domową, jakiej przez lata miała dopuszczać się na swoim partnerze. Jej ofiara stara się przełamać barierę milczenia wokół przemocy wobec mężczyzn.
Ostatnie dane z badania Crime Survey for England and Wales pokazują, że w ciągu roku przemocy domowej doświadcza tam około 2 milionów dorosłych osób w wieku 16-59 lat. Jedna trzecia to mężczyźni. Ocenia się także, że 1 na 5 nastolatków był obiektem fizycznego znęcania się ze strony swojej dziewczyny lub chłopaka. Policja w Wielkiej Brytanii i Walii w 2017 odnotowała prawie 150 tysięcy przypadków przemocy domowej wobec mężczyzn, ponad dwa razy więcej niż w 2012. Tymczasem charytatywna organizacja ManKind Initiative alarmuje, że tylko 0,8% miejsc w schroniskach dla ofiar przemocy przeznaczony jest dla nich mężczyzn (20 spośród 3,6 tysięcy). W Londynie nie ma ani jednego. Według wyliczeń tej organizacji, która zajmuje się pomocom ofiarom przemocy wobec mężczyzn, co szósty pan w swoim życiu na jakimś etapie doświadczy znęcania się ze strony kobiety w domu, ale tylko co dwudziesty będzie szukał pomocy. Alex Skeel, 22-latek z Bedfordshire opowiedział dziennikarzom BBC o swojej relacji z partnerką. Poznali się, gdy oboje mieli po 16 lat, podczas nauki w college'u, w 2012 roku. Pierwsze miesiące upłynęły pod znakiem zakochania i beztroski, jednak nim upłynęło pół roku zaczęły pojawiać się niepokojące sygnały. Z czasem Jordan odcięła Alexa od rodziny, przejęła kontrolę nad jego prywatnymi kontami w internecie. - Nie chciała dawać mi jedzenia, znacznie schudłem – opowiada Skeel – próbowałem zwrócić jej uwagę, ale zawsze odkręcała wszystko tak bym to ja był problemem. Kończy się na tym, że myślisz „co jest ze mną nie tak, co ja zrobiłem źle?” Następnie robisz coś innego i słyszysz narzekanie, że się zmieniłeś. To podkopuje pewność siebie, nie da się z tym wygrać i jest bardzo frustrujące. Alex przyznaje, że owszem było także wiele momentów dobrych i mimo wszystko kochał swoją partnerkę dlatego chciał z nią zostać i starać się naprawiać związek. Pojawiła się dwójka dzieci, mężczyzna przekonuje, że bał się potem odejść by przemoc wobec niego nie przeniosła się na dzieci, gdy zabraknie dorosłej ofiary dla Jordan. Po 18 miesiącach zaczęła się przemoc fizyczna. Skeel opowiada o biciu: pięściami, butelką, ładowarką od laptopa na kablu. - Po pewnym czasie dotarłem do punktu, kiedy przestało mnie to boleć. Przyzwyczaiłem się do bólu – opowiada mężczyzna – Dlatego podniosła to o poziom wyżej, szukała sposobów na zadawanie mi większego bólu. Po butelce pojawił się młotek. Potem było to już cokolwiek, co mogła znaleźć. Fot. YouTube Fot. YouTube Wreszcie kobieta zaczęła także używać noża, kilka razy zraniła męża tak, że obawiał się o swoje życie, jednak jeszcze bardziej obawiał się jej gniewu. W szpitalu mówił, że potknął się i uderzył po poparzeniu pod prysznicem. Kilka razy sąsiedzi dzwonili po pomoc słysząc krzyki w domu, jednak Alex sam wymyślał wymówki i kłamstwa by oddalić funkcjonariuszy, mimo tego, że miał widoczne obrażenia także na twarzy. Kobieta starała się je na nim maskować korzystając ze swoich kosmetyków. Wśród kolejnych tortur pojawiło się między innymi polewanie wrzątkiem. - Czułem, że moje ciało się wyłącza – opowiada Alex – Straciłem ze 30 kilogramów. Później lekarze powiedzieli mi, że zabrakło mi 10 dni do śmierci z powodu wygłodzenia i obrażeń. Horror zakończył się pod koniec 2018 roku, gdy pewien policjant przyszedł na ponowną kontrolę po poprzedniej wizycie i przesłuchał mężczyznę. Obrażeń i utraty wagi nie dało się ukryć. - Gdyby policja nie interweniowała dokładnie w tym momencie, byłbym już w ziemi – mówi Skeel – Nie ma wątpliwości. Miałem tyle szczęścia, że obrażenia i dowody były bardzo silne, więc wszystko składało się w jedną całość i zabrali ją. Jordan dostała siedem i pół roku więzienia, odsiadkę rozpoczęła w kwietniu 2018. Nigdy nie wyraziła skruchy. - Czasem myślę, że żyję tylko po to by podnosić świadomość – mówi Skeel o przemocy – Dlaczego nóż nie trafił w nieodpowiednie miejsce? Dlaczego nie trafiła mnie we wrażliwy punkt? Nie miałem rozbitej czaszki, a biła mnie tysiące razy. Dlaczego? Musi być jakiś powód. Powodem jest to by pomóc innym. Mam tylko nadzieję, że los innych się polepszy. Alex i Jordan, Fot. YouTube By do tego doszło nie wolno lekceważyć niepokojących sygnałów i zawsze dawać do zrozumienia osobom (niezależnie od płci), których może dotyczyć przemoc, że możemy im pomóc. Niekiedy trzeba czasu by ofiara taką pomoc zaakceptowała, ale zawsze powinniśmy być gotowi na taki sygnał, podsuwać rozwiązania, pomoc na siłę nie zadziała. Mężczyźni są także obciążeni kulturowym kodem, który odmawia ofiarom prawa do proszenia o pomoc. Mężczyzna wyrażający słabość jest „frajerem”, „cipą”, „miękki”, „bez jaj”. To krzywdzące wobec samych facetów. Trzeba zerwać z tym raz na zawsze, by każdy mógł prosić o pomoc i otrzymać ją, bez względu na płeć. Szukając ilustracji do tekstu zajrzałem do popularnego internetowego magazynu zdjęć (jednego z najpopularniejszych na świecie). Nie występowało tam inne zdjęcie odpowiadające przemocy domowej niż obraz mężczyzny znęcającego się nad kobietą. To także mówi sporo o naszym tanie świadomości. Źródło: BBC
Molestowanie ma dwie płcie. Kobiety sprawcami przemocy seksualnej częściej niż się spodziewano
Gdy rozmawiamy o akcji #MeToo oraz walce z wykorzystywaniem seksualnym najczęściej widzimy męskiego oprawcę i kobiecą ofiarę. W świetle badań opublikowanych w Scientific American to jednak tylko część problemu.
W 2014 roku czasopismo Scientific American opublikowało wyniki badań na podstawie danych amerykańskiego Biura statystyk systemu sprawiedliwości (BJS) oraz Centr kontroli i zapobiegania chorobom (CDC). Wyłania się z nich pewien problem, o którym mówi się rzadko – gdy mężczyzna podlega przemocy seksualnej stosowanej przez kobietę. Wyniki okazały się dość zaskakujące: rocznie ta sama liczba kobiet i mężczyzn skarżyła się na wymuszony kontakt seksualny, z czego mężczyźni głównie wymieniali kobiety jako stronę nadużywającą. W ciągu całego życia 79% mężczyzn, którzy “zostali zmuszeni do penetracji kogoś innego” (według większości badaczy jest to uznawane za formę gwałtu). Tu także jako sprawcę wymieniano w większości przypadków kobiety. Autorzy tekstu zajrzeli do czterech lat zestawień Narodowego Badania Ofiar Przestępstw (NCVS). Dane stamtąd wskazywały, że 35% mężczyzn, którzy doświadczyli przemocy seksualnej lub gwałtu zgłosili przynajmniej jedną kobietę-sprawczynię. Wśród tych, którzy zostali zgwałceni lub zaatakowani przez kobietę 58% ofiar męskich i 41% kobiecych było ofiarami przemocy: bite, zranione, przewrócone. Tragedie za kratami Dziennikarze z Scientific American siłą rzeczy koncentrowali się na wynikach badań dla swojej części świata, zajrzeli także to statystyk więziennych, bez których nie da się zbudować kompletnego obrazu przemocy seksualnej. Okazało się, że największym zagrożeniem dla kobiet za kratami nie są ich męscy strażnicy, a inne osadzone. Każdego roku w amerykańskich więzieniach dochodzi prawie do miliona przestępstw seksualnych. Okazało się także, że jest więcej przypadków przemocy seksualnej między więźniarkami niż odpowiednio między więźniami w zakładach karnych dla mężczyzn. W przypadku placówek dla nieletnich aż 9 na 10 spośród wychowanków zgłaszających wykorzystanie seksualne było ofiarami kobiet. Dziennikarze Scientific American zaznaczają, że ich obserwacje nie mogą i nie powinny być wykorzystywane do dyskryminacji kobiet, umniejszania ruchom na rzecz ich praw i równouprawnienia. W żaden sposób nie deprecjonuje to problemu przemocy wobec kobiet, zwraca jednak uwagę na drugą, często przemilczaną stronę. Stereotyp, który rani wszystkich - także kobiety Dodają, że jednostronne patrzenie na przemoc seksualną jak tylko domenę mężczyzn przeciw kobietom paradoksalnie je same ustawia w złym świetle – jako wieczne ofiary i ucieleśnienia krzywdzących stereotypów. Z drugiej strony taki stereotyp zamyka drogę pokrzywdzonym mężczyznom do szukania pomocy. Stereotypowa rola mężczyzny jako macho zdolnego do gwałtu i przemocy zakłada, że ten kto sam stał się ofiarą przestał być mężczyzną, jest czymś gorszym i nie zasługuje na szacunek, dlatego tym bardziej nie będzie chciał się ujawniać, będzie bał się szukać sprawiedliwości czy prosić o pomoc. Zbyt mało uwagi poświęca się także kobietom, które są ofiarami innych kobiet. Nie jest to tylko sprawa zamknięta do rzeczywistości zakładów zamkniętych. Kolejny problem to traktowanie innych niż hetero orientacji seksualnych. W więzieniach amerykańskich gwałty na osobach homoseksualnych zdarzały się 2-3 razy częściej. Do tego dochodzi jeszcze czynnik rasowy i pochodzenia społecznego, którego też nie należy przeceniać – biali w więzieniach stanowią mniejszość. Żeby w pełni móc zrozumieć skomplikowanie zagadnienia przemocy seksualnej potrzeba rozważyć bardzo wiele czynników. To trudna, a wręcz benedyktyńska praca, powinna jednak zostać jak najszybciej wykonana. Szeroka dyskusja jaką zawdzięczamy akcji #MeToo już pomogła wielu osobom i przełamała wiele barier. Nie można przecenić jej roli w walce z przemocą seksualną. Teraz nadszedł czas na głębszą i dokładniejszą analizę i pracę tak, by nie skończyć z kolejnym stereotypem, który odbije nam się czkawką w przyszłości. Błażej Grygiel Źrodło: Scientific American
Co trzecia Europejka ofiarą przemocy. Jak wygląda sytuacja kobiet na starym kontynencie?
Problem dyskryminacji i przestępstw na tle seksualnym najczęściej kojarzy się krajami Bliskiego Wschodu, Indiami i Ameryką Południową. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) opublikowała raport dotyczący przemocy wobec kobiet na terenie Unii Europejskiej. Polska może pochwalić się zaskakująco dobrymi wynikami. Ale czy na pewno odzwierciedlają one rzeczywistą skalę problemu w naszym kraju?
Jak wynika z raportu Światowej Organizacji Zdrowia przemoc wobec kobiet to najbardziej szkodliwy objaw dyskryminacji. Problem w skali całego świata dotyczy 35% kobiet. Większość z nich doświadcza przemocy ze strony partnera – około 30%, a w niektórych regionach nawet 38%. Przemoc ma destruktywny wpływ na życie kobiet. Odbija się na ich zdrowiu psychicznym – ofiary przemocy częściej zapadają na depresję, wpadają w nałogi i mają stany lękowe. Liczba dokonanych aborcji jest ponad dwukrotnie większa, a prawdopodobieństwo niskiej wagi urodzeniowej dziecka wzrasta o 16%. Często świadkami przemocy są dzieci. Te, które wychowują się w takich rodzinach, częściej niż ich rówieśnicy mają problemy emocjonalne i trudności w szkole. Są też bardziej podatne na nałogi. W dorosłym życiu częściej stają się oprawcami we własnych rodzinach. I tak warto badać W marcu 2014 roku FRA opublikowała pierwszy raport dotyczący przemocy wobec kobiet na terenie Unii Europejskiej, obejmujący wszystkie kraje członkowskie. W badaniu uczestniczyło 42 tys. kobiet w wieku 18-74 lata. - Chcieliśmy zdobyć porównywalne dane ze wszystkich krajów Unii, bo dotychczas unijne instytucje nimi nie dysponowały - mówi rzeczniczka FRA Blanca Tapia. Dodaje, że w pięciu krajach było to pierwsze badanie tego typu. Badania pokazują, że w Europie aż co trzecia kobieta (33%) od momentu ukończenia 15 roku życia doświadczyła przemocy fizycznej lub seksualnej. W Polsce sytuacja wygląda lepiej, bo 19% kobiet padło ofiarami przemocy. Jak pokazują wyniki badania tylko 31% Polek słyszało o przypadkach przemocy domowej w swojej rodzinie lub w kręgu znajomych. Europejska średnia wynosi 39%. - Może to oznaczać, że w Polsce do takich form przemocy nie dochodzi. Ale możliwe też, że kobiety po prostu boją się i nie chcą o tym mówić. Być może są zażenowane lub czują się same sobie winne, bo np. ubierają się w sposób, który może być postrzegany jako prowokujący - komentuje rzeczniczka FRA. Wiedza Polek o kampaniach przeciwko przemocy wobec kobiet jest znacznie skromniejsza. Aż 26% z nich nie słyszało o takich inicjatywach. Dla porównania średnia unijna wynosi 19%. Zaczepki, sprośne żarty i molestowanie Jak wygląda sytuacja kobiet na ulicach europejskich miast? Dziennikarze Vice dotarli do 13 kobiet z europejskich miast, m. in. Paryża, Londynu, Berlina, Belgradu i Warszawy. Na pytanie, jak czują się w swoich miastach, odpowiadały różnie. - Zazwyczaj nie boję się w mieście, ale w gorszych dzielnicach albo na wyludnionych przedmieściach, gdzie kręci się niewiele osób, na pewno zwracam dużą uwagę na otoczenie. Jednak jak na ironię, większość nieprzyjemnych sytuacji spotkała mnie w zatłoczonym centrum miasta. – odpowiada Lidia, mieszkanka Mediolanu. Gisa, mieszkanka Berlina opowiedziała o sytuacji kobiet na ulicach swojego miasta: - Nigdy szczególnie nie bałam się w mieście, ale rzeczywiście w Berlinie jest kilka dzielnic, w których nie czuję się zbyt komfortowo. Często przemieszczam się o dziwnych porach, więc niestety wpadam na różne nieprzyjemne typki. Carolina, która mieszka w Warszawie mówi - Kiedy przyjechałam do Polski, zamieszkałam na Żoliborzu. Było tam wtedy mnóstwo remontów i musiałam mijać wiele nieoświetlonych placów budowy. Często miałam wrażenie, że ktoś za mną idzie albo obserwuje. To tylko niektóre z wypowiedzi. Jak wynika z badań i opowieści kobiet w Europie, mimo, że nasz kontynent wyróżnia się dbałością o prawa człowieka mamy jeszcze sporo do zrobienia. Szczególnie jeśli chodzi o edukację i rozpowszechnianie kampanii dotyczących walki z przemocą. Paweł Sadowski