National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-08T06:12:45.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Naukowcy zamknęli „czarną dziurę” w laboratorium. Przełomowy eksperyment fizyków
items: Katastrofa w Czarnobylu w drugim pokoleniu. Odkryto mutacje DNA u dzieci likwidatorów
items: Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
items: Czy Fallout ma naukowe podstawy? Oto, jak naprawdę wyglądałby świat po nuklearnej apokalipsie
items: Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
items: Conan bakteria nie przejmuje się promieniowaniem. Ten mikrob może pomóc w rozwoju medycyny
items: Nieco zmutowane, ale zdrowe i szczęśliwe. Żaby zamieszkujące okolice Czarnobyla mają się lepiej niż przypuszczano
items: Naukowcy wykryli elektrony promieniowania kosmicznego o rekordowo wysokiej energii. Ich źródło może być blisko Ziemi
items: Promieniowanie Czerenkowa powstaje po złamaniu bariery światła. Jak to możliwe?
items: Do Ziemi dotarł wyjątkowo silny promień kosmiczny. Naukowcy nie wiedzą, skąd się wziął
items: Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki o najwybitniejszej polskiej naukowczyni. Zawsze była pierwsza
items: Do Ziemi dotarło tajemnicze, bardzo jasne światło. Pochodzi z czarnej dziury – twierdzą astronomowie
items: Pod powierzchnią Marsa może czaić się starożytna bakteria, twierdzą naukowcy. Ile ma lat?
items: Zarejestrowano gigantyczny rozbłysk promieniowania gamma. Jest rekordowy!
items: Atomowe żaby? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne rzekotki
items: Pasy Van Allena. Jak je odkryto, czym są i jak wpływają na elektronikę na pokładzie statków kosmicznych?
items: Powstało najlepsze zdjęcie tajemniczych obiektów w kosmosie. Czym są ORC, czyli dziwne kręgi radiowe?
items: Jak bije serce czarnej dziury? Licząca dekady kosmiczna zagadka została rozwiązana
items: Czym jest anomalia uszkadzająca statki kosmiczne nad południowym Atlantykiem?
items: W całej Europie wykryto nieoczekiwany skok promieniowania
items: Koniec świata: wybuch w Czarnobylu

Naukowcy zamknęli „czarną dziurę” w laboratorium. Przełomowy eksperyment fizyków
type: item
date: 2026-07-08T08:29:03.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: czarna dziura
subject: fizyka
subject: promieniowanie
description: Czarna dziura stworzona w laboratorium zaczęła „parować”. Wykorzystując ultrakrótkie impulsy lasera i zaawansowaną matematykę, naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali odpowiednik procesu, który w 1974 roku opisał prof. Stephen Hawking. Ten przełomowy eksperyment nie tylko upraszcza dotychczasowe modele fizyczne, ale też otwiera drzwi do zrozumienia mechanizmów rządzących najbardziej tajemniczymi obiektami we Wszechświecie.
encoded: Spis treści: Czym jest promieniowanie Hawkinga Laboratoryjne czarne dziury Parowanie czarnych dziur Fizycy z zespołu kierowanego przez dr. Lorenza M. Procopio z Uniwersytetu w Paderborn w Niemczech wykorzystali w laboratorium analog czarnej dziury. Stworzono go, co wydaje się w tej sytuacji paradoksalnie, ze światła. Laboratoryjna czarna dziura zaczęła „parować”, co pozwoliło naukowcom zaobserwować odpowiednik procesu sprzężenia zwrotnego promieniowania Hawkinga. Aby całkowicie uwolnić się od przyciągania grawitacyjnego Ziemi bez dalszego użycia napędu, należy nadać obiektowi tzw. prędkość ucieczki (drugą prędkość kosmiczną). Na poziomie morza wynosi ona około 11,2 km/s, co daje około 40 300 km/godz. Prędkość ucieczki z Ziemi to zaledwie około 0,00374% prędkości światła (w przybliżeniu 1/26 800 prędkości światła). Grawitacja czarnej dziury jest tak potężna, że nawet światło nie jest w stanie się z niej wyrwać. Odległość od centrum czarnej dziury wyznaczająca granicę, poza którą światło nie może już się wydostać, nazywana jest horyzontem zdarzeń. Jest to tylko jeden z powodów, dla których czarne dziury są tak fascynujące oraz dlaczego tak trudno je badać. Czym jest promieniowanie Hawkinga W roku 1974 profesor Stephen Hawking po raz pierwszy zaproponował, że czarne dziury promieniują. To promieniowanie ciała doskonale czarnego powstaje wskutek efektów kwantowych w pobliżu horyzontu zdarzeń czarnej dziury. Jednak mimo że promieniowanie Hawkinga jest solidnym i powszechnie akceptowanym przewidywaniem kwantowej teorii pola w zakrzywionej czasoprzestrzeni, dokładny sposób przekazywania energii z czarnej dziury do emitowanego promieniowania pozostaje nierozwiązanym problemem. Największa trudność jest taka sama w przypadku czarnych dziur: bezpośrednia obserwacja promieniowania Hawkinga jest obecnie niemożliwa. Co więcej, przewiduje się, że jego sygnał jest tak słaby, że być może nigdy nie uda się go oddzielić od promieniowania tła, które wypełnia cały Wszechświat. Laborator…

czarna-dziura-GettyImages-103772144-46a7f29.jpg
width: 5123
height: 3411

Katastrofa w Czarnobylu w drugim pokoleniu. Odkryto mutacje DNA u dzieci likwidatorów
type: item
date: 2026-02-18T13:04:44.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: czarnobyl
subject: genetyka
subject: promieniowanie
subject: skażenie radioaktywne
subject: Zdrowie
description: Przez dziesięciolecia naukowcy głowili się nad pytaniem, czy uszkodzenia genetyczne wywołane promieniowaniem jonizującym mogą być przekazywane z pokolenia na pokolenie. Choć wcześniejsze analizy nie dawały jednoznacznych odpowiedzi, badanie przeprowadzone przez zespół z Uniwersytetu w Bonn dostarcza wyraźnych dowodów.
encoded: Jak to się stało, skoro niektóre poprzednie badania dawały inne rezultaty? Kluczem okazała się zmiana podejścia. Przede wszystkim zastosowano sekwencjonowanie całego genomu. Potem, zamiast szukać pojedynczych rozproszonych zmian, badacze skoncentrowali się na tzw. skupionych mutacjach de novo (cDNM). Są to specyficzne uszkodzenia DNA, gdzie dwie lub więcej mutacji występuje w bardzo bliskim sąsiedztwie. Pojawiają się one u dzieci, mimo że nie występowały u rodziców, co sugeruje, że są wynikiem błędnej naprawy pęknięć w niciach DNA rodzica, wywołanych właśnie przez promieniowanie. Trzy grupy, trzy wyniki Badanie objęło sekwencjonowanie całego genomu u trzech grup: grupa czarnobylska: 130 dzieci pracowników usuwających skutki awarii (likwidatorów), grupa „radarowa”: 110 dzieci niemieckich operatorów radarów wojskowych (narażonych na promieniowanie rozproszone), grupa kontrolna: 1275 dzieci rodziców nienarażonych na promieniowanie. Wyniki pokazały wyraźną korelację między ekspozycją a liczbą mutacji. Średnio u dzieci z grupy czarnobylskiej odnotowano 2,65 cDNM, u dzieci operatorów radarów 1,48, natomiast w grupie kontrolnej zaledwie 0,88. Naukowcy podkreślają, że im wyższa była dawka promieniowania przyjęta przez ojca, tym więcej skupisk mutacji pojawiało się w genomie dziecka. Mechanizm uszkodzeń DNA i ryzyko zdrowotne Mechanizm powstawania tych zmian wiąże się z tworzeniem wysoko reaktywnych form tlenu pod wpływem promieniowania. Cząsteczki te niszczą strukturę DNA, a niedoskonałe mechanizmy naprawcze komórek pozostawiają po sobie „blizny” w postaci klastrów mutacji. Mimo niepokojących wyników, badacze mają również dobre wieści. Ryzyko chorób u potomstwa pozostaje minimalne. Wynika to z faktu, że większość tych mutacji powstaje w tzw. „niekodującym” DNA – fragmentach genomu, które nie odpowiadają bezpośrednio za produkcję białek. Naukowcy przypominają, że wiek ojca w chwili poczęcia dziecka bardziej zwiększa liczbę mutacji niż dawki promieniowania badane w tym przypa…

czarnobyl-mutacje-dzieci-3955e04.jpg
width: 5124
height: 3416

Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
type: item
date: 2026-01-29T07:50:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: elektrownia
subject: japonia
subject: katastrofy
subject: mutacja
subject: promieniowanie
description: Promieniowanie nie zawsze jest przeszkodą. W wysoce radioaktywnych miejscach na Ziemi życie nie tylko się rozwija, ale także przybiera dziwne formy – jak np. w Czarnobylu. Spodziewano się, że po katastrofie elektrowni w Fukushimie będzie tak samo, jednak… żyjące tam mikroby zdają się zupełnie niedotknięte promieniowaniem. Jak to możliwe?
encoded: Naukowcy z Japonii odkryli, że mikroby żyjące w torusie – części systemu bezpieczeństwa elektrowni atomowej w Fukushimie –przeżyły skrajnie radioaktywne warunki bez żadnych adaptacji do promieniowania. Ich istnienie może utrudnić oczyszczenie reaktora. Katastrofa jądrowa w Fukushimie W marcu 2011 roku, w wyniku potężnego trzęsienia ziemi, w reaktory elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi uderzyło tsunami, które spowodowało uszkodzenie systemów chłodzenia i w efekcie stopienie rdzeni reaktorów. Wydostające się z nich substancje promieniotwórcze spowodowały długotrwałe skażenie dużego obszaru wokół elektrowni. Miasto Ōkuma zostało niemal całkowicie opuszczone, a region stał się obiektem intensywnych badań naukowych dotyczących wpływu promieniowania na życie. Okazuje się, że nie tylko ono przetrwało, ale także nie wykazuje szczególnych zmian. Jakie mikroorganizmy przetrwały w radioaktywnym środowisku? Badacze z Keio University w elektrowni w Fukushimie spodziewali się znaleźć organizmy znane ze swojej odporności na promieniowanie – np. bakterie Deinococcus radiodurans czy Methylobacterium radiotolerans. Ku ich zaskoczeniu, dominujące okazały się jednak mikoorganizmy z rodzajów Limnobacter i Brevirhabdus, typowo występujące w środowiskach morskich. Co więcej, nie wykazują one szczególnej odporności na promieniowanie jonizujące. Jak w takim razie przeżyły? Jak to możliwe, że bakterie zabezpieczyły się przed promieniowaniem? Analiza próbek pobranych z radioaktywnej wody torusa wykazała, że mikroorganizmy prawdopodobnie stworzyły biofilmy – śluzowate warstwy ochronne złożone z wielu komórek. Biofilm pełni rolę tarczy, która ogranicza bezpośredni wpływ promieniowania na mikroorganizm. Dzięki tej osłonie bakterie mogą przeżyć w wodzie o wysokim poziomie promieniowania bez konieczności posiadania wyspecjalizowanych mechanizmów molekularnych. Zagrożenie dla procesu dekontaminacji Obecność mikroorganizmów w torusie może poważnie skomplikować proces dekontaminacji elektrowni – cz…

FABRIC-KOLAZ-32-58-8610b88.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy Fallout ma naukowe podstawy? Oto, jak naprawdę wyglądałby świat po nuklearnej apokalipsie
type: item
date: 2025-12-17T14:46:48.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: bomba atomowa
subject: czarnobyl
subject: gry
subject: mutacja
subject: promieniowanie
subject: wojna
description: Fallout od prawie 30 lat fascynuje wizją świata po wojnie atomowej. Ale czy gigantyczne karaluchy, mutanci, ghule i jałowe pustkowia to realny scenariusz? Sprawdzamy, które elementy postapokaliptycznego świata mają naukowe podstawy.
encoded: Spis treści Wojna nuklearna: jak wyglądałby prawdziwy koniec świata? Promieniowanie w Fallout: mity i uproszczenia Ekologia postapokalipsy i przykład Czarnobyla Gigantyczne karaluchy i mutanci – realny scenariusz czy fantazja? Uniwersum Fallout od 1997 roku podbija serca miłośników popkultury wizją świata zniszczonego przez wojnę nuklearną, a jednocześnie zatrzymanego estetycznie w amerykańskich latach 50. Ale czy świat Fallouta ma naukowe podstawy? Wiele elementów kultowej serii czerpie inspirację z realnych zjawisk fizycznych, biologicznych i społecznych. Gdzie zatem kończy się nauka, a zaczyna fikcja? Wojna nuklearna: jak wyglądałby prawdziwy koniec świata? W Fallout wojna nuklearna trwa zaledwie kilka godzin, ale jej skutki są widoczne przez kolejne dwa stulecia. Jedynym realnym historycznym doświadczeniem użycia broni jądrowej w warunkach wojennych są bombardowania Hiroszimy i Nagasaki. W obu miastach ogromna część zabudowy została zniszczona w ciągu sekund, przez falę uderzeniową i promieniowanie cieplne. Dziesiątki tysięcy ludzi zginęły natychmiast, często bez widocznych obrażeń zewnętrznych, a kolejne tysiące w następnych dniach i tygodniach, na skutek choroby popromiennej. Oba miasta nie zostały jednak całkowicie wymazane z mapy, a ich odbudowa rozpoczęła się stosunkowo szybko. To właśnie Hiroszima i Nagasaki pokazują, że skutki wojny nuklearnej byłyby bardziej złożone, niż sugerują apokaliptyczne wizje. Skażenie promieniowaniem nie utrzymywało się tam przez setki lat. Już kilka lat po wybuchach oba miasta funkcjonowały ponownie. Niedawne badania „hibakusha”, czyli ocalałych pokazały, że zaledwie 1 proc. z nich zmarło w kolejnych latach na nowotwory popromienne. Współczesna wojna nuklearna różniłaby się jednak skalą – użycie setek lub tysięcy głowic mogłoby doprowadzić np. do tzw. nuklearnej zimy, czyli spadku temperatur i załamania rolnictwa. Fallout przedstawia świat, w którym skutki wojny są niemal absolutne i nieodwracalne. Rzeczywistość byłaby prawdopo…

fallout-a-nauka-33ac3d7.jpg
width: 1350
height: 900

Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
type: item
date: 2025-12-01T11:48:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: czarnobyl
subject: grzyby
subject: promieniowanie
description: Prawie 40 lat po eksplozji reaktora nr 4 w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, życie w Strefie Wykluczenia wokół niej zdaje się rozkwitać. Różnorodne formy życia nie tylko przetrwały skażenie, lecz wręcz zaadaptowały się do niego. Jak grzyby z gatunku Cladosporium sphaerospermum. Czy organizmy te staną się naszą przepustką do długotrwałych podróży kosmicznych?
encoded: Spis treści: Życie w Strefie Wykluczenia Czy radiosynteza istnieje? Grzybowe pancerze ochronne Ekstremofile lubiące radiację 26 kwietnia 1986 roku doszło do największej katastrofy radiacyjnej w historii energetyki jądrowej. W wyniku eksplozji reaktora nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu doszło do uwolnienia do atmosfery ogromnych ilości radioaktywnych izotopów, m.in.: jodu-131, cezu-137, strontu-90, plutonu. Poza kilkudziesięcioma osobami, które zmarły bezpośrednio w wyniku eksplozji oraz w ciągu następnych tygodni na ostrą chorobę popromienną, szacuje się, że w skutek nowotworów wywołanych skażeniem, mogły umrzeć tysiące ludzi. Jednak liczby te są wciąż szeroko dyskutowane. Życie w Strefie Wykluczenia Tuż po katastrofie sądzono, że życie nigdy nie wróci w to skażone miejsce. Jednak dość szybko okazało się, że przyroda potrafi poradzić sobie nawet w najtrudniejszych warunkach. Wystarczy, że człowiek jej w tym nie przeszkadza. Już w dekadę po katastrofie naukowcy z Narodowej Akademii Nauk Ukrainy przeprowadził badania terenowe w Strefie Wykluczenia, by sprawdzić, jakie formy życia – jeśli jakiekolwiek – znajdują się w konstrukcji otaczającej zniszczony reaktor. Odnaleźli wówczas m.in. całą społeczność grzybów, dokumentując aż 37 gatunków. Co istotne, organizmy te były ciemno ubarwione, aż po czerń. Ich komórki były bogate w pigment melaninę. Najwyższy poziom skażenia wykazywały próbki zawierające Cladosporium sphaerospermum. Jest to mikroskopijny grzyb chorobotwórczy, wywołujący m.in. alergie u ludzi. Powszechnie występuje na sufitach pryszniców i łazienek w postaci czarnych plam – tzw. grzyba. Może żywić się olejem zawartym w farbach i jest bardzo trudny do usunięcia. W Czarnobylu znaleziono go na wewnętrznych ścianach jednego z najbardziej radioaktywnych budynków na Ziemi. W dodatku wydawał się wręcz rozkwitać w tym zabójczym środowisku. Czy radiosynteza istnieje? Od tamtej pory Cladosporium sphaerospermum jest bacznie analizowany przez naukowców z całego świata.…

grzyb-czernobyl-1-b02e17c.jpg
width: 1686
height: 1125

Conan bakteria nie przejmuje się promieniowaniem. Ten mikrob może pomóc w rozwoju medycyny
type: item
date: 2024-12-11T10:39:27.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: chemia
subject: medycyna
subject: promieniowanie
description: Deinococcus radiodurans to bakteria, która wytrzymuje dawki promieniowania 28 tys. razy większe od tych śmiertelnych dla człowieka. Badania nad mikrobem mają pomóc m.in. astronautom.
encoded: Spis treści: Czym są ekstremofile? Sekret wytrzymałości bakterii Badania nad MDP „Conan the Bacterium” – taki przydomek nosi mikrob Deinococcus radiodurans. To niezwykły mikroorganizm znany z wyjątkowej odporności na ekstremalne warunki środowiskowe. Bez większej szkody może przetrwać ekspozycję na toksyczne chemikalia, promieniowanie UV i ekstremalne temperatury. Ale to nie wszystko. Conan-bakteria może przyjąć nawet do 140 tys. Gy (grejów) promieniowania jonizującego, podczas gdy dawka 10 Gy jest śmiertelna dla ludzi. I tę właściwość chce teraz wykorzystać medycyna. Czym są ekstremofile? D. radiourans to ekstremofil. Tak nazywamy mikroorganizmy zdolne przetrwać w najbardziej niesprzyjającym życiu środowisku, jakie tylko możemy sobie wyobrazić. Można je znaleźć w wiecznej zmarzlinie, w głębokich rowach oceanicznych, przy podwodnych, gorących kominach geotermalnych, w kwasowym środowisku obszarów wulkanicznych. I wszędzie tam gdzie my, ludzie, bardzo nie chcielibyśmy mieszkać. Jest też gatunek bakterii, który żyje, rośnie i rozwija się np. w wodzie chłodzącej reaktory jądrowe. Mowa właśnie o Deinococcus radiodurans. Czyli bakterii odkrytej w 1956 roku przez amerykańskiego mikrobiologa Arthura Andersona i jego współpracowników z Narodowej Administracji ds. Żywności i Leków (FDA) w USA. Bakterię wyizolowano podczas eksperymentów mających na celu sterylizację żywności promieniowaniem gamma. Naukowcy próbowali ustalić dawkę promieniowania potrzebną do zabicia wszystkich mikroorganizmów w puszkowanej żywności. Ku ich zaskoczeniu, niektóre puszki zawierały bakterie, które przetrwały bardzo wysokie dawki promieniowania. Jednym z tych organizmów był właśnie Deinococcus radiodurans. Nazwa „deinococcus” pochodzi z greckiego i oznacza „straszliwa jagoda”. Natomiast „radiodurans” oznacza „odporny na promieniowanie”. Badania sugerują m.in., że taka bakteria mogłaby przeżyć nawet pod powierzchnią Marsa. Nazywany Conanem mikrob posiada zdolność do szybkiej i efektywnej naprawy usz…

deinococcus-radiourans-8dd4c3c.jpg
width: 1024
height: 415

Nieco zmutowane, ale zdrowe i szczęśliwe. Żaby zamieszkujące okolice Czarnobyla mają się lepiej niż przypuszczano
type: item
date: 2024-11-27T07:50:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: czarnobyl
subject: dzikie zwierzęta
subject: ewolucja
subject: promieniowanie
subject: żaby
description: Po niemal 40 latach od tragicznej w skutki eksplozji reaktora numer cztery elektrowni jądrowej w Czarnobylu, dzikie życie na skażonych terenach ma się lepiej niż dobrze. Ku zaskoczeniu wielu, obszar wokół elektrowni stał się największym rezerwatem przyrody w Europie. Naukowcy starają się zrozumieć, jakie długofalowe skutki dla fauny tego obszaru przyniosły wydarzenia z kwietnia 1986 roku. Szczególnie interesują ich żyjące na terenie Czarnobyla żaby.
encoded: Spis treści: Katastrofa w Czarnobylu Śmiertelna dawka promieniowania Życie wokół Czarnobyla Badania nad żabami w Czarnobylu Zdrowe i wolne od stresu płazy 26 kwietnia 1986 roku reaktor nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu miał zostać przetestowany w celu sprawdzenia, czy turbiny mogą dostarczać energię elektryczną do pomp w razie awarii zasilania. Operatorzy obniżyli moc reaktora, ale test został opóźniony. Z powodu błędów w procedurach i wyłączenia kluczowych systemów bezpieczeństwa, reaktor stał się niestabilny, a moc wzrosła gwałtownie w sposób niekontrolowany. Katastrofa w Czarnobylu Półtorej godziny po północy, już 26 kwietnia, doszło do dwóch eksplozji: pierwsza była wynikiem przegrzania i gwałtownej reakcji parowej, a druga była chemiczna, spowodowana kontaktem rozgrzanego grafitu z powietrzem. Dach reaktora został rozerwany, a materiały radioaktywne uwolnione do atmosfery. Zapalił się też grafit użyty jako moderator reakcji, co zwiększyło uwalnianie materiałów radioaktywnych. Pożar trwał przez kilka dni, a wiatr przeniósł chmurę promieniotwórczą nad Europę. Eksplozja uwolniła do atmosfery około 8 ton paliwa jądrowego i znaczną ilość materiałów promieniotwórczych. Największe skażenie dotyczyło terenów w pobliżu elektrowni, ale promieniowanie rozprzestrzeniło się także na znaczne odległości, obejmując tereny na Białorusi, Ukrainie, Rosji i innych krajach Europy. Śmiertelna dawka promieniowania Najwyższe poziomy promieniowania zarejestrowano w bezpośredniej bliskości reaktora, gdzie dawki wynosiły nawet 20 000 R/godz. (rentgenów na godzinę). Były to wartości śmiertelne w ciągu kilku minut ekspozycji. Najbardziej skażonym miejscem był „Czerwony Las”, gdzie drzewa zginęły wskutek intensywnego promieniowania, a ich kolor zmienił się na rdzawoczerwony. Jednak sytuacja w Czarnobylu znacznie się zmieniła od czasu wypadku. Obecnie występuje tylko 10% promieniowania uwolnionego w 1986 r., a najbardziej niebezpieczne izotopy, takie jak jod, zniknęły wiele lat temu. Za …

zaby-z-czernobyla-5cf14e6.jpg
width: 1000
height: 664

Naukowcy wykryli elektrony promieniowania kosmicznego o rekordowo wysokiej energii. Ich źródło może być blisko Ziemi
type: item
date: 2024-11-26T14:30:19.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: odkrycia
subject: promieniowanie
description: Po raz pierwszy zarejestrowano wyjątkowo silnie promieniowanie kosmiczne. Dzięki sieci teleskopów działającej w Namibii naukowcy wykryli elektrony o rekordowo wysokiej energii. Nie wiadomo, skąd pochodzą. Jednak ich źródło musi znajdować się w pobliżu Układu Słonecznego.
encoded: Spis treści: Sto lat badań promieniowania kosmicznego Czego się dowiedzieliśmy o promieniowaniu kosmicznym Kosmiczne akceleratory na galaktycznym podwórku Promieniowanie kosmiczne to m.in. naładowane cząstki, które przemieszczają się przez cały Wszechświat. Mogą je emitować Słońce, czarne dziury, pulsary, eksplodujące gwiazdy czy pozostałości po supernowych. Cząstki te poruszają się z prędkością zbliżoną do prędkości światła i mają gigantyczne energie. Dopóki nie ruszamy się z Ziemi, dopóty nie grożą nam negatywne konsekwencje spotkania z nimi. Większość promieniowania kosmicznego zatrzymuje ziemska atmosfera oraz magnetosfera. To sprawia również, że badania promieniowania kosmicznego – a szczególnie jego składowych o najwyższych energiach – bywa bardzo trudne. Naukowcy właśnie pochwalili się sukcesem, na który pracowali dziesięć lat. Tyle zajęło benedyktyńskie zbieranie, a następnie skrupulatna analiza danych zgromadzonych przez obserwatorium H.E.S.S. (od ang. High Energy Stereoscopic System) pracujące w Namibii. W najnowszym numerze czasopisma „Physical Review Letters” ukazał się artykuł, w którym międzynarodowy zespół naukowców z konsorcjum H.E.S.S. ogłasza wykrycie elektronów promieniowania kosmicznego o rekordowo wysokiej energii. Nie wiadomo, co jest ich źródłem. Wiadomo jednak, że musi ono znajdować się stosunkowo blisko Ziemi. Sto lat badań promieniowania kosmicznego W 1936 roku Nagrodę Nobla z fizyki otrzymał Austriak Victor Hess (zbieżność nazwiska z nazwą obserwatorium nieprzypadkowa). Uhonorowano go za eksperymenty, które przeprowadził na początku XX wieku. W 1912 roku Hess wzniósł się balonem na wysokość 5300 m. Zmierzył poziom zjonizowania atmosfery i ustalił, że jest on niemal trzy razy wyższy niż na przy powierzchni ziemi. By wykluczyć, że za zjonizowanie atmosfery – czyli, w uproszczeniu, „odarcie” składających się na nią atomów i cząstek z elektronów – odpowiada Słońce, powtórzył pomiary w czasie prawie całkowitego zaćmienia. Otrzymał podobny wynik…

visuel1light-ec27b4c.png
width: 700
height: 700

Promieniowanie Czerenkowa powstaje po złamaniu bariery światła. Jak to możliwe?
type: item
date: 2024-05-04T12:24:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: promieniowanie
description: Gdy odrzutowiec przekracza prędkość dźwięku, przestrzeń wypełnia donośny, przypominający eksplozję dźwięk. To tzw. grom dźwiękowy (sonic boom), czyli zjawisko przesunięcia dźwięku generowane przez obiekty poruszające się z prędkością dźwięku w danym ośrodku. Co się stanie, jeżeli jakiś obiekt przekroczy prędkość światła? Generowane jest wówczas promieniowanie elektromagnetyczne, znane jako promieniowanie Czerenkowa. Gdzie występuje to zjawisko? Na to i inne pytanie odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Czym jest promieniowanie Czerenkowa? Jak powstaje promieniowanie Czerenkowa? Gdzie można zaobserwować promieniowanie Czerenkowa? Gdzie można zobaczyć efekt Czerenkowa? Praktyczne zastosowanie promieniowania Czerenkowa Wiele osób zapewne pamięta z lekcji fizyki, że prędkość światła w próżni (300000 km/s) jest prędkością absolutną. Mając to na uwadze, można by uznać, że złamanie bariery prędkości światła jest możliwe wyłącznie w produkcjach z gatunku sci-fi. Cóż, nie do końca. Bo o ile nie da się osiągnąć prędkości wyższej od absolutnej, to należy podkreślić, że w ośrodkach innych niż próżnia światło porusza się wolniej, więc jest możliwe, by jakiś obiekt osiągnął większą prędkość. Gdy do tego dochodzi, generowane jest promieniowanie Czerenkowa, będące czymś w rodzaju optycznego odpowiednika gromu dźwiękowego. Czym jest promieniowanie Czerenkowa? Promieniowanie Czerenkowa jest rodzajem promieniowania elektromagnetycznego. Powstaje w sytuacji, w której naładowana cząstka (jak choćby elektron), porusza się w danym ośrodku materialnym z prędkością większą niż wynosi prędkość fazowa światła w tymże ośrodku. Swoją nazwę opisywane zjawisko zawdzięcza fizykowi Pawłowi Aleksejewiczowi Czerenkowowi. Radziecki naukowiec zaobserwował ten efekt w 1934 roku, gdy pracował w laboratorium kierowanym przez Siergieja Wawiłowa. W 1937 roku Igor Tamm i Ilja Frank zinterpretowali naturę tego zjawiska. Za odkrycie i opisanie efektu Czerenkowa wszyscy trzej badacze otrzymali nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki (w 1958 roku). Fizycy odkryli, że z grawitacji może powstawać światło. Jak to możliwe? We wczesnym Wszechświecie mogło dochodzić do nadzwyczajnego – z naszego punktu widzenia – zjawiska. Zdaniem grupy badaczy fale grawitacyjne mogły tak bardzo potrząsać czasoprzestrzenią, ... W tym miejscu warto przypomnieć, że o ile odkrycie i interpretacja promieniowania Czerenkowa jest zasługą radzieckich naukowców, to Oliver Heaviside, angielski fizyk, przewidział występowanie tego e…

promieniowanie-czerenkowa-powstaje-po-zlamaniu-bariery-swiatla-fot-shutterstock-c97e084.jpg
width: 1000
height: 667

Do Ziemi dotarł wyjątkowo silny promień kosmiczny. Naukowcy nie wiedzą, skąd się wziął
type: item
date: 2023-11-23T18:58:19.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: promieniowanie
description: Do takiego zdarzenia dochodzi raz na kilka dekad. Z kosmosu nadleciała druga najsilniejsza cząstka promieniowania kosmicznego, jaką kiedykolwiek wykryto. Nie jest jasne, co jest jej źródłem.
encoded: W tym artykule: Cząstka O-mój-Boże Cząstka nosi imię japońskiej bogini Jak wykryć silne promieniowanie kosmiczne? Kosmiczna zagadka Amaterasu Przestrzeń kosmiczna pełna jest „iskier” – cząstek o wysokiej energii, które przemieszczają się po Wszechświecie z ogromnymi prędkościami. Ich źródłem mogą być gwiazdy, wybuchy supernowych albo aktywne jądra galaktyk. Cząstki te nazywa się promieniowaniem kosmicznym. Do jego rejestracji używa się rozległych sieci naziemnych detektorów. Cząstka O-mój-Boże Trzydzieści dwa lata temu, w 1991 r., podczas eksperymentu Fly’s Eye prowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu Utah, wykryto cząstkę promieniowania kosmicznego o wyjątkowo wysokiej energii. Jej wykrycie było tak gigantycznym zaskoczeniem dla astrofizyków, że nazwano ją cząstką O-mój-Boże (ang. Oh-My-God particle). Ta cząstka, najprawdopodobniej proton, miała energię wynoszącą aż 3,2 x 1020 eV, czyli 320 Eev (320 eksaelektronowoltów). To odpowiednik energii kinetycznej piłki bejsbolowej lecącej z prędkością bliską 100 km/godz. Żaden obiekt w Galaktyce nie mógł być jej źródłem. Co więcej, O-mój-Boże miała większą energię niż dopuszczana jest dla promieniowania kosmicznego pochodzącego z innych galaktyk. Co nie powinno znaleźć się w kosmosie? Te ogromne struktury zaskoczyły naukowców Odkrycie gigantycznych struktur w kosmosie wstrząsnęło naszą wiedzą o Wszechświecie, który do niedawna uważany był za jednorodny. Innymi słowy, takie cząstki nie powinny istnieć. A jednak od czasu do czasu docierają do Ziemi. W najnowszym numerze prestiżowego czasopisma „Science” naukowcy z Japonii i Stanów Zjednoczonych donoszą o wykryciu cząstki promieniowania kosmicznego, której energia ustępuje tylko energii cząstki O-mój-Boże. W maju 2021, dzięki sieci detektorów Telescope Array w Utah, zarejestrowano cząstkę o energii aż 2,4 x 1020 eV, czyli 240 EeV. Cząstka nosi imię japońskiej bogini 240 EeV to energia, jaką miałaby cegła zrzucona na ziemię z wysokości klatki piersiowej. Trudno sobie wyobra…

do-ziemi-dotarl-wyjatkowo-silny-promien-kosmiczny-naukowcy-nie-wiedza-skad-sie-wzial-ryc-osaka-metropolitan-university-l-insight-kyoto-university-ryuunosuke-takeshige-f04c061.jpg
width: 3785
height: 2344

Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki o najwybitniejszej polskiej naukowczyni. Zawsze była pierwsza
type: item
date: 2023-05-03T09:05:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chemia
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: nagroda nobla
subject: nauka
subject: promieniowanie
description: Maria Skłodowska-Curie była odważna, uparta i często wywoływała skandale. Była pierwszą kobietą, która dostała się na wydział fizyki Sorbony i pierwszą wykładowczynią tej uczelni. Została pierwszą laureatką Nagrody Nobla, w dodatku otrzymała to wyróżnienie dwukrotnie. Nawet prawo jazdy zrobiła jako jedna z pierwszych kobiet i to mając wówczas 49 lat. Zrobiła to, by zorganizować pierwsze mobilne pracownie RTG. I wiele wskazuje na to, że właśnie praca na froncie sprawiła, że zapadła na białaczkę, która zakończyła jej życie.
encoded: W tym artykule: Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki Nieszczęśliwa miłość Marii Maria Skłodowska w Paryżu Małżeństwo Marii i Pierre’a Odkrycie pierwiastków promieniotwórczych Dzieci Marii i Pierre’a Śmierć Pierre’a Curie Romans i nagonka medialna Dziedzictwo Marii Skłodowskiej-Curie Śmierć Marii Skłodowskiej-Curie Kto wie, jak wyglądałaby nasza współczesność, gdyby niejacy państwo Żorawscy spojrzeli na Marię Skłodowską bardziej przychylnym wzrokiem. Oni byli zamożnymi dzierżawcami pokaźnego majątku w Szczukach, nieopodal Ciechanowa. Ona – zwykłą guwernantką, córką nauczyciela. Osobą – zdaniem Żorawskich – bez koligacji i przyszłości. Jej ślub z Kazimierzem – elokwentnym i znakomicie wykształconym absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego – byłby mezaliansem, na który nie mogli sobie pozwolić. Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki Mania Skłodowska trafiła do majątku Żorawskich, mając zaledwie 18 lat. Była już wówczas doświadczoną guwernantką. Od lat udzielała korepetycji z matematyki, fizyki oraz z języków obcych. Poza polskim, posługiwała się biegle czterema językami: rosyjskim, niemieckim, angielskim i francuskim. Ukończyła gimnazjum, a następnie kształciła się w tzw. Uniwersytecie Latającym. Były lata 80. XIX wieku. Polska znajdowała się pod zaborami. Urodzona w Warszawie Maria wychowała się w zaborze rosyjskim. I to w czasach po upadku powstania styczniowego, gdy represje rządowe rugowały z życia publicznego polską kulturę, sztukę i historię. Wedle władz carskich dziewczęta nie mogły się też kształcić w szkołach wyższych. Dlatego robiły to potajemnie. Narodziny geniuszu. Geny czy nauka - co sprawia, że nieliczni są tak inteligentni Co oznacza bycie geniuszem? W świecie pojawiają się jednostki ponadprzeciętne, które są w stanie zmienić jego losy, a filozofowie od dawna zastanawiali się co sprawia, że niektórzy ludzie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/geniusz-kim-jest-jak-nim-zostac-czy-bycie-geniuszem-jest-zapisane-w-dna-…

maria-sklodowska-curie-ciekawostki-o-najwybitniejszej-polskiej-naukowczyni-zawsze-byla-pierwsza-fot-hulton-deutsch-collection-corbis-corbis-via-getty-images-7dfe11d.jpg
width: 1024
height: 758

Do Ziemi dotarło tajemnicze, bardzo jasne światło. Pochodzi z czarnej dziury – twierdzą astronomowie
type: item
date: 2022-12-02T10:54:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: promieniowanie
description: Emituje więcej światła niż tysiąc miliardów Słońc. Jest wynikiem kosmicznej katastrofy, do jakiej doszło w odległości 8,5 miliarda lat świetlnych. Tak potężny rozbłysk miał zostać wyemitowany przez czarną dziurę, której grawitacyjne siły pływowe rozerwały przemieszczającą się w pobliżu gwiazdę.
encoded: W tym artykule: Obserwacje tajemniczego rozbłysku Źródłem światła jest czarna dziura Strumień materii był skierowany w stronę Ziemi Strumień materii poruszał się niemal z prędkością światła Czarna dziura bardzo szybko rozerwała gwiazdę Na początku 2022 roku, gdy astronomowie śledzili dane ze Zwicky Transient Facility, przeglądu całego nieba w Obserwatorium Palomar w Kalifornii, wykryli niezwykły błysk. Ta część nieba była obserwowana również poprzedniej nocy, lecz wówczas nie zarejestrowano żadnych tak gwałtownych emisji. Z pierwszych wyliczeń wynikało, że błysk niesie ze sobą więcej światła niż emituje 1000 miliardów Słońc. Obserwacje tajemniczego rozbłysku Międzynarodowy zespół badaczy, w skład którego wchodzą specjaliści m.in. z NASA i z Kalifornijskiego Instytutu Technologicznego (Caltech), opublikował swoje odkrycie w biuletynie astronomicznym. Informacja zwróciła uwagę astronomów z całego świata, w tym naukowców z Massachusetts Institute of Technology (MIT). W ciągu następnych kilku dni wiele teleskopów skupiło się na sygnale, pozwalając zebrać więcej cennych danych. Obserwacje prowadzono na wielu długościach fal, w tym w zakresie rentgenowskim, ultrafioletowym, optycznym i radiowym. Wszystko po to, by zobaczyć, co mogło wytworzyć tak ogromną ilość fal elektromagnetycznych. Źródłem światła jest czarna dziura Po wielu miesiącach prac astronomowie z MIT wraz ze współpracownikami ustalili prawdopodobne źródło sygnału. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Nature Astronomy” naukowcy donoszą, że sygnał, nazwany AT 2022cmc, pochodzi prawdopodobnie z supermasywnej czarnej dziury. A dokładniej – z tzw. dżetu, który wylatuje z niej z prędkością bliską prędkości światła. View oEmbed on the source website Dżet to skoncentrowany strumień materii, wyrzucany z biegunów ciała niebieskiego takiego jak gwiazda, czarna dziura czy galaktyka. Uczeni uważają, że dżet związany z AT 2022cmc jest wynikiem uwolnienia ogromnej ilości energii po rozerwaniu gwiazdy przez czarną…

do-ziemi-dotarlo-tajemnicze-bardzo-jasne-swiatlo-pochodzi-z-czarnej-dziury-twierdza-astronomowie-fot-dheeraj-pasham-mit-matteo-lucchini-mit-and-margaret-trippe-7965736.jpg
width: 900
height: 451

Pod powierzchnią Marsa może czaić się starożytna bakteria, twierdzą naukowcy. Ile ma lat?
type: item
date: 2022-10-26T11:56:47.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: kosmos
subject: mars
subject: promieniowanie
description: Czy na Czerwonej Planecie może istnieć życie? Zdaniem badaczy, to zależy, o jakim miejscu mówimy. Powierzchnia Marsa jest wyjątkowo nieprzyjazna dla żywych organizmów. Jednak istnieje pewna ziemska bakteria, która – gdyby została zagrzebana głęboko w marsjańskim gruncie – mogłaby przetrwać nawet 280 mln lat.
encoded: W tym artykule: Co może żyć na Marsie? Ile promieniowania zniesie bakteria Conan? Czy życie może istnieć na Marsie? Nie zanieczyścić Ziemi. I Marsa! Warunki, jakie panują na Marsie, są nadzwyczaj surowe. Temperatura wynosi kilkadziesiąt stopni Celsjusza poniżej zera, jest ekstremalnie sucho, a grunt bombardują cząstki zabójczego promieniowania kosmicznego oraz wiatru słonecznego. Żywe organizmy, jakie znamy z Ziemi, nie miałyby szans tego przetrwać. Istnieje jednak pewien wyjątek. To bakteria Deinococcus radiodurans, do której przylgnęło określenie „Conan the Bacterium”. Bakteria Conan została odkryta przypadkiem w 1956 r. Natrafili na nią naukowcy, chcący sprawdzić, czy da się sterylizować konserwową żywność za pomocą promieniowania gamma. Metoda okazała się nie do końca skuteczna. Mimo użycia promieni gamma część zapuszkowanej żywności się zepsuła. Okazało się, że było to skutkiem działania właśnie bakterii Conana, która przetrwała duże dawki promieniowania. Co może żyć na Marsie? Deinococcus radiodurans okazała się główną bohaterką nowego eksperymentu, którzy przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Northwestern. Wytypowali oni sześć różnych bakterii i grzybów. Następnie sprawdzili, jak poradzą sobie w symulowanych warunkach marsjańskich. Najważniejsza była tutaj ekspozycja na promieniowanie kosmiczne i wiatr słoneczny. Te zjawiska na Czerwonej Planecie, niechronionej przez magnetosferę, są znacznie silniejsze niż na Ziemi. Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? Mars był niegdyś wodnym światem. Planetą, której skorupę przecinały koryta rzek, pokrywały morza. Widać to wciąż po ukształtowaniu terenu. Jak doszło do tego, że planeta niegdyś podo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atmosfera-marsa-jaki-ma-sklad-i-dlaczego-mars-niemal-calkowicie-ja-utracil-fot-getty-images-3170bc9.jpeg" width="938" height="528" alt="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utraci…

pod-powierzchnia-marsa-moze-czaic-sie-starozytna-bakteria-twierdza-naukowcy-ile-ma-lat-fot-michael-j-daly-usu-a5ea290.jpg
width: 2500
height: 1875

Zarejestrowano gigantyczny rozbłysk promieniowania gamma. Jest rekordowy!
type: item
date: 2022-10-12T12:03:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: promieniowanie
subject: supernowa
description: Trzy dni temu obserwatoria na całym świecie zarejestrowały nadzwyczaj silny rozbłysk gamma. Najprawdopodobniej jest to najjaśniejsze zjawisko tego typu, jakie dotychczas udało się wykryć.
encoded: W tym artykule: Jak silny może być rozbłysk gamma? Jak daleko od Ziemi znajdują się źródła GRB? Co było źródłem rozbłysku gamma? Satelity wojskowe Vela, należące do Stanów Zjednoczonych, były wysłane na orbitę w latach 60. XX wieku. Ich celem była obserwacja aktywności nuklearnej Związku Radzieckiego. A konkretnie – pilnowanie, czy ZSRR przestrzega podpisanego w 1963 r. Układu o zakazie prób broni nuklearnej w atmosferze, w przestrzeni kosmicznej i pod wodą. W 1967 r. Vela 4 i Vela 3 zarejestrowały nietypowy wzrost natężenia promieniowania gamma. Nie wyglądało, by był spowodowany wybuchem nuklearnym. Dane trafiły na biurka naukowców z Naukowego Laboratorium Los Alamos. Wkrótce na orbitę posłano kolejne satelity z lepszym sprzętem. Naukowcy nadal rejestrowali silne rozbłyski gamma. Zbierając dane o czasach ich obserwacji, ustalili, że ich źródło musi znajdować się nie tylko poza Ziemią, ale też poza Układem Słonecznym. Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy Supernową – jeden z najsilniejszych wybuchów we Wszechświecie – można przewidzieć. Jak to zrobić? Zdaniem astronomów z Japonii istnieją znaki zapowiadające eksplozję czerwonego nadolb... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wybuch-supernowej-to-kosmiczna-katastrofa-na-ogromna-skale-ale-mozna-ja-przewidziec-twierdza-naukowcy-fot-tobias-roetsch-future-publishing-via-getty-images-667b4d4.jpg" width="938" height="605" alt="Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy (fot. Tobias Roetsch/Future Publishing via Getty Images)" title="Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy (fot. Tobias Roetsch/Future Publishing via Getty Images)" /> W 1973 r. ukazała się pierwsza praca naukowa o czymś, co dzisiaj znamy jako rozbłyski promieniowania gamma (ang. gamma-ray burst, GRB). To o tyle istotna data, że …

zarejestrowano-gigantyczny-rozblysk-promieniowania-gamma-jest-rekordowy-fot-getty-images-7e62149.jpg
width: 1963
height: 1527

Atomowe żaby? W strefie zamkniętej wokół Czarnobyla pojawiły się smoliście czarne rzekotki
type: item
date: 2022-10-03T12:49:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: czarnobyl
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: promieniowanie
subject: przyroda
subject: żaby
subject: zwierzęta
description: Naukowcy odkryli, że po wybuchu reaktora w Czarnobylu w okolicy mogło dojść do błyskawicznej ewolucji pewnego gatunku płazów. Rzekotki wschodnie z jaskrawozielonych zrobiły się czarne. Skąd ta zmiana?
encoded: W tym artykule: Trzy lata badań w strefie zamkniętej wokół Czarnobyla Jak działa ewolucja w Czarnobylu? Wybuch w Czarnobylu a przyroda Czy organizmy mogą zaadaptować się do życia na terenie, na którym występuje podwyższony poziom promieniowania jonizującego? Badania prowadzone w Strefie Wykluczenia w Czarnobylu – jeszcze przed wybuchem wojny – sugerują, że tak. Dwóch naukowców wykazało, że istnieją gatunki, które przystosowały się do życia na obszarze skażonym. I to w zaskakujący sposób. – Nasza praca w Czarnobylu rozpoczęła się w 2016 r. – piszą hiszpańscy zoolodzy Pablo Buccaro i German Orizaola w artykule w portalu „The Conversation”. – W tamtym roku w pobliżu IV reaktora natknęliśmy się na kilka rzekotek wschodnich o nietypowo ciemnym ubarwieniu. Żaby te są zazwyczaj jaskrawozielone, choć zdarzają się wśród nich osobniki o ciemniejszej skórze. Są jednak w mniejszości. Czy zmiana ubarwienia grzbietu rzekotek mogła być w jakiś sposób związana z ekspozycją na promieniowanie? Trzy lata badań w strefie zamkniętej wokół Czarnobyla Przez następne trzy lata naukowcy szukali żab tego gatunku na północy Ukrainy. W sumie zbadali 200 samców znalezionych w dwunastu miejscach. Różniły się one stopniem skażenia radioaktywnego. Niektóre były, jak napisali badacze, „najbardziej skażonymi terenami na planecie”. Cztery miejsca znajdowały się zaś w ogóle poza strefą. Okazało się, że żaby ze strefy były znacznie ciemniejsze od tych, które żyły z daleka od elektrowni. Niektóre ze zwierząt były nawet smoliście czarne. – Kolor skóry żab nie ma jednak związku z poziomem promieniowania, na które płazy narażone są dzisiaj – tłumaczą badacze. – Ciemna barwa jest typowa dla żab żyjących na najbardziej zanieczyszczonych terenach lub w ich pobliżu zaraz po katastrofie. Jak działa ewolucja w Czarnobylu? – Nasze badania wskazują, że w odpowiedzi na promieniowanie żaby z Czarnobyla mogły przejść gwałtowną ewolucję – piszą naukowcy. Promowała ona te rzekotki, które miały nieco ciemniejszą skórę i…

atomowe-plazy-w-strefie-zamknietej-wokol-czarnobyla-pojawily-sie-smoliscie-czarne-zaby-fot-german-orizaola-pablo-burraco-cc-by-fce5cbc.jpg
width: 1280
height: 630

Pasy Van Allena. Jak je odkryto, czym są i jak wpływają na elektronikę na pokładzie statków kosmicznych?
type: item
date: 2022-05-23T07:01:16.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: kosmos
subject: promieniowanie
subject: satelita
subject: satelity
subject: Technologia
subject: ziemia
description: Naładowane cząstki krążące nad Ziemią potrafią uszkodzić satelity. Tworzą one tzw. pasy Van Allena. Poniżej przybliżamy to ciekawe zjawisko fizyczne.
encoded: W tym artykule: Pasy Van Allena – czym jest promieniowanie? Kto odkrył pasy Van Allena? Pasy Van Allena – czym są? Dodatkowe pasy Van Allena Pasy Van Allena – jak wpływają na statki kosmiczne? Pasy Van Allena to obszar intensywnego promieniowania jonizującego położony nad Ziemią. Zanim przejdziemy do opisu historii ich odkrycia, przypomnijmy sobie podstawowe informacje na temat radiacji. Pasy Van Allena – czym jest promieniowanie? W fizyce promieniowaniem, czyli radiacją nazywamy strumień cząstek lub fal wysyłanych (emitowanych) przez ciało. Z tej definicji wynika podstawowy podział promieniowania na: promieniowanie cząsteczkowe, czyli korpuskularne, składające się z cząstek takich jak elektrony, protony czy jądra atomowe helu, promieniowanie elektromagnetyczne, składające się z fal lub fotonów; jego przykładami są m.in. fale radiowe, światło widzialne, promieniowanie mikrofalowe, rentgenowskie i gamma. W przypadku pasów Van Allena kluczową rolę odgrywa promieniowanie korpuskularne. Ten typ radiacji można zaobserwować m.in. w przestrzeni kosmicznej. Kto odkrył pasy Van Allena? Pasy Van Allena zostały odkryte w 1958 roku przez amerykańskiego astronoma Jamesa Alfreda Van Allena. Już od czasów studenckich interesował się on promieniowaniem kosmicznym. Potem pracował na Uniwersytecie Iowa. Specjalizował się w badaniach magnetosfery Ziemi. Na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleciała pierwsza całkowicie prywatna misja. Kto bierze w niej udział? W kosmos poleciało czterech pasażerów, którzy wykupili dziesięciodniowy pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Czy doczekaliśmy się długo zapowiadanej komercjalizacji ISS? I co na to ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/na-miedzynarodowa-stacje-kosmiczna-poleciala-pierwsza-calkowicie-prywatna-misja-kto-bierze-w-niej-udzial-fot-axiom-space-d4f258a.jpeg" width="938" height="521" alt="Na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleciała pierwsza całkowicie prywatna misja. Kto bierze w niej ud…

pasy-van-allena-jak-je-odkryto-czym-sa-i-jak-wplywaja-na-elektronike-na-pokladzie-statkow-kosmicznych-fot-hum-images-universal-images-group-via-getty-images-2bbfd3c.jpeg
width: 1024
height: 576

Powstało najlepsze zdjęcie tajemniczych obiektów w kosmosie. Czym są ORC, czyli dziwne kręgi radiowe?
type: item
date: 2022-03-22T11:49:39.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: promieniowanie
description: Używając danych zebranych przez radioteleskop MeerKAT naukowcy otrzymali najbardziej szczegółową fotografię tzw. dziwnych kręgów radiowych. To krok w stronę wyjaśnienia, czym są te zagadkowe obiekty.
encoded: W tym artykule: Dziwne kręgi radiowe – co o nich wiemy? Dziwne kręgi radiowe – jak powstało najdokładniejsze zdjęcie ORC? Czym są dziwne kręgi radiowe? Jak dziwne kręgi radiowe będą badane w przyszłości? Na razie na pewno wiemy o istnieniu pięciu takich kręgów. Wiemy też, że trzy mają w swoim środku galaktyki. Czym jednak są dziwne kręgi radiowe (ang. odd radio circle, ORC)? To pytanie, które naukowcy zadają sobie od trzech lat. Po raz pierwszy o istnieniu ORC usłyszeli w 2019 r. – Moi koledzy i ja odkryliśmy wówczas upiorne, rozświetlone kręgi błyszczące na niebie – wspomina prof. Ray Norris z Uniwersytetu Zachodniego Syndey w artykule na łamach „The Conversation”. – Nie przypominały niczego, co już znaliśmy, i nie mieliśmy pojęcia, czym są – dodaje. Dziwne kręgi radiowe – co o nich wiemy? Od tego czasu naukowcom udało się zebrać zaledwie kilka informacji o ORC. – Ustaliliśmy, że są to pierścienie słabego promieniowania radiowego, najczęściej otaczające galaktykę z aktywną czarną dziurą w centrum – mówi prof. Norris. – Nie wiemy jednak, dlaczego są tak rzadkie. Odebrano tajemniczy sygnał radiowy z Proxima Centauri Donoszący o wydarzeniu serwis Scientific American przekonuje o znaczeniu tego odkrycia właśnie ze względu na częstotliwość. Zdaniem SA, na częstotliwości 982.002 MHz zazwyczaj nie wyłapuj... Na razie ORC udało się zaobserwować wyłącznie za pomocą radioteleskopów. Kiedy astronomowie kierowali w ich stronę teleskopy rejestrujące światło widzialne, podczerwone albo promieniowanie rentgenowskie, nie otrzymywali żadnych danych. Było to tym dziwniejsze, że radiowe pierścienie są gigantyczne. Mają aż milion lat świetlnych średnicy. Są więc ok. dziesięć razy większe niż Droga Mleczna. Dziwne kręgi radiowe – jak powstało najdokładniejsze zdjęcie ORC? By sfotografować dziwne kręgi radiowe najdokładniej, jak się da, naukowcy wykorzystali radioteleskop MeerKAT znajdujący się w Republice Południowej Afryki. Dane, które zgromadził, nałożyli na zwykłą fotografię fragmen…

powstalo-najlepsze-zdjecie-tajemniczych-obiektow-w-kosmosie-czym-sa-orc-czyli-dziwne-kregi-radiowe-fot-j-english-u-manitoba-emu-meerkat-des-ctio-f1c8a16.jpeg
width: 2377
height: 1187

Jak bije serce czarnej dziury? Licząca dekady kosmiczna zagadka została rozwiązana
type: item
date: 2022-03-08T11:53:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: promieniowanie
description: Co się dzieje w najbliższym sąsiedztwie czarnych dziur? Naukowcy ciągle nie potrafią wyczerpująco odpowiedzieć na to pytanie. Jednak właśnie znaleźli kolejny klocek układanki. Po kilkunastu latach obserwacji odkryli, że przemiany materii wokół tych niezwykłych obiektów zachodzą sekwencyjnie.
encoded: W tym artykule: Jak czarna dziura pochłania materię? Czym jest korona czarnej dziury? Jak bije serce czarnej dziury? Tajemnice czarnej dziury Czarne dziury to chyba najbardziej fascynujące obiekty, jakie istnieją we Wszechświecie. Powstają, gdy gwiazda wypala się i zapada pod ciężarem siły własnej grawitacji. W rezultacie rodzi się czarna dziura. To obiekt o tak wielkiej sile ciążenia, że nie mogą się z niego wydostać ani materia, ani światło. Ta druga cecha czarnych dziur sprawia, że ich obserwacje są znacząco utrudnione. Naukowcom w badaniu czarnych dziur pomagają detektory fal grawitacyjnych, takie jak LIGO czy VIRGO. A także obserwacje pośrednie – promieniowania w różnych zakresach widma, którego emisja związana jest ze zjawiskami zachodzącymi wokół czarnych dziur. Jak czarna dziura pochłania materię? Modele teoretyczne próbują jak najdokładniej opisać, co dzieje się zwłaszcza w okolicy tzw. horyzontu zdarzeń. To granica czarnej dziury, spoza której nic już nie może się wydostać. Słynna teoria Hawkinga o czarnych dziurach potwierdzona Jedno z najsłynniejszych twierdzeń Stephena Hawkinga zostało właśnie udowodnione na podstawie falowania czasoprzestrzeni spowodowanego połączeniem się dwóch odległych czarnych dziur. Wiadomo, że jeśli w pobliżu czarnej dziury znajduje się gwiazda, ta pierwsza pochłania jej materię, która opada na czarną dziurę, tworząc tzw. dysk akrecyjny. Między wewnętrzną częścią dysku akrecyjnego a horyzontem zdarzeń znajduje się korona czarnej dziury. To obłoki rozgrzanej plazmy podobne do tych, które widzimy wokół Słońca. Czarne dziury od czasu do czasu emitują też tzw. dżety – dwa strumienie rozgrzanej materii, wyrzucane przez grawitację w przeciwnych kierunkach. Czy korona ma jakiś związek z dżetami? A może są tym samym? Odpowiedzi na to pytanie udzielił właśnie zespół astronomów w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Nature Astronomy”. Rozwiązanie zagadki wymagało prowadzenia obserwacji trwających szesnaście lat. Czym jest korona …

jak-bije-serce-czarnej-dziury-liczaca-dekady-kosmiczna-zagadka-zostala-rozwiazana-fot-mendez-et-al-946458a.jpeg
width: 1280
height: 720

Czym jest anomalia uszkadzająca statki kosmiczne nad południowym Atlantykiem?
type: item
date: 2021-09-27T19:36:15.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: promieniowanie
description: Anomalia południowoatlantycka (ang. South Atlantic Anomaly: SAA) to zjawisko, na skutek którego przelatujące nad regionem południowego Atlantyku satelity i statki kosmiczne są wystawione na zwiększony poziom działania naładowanych cząstek, co może prowadzić do ich uszkodzeń.
encoded: W tym artykule: Pasy Van Allena „Hitomi" jedną z ofiar SAA Skylab, ISS, Dragon... SAA jest obszarem, w którym wewnętrzny pas Van Allena znajduje się najbliżej Ziemi, a dokładnie tylko 190 km od jej powierzchni. Na tej wysokości, statki kosmiczne na niskiej orbicie okołoziemskiej (ang. Low–Earth Orbit: LEO) mogą okresowo przelatywać przez strefę SAA. narażając je (a w przypadku misji załogowych, ich pasażerów) na duże ilości uwięzionych wysokoenergetycznych cząstek - czyli potencjalnie szkodliwych dawek promieniowania. Pasy Van Allena Czym są pasy Van Allena? To obszar intensywnego promieniowania jonizującego, który został odkryty w 1958 przez amerykańskiego astronoma James Van Allena. W przestrzeni wokół Ziemi występują dwa obszary takiego zwiększonego promieniowania: wewnętrzny i zewnętrzny. Większość cząsteczek pochodzących z tzw. „wiatru słonecznego” (strumienia wysoce naładowanych cząstek emitowanych w przestrzeń kosmiczną przez Słońce) i promieniowania kosmicznego jest odpychana od Ziemi przez jej pole magnetyczne. Jednak niektóre z takich cząstek nie są „odbijane” przez ziemskie pole magnetyczne. Zostają zamiast tego „złapane” w obszarach nazywanych Pasami Promieniowania Van Allena. Na skutek, tego, że ziemska oś magnetyczna (względem której symetrycznie ułożone są pasy Van Allena) nie pokrywa się dokładnie z osią obrotu Ziemi, odległość owych pasów od powierzchni Ziemi jest różna na całym globie. W miejscu, gdzie ta odległość jest najmniejsza znajduje się południowy Atlantyk, dlatego właśnie nad tym miejscem dochodzi do największej ilości awarii statków kosmicznych. „Hitomi" jedną z ofiar SAA Przez lata, obszar SAA był przyczyną kilku awarii statków kosmicznych. Brany jest również pod uwagę przy planowaniu wszystkich misji załogowych, a także spacerów kosmicznych astronautów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Jednym z dość świeżych przypadków, gdy doszło do utraty całego satelity, jest zdarzenie z marca 2016 roku. Japoński X-ray Astronomy Satellite, z…

saa-f353a60.png
width: 700
height: 430

W całej Europie wykryto nieoczekiwany skok promieniowania
type: item
date: 2020-06-29T09:16:02.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: europa
subject: promieniowanie
subject: rosja
subject: Technologia
description: Niezrozumiały wzrost promieniowania w północnej części naszego kontynentu został zarejestrowany przez ośrodki naukowe szeregu europejskich państw. Sprawca skażenia pozostaje nieznany.
encoded: Anomalia, jaką był ten nagły skok obecności radioaktywnych izotopów w atmosferze, nie wyszła poza poziom uważany za niegroźny dla życia ludzkiego. Promieniowanie było jednak wystarczająco silne, by zarejestrować je mogły detektory w stacjach monitorujących stan powietrza nad Europą. - Zaobserwowaliśmy niskie poziomy radioaktywnego cezu 134, cezu 137, kobaltu 60 i rutenu 103. Nie stanowią one zagrożenia dla życia ludzkiego – szwedzka służba bezpieczeństwa radiologicznego Strålsäkerhetsmynd podała na Twitterze 23 czerwca. View oEmbed on the source website Podobne komunikaty podały też odpowiednie służby w Norwegii i Finlandii. Kilka dni później mapkę wskazującą na zasięg radioaktywnego skażenia opublikował sekretarz generalny CTBTO (Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty Organization) działającej w Wiedniu organizacji zajmującej się kontrolą przestrzegania traktatów o nierozprzestrzenianiu broni nuklearnej. Zerbo zasugerował, że izotopy te pochodzą raczej z cywilnego, niż militarnego źródła. Zwrócił uwagę, że choć CTBTO najpewniej wie z którego kraju pochodzi skażenie, mandat organizacji nie pozwala jej dokonać dokładnych pomiarów w tym państwie i wskazać bezpośredniego sprawcę. Według holenderskiego instytutu zdrowia publicznego (RIVM) źródłem anomalii jest elektrownia atomowa, najpewniej gdzieś na zachodzie Rosji. RIVM nie był w stanie pokazać bezpośrednich związków skażenia z tym krajem. – Twierdzimy jedynie, że cząsteczki przeniosły się z powietrzem z kierunku zachodniej Rosji w kierunku Skandynawii. Nie możemy jednak wskazać kraju odpowiedzialnego – organizacja podała w komunikacie do prasy. Rosja poczuła się wyzwana do tablicy. Rosenergoatom, odpowiedzialna za elektrownie część głównej agencji Rosatom, wydała komunikat do prasy przekonując, że obsługiwane przez spółkę dwie elektrownie atomowe w tej części Rosji, Leningradzka i Kolska (odpowiednio w Sankt Petersburgu i Murmańsku) działają bez zarzutu, a poziom promieniowania jest w normie. W sytuacji jaką mamy obe…

ktos-w-czerwcu-napromieniowal-polnoc-europy-winny-sie-nie-zglosil-fot-twitter-lassina-zerbo-3b112aa.jpeg
width: 1227
height: 824

Koniec świata: wybuch w Czarnobylu
type: item
date: 2018-05-04T08:00:00.000Z
creator: Andrzej Łomanowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: czarnobyl
subject: dniepr
subject: elektrownia
subject: katastrofy
subject: kijów
subject: podróże
subject: promieniowanie
subject: reportaże
subject: ruiny
subject: ukraina
subject: wybuch
subject: wyprawy
description: 26 kwietnia 1986 miała miejsce największa katastrofa w dziejach elektrowni jądrowych. To wydarzenie do dziś rozpala wyobraźnię.
encoded: Czarnobylska Strefa to według miesięcznika Forbes „najbardziej egzotyczne miejsce turystyczne na Ziemi”. Bardziej egzotyczne niż Antarktyda, Wyspy Galapagos czy nawet stolica Korei Północnej Pjongjang. Ale egzotyka ma swoją cenę, nawet tuż obok ukraińskiej stolicy. W prostej linii to tylko 60 km od rozświetlonego i rozbawionego, trzymilionowego Kijowa. W praktyce półtorej godziny jazdy powiatowymi drogami. Strefa to jedno z najbardziej tajemniczych i niebezpiecznych miejsc na ziemi. Tajemniczych, gdyż nikt tak naprawdę nie wie, czym grozi. Tego niebezpieczeństwa nie widać, nie można złapać ani odepchnąć. Czarnobylska Strefa to ponad 2 tys. km2, z których ponad połowę przed katastrofą porastały gęste lasy ukraińskiego Polesia. Mniejszą część stanowiły pola uprawne, jeszcze teraz dające się odróżnić w krajobrazie. Całość położona w jednym z najbardziej malowniczych rejonów naszej części Europy: na wschodnim końcu poleskich bagien, u ujścia Prypeci do Dniepru. Kilkadziesiąt kilometrów dalej na południe, w dół Dniepru, wpada do niego jeszcze jedna rzeka, Desna. A pomiędzy ujściami Prypeci i Desny znajduje się ogromny sztuczny zbiornik wodny, powstały w połowie lat 60. przez przegrodzenie Dniepru zaporą Kijowskiej Elektrowni Wodnej. Gigantyczny obszar rekreacyjny. Z jednym nieprzyjemnym zastrzeżeniem. Zapora zagradzała i zagradza drogę radioaktywnym zanieczyszczeniom, które dostały się do Prypeci w okolicy Czarnobyla i spływają rzeką w dół, do Dniepru. Co prawda na zaporze nie odnotowano zwiększonego promieniowania, ale na przykład i łowienie, i spożywanie ryb ze Zbiornika jest w Kijowie surowo zabronione. Droga do samej Strefy prowadzi na północ od Kijowa, przez „obołońską dzielnicę” miasta. Widoki nie są zbyt zachęcające, to przemysłowa dzielnica. Ale tutaj znajduje się znany i w Polsce browar Obołoń zbudowany pod koniec lat 70. Przed olimpiadą 1980 r. władze ZSRR doszły do wniosku, że „ojczyzna proletariatu” potrzebuje piwa europejskiej jakości. Ponoć zaproszono czesk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/901e56a9611c76c49098fa945eeb94fdedc9c1f5-705764c.jpeg
width: 1950
height: 1905