Prezydenci Polski na przestrzeni lat: Od Narutowicza po Karola Nawrockiego
Prezydent Polski jest głową państwa i zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, odpowiedzialnym za ochronę konstytucji i stabilność władzy. Reprezentuje kraj zarówno wewnętrznie, jak i na arenie międzynarodowej. Poniżej przedstawiamy listę prezydentów – od Gabriela Narutowicza aż po nowo zaprzysiężonego Karola Nawrockiego.
Spis treści: Rola prezydenta w Polsce Lista prezydentów Polski Kolejny prezydent Polski Urząd prezydenta został wprowadzony w Polsce przez Konstytucję marcową z 1921 roku. Zastąpił on istniejącą od 1918 roku funkcję Naczelnika Państwa. Pierwszym prezydentem II RP był Gabriel Narutowicz, który objął urząd 14 grudnia 1922 roku. Pełnił urząd przez zaledwie pięć dni. Rola prezydenta w Polsce Początkowo urząd prezydenta miał charakter parlamentarno-gabinetowy. Zmieniło się to w 1935 roku, po uchwaleniu Konstytucji kwietniowej. Wówczas zyskał charakter autorytarny. Dokument ten pozwolił zachować ciągłość władzy w czasie II wojny światowej. Po internowaniu rządu polskiego w Rumunii w 1939 roku, prezydent Ignacy Mościcki wyznaczył Władysława Raczkiewicza jako swojego następcę, umożliwiając funkcjonowanie władz na uchodźstwie we Francji i Wielkiej Brytanii. Po II wojnie światowej, w okresie rządów komunistycznych, urząd prezydenta istniał do 1952 roku, kiedy to jego kompetencje przejęła Rada Państwa. Urząd prezydenta przywrócono w 1989 roku w wyniku porozumień Okrągłego Stołu. Wojciech Jaruzelski został wówczas jedynym prezydentem PRL, a po zmianach konstytucyjnych w grudniu 1989 roku pierwszym prezydentem III RP. Od 1990 roku prezydenta wybiera się w wyborach powszechnych. Lech Wałęsa, wybrany w pierwszych takich wyborach, objął urząd 22 grudnia 1990 roku, a insygnia prezydenckie przekazał mu ostatni prezydent na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski. Obecnym prezydentem RP, od 6 sierpnia 2015 roku, jest Andrzej Duda. Lista prezydentów Polski Oto poczet prezydentów Polski. Nie uwzględniamy w nim rządu RP na uchodźstwie ani okresu PRL w latach 1952–1989. Gabriel Narutowicz (1922) Pierwszy prezydent odrodzonej Polski pełnił funkcję zaledwie przez pięć dni, od 11 do 16 grudnia 1922 roku, kiedy to zginął w zamachu. Narutowicz był wybitnym inżynierem i politykiem, znanym z działalności na rzecz budowy infrastruktury hydrotechnicznej w Europie. Był człowiekiem o szerokich horyzontach, ceniącym naukę i kulturę. Jego wybór na prezydenta wywołał kontrowersje, szczególnie w środowiskach narodowych, co przyczyniło się do napiętej atmosfery politycznej i tragicznego zakończenia jego życia. Małżonka: w 1901 r. ożenił się z Ewą Krzyżanowską. Mieli dwoje dzieci: Annę i Stanisława, urzędnika MSZ. Polityka wewnętrzna: skupiał się na integracji wielokulturowego społeczeństwa Polski. Polityka międzynarodowa: promował neutralność Polski na arenie międzynarodowej. Stanisław Wojciechowski (1922–1926) Wybrany po tragicznej śmierci Narutowicza, Wojciechowski pełnił funkcję prezydenta do czasu zamachu majowego w 1926 roku. Był jednym z czołowych działaczy ruchu spółdzielczego, zaangażowanym w budowę demokratycznego społeczeństwa. Jego prezydentura przypadła na trudny okres odbudowy kraju po wojnie i kryzysów politycznych. Małżonka: Maria Wojciechowska, aktywna działaczka społeczna, znana z pracy na rzecz kobiet i dzieci. Polityka wewnętrzna: dążył do stabilizacji politycznej i gospodarczej w trudnych latach po wojnie. Polityka międzynarodowa: podtrzymywał sojusze z Francją i Rumunią. Ignacy Mościcki (1926–1939) Profesor chemii, wynalazca i prezydent przez rekordowe 13 lat. Mościcki był symbolem stabilizacji w okresie sanacji, choć jego rola była ograniczona przez wpływy Piłsudskiego. Był autorem wielu wynalazków z zakresu chemii technicznej i inżynierii, co przyniosło mu uznanie w środowisku naukowym. Jego prezydentura charakteryzowała się również inwestycjami w przemysł i rozwój infrastruktury. Małżonka: Michalina Mościcka, później Maria Mościcka. Obie żony były ważnymi postaciami życia towarzyskiego w II RP, aktywnie uczestnicząc w działalności charytatywnej. Polityka wewnętrzna: reprezentował sanację, wspierając rozwój infrastruktury i przemysłu. Polityka międzynarodowa: wzmocnił relacje z Francją i Wielką Brytanią, próbując równoważyć wpływy ZSRR i Niemiec. Bolesław Bierut (1947–1952) Po wojnie Bierut pełnił funkcję prezydenta w ramach systemu komunistycznego. Był zwolennikiem ZSRR i jednym z architektów PRL. Bierut odgrywał kluczową rolę w umacnianiu władzy komunistycznej w Polsce, w tym wprowadzeniu represyjnych reform i kolektywizacji rolnictwa. Jego rządy były naznaczone brutalnymi represjami wobec opozycji. Małżonka: Janina Górska-Bierutowa, postać mniej znana publicznie, która nie odgrywała znaczącej roli publicznej. Polityka wewnętrzna: wprowadził reformę rolną i nacjonalizację przemysłu. Polityka międzynarodowa: ściśle podporządkowywał Polskę polityce ZSRR. Wojciech Jaruzelski (1989–1990) Ostatni przywódca PRL i pierwszy prezydent III RP, który ustąpił miejsca wybranemu w demokratycznych wyborach Lechowi Wałęsie. Jaruzelski był generałem i jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii Polski, znanym z wprowadzenia stanu wojennego. Jego prezydentura była symbolicznym mostem między PRL a III RP. Małżonka: Barbara Jaruzelska, znana z taktu i unikania polityki, skupiła się na życiu rodzinnym. Polityka wewnętrzna: przyczynił się do transformacji ustrojowej poprzez rozmowy przy Okrągłym Stole. Polityka międzynarodowa: zainicjował otwarcie Polski na Zachód. Lech Wałęsa (1990–1995) Legendarny lider Solidarności, międzynarodowy symbol walki o demokrację. Prezydentura Wałęsy była burzliwa, pełna konfliktów politycznych i reform. Był laureatem Pokojowej Nagrody Nobla za działalność na rzecz wolności i demokracji. Jego kadencja obejmowała trudne reformy gospodarcze i polityczne, które budowały podstawy nowoczesnej Polski. Małżonka: Danuta Wałęsa, autorka wspomnień „Marzenia i tajemnice”, była wsparciem dla męża w trudnych czasach. Polityka wewnętrzna: reforma gospodarcza i transformacja ustrojowa. Polityka międzynarodowa: wprowadzenie Polski na ścieżkę do NATO i UE. Aleksander Kwaśniewski (1995–2005) Prezydent przez dwie kadencje, cieszący się dużą popularnością. Kwaśniewski odegrał kluczową rolę w integracji Polski z Unią Europejską. Był zwolennikiem polityki centrowej, potrafiącym łączyć różne środowiska polityczne. Jego kadencja to okres stabilizacji i dynamicznego rozwoju gospodarczego. Małżonka: Jolanta Kwaśniewska, zaangażowana w działalność charytatywną, stała się ikoną elegancji i empatii. Polityka wewnętrzna: modernizacja kraju i konsolidacja demokracji. Polityka międzynarodowa: wprowadził Polskę do NATO i UE. Lech Kaczyński (2005–2010) Znany z silnego przywiązania do tradycji i patriotyzmu. Zginął tragicznie w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem. Jego prezydentura była skupiona na ochronie polskiego dziedzictwa narodowego i umacnianiu pozycji Polski w Europie Środkowo-Wschodniej. Małżonka: Maria Kaczyńska, angażująca się w obronę praw kobiet i inicjatywy społeczne. Polityka wewnętrzna: walka z korupcją, wzmacnianie roli państwa. Polityka międzynarodowa: bliskie relacje z krajami bałtyckimi i Gruzją. Bronisław Komorowski (2010–2015) Objął urząd po śmierci Lecha Kaczyńskiego. Skupiał się na dialogu politycznym i stabilizacji. Komorowski był zwolennikiem polityki proeuropejskiej oraz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Małżonka: Anna Komorowska, ceniona za swój ciepły i naturalny styl, wspierała inicjatywy edukacyjne. Polityka wewnętrzna: kontynuacja polityki proeuropejskiej i wzmocnienie instytucji demokratycznych. Polityka międzynarodowa: wzmacnianie pozycji Polski w UE i NATO. Andrzej Duda (2015–2025) Prezydent wybrany na dwie kadencje, często kojarzony z partią Prawo i Sprawiedliwość. Duda odegrał kluczową rolę w realizacji programów socjalnych oraz w umacnianiu pozycji Polski na arenie międzynarodowej. Małżonka: Agata Kornhauser-Duda, nauczycielka i poliglotka. Polityka wewnętrzna: wsparcie dla programów socjalnych i wzmacnianie tradycyjnych wartości. Polityka międzynarodowa: dążenie do wzmocnienia sojuszu z USA oraz zwiększenie obecności wojsk NATO w Polsce. Karol Nawrocki (2025–obecnie) Historyk, działacz publiczny i nowy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, zaprzysiężony 6 sierpnia 2025 roku. 1 czerwca, w drugiej turze wyborów prezydenckich, zdobył 50,89 proc. głosów, pokonując kandydata KO Rafała Trzaskowskiego, który uzyskał 49,11 proc. poparcia. W wyborach startował z poparciem Prawa i Sprawiedliwości. Małżonka: Marta Nawrocka, urzędniczka Krajowej Administracji Skarbowej. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa.
Spis treści: Dzieciństwo na pograniczu wojny Od sieroty do prawnika i plantatora Bohater wojenny i „człowiek ludu” Prezydentura pełna konfliktów Największe kontrowersje – Indian Removal Act Inspiracja dla Donalda Trumpa Śmierć i spuścizna Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje, zaledwie kilka dekad po powstaniu USA, budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa. Choć prezydentury Andrew Jacksona i Donalda Trumpa dzieli ponad 180 lat, wielu historyków i komentatorów politycznych dostrzega między tymi politykami uderzające podobieństwa. Obaj prezentowali się jako outsiderzy walczący z elitami, odwoływali się do „zwykłych ludzi” i prowadzili politykę opartą na silnym przywództwie. Jackson był jednym z pierwszych amerykańskich prezydentów, którzy wykorzystali swoją popularność wśród obywateli do przekształcenia układu sił w polityce. Był też głęboko przekonany o potrzebie silnej egzekutywy – przekonanie to znajdowało odzwierciedlenie w jego konfliktach z Kongresem i Sądem Najwyższym. Dzieciństwo na pograniczu wojny Andrew Jackson przyszedł na świat 15 marca 1767 roku w rejonie Waxhaws, na pograniczu Karoliny Północnej i Południowej. Jego rodzice byli szkocko-irlandzkimi imigrantami, którzy osiedlili się w Ameryce w 1765 roku. Ojciec zmarł na krótko przed narodzinami syna, pozostawiając rodzinę w trudnej sytuacji materialnej. Młody Andrew dorastał w atmosferze napięć związanych z wojną o niepodległość. W wieku 13 lat dołączył do lokalnej straży miejskiej jako kurier. W 1781 roku został pojmany przez Brytyjczyków, a podczas niewoli odmówił wyczyszczenia butów oficerowi, za co został uderzony szablą – blizny pozostały mu na całe życie. Te traumatyczne doświadczenia ukształtowały jego niechęć do Brytyjczyków i silne poczucie niezależności. Od sieroty do prawnika i plantatora Po wojnie o niepodległość USA Jackson podjął studia prawnicze w Salisbury w Karolinie Północnej. W 1787 roku został przyjęty do palestry i rozpoczął praktykę prawniczą w rejonie, który później stał się stanem Tennessee. Jego kariera szybko nabrała tempa – został prokuratorem, a następnie sędzią Sądu Najwyższego Tennessee. W 1791 roku poślubił Rachel Donelson, jednak ich małżeństwo początkowo było nielegalne, gdyż Rachel rozwód z pierwszym mężem nie został jeszcze sfinalizowany. Po oficjalnym zakończeniu poprzedniego związku, para ponownie wzięła ślub w 1794 roku. Jackson był właścicielem plantacji Hermitage, na której pracowali niewolnicy – co dziś budzi kontrowersje w ocenie jego dziedzictwa. Bohater wojenny i „człowiek ludu” Jackson zyskał ogólnonarodową popularność dzięki swoim sukcesom militarnym. Podczas wojny z Wielką Brytanią w 1812 roku dowodził amerykańskimi siłami w bitwie o Nowy Orlean w 1815 roku, gdzie odniósł zdecydowane zwycięstwo nad liczniejszymi siłami brytyjskimi. To zwycięstwo uczyniło go bohaterem narodowym i otworzyło drogę do kariery politycznej. Jackson był również zaangażowany w walki z plemionami indiańskimi, m.in. w wojnie z Creekami oraz w pierwszej wojnie seminolskiej, co przyczyniło się do ekspansji terytorialnej USA. Prezydentura pełna konfliktów Andrew Jackson objął urząd prezydenta w 1829 roku i sprawował go przez dwie kadencje do 1837 roku. Był pierwszym prezydentem wywodzącym się z ówczesnych zachodnich stanów, co symbolizowało rosnące znaczenie tych regionów. Jego prezydentura była naznaczona walką z elitami i dążeniem do wzmocnienia władzy wykonawczej. Jackson zlikwidował Bank Stanów Zjednoczonych, który uważał za narzędzie elit finansowych, co doprowadziło do kryzysu finansowego w 1837 roku. Wprowadził system „łupów politycznych”, polegający na obsadzaniu stanowisk swoimi zwolennikami, co miało na celu zwiększenie lojalności wobec prezydenta. Największe kontrowersje – Indian Removal Act Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów prezydentury Jacksona było podpisanie w 1830 roku ustawy o przesiedleniu Indian (Indian Removal Act). Na jej mocy rdzenne plemiona amerykańskie zostały przymusowo przesiedlone na zachód od Missisipi, co doprowadziło do „Szlaku Łez” – tragicznego marszu, w którym tysiące ludzi zginęło z głodu, chorób i wycieńczenia. Mimo że Sąd Najwyższy USA uznał te działania za nielegalne, Jackson zignorował orzeczenie, co podważyło autorytet sądownictwa i wzmocniło władzę wykonawczą. Inspiracja dla Donalda Trumpa Donald Trump wielokrotnie wskazywał na Andrew Jacksona jako swojego prezydenckiego bohatera. W 2017 roku odwiedził jego posiadłość Hermitage, a jego portret zawisł w Gabinecie Owalnym. Trump chwalił Jacksona za odwagę, walkę z elitami i obronę interesów „prostych Amerykanów”. Obaj prezydenci prezentowali się jako outsiderzy walczący z elitami. Odwoływali się do „zwykłych ludzi” i prowadzili politykę opartą na silnym przywództwie. Podobnie jak Trump, Jackson był postrzegany jako prezydent dzielący kraj i podważający autorytet instytucji. Jednak to właśnie jego silne przywództwo uczyniło z niego jedną z najbardziej wpływowych postaci amerykańskiej historii. Śmierć i spuścizna Andrew Jackson zmarł 8 czerwca 1845 roku w swoim domu Hermitage. Pozostawił po sobie dziedzictwo pełne sprzeczności: był obrońcą demokracji i jednocześnie jej burzycielem. Uwielbiany przez jednych jako „człowiek ludu”, potępiany przez innych jako tyran i rasista. Jego polityka przesiedleń Indian oraz wzmocnienie władzy wykonawczej budzą kontrowersje do dziś. Niemniej jednak, jego wpływ na kształtowanie amerykańskiej demokracji i polityki jest niezaprzeczalny. Źródła: National Geographic Polska, Library of Congress – Andrew Jackson Papers, History.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Lyndon Johnson był 36. prezydentem USA. Jego reformy zmieniły kraj na lepsze
Lyndon Johnson był twardy, skuteczny, pozbawiony skrupułów. Tak zapamiętali 36. Prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki współpracownicy i wrogowie. Przy tym wszystkim dodawali, że był ostatnim z wielkich amerykańskich reformatorów.
Spis treści: Lyndon Johnson – młodość Kariera polityczna prezydent USA Ostatnie lata życia Lyndon Baines Johnson pochodził z Teksasu. I taki też, typowo teksański styl bycia reprezentował. Urodził się 27 sierpnia 1908 roku w Stonewall. Był synem farmera Sama Johnsona i jego żony Rebeki. W politycznym duchu wychowywał się od dziecka. Jego dziadek brał udział w wojnie secesyjnej (1861–1865) po stronie Konfederatów. To wojna domowa w USA, w której udział brały dwie strony: tzw. Unia lub Północ oraz Skonfederowane Stany Ameryki (tzw. Konfederacja lub Południe). Z kolei ojciec Lyndona, a także dziadek ze strony matki zasiadali w ławach legislatur stanowych. Przyszły prezydent (określany często jako LBJ) miał czworo rodzeństwa. Rodzina była raczej uboga, w związku z czym Lyndon już jako dziecko musiał pracować – na plantacjach bawełny, a także w drukarni. Lyndon Johnson – młodość W roku 1913 rodzina Johnsonów przeniosła się do Johnson City. Tam LBJ skończył szkołę podstawową i średnią. Następnie wyjechał do Kalifornii. Tam również musiał pracować – na farmach i w karczmach. Gdy w 1927 roku wrócił do rodzinnego Teksasu, złożył podanie o przejęcie do Southwest Texas State College. Z sukcesem. Po trzech latach nauki otrzymał od uczelni tytuł bachelor of science (magistra nauk). Jako pracownik naukowy rozpoczął pracę w szkole retoryki w Houston. Tam też zaangażował się w działalność Partii Demokratycznej. Już jako 24-latek został tam asystentem kongresmena Richarda Kleberga. I to dzięki niemu wyjechał niebawem do stolicy Stanów Zjednoczonych – Waszyngtonu. Kariera polityczna Nowa działalność wymagała od Lyndona B. Johnsona poszerzenia wiedzy. W wieku 27 lat rozpoczął on studia prawnicze na uniwersytecie Georgetown. Z czasem został dyrektorem National Youth Administration – organizacji młodzieżowej działającej na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. W drugiej połowie lat 30. XX w. bardzo aktywnie wspierał politykę 32. Prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta. Popierał też jego progresywny program reform ekonomicznych i społecznych Nowy Ład (New Deal). Swoją szansę LBJ otrzymał w 1937 roku, po śmierci kongresmana Jamesa Paula Buchanana. Johnson wystartował i wygrał wybory uzupełniające do Kongresu (izby niższej amerykańskiego parlamentu). A po objęciu mandatu deputowanego został członkiem Komisji ds. Marynarki Wojennej. W czasie II wojny światowej, po japońskim ataku na amerykańską bazę w Pearl Harbor JBL wziął urlop od pracy parlamentarnej i wstąpił do oddziałów Marynarki Wojennej. Po zakończeniu wojny był zaś członkiem Komisji Powojennej Polityki Militarnej oraz Połączonej Komisji ds. Energii Atomowej Kongresu. W 1953 roku LBJ został najmłodszym przewodniczącym Partii Demokratycznej w Senacie. Jednak świetnie zapowiadającą się karierę przyhamowała nieco wielka popularność jego konkurenta – młodego i przebojowego Johna Fitzgeralda Kennedy’ego. Mimo to Johnson nie miał żalu do partyjnego kolegi. W roku 1960 po wygranych wyborach prezydent John F. Kennedy zaproponował Johnsonowi wiceprezydenturę. Wspólnie stworzyli bardzo skuteczny duet polityczny. Lyndon Baines Johnson urząd pełnił do roku 1963, kiedy to po zamachu na Kennedy’ego automatycznie – zgodnie z amerykańską konstytucją – objął urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. Pełnił tę rolę do 1969 roku. Najpierw dokończył przerwaną kadencję swojego poprzednika, a następnie wygrał kolejne wybory. 36. prezydent USA Zaraz po wygraniu wyborów w 1964 roku Lyndon Johnson utworzył nowe ministerstwo – Departament Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Jego szefem został pierwszy w historii USA Afroamerykanin na tak wysokim stanowisku. Z czasem powstało też Ministerstwo Transportu. A był to dopiero początek wielkich reform LBJ. Skupił się on na polityce wewnętrznej, a zwłaszcza program budowy tzw. Wielkiego Społeczeństwa, który miał znacznie zredukować strefę ubóstwa w Stanach Zjednoczonych. A była ona rozległa. W latach 60. XX wieku poniżej progu ubóstwa żył co piąty Amerykanin. Dzięki prezydentowi Johnsonowi udało się poprawić warunki bytowe wielu milionów ludzi. Prezydentura Johnsona obfitowała też w inne reformy. Z jego inicjatywy uchwalonych zostało ponad 200 ustaw. Część z nich do dziś obowiązuje, jak np. ta znana jako Civil Rights z 1964 r. To ona w fundamentalny sposób wpłynęła na przyspieszenie procesu likwidacji segregacji rasowej w USA. Mniej sukcesów Johnson odnosił w polityce międzynarodowej. Nie udało mu się np. zakończyć krwawej i brutalnej wojny z Wietnamem. Prezydent zdecydował się na zwiększenie liczebności amerykańskich wojsk w Azji Południowo-Wschodniej, ale i to nie przyniosło rezultatu. Wpłynęło natomiast na odbiór prezydenta w amerykańskim społeczeństwie i spadek jego popularności w sondażach. Ostatnie lata życia W rezultacie Lyndon B. Johnson nie zdecydował się walczyć o reelekcję w 1968 roku. Powrócił na swoje ranczo w Johnson City w Teksasie. Tam skoncentrował się na pisaniu pamiętników i tworzeniu ogromnej biblioteki prezydenckiej (która została otwarta w 1971 roku). 22 stycznia 1973 roku LBJ zmarł na zawał serca w San Antonio. Historycy dziś mówią o nim jako prezydencie bardzo niedocenianym i trochę zapomnianym. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Władysław Raczkiewicz – niezwykły prezydent Polski. Urodził się i zmarł poza krajem
Władysław Raczkiewicz był pierwszym prezydentem Polski na uchodźstwie – w czasie II wojny światowej. Pełnił tę funkcję z Francji i Anglii. Urodził się w Gruzji, zmarł – w Wielkiej Brytanii. Ale był wielkim patriotą.
Spis treści: Kim był Władysław Raczkiewicz? Czego dokonał Władysław Raczkiewicz? Co robił Władysław Raczkiewicz w czasie II wojny światowej? Głowy państw z reguły pracują ze swoich stolic. Tylko w specjalnych okolicznościach bywa inaczej. Tak było w przypadku polskich prezydentów, którzy od 1939 do 1990 roku pełnili swoje funkcje poza krajem – najpierw w związku z okupacją niemiecką, potem – utworzeniem PRL. Władysław Raczkiewicz był pierwszym prezydentem Polski, który objął tę funkcję w czasie II wojny światowej. Ostatnim – Ryszard Kaczorowski, który przekazał w grudniu 1990 roku na Zamku Królewskim w Warszawie insygnia władzy na ręce Lecha Wałęsy. Kim był Władysław Raczkiewicz? Władysław Raczkiewicz urodził się 28 stycznia 1885 roku w gruzińskim Kutaisi, zmarł 6 czerwca 1947 w Ruthin w Walii. Pochodził z inteligenckiej, polskiej rodziny. Angażował się w działania patriotyczne. Już w czasie studiów w Petersburgu należał do nielegalnej studenckiej Organizacji Młodzieży Narodowej, również do Związku Młodzieży Polskiej – „Zet–u”. Po wybuchu rewolucji lutowej 1917 r., wymierzonej przeciwko carowi Mikołajowi II Romanowowi, zaangażował się w tworzenie jednostek Polskiej Siły Zbrojnej. Opowiadał się za formowaniem w Rosji wojska polskiego, które miało korzystać ze statusu armii sojuszniczej. Pod sztandarami odrodzonej polskiej armii walczył w 1918 roku z Armią Czerwoną w Mińsku. Dla lata później, w 1920 dowodził ochotniczym oddziałem kresowym walczącym o Wilno. Natomiast w czasie II RP był bardzo aktywnym politykiem, w tym senatorem. Po wybuchu II wojny światowej objął funkcję prezydenta na uchodźstwie, która pełnił aż do śmierci w 1947 roku. Czego dokonał Władysław Raczkiewicz? Raczkiewicz był zaangażowany politycznie od najmłodszych lat. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pełnił wiele funkcji w administracji publicznej. Był m.in.: w 1920 r. szefem Zarządu Terenów Przyfrontowych i Etapowych na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego; od grudnia 1920 do czerwca 1921 roku delegatem przy rządzie Litwy Środkowej w Wilnie; od czerwca do listopada 1921 roku ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Wincentego Witosa; od października 1921 do sierpnia 1924 roku wojewodą nowogrodzkim; od sierpnia 1924 do maja 1925 roku delegatem rządu w Wilnie; od czerwca 1925 do maja 1926 roku ponownie ministrem spraw wewnętrznych; od maja 1926 do grudnia 1930 roku wojewodą wileńskim; od 1930 do 1935 roku senatorem III kadencji RP; od 1939 do 1947 r. prezydentem Polski na uchodźstwie. Władysław Raczkiewicz cieszył się opinią osoby posiadającej dar zjednywania ludzi. Unikał zatargów z przełożonymi i współpracownikami. Posiadał też zdolności dyplomatyczne. „Nie lubił podejmowania szybkich decyzji, zwłaszcza w sprawach, które mogły budzić ostre sprzeciwy. Z reguły radził się innych, by w konsekwencji wypracować własne zdanie. Czasem wycofywał się z podjętych decyzji, argumentując to racją stanu. Choć był człowiekiem kompromisu, w sytuacjach krytycznych pozwalał sobie na samodzielne wystąpienia, przeciwstawiając się premierowi i ministrom, jeżeli był przekonany co do racji swego postępowania; nie posuwał się jednak nigdy do ostateczności, chyba że dotyczyło to imponderabiliów” – czytamy w katalogu wystawy „Władysław Raczkiewicz 1885–1947: biografia polityczna”. Co robił Władysław Raczkiewicz w czasie II wojny światowej? Podczas II wojny światowej Raczkiewicz pełnił funkcję prezydenta Polski. Urząd objął w bardzo nietypowy sposób, bo poza Warszawą, a nawet Polską. Jako swojego następcę mianował go Ignacy Mościcki – czyli ostatni prezydent Polski, który pełnił tę funkcję do wybuchu II wojny światowej. To było zaskoczenie dla nominowanego, bo Raczkiewicz szykował się do wyjazdu do USA. Tam miał zorganizować wśród Polonii amerykańskiej pomoc dla ludności na ziemiach okupowanych W dniu zaprzysiężenia, czyli 30 września 1939 roku, powołał gen. Władysława Sikorskiego na urząd premiera. W czerwca 1940 roku, po zajęciu przez hitlerowców Francji, przybył do Wielkiej Brytanii. W trakcie swojej prezydentury w 1942 roku zwrócił się do papieża Piusa XII m.in. o publiczną obronę eksterminowanych Żydów na ziemiach polskich. Stało się to po przybyciu z okupowanego kraju kuriera, Jana Karskiego – emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego i rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Przekazał on raport na temat sytuacji Żydów. Był przeciwnikiem kompromisów z ZSRR i polskimi władzami komunistycznymi po końcu II wojny światowej. Nie zgadzał się na zmiany wschodnich granic Polski i na formułę rządu w Polsce po okupacji niemieckiej. Kryzys pojawił się w lipcu 1945 roku. Rządy aliantów – Francji, Wielkiej Brytanii i USA, a w ślad za nimi wielu kolejnych krajów – postanowiły cofnąć uznanie Rządowi RP na uchodźstwie na rzecz nowej władzy na terenie Polski, która była podporządkowana Sowietom. Dlatego polski prezydent i rząd w Wielkiej Brytanii straciły uznanie międzynarodowe Źródła: Senat RP, Kujawsko-Pomorskie.pl, Polskie Radio Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Gabriel Narutowicz był pierwszym prezydentem Polski. Zginął dwa dni po przejęciu władzy
Gabriel Narutowicz zapisał się w historii jako pierwszy, a zarazem najkrócej urzędujący prezydent Polski. Funkcję głowy państwa – zanim jego życie przerwał tragiczny zamach – sprawował zaledwie dwa dni.
W tym artykule: Kim był Gabriel Narutowicz? Polityczna droga Gabriela Narutowicza Pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Jak zginął Gabriel Narutowicz? Gabriel Narutowicz i ciekawostki z nim związane Gabriel Narutowicz został prezydentem w czasach, gdy Polska odradzała się po 123 latach nieobecności na mapach Europy. Niestety, głębokie podziały polityczne, które zdominowały społeczeństwo, wkrótce doprowadziły do tragicznych wydarzeń. Kim był Gabriel Narutowicz? Gabriel Narutowicz zapamiętany został głównie jako pierwszy prezydent Polski w historii. Nie można jednak zapominać, że był także wybitnym inżynierem, konstruktorem, budowniczym hydroelektrowni w Europie Zachodniej i, przede wszystkim, zasłużonym mężem stanu. Na świat przyszedł w marcu 1865 roku w Telszach na Litwie (dokładna data narodzin pozostaje niejednoznaczna – wymienia się 17 lub 29 marca). Po ukończeniu gimnazjum w Lipawie na Łotwie rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu w Petersburgu. Ze względu na problemy zdrowotne musiał jednak przerwać naukę, którą kontynuował później w Szwajcarii. Biografia Gabriela Narutowicza Narutowicz w kraju Helwetów zagościł na dłużej. W latach 1886–1891 studiował na Politechnice w Zurychu, a po zdobyciu dyplomu rozpoczął tam pracę jako profesor. Ponadto w 1915 r. objął funkcję dziekana. Przyszły prezydent Polski z powodzeniem łączył pracę naukową z praktyczną działalnością inżynieryjną. W biurze technicznym Kürsteinera zdobywał doświadczenie projektowe, natomiast jako przewodniczący międzynarodowej komisji ds. regulacji Renu wpływał na rozwój infrastruktury wodnej w Europie. Choć życie Gabriela Narutowicza toczyło się z dala od ojczyzny, nie pozostawał obojętny na losy swoich rodaków. Podczas I wojny światowej aktywnie działał w Szwajcarskim Komitecie Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce oraz stowarzyszeniu La Pologne et la Guerre w Lozannie. Na prośbę rządu w Warszawie zaangażował się w odbudowę niepodległego państwa polskiego. Życie prywatne Gabriela Narutowicza Urodzony w rodzinie żmudzkiej szlachty Narutowicz od najmłodszych lat miał styczność z patriotycznymi tradycjami. Jego ojciec, Jan Narutowicz, brał czynny udział w powstaniu styczniowym, co przypłacił życiem. Wychowaniem młodego Gabriela zajęła się matka, Wiktoria ze Szczepkowskich. Była to kobieta wykształcona, zafascynowana filozofią oświecenia, która wywarła duży wpływ na poglądy swojego młodszego syna. Prywatnie Gabriel Narutowicz związany był z Ewą Krzyżanowską, poznaną podczas pobytu w Szwajcarii. Para pobrała w sierpniu 1901 r., a po wkrótce po ślubie powitali na świecie dwójkę dzieci – córkę Annę i syna Stanisława. Szczęście rodziny przerwała jednak przedwczesna śmierć Krzyżanowskiej. Pierwsza i jedyna żona Narutowicza zmarła w lutym 1920 r. na raka, w wieku zaledwie 45 lat. Polityczna droga Gabriela Narutowicza Po powrocie do Polski Gabriel Narutowicz związał się z krajową polityką. W czerwcu 1920 r. został powołany na urząd ministra robót publicznych w rządzie Władysława Grabskiego. Mimo częstych zmian na stanowisku premiera, funkcję tę sprawował przez dwa lata, zarówno w gabinecie Wincenta Witosa, jak i Antoniego Ponikowskiego. Jego doświadczenie zdobyte w Szwajcarii okazało się niezwykle cenne dla odradzającej się ojczyzny. Nadzorował między innymi prace nad budową hydroelektrowni w Porąbce na Sole. Kolejnym ważnym etapem na drodze do prezydentury było objęcie przez Narutowicza teki ministra spraw zagranicznych. Jego głównym celem, jako szefa dyplomacji, było wzmocnienie pozycji Polski na arenie międzynarodowej. Jednym z priorytetów stało się umocnienie stosunków z Rumunią. Przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi poparł Unię Narodowo-Państwową, związaną z obozem Józefa Piłsudskiego. Sam ubiegał się o mandat poselski z listy Państwowego Zjednoczenia na Kresach. Ugrupowanie nie przekroczyło jednak progu wyborczego. Pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Mogłoby się wydawać, że wyborcza porażka zwiastowała koniec politycznej kariery Gabriela Narutowicza. Tak się jednak nie stało. Nie tylko wciąż sprawował pieczę nad polską dyplomacją, ale co więcej, dość nieoczekiwanie został ogłoszony bezpartyjnym kandydatem na prezydenta. Mimo że nie był faworytem, w decydującym głosowaniu pokonał faworyzowanego Maurycego Zamoyskiego. Ówczesny szef MSZ zdobył 289 głosów, a wspierany przez prawicę jego kontrkandydat – 241. Decydujące okazało się poparcie parlamentarzystów lewicy, mniejszości narodowych oraz PSL „Piast”. 11 grudnia 1922 roku odbyła się uroczystość zaprzysiężenia Gabriela Narutowicza na prezydenta RP. Urząd de facto objął trzy dni później, gdy w Belwederze nastąpiło symboliczne przekazanie władzy przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Jak zginął Gabriel Narutowicz? Wybór Gabriela Narutowicza na prezydenta wywołał falę oburzenia w środowiskach prawicowych. Na ulicach stolicy dochodziło do protestów, a sam zainteresowany stał się celem licznych gróźb. Ich finał okazał się tragiczny. 16 grudnia 1922 roku, zaledwie tydzień po wyborze, Narutowicz został śmiertelnie postrzelony w warszawskiej galerii „Zachęta” przez Eligiusza Niewiadomskiego. Malarza i sympatyka ruchów nacjonalistycznych za zabójstwo najważniejszej osoby w państwie skazano na karę śmierci. Ciało prezydenta spoczęło w podziemiach bazyliki archikatedralnej św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście. Na następcę Narutowicza Zgromadzenie Narodowe wybrało Stanisława Wojciechowskiego, który niespełna dwa tygodnie wcześniej także ubiegał się o tę funkcję. Gabriel Narutowicz i ciekawostki z nim związane Gabriel Narutowicz był pierwszym i zarazem najkrócej urzędującym prezydentem Polski w historii. W 1977 r. miała miejsce premiera filmu „Śmierć prezydenta”, w którym ukazano kulisy zabójstwa Gabriela Narutowicza. Produkcja w reż. Jerzego Kawalerowicza przedstawia skomplikowaną sytuację polityczną w Polsce po odzyskaniu niepodległości oraz tragiczne skutki społecznych konfliktów. Narutowicz projektował i budował hydroelektrownie w Szwajcarii, we Włoszech i we Francji. Do jego najważniejszych projektów należą zapory i elektrownie w dolinie Renu. Brat Gabriela Narutowicza, Stanisław, był sygnatariuszem aktu niepodległości Litwy. Gabriel Narutowicz władał biegle kilkoma językami, w tym francuskim, niemieckim, włoskim i rosyjskim. Oprócz polskiego posiadał także szwajcarskie obywatelstwo. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Woodrow Wilson walczył o nowy ład światowy i niepodległą Polskę
Woodrow Wilson, choć zapisał się na kartach historii jako prezydent USA, jest też dobrze znany mieszkańcom Warszawy. Jego imię nosi ważny plac na Żoliborzu (według lokalnej tradycji nazwisko czyta się przez „w”, nie przez „ł”). To właśnie deklaracja Wilsona miała wpływ na stworzenie nowego ładu światowego po pierwszej wojnie światowej, w tym odrodzenie się państwa polskiego.
Spis treści: Zanim Woodrow Wilson został politykiem Droga Woodrowa Wilsona na stołek prezydenta Jakim prezydentem był Woodrow Wilson? Woodrow Wilson – kwestie obywatelskie Tak Woodrow Wilson prowadził politykę w czasie I wojny światowej Woodrow Wilson – druga kadencja i śmierć Woodrow Wilson był dwudziestym ósmym prezydentem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jego dwie kadencje przypadały na lata 1913-1921, w czasach, gdy na świecie zachodziły fundamentalne zmiany. Musiał poradzić sobie z trudną sytuacją wewnętrzną, ale przede wszystkim międzynarodową. Woodrow Wilson był kandydatem Partii Demokratycznej, a wśród potomnych zapamiętany został jako polityk progresywny, który walczył z korupcją i nieuczciwymi praktykami gospodarczymi. Jako ten, który starał się wzmacniać federacyjną strukturę państwa i dbał o poprawę warunków bytowych najuboższych. Jednocześnie w jego rządzie nadal panował segregacja rasowa, a wpływ na rządzących mieli działacze rasistowskiego Ku Klux Klanu. W polityce międzynarodowej Wilson, początkowo zdystansowany i oszczędny w działaniach, długo zwlekający z przyłączeniem się do I wojny światowej, z czasem się zaktywizował i wyrósł na jednego z kreatorów nowego ładu światowego. Dla nas najważniejsze w jego rządach był to, że głośno zadeklarował potrzebę odrodzenia państwa polskiego po 123 latach zaborów. Zanim Woodrow Wilson został politykiem Thomas Woodrow Wilson oficjalnie urodził się 28 grudnia 1856 roku w Staunton w stanie Wirginia. Co do tego są jednak pewne wątpliwości. Na egzemplarzu Biblii w domu Wilsonów, w którym jego rodzice, Joseph Ruggles Wilson i Jessie Janet Woodrow, robili notatki, znaleziono wpis, według którego mały Thomas przyszedł na świat trzy dni po Bożym Narodzeniu roku pańskiego 1856, o godzinie 12 i ¾. Oznaczałoby to, że poprawną datą jego narodzin był 29 grudnia. Ojciec Thomasa był pastorem prezbiteriańskim, jednym z założycieli Południowego Kościoła Prezbiteriańskiego, zaś matka – córką pastora. On sam siłą rzeczy otrzymał staranne wychowanie w duchu religijnym. To też ukształtowało jego przyszły światopogląd. Wilsonowie mieszkali w Georgii, a następnie w Columbii. Thomas w dalszych latach kształcił się w Davison College w Piedmont w stanie Karolina Północna oraz w College of New Jersey w Princeton. Ten ostatni ukończył w roku 1879, a zaraz potem rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Wirginii. Ze względu na słaby stan zdrowia przerwał naukę, dokończył ją zaocznie i uzyskał dyplom 30 czerwca 1881. Następnie rozwijał karierę akademicką. W 1886 roku obronił doktorat na uniwersytecie Johna Hopkinsa, a od roku 1890 wykładał w Princeton nauki polityczne. Z czasem został rektorem tej ostatniej uczelni (1902-1910). Droga Woodrowa Wilsona na stołek prezydenta Działalność polityczną Woodrow Wilson rozpoczął w 1906 roku, kiedy związał się z Partią Demokratyczną. W 1910 roku z jej ramienia został wybrany gubernatorem New Jersey (funkcję tę pełnił w latach 1911-13). W pierwszych latach nowego stulecia zasłynął z pomysłów i projektów ustaw, które zakładały m.in. odpowiedzialności pracodawców wobec pracowników, a także ściślejszą kontrolę potencjalnych mechanizmów korupcyjnych. To, a także tarcia wewnątrzpartyjne sprawiły, że już w roku 1908 przymierzany był do roli kandydata na prezydenta. W wewnętrznych prawyborach przegrał wówczas z Williamem Bryanem. W czasach prezydentury republikanina Williama Tafta Wilson ostro krytykował jego liczne działania, m.in. protekcjonistyczne taryfy celne. To zaowocowało powierzeniem mu misji kandydowania na urząd prezydenta w roku 1912. Jego głównym rywalem wewnątrz Partii Demokratycznej był Champ Clark, spiker Izby Reprezentantów. Ostatecznie Wilson wygrał z nim dopiero w 46 głosowaniu. Kampanię wyborczą Wilson poprowadził zgodnie ze swoim programem New Freedom (Nowa wolność). Przewidywał on reformę systemu bankowego, regulacje przepisów celnych i zasad panujących w gospodarce. Zakładał też poszanowanie praw wolności jednostki oraz prywatnego biznesu w przemyśle. Jakim prezydentem był Woodrow Wilson? W październiku 1912 roku Woodrow Wilson wygrał wybory powszechne z wynikiem ponad 6 milionów głosów i 435 głosów elektorskich. W pokonanym polu zostali Theodor Roosevelt (88 głosów elektorskich) i William Taft (8 głosów elektorskich). Zaprzysiężenie Wilsona odbyło się 4 marca 1913 roku – dokonał go prezes sądu najwyższego Edward White. Wilson był pierwszym przedstawicielem amerykańskiego Południa, którego wybrano na prezydenta od czasów Jamesa Polka – w 1848 roku. Dzięki jednoczesnemu zwycięstwu demokratów w wyborach parlamentarnych prezydent w kolejnych latach mógł przeprowadzić szereg ważnych ustaw, m.in. o powołaniu – 23 grudnia 1913 roku – Systemu Rezerwy Federalnej, a więc amerykańskiego banku centralnego czy utworzeniu Federalnej Komisji Handlu. Dzięki temu państwo zyskiwało nadzór nad prywatnymi bankami, regulowało politykę monetarną i określało stopy procentowe. Zmniejszał protekcjonalne taryfy celne – początkowo zredukował stawki o ponad 10 procent. Jednocześnie, aby zadbać o odpowiedni poziom wpływów budżetowych, zwiększał podatki. Woodrow Wilson chciał również wzmocnić ustawę antymonopolową Johna Shermana z 1890 roku. Na tej podstawie faworyzował projekty zakładające pociąganie do odpowiedzialności karnej przedstawicieli korporacji za przestępstwa korporacyjne, a także te, które zakładały wypłaty odszkodowań przez wielkie podmioty gospodarcze mniejszym firmom, które poniosły straty w wyniku działań monopolistycznych. Program, który realizował Wilson, był przejawem jego wiary w progresywizm. Miał on na celu wykorzystanie władzy rządu federalnego do kontroli gospodarki, ujawniania korupcji i poprawy życia mieszkańców poprzez ograniczenie negatywnych skutków uprzemysłowienia. Woodrow Wilson – kwestie obywatelskie Jednocześnie na froncie praw obywatelskich za czasów administracji Wilsona nastąpił regres. Współpraca z Demokratami z Południa spowodowała, że Rząd Federalny utrzymał segregację rasową. Po latach walki o prawa obywatelskie swoje przywileje utracili Afroamerykanie, a Ku Klux Klan przeżywał swój wielki renesans. Prezydent Wilson symbolicznie poparł KKK, zamawiając w Białym Domu prywatny pokaz filmu D.W. Griffitha „Narodziny Narodu”. Afroamerykanie byli w nim pokazani jako nieokrzesani barbarzyńcy i przestępcy, a reprezentanci Ku Klux Klanu jako praworządni obywatele, zapewniającej porządek społeczny. Jego istotnym elementem miała być segregacja rasowa. Liczne stowarzyszenia narodowościowe, zrzeszające nie tylko mniejszości narodowe czy rasowe, w tym NAACP, czyli Krajowe Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Osób Kolorowych, a także grupy wyznaniowe stanowczo potępiały rasistowską politykę Wilsona. Tak Woodrow Wilson prowadził politykę w czasie I wojny światowej Polityka zagraniczna Woodrowa Wilsona zmieniała się w czasie jego ośmioletnich rządów. Początkowo bardziej zainteresowany był problemami Ameryki Łacińskiej niż ingerowaniem w sprawy europejskie. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 roku prezydent Wilson zadeklarował neutralność Stanów Zjednoczonych wobec uczestników wojny. To stanowisko nie zmieniło się nawet w maju 1915 roku, gdy Niemcy zatopili transatlantyk Lusitania, na którego pokładzie znajdowało się wielu obywateli amerykańskich. Zasadniczy zwrot Wilsona w tej kwestii nastąpił zaraz po reelekcji w 1916 roku. Na początku kwietnia 1917 roku Stany Zjednoczone zdecydowały się na wypowiedzenie wojny Niemcom. Stało się tak niedługo po ogłoszeniu przez europejskie mocarstwo nieograniczonej wojny podwodnej, a także odszyfrowaniu tzw. telegramu Zimmermanna, w którym Niemcy obiecywały Meksykowi pomoc w odebraniu Stanom Zjednoczonym terytoriów Nowego Meksyku, Teksasu i Arizony. Od początku zaangażowania w konflikt prezydent Stanów Zjednoczonych podkreślał, że wojna powinna doprowadzić do ustanowienia nowego ładu światowego, opartego na sprawiedliwych zasadach. Jego kształt zaproponował 8 stycznia 1918 roku w orędziu do amerykańskiego Kongresu. Program pokojowy, a więc słynne „14 punktów Wilsona” zakładał m.in.: stworzenie Ligi Narodów, która będzie stała na straży „niepodległości politycznej oraz integralności terytorialnej wszystkich państw”; „zniesienie barier gospodarczych i ustalenie warunków handlu równych dla wszystkich narodów akceptujących pokój i stowarzyszonych dla jego utrzymania”; „wzajemną wymianę wystarczających gwarancji, tak aby zbrojenia narodowe zostały zredukowane do minimum”. Rozstrzyganie sporów kolonialnych miało odbywać się „w atmosferze swobodnej, otwartej i całkowicie bezstronnej, ale przestrzegając zasady, że interesy ludności zainteresowanej mają równą wagę co interesy rządów”. Punkt trzynasty orędzia prezydenta Woodrowa Wilsona głosił z kolei potrzebę: „stworzenia niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą, integralność terytoriów tego państwa powinna być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową”. Uznanie przez kanclerza Rzeszy Maksymiliana Badeńskiego tych warunków – co nastąpiło 5 października 1918 roku – pozwoliło usiąść do stołu rokowań pokojowych i w konsekwencji doprowadziło do kończącego wojnę rozejmu. Swój program zagraniczny Woodrow Wilson promował podczas trwającej od stycznia 1919 do stycznia 1920 roku konferencji pokojowej w Paryżu. Za jego sprawą propozycję ustanowienia Paktu Ligi Narodów włączono do traktatu wersalskiego, który określał nowy, powojenny porządek w Europie. Woodrow Wilson – druga kadencja i śmierć Woodrow Wilson bez większego trudu zwyciężył w prawyborach prezydenckich w 1916 r. W swoim programie kładł nacisk na założenia progresywizmu, takie jak ochrona pracownic i pracowników przedsiębiorstw, likwidacja pracy dzieci czy ustanowienie płacy minimalnej. Kampanię prowadził w czasie, gdy w Europie trwała I wojna światowa, a w Meksyku wybuchła rewolucja. W wyborach prezydenckich w 1916 roku Wilson pokonał Charlesa Hughesa z Partii Republikańskiej stosunkiem głosów 49 do 46 procent (oraz 277 do 254 głosów elektorskich). Niemal cała druga kadencja prezydenta upłynęła w cieniu I wojny światowej. Mimo że już kampanię wyborczą prowadził pod hasłem „On nie posłał nas na wojnę”, niemiecka agresja zmusiła Wilsona do zaangażowania się w konflikt. Pragnienie amerykańskiego prezydenta o współdziałaniu narodów w powojennym świecie nie zostało zrealizowane. Mimo prowadzonej w całych Stanach Zjednoczonych wielomiesięcznej agitacji zarówno traktat wersalski, jak i Pakt Ligi Narodów w ojczyźnie Woodrowa Wilsona nie zostały ratyfikowane. Przeszkodą był silny opór amerykańskich izolacjonistów. Mimo to wiele z pomysłów prezydenta z czasem wcielono w życie podczas prac nad statutem Organizacji Narodów Zjednoczonych, która powstała po II wojnie światowej. Wysiłki prezydenta doceniła też Akademia Szwedzka, przyznając mu w 1919 roku pokojową Nagrodę Nobla. W ostatnich latach rządów prezydent coraz bardziej podupadał na zdrowiu. Przeszedł m.in. silne załamanie nerwowe – wówczas w obowiązkach faktycznie zastępowała go żona Edith. Doczekał jednak do końca kadencji i dopiero później wycofał się z życia politycznego. Thomas Woodrow Wilson zmarł 3 lutego 1924 roku w Waszyngtonie. Źródło: National Geographic Polska.
Jimmy Carter był najbardziej kochanym prezydentem USA. Zaczynał jako hodowca orzeszków
Jimmy Carter, 39. Prezydent USA to postać nietuzinkowa i nie do podrobienia. Hodowca orzeszków ziemnych, marynarz i najbardziej rock’n’rollowa głowa Stanów Zjednoczonych w dotychczasowej historii. Jimmy Carter przyjaźnił się z Bobem Dylanem. Chodził w jeansach po Białym Domu, napisał 32 książki i został wyróżniony pokojową Nagrodą Nobla. Zmarł 29 grudnia 2024 roku w wieku 100 lat.
Spis treści: Jimmy Carter – młodość Służba wojskowa Kariera polityczna Prezydent Carter Carter – polityk i wolontariusz Jimmy Carter i Bob Dylan Jimmy Carter żył 100 lat Jimmy Carter (James Earl Carter, Jr.) urodził się 1 października 1924 roku w małym miasteczku rolniczym Plains w stanie Georgia. Jego ojciec, James Earl Carter, Sr., był właścicielem plantacji orzeszków ziemnych i bawełny. Matka, Lillian Gordy Carter, była profesjonalną pielęgniarką. Ten zawód był wynikiem prawdziwej pasji i potrzeby niesienia pomocy innym. Pani Carter bezpłatnie pomagała czarnoskórej społeczności Plains. A mając 68 lat wyjechała do Indii jako wolontariuszka Korpusu Pokoju. Jimmy Carter – młodość Lata 20. XX wieku to okres ogromnego kryzysu w USA i mocno trzymającej się segregacji rasowej. Jimmy wychowywał się wśród dzieci czarnoskórych pracowników ojca. Temat segregacji rasowej Jimmy Carter podjął podczas kampanii wyborczej na gubernatora w 1970 r. Sprzeciwił się pomysłowi usunięcia segregacji ze szkół i urzędów państwowych. To dało mu zwycięstwo. Jednak już w mowie inauguracyjnej pokazał, że była to manipulacja. Powiedział wówczas: czas segregacji rasowej właśnie się zakończył. Ale zanim Jimmy Carter zajął się polityką, uczęszczał do Georgia Southwestern College i Georgia Institute of Technology. Ukończył też Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych w Annapolis w stanie Maryland w 1946 roku. Wziął ślub z Rosalynn Smith (Rosalynn Carter), która pochodziła z małego rodzinnego miasta Cartera, Plains w stanie Georgia. Służba wojskowa Potem Jimmy Carter rozpoczął siedmioletnią karierę w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych, pływając przez pięć lat na okrętach podwodnych. Służył zarówno we flocie Atlantyku, jak i Pacyfiku i osiągnął stopień porucznika. Wybrany przez admirała Hymana Rickovera do programu atomowych okrętów podwodnych, został przydzielony do Schenectady w stanie Nowy Jork. Tam ukończył studia w Union College w zakresie technologii reaktorów i fizyki jądrowej. Służył jako starszy oficer załogi przed oddaniem do użytku Seawolf, drugiego atomowego okrętu podwodnego. Jimmy Carter przygotowywał się do objęcia stanowiska oficera inżynieryjnego na okręcie podwodnym Seawolf w 1953 roku, kiedy zmarł jego ojciec. Carter zrezygnował ze służby i wrócił do Georgii, by zarządzać rodzinną farmą orzeszków ziemnych. Wówczas przekształconą już w duży magazyn rolniczy. Kariera polityczna Szybko stał się liderem społeczności, służąc w radach hrabstwa nadzorujących edukację, władze szpitala i bibliotekę. W 1962 roku Jimmy Carter wygrał wybory do senatu stanu Georgia. Przegrał swoją pierwszą kampanię gubernatorską w 1966 roku, ale wygrał następne wybory, zostając 76. gubernatorem Georgii 12 stycznia 1971 roku. Był przewodniczącym kampanii Demokratycznego Komitetu Narodowego w wyborach kongresowych i gubernatorskich w 1974 roku. W 1974 roku, tuż przed zakończeniem swojej kadencji gubernatora, Jimmy Carter ogłosił swoją kandydaturę do nominacji Demokratów na prezydenta USA. Mimo braku krajowej bazy politycznej lub dużego poparcia, udało mu się dzięki niestrudzonej i systematycznej kampanii zgromadzić szeroki elektorat. W następstwie skandalu Watergate, który wzbudził powszechne obawy co do władzy prezydenckiej i uczciwości władzy wykonawczej, Carter stylizował się na outsidera Waszyngtonu. Na człowieka o silnych zasadach, który mógłby przywrócić wiarę Amerykanów w ich przywódców. Jak na ironię, moralna postawa i szczerość Cartera wywołały małe poruszenie, gdy podczas kampanii przyznał w wywiadzie dla magazynu „Playboy”, że „wielokrotnie popełnił cudzołóstwo w swoim sercu”. Prezydent Carter Został wybrany na prezydenta 2 listopada 1976 roku. Swoją funkcję pełnił od 20 stycznia 1977 roku do 20 stycznia 1981 roku. Od pierwszych dni prezydentury Jimmy Carter starał się wzmocnić swój wizerunek jako człowieka ludu. W swoim przemówieniu inauguracyjnym również odzwierciedlił to podejście, mówiąc: „Powierzyliście mi wielką odpowiedzialność – pozostać blisko was, być godnym was i dawać przykład tego, czym jesteście. Stwórzmy razem nowego narodowego ducha jedności i zaufania”. Podczas kontaktów z mediami i z wyborcami Jimmy Carter starał się pokazywać, że jest zwykłym człowiekiem. Przyjął nieformalny styl ubierania się i przemawiania podczas wystąpień publicznych. Organizował częste konferencje prasowe i ograniczył przepych prezydentury. Na początku swojej kadencji Jimmy Carter wprowadził szereg ambitnych programów reform społecznych, administracyjnych i gospodarczych. Większość z tych programów spotkała się jednak ze sprzeciwem w Kongresie, pomimo większości Demokratów zarówno w Izbie Reprezentantów, jak i w Senacie. Z jednej strony Kongres, po Watergate, był bardziej skłonny do kwestionowania władzy wykonawczej. Z drugiej strony populista Carter szybko skrytykował Kongres i przedstawił swój program Amerykanom. W obu przypadkach trudności Cartera z Kongresem podważyły sukces jego administracji. Do 1978 r. jego początkowa popularność osłabła w obliczu niezdolności do przekształcenia swoich pomysłów w rzeczywistość legislacyjną. Carter – polityk i wolontariusz Osiągnięcia administracji Cartera w polityce zagranicznej obejmowały m.in.: traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, porozumienia z Camp David, traktat pokojowy między Egiptem a Izraelem, traktat SALT II ze Związkiem Radzieckim, nawiązanie stosunków z Chinami. Na poziomie krajowym stworzył program energetyczny, deregulacje w różnych sektorach i przepisy ochrony środowiska. W 1982 roku założył The Carter Center, które zajmuje się rozwiązywaniem konfliktów i promocją demokracji. Centrum było zaangażowane w mediacje i obserwacje wyborów na całym świecie. Jimmy Carter wraz z żoną wspierali Habitat for Humanity i przez wiele lat poświęcali dwa tygodnie w roku na wolontariat. W tym na własnoręczną pomoc przy budowie domów dla najuboższych. W 2002 roku Jimmy Carter otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za działania na rzecz pokoju, praw człowieka i rozwoju. W 2023 r. podjął decyzję o opiece hospicyjnej. Jimmy Carter i Bob Dylan Carter, będąc wielkim fanem muzyki, szczególnie cenił twórczość Boba Dylana. W 1974 roku, ubiegając się o prezydenturę, Carter spotkał się z Dylanem po jednym z jego koncertów. W trakcie kampanii prezydenckiej Carter często cytował teksty Dylana, co miało rezonans zwłaszcza wśród młodszych wyborców. Z kolei Bob Dylan wyraził swoje poparcie dla Cartera i wziął udział w kilku jego wydarzeniach kampanijnych. Carter sam przyznał, że muzyka Dylana miała wpływ na jego zrozumienie problemów społecznych, co pomogło mu kształtować polityczne podejście. W późniejszych latach ich relacja opierała się na wzajemnym szacunku, a Dylan wielokrotnie wyrażał uznanie dla Cartera, zarówno jako polityka, jak i człowieka. Nie tylko on. W medialnych doniesieniach Carter do dziś nazywany jest najbardziej kochanym prezydentem w historii USA. Jimmy Carter żył 100 lat Jimmy Carter zmarł 29 grudnia 2024 roku w swoim domu w Plains w stanie Georgia, otoczony rodziną. Miał 100 lat, będąc najdłużej żyjącym prezydentem w historii USA. Jego śmierć spotkała się z licznymi wyrazami uznania i kondolencjami od przywódców z całego świata, którzy podkreślali jego wkład w promowanie pokoju i humanitaryzmu. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Prezydent Gerald Ford był sportowcem i prawnikiem. Dosięgły go konsekwencje afery Watergate
Gerald Ford był utalentowanym i bardzo wysportowanym młodym człowiekiem, który – aby odciążyć rodzinę – wcześnie zaczął zarabiać na swoje potrzeby. Ukończył prawo na prestiżowym Yale mimo tego, że pracował wówczas w pełnym wymiarze godzin jako trener. Został prezydentem w wyniku afery Watergate, która pogrążyła Richarda Nixona. Niestety, niedługo później pogrążyła również Geralda Forda.
Spis treści: Gerald Ford – utalentowany sportowiec W Marynarce Wojennej USA Kongresmen Ford Przyjaciel Nixona Prezydent Ford Ostatni okres życia Gerald Rudolph Ford, 38. prezydent USA, przyszedł na świat 14 lipca 1913 roku jako Leslie Lynch King Junior. Jego rodzicami byli Leslie Lynch King i Dorothy Ayer Gardner King, którzy mieszkali w Omaha, w stanie Nebraska. Ich małżeństwo szybko się rozpadło – rozstali się dwa tygodnie po narodzinach syna, a rozwód sfinalizowali jeszcze w tym samym roku. Dorothy wraz z małym Lesliem osiedliła się w Grand Rapids, Michigan. Tam, w 1916 roku, wyszła za mąż za sprzedawcę farb, Geralda R. Forda. To on zaczął nazywać chłopca Geraldem R. Fordem juniorem, chociaż jego imię prawnie zmieniono dopiero 3 grudnia 1935 roku. Gerald Ford poznał prawdę o swoim biologicznym ojcu dopiero w wieku 13 lat. Pozostał lojalny wobec rodziny i przyrodnich braci, z którymi tworzył silne i zżyte więzi. Gerald Ford – utalentowany sportowiec Ford uczęszczał do South High School w Grand Rapids, gdzie uzyskiwał znakomite wyniki w nauce i sporcie. Pracował również dorywczo, pomagając w rodzinnej firmie malarskiej i w lokalnej restauracji. W latach 1931–1935 studiował ekonomię na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor, uzyskując tytuł licencjata w czerwcu 1935 roku. Koszty studiów pokrywał z własnych zarobków, częściowego stypendium oraz niewielkiej pomocy od rodziny. Jako utalentowany sportowiec, Ford grał w uniwersyteckiej drużynie futbolowej w latach 1932 i 1933, a w 1934 r. zdobył tytuł najbardziej wartościowego gracza zespołu Wolverine. Po ukończeniu studiów Ford mógł wybrać karierę sportową – otrzymał propozycje od profesjonalnych drużyn futbolowych, Detroit Lions i Green Bay Packers. Zdecydował się jednak na stanowisko trenera boksu i asystenta trenera futbolu na Uniwersytecie Yale, licząc na możliwość kontynuacji nauki na wydziale prawa. Wśród jego podopiecznych znaleźli się późniejsi senatorowie USA, Robert Taft Jr. i William Proxmire. Choć początkowo Yale odmówiło mu przyjęcia na studia prawnicze z powodu obowiązków trenerskich, w końcu Forda przyjęto w 1938 roku. Ukończył studia, znajdując się w najlepszych 25% studentów, mimo pełnienia obowiązków trenerskich. W Marynarce Wojennej USA Pierwsze kroki w polityce postawił latem 1940 roku, angażując się w kampanię prezydencką Wendella Willkiego. Po powrocie do Michigan i zdaniu egzaminu adwokackiego Ford, wspólnie z przyjacielem z czasów studiów, Philipem A. Buchenem (który później został doradcą Forda jako prezydenta), otworzył kancelarię prawną w Grand Rapids. Wykładał również prawo gospodarcze na Uniwersytecie w Grand Rapids i trenował szkolną drużynę futbolową. W tym okresie aktywnie działał w reformatorskim ugrupowaniu republikanów w Grand Rapids, zwanym Home Front. Sprzeciwiało się ono lokalnym układom politycznym, gdy Stany Zjednoczone przystępowały do II wojny światowej. W kwietniu 1942 roku Gerald Ford wstąpił do Rezerwy Marynarki Wojennej USA, uzyskując stopień chorążego. Po zakończeniu programu orientacyjnego w Annapolis został instruktorem wychowania fizycznego w szkole pilotażu w Chapel Hill, Karolina Północna. Wiosną 1943 roku rozpoczął służbę na lekkim lotniskowcu USS Monterey. Najpierw objął funkcję dyrektora sportowego i oficera działu artylerii, a później pełnił rolę asystenta nawigatora. USS Monterey uczestniczył w większości kluczowych działań na południowym Pacyfiku, m.in. w Truk, Saipan i na Filipinach. Najgroźniejsza sytuacja, w jakiej znalazł się przyszły prezydent, miała miejsce jednak nie podczas działań wojennych, ale podczas potężnego tajfunu na Morzu Filipińskim w grudniu 1944 roku. Ford o mało co nie został zmieciony z pokładu, gdy szalał sztorm. Poważnie uszkodzony przez sztorm i pożar okręt musiał zostać wycofany ze służby. Ford kontynuował swoją służbę wojskową na lądzie, kończąc ją w lutym 1946 roku w stopniu komandora porucznika. Kongresmen Ford Po powrocie do Grand Rapids Ford został wspólnikiem w prestiżowej lokalnej kancelarii prawnej Butterfield, Keeney i Amberg. Doświadczenia wojenne skłoniły go do zmiany nastawienia – zrezygnował z izolacjonizmu i przyjął perspektywę międzynarodową. Za radą ojczyma, będącego przewodniczącym lokalnych struktur Partii Republikańskiej, a także Home Front i senatora Arthura Vandenberga, Ford postanowił ubiegać się o republikańską nominację do Izby Reprezentantów USA w 1948 roku. Rzucił wyzwanie izolacjonistycznemu kongresmenowi Bartelowi Jonkmanowi. Po wygraniu nominacji z dużą przewagą zdobył mandat w Kongresie 2 listopada, uzyskując 61% głosów w wyborach powszechnych. W okresie kampanii wyborczej Ford ożenił się z Elizabeth Anne Bloomer Warren, doradczynią do spraw mody. Para miała czworo dzieci: Michaela Geralda (ur. 14 marca 1950), Johna Gardnera (ur. 16 marca 1952), Stevena Meigsa (ur. 19 maja 1956), Susan Elizabeth (ur. 6 lipca 1957). Gerald Ford pełnił funkcję członka Izby Reprezentantów od 3 stycznia 1949 roku do 6 grudnia 1973 roku. Uzyskał reelekcję dwanaście razy i za każdym razem zdobywał ponad 60% głosów. W 1963 roku Ford został mianowany przez prezydenta Johnsona członkiem Komisji Warrena, badającej zamach na prezydenta Johna F. Kennedy’ego. Mimo że przewodził republikańskiej opozycji wobec wielu inicjatyw Johnsona, popierając bardziej konserwatywne alternatywy dla jego polityki społecznej i sprzeciwiając się stopniowej eskalacji wojny w Wietnamie, zyskał rozpoznawalność w całym kraju, wygłaszając rocznie ponad 200 przemówień. Przyjaciel Nixona W wyborach w 1968 i 1972 roku Ford gorliwie wspierał Richarda Nixona, z którym przyjaźnił się od lat. Był nawet rozważany jako kandydat na wiceprezydenta w 1968 roku. Ford nigdy nie osiągnął swojego głównego celu politycznego – przewodnictwa w Izbie Reprezentantów, ponieważ Republikanie nie zyskali tam większości. Ironią losu jest fakt, że ostatecznie został przewodniczącym Senatu. Po rezygnacji Spiro Agnew z funkcji wiceprezydenta USA pod koniec 1973 roku, Nixon musiał wyznaczyć kogoś, kto mógłby łatwo współpracować z Kongresem i uzyskać szybkie zatwierdzenie. Wybór padł na Geralda R. Forda, który został zaprzysiężony 6 grudnia 1973 roku, po najdokładniejszej weryfikacji w historii FBI. Jednak nad kadencją Forda jako wiceprezydenta wisiał cień skandalu Watergate, związanego z włamaniem do siedziby Demokratów podczas kampanii wyborczej w 1972 roku i próbą tuszowania tej sprawy przez administrację Nixona. Kiedy dowody, opinia publiczna oraz nastroje Kongresu zaczęły wyraźnie wskazywać na możliwość impeachmentu, Nixon jako pierwszy prezydent USA podał się do dymisji, co utorowało Fordowi drogę do prezydentury. Gerald R. Ford objął urząd prezydenta USA 9 sierpnia 1974 roku. Ogłosił, że „długi narodowy koszmar dobiegł końca. Nasza konstytucja działa”. Prezydent Ford Jedną z najważniejszych decyzji Forda było ułaskawienie Richarda Nixona zaledwie miesiąc po przejęciu prezydentury. Uznając, że dalsze procedury impeachmentu mogłyby wywołać jeszcze większe podziały i uniemożliwić rozwiązanie innych problemów, Ford postanowił ułaskawić Nixona przed formalnym wniesieniem zarzutów. Spotkało się to z negatywną reakcją społeczeństwa. Pojawiły się nawet oskarżenia o „układ” z Nixonem w zamian za jego rezygnację. Ford uważał jednak, że była to właściwa decyzja w interesie kraju, choć mogła ona przyczynić się do jego porażki wyborczej w 1976 roku. Po przejęciu urzędu Ford stanął przed wyzwaniami związanymi z wojną w Azji Południowo-Wschodniej, rosnącą inflacją i kryzysem energetycznym. Musiał także zająć się zastąpieniem zespołu Nixona własnym personelem, odbudową zaufania do prezydentury oraz współpracą z Kongresem, który coraz bardziej umacniał swoją rolę. W polityce zagranicznej Ford, wraz z sekretarzem stanu Kissingerem, kontynuowali politykę odprężenia z ZSRR i „dyplomacji wahadłowej” na Bliskim Wschodzie. Stosunki z ZSRR obejmowały negocjacje dotyczące zbrojeń, podpisanie porozumień helsińskich o prawach człowieka i granicach w Europie Wschodniej, współpracę handlową i historyczny lot kosmiczny Apollo-Sojuz. W trakcie prezydentury Ford przeżył dwa zamachy na swoje życie. Sprawczyniami były Lynette „Squeaky” Fromme i Sara Jane Moore. Ostatni okres życia Po zakończeniu kadencji Ford i jego żona Betty zamieszkali w Kalifornii, w nowym domu w Rancho Mirage. W 1979 roku Ford opublikował swoje wspomnienia zatytułowane „A Time to Heal: The Autobiography of Gerald R. Ford”. Gerald Ford, 38. prezydent USA, zmarł 26 grudnia 2006 roku w swoim domu w Rancho Mirage w Kalifornii, mając 93 lata. To uczyniło go wówczas najdłużej żyjącym prezydentem USA. Jego pogrzeb odbył się w Katedrze Narodowej w Waszyngtonie, a pochowany został w swoim rodzinnym Grand Rapids w stanie Michigan, na terenie Muzeum Prezydenckiego Geralda R. Forda.
Herbert Hoover to 31. prezydent USA. „Nakarmił” Europę, lecz dał się pokonać Wielkiemu Kryzysowi w Stanach
Jego życie to znakomity przykład kariery od pucybuta do milionera. Herbert Hoover urodził się w ubogiej rodzinie, w dodatku w wieku zaledwie ośmiu lat został sierotą. Mimo to ukończył Uniwersytet Stanforda, własną pracą zdobył znaczny majątek, a jego zaangażowanie w sprawy pomocy międzynarodowej pozwoliło mu wygrać wybory prezydenckie w USA.
Spis treści: Herbert Hoover – wczesne lata Wielka wojna w Europie Specjalista ds. pomocy humanitarnej Solidarność międzynarodowa Prezydent Hoover Dziedzictwo prezydenta-filantropa Herbert Hoover urodził się 10 sierpnia 1874 roku w West Branch, w stanie Iowa. Jego rodzice, Jesse Hoover i Hulda Randall z domu Minthorn, byli kwakrami – członkami surowej protestanckiej wspólnoty religijnej. Wychowanie religijne silnie wpłynęło na młodego Herberta. Ojciec przyszłego prezydenta był kowalem, a jego zarobki nie zapewniały rodzinie wysokiego standardu życia. Hoover stracił oboje rodziców w dzieciństwie – ojciec zmarł, gdy Herbert miał sześć lat, a matka dwa lata później. Wychowywali go krewni, a w wieku dziesięciu lat przeniósł się do Oregonu, by zamieszkać z wujem. Pomimo trudnego dzieciństwa zdobył solidne wykształcenie. W 1895 roku ukończył geologię na Uniwersytecie Stanforda jako członek pierwszego rocznika tej uczelni. Jako kwakier, Hoover wierzył w surowe zasady moralne, prostotę życia oraz potrzebę pomocy innym. To odzwierciedlało się później w jego zaangażowaniu w działania humanitarne na arenie międzynarodowej, szczególnie w czasie i po I wojnie światowej. Stał się symbolem człowieka, który własną pracą i determinacją zbudował swoją karierę – klasyczny przykład „self-made man”. Herbert Hoover – wczesne lata Tuż po ukończeniu Uniwersytetu Stanforda, 19-letni Herbert Hoover znalazł zatrudnienie w brytyjskiej firmie górniczej, która wysłała go do pracy w kopalni złota w Australii. To doświadczenie okazało się niezwykle cenne, ponieważ udowodnił tam swoje umiejętności zarówno w pracy w kopalni, jak i w administracji. Zaś to otworzyło mu drogę do dalszej kariery. Zarządzał kopalniami złota na terenie Australii, a w schyłkowym okresie imperium Qing również kopalniami w Chinach. Kariera przyniosła mu upragnione pieniądze oraz kontakty międzynarodowe, które wykorzysta w trakcie przyszłych działań politycznych. Jego kariera nie należała do krystalicznie czystych. Aby otrzymać pracę w Australii, Hoover sfałszował swój akt urodzenia, a w życiorysie przedstawionym firmie chwalił się zmyślonym doświadczeniem. Podczas tzw. rebelii bokserów w Chinach oszukał uwięzionego mandaryna, aby uzyskać kontrolę nad tamtejszymi kopalniami. Kontrola ta została później sądownie unieważniona. Ostatecznie jednak jego własna pracowitość była najważniejsza dla jego sukcesu. Wielka wojna w Europie Na szczęście poza skłonnością do matactw, Hoover miał również sumienie. Po zdobyciu bogactwa zapragnął pracować dla dobra publicznego. Pierwsza wojna światowa dała mu możliwość poprowadzenia wielkiej filantropijnej misji. Pracując jako finansista górniczy w Londynie, Hoover dowiedział się o tragicznej sytuacji żywnościowej w okupowanej Belgii. Porzucił karierę i w latach 1914-1917, gdy Ameryka przystąpiła do wojny, poprowadził tysiące ochotników do zbierania pieniędzy, kupowania żywności i wysyłania jej do Belgii i innych okupowanych obszarów. W sumie wysłano ponad 2,5 miliona ton żywności, karmiąc tym samym ponad 9 milionów ludzi. Herbert Hoover zgromadził wokół siebie grupę wyjątkowo inteligentnych i pracowitych osób. Sam pracował zdumiewająco ciężko i tego samego oczekiwał od swoich pracowników. Energicznie zaangażował się w szeroką kampanię propagandową, aby uzyskać darowizny, przedstawiając pomoc jako „oddolny” wysiłek ze strony zwykłych ludzi. Jednocześnie po cichu szukał wsparcia rządowego. Specjalista ds. pomocy humanitarnej Sukces przyniósł podziw i dalsze możliwości. Po przystąpieniu USA do wojny powierzono mu odpowiedzialność za zaopatrzenie Ameryki w żywność. A po zawieszeniu broni nadzorował pomoc dla Europy. Po I wojnie światowej Herbert Hoover odegrał kluczową rolę w organizowaniu pomocy humanitarnej dla zniszczonej wojną Europy. Jako dyrektor American Relief Administration (Amerykańska Administracja Pomocy), na początku 1919 roku koordynował szeroko zakrojone działania mające na celu zaopatrzenie ludności cywilnej w żywność, lekarstwa oraz inne niezbędne zasoby. Jego praca była szczególnie istotna w krajach dotkniętych wojną, takich jak Belgia, Francja, a także Polska. Hoover mocno angażował się w pomoc dla Polski. Nasz kraj po odzyskaniu niepodległości zmagał się nie tylko z powojennym zniszczeniem, ale także z głodem, epidemiami i biedą. Hoover odwiedził Polskę w sierpniu 1919 roku, osobiście monitorując sytuację i organizując pomoc dla naszego kraju. American Relief Administration dostarczyła miliony ton żywności i innych zapasów, które pomogły w stabilizacji sytuacji humanitarnej w Polsce. Zorganizowano też programy żywieniowe dla dzieci i szkół, które ratowały wiele osób przed niedożywieniem i głodem. Solidarność międzynarodowa Działalność Hoovera w Polsce miała długotrwałe skutki. Pomoc, którą zorganizował, nie tylko wspierała bieżące potrzeby ludności, ale także przyczyniła się do odbudowy społecznej i gospodarczej kraju. Hoover, dzięki swojej skuteczności i oddaniu sprawie, stał się w Polsce symbolem wsparcia i solidarności. Na jego cześć nazwano wiele instytucji charytatywnych, a także szkoły i inne organizacje. Hoover nie tylko pomagał materialnie, ale również propagował ideę międzynarodowej solidarności i współpracy. Miało to ogromne znaczenie w powojennym, zniszczonym konfliktem świecie. Przez większą część lat 20. pełnił funkcję sekretarza handlu pod rządami Warrena Hardinga i Calvina Coolidge’a, wykorzystując swoje stanowisko do zwiększenia wydajności rządu. Prezydent Hoover W 1927 r. powódź na rzece Missisipi stanowiła doskonałą okazję dla człowieka z doświadczeniem w usuwaniu skutków klęsk żywiołowych. Sukces Hoovera był trampoliną do prezydentury. Zdobył nominację Republikanów w pierwszym głosowaniu w 1928 roku. Dobra koniunktura, przypisywana Republikanom, zapewniła Hooverowi łatwe zwycięstwo w wyborach. Swoją prezydenturę rozpoczął w marcu 1929 roku z ambitnymi planami reform. Wielki Kryzys, który rozpoczął się siedem miesięcy później, rozwiał jego nadzieje. Banki upadały, ludzie stali w kolejkach po zupę, a Hoover stracił kontrolę nad wydarzeniami. Uwikłał się w spory z Kongresem i nie chciał wykorzystywać funduszy federalnych do rozwiązywania problemów, które jego zdaniem powinny być pozostawione władzom stanowym. Obwiniony o przewodniczenie krachowi i nieradzenie sobie z jego następstwami, został sromotnie pokonany w wyborach w 1932 roku. Dlaczego Hoover, do tej pory wykazujący wyjątkowy talent do pokonywania kryzysów, nie był w stanie przezwyciężyć Wielkiego Kryzysu? Być może uwierzył we własną propagandę o zwykłych ludziach wspólnie rozwiązujących problemy bez pomocy rządu. A może skala problemu była zbyt duża nawet dla kogoś o zdolnościach Hoovera. Herbert Hoover zmarł 20 października 1964 roku w Nowym Jorku, w wieku 90 lat. Przyczyną śmierci była niewydolność serca. Przeżył kilka lat poważnych problemów zdrowotnych, ale mimo to do końca pozostał aktywny intelektualnie i politycznie. Dziedzictwo prezydenta-filantropa Dziedzictwo Hoovera jest złożone, ale jego najważniejszym wkładem było pionierskie podejście do pomocy humanitarnej i zarządzania kryzysowego na skalę międzynarodową. Jego działania podczas i po I wojnie światowej, zwłaszcza na czele American Relief Administration, uratowały miliony ludzi przed głodem i chorobami w Europie. Zasłynął jako sprawny organizator, filantrop i człowiek o głębokim poczuciu obowiązku wobec innych. Jego praca w Polsce oraz innych krajach europejskich pozostawiła trwały ślad. W naszym kraju Hoover został zapamiętany jako wielki przyjaciel i dobroczyńca. Po zakończeniu prezydentury Hoover powrócił do działalności humanitarnej i publicznej. Był aktywnym doradcą w różnych kwestiach politycznych i społecznych oraz autorem licznych książek. Jego filozofia była oparta na głębokim przekonaniu o znaczeniu wolności jednostki, odpowiedzialności obywatelskiej i ograniczonej roli państwa w życiu społecznym. Dziedzictwo Hoovera to przede wszystkim jego wkład w rozwój międzynarodowej pomocy humanitarnej oraz idee samowystarczalności i odpowiedzialności społecznej, które promował przez całe swoje życie. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jerzy Waszyngton był nie tylko pierwszym prezydentem USA. Jako plantator miał setki niewolników
Jerzy Waszyngton – wraz z Benjaminem Franklinem i Thomasem Jeffersonem – uważany jest za jednego z twórców Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Nazywano ich Ojcami Założycielami. Waszyngton był przy tym pierwszym prezydentem USA.
Spis treści: Jerzy Waszyngton – pierwszy prezydent USA Dzieciństwo i młodość Jerzego Waszyngtona Jerzy Waszyngton jako plantator i polityk Jaki George Washington walczył o niepodległość Stanów Zjednoczonych? Kiedy zmarł Jerzy Waszyngton? Jerzy Waszyngton zapisał się złotymi zgłoskami w historii Stanów Zjednoczonych. Był ich pierwszym prezydentem przez dwie kadencje, w latach 1789 – 97. Wśród jego najważniejszych dokonań wymienia się włączenie Karty Praw (pierwsze dziesięć poprawek, gwarantujących swobody i wolności obywatelskie.) do amerykańskiej konstytucji w 1791 r. Dzięki temu udało się wzmocnić władzę federalną. Poprawki przewidziały m.in. prawo do własności prywatnej, swobodę wyznania i sumienia czy wolność prasy. Jerzy Waszyngton – pierwszy prezydent USA Zasługą pierwszego prezydenta była też stabilna polityka zagraniczna: rozsądne stanowisko USA w wojnie brytyjsko – francuskiej czy zatrzymanie ekspansji Hiszpanów na południu kraju. W roku 1793 Waszyngton wmurował kamień węgielny pod budowę Kapitolu, czyli siedziby federalnej władzy ustawodawczej – co miało duże znaczenie symboliczne. Był generałem, politykiem (m.in. deputowanym do Kongresu) i naczelnym wodzem amerykańskiej Armii Kontynentalnej, a także... znanym masonem. Dzieciństwo i młodość Jerzego Waszyngtona Jerzy Waszyngton (George Washington) urodził się 22 lutego 1732 roku w Pope’s Creek w brytyjskiej kolonii Wirginia. Był najstarszym z sześciorga dzieci Augustine’a Washingtona i jego drugiej żony Mary Ball Washington. Miał on też dwóch przyrodnich braci i przyrodnią siostrę. Rodzina od strony ojca pochodziła z Anglii. Od strony matki miał on zaś przodków wywodzących się z Anglii, Holandii i Niemiec. Jego rodzice byli plantatorami bawełny. Młody George edukowany był w domu, a jego największą młodzieńczą pasją były wojsko, obronność kraju i polityka międzynarodowa. Nauczycielem, opiekunem i mentorem George’a był wówczas przyrodni brat Lawrence. Uczył go arytmetyki, geometrii oraz geografii. To właśnie z bratem młody George jedyny raz w życiu wyjechał za granicę. Była to 5-tygodniowa wycieczka na Barbados w 1751 roku. Niedługo później Lawrence zmarł na gruźlicę, a George wstąpił do milicji kolonialnej. W roku 1754 był tam już pułkownikiem – porucznikiem (według dzisiejszych standardów: podpułkownikiem), a jego pierwszym poważnym sprawdzianem był udział w wojnie amerykańsko-francuskiej. Waszyngton został wysłany do stanu Ohio, gdzie miał za zadanie chronić powstający tam fort. Ta misja była dla niego na tyle wyczerpująca, że zastanawiał się nad porzuceniem służby. Impulsem do dalszej pracy dla wojska był kolejny awans – na pułkownika, a także adiutanta generała Edwarda Braddocka. Z czasem doszło do tego stanowisko dowódcy milicji w stanie Wirginia. Trwało to jednak tylko kilka lat. W 1759 roku Jerzy Waszyngton osiadł w posiadłości Mount Vernon nad rzeką Potomak w Wirginii. Na kolejne szesnaście lat poświęcił się życiu plantatora. Jerzy Waszyngton jako plantator i polityk George Washington ożenił się z bardzo zamożną wdową Marthą Dandridge Curtis. Uroczystość ślubna odbyła się 6 stycznia 1759 roku. To pani Washington wniosła do tego związku w posagu ślubnym między innymi 157 niewolników. Waszyngton szybko dał się poznać jako utalentowany człowiek biznesu i sprawny administrator. Wielkość majątku pary stale się powiększała, podobnie jak liczba niewolników – pod koniec życia prezydent miał ich około trzystu. Gdy nieuchronnie zbliżała się wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775 – 83) George Washington początkowo nie chciał brać w niej udział. Uważał się za Anglika i nie chciał walczyć przeciwko swoim rodakom. Zwolenników oderwania się od brytyjskiej macierzy nazywał zaś ekstremistami. Jego stanowisko zmieniło się w 1774 roku, kiedy to sprzeciwił się tak zwanej ustawie stemplowej, która nakładała dodatkowe podatki na działalność gospodarczą prowadzoną w trzynastu brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej, a także propozycji rozwiązania House of Burgesses (zgromadzenie wybranych demokratycznie reprezentantów stanu Wirginia). Jednocześnie poparł ruch oporu stanu Massachusetts. Niedługo później Waszyngton pojechał jako wysłannik stanu Wirginia na I Kongres Kontynentalny do Filadelfii. Wziął też udział w drugim Kongresie, gdzie został mianowany Naczelnym Dowódcą Armii Kontynentalnej. Jego kandydaturę, jako kompromisową, zgłosił John Adams – późniejszy drugi prezydent USA. Jak George Washington walczył o niepodległość Stanów Zjednoczonych? Wspólnie z między innymi Johnem Adamsem, Thomasem Jeffersonem, Benjaminem Franklinem, Robertem R. Livingstonem, Rogerem Shermanem czy Jamesem Madisonem Waszyngton był jednym z sygnatariuszy Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych. Był to dokument ogłaszający prawo do samostanowienia 13 stanów zjednoczonych Ameryki Północnej. Tym samym stał się on jednym z tak zwanych ojców założycieli nowego państwa. Deklarację podpisano 4 lipca 1776 roku; dziś ta data obchodzona jest jako Dzień Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Ustanawiała ona prawo USA do tworzenia wszelkich aktów państwowych, wypowiadania wojny i zawierania pokoju przez dawne kolonie angielskie w Ameryce Północnej. Już wtedy trwała wojna Stanów Zjednoczonych z Wielką Brytanią, a Jerzy Waszyngton jako pierwszy w historii został uhonorowany Złotym Medalem Kongresu. Był to wyraz uznania za jako zasługi jako dowódcy podczas walk w czasie oblężenia i zdobycia Bostonu. Równie ważne zwycięstwa na polu walki przyszły prezydent osiągnął pod Princeton i Saratogą (w tej ostatniej bitwie ważną rolę odegrał również Tadeusz Kościuszko). 19 kwietnia 1783 roku generał George Washington triumfalnie wkroczył do Nowego Jorku. Po zakończeniu działań wojennych nie brakowało głosów, że uznany za bohatera wojny powinien być on wybrany na króla nowego państwa. On sam stanowczo sprzeciwiał się temu pomysłowi, podkreślając federalny charakter nowej republiki. Kiedy zmarł Jerzy Waszyngton? W maju 1787 roku w Filadelfii rozpoczęto prace nad tekstem konstytucji Stanów Zjednoczonych. Waszyngton był tam jednym z delegatów stanu Wirginia. Weszła ona w życie w 1789 roku. Wtedy też Kolegium Elektorskie wybrało Jerzego Waszyngtona na pierwszego prezydenta kraju. Wiceprezydntem został John Adams. W wyborach z roku 1792 Waszyngton wybrany został na drugą kadencję. Został on zapamiętany jako polityk stanowczy, ale też bardzo rozsądny, który mimo nacisków z różnych stron nie pozwolił wciągnąć USA w kolejne konflikty międzynarodowe. Rozpoczął wiele trudnych reform, a pod koniec drugiej kadencji musiał mierzyć się z silną krytyką wewnętrzną. Wskutek tego w 1796 roku przedwcześnie złożył urząd. W przemówieniu pożegnalnym z 17 września 1796 roku ogłosił, że nie będzie ubiegał się o prezydenturę po raz trzeci. Z czasem zaowocowało to zasadą dwukadencyjności każdego z prezydentów kraju. Nikt nie może sprawować tego urzędu dłużej niż 8 lat. Na ostatnie lata życia Waszyngton wrócił do Mount Vernon w Wirginii. Po latach nieobecności swój dom zastał zrujnowany, zarządził więc natychmiastowa remont. Zmarł 14 grudnia 1799 roku. Źródło: National Geographic Polska.
Franklin Delano Roosevelt wyciągnął USA z kryzysu. To najdłużej urzędujący prezydent Stanów Zjednoczonych
Franklin Delano Roosevelt zapisał się w historii jako lider, który wyciągnął kraj z głębokiego kryzysu. Był też jednym z wąskiego grona przywódców, którzy doprowadzili do zwycięstwa aliantów w II wojnie światowej. Dla Amerykanów to symbol skutecznego przywództwa. Dla Polaków jednak jego decyzje, np. podjęte podczas konferencji w Jałcie, oznaczały podporządkowanie Polski sowieckiej dominacji na pół wieku.
Spis treści: Franklin Delano Roosevelt – dzieciństwo Franklin i Eleonora Roosevelt Choroba Franklin Delano Roosevelt – polityk Przywódca wojenny Franklin Delano Roosevelt urodził się w 1882 roku jako syn Jamesa i Sary Rooseveltów. James był bogatym właścicielem ziemskim i biznesmenem z Nowego Jorku. Jako wdowiec ożenił się w 1880 roku z młodszą o dwadzieścia sześć lat Sarą Delano. Sara, jedna z pięciu pięknych sióstr Delano, pochodziła z zamożnej rodziny i wyróżniała się zarówno arystokratycznymi manierami, jak i niezależnością. Franklin Delano Roosevelt – dzieciństwo Franklin spędził młodość na ogromnej rodzinnej farmie obsługiwanej przez setki robotników. Znajdowała się około pięćdziesięciu mil na północ od Nowego Jorku. Odizolowany od świata zewnętrznego i uczony w domu przez korepetytorów aż do wieku nastoletniego, Franklin miał ograniczony kontakt z rówieśnikami. Mimo to w rodzinie panowała atmosfera wsparcia i przywiązania do jedynaka. Sara Roosevelt okazała się szczególnie oddana Franklinowi, poświęcając niemal całą swoją energię na jego wychowanie. Kiedy Franklin miał 14 lat, Sara i James wysłali go do Groton School, jego pierwszej poważnej szkoły poza domem. Groton była ekskluzywną prywatną szkołą, która kształciła chłopców pochodzących z najbogatszych i najpotężniejszych amerykańskich rodzin. Jej celem było zaszczepienie w uczniach zarówno psychicznej, jak i fizycznej wytrzymałości oraz chęci służenia społeczeństwu. Po jej ukończeniu Franklin Delano Roosvelt wstąpił w 1900 roku do Harvard College. Studiował również na nowojorskim Uniwersytecie Columbia. W okresie studiów wstąpił do Partii Demokratycznej. I to mimo tego, iż sympatyzował z kuzynem i ówczesnym prezydentem USA z ramienia Republikanów – Theodorem Rooseveltem. Franklin i Eleonora Roosevelt Na drugim roku studiów na Harvardzie oświadczył się bostońskiej dziedziczce, Alice Sohier, jednak nie zdecydowała ona się zostać panią Roosevelt. Szybko zwrócił uwagę na swoją daleką kuzynkę, Annę Eleonorę Roosevelt. Eleonora była nieśmiała, poważna i inteligentna. Była także siostrzenicą prezydenta Theodore’a Roosevelta, co zjednało jej kilku zalotników. Franklin i Eleonora pobrali się 17 marca 1905 roku. Pannę młodą poprowadził do ołtarza sam prezydent Theodore Roosevelt. Rooseveltowie mieli sześcioro dzieci, z których jedno zmarło jako niemowlę. Małżeństwo wydawało się całkiem udane aż do 1918 roku. Wtedy Eleonora odkryła romans męża z Lucy Mercer, swoją prywatną sekretarką. Choć małżeństwo przetrwało, relacja Franklina i z żoną przekształciła się bardziej w polityczne partnerstwo niż w pełną miłości więź. Choroba Latem 1921 roku Roosevelt spędzał wakacje na wyspie Campobello, w swoim drugim domu nad kanadyjskim wybrzeżem Atlantyku. Po kąpieli w zimnej wodzie i dwumilowym spacerze do domu, Franklin poszedł spać, czując ogromne zmęczenie. Następnego ranka obudził się z gorączką i odrętwieniem lewej nogi. Kolejnego dnia był częściowo sparaliżowany od pasa w dół. Zdiagnozowano u niego poliomyelitis, wirusowe zapalenie rdzenia kręgowego. „Polio” było wówczas przerażającą i szerzącą się chorobą, na którą nie było lekarstwa. Franklin Roosevelt nigdy nie odzyskał pełnej sprawności nóg i przez resztę życia korzystał z wózka inwalidzkiego. Mimo to, dzięki wielu latom wyczerpującej i bolesnej rehabilitacji (przy wsparciu lasek, ortez, wózków inwalidzkich i opiekunów) udało mu się odzyskać część mobilności, a nawet nauczyć się „chodzić”, przesuwając swoje nogi za pomocą bioder. Ten częściowy powrót do sprawności był niezwykłym osiągnięciem, biorąc pod uwagę stopień uszkodzenia jego mięśni spowodowany chorobą. Franklin Delano Roosevelt – polityk Jego pierwszym poważnym zwycięstwem politycznym było wejście do senatu stanu Nowy Jork. Podczas pierwszej wojny światowej w Europie Franklin Delano Roosevelt konsekwentnie twierdził, że Stany Zjednoczone muszą poprawić swoje zdolności wojskowe. W 1917 roku polityk stał się zdecydowanym orędownikiem przystąpienia Stanów Zjednoczonych do konfliktu. Po rozpoczęciu wojny Roosevelt nadzorował wkład Marynarki Wojennej w amerykańskie wysiłki wojenne. Roosevelt stał się kluczową postacią w walce z Wielkim Kryzysem, który zdewastował gospodarkę USA w latach 30. XX wieku. W 1932 roku został wybrany na prezydenta, obiecując Nowy Ład (New Deal) – program reform gospodarczych mający na celu odbudowę kraju. Jego administracja wprowadziła szereg działań, które na zawsze zmieniły rolę rządu federalnego w życiu Amerykanów. Wzmacniał związki zawodowe, tworzył programy wsparcia dla rolnictwa oraz wprowadził system zabezpieczeń społecznych, który zapewniał wsparcie dla najbiedniejszych i bezrobotnych. Jednak mimo tych osiągnięć, gospodarka nie wróciła do pełni sił przed wybuchem II wojny światowej. Problemy społeczne, zwłaszcza dotyczące praw Afroamerykanów i kobiet, pozostawały nierozwiązane. Wielu z tych grup nie skorzystało w pełni z dobrodziejstw Nowego Ładu. Przywódca wojenny W 1940 roku, w obliczu narastającego zagrożenia ze strony Niemiec i Japonii, Roosevelt po raz trzeci został wybrany na prezydenta. Gdy Japonia zaatakowała Pearl Harbor w 1941 roku, Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny. Roosevelt z powodzeniem kierował amerykańskimi wysiłkami wojennymi, zarówno na froncie, jak i w kraju, gdzie mobilizacja gospodarki przyniosła ostateczne zakończenie kryzysu gospodarczego. Był także orędownikiem powołania Organizacji Narodów Zjednoczonych, mającej na celu zapewnienie trwałego pokoju po wojnie. Roosevelt był jednak świadomy, że wojna stworzyła także nowe wyzwania, zwłaszcza związane z narastającymi napięciami ze Związkiem Radzieckim. Choć udało mu się zbudować koalicję wojenną z ZSRR, Wielką Brytanią i innymi sojusznikami, pozostawił swoim następcom trudną spuściznę w postaci rywalizacji z Sowietami, która ostatecznie przerodziła się w zimną wojnę. 28 listopada 1943 r. w Teheranie rozpoczęła się konferencja przywódców Wielkiej Trójki: Roosevelta, Churchilla i Stalina, która trwała do 1 grudnia. Było to pierwsze z trzech spotkań dotyczących walki z III Rzeszą. W lutym 1945 r. w Jałcie, omawiano współpracę w końcowej fazie wojny i kształt powojennego ładu. Stalin uzyskał kontrolę nad Europą Wschodnią i zapewnienie od Roosevelta o powstaniu ONZ. Konferencja zakończyła się porozumieniem w sprawie powojennych granic Polski, choć temat wschodniej granicy pozostawał kontrowersyjny. Był to również moment, gdy Roosevelt oraz Churchill niejako poświęcili Polskę dla zawarcie pokoju. Skutki tej decyzji odczuwaliśmy przez kolejnych 45 lat. Franklin Delano Roosevelt zmienił także prezydenturę USA. Przez swoje radiowe „pogawędki przy kominku” stworzył bezpośrednią więź z Amerykanami, czyniąc z prezydenta postać bliską i zrozumiałą dla zwykłych obywateli. Pod jego rządami Biały Dom stał się centrum decyzyjnym nie tylko w sprawach wewnętrznych, ale i zagranicznych. Rozbudował także administrację, wprowadzając większą liczbę ekspertów i doradców, co na stałe zmieniło sposób funkcjonowania władzy wykonawczej. Roosevelt zmarł w swoim gabinecie 12 kwietnia 1945 roku na udar mózgu, zaledwie kilka miesięcy przed zakończeniem II wojny światowej. Jego śmierć była szokiem dla narodu, który widział w nim symbol siły i determinacji. Choć jego zdrowie było nadszarpnięte wieloma chorobami, a także stresem związanym z kierowaniem krajem w trudnych czasach, Franklin Delano Roosevelt pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych prezydentów w historii Stanów Zjednoczonych. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
To właśnie on pogrążył Richarda Nixona. Swoimi działaniami zamienił jego życie w koszmar
Richard Nixon mógł obawiać się wrogów w Białym Domu, wojny nuklearnej w Azji i pacyfistów. Ale tak naprawdę bał się Dicka Tucka – człowieka, który przez lata zamieniał jego życie w koszmar.
Spis treści: Nixon pokonany dzięki żartom Kim był Dick Tuck? Pierwsze starcie z Nixonem Szalona kampania Dicka Tucka Pamiętne wybory w 1968 r. Afera Watergate Dziedzictwo Dicka Tucka „Witamy pana Nixona” – głosi transparent w Chinatown w Los Angeles. Ochoczo fotografuje się z nim Richard Milhous Nixon podczas kampanii, która ma mu dać posadę gubernatora w rodzinnej Kalifornii w 1962 roku. Republikanin jest przekonany, że namalowane poniżej angielskich liter chińskie szlaczki to akt sympatii i poparcia ze strony azjatyckiej społeczności. Mina mu zrzednie, gdy po kilku minutach ktoś szepnie mu na ucho, że Chińczycy tak naprawdę pytają go o mętne interesy jego brata. Wściekły Nixon drze transparent przed kamerami, narażając się zdezorientowanym Chińczykom. Gdzieś w tłumie chichocze geniusz politycznej dywersji Dick Tuck. Dwa lata wcześniej Nixon o włos przegrał prezydenturę kraju z Johnem Fitzgeraldem Kennedym. Po równie kontrowersyjnej (podważano decydujące zwycięstwo Kennedy’ego w Illinois), co minimalnej porażce w walce o Biały Dom zwycięstwo stanowe wydawało się formalnością. Ale Nixon znów został pokonany – tym razem bezapelacyjnie. Po latach przyznawał, że ograł go nie jego rywal Pat Brown, ale „ten błazen Tuck”. Nixon pokonany dzięki żartom Rzeczony błazen, człowiek do zadań specjalnych w sztabie demokratów, przed słynną wizytą Nixona w Chinatown samodzielnie przygotował transparenty z angielskim napisem „Welcome Nixon” oraz – pod spodem – z chińskim tekstem „Co z pożyczką od Hughesa?”. Chodziło o 205 tys. USD, które milioner Howard Hughes w podejrzanych okolicznościach pożyczył Donaldowi Nixonowi, bratu Richarda. Zanim w dzielnicy pojawił się kandydat republikanów, Tuck wręczył swoje tablice dzieciom oraz kilku innym podstawionym osobom. Następnego dnia o kompromitacji niedoszłego prezydenta USA pisały wszystkie kalifornijskie gazety. Jakby tego było mało, Dick przygotował też chińskie ciasteczka z wróżbą dla dziennikarzy – w środku była wiadomość: „Zapytaj go o pożyczkę Hughesa”. Wydarzenie przeszło do historii amerykańskiej polityki jako „The Chinatown Caper” – „wygłup w Chinatown”. Nie pierwsze i nie ostatnie, w którym Tuck w dziecinny sposób ośmieszał Nixona. W trakcie tej samej kampanii przebrał się za konduktora, gdy kandydat na gubernatora przemawiał na platformie na tyłach pociągu, który stanął na stacji kolejowej w San Luis Obispo. W pewnym momencie Tuck dał sygnał do odjazdu, choć Nixon jeszcze nie skończył wystąpienia. Dwa lata wcześniej, gdy ważyły się losy prezydentury, po pamiętnej debacie Kennedy–Nixon (ten drugi gorzej wyglądał w telewizji, bo… kategorycznie odmawiał występów w makijażu) Dick wynajął starszą kobietę, która – z Nixonem w klapie – dopchała się do niego przed kamerami, wyściskała go i powiedziała głośno: „Nie przejmuj się, synu! Debatę przegrałeś, ale na pewno się jeszcze odkujesz”. Specjaliści od marketingu politycznego uważają ten trick za prawdziwy majstersztyk. Tuż po telewizyjnym starciu Ameryka nie była jeszcze pewna, który z kandydatów tak naprawdę zwyciężył. Dla wielu wyznanie staruszki stało się sygnałem, że społeczeństwo oddolnie lepiej ocenia Kennedy’ego. Tuck triumfował, lata 1960–1962 okazały się dla Nixona pasmem politycznych klęsk i upokorzeń. Po porażce w 1962 roku ogłosił, że wycofuje się z życia publicznego. „Zanim odejdę, chciałbym, żebyście państwo wiedzieli, że będziecie za mną tęsknić. Nie będzie już Nixona, któremu będzie można dowalić, bo to moja ostatnia konferencja prasowa” – powiedział podczas pamiętnego pożegnania. Kim był Dick Tuck? Ten, który go pogrążył, urodził się 25 stycznia 1924 roku w Hayden w stanie Arizona. Pochodził z inteligenckiej rodziny – jego ojciec Frank J. Tuck był absolwentem Harvardu i uznanym inżynierem. Dick natomiast zaciągnął się do wojska niedługo po ataku na Pearl Harbor. W Wielkiej Brytanii wyszkolono go na sapera. Dopiero po powrocie do kraju uzupełniał przerwaną wojaczką edukację. Studiował nauki polityczne i administrację na Uniwersytecie Kalifornijskim. Tam w 1950 roku los po raz pierwszy zetknął go z Richardem Nixonem. Tam też rozpoczęła się wojna Nixon–Tuck. Polityk, po czterech latach w Izbie Reprezentantów, ubiegał się wówczas w Kalifornii o mandat senatora. Jego konkurentką z rekomendacji Partii Demokratycznej była Helen Gahagan Douglas. Kopać po kostkach zaczął Nixon. Oskarżył Douglas o komunistyczne sympatie, sugerował, że „coś” może łączyć ją z prezydentem Trumanem. Ponadto publicznie deprecjonował swoją rywalkę, nazywając ją „różową damą”. Pierwsze starcie z Nixonem Demokratka wybory przegrała. Na otarcie łez został jej numer, który pracujący w jej sztabie jako wolontariusz Tuck wykręcił bezwzględnemu republikaninowi. „Pewien zakręcony profesor, który wiedział, że zacząłem działać w polityce, poprosił mnie o zorganizowanie na uczelni spotkania z Nixonem” – Tuck opowiadał tę historię przed laty w magazynie „Time”. Co dokładnie zrobił? Wynajął wielką salę na 1800 osób, zaprosił tylko 40 gości i nie przeprowadził żadnej akcji promocyjnej mityngu. Zanim Nixon wszedł na scenę i zobaczył rzędy pustych krzeseł, Dick wygłosił płomienne przemówienie przedstawiające kandydata. A potem poprosił go o diagnozę działań… Międzynarodowego Funduszu Walutowego (oczywiście nie zostało to wcześniej ustalone). Wtedy był to bardziej niewinny kawał niż chęć skompromitowania Nixona za wszelką cenę (bo przecież efekt byłby większy, gdyby Tuck ośmieszył kandydata przy pełnej sali). Tym niemniej po wszystkim Nixon podszedł do Tucka, zapytał, jak się nazywa, i wycedził przez zęby: „Dicku Tuck, powiadam ci, jesteś skończony”. Było dokładnie odwrotnie. Tym bardziej że oprócz szalonych pomysłów na kampanijny sabotaż (w 1956 roku podczas konwencji republikanów w San Francisco zapłacił firmie śmieciarskiej, by jej samochody przejeżdżały z napisami: „Nixon na śmietnik” obok miejsca zgromadzenia), Tuck szybko objawił również talenty organizatorskie. Oprócz tego świetnie radził sobie w kontaktach z mediami. W Partii Demokratycznej współpracował m.in. z Adlai E. Stevensonem, gubernatorem Illinois, oraz kandydatem na prezydenta USA w roku 1952 i 1956. A także ze wspominanym wcześniej Patem Brownem, gubernatorem Kalifornii. Działania Tucka były innowacyjne na amerykańskiej scenie politycznej. Nie uciekał się do chamskich zagrywek (co od zawsze było domeną amerykańskiej polityki), a raczej starał się odwoływać do poczucia humoru Amerykanów. Jako jeden z pierwszych zauważył coś, co dziś jest ogromnym kapitałem każdej współczesnej kampanii. Złośliwe ośmieszenie rywala bez oskarżania go o rozpustę, oszustwa czy paktowanie z diabłem (na tym przecież opiera się współczesna kampania wyborcza w internecie) działa równie dobrze, a nawet lepiej. Nic dziwnego, że w 1960 roku zaangażowano go do pracy przy prezydenckiej kampanii Kennedy’ego. Szalona kampania Dicka Tucka Tuck w końcu uwierzył, że skoro potrafi pomagać w zwyciężaniu innym, równie dobrze sam da sobie radę w polityce. Dlatego w 1966 roku kandydował do Senatu. Kampanię zainaugurował na wskroś awangardowo – na znanym kalifornijskim cmentarzu w Glendale. „Fakt, że ludzie stracili życie, nie oznacza, że stracili prawa wyborcze” – tłumaczył osłupiałym dziennikarzom. Może chciał dać do zrozumienia, że głosowaliby na niego Humphrey Bogart, Nat King Cole, Jean Harlow, Walt Disney czy bracia Marx, których pochowano w tamtym miejscu. Gdy z kolei usłyszał, że podobno Nixon ma wspierać jego republikańskiego rywala, żeby zapewnić sobie rozgłos, wezwał swego dawnego wroga do debaty. Inna wersja tej historii mówi, że Nixon, słysząc o kandydowaniu Tucka, wysłał mu gratulacyjny telegram i zaoferował udzielenie poparcia. Tuck miał zapowiedzieć, że jeśli Nixon stanąłby z nim do debaty, przed jej rozpoczęciem własnoręcznie by go ogolił. Równie oryginalne było jego hasło wyborcze: „Ta robota potrzebuje Tucka, a Tuck potrzebuje tej roboty”. Ale największy rozgłos przyniosły mu plakaty – proste, z wielkim napisem Tuck i mniejszym imieniem Dick powyżej. Dzień przed głosowaniem kazał swoim ludziom jeździć po mieście i… domalowywać jedną kreskę przy pierwszej literze swojego nazwiska. Tak, by ludzie zobaczyli wulgarne określenie „Fuck”. Dodajmy jeszcze, że „Dick” to w języku angielskim potoczne określenie… penisa. Być może Tuck chciał twórczo zinterpretować starą zasadę medialną: „Ważne, by nie przekręcili nazwiska”. Tuck sam je przekręcił, ale tylko po to, by zwrócić na siebie uwagę – wyborcy mieli myśleć, że stoi za tym któryś z jego przeciwników. Liczył, że widok wulgarnie przerobionego plakatu przyniesie mu sympatię i współczucie głosujących. Szalona kampania nie powiodła się. Tuck zebrał niewiele ponad 5 tysięcy głosów, co dało mu ledwie trzecie miejsce. Mandat wywalczył George Danielson, inny kandydat popierany przez demokratów. „Ludzie przemówili, a właściwie dranie” – podsumowywał Tuck, najwyraźniej mocno rozczarowany werdyktem wyborców. Przegrana wyleczyła go z ambicji osobistego udziału w polityce. Pamiętne wybory w 1968 r. Został jednym z głównych doradców Roberta F. Kennedy’ego, młodszego brata JFK, gdy ten rozpoczął swój, tragicznie przerwany zamachem, marsz do Białego Domu. Po zamachu 5 czerwca 1968 roku w Los Angeles Tuck jechał z nim w karetce do szpitala. Mimo tej tragedii, również osobistej, Dick zdołał zaznaczyć swoją obecność w pamiętnych wyborach 1968 roku. Przede wszystkim zapewne dlatego, że z politycznego niebytu republikanie wydobyli w nich Richarda Nixona. U niego po gorzkich żalach sprzed 6 lat nie było śladu, choć nie brakowało głosów, że kolejna nominacja dla człowieka, który utrwalił w Ameryce swój wizerunek przegranego, będzie dla Grand Old Party katastrofą. Tuck chciał ją tylko przyspieszyć, dlatego znów zaprezentował swój repertuar dywersanta. Na wiece przeciwnika spraszał młode ciężarne kobiety w koszulkach z dwuznacznym napisem „Nixon’s the One” (Nixon to ten). Sugerowało to, że kandydat na prezydenta jest ojcem dziecka. A panie w stanie brzemiennym były najczęściej czarnoskóre, co nie bardzo pasowało do konserwatywnego wizerunku republikanów… Z kolei podczas wizyty w New Hampshire Tuck wynajął kapelę, która miała grać dla Nixona jego rzekomo ulubioną piosenkę: „Mack the Knife”, standard o zbrodniarzu Mackiem. Widocznie sądził, że ludziom nie spodoba się, że jeden z kandydatów lubi podśpiewywać sobie o mordercy i gwałcicielu. Tuck sprawił, że w ekipie Republikanów panowała wówczas paranoiczna wręcz ostrożność, której celem miało być zabezpieczenie się przed możliwym wygłupem pana D. Efekty były równie komiczne. Gdy do sztabu kampanii przywieziono wielką dostawę reklamujących go przypinek w różnych językach (po chińsku, grecku, włosku… etc.), które miały służyć podczas spotkań w międzynarodowych dzielnicach amerykańskich miast, Nixon rozkazał, by wysłać je na śmietnik. Najwyraźniej przypomniała mu się historia z Chinatown i wolał nie ryzykować kolejnej wpadki. Kto wie, może również dzięki temu, że ich skuteczniej unikał, w 1968 roku w końcu wygrał wybory prezydenckie. Afera Watergate Trzeba powiedzieć, że z czasem Nixon stał się nie tylko wyczulony na zabiegi kopiącego pod nim dołki Tucka, ale i zaczął doceniać ich pomysłowość. „Z wroga stał się moim wielbicielem” – przechwalał się Dick w swojej biografii spisanej przez Neila Steinberga. Fakt jest taki, że gdy w 1972 roku Nixon starał się o reelekcję, niejako zainspirowany Tuckiem, postanowił wynająć kogoś, kto będzie zastawiał podobne pułapki na Demokratów. Zatrudnił więc niejakiego Donalda Segrettiego (z wykształcenia był ekonomistą i prawnikiem), który stworzył zespół nazywający sam siebie „The Ratfuckers” („rat” to szczur, drugiej części tego określenia lepiej nie tłumaczyć). Nixon szybko jednak przekonał się, że jeśli chodzi o kreatywny sabotaż, Segretti nie dorastał Tuckowi do pięt. Rywali Nixona atakował dość prymitywnie. Do prasy rozsyłał listy sugerujące zboczenia seksualne Huberta Humphreya oraz rasistowskie wybryki Edmunda S. Muskiego. Sam prezydent szybko pozbył się złudzeń, że ktoś mógłby dorównać jego największej zmorze. „Teraz jeszcze bardziej widać, jakim mistrzem był Dick Tuck. Segretti nawet nie zbliżył się do jego poziomu”, „Przy Tucku Segretti jednak jest trochę głupi” – to słowa Nixona nagrane na słynnych taśmach, które ujrzały światło dzienne w wyniku afery Watergate w 1973 roku. Dopiero z nagrań, które wywołały gigantyczny kryzys i doprowadziły do dymisji 37. prezydenta Stanów Zjednoczonych, dowiadujemy się, jaką obsesję wywołał u niego Dick Tuck. „Dick Tuck robił mnie w balona. Teraz spróbujmy pokonać ich (Demokratów) tą samą bronią” – to z kolei fragment jego rozmowy z H.R. Haldemanem, szefem personelu Białego Domu, w której wyszedł na jaw plan prowadzenia brudnej kampanii przeciwko Demokratom. Afera, która zakończyła polityczną karierę Nixona, przyniosła ogólnokrajową sławę Tuckowi. Nie tylko dzięki statusowi „największego wroga najbardziej znienawidzonego wówczas prezydenta USA”. Tuck nie byłby sobą, gdyby później nie wykorzystał skandalu po swojemu. W 1980 roku urządził pierwsze publiczne przesłuchanie fragmentów taśm z udziałem dziennikarzy. Było tam kilka zabawnych dialogów. Na przykład, jeden z doradców Nixona wspomina o kawale, który udało się zrobić Demokratom. Do ich siedziby zamówiono hurtową dostawę pizzy, na koszt kampanii wyborczej. „To brzmi jak jeden z tych numerów Dicka Tucka” – mówi John Connally, ówczesny sekretarz skarbu. – „A najlepsze, że nas o to nie podejrzewali, bo wszyscy myśleli, że nie jesteśmy specjalnie pomysłowi”. „Święta racja!” – odpowiada wyraźnie rozbawiony Nixon. „Pomysłowi i sprytni” – wtórował mu Connally. Dziedzictwo Dicka Tucka Tuck do dziś nie doczekał się godnego i równie pomysłowego następcy w sabotowaniu politycznych działań swojej konkurencji. A próbują wszyscy. „Nigdy nie ukrywałem tego, co robiłem. Ale nigdy też nie próbowałem być paskudnie złośliwy” – tłumaczył swoją filozofię. – „Jest jednak zasadnicza różnica w instalowaniu w kampanii ciasteczek z wróżbą, żeby ośmieszyć twojego rywala, a instalowaniu podsłuchów, żeby twój rywal wyszedł na bandytę”. Tuż po dymisji Nixona jego prawa ręka H.R. Haldeman zaczepił Tucka na Kapitolu. „Zacząłeś to wszystko” – miał powiedzieć. Tuck odpowiedział: „Tak jest, ale to wy daliście się złapać”. Geniusz politycznej dywersji był tylko jeden.
Harry Truman zapisał się w historii. To człowiek, który wielkim kosztem zakończył II wojnę światową
Harry Truman zapisał się w historii jako człowiek, który wielkim kosztem zakończył II wojnę światową. To właśnie trzydziesty trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych podjął decyzję o nuklearnym ataku na Japonię, po którym cesarstwo podpisało akt kapitulacji.
Spis treści: Kim był Harry Truman? Życiorys Harry’ego Trumana Kariera polityczna Harry’ego Trumana Pierwsza kadencja Harry’ego Trumana Druga kadencja Kiedy zmarł Harry Truman? Magazyn „Time” dwukrotnie uznał Harry’ego Trumana za człowieka roku, w dziewiętnastym i dwudziestym drugim plebiscycie. Kim była postać, która według redakcji wywarła największy wpływ na wydarzenia na świecie w 1945 i 1948 roku? Kim był Harry Truman? Harry Truman imał się różnych zajęć i gdyby w 1922 roku nie został wybrany na sędziego sądu okręgowego w hrabstwie Jackson, jest bardzo prawdopodobne, że usłyszeliby o nim tylko nieliczni, jednak stało się inaczej. Piastując urząd publiczny, zyskał przepustkę do świata polityki. Początkowo działał na szczeblu lokalnym. Z czasem trafił do Waszyngtonu, a tam – na sam szczyt, czyli do Białego Domu. W Gabinecie Owalnym zastąpił Franklina Delano Roosevelta. Jako prezydent tymczasowy nie zaskarbił sobie zbyt dużej sympatii w społeczeństwie. Jednak postanowił ubiegać się o kolejną kadencję. Jak się okazało, to było słuszne posunięcie. W 1948 roku został zaprzysiężony na prezydenta elekta Stanów Zjednoczonych. Życiorys Harry’ego Trumana W historii Stanów Zjednoczonych nie brakowało polityków, którzy byli uosobieniem „amerykańskiego snu”. Wystarczy wspomnieć, że Abraham Lincoln, jeden z najpopularniejszych prezydentów USA, pochodził z ubogiej rodziny farmerskiej, a na świat przyszedł w małej jednoizbowej chacie. Także bohater tego artykułu nie startował z uprzywilejowanej pozycji. Dzieciństwo Harry’ego Trumana Harry S. Truman urodził się 8 maja 1884 roku, w Lamar w stanie Missouri. Syn Johna Andersona i Marthy Ellen wychowywał się w rodzinie farmerskiej. Jego ojciec trudnił się handlem końmi. Niedługo po narodzinach Harry’ego rodzina Trumanów przeprowadziła się do Independence. Młodość Harry’ego Trumana Przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych uczęszczał do szkoły podstawowej i średniej w Independence. Edukację zakończył w 1901 roku. Rodzina Trumanów nie dysponowała wystarczającymi środkami, by posłać syna do college’u. Nie mógł też podjąć służby w Akademii West Point. Przyczyna? Słaby wzrok. Służba wojskowa Na początku XX wieku Truman zatrudnił się w firmie kolejowej. Później znalazł pracę w baku w Kansas City. W 1905 roku postanowił wstąpić do Gwardii Narodowej. Dwanaście lat później został zmobilizowany do służby w regularnej armii. Truman trafił na front I wojny światowej we Francji. Uczestniczył m.in. w bitwie pod St. Mihiel i Meusse-Argonne. W 1919 roku przeszedł w stan spoczynku w stopniu majora. Kariera polityczna Harry’ego Trumana Po powrocie w rodzinne strony Harry postanowił zostać przedsiębiorcą. Jednak nie radził sobie zbyt dobrze w biznesie i dość szybko zbankrutował. Wtedy zwrócił się w stronę administracji publicznej. Harry Truman jako sędzia sądu okręgowego W 1922 roku, dzięki koneksji z braćmi Tomem i Jamesem Pendergastami, został wybrany na sędziego sądu okręgowego hrabstwa Jackson. Sprawował urząd przez dwie kadencje. W tym samym czasie studiował w Kansas City Law School. Z sądu trafił do szeregów lokalnej władzy wykonawczej. Od 1927 do 1935 roku pełnił funkcję przewodniczącego. Był to zaledwie wstęp do wielkiej kariery politycznej. Harry Truman w Senacie W 1934 roku wystartował w wyborach do Senatu z ramienia Partii Demokratycznej. Wygrał, jednak bliska znajomość ze skorumpowanym Tomem Pedergastem nie przysporzyła mu sympatii u pozostałych senatorów. Franklin Roosevelt był częściowo popierany przez Trumana. Senator nie szczędził słów pochwały dla prowadzonej przez prezydenta polityki Nowego Ładu, ale jednocześnie nie bał się uderzać w jego administrację. Z jego inicjatywy powołana została komisja, która miała zbadać efektywność programów zbrojeniowych. Działalność Komisji Trumana obnażyła nieuzasadnione zyski, które pojawiły się na kontach koncernów zbrojeniowych po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. Wiceprezydentura Trumana W 1944 roku Franklin Roosevelt ubiegał się o czwartą kadencję. Urzędujący wiceprezydent, Henry Wallace, miał nie ubiegać się o kolejną nominację. Zarząd partii uznał, że idealnym kandydatem na to stanowisko będzie cieszący się dużym poparciem społecznym Harry Truman. 20 stycznia 1945 roku obaj zostali zaprzysiężeni. Nowy wiceprezydent nie sprawował urzędu zbyt długo. Po zaledwie trzech miesiącach zastąpił trzydziestego drugiego prezydenta w Gabinecie Owalnym. Pierwsza kadencja Harry’ego Trumana 12 kwietnia 1945 roku Franklin Roosevelt doznał rozległego udaru. Lekarzom nie udało się go uratować. Prezydent zmarł o godzinie 15.35. Tego samego dnia Harry Truman został zaprzysiężony na trzydziestego trzeciego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Konferencja założycielska ONZ Tuż przed śmiercią Roosevelt przygotowywał się do konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, która miała odbyć się 25 kwietnia. Po jego śmierci ten obowiązek spadł na Trumana. 33. prezydent wyciągnął wnioski z problemów, z jakimi zmagał się Woodrow Wilson podczas przyjmowania statutu Ligi Narodów. Żeby uniknąć problemów z aprobatą, Truman postawił na taki skład delegacji, który będzie miał siłę przebicia w późniejszej debacie w Kongresie. Stosunki z ZSRR Mimo że na wojnie strona amerykańska i radziecka walczyły przeciwko wspólnemu wrogowi, prezydent nie krył się z brakiem przychylności wobec ZSRR. Już pierwszego dnia konferencji pojawiły się napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. Konflikty dotyczyły m.in. sprawy udziału Argentyny w wydarzeniu i sprawy Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej w Polsce. Strony nie zgadzały się też między innymi w kwestii systemu głosowania w Radzie Bezpieczeństwa i aneksji Wysp Marshalla, Marianów i Karolinów przez USA. Wspólne stanowisko musiało zostać uzgodnione. Truman wysłał do Moskwy Harry’ego Hopkinsa, który w jego imieniu negocjował ze Stalinem. 26 czerwca Karta Narodów Zjednoczonych została podpisana, a 28 lipca doczekała się ratyfikowania przez Senat. Polityka wobec Niemiec Jeszcze w czasie trwania obrad w San Francisco III Rzesza przegrała na europejskim froncie. Światowi przywódcy musieli uzgodnić stanowisko w sprawie powojennej przyszłości kraju. Truman opowiadał się za demilitaryzacją, denazyfikacją i pokojową okupacją sojuszniczą. Jawnie sprzeciwiał się planowi Morgenthaua. Konferencja poczdamska 17 lipca 1945 roku odbyła się konferencja w Poczdamie, w której wzięli udział przywódcy tzw. wielkiej trójki: Truman, Stalin i Churchill (którego później zastąpił Clement Attlee). Amerykańska delegacja za główne punkty obrad obrała kwestie związane z powojenną przyszłością Niemiec, wypłatą reparacji wojennych, realizacją postanowień konferencji jałtańskiej w sprawie kształtu powojennej Europy i podpisaniem traktatów pokojowych. Atak na Japonię Niedługo po zakończeniu konferencji prezydent zadecydował o przypuszczeniu ataku nuklearnego na Japonię. Pierwsza bomba spadła 6 sierpnia na Hiroszimę. Druga 9 sierpnia uderzyła w Nagasaki. Te działania zakończyły II wojnę światową, ale na Trumana wylała się fala krytyki. Nie brakowało głosów, że atak nuklearny nie był potrzebny, bo Japonia i tak była bliska klęski. Prezydentowi zarzucano, że uderzenie na Cesarstwo było niczym innym, jak pokazem siły przed ZSRR. Faktem jest, że to wydarzenie zapoczątkowało okres zimnej wojny. Doktryna Trumana i walka z komunizmem W 1947 roku prezydent opracował program pomocy zagranicznej, nazwany później doktryną Trumana. Głównym założeniem było udzielenie wsparcia militarnego krajom popierającym USA, które przeciwstawiają się presji zewnętrznej. W celu zapewnienia wsparcia gospodarczego krajom Europy Zachodniej, 19 grudnia 1947 roku wdrożył plan Marshalla. 4 kwietnia 1949 roku powstał Pakt Północnoatlantycki. Był to kolejny krok w walce z komunizmem. Druga kadencja Polityka Trumana nierzadko spotykała się z krytyką, jednak prezydent postanowił ubiegać się o kolejną kadencję w 1948 roku. W głosowaniu powszechnym zdobył 21,5 mln głosów, a w Kolegium Elektorów – 303. W drugim roku sprawowania urzędu Stany Zjednoczone przyłączyły się do wojny koreańskiej. Gdy zdymisjonował krytykującego go gen. Douglasa McArthura, w kraju zawrzało. Pojawiła się nawet groźba usunięcia prezydenta z urzędu. Kiedy zmarł Harry Truman? Harry Truman nie ubiegał się o kolejną kadencję. Na emeryturze wrócił w rodzinne strony i zajął się pisaniem pamiętników. Jeszcze w latach 60. jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu. Pod koniec 1972 roku trafił do szpitala w Kansas City. Prezydent Harry Truman zmarł 26 grudnia. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dwight Eisenhower to żołnierz, który został prezydentem. Rządził w USA przez dwie kadencje
Dwight Eisenhower został zapamiętany przede wszystkim jako polityk wielkiego formatu. Nie można jednak zapomnieć, że był także wybitnym żołnierzem, który w czasie II wojny światowej dowodził siłami wojsk sprzymierzonych. Nazwanie go człowiekiem, który wygrał wielką wojnę, nie będzie zatem przesadą.
Spis treści: Kim był Dwight Eisenhower? Życiorys Dwighta Eisenhowera Kariera wojskowa Dwighta Eisenhowera Dwight Eisenhower po II wojnie światowej Dwight Eisenhower prezydentem Stanów Zjednoczonych Pierwsza kadencja Druga kadencja Kiedy zmarł Dwight Eisenhower? W trakcie II wojny światowej Dwight Eisenhower dowodził wojskami sprzymierzonymi. Zaplanował i przeprowadził dwie z najbardziej znaczących operacji wielkiej wojny. Nic dziwnego, że do kraju powrócił w blasku chwały. Amerykanie darzyli wielkiego dowódcę ogromną sympatią. Kto ma poparcie, ten ma władzę. Eisenhower wystartował w wyborach prezydenckich w 1952 roku. Wygrał i tym samym stał się przywódcą całego narodu. Kim był Dwight Eisenhower? Choć z pozoru odpowiedź na wyżej postawione pytanie wydaje się oczywista, w praktyce temat jest nieco bardziej skomplikowany. Gdyby zapytać o to grupę osób, jest prawdopodobne, że przeważałaby jedna odpowiedź: „Dwight Eisenhower był prezydentem Stanów Zjednoczonych”. Z faktami nie można polemizować, jednak należy podkreślić, że po śmierci był opłakiwany przede wszystkim jako żołnierz. I nic dziwnego, bo większość swojego życia związał z armią. W wojskach lądowych Stanów Zjednoczonych służył od 1915 do 1953 roku. Osiem lat później został przywrócony do służby, a na emeryturę przeszedł dopiero w 1969 roku. Życiorys Dwighta Eisenhowera Dwight David Eisenhower, a właściwie to David Dwight Eisenhower, bo w przyszłości sam zmieni kolejność swoich imion, urodził się 14 października 1890 roku, w Dennison w stanie Teksas. Syn Davida Jacoba i Idy Elizabeth wychował się w średnio zamożnej rodzinie, w której były różne wyznania – matka była świadkiem Jehowy, a ojciec prezbiterianinem. Gdy miał dwa lata, rodzina Eisenhowerów przeprowadziła się do miasteczka Abilene w stanie Kansas. W 1909 roku ukończył tamtejszą szkołę średnią. Razem z bratem Edgarem chciał iść na studia, ale rodzice nie mogli sobie pozwolić na sfinansowanie ich planów. Żeby wspomóc brata, podjął pracę. Wówczas dowiedział się, że może uczęszczać za darmo do szkoły wojskowej. Kariera wojskowa Dwighta Eisenhowera Złożył podanie do Akademii Marynarki Wojennej Stanów zjednoczonych, ale jego kandydatura została odrzucona. Nie poddał się jednak i kolejną aplikację wysłał do Akademii West Point. Szkoła przyjęła jego podanie. Po czterech latach ukończył szkołę wojskową w stopniu podporucznika. Służbę rozpoczął w Fort Sam Houston w San Antonio. Gdy Stany Zjednoczone przystąpiły do I wojny światowej, trafił na front. W 1922 roku służył w strefie Kanału Panamskiego. Jego dowódca, Fox Conner, zachęcił go do dalszego szlifowania wojskowego rzemiosła. Dalsza edukacja wojskowa Trzy lata później rozpoczął naukę w Akademii Sztabu Generalnego. Zwrócił na siebie uwagę Departamentu Wojny. Z inicjatywy urzędu trafił do US Army War College, a stamtąd – do Army Industrial College. Dwight Eisenhower podczas II wojny światowej 7 grudnia 1941 roku, po japońskim ataku na bazę w Pearl Harbor, Stany Zjednoczone przystąpiły do II wojny światowej. Eisenhowera przydzielono do sztabu gen. George’a Marshalla. 25 czerwca 1942 został mianowany dowódcą frontu europejskiego, a 8 listopada – dowódcą sił alianckich w obszarze śródziemnomorskiego teatru działań wojennych. Przeprowadził sporo udanych operacji, między innymi w Afryce Północnej, na Sycylii i we Włoszech. Dzięki sukcesom na froncie, 24 grudnia 1943 roku został naczelnym dowódcą alianckich wojsk ekspedycyjnych i objął zwierzchnictwo nad lądowaniem w Normandii. Dwight Eisenhower po II wojnie światowej W 1947 roku awansował na szefa sztabu połączonych sił zbrojnych w USA. Rok później chciał przejść w stan spoczynku. 7 lutego 1948 roku odszedł z armii, ale emeryturą nie cieszył się zbyt długo. Prezydent Harry Truman trzy lata później przywrócił go do czynnej służby. Eisenhower otrzymał zadanie zorganizowania sił zbrojnych NATO. Dwight Eisenhower prezydentem Stanów Zjednoczonych Przyszły prezydent był znany z tego, że nigdy głośno nie mówił o swoich poglądach politycznych. Jeszcze w czasie wielkiej wojny interesowali się nim przywódcy obu wiodących partii, Demokratycznej i Republikańskiej. Gdy wrócił do kraju, zainteresowanie jego osobą wzrosło jeszcze bardziej, zwłaszcza przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi. Finalnie pozyskała go Partia Republikańska. 30 maja 1952 roku ponownie odszedł z armii, przekazując dowództwo w strukturach NATO gen. Matthew Ridgwayowi. W wyborach konkurował z demokratą Adlaiem Stevensonem. W głosowaniu powszechnym Eisenhower zdobył ok. 34 mln głosów, czyli o ok. 7 mln więcej od swojego kontrkandydata. W Kolegium Elektorów uzyskał 442 głosy, a Stevenson – 89. 20 stycznia 1953 roku Dwight Eisenhower został zaprzysiężony na 34. prezydenta Stanów Zjednoczonych. Pierwsza kadencja W pierwszej kolejności nowy prezydent musiał zająć się sprawą wojny, która trwała na Półwyspie Koreańskim. Jeszcze w czasie prezydentury Trumana, gen. MacArthur domagał się przeprowadzenia ataku nuklearnego. Eisenhower był umiarkowanym zwolennikiem tego kroku. Ostatecznie strony podpisały rozejm (26 lipca 1953 roku), ale prezydent i tak przystąpił do rozbudowy arsenału jądrowego. Dopuszczał ewentualność użycia broni nuklearnej w przypadku złamania zasad rozejmu i identyczne stanowisko przedstawiał względem ChRL. Stosunki z ZSRR W czasie pierwszej kadencji Eisenhowera, między USA a ZSRR doszło do nieznacznego ocieplenia stosunków. W 1954 roku prezydent wziął udział w konferencji w Genewie, podczas której zaproponował prowadzenie polityki „otwartego nieba”. Związek Radziecki odrzucił propozycję, upatrując w niej próby podjęcia działań szpiegowskich. Pięć lat później ponownie spotkał się z Nikitą Chruszczowem. Ustalono wówczas, że wciąż nierozwiązana kwestia niemiecka zostanie szczegółowo omówiona podczas szczytu w Paryżu. Jednak nie doszło do kolejnego spotkania przywódców. Polityka wewnętrzna W czasie prezydentury Eisenhowera zaczęła się zmieniać sytuacja Afroamerykanów. 17 maja 1954 roku Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie desegregacji rasowej, w którym uznano, że podział rasowy w szkołach publicznych narusza Konstytucję. Prezydent nigdy nie poparł publicznie tego stanowiska. Jednak powołał Komisję Praw Obywatelskich, która miała stać na straży prawa o desegregacji. Druga kadencja Podczas konwencji Partii Republikańskiej, która odbyła się w sierpniu 1956 roku, w San Francisco, prezydent ogłosił, że chce ubiegać się o reelekcję. Został nominowany w pierwszym głosowaniu przez aklamację. Jego kontrkandydatem ponownie był Adlai Stevenson. W głosowaniu powszechnym na Eisenhowera zagłosowało ok. 35,5 mln wyborców. Wyprzedził kandydata Partii Demokratycznej o ok. 10 mln głosów. W Kolegium Elektorów uzyskał 457 głosów. Podczas drugiej kadencji prezydent skupiał się przede wszystkim na: sprawie Bliskiego Wschodu (doktryna Eisenhowera miała zabezpieczyć bliskowschodnie państwa przed ewentualną agresją komunistyczną), stosunkach z Kubą (gdy rządowi nie udało się podporządkować nowych władz kubańskich swoim wpływom, nastąpiło zerwanie stosunków dyplomatycznych), zmianach w polityce nuklearnej (w związku z rozwojem radzieckiego programu nuklearnego, Stany Zjednoczone uznały, że w przypadku ewentualnego konfliktu z państwem Układu Warszawskiego w pierwszej kolejności użyta zostanie broń konwencjonalna). W czasie drugiej kadencji Dwighta Eisenhowera powołana została NASA. Prezydent utworzył także Departament Zdrowia, Oświaty i Świadczeń Socjalnych, a w 1959 roku do granic USA dołączono 50. stan – Alaskę. Kiedy zmarł Dwight Eisenhower? Gdy Dwight Eisenhower przeszedł na polityczną emeryturę, powrócił na farmę w okolicach Gettysburga i zajął się pisaniem pamiętników. 4 marca 1961 roku przywrócono mu stopień generała pięciogwiazdkowego. Stan zdrowia byłego prezydenta pogarszał się. Już w 1955 roku przeszedł pierwszy zawał serca. W 1957 roku przeszedł udar mózgu. Po opuszczeniu Białego Domu doznał kilku kolejnych zawałów. Dwight David Eisenhower zmarł 28 marca 1969 roku w Waszyngtonie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Abraham Lincoln był przeciwnikiem niewolnictwa. Za ten pogląd spotkała go śmierć
Abraham Lincoln udowodnił, że nie mając nic, można osiągnąć wszystko. Mimo że po nim najwyższy urząd w Stanach Zjednoczonych sprawowało trzydziestu prezydentów, do dziś pozostaje jednym z najpopularniejszych, a być może najpopularniejszym amerykańskim politykiem. Kim był Abraham Lincoln? Jak zmarł? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Kim był Abraham Lincoln? Życiorys Abrahama Lincolna Zamiłowanie do polityki Kariera polityczna Abrahama Lincolna Abraham Lincoln prezydentem USA Jak zmarł Abraham Lincoln? Przez historyków i wielu Amerykanów Abraham Lincoln jest uważany za najwybitniejszego prezydenta USA. Nic dziwnego. Nie jest to specjalnie zaskakujące. W końcu to właśnie szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych doprowadził do zniesienia niewolnictwa i zjednoczenia stanów północnych i południowych. Dziś jest poważany jako wybitny mąż stanu, ale w czasach swojej prezydentury miał wielu przeciwników. Jeden z nich przeprowadził udany zamach na jego życie. Kim był Abraham Lincoln? Abraham Lincoln zapisał się na kartach historii jako szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych. Najwyższy urząd w państwie pełnił przez dwie kadencje. Nie można jednak nie wspomnieć, że zanim zamieszkał w siedzibie władz wykonawczych, która dziś jest znana na całym świecie jako Biały Dom, był pracownikiem fizycznym, buchalterem, poczmistrzem, zastępcą mierniczego hrabstwa, przedstawicielem Partii Wigów w Izbie Reprezentantów i prawnikiem. W tym miejscu należy podkreślić, że Lincoln osiągnął to wszystko bez formalnego wykształcenia. Życiorys Abrahama Lincolna Abraham Lincoln urodził się 12 lutego 1809 roku w hrabstwie Hardin, w Kentucky. Przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych przyszedł na świat w skromnej jednoizbowej chacie, wybudowanej na farmie Sinking Spring. Był drugim z trojga dzieci cieśli Thomasa Lincolna i Nancy Hanks. Dzieciństwo Abrahama Lincolna W 1811 roku rodzina Lincolnów przeprowadziła się na farmę Knob Creek. Jednak już pięć lat później musieli zmienić miejsce zamieszkania – sąd nie uznał ich tytułu własności do ziemi. Thomas Lincoln nabył wówczas farmę Pigeon Creek, zlokalizowaną w dzikich ostępach hrabstwa Spencer (stan Indiana). W 1818 roku roku matka Abrahama zachorowała i wkrótce zmarła. Thomas Lincoln ożenił się ponownie. Jego wybranką została Sarah Bush Johnstone, wdowa z trójką dzieci. Śmierć matki była dla 9-letniego Abrahama traumatycznym przeżyciem, ale ponowny ożenek ojca najprawdopodobniej był najlepszym, co mogło go spotkać w tej trudnej sytuacji. Młodość Abrahama Lincolna Thomasa Lincolna nie można nazwać światłym człowiekiem. Był niewykształcony i nie widział sensu w posyłaniu syna do szkoły. Zresztą nie miało to żadnego znaczenia, bo w dzikim zakątku Indiany nie było żadnych placówek oświatowych. Abraham pracował na rodzinnej farmie. Nie można wykluczyć, że gdyby nie starania macochy, nigdy nie nauczyłby się czytać. Sarah Bush prawdopodobnie przekonała Thomasa, żeby pozwolił swojemu synowi podjąć naukę. Z jej pomocą Abe opanował umiejętność czytania. Zaczął wchłaniać książkę za książką, które pożyczał od sąsiadów. Za dnia pracował na farmie, a nocą przy blasku świecy studiował Biblię, czytał „Bajki” Ezopa i „Przypadki robinsona Crusoe”. Największe wrażenie wywarł na nim życiorys Jerzego Waszyngtona, pierwszego amerykańskiego prezydenta, spisany przez Parsona Weemsa. Praca zarobkowa Lincoln nie był stworzony do pracy na farmie. Wiedział to on, jego najbliżsi i wszyscy farmerzy z hrabstwa Spencer. Z rodzinnego gospodarstwa udało mu się wyrwać w 1827 roku, gdy zdobył pracę na promie. Pięć lat później rodzina Lincolnów przeniosła się do hrabstwa Macon w Illinois. Thomas podjął pracę przy budowie barki rzecznej w firmie Dentona Offuta. Przedsiębiorca darzył Abrahama dużą sympatią, a gdy zorientował się, że ten potrafi świetnie liczyć, zaproponował mu stanowisko buchaltera w swoim sklepie w New Salem. W ramach obowiązków służbowych, Lincoln nadzorował transport zboża i innych towarów do Nowego Orleanu. W trakcie swojej pierwszej wyprawy trafił na targ niewolników. Najprawdopodobniej to wstrząsające wydarzenie ukierunkowało jego poglądy na temat niewolnictwa. Zamiłowanie do polityki Właśnie w tym czasie Lincoln zorientował się, jak ważna jest dla niego polityka. Sklep Offuta stał się miejscem debat na temat lokalnych i krajowych wydarzeń. Abraham podzielał poglądy Henry'ego Claya, założyciela Amerykańskiej Ligi Kolonialnej, który opowiadał się za wyzwoleniem niewolników i wywożeniem ich do Afryki. Podejmował burzliwe dyskusje na ten temat z klientami sklepu, które nierzadko kończyły się awanturą. Lincoln dał się poznać jako sprawny mówca, potrafiący bronić swoich argumentów. Nic dziwnego, że jego przyjaciele twierdzili, że świetnie sprawdziłby się jako delegat z New Salem do stanowej legislatury. Abe podchwycił ten pomysł i w marcu 1832 roku przedstawił swój program. Mimo, że w swoim okręgu wyborczym zdobył aż 205 głosów (do głosowania było uprawnionych 208 mieszkańców), to mandatu nie uzyskał. W kolejnym roku rozpoczął pracę na stanowisku poczmistrza, jednak niebawem miał ponownie zapukać do drzwi stanowej polityki. Kariera polityczna Abrahama Lincolna Niebawem na teren Illinois wraz z czterystoma rodzinami wjechał wódz wojenny plemienia Sauków i Lisów. Gubernator John Reynolds zadecydował o utworzeniu milicji stanowej. Lincoln zgłosił się na ochotnika, ale nie brał czynnego udziału w walkach. Po powrocie z wyprawy wojennej, podjął kolejną próbę uzyskania mandatu do stanowej legislatury. Tym razem uzyskał znacznie mniejsze poparcie, ale to go nie zniechęciło. W 1834 roku spróbował jeszcze raz, tym razem z powodzeniem. W gronie trzynastu kandydatów zdobył drugie miejsce. Tym samym wszedł do stanowej Izby Reprezentantów z okręgu Sangamon. Koledzy Lincolna szybko zwrócili uwagę na jego naturalny talent oratorski. W 1836 roku stanął na czele Partii Wigów w Izbie Reprezentantów. W tamtym czasie Abraham dał się poznać jako krytyk niewolnictwa. Opowiadał się też za nadaniem praw wyborczych kobietom. Abolicjonizm był wówczas postrzegany jako przejaw buntu. W 1837 roku legislatura stanu Illinois wydała ustawę potępiającą przeciwników niewolnictwa. Lincoln nie złożył swojego podpisu na dokumencie. Oprócz niego, tak samo postąpił tylko Dan Stone. Przełom w karierze politycznej Lincolna W 1846 roku Abraham Lincoln został wybrany do amerykańskiej Izby Reprezentantów. Był jedynym przedstawicielem Partii Wigów z Illinois, jednak jako kongresmen nie cieszył się poparciem opinii publicznej. Na 5 lat wycofał się z polityki i wrócił do pracy w swojej kancelarii adwokackiej (do związku prawników został przyjęty w 1837 roku). W 1855 roku Lincoln spróbował wrócić do polityki. Nie dostał się do senatu, jednak rok później wstąpił do nowo utworzonej Partii Republikańskiej. Od 21 sierpnia do 15 października 1858 roku prowadził ożywione debaty na temat niewolnictwa z senatorem Stephenem Douglasem. Tym samym zyskał ogromną popularność na Północy, ale na Południu stracił poparcie. Abraham Lincoln prezydentem USA Wybory prezydenckie w 1860 roku odbywały się w wyjątkowo napiętej atmosferze. Stany południowe groziły secesją, a kraj stał na krawędzi wojny domowej. Początkowo głównym kandydatem Partii Republikańskiej był William H. Seward, jednak ze względu na swoje kontrowersyjne wypowiedzi stracił poparcie partii. Lincoln zyskał wymaganą większość w trzecim głosowaniu. Kandydatem północnej frakcji Partii Demokratycznej był Stephen Douglas, natomiast frakcji południowej – John Breckinridge. Jako czwarty startował John Bell reprezentujący Konstytucyjną Partię Unii. Głosowanie odbyło się 6 listopada 1860 roku. Lincoln uzyskał 39,9 proc. poparcia, Douglas – 29,4 proc, Breckinridge – 18,1 proc, a Bell – 12,6 proc. Został zaprzysiężony 4 marca 1861 roku. Prezydentura Lincolna jest tak rozległym tematem, że wymaga odrębnej publikacji. Należy jednak wspomnieć, że mimo trudów pierwszej kadencji, 4 lata później zdecydował się ponownie kandydować na najwyższy urząd. Druga kadencja 8 listopada 1864 roku kandydujący z ramienia Partii Unii Narodowej Lincoln zyskał 55 proc. poparcia wobec 45 proc. dla George'a McClellana (Partia Demokratyczna). W głosowaniu wiceprezydenckim zwyciężył Andrew Johnson. Jak zmarł Abraham Lincoln? 14 kwietnia 1865 roku prezydent Lincoln wraz z żoną Mary Todd zasiadł na widowni Teatru Forda, gdzie wystawiany był spektakl Toma Taylora „Nasz amerykański kuzyn”. Gdy na scenie odbywał się trzeci akt, do niestrzeżonej loży wtargnął 26-letni aktor John Wilkes Booth, zwolennik niewolnictwa. Wymierzył pistolet w tył głowy prezydenta i oddał celny strzał. Towarzyszący Lincolnom major Henry Rathborne próbował ująć zamachowca, ale nieskutecznie. Booth ranił go nożem w ramię. Ranny Abraham Lincoln został przewieziony do pensjonatu Williama Petersona, ale nie można było mu pomóc. Zmarł 15 kwietnia 1865 roku, po godzinie 7 rano. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Thomas Jefferson to piewca wolności. Portret tego prezydenta USA wyryto w skale
Chociaż walczył o wolność niewolników, Thomas Jefferson był też jednym z największych właścicieli niewolników w amerykańskich koloniach. Był też raczej cichym i wycofanym człowiekiem, który niewspółmiernie lepiej posługiwał się słowem pisanym niż mówionym. Stał się jednym z ojców-założycieli Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jego podobizna widnieje na monumencie – Górze Rushmore.
Spis treści: Thomas Jefferson – życie prywatne Polityk i erudyta Jefferson Republikanin Podwojenie obszaru Stanów Zjednoczonych Śmierć i upamiętnienie Jeffersona Thomas Jefferson urodził się 13 kwietnia 1743 roku w hrabstwie Albemarle w Wirginii. Po ojcu – Peterze Jeffersonie – odziedziczył plantację tytoniu i około 5000 akrów ziemi. Po matce, Jane Randolph, wysoką pozycję społeczną. Ukończył Uniwersytet Williama i Mary w wieku 18 lat, zaledwie dwa lata po wstąpieniu w jego progi. Był architektem. Zaprojektował własną posiadłość Monticello, Rotundę na Uniwersytecie Wirginii, a także wiele innych znaczących budynków. Jego wpływowy styl stał się znany jako „architektura Jeffersona”. Monticello i Rotunda zostały nawet wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Thomas Jefferson – życie prywatne Thomas Jefferson był prawdziwym człowiekiem renesansu. Mówił płynnie w sześciu językach, w tym po angielsku, francusku, grecku, włosku, łacinie i hiszpańsku. Miał niezwykłą lekkość operowania słowem pisanym, czego dowodem jest m.in. ponad 19 tys. listów, jakie po nim pozostały. Był też sprawnym wynalazcą i cenionym nauczycielem. W 1772 roku poślubił zamożną wdowę Marthę Wayles Skelton. Para doczekała się sześciorga dzieci, choć niestety tylko dwie córki dożyły dorosłości. Mimo to państwo Jefferson doczekali się dwanaściorga wnuków, z których kilkoro mieszkało z nimi w Monticello. Jefferson uwielbiał bawić się z wnuczętami, uczył je m.in. gry w szachy. Po śmierci żony rozpoczął związek z Sally Hemings, jedną ze swoich niewolnic. Po jego śmierci córka Jeffersona pozwoliła Hemings żyć jako wolnej kobiecie w Charlottesville, aż do jej śmierci w 1835 roku. Testy DNA przeprowadzone w 2000 roku wykazały istnienie rodzinnego genu wspólnego dla ich potomków. Polityk i erudyta Thomas Jefferson był niezbyt urodziwy, piegowaty i płowowłosy, raczej wysoki i nieporadny. Za to wyjątkowo inteligentny i po mistrzowsku władający słowem pisanym. Tak charakteryzują trzeciego prezydenta USA jemu współcześni. W politykę wnosił raczej swoje pióro niż głos. W wieku 33 lat Thomas Jefferson był jednym z najmłodszych delegatów na Drugi Kongres Kontynentalny w Filadelfii. Miał tam okazję poznać się z Johnem Adamsem, liderem Kongresu. Dzięki tej rodzącej się przyjaźni Jefferson został powołany do Komitetu Pięciu, którego zadaniem było opracowanie Deklaracji Niepodległości. W ciągu następnych 17 dni stworzył pierwszy szkic tego wyjątkowego dokumentu. Jefferson jest uważany za głównego autora dokumentu, ponieważ komitet pozostawił nienaruszone ponad 75 procent jego oryginalnego projektu. Wielu uważało, że John Adams będzie głównym autorem Deklaracji Niepodległości, ale przekonał on komitet do wybrania Jeffersona. Preambuła jest uważana za jedną z najtrwalszych deklaracji praw człowieka. Wyrażenie „wszyscy ludzie są stworzeni równymi” jest uważane za jedno z najbardziej znanych wyrażeń w języku angielskim. W kolejnych latach pracował nad urzeczywistnieniem jej słów w Wirginii. Przede wszystkim napisał ustawę ustanawiającą wolność religijną. Uchwalono ją w 1786 roku. Jefferson Republikanin Jednak zanim do tego doszło, Jefferson zastąpił Benjamina Franklina na stanowisku ministra we Francji w 1785 roku. Jego sympatia dla rewolucji francuskiej doprowadziła go do konfliktu z innym z ojców założycieli – Aleksandrem Hamiltonem. Wynikiem tego było powstawanie dwóch odrębnych partii. Pojawili się Federaliści i Demokratyczni-Republikanie. Jefferson stopniowo przejmował przywództwo Republikanów, którzy sympatyzowali z rewolucją we Francji. Atakując politykę federalistów, sprzeciwiał się silnemu scentralizowanemu rządowi i bronił praw stanów. Niechętnie zgodził się na wysunięcie swojej kandydatury na prezydenta w 1796 roku. Miał znaczne poparcie, ale z powodu wady konstytucji został zastępcą prezydenta Adamsa, a nie prezydentem. W 1800 r. ta sama wada spowodowała poważniejszy problem. Republikańscy elektorzy, próbując wybrać zarówno prezydenta, jak i wiceprezydenta z własnej partii, oddali remisowy głos między Jeffersonem a Aaronem Burrem. Izba Reprezentantów rozstrzygnęła remis na korzyść Jeffersona. Podwojenie obszaru Stanów Zjednoczonych Kiedy Jefferson objął prezydenturę, kryzys we Francji już minął. Ograniczył wydatki na armię i marynarkę wojenną, zmniejszył budżet, wyeliminował podatek od whisky, tak niepopularny na Zachodzie. Jednocześnie zmniejszył dług narodowy o jedną trzecią. Wysłał również eskadrę morską do walki z piratami, którzy nękali amerykański handel na Morzu Śródziemnym. Na początku swojej prezydentury Jefferson był w stanie dokonać jednego z największych przejęć w swojej karierze politycznej, czyli kupna Luizjany od Napoleona. Zakup ten ponad dwukrotnie zwiększył rozmiar Stanów Zjednoczonych. Obszar o powierzchni 529 mln akrów był jednym z najbardziej żyznych w Ameryce i wyeliminował zależność narodu od innych krajów w zakresie żywności. Jefferson nie wierzył, że konstytucja daje mu uprawnienia do nabycia ziemi za 15 milionów dolarów, ale zgodził się z Kongresem na dokonanie zakupu. Wyznaczył Meriwethera Lewisa i Williama Clarka do poprowadzenia ekspedycji znanej jako Korpus Odkrywców w celu zbadania nowo nabytego terytorium. Pomogła im w tym nastoletnia Sacagawea, indiańska przewodniczka i tłumaczka którą obaj mężczyźni uznali za niezastąpioną. Śmierć i upamiętnienie Jeffersona Podczas drugiej kadencji Jefferson był coraz bardziej zajęty powstrzymywaniem narodu przed zaangażowaniem się w wojny napoleońskie, choć zarówno Anglia, jak i Francja ingerowały w neutralne prawa amerykańskich statków handlowych. Próbowane przez Jeffersona rozwiązanie, embargo na amerykańską żeglugę, działało źle i było niepopularne. Thomas Jefferson zmarł 4 lipca 1826 roku. Na jego grobie znajduje się epitafium z trzema działaniami, z których był najbardziej dumny. Są to jego autorstwo Deklaracji Niepodległości, Statutu Wirginii, który gwarantował wolność religijną oraz założenie Uniwersytetu Wirginii w 1819 roku. Nie ma tam natomiast wzmianki o tym, że był prezydentem. Jego wizerunek został uwieczniony m.in. na Mount Rushmore. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Theodore Roosevelt budował potęgę USA. Między innymi dzięki doktrynie grubego kija
Fakt, że znalazł się wśród czterech prezydentów, których podobizny zostały wykute w masywie Rushmore w Dakocie Południowej, świadczy o popularności jego zasługach dla kraju. Theodore Roosevelt jest uważany za jednego z twórców amerykańskiej potęgi w XX w.
Spis treści: Theodore Roosevelt – osiągnięcia w polityce wewnętrznej Gruby kij w polityce zagranicznej Życie prywatne Aktywność po prezydenturze Od dzieciństwa Theodore Roosevelt był słabego zdrowia. Ataki astmy uniemożliwiały mu uczestnictwo w lekcjach, więc do szkoły nie chodził. Na szczęście przyszedł na świat (27 X 1858 r.) w zamożnej rodzinie kupieckiej, więc nauczanie odbywało się w domu. Dzięki temu mógł wstąpić na studia na uniwersytecie Harvarda. Studiował też prawo na Columbii. Polityką Theodore Roosevelt zajął się wcześnie, bo tuż po ukończeniu edukacji wyższej. Działał w ramach partii republikańskiej. Zaczynał od członkostwa w legislaturze stanu Nowy Jork. Rywalizował też o urząd burmistrza Nowego Jorku, ale przegrał. W latach 1899–1901 był gubernatorem stanu Nowy Jork. Po zatonięciu w porcie w Hawanie amerykańskiego pancernika USS Maine Theodore Roosevelt agitował za wypowiedzeniem Hiszpanii wojny. Gdy w 1898 r. ta w końcu wybuchła, sam poszedł do wojska, dosługując się stopnia pułkownika. Dzięki dużej popularności zaczął się liczyć w krajowej polityce. 4 III 1901 r. wybory prezydenckie wygrał William McKinley, a jego wiceprezydentem był właśnie Roosevelt. Gdy McKinley został postrzelony przez zamachowca i zmarł, Roosevelta zaprzysiężono jako kolejnego, 26. już prezydenta Stanów Zjednoczonych. O ile pierwszą kadencję dostał dzięki konstytucyjnemu automatowi, to drugą zyskał w wyborach. Theodore Roosevelt – osiągnięcia w polityce wewnętrznej Okres rządów Roosevelta to czas napięć społecznych, strajków, organizowania się ruchu robotniczego oraz rosnących w siłę przemysłowych monopoli. Prezydent angażował się w łagodzenie sporów między pracownikami i właścicielami środków produkcji, obawiając się społecznych wystąpień i radykalizacji nastrojów. Opowiadał się za uznaniem i przestrzeganiem praw pracowniczych, wprowadzeniem ubezpieczeń społecznych i organizacją związków zawodowych. Konsekwentnie dążył do wzmocnienia roli władzy wykonawczej, by wytrzymała presję ze strony brutalnie walczących o swoje interesy wielkich firm. Występował przeciwko praktykom monopolistycznym. Jednym ze sztandarowych przykładów tej polityki było doprowadzenie do rozwiązania Northern Security Company, firmy należącej do znanego finansisty JP Morgana. To przedsiębiorstwo powstałe drogą wykupu i połączenia trzech mniejszych przewoźników uzyskało monopol na przewozy kolejowe na północnym zachodzie USA. Roosevelt powołał też Departament Handlu i Pracy, który miał wdrażać politykę przemysłową państwa. Jego część stanowiło Biuro Korporacji mające przeciwdziałać ekscesom wielkich firm. Wielki biznes potrafił się jednak odwinąć. JP Morgan w 1907 r. doprowadził do wybuchu w kraju paniki finansowej. Zademonstrował w ten sposób swoją siłę mogącą bardzo zaszkodzić władzy politycznej. Panikę JP Morgan potem pomógł stłumić, ale władza państwowa zrozumiała już, jak bardzo trzeba się z nim liczyć. Roosevelt ma też zasługi na polu ochrony przyrody. Stworzył bowiem Służbę Leśną i przyczynił się do ustanowienia licznych obszarów chronionych. Nawiasem mówiąc, prezydent był wielbicielem zwierząt i liczne pupile trzymał w czasie swego urzędowania w Białym Domu. Gruby kij w polityce zagranicznej „Przemawiaj łagodnie i noś ze sobą gruby kij”. Takich słów użył Roosevelt, wygłaszając prezydenckie orędzie w grudniu 1904 r. Było to rozwinięcie czy też uzupełnienie słynnej doktryny Monroe’a, w myśl której USA nie interweniują w Europie i nie pozwolą na interwencją państw europejskich w obu Amerykach. Roosevelt ogłosił w ten sposób, że Stany Zjednoczone mają prawo do i akcji zbrojnych i swoistego dyscyplinowania innych państw amerykańskich. A żeby móc tę neokolonialną doktrynę skutecznie stosować i rozszerzać wpływy Ameryki, potrzebna była marynarka wojenna. Rozumiejący to prezydent doprowadził do jej szybkiego rozwoju i potężnego wzmocnienia. Efektowną demonstracją możliwości militarnego, a co za tym idzie także politycznego działania na całym globie był rejs Wielkiej Białej Floty. Od grudnia 1907 r. do lutego roku 1909 r. cztery amerykańskie pancerniki oraz liczne jednostki towarzyszące, w sumie 16 okrętów i kilkanaście tysięcy marynarzy, opłynęło świat dookoła. Praktycznym efektem takiej polityki były militarne interwencje i okupacje Haiti, Dominikany czy Nikaragui. Istotnym wzmocnieniem globalnej pozycji USA było również przystąpienie do przekopu Kanału Panamskiego. Aby to osiągnąć, Amerykanie mocno przyczynili się do secesji Panamy od Kolumbii, uzależniając ją od siebie. Układ z oderwaną już Panamą gwarantował USA w zamian za 10 mln dol. opłaty dzierżawnej swobodne zarządzanie strefą kanału. Kanał ostatecznie ukończono i otwarto w 1914 r. W 1905 r. Theodore Roosevelt mediował w czasie wojny rosyjsko-japońskiej, organizując konferencję pokojową w Portsmouth. Zawarcie przez walczące strony porozumienia uznano za wielki sukces. Roosevelt został za to uhonorowany Nagrodą Nobla. Życie prywatne Theodore Roosevelt żonaty był dwukrotnie. Jego pierwszą żoną została poznana w czasie studiów Alice Hathaway Lee. Poślubił ją w roku 1880, a 14 lutego 1884 r., tuż po narodzinach ich córki, zmarła. Notabene, w tym samym dniu zmarła także matka Roosevelta. Przybity tym przyszły prezydent na dwa lata wycofał się z działalności publicznej. Wyjechał na prowincję, gdzie radził sobie z tym ciosem od losu, pracując fizycznie. W 1886 r. stanął na ślubnym kobiercu ponownie, poślubiając Edith Kermit Carow. Doczekał się z nią piątki dzieci. Aktywność po prezydenturze Po dwóch kadencjach Theodore Roosevelt przeszedł w stan spoczynku. W 1908 r. prezydentem został poparty przez niego William Taft. Roosevelt oddał się polowaniu i podróżom. Odwiedził m.in. Afrykę. W roku 1912 znów postanowił zawalczyć o prezydenturę. Nie uzyskał jednak nominacji partii republikańskiej, wystartował więc jako kandydat nowej Partii Postępowej. W czasie prowadzenia kampanii w Milwaukee został postrzelony przez zamachowca. Mimo poważnej rany klatki piersiowej doszedł do siebie. Wskutek podziału w elektoracie republikanów ani Roosevelt, ani jego konkurent Taft, bijący się o swoją drugą kadencję, nie wywalczyli prezydentury. Wybory wygrał reprezentujący partię demokratyczną Woodrow Wilson. Theodore Roosevelt zmarł 6 I 1919 r. w Oyster Bay w Nowym Jorku.
John Kennedy to dziś ikona historii i kutury USA. Kto i dlaczego zabił amerykańskiego prezydenta?
John Kennedy był prezentem USA w czasach zimnej wojny. Dziś uważa się go za jedną z najbarwniejszych postaci nowej historii Stanów Zjednoczonych. Nie tyle ze względu na jego dyplomatyczne zasługi, a nagłą i dramatyczną śmierć.
W tym artykule: Jak John Kennedy trafił do polityki John Kennedy w Białym Domu Prezydentura Johna Kennedy'ego Jak i kiedy zginął John Kennedy? Klątwa Kennedych John Kennedy, a właściwie John Fitzgerald Kennedy (często nazywany JFK), uchodzi za jedną z najważniejszych postaci w historii USA. Jego prezydentura charakteryzowała się momentami ogromnych wyzwań na skalę międzynarodową. Jednym głównych obowiązków amerykańskiej głowy państwa było wówczas regulowanie stosunków z ZSRR. Przywództwo Kennedy'ego do dziś jest badane przez historyków i politologów, którzy doceniają jego ambicje. Prezydentowi nie udało się zrealizować wszystkich celów. Jego kadencja została tragicznie przerwana. O wydarzeniach z pierwszej połowy lat 60 ubiegłego wieku mówił wówczas niemal cały świat. Jak John Kennedy trafił do polityki Urodzony 29 maja 1917 r. w Brookline (nie mylić z nowojorskim Brooklynem) w stanie Massachusetts, John Kennedy był drugim z dziewięciorga dzieci w prominentnej rodzinie Kennedych. Jego ojciec, Joseph P. Kennedy Sr., był odnoszącym sukcesy biznesmenem i dyplomatą, który wpajał swoim dzieciom znaczenie służby publicznej. Pomimo problemów zdrowotnych, w tym niemal śmiertelnej walki ze szkarlatyną w dzieciństwie i przewlekłego bólu pleców przez całe życie, JFK parł do przodu, realizując kolejne ambicje ojca i swoje. Podczas studiów na Uniwersytecie Harvarda (ukończył je w 1940 r.) napisał pracę „Dlaczego Anglia spała”, która później stała się bestsellerem. Następnie wstąpił do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Jego bohaterstwo podczas II wojny światowej, w szczególności dowodzenie PT-109 po zatopieniu go przez japoński niszczyciel, przyniosło mu Medal Marynarki Wojennej i Korpusu Piechoty Morskiej. To jeszcze bardziej wzmocniło jego pozycję w oczach opinii publicznej. Kariera polityczna Kennedy'ego na dobre rozpoczęła się w 1946 r. Wówczas został wybrany do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z 11. okręgu kongresowego Massachusetts. W 1952 r. przeniósł się do Senatu. Urok, intelekt i poparcie wpływowej rodziny uczyniły go wschodzącą gwiazdą Partii Demokratycznej. W 1953 r. poślubił Jacqueline (Jackie) Bouvier, kobietę znaną z zamiłowania do stylu i kultury. John Kennedy w Białym Domu W wyborach prezydenckich w 1960 roku John Kennedy stanął naprzeciwko ówczesnego wiceprezydenta Richarda Nixona. Kampania była wyjątkowa, choćby ze względu na pierwsze w historii telewizyjne debaty, które odegrały znaczącą rolę w kształtowaniu opinii publicznej. Spokojne zachowanie Kennedy'ego i charyzmatyczna obecność podczas tych debat ostro kontrastowały z bardziej nerwowym wyglądem Nixona, pomagając przechylić szalę na korzyść Kennedy'ego. 20 stycznia 1961 roku JFK został zaprzysiężony na 35. prezydenta Stanów Zjednoczonych. W swoim słynnym przemówieniu inauguracyjnym rzucił wyzwanie, które miało zdefiniować jego prezydenturę: „Nie pytaj, co twój kraj może zrobić dla ciebie – zapytaj, co ty możesz zrobić dla swojego kraju”. Prezydentura Johna Kennedy'ego Prezydentura Kennedy'ego rozgrywała się na tle wielu kluczowych wydarzeń historycznych, takich jak np. zimna wojna. Był to okres intensywnej rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. Młody prezydent nie uniknął porażek. Polityka zagraniczna Jednym z jego pierwszych poważnych testów był atak w Zatoce Świń w kwietniu 1961 r. Paradoksalnie, nieudana próba obalenia komunistycznego reżimu Fidela Castro na Kubie i tak nie zachwiała jego wizerunku przywódcy. A to dlatego, że pokazał się jako prezydent gotów przyznać się do błędów. To jednak nieczęsta postawa w polityce, zwłaszcza tej w dużej skali. Kryzys kubański w październiku 1962 r. doprowadził świat na skraj wojny nuklearnej. Kiedy Amerykanie odkryli radzieckie rakiety balistyczne na Kubie, Kennedy stanął przed dylematem. Po napiętych negocjacjach i blokadzie morskiej kryzys został rozwiązany pokojowo. Sowieci zgodzili się usunąć rakiety w zamian za zobowiązanie USA do nieatakowania Kuby i tajne usunięcie amerykańskich rakiet z Turcji. Poradzenie sobie Kennedy'ego z kryzysem jest często uważane za jedno z jego najważniejszych osiągnięć. Mount Rushmore jest młodsza, niż można się spodziewać. Kogo przedstawia jedna z największych rzeźb świata? Rzeźba w Mount Rushmore została zbudowana na ziemi, którą nielegalnie odebrano narodowi Siuksów w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Co jeszcze warto wiedzieć o tym miejscu? Jakim prezydentem dla Amerykanów był John Kennedy? Polityka wewnętrzna Kennedy'ego skupiała się na rozwiązaniu pilnych problemów społecznych oraz popchnięciu kraju w stronę postępu naukowego i technologicznego. Popierał działania mające na celu zmniejszenie ubóstwa, poprawę edukacji i rozszerzenie praw obywatelskich. Wiele z jego inicjatyw napotkało silny opór w Kongresie. Jednym z najtrudniejszych aspektów polityki krajowej Kennedy'ego był ruch na rzecz praw obywatelskich. Afroamerykanie domagali się zakończenia segregacji rasowej i pełnej realizacji swoich praw konstytucyjnych. Początkowo ostrożny, Kennedy ostatecznie zajął bardziej stanowcze stanowisko. Opowiadał się za ustawodawstwem dotyczącym praw obywatelskich, które miało stać się Ustawą o prawach obywatelskich z 1964 r. Ostatecznie została uchwalona już po jego zabójstwie. Dziedzictwo Kennedy'ego rozpatruje się nie tylko w kwestiach stricte politycznych. To on zostawił po sobie ambitny cel wylądowania człowieka na Księżycu do końca lat 60. ubiegłego wieku. Został on zrealizowany po jego tragicznej śmierci w 1969 roku dzięki misji Apollo 11. Mobilizacja to eksploracji kosmosu ugruntowała pozycję Stanów Zjednoczonych jako lidera w nauce i technologii. Jak i kiedy zginął John Kennedy? Prezydentura Kennedy'ego została tragicznie przerwana 22 listopada 1963 r. Tego dnia został zamordowany w Dallas w Teksasie, jadąc w kolumnie samochodów. Naród pogrążył się w żałobie, a jego śmierć uznano za koniec pewnej ery. Kennedy został trafiony dwoma kulami, gdy jego kolumna przejeżdżała przez Dealey Plaza. Pierwsza kula trafiła go w górną część pleców i przeszła przez gardło. Druga, śmiertelna, trafiła w prawą stronę głowy, powodując poważne uszkodzenie mózgu. Kennedy'ego przewieziono do Parkland Memorial Hospital, gdzie o godzinie 13:00 czasu środkowoamerykańskiego stwierdzono zgon. Zabójcą prezydenta okazał się Lee Harvey Oswald, były żołnierz piechoty morskiej USA. Miał on oddać strzały z szóstego piętra Texas School Book Depository, gdzie pracował. Został aresztowany później tego samego dnia. Dwa dni później zabił go właściciel klubu nocnego podczas transportu z więzienia miejskiego do więzienia okręgowego. Śmierć Oswalda uniemożliwiła pełne prawne zbadanie jego motywów i potencjalnych powiązań z innymi podejrzanymi. Oficjalne dochodzenie przeprowadzone przez Komisję Warrena wykazało, że Oswald działał sam. Dokładne powody działań Oswalda pozostają jednak niejasne. Niektóre teorie sugerują, że kierowały nim przekonania polityczne, szczególnie marksistowska ideologia oraz sympatia do Kuby i Związku Radzieckiego. Inne sugerują, że szukał rozgłosu lub był psychicznie niezrównoważony. Klątwa Kennedych John Kennedy jest często uważany za ofiarę tzw. klątwy Kennedych. To termin używany do opisania serii tragicznych wydarzeń, które spotkały członków rodziny prezydenta w ciągu dekad. Syn JFK zginął w katastrofie lotniczej w 1999 roku, gdy pilotowany przez niego samolot rozbił się w drodze na wyspę Martha’s Vineyard. Tragicznie zginęli też synowie Roberta Kennedy'ego (młodszy brat Johna). David zmarł w 1984 roku w wyniku przedawkowania narkotyków, a Michael w 1997 roku w wypadku narciarskim. Warto jednak podkreślić, że do tragedii w rodzinie dochodziło jeszcze przed zamachem na JFK. I tak przykład Joseph P. Kennedy Jr. – najstarszy brat JFK – zginął podczas II wojny światowej w 1944 roku. Z kolei Kathleen, siostra późniejszego prezydenta USA, zginęła w katastrofie lotniczej we Francji w 1948 roku. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Samia Suluhu Hassan została pierwszą w historii prezydentką Tanzanii
61-letnia Samia Suluhu Hassan objęła najwyższy urząd w państwie po ogłoszeniu śmierci prezydenta Johna Magufuliego. Przywódca od tygodni nie pokazywał się publicznie. Media spekulowały, że jest zakażony koronawirusem, którego zagrożenie wielokrotnie bagatelizował. Jednak według oficjalnych informacji Magufuli zmarł w wyniku ataku serca. Uroczystość zaprzysiężenia nowej prezydentki odbyła się w stolicy kraju, Dar es Salaam. W ten sposób Hassan stała się pierwszą kobietą na tym stanowisku w historii kraju.
W tym artykule: Kobieta na czele „Mama Samia” Kobieta na czele Hassan przysięgę prezydencką złożyła ubrana w hidżab z dłonią spoczywającą na Koranie. Ceremonia odbyła się w stolicy wschodnioafrykańskiego kraju, Dar es Salaam. Tym samym Hassan została pierwszą kobietą stojącą na czele 58-milionowej Tanzanii oraz pierwszą osobą na tym stanowisku, która urodziła się na należącym do kraju Zanzibarze. Hassan była wiceprezydentem w rządzie Johna Magufuliego od 2015 roku. Podczas swojego zaprzysiężenia wygłosiła krótkie przemówienie, zwracając się do zgromadzonych, w tym byłych prezydentów Tanzanii i funkcjonariuszy służb mundurowych. - To jest czas, aby zakopać spory, różnice między nami i stanąć jako jeden naród - powiedziała Samia Suluhu Hassan, cytowana przez brytyjskiego Guardiana. I jak dodała w prezydenckim oświadczeniu: - To nie jest czas na wskazywanie palcem, ale moment, w którym musimy trzymać się za ręce i iść razem naprzód. Podczas przemówienia Samia wielokrotnie odnosiła się do zasług Magufuliego. Sam prezydent był często krytykowany przez przeciwników - jako postać dzieląca i autorytarna. Hassan wychwalała zmarłego przywódcę, podkreślając, jak wiele ją nauczył. - Był moim mentorem i wystarczająco mnie przygotował - mówiła podczas ceremonii Samia Suluhu Hassan. Magufuli na prawie trzy tygodnie przed śmiercią zniknął ze sceny politycznej. Jego nieobecność w życiu publicznym wywołała spekulacje, że zachorował na COVID-19, którego zagrożenie wielokrotnie bagatelizował. Oficjalną przyczyną jego śmierci miały być jednak choroby serca, o czym poinformowała Samia Suluhu Hassan. Zgodnie z prawem Tanzanii, po śmierci prezydenta, to ona stanęła na czele kraju. „Mama Samia” Zdaniem analityków cytowanych przez Guardiana jednym z pierwszych zadań stojących przed Hassan będzie decyzja o zakupie szczepionek przeciwko koronawirusowi. Do tej pory rząd Magufuliego był - delikatnie mówiąc - sceptycznie nastawiony do pandemii COVID-19. W Tanzanii nie wprowadzono kwarantanny, a jako ochronę przed chorobą władze zalecały modlitwy oraz tradycyjne metody leczenia, w tym inhalacje parą wodną. Komentatorzy uważają, że przed Hassan stoi ważne zadanie uzdrowienia wschodnioafrykańskiego kraju, spolaryzowanego za czasów rządów Magufuliego. Prezydentka będzie musiała zbudować własne zaplecze polityczne, aby móc skutecznie rządzić. Hassan opisywana jest jako polityczka stawiająca na ugodę. Jej styl przywództwa jest postrzegany jako kontrast w stosunku do Magufuliego, który zyskał przydomek "buldożer" za usilne forsowanie własnej polityki. Zdaniem afrykanistyki prof. Joanny Bar, członkini Polskiego Towarzystwa Afrykanistycznego, pomimo oskarżeń o dążenia autorytarne, Magufuli cieszył się poparciem większości społeczeństwa. - Stolica Tanzanii stale się rozwija, sprawnie działa transport lokalny, rośnie liczba połączeń międzynarodowych, m. in. dzięki rozbudowie portu lotniczego Kilimandżaro. Prezydent zyskał swój przydomek „buldożer” już podczas sprawowania urzędu ministra pracy, dzięki zaciekłości, jaką wykazał podczas budowy dróg. Nigdy nie był łączony z żadną aferą polityczną i gospodarczą. W 2015 roku został wybrany na urząd prezydenta z nadzieją na prowadzenie zdecydowanej walki z korupcją - opisuje prof. Joanna Bar. Organizacja Human Rights Watch podkreśla, że dzięki rządom Hassan, Tanzania ma szansę odrodzić swoją demokrację i wejść na drogę przestrzegania praw człowieka. Zdaniem prof. Joanny Bar, to jaką naprawdę prezydentką będzie Samia Suluhu Hassan pokaże dopiero czas. - Dotychczas jej karierze pomagały akt unii zawartej z Zanzibarem (w przypadku, gdy prezydent pochodzi z części kontynentalnej państwa, wiceprezydent musi pochodzić z Zanzibaru - lub odwrotnie) oraz sprzyjająca atmosfera międzynarodowa, promująca udział kobiet w życiu publicznym już od lat 90. XX wieku (choćby Milenijne Cele Rozwoju). Samia Suluhu Hassan dotychczas stała w cieniu prezydenta. Nie kojarzono jednak jej nazwiska z negatywnie odbieranymi aferami, wydarzeniami czy wypowiedziami. Teraz za rządy będzie odpowiadać już sama - podsumowuje prof. Joanna Bar. Samia Suluhu Hassan jest obecnie jedną z dwóch kobiet w Afryce, obok prezydent Etiopii Sahle-Work Zewde, które zajmują najważniejsze stanowiska państwowe. Źródło: https://www.theguardian.com/world/2021/mar/19/tanzania-swears-in-samia-suluhu-hassan-as-first-female-president https://www.reuters.com/video/watch/idRCV009IWV
Ci ludzie musieli być twardzi by podejmować trudne decyzje. Ale przy swoich psach miękną jak wosk
​23 września to data, która w pewien sposób powinna się kojarzyć z psami znanych polityków.
Tego samego dnia w 1952 roku kandydat na wiceprezydenta Richard Nixon wygłosił przemówienie, które pokierowało całą jego karierą i nadało ton mowie politycznej na kolejnych sześćdziesiąt lat – i już zawsze będzie pamiętane, dzięki pupilowi Nixona - cocker spanielowi o imieniu – Checkers. Słynne przemówienie Nixon wygłosił osiem lat po tym, jak prezydent Franklin Delano Roosevelt dał słynną przemowę, w której nawiązał do swojego ukochanego czworonoga o imieniu Fala. Teraz niektórzy w Internecie 23 września obchodzą Dzień Psów w Polityce. Ma to podwójne znaczenie, gdyż zarówno Nixon, jak i Roosevelt czynili aluzje do swoich psów, by uniknąć prześladowań ze strony swoich przeciwników politycznych. Przemówieniem o Checkersie Nixon próbował uratować swoją karierę polityczną. Choć teraz pamiętamy go głównie jako prezydenta, który nie dokończył swojej drugiej kadencji, w 1952 roku był wschodzącą gwiazdą w obozie Republikanów – ambitnym Kalifornijczykiem, który miał towarzyszyć Dwightowi D. Eisenhowerowi w drodze do prezydentury po zaledwie trzech latach obecności w amerykańskim Senacie. Wkrótce po dołączeniu do Eisenhowera, Nixon jednak został oskarżony o sprzeniewierzenie funduszy, które zostały zebrane, by opłacić jego prezydenckie wydatki, kilka lat wcześniej. Jego kandydatura wisiała na włosku, zwrócił się więc w stronę telewizji. W 30-minutowym wystąpieniu zaprzeczył jakimkolwiek nadużyciom i po kolei wymieniał szczegóły dotyczące swoich osobistych finansów, by pokazać, że nie staje się bogatym politykiem. I wtedy wspomniał o Checkersie. Powiedział, że pies był prezentem od jednego zwolennika z Teksasu, który dowiedział się, że córki Nixona chciałyby mieć w domu zwierzę. Dziewczynki ponoć pokochały psa, więc wspólnie postanowili, że z nimi zostanie. Wystąpienie, oprócz zapoczątkowania 20-letniej kariery politycznej Nixona, sprawiło, że telewizja stała się nowym środkiem przekazu w polityce, a jak zauważa Atlantic, bezpośrednia recytacja książeczki bankowej i zapewnienie, że żona nosi „porządny płócienny płaszcz” (a nie futro z norek, o jakie ją oskarżano), dały początek nowej formie konserwatyzmu. Choć pracownicy Nixona mówili o tym wystąpieniu jako mowie na temat funduszy, to Checkers szybko skupił na sobie uwagę wszystkich. Później Nixon przyznał, że dodał wątek o swoim psie, by nawiązać do przemówienia Roosevelta i jego psie Fali z poprzedniej dekady. Franklin Delano Roosevelt kochał swojego psa. Jego ukochany pupil został nawet uwieczniony w rzeźbie obok Roosevelta w Waszyngtonie. Przeciwnicy prezydenta wiedzieli o jego zamiłowaniu do Fali, rozsiali więc plotkę, że prezydent zostawił psa po wizycie na Aleutach, a później wydał miliony, by niszczyciel Naval wrócił tam, by zabrać psa. Roosevelt zaprzeczył temu w przemówieniu do kierowców ciężarówek, co szybko zaczęto kojarzyć głównie z czworonogiem Falą. Nie tylko Roosevelt i Nixon mieli słabość do czworonogów. Jerzy Waszyngton hodował psy myśliwskie, John Adams miał psa o imieniu Satan, również psy prezydenta Obamy często pojawiają się w prasie. Z okazji Dnia Psów w Polityce przedstawiamy nasze ulubione zdjęcia prezydentów ze swoimi ulubieńcami oraz jedno zdjęcie Królowej Elżbiety, ponieważ żadna lista zwierzaków wpływowych osób nie będzie kompletna bez jej słynnych psów rasy corgi. Tekst: Gabe Bullard Jak ogląda góry niewidomy alpinista? Jurek Płonka przemierza najwyższe pasma Europy i zdobywa kolejne szczyty. Posłuchaj jego opowieści! View oEmbed on the source website
Trumny Lecha i Marii Kaczyńskich spoczęły w sarkofagu umieszczonym w pomieszczeniu przed kryptą Józefa Piłsudskiego pod Wieżą Srebrnych Dzwonów.
W mszy św. W Bazylice Mariackiej udział wzięli najbliżsi Lecha i Marii Kaczyńskich, przedstawiciele polskich władz i kilkanaście delegacji zagranicznych. Z powodu zamknięcia lotnisk na uroczystości pogrzebowe nie dotarli m.in. prezydent USA Barack Obama, prezydent Francji Nicolas Sarkozy, kanclerz Niemiec Angela Merkel, premier Włoch Silvio Berlusconi, książę Karol oraz król Szwecji Karol XVI Gustaw. Wizytę odwołały delegacje ponad 30 krajów. Prezydent Gruzji – Micheil Saakaszwili spóźnił się, gdyż utknął na lotnisku w Rzymie. Włosi nie chcieli wyrazić zgody na dalszy lot Gruzinom z powodu chmury pyłów wulkanicznych przesuwających się na południe Europy. Gruziński prezydent wylądował na lotnisku w Balicach dopiero około godziny 17. Na uroczystości nie dotarł też legat papieski kardynał Angelo Sodano, który miał przewodniczyć nabożeństwom pogrzebowym w Bazylice Mariackiej. W uroczystościach na Wzgórzu Wawelskim nie wziął udziału prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew, który po mszy pogrzebowej odleciał z Krakowa. Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz również opuścił Polskę po mszy w Bazylice. Po złożeniu trumien w krypcie oddano został salut narodowy. W hołdzie parze prezydenckiej, rozbrzmiało 21 salw artyleryjskich oddanych przez 6 armat salutacyjnych Batalionu Reprezentacyjnego Wojska Polskiego, wzorowanych na haubicach z 1939 roku.
Prezydent Lech Kaczyński nie żyje. Katastrofa w Smoleńsku.
Około godziny 8.56 rano, polskiego czasu, na lotnisku w Smoleńsku rozbił się prezydencki samolot. Jak mówił w TVN 24 jeden z reporterów, przebywający w Smoleńsku, naoczny świadek relacjonował, że nad lotniskiem unosiła się mgła i samolot prezydencki nie wylądował za pierwszym razem. Podczas kolejnej próby lądowania zahaczył lewym skrzydłem o drzewo i rozbił się 1,5 km od lotniska.
Chaos, rozbity samolot, płonące szczątki. To najczęściej słyszy się w podawanych od godziny wiadomościach. Rzecznik MSZ Piotr Paszkowski potwierdził, że rządowy Tupolew 154 M rozbił się pod lotniskiem w Smoleńsku. Na pokładzie samolotu oprócz Prezydenta Lecha Kaczyńskiego i jego małżonki znajdowała się polska delegacja, m.in. Wicemarszałek Sejmu Jerzy Szmajdziński, szef IPN Piotr Kurtyka, szef sztabu armii gen. Franciszek Gągor, prezes NBP Sławomir Skrzypek i wiceminister spraw zagranicznych Andrzej Kremer. Według ostatnich wiadomości, jak poinformował gubernator obwodu Smoleńskiego nikt nie przeżył katastrofy. Inne informacje podaje rzecznik rosyjskiego Ministerstwa do Spraw Nadzwyczajnych, że na pokładzie samolotu znajdowało się 130 osób a 88 zginęło. Są to jednak informacje nie potwierdzone. Miejsce katastrofy jest odizolowane a wiadomości kontrolowane. Prezydent wraz z polską delegacją leciał do Katynia na uroczystości 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. O godz. 8.56 marszałek Bronisław Komorowski przejął władzę w państwie. Tekst: Agnieszka Budo foto: Wikipedia