Nellie Bly była gotowa na wszystko, by głosić prawdę. Dała się zamknąć w szpitalu psychiatrycznym
Nellie Bly postawiła sobie za cel osiągnąć wszystko, na co przed nią nie zdobyła się żadna inna kobieta. Znała swoją wartość, nie bała się pracy, a do tego cechował ją wrodzony upór. Tak silna kobieta musiała osiągnąć sukces. Przyjrzyjmy się bliżej sylwetce dziennikarki, która inspirowała nie tylko swoje, ale także kolejne pokolenia.
Spis treści: Dzieciństwo i młodość Nellie Bly Jeden artykuł zadecydował o przyszłości Nellie Bly Nellie Bly jako dziennikarka śledcza Nellie Bly jako podróżniczka Nellie Bly jako żona milionera Nellie Bly jako działaczka społeczna i korespondentka wojenna Nellie Bly jako inspiracja Jako dziennikarka śledcza zeszła do samych trzewi piekła. Jako podróżniczka okrążyła cały świat. Jako korespondentka wojenna relacjonowała wydarzenia z frontu wschodniego. Nellie Bly żyła i działała w czasach, w których rola kobiet w amerykańskim społeczeństwie była postrzegana zupełnie inaczej niż dzisiaj. Postanowiła jednak iść pod prąd. Zamiast godzić się na rolę przykładnej żony lub podjąć nisko płatną pracę, postanowiła zatroszczyć się o swoją karierę i przy okazji – o prawa innych kobiet. Dzieciństwo i młodość Nellie Bly Nellie Bly, a właściwie Elizabeth Cochran Seaman, urodziła się 5 maja 1864 roku, w Cochran’s Mille w stanie Pensylwania. Jej ojciec, Michael Cochran był ubogim robotnikiem. Jego życie odmieniło się, gdy postanowił kupić lokalny młyn. Ta decyzja okazała się świetnym posunięciem. Interes przynosił duże dochody i niebawem zaczął skupywać ziemie otaczające jego zakład. Michael Cochran zmarł, gdy jego córka miała sześć lat. Mary, matka dziewczynki, została sama z piętnaściorgiem dzieci. Ponownie wyszła za mąż, jednak dość szybko okazało się, że podjęła pochopną decyzję. Po ślubie okazało się, że jej wybranek jest niestroniącym od przemocy despotą. Kobieta nie zamierzała godzić się na takie traktowanie, tym bardziej, że cierpiały na tym jej dzieci. Wniosła o rozwód, mimo że w tamtych trudnych dla kobiet czasach nie było łatwo o prawne rozwiązanie małżeństwa. Mała „Pink” znała swoją wartość Trudne doświadczenia małej Elizabeth musiały odcisnąć na niej piętno, jednak dziewczynka nie zatraciła swojego charakteru. Wśród swojego pokaźnego rodzeństwa, była prawdziwą indywidualnością. Podczas gdy jej bracia i siostry nosili się na szaro, zgodnie z obowiązującą wówczas modą, ona wybierała ubrania w jasnych, radosnych kolorach. Stąd wziął się jej pseudonim – Pink. W szkole szło jej świetnie, jednak nauczycielki nie wróżyły jej świetlanej przyszłości. Elizabeth marzyła o karierze pisarki, ale gdy mówiła o tym głośno, zawsze była sprowadzana na ziemię. Nie zamierzała jednak rezygnować ze swoich planów i trudno się temu dziwić. Jej ojciec na wszystko zapracował swoimi rękami i przyszła dziennikarka śledcza doskonale rozumiała, że z odrobiną uporu i samozaparcia można osiągnąć wszystko. Jeden artykuł zadecydował o przyszłości Nellie Bly Po śmierci Michaela rodzinny interes upadł, a finanse szybko zaczęły topnieć. Gdy Elizabeth skończyła szesnasty rok życia, postanowiła wspomóc matkę i pójść do pracy. Nie zamierzała jednak decydować się na byle jakie zajęcie za najniższą stawkę, mimo że ofert dla kobiet było wtedy jak na lekarstwo. Szczęśliwie dla niej, podczas lektury jednego z wydań „The Pittsburgh Dispath” natrafiła na artykuł, który wzbudził w niej oburzenie. Publikacja zatytułowana „Do czego nadają się dziewczęta” poruszała temat kobiet na rynku pracy i była ewidentnie zamknięta w obszarze męskiego punktu widzenia, czyli jedynego słusznego w XIX-wiecznej Ameryce. Autor doszedł do wniosku, że kobiety nie powinny pracować. Ich miejsca upatrywał w domu, przy mężu i dzieciach. Elizabeth natychmiast chwyciła za pióro i wystosowała list do redakcji, nie kryjąc w nim oburzenia. Podpisała się jako „Samotna Sierota”. Najwyraźniej wydawcy spodobał się cięty język czytelniczki i jej osobiste zaangażowanie. W kolejnym numerze redaktor naczelny George Madden wystosował apel do autorki o wyjawienie swojej tożsamości podczas osobistego spotkania. Elizabeth zgodziła się na to. O tym, że w istocie udaje się na rozmowę kwalifikacyjną, dowiedziała się dopiero w redakcji. Nellie Bly jako dziennikarka śledcza Madden zaproponował jej posadę dziennikarki, na co Elizabeth przystała. Zastrzegła jednak, że pracę podejmie wyłącznie pod warunkiem, że będzie opisywać wyłącznie te tematy, które są ważne i interesujące z jej punktu widzenia, a takimi było życie zwykłych, szarych ludzi. Wydawca przystał na to. W tamtych czasach nie wypadało, by kobieta pisała pod swoim nazwiskiem. Elizabeth musiała wymyślić sobie pseudonim. Wybór padł na „Nellie Bly”. Przybrane nazwisko nawiązywało do postaci z ludowej przyśpiewki. 18-letnia Nellie w pierwszej kolejności podjęła się tematu trudnej sytuacji kobiet. Pisała o skandalicznych warunkach na rynku pracy i śmiesznie niskich wynagrodzeniach. Na tapet wzięła też temat rozwodów. Na potrzeby reportażu rozmawiała ze sławnymi kobietami, które przeżyły rozpad małżeństwa. Wyglądało na to, że pisanie o życiu kobiet jest dla niej misją. Pierwsza praca pod przykrywką Artykuły Nellie spotykały się z krytyką kolegów po fachu, co jednoznacznie wskazywało, że mężczyźni widzieli w niej zagrożenie. To tylko dodało jej skrzydeł. Wkrótce napisała głośny artykuł o skandalicznych warunkach pracy w jednej z fabryk. Żeby przeprowadzić rzetelne śledztwo, zatrudniła się w zakładzie, który wzięła na celownik. Bezkompromisowy reportaż trafił do druki i... wywołał istną burzę. Fabrykanci zaczęli grozić, że zbojkotują „The Pittsburgh Dispath”. Redakcji groził upadek, więc Madden uznał, że najlepszym wyjściem będzie przenieść niesforną Nellie do działu kobiecego. ta w odpowiedzi położyła przed nim wypowiedzenie. Wyjazd do Meksyku Zatrudniła się jako korespondentka zagraniczna i wyjechała za południową granicę USA. Zamierzała obalić powszechny pogląd na temat rzekomej wolności, która miała panować w Meksyku. W swoich reportażach opisywała ułomności tamtejszego ustroju, który nazwała „najgorszą monarchią świata”. Głosząca prawdę Amerykanka stała się solą w oku Porfirio Diaza. Musiała wrócić do Stanów. W przeciwnym wypadku groził jej surowy wyrok. Zamknięta w zakładzie psychiatrycznym Z Meksyku dotarła do Nowego Jorku, gdzie szybko znalazła zatrudnienie w prestiżowej gazecie „New York World”, której wydawcą był sam Jospeh Pulitzer. W nowoczesnej, bezkompromisowej redakcji dziennikarka zyskała pełną swobodę działania. Pierwszym trudnym tematem, którego się podjęła, była sprawa zakładu psychiatrycznego, działającego na Blackwell’s Island w Nowym Jorku. Żeby dostać się do strzeżonego ośrodka, musiała symulować chorobę psychiczną. W tym celu przeniosła się do ośrodka dla kobiet. Grała tak przekonująco, że jej współlokatorki szybko uznały ją za obłąkaną. Wydawca wyciągnął ją stamtąd po 10 dniach. Po powrocie była wyczerpana fizycznie i umysłowo, ale od razu przystąpiła do pracy. Opisała skandaliczne warunki panujące w placówce. Wskazała na podawaną pacjentom „papkę” nazywaną jedzeniem, w której lęgły się robaki. Obnażyła brak przygotowania personelu i stosowanie przemocy. Wskazała, że wiele podopiecznych zakładu nie wymagało żadnego leczenia. Dziennikarka inicjatorką zmian Uchybień (delikatnie mówiąc) było znacznie więcej. Po publikacji reportażu, Nellie zyskała rozgłos, a opinia publiczna nie pozostawiła suchej nitki na zarządzie placówki. To musiało sprowokować zmiany i tak się w istocie stało. Większość personelu pożegnała się z pracą. Wprowadzono standardy w zatrudnieniu, a pacjentki zostały gruntownie przebadane. Wiele wróciło do swoich domów. Nellie Bly jako podróżniczka Ambitna dziennikarka szukała kolejnych wyzwań. Zaproponowała wydawcy, że uda się w podróż dookoła świata i pobije rekord Fileasa Fogga, postaci z powieści Julesa Verne’a „W 80 dni dookoła świata”. Początkowo Pulitzer nie chciał się zgodzić. Uważał, że takie wyzwanie przerasta możliwości kobiety. Wtedy Bly zagroziła mu odejściem. Wydawca nie miał więc innego wyjścia, jak tylko przyklasnąć zamiarom swojej gwiazdy. W podróż wyruszyła sama. Wszystkie potrzebne rzeczy spakowała w dwa podręczne kuferki. Przemierzyła Anglię, Egipt Sri Lankę, Singapur i Chiny. Do New Jersey, skąd wyruszyła, wróciła 25 stycznia 1890 roku, po 72 dniach, 6 godzinach i 11 minutach podróży. Nellie Bly jako żona milionera Jako nastolatka deklarowała, że nigdy nie wyjdzie za mąż. Jednak w 1895 roku stanęła na ślubnym kobiercu z Robertem Seamanem, starszym o 42 lata przedsiębiorcą. NA jakiś czas porzuciła pracę dziennikarki. Jako żona milionera, skupiła się na poprawie warunków panujących w fabrykach męża. To właśnie za jej sprawą robotnikom zapewniono m.in. opiekę zdrowotną. Seaman zmarł w 1904 roku. Nellie przez jakiś czas zarządzała przedsiębiorstwem samodzielnie, ale bez sukcesów. Po upadku firmy postanowiła zająć się tym, co potrafiła robić najlepiej. Nellie Bly jako działaczka społeczna i korespondentka wojenna Wróciła do dziennikarstwa, a oprócz tego aktywnie uczestniczyła w ruchu sufrażystek. Nie ulega wątpliwości, że swoimi publikacjami nadała sprawie rozgłos. I wojna światowa zastała ją w Europie. Większość osób na jej miejscu starałaby się wrócić do domu, ale nie Nellie. Postanowiła zostać korespondentką wojenną. Wyjechała na front wschodni, by na bieżąco relacjonować stamtąd przebieg walk, ryzykując wolność i życie. Nellie Bly jako inspiracja Niezłomna dziennikarka i orędowniczka prawdy zmarła 27 stycznia 1922 roku, na zapalenie płuc. Była prekursorką dziennikarstwa śledczego i inspiracją dla swojego pokolenia. Swoją pracą inicjowała zmiany społeczne, nie tylko lokalnie, ale w skali ogólnokrajowej. Jej blask nie przygasł nawet wiele lat po śmierci. Nellie Bly do dziś jest szanowana, nie tylko w kręgach dziennikarskich. Trudno się temu dziwić. W końcu udowodniła całemu światu, że rzeczy niemożliwe nie istnieją. Swoim życiem i działalnością Nellie Bly inspiruje do dziś, nie tylko jej kolegów po piórze. W 2024 roku ukazała się jej biografia – „Niezwykłe życie Nellie Bly. Dziennikarka, która wyprzedziła epokę” – autorstwa Nicoli Attadio. Pięć lat wcześniej ukazał się film w reżyserii Karen Moncrieff, zatytułowany „Ucieczka z domu obłąkanych”, inspirowany pobytem Bly w zakładzie psychiatrycznym. Sławna dziennikarka była też inspiracją dla postaci Lany Winters, jednej z bohaterek telewizyjnego serialu „American Horror Story: Asylum”. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Noiva do Cordeiro to legendarna wioska kobiet. Jak są tam traktowani mężczyźni?
Pewną brazylijską osadę ukształtowały starania kobiet o ich prawa. Wokół Noiva do Cordeiro narosło wiele mitów i medialnego szumu. Jak naprawdę działa wioska kobiet?
W tym artykule: Historia Noiva do Cordeiro – przyczółka tolerancji Wioska kobiet rządzona przez kaznodzieję Mieszkańcy Noiva dzielą się zasobami i obowiązkami Wioska kobiet staje się sławna Jeśli słyszeliście kiedyś nazwę Noiva do Cordeiro, to pewnie znacie ją jako wioskę zdominowaną przez kobiety. Wszystkie są młode, piękne i regularnie wysyłają swoich mężczyzn na wygnanie. Takie ekscytujące doniesienia na jej temat krążą od dekady lub dłużej, kiedy to w mediach pojawiło się kilka prowokacyjnych artykułów powielonych na całym świecie. W rzeczywistości jest to jednak mocno koloryzowany obraz prawdziwego miejsca, odosobnionej wiejskiej społeczności w południowo-wschodniej Brazylii. W Noiva mieszka bowiem mniej więcej tyle samo mężczyzn, co kobiet. Populacja wynosi ok. 350 osób. Większość mężczyzn zarabia w pobliskim mieście, dlatego w ciągu tygodnia są nieobecni. Większość kobiet pracuje we wsi, której uprawy mieszkańcy prowadzą wspólnie. Kobiety (w każdym wieku) nie traktują poważnie opinii na jej temat i są dumne z prawdziwej historii kobiet Noiva, zwłaszcza jednej linii rodzinnej. Historia Noiva do Cordeiro – przyczółka tolerancji María Senhorinha de Lima dorastała w XIX-wiecznej Brazylii, przesiąkniętej machismo portugalskich kolonizatorów i dogmatami katolicyzmu. Po trzech miesiącach zaaranżowanego małżeństwa María uciekła z mężczyzną, którego kochała, Chico Fernandesem. Za karę kościół ekskomunikował Marię i jej potomków do czwartego pokolenia. Te 6 miejsc w Brazylii trzeba zobaczyć. Rio to za mało! Jakich miejsc nie można pominąć w czasie wizyty w Brazylii? Przedstawiamy ranking testowany na "travelerowej" skórze. Oczywiście w naszym zestawieniu znalazło się cudowne Rio, ale czy znacie... María i Chico osiedlili się na terenie stanu Minas Gerais. Przyłączyły się do nich kolejne osoby, w tym inne kobiety odrzucone przez Kościół. Tak zawiązała się społeczność ukształtowana przez równość płci i wolność wyznania. Ale ekskomunika prześladowała mieszkańców osady. Kobiety napiętnowane jako „grzesznice” nie mogły bezpiecznie opuszczać wioski. Gdy posyłały potomstwo do szkół w sąsiednich miejscowościach, nazywano je „dziećmi prostytutek”. – To było bardzo smutne – wspomina Marcia Fernandes, jedna z potomkiń Marii. Mimo to wioska ostała się przez dziesięciolecia jako przyczółek tolerancji, przyjmując rozmaitych nonkonformistów i wyrzutków. Wioska kobiet rządzona przez kaznodzieję Wszystko uległo zmianie w latach 40. XX w., wraz z pojawieniem się Anisio Pereiry, protestanckiego ewangelisty, który swoją wersję chrześcijaństwa oparł na dosłownym czytaniu Pisma Świętego. Pereira założył kościół i zaoferował zbawienie dawnym katolikom, którzy go słuchali. Ograniczył alkohol i muzykę oraz nakazał, aby kobiety były podporządkowane mężczyznom we wszystkim. W latach 60., gdy jego dominacja rosła, 45-letni kaznodzieja wziął za żonę 16-letnią Delinę Fernandes, wnuczkę Marii. – Było ciężko, bardzo ciężko – mówi 75-letnia María Doraci de Almeida, która żyła pod przywództwem Pereiry. – My, kobiety, nie miałyśmy nic do powiedzenia. Piętnaścioro dzieci Deliny przyszło na świat w domu, bez położnej. Jedną z córek urodziła o piątej rano, a dwie godziny później już oprawiała świnię w rzeźni. Nie tylko Brazylia i Indie. Gdzie uprawia się najlepszą kawę na świecie? [WYWIAD] Jak smakuje kawa na końcu świata? Gdzie mała czarna jest serwowana w najbardziej nietypowy sposób? O picie kawy w różnych miejscach i okolicznościach spytaliśmy Anitę i Pawła Skowerę, au... Pereira nazwał swój kościół Noiva do Cordeiro, Oblubienica Baranka. Jednak 58-letnia Rosalee Fernandes Pereira, trzecia córka Deliny, mówi teraz, że jej ojciec był „bardzo fanatyczny”. – Jego nauki nie były z tych, które prowadzą do królestwa Bożego – opowiada. – Nigdy jednak nie pozbawiono go przywództwa. Mieszkańcy Noiva dzielą się zasobami i obowiązkami Gdy w 1995 r. Pereira zmarł, jego kościół został zamknięty i zburzony. Wioska zachowała nazwę Noiva do Cordeiro. Jednak aby utrwalić zmianę stylu życia, jeden z synów Pereiry otworzył po drugiej stronie ulicy tawernę. Przywództwo społeczności objęła Delina. To jej powszechnie przypisuje się fakt, że Noiva ponownie jest społecznością niewykluczającą. W odpowiedzi na rosnące ubóstwo pod koniec lat 90. Delina zaproponowała, aby wszystko we wsi było dzielone, w tym praca niezbędna do zbiorów. – Nie mieliśmy nic. Co innego moglibyśmy zrobić? – opowiada. Mieszkańcy kupili dużą działkę, na której posadzili 3,5 tys. drzew mandarynkowych i pozornie niekończące się rzędy kawowców, stanowiące główne uprawy komercyjne Noiva. Członkowie społeczności opiekują się także ogrodem warzywnym i wspólnie hodują zwierzęta gospodarskie. Mieszkańcom wioski przydziela się obowiązki, takie jak gromadzenie drewna opałowego, szycie czy sprzątanie wspólnych przestrzeni. – Udało się. Nie mamy ani bogactwa, ani pieniędzy, ale mamy obfitość – mówi z dumą Delina. Dziś większość czasu spędza w Domu Matki w centrum wioski, siedząc w kuchni, popijając kawę i krojąc kapustę, którą karmi kurczaki. Tam też udziela porad mieszkańcom przychodzącym do niej ze swoimi problemami. Wioska kobiet staje się sławna To jak to było z tym żartem? Wielu mieszkańców Noiva poszło tym tropem, gdy odwiedzający ich dziennikarze napisali, że była to wioska z kilkoma zaledwie mężczyznami, rządzona przez kobiety podobne do Amazonek, mlekiem i miodem płynąca. Nagłówki takie jak „Zagubiona wioska brazylijskich kobiet apeluje o samotnych mężczyzn” przyciągały zalotników z całego świata. Ekipy filmowe starały się zapraszać kobiety z Noiva do programów telewizyjnych. – Kiedy pojawiali się reporterzy, odsyłałam mężczyzn, aby podtrzymać fikcję, że w Noiva mieszkają jedynie kobiety – żartuje matriarchini Delina. Córka Deliny, Rosalee, widzi sens w szumie medialnym. Osobom z zewnątrz kobiety Noiva mogą się wydawać dominujące, ale w rzeczywistości tu panuje równość – mówi. – Gdzie indziej takiej nie ma. Tutaj jesteśmy istotami ludzkimi. To tak proste, że aż trudne do wytłumaczenia. Źródło: National Geographic. Pełną wersję artykułu można przeczytać w najnowszym wydaniu magazynu National Geographic Polska. National Geographic 6/23
Czy Japonia to idealne połączenie tradycji z nowoczesnością? Nowy odcinek serii „Kawa z ambasadorem"
Japonia jest wszechobecna w kulturze światowej, ale ile tak naprawdę wiemy o tym niezwykłym kraju? Rozmowa z Jerzym Pomianowskim, byłym ambasadorem w Japonii.
W tym artykule: Jakie są podstawowe różnice pomiędzy Polską a Japonią? Japonia jest bardzo bogatym krajem, który należy do grupy G7 Jak wygląda sytuacja kobiet w Japonii? W kolejnym odcinku serii „Kawa z ambasadorem” wyruszamy w podróż do Japonii. To kraj, który znamy głównie poprzez pryzmat popkultury, kuchni i technologii. Czego tak naprawdę nie wiemy o Japończykach i Kraju Kwitnącej Wiśni? Dr Małgorzata Bonikowska, prezes Centrum Stosunków Międzynarodowych i THINKTANK rozmawiała z Jerzym Pomianowskim, polski dyplomata, dyrektor wykonawczy Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji, były ambasador RP w Japonii w latach 1997–2002. Jakie są podstawowe różnice pomiędzy Polską a Japonią? Warto zastanowić się, z czego wynikają podstawowe różnice pomiędzy Europą a Japonią. Wbrew pozorom ten kraj nie należy do najbardziej turystycznych, a często padamy ofiarą stereotypów, które słyszymy na każdym kroku. Arabia Saudyjska wobec zmian. Co dalej z ropą naftową i prawami kobiet? Odpowiada były ambasador [Kawa z ambasadorem] Arabia Saudyjska często jest określana liderem krajów arabskich. Jak królestwo budowało swoją pozycję? – Japonia jest wszechobecna w naszym codziennym życiu bez względu na to, w jakiej części świata jesteśmy i skąd pochodzimy. Po pierwsze poprzez technologię, a po drugie poprzez kuchnie. Z jednej strony jest to coś znanego, oczywistego, a z drugiej, jeśli zastanowimy się nad tym chociaż przez moment, ile tak naprawdę wiemy o Japonii okazuje się, że wchodzimy w olbrzymi świat stereotypów. – tłumaczy Jerzy Pomianowski. Co ciekawe, Japonia jest dość hermetycznym krajem, jeżeli mówimy o kulturze. – Japonia sama tworzy o sobie pewne stereotypy. Na przykład kanon samurajski w literaturze i kinie. Tak samo jest ze sztukami walki. Znamy ten kraj jako miejsce, z którego pochodzą karate, judo i aikido. Warto podkreślić, że ta stereotypizacja nie jest zła. – twierdzi Jerzy Pomiatowski. Ambasador uważa, że taka strategia Japończyków jest pewnego rodzaju zachętą, aby głębiej wejść w kulturę tego kraju. – Japonia jest absolutnie książkowym przykładem osiągnięcia czegoś, co wielu próbuje wpisać w swoje własne opisy kraju, ale myśle, że nie zbliżyli się nawet do tego poziomu, co Japonia, jeśli chodzi o coś, co określamy połączeniem tradycji z nowoczesnością. Wiele kultur, wiele krajów próbuje przyznawać sobie taką umiejętność, ale niewielu zrobiło to tak głęboko, jak zrobili to Japończycy. – wyjaśnia były ambasador. Japonia jest bardzo bogatym krajem, który należy do grupy G7 Trzeba pamiętać, że Japonia jest bardzo bogatym krajem. To jest trzecia gospodarka świata, po USA i Chinach. Kraj należy do grupy G7, czyli grupy siedmiu państw, które są jednymi z najważniejszych na świecie pod względem gospodarczym. To również kraj, który ma swoje problemy m.in. zmagania ze swoją przeszłością. Wiśnie zakwitły w Japonii najwcześniej od 1200 lat Przeszło 1000 lat kwitnące drzewa sakura w Japonii głosiły swoimi kolorami i zapachem nadejście wiosny. Dziś opadające na ziemię kwiatki zwiastują raczej dramatyczną zmianę klimatu. – Społeczeństwo japońskie w erze współczesnej, przez ostatnie 30-40 lat, przeżywa cały czas ten sam rodzaj napięcia. Wszystko zaczęło się od modernizacji, która nastąpiła pod koniec XIX wieku, była bardzo ważnym krokiem cywilizacyjny. Potem były lata japońskiego szowinizmu i imperializmu oraz przegranej wojny. – wyjaśnia ambasador. Według Jerzego Pomianowskiego z tymi wydarzeniami związana była wielka trauma. W społeczeństwie musiało nastąpić pewnego rodzaju przewartościowanie. Reakcją na tę traumę był ogromny wzrost gospodarczy i ogromna innowacyjność gospodarki. Ze względu na przywiązanie do tradycji, dla Japończyków zawsze ważny był kolektywizm niż indywidualizm. To jest jednak coś, co kraj przez lata próbował zmienić, aby pobudzić kreatywność jednostki. Jerzy Pomianowski uważa, że do dziś się to nie udało. Jak wygląda sytuacja kobiet w Japonii? Sytuacja kobiet w Japonii jest inna niż jeszcze 40 lat temu. Należy pamiętać, że to jednak wciąż społeczeństwo, które jest mocno patriarchalne i cały czas istnieje szereg barier, których kobiety nie mogą przekroczyć. Od 1985 roku obowiązuje prawo o równych szansach przy zatrudnieniach, jednak nie jest ono skutecznie egzekwowane. W Japonii pękł legendarny „kamień śmierci”. To nie zwiastuje nic dobrego, o ile wierzyć mitom Od kilku tygodni „kamień śmierci” jest na ustach wielu Japończyków. Dlaczego? Ze skałą wiąże się pewna legenda. Jeszcze na przełomie lat 1990-2000, kobiety miały zupełnie inną ścieżkę kariery niż mężczyźni. Traktowano je zupełnie inaczej, a niektórych stanowisk nie mogły najzwyczajniej zajmować. Spośród całej grupy G7, Japonia jest na pierwszym miejscu, jeśli chodzi o lukę płacową. Kobiety wciąż zarabiają dużo mniej niż mężczyźni. Nawet jeżeli dokonuje się przemiana obyczajowa w tym kraju, to jest ona bardzo minimalna. Kobiety w Japonii same widzą w sobie rolę osoby, które powinna się zajmować domem. Były ambasador przyznaje, że jeżeli chodzi o poziom emancypacji, to Japonia jest wciąż kilkanaście lub kilkadziesiąt lat do tyłu. Cała rozmowa z Jerzym Pomianowskim poniżej: View oEmbed on the source website Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Pierwsze kobiety trafią na amerykańskie ćwierćdolarówki. To Sally Ride i Maya Angelou
Astronautka Sally Ride oraz poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich Maya Angelou jako pierwsze kobiety w historii zostaną upamiętnione na srebrnych ćwierćdolarówkach.
Pojawienie się pierwszych kobiet na amerykańskich monetach to zwieńczenie trwającego od czterech lat programu American Women Quarters, mającego uhonorować osiągnięcia kobiet, które „wniosły znaczący wkład w dziedzictwo narodowe” – podaje mennica Stanów Zjednoczonych. Ćwierćdolarówki przedstawiające dr Ride i Angelou trafią do obiegu na początku 2022 r. Nie wiadomo jeszcze, jaki będzie ostateczny wygląd monet. Rozważanych jest kilka możliwych projektów. Na jednym z nich Ride unosi się w przestrzeni, a Angelou ma anielskie skrzydła. Inne propozycje są bardziej tradycyjne i stonowane. Amerykańska mennica i pomysłodawcy projektu American Women Quarters mają nadzieję, że ostatnia decyzja to tylko pierwszy krok do tego, aby kobiety nauki i kultury na dobre zagościły w świadomości Amerykanów. Liczą, że między 2022 a 2025 rokiem uda się wydać łącznie 20 nowych ćwierćdolarówek z wizerunkami kobiet. Kamala Harris – pierwsza kobieta na fotelu wiceprezydenta USA. Poznaj kandydatki, które utorowały jej drogę Co najmniej 11 kobiet w historii ubiegało się o stanowisko wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, w tym więcej niż jedna czarnoskóra kobieta i jedna kobieta pochodzenia azjatyckiego. Sto lat po... Sally Ride – pierwsza Amerykanka w kosmosie Dr Sally Ride była astronautką i fizyczką. Urodzona w 1951 roku w Los Angeles, do NASA dołączyła w wieku 26 lat. 18 czerwca 1983 poleciała w kosmos jako członkini załogi wahadłowca Challenger, realizującej misję STS-7. Tym samym została pierwszą amerykańską astronautką (i trzecią w ogóle – po Tierieszkowej i Sawickiej). Odpowiedzialna była za ramię robotyczne Canadarm wahadłowca i jako pierwsza za jego pomocą pochwyciła satelitę. Swój drugi i ostatni lot kosmiczny odbyła w dniach 5–13 października 1984. Była specjalistką misji STS-41-G w załodze promu Challenger. Podczas lotu prowadzono z orbity m.in. badania oceanów i lądów. Ponadto astronauci umieścili w kosmosie satelitę przeznaczonego do obserwacji klimatycznych ERBS (Earth Radiation Budget Satellite. 13 października wahadłowiec wylądował na pasie Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego (KSC). W czerwcu 1985 Ride została wyznaczona do załogi kolejnej misji, jednak wskutek katastrofy promu Challenger przygotowania do wyprawy zostały wstrzymane, Ride zaś weszła w skład prezydenckiej komisji dochodzeniowej mającej ustalić przyczyny wypadku. Po zakończeniu prac komisji otrzymała przeniesienie do centrali NASA w Waszyngtonie. Objęła powołane dla niej stanowisko, ale nie brała już udziału w misjach kosmicznych. Dr Ride zmarła w 2012 roku. Pierwsza kobieta na Księżycu – plan NASA na 2024 rok. Koszt misji: 28 mld dolarów Amerykańska agencja kosmiczna ujawniła właśnie plany misji Artemis. W ramach przedsięwzięcia za cztery lata na Księżycu miałaby wylądować pierwsza kobieta w historii oraz pierwszy mężc... Maya Angelou – poetka i bojowniczka o równe prawa Maya Angelou (1928–2014) była afroamerykańską poetką, pisarką i aktorką. Za swoją twórczość i zasługi dla czarnoskórej społeczności została odznaczona Narodowym Medalem Sztuk oraz Prezydenckim Medalem Wolności. Oprócz działalności artystycznej Angelou była znaną działaczką na rzecz praw obywatelskich. Podczas Ruchu Praw Obywatelskich (czynnego w latach 50. i 60. XX w. ruchu społecznego dążącego do zniesienia segregacji rasowej pokojowymi metodami) pracowała zarówno z Martinem Lutherem Kingiem Jr, jak i Malcolmem X. Była jedną z najbardziej wpływowych orędowniczek praw człowieka i praw czarnoskórych w Stanach Zjednoczonych. Angelou była też pierwszą Afroamerykanką i pierwszą kobietą w ogóle, która wyrecytowała wiersz na inaugurację prezydenta USA. Miało to miejsce w 1993 r. na zaprzysiężeniu prezydenta Billa Clintona. Kobiety w historii NASA. Pełniły rolę "ludzkich komputerów" NASA aktywnie działa na rzecz zniesienia barier utrudniających kobietom pracę w ramach agencji, zarówno w dziedzinie nauki, jak i inżynierii. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c665b493cff21b86cc99eff0d71ca3393dd476e8-182fce3.jpeg" width="864" height="700" alt="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" title="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" /> Źródło: Seattle Times
Nastoletnie Dalitki znalezione martwe na indyjskiej farmie. „Segregacja i tradycja w Indiach wciąż ponad prawem”
Ciała 13-latki i 16-latki zostały znalezione na rodzinnej farmie w północnoindyjskim stanie Uttar Pradesh. 17-latka, którą również znaleziono w tym miejscu przebywa w szpitalu, jej stan jest ciężki. Dziewczyny pochodzą z najniższej kasty społecznej w Indiach - Dalitów (dawniej zwanych „niedotykalnymi”). Pomimo przepisów, które mają chronić Dalitów, kobiety z tej społeczności nadal spotykają się w Indiach z brutalną przemocą i powszechną dyskryminacją.
W tym artykule: Dziewczyny zostały otrute Przemoc i segregacja Tradycja ponad prawem Dziewczyny zostały otrute Nastolatki poszły po południu na pole, aby zebrać paszę dla bydła. Każdego dnia pracowały w rolnictwie. Gdy przez długi czas nie wracały do domu, rodziny zaczęły ich szukać. Zostały odnalezione dopiero wieczorem. Niestety dwie z nich zmarły. Sekcja zwłok nie wykazała obrażeń zewnętrznych ani wewnętrznych. Z ustaleń policji wynika, że dziewczyny zginęły z powodu zatrucia. - Z ich ust wydobywała się biała substancja. Lekarze potwierdzają, że wskazuje to na zatrucie. Trwają przesłuchania wszystkich osób zaangażowanych w sprawę. Prowadzimy dogłębne śledztwo - powiedział cytowany przez BBC Sureshrao A Kulkarni, starszy oficer policji. Indyjski portal The Wire podaje z kolei, że funkcjonariusze zatrzymali już potencjalnych sprawców przestępstwa - 28-latka i nastolatka. Starszy mężczyzna, Vinay Kumar przyznał się do zmieszania środka owadobójczego z wodą, którą podał trzem dziewczynom. W ten sposób chciał ukarać najstarszą z nich za odrzucenie. - Zmieszałem pestycyd z wodą i poprosiłem mojego przyjaciela o przyniesienie przekąsek. Dziewczyny zjadły je, a kiedy poprosiły o wodę, dałem im butelkę z trucizną - cytuje zeznania Vinay’a, Indian Express. Oskarżeni są mieszkańcami sąsiedniej wioski, z której pochodziły nastolatki. Przemoc i segregacja Statystyki nie pozostawiają złudzeń - to właśnie kobiety z najniższych kast są najczęstszymi ofiarami przemocy w Indiach. Według oficjalnych danych, w ubiegłym roku codziennie gwałcono dziesięć dalickich kobiet. Niestety, mimo dekad funkcjonowania demokratycznego państwa, hierarchię kastową wciąż traktuje się jako narzędzie segregacji. Dalici często padają ofiarami przemocy, gwałtów, masowych morderstw. Odmawia im się praw do edukacji, wstępu do świątyń, wolności zamieszkania, a nawet dostępu do studni. - Jesteśmy ofiarami przemocy, ponieważ jesteśmy biedne, należymy do niższej kasty i jesteśmy kobietami, więc wszyscy patrzą na nas z góry - mówiła kilka lat temu w wywiadzie dla BBC jedna z dalitek. - Nie ma nikogo, kto mógłby nam pomóc lub przemówić w naszym imieniu. Stajemy w obliczu większej przemocy seksualnej, ponieważ nie mamy żadnej władzy. Tradycja ponad prawem To właśnie w północnym stanie Uttar Pradesh, gdzie znaleziono ciała dziewczyn, odnotowuje się największą liczbę przypadków przemocy wobec kobiet, jak również największą liczbę przypadków napaści seksualnych. Tam też we wrześniu 2020 roku nastoletnia Dalitka została śmiertelnie zgwałcona przez członków wyższych kast. Zbrodnia ta wywołała powszechne oburzenie i na nowo ożywiła debatę na temat starożytnego systemu społecznego w Indiach. I choć dyskryminacja ze względu na kastę jest zakazana przez indyjską konstytucję, w rzeczywistości jest powszechnie stosowana. Pomimo uchwalenia w 1989 roku ustawy mającej zapobiegać okrucieństwom wobec tej społeczności, przemoc nie ustaje. Dalitki są bezkarnie prześladowane, maltretowane, molestowane, gwałcone i mordowane. Ta ponad 180-milionowa grupa w dalszym ciągu żyje w skrajnym ubóstwie, przemocy i powszechnej dyskryminacji - pomimo przepisów, które powinny zapewniać ochronę. Jednak tradycja wciąż stoi ponad prawem. Źródło: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-56107936
Urodziła się w niewoli, teraz trafi na banknoty. Biden chce uhonorować kultową działaczkę - Harriet Tubman
Harriet Tubman zaczęła pracę jako pokojówka w wieku zaledwie 5 lat. Przez lata znosiła głód, poniżanie, a nawet bicie. Po latach uciekła przemierzając prawie 150 km, aby dotrzeć do stanu, w którym niewolnictwo było nielegalnie. Później pomogła dziesiątkom innych osób pokonać tę samą drogę, za co okrzyknięto ją Mojżeszem. Teraz jej wizerunek może trafić na banknoty.
Put Tubman on the Twenty, czyli „umieść Tubman na dwudziestce” to pomysł zapoczątkowany już przed kilkoma laty. Umieszczenia portretu historycznej działaczki na rzecz zniesienia niewolnictwa domagają się i oczekują miliony Amerykanów. Prace nad wprowadzeniem 20-dolarowego banknotu z wizerunkiem Harriet Tubman do obiegu zostały wstrzymane przez sekretarza skarbu w rządzie Donalda Trumpa. Teraz po objęciu Białego Domu przez Joe Bidena pomysł powrócił. To wspaniała wiadomość dla milionów ludzi, którzy wyrazili poparcie dla uhonorowania Tubman, jej historii i wysiłków, które są symbolem walki o wolność czarnoskórej społeczności Stanów Zjednoczonych. Historię życia Tubman opowiada film „Harriet” z 2019 roku, w którym główną rolę gra Cynthia Erivo. Dzieje życia historycznej aktywistki na łamach „The Conversation” ciekawie opisuje też Robert Gudmestad, profesor i dyrektor wydziału historii w Colorado State University, który specjalizuje się w historii niewolnictwa w USA. Niewolnica, szpieg, abolicjonistka Harriet Tubman urodziła się jako Araminta Ross w 1822 roku na wschodnim wybrzeżu Maryland. Zaczęła pracować jako pokojówka, gdy miała zaledwie 5 lat. W wywiadach udzielonych po latach wspominała, że musiała znosić chłostę, głód i ciężką pracę, jeszcze zanim została nastolatką. Przez wiele lat Harriet – jeszcze jako Araminta - pracowała na polach tytoniowych, ale sytuacja się zmieniła, gdy rolnicy przestawili się na uprawę pszenicy. Zboże nie wymagało tyle ręcznej pracy, więc właściciele ziemscy zaczęli sprzedawać swoich niewolników właścicielom plantacji na południu. Tym sposobem dwie siostry Tubman zostały sprzedane handlarzowi niewolników, Harriet również żyła w strachu przed sprzedażą. Kiedy miała 22 lata poślubił wolnego czarnoskórego mężczyznę - Johna Tubmana. Wówczas też postanowiła przyjąć imię matki i od tej pory nazywała się Harriet Tubman. Małżeństwo z wolnym mężczyzną nie sprawiło, że przestała być niewolnicą. Dlatego, gdy pięć lat po ślubie ponownie zaczęły krążyć pogłoski o obecnych w okolicy handlarzach niewolników, Harriet postanowiła uciec. Tubman ukryła się w lesie, gdzie z pomocą kilku członków tzw. Podziemnej Kolei, pokonała 150 km do Filadelfii, gdzie niewolnictwo było nielegalne. Podziemna Kolej (ang. Underground Railroad) była luźną siecią czarnoskórych i białych Amerykanów, którzy pomagali zbiegłym niewolnikom w ucieczce do wolnego stanu lub do Kanady. Po tym, jak sama zdołała zbiec przed handlarzami niewolników, Tubman rozpoczął współpracę z Williamem Stille, afroamerykańskim urzędnikiem z Filadelfii, który pomógł niewolnikom zyskać wolność. Tubman przeprowadziła kilkanaście misji ratunkowych, w czasie których uwolniła około 60-80 osób. „Zwykle ratowała ludzi zimą, kiedy długie noce zapewniały ochronę, i często stosowała jakiś rodzaj przebrania. Choć była jedynym „dyrygentem” w akcjach ratunkowych, przeprawa wymagała kilku domów, połączonych z Podziemną Koleją. Nigdy nie straciła osoby, która z nią uciekała i zyskała przydomek Mojżesza za wprowadzenie tak wielu ludzi do „ziemi obiecanej”, czyli wolności” - pisze prof. Gudmestad. Po rozpoczęciu wojny domowej Tubman zgłosił się jako ochotniczka, by służyć jako szpieg i zwiadowca w armii Unii. Trafiła do Karoliny Południowej, gdzie pomogła poprowadzić misję wojskową w górę rzeki Combahee, gdzie znajdowało się kilka dużych plantacji wykorzystujących pracę niewolników. Tubman pomogła także poprowadzić trzy parowce Unii wokół kopalni Konfederacji, a następnie uwolnić około 750 pracujących tam niewolników. Była jedyną kobietą, która prowadziła mężczyzn do walki podczas wojny secesyjnej. Po wojnie przeniosła się do Nowego Jorku i aktywnie działała na rzecz równouprawnienia kobiet. Między życiem a śmiercią Tubman znana była też ze swojej silnej religijności. Wierzyła w połączenie świata doczesnego i duchowego, a tragiczny wypadek, którego doznała w młodości dodatkowo zbliżył ją do Boga – mówiła po latach. Kiedy Harriet była nastolatką, przebywała w sklepie akurat w momencie, gdy nadzorca próbował schwytać niewolnicę, która uciekła z plantacji bez jego pozwolenia. Mężczyzna rzucił w uciekającą kobietę ciężarem, ale przypadkowo trafił w Harriet. Na skutek uderzenia Tubman doznała poważnego urazu czaszki i dwa dni tkwiła zawieszona między życiem a śmiercią. Uraz zapewne spowodował epilepsję płata skroniowego – nie do potwierdzenia w ówczesnych warunkach. W rezultacie Harriet przez całe życie doświadczała silnych bólów głowy, napadów snu i transów, w których jawa i sen mogły łączyć się w jedno. Sarah Bradford, XIX-wieczna pisarka, która przeprowadzała wywiady z Tubman, pisała, że Harriet wierzyła, że jej transy i wizje były objawieniem Boga i dowodem jego bezpośredniego zaangażowania w jej życie. Tubman miała nawet twierdzić, że „rozmawiała z Bogiem każdego dnia”. Harriet Tubman zmarła w 1913 roku w wieku 90 lat.
Przepisy aborcyjne na świecie: w Polsce prawo surowsze niż w Iranie czy Pakistanie
W środę, po 97 dniach od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zaostrzenia prawa antyaborcyjnego w Polsce, orzeczenie zostało ostatecznie opublikowane w Dzienniku Ustaw. Oznacza to, że decyzja weszła w życie. Zaostrzenie przepisów aborcyjnych sprawi, że znajdziemy się wśród państw o najbardziej rygorystycznych przepisach antyaborcyjnych, a polskie prawo będzie bardziej restrykcyjne niż w przepisy w Iranie, Kolumbii czy Pakistanie.​ „Skutkuje to niemal całkowitym zakazem aborcji w jednym z najbardziej pobożnych krajów katolickich w Europie” - pisze CNN.
Dotychczas na mocy tzw. kompromisu aborcyjnego z 1993 roku zabieg terminowania ciąży można było przeprowadzić w trzech ściśle określonych przypadkach: gdy ciążą stanowiła zagrożenie dla życia lub zdrowia ciężarnej (bez ograniczeń ze względu na wiek płodu), gdy ciąża była wynikiem czynu zabronionego (ale tylko do do 12 tygodnia ciąży) oraz gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazywały na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu (do momentu ciąży, w którym płód mógł osiągnąć zdolność do samodzielnego życia poza organizmem kobiety). 22 października Trybunał Konstytucyjny kierowany przez Julię Przyłębską, wydał wyrok, w którym orzekł, że trzecia z wymienionych przesłanek uprawniających do przeprowadzenia aborcji jest niezgodna z Konstytucją RP. Wyrok stał się zarzewiem protestów w obronie praw reprodukcyjnych kobiet, które od dnia jego ogłoszenia przetaczają się przez cały kraj. Zdaniem organizacji prokobiecych oraz broniących praw człowieka, podpisanie wyroku w praktyce będzie oznaczało wprowadzenie w Polsce niemal całkowitego zakazu aborcji, bowiem właśnie na podstawie tzw. przesłanki embriopatologicznej (pozwalającej na przerwanie ciąży w przypadku wad letalnych płodu) wykonano w 2019 roku 98 proc. legalnych zabiegów aborcji w kraju (1074 z 1100 ogółem). Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny zauważa przy tym, że dostęp do legalnej aborcji w Polsce – nawet przed wyrokiem TK – był wyjątkowo utrudniony, a ciężarne kobiety często były odsyłane z jednego szpitala do drugiego. Niejednokrotnie też problemy proceduralne były celowo przeciągane w czasie, aż do momentu, w którym przerwanie ciąży zgodnie z obowiązującym prawem nie było już możliwe. Przepisy aborcyjne w Europie Wyrok TK stawia Polskę w gronie państw o najbardziej restrykcyjnych przepisach aborcyjnych. Jak podaje gazeta.pl zmiana prawa stawia nas obok takich państw jak Boliwia, Peru, Namibia, Niger, Czad czy Algieria. Restrykcyjne prawa aborcyjne obwiązują w większości krajów Afryki i Ameryki Południowej, państwach arabskich i tych z większością muzułmańską. Surowe przepisy zezwalające na aborcję jedynie w przypadku zagrożenia życia kobiety, obowiązują w 30 krajach na całym świecie. W większości państw Unii Europejskiej legalną aborcję można przeprowadzić – oprócz przypadków wyszczególnionych w polskim „kompromisie” – także ze względu na sytuację ekonomiczną czy społeczną, w jakiej znajduje się ciężarna. Jedne z najsurowszych przepisów obowiązywały do niedawna w Irlandii, gdzie obowiązywał całkowity zakaz aborcji, złagodzony na mocy referendum z 2018 roku. Surowe przepisy nadal obowiązują w Watykanie, San Marino i Malcie, gdzie aborcja jest nielegalna. Z kolei Monako, Andora i Lichtenstein to kraje, w których dostęp do aborcji jest ograniczony. Watykan jest też jednym z siedmiu państw na świecie, gdzie za poddanie się aborcji kobietę może czekać kara, łącznie z pozbawieniem wolności. Oprócz Watykanu są to: Salwador, Nikaragua, Gwatemala, Chile, Dominikana i Malta. Delegalizacja aborcji nieskuteczna Jak zauważa Amnesty International delegalizacja aborcji nie sprawi, że liczba przeprowadzanych zabiegów zmaleje, a jedynie że zostaną one „wyrzucone z oficjalnego obiegu” i staną się mniej bezpieczne dla kobiet decydujących się na przerwanie ciąży. Nielegalne zabiegi często przeprowadzane są przez niewykwalifikowane osoby, w niesanitarnych warunkach, a kobiety doświadczające powikłań po nielegalnych zabiegach boją się zgłosić po pomoc do lekarza bądź szpitala, co może prowadzić do tragicznych skutków - w tym zakażenia i śmierci kobiety. Kobiety lepiej sytuowane, które są w stanie zapłacić za zabieg przeprowadzenia ciąży, niejednokrotnie decydują się na wizytę w zagranicznych klinikach, gdzie mogą poddać się zabiegowi pozostając pod opieką lekarzy i personelu medycznego. Zjawisko to nazywane jest aborcyjną emigracją. Istnieje też tzw. emigracja sterylizacyjna – Polki wyjeżdżają za granicę, aby poddać się zabiegowi sterylizacji (podwiązania lub przecięcia jajowodów), który w Polsce także jest niezgodny z prawem. Średnio aborcją kończy się jedna na cztery ciąże – podaje Amnesty International. W świetle tych doniesień oficjalne dane Ministerstwa Zdrowia wypadają mało wiarygodnie. W opublikowanym w 2000 roku przez Federę raporcie „Ustawa antyaborcyjna w Polsce - funkcjonowanie, skutki społeczne, postawy i zachowania” wyliczono, że w polskim podziemiu aborcyjnym przeprowadzanych jest rocznie nawet 200 tys. nielegalnych zabiegów. W odpowiedzi na raport grupa naukowców na łamach katolickiego tygodnika "Niedziela" podała swoje wyliczenia. „Szacujemy liczbę nielegalnych aborcji w przedziale 7-13 tys. rocznie” - napisali autorzy. Za podstawę do tych szacunków przyjęli dane z roku 1997, kiedy to przez rok w Polsce obowiązywała nowelizacja ustawy antyaborcyjnej, zezwalająca na tzw. aborcję na życzenie. W 1997 liczba legalnych zabiegów przerwania ciąży wyniosła 3047. „Nie ulega dyskusji, że oficjalne dane dotyczące liczby aborcji (nawet w warunkach jej legalności) odbiegają od stanu faktycznego. Nie wszystkie dokonane aborcje są rejestrowane (z pobudek osobistych kobiet bądź w celu uniknięcia uiszczenia podatku przez lekarza)” - zauważają autorzy. Z kolei w 2018 roku środowiska pro-choice przeprowadziły w Polsce kampanię społeczną pod hasłem „jedna na trzy” - oznaczającym, że co trzecia kobieta przeszła zabieg aborcji. Kampania miała na celu przełamanie tabu związanego z tematem przerywania ciąży. Faktyczna liczba przeprowadzanych w Polsce lub przez Polki, jednak za granicą, aborcji jest niemal niemożliwa do oszacowania. Światowa Organizacja Zdrowia wylicza, że co roku na całym świecie wykonuje się 22 mln nielegalnych aborcji, a zabiegi przeprowadzane w niewłaściwych warunkach są trzecią najczęstszą przyczyną zgonów kobiet w ciąży na całym świecie. W kwestii zmniejszenia liczby wykonywanych aborcji najskuteczniejszym działaniem prewencyjnym okazuje się dostęp do edukacji seksualnej oraz łatwy dostęp do antykoncepcji, w tym także częściowo refundowana lub bezpłatna antykoncepcja.
Rwanda dziś. Jak ludobójstwo zmieniło los kobiet
Ludobójstwo w Rwandzie z 1994 rozpoczęło się, kiedy ekstremiści Hutu oskarżyli Tutsi o zestrzelenie samolotu z prezydentem. Napięcia związane z tragedią zmieniły się w rzeź, podczas której zginęło milion Tutsi oraz tysiące Hutu. Ćwierć miliona kobiet zostało zgwałconych, a tysiące dzieci straciło rodziców. Gdy konflikt wygasł, większość ocalałej ludności Rwandy, liczącej ok. 6 mln osób, stanowiły kobiety. Władzę objęły kobiety i walczyły o równouprawnienie płci. Jak wygląda dzisiejsze życie kobiet w Rwandzie?
Skutki ludobójstwa w Rwandzie: kobiety wchodzą do polityki Muzeum Rwandyjskiego Ludobójstwa to miejsce niedające spokoju. Jeden z pomników w stołecznym Kigali, które upamiętniają sto dni przerażającego konfliktu plemiennego z 1994 roku. Odwiedzający muzeum Campaign Against Genocide przechodzą przez siedem galerii w niemal zupełnych ciemnościach, mijając wstrząsające obrazy, filmy i mapy na ścianach, po czym wchodzą do dwóch ostatnich, rozświetlonych neonami sal poświęconych wyzwoleniu. To muzeum mieści się w administracyjnym sercu stolicy. Przylega do parlamentu i jest oddzielone ulicą od sądu najwyższego, który został na zawsze zmieniony przez potworności ludobójstwa z 1994 roku. Alice Urusaro Karekezi pamięta te mroczne dni oraz przytłaczające pytania o to jak Rwanda ma postąpić. Jako prawniczka zajmująca się prawami człowieka zabiegała w 1997 r. o uznanie gwałtów za zbrodnie wojenne. W 1999 r. była też współzałożycielką Centrum Zarządzania Konfliktem. – Większość zabitych stanowili mężczyźni – mówi. – Większość uciekinierów mężczyźni. Większość jeńców mężczyźni. To kto ma kierować krajem? W obliczu tej konieczności kobiety – stanowiące do 80 proc. ocalałej ludności Rwandy – sięgnęły po przywództwo. Przy wsparciu kobiecych grup obywatelskich prawodawcy wprowadzili nowe przepisy, jedne z najbardziej przyjaznych kobietom na świecie. W 1999 r., obalając tradycję, pozwolono kobietom oficjalnie dziedziczyć nieruchomości w przypadku braku testamentu, co z wiejskich dziewczyn, pozbawianych dotąd praw na rzecz swoich braci, uczyniło posiadaczki ziemskie. Inne reformy umożliwiły kobietom wykorzystywanie swej ziemi jako zabezpieczenia pożyczek. Kobiety uzyskały prawo otwierania kont bankowych bez zgody męża. Edukacja dziewcząt stała się priorytetem dzięki działaniom, które pozwoliły większej ich liczbie uczęszczać do szkół wyższych. Wypracowano bodźce mające skłaniać dziewczęta do studiowania tradycyjnie męskich kierunków. Z kraju traktującego kobiety jak męską własność, której głównym zadaniem było rodzenie dzieci, Rwanda zamieniła się w państwo, którego konstytucja gwarantuje kobietom co najmniej 30 proc. stanowisk rządowych. Od 2003 r. ma proporcjonalnie najwyższą na świecie reprezentację kobiet w parlamencie – obecnie stanowią 61 proc. składu jego izby niższej. Z siedmiu sędziów sądu najwyższego kraju cztery to kobiety. Urząd prezydenta pozostaje domeną mężczyzn – od roku 2000 pełni go Paul Kagame, były dowódca wojskowy, którego siły położyły kres ludobójstwu – ale kobiety zajmują 13 z 26 miejsc w rwandyjskim rządzie. Uważany przez jednych za autokratę, a przez innych za wizjonera, Kagame ze swoim Rwandyjskim Frontem Patriotycznym opowiedział się za formowaniem nowej tożsamości narodowej, która wyeliminowała wzmianki o Hutu i Tutsi. Dokonał również wielkich kroków w stronę równości płci. Ludobójstwo w Rwandzie a prawa kobiet: pozytywne zmiany Urodzona w Tanzanii w rodzinie uchodźców, którzy zbiegli przed prześladowaniami Tutsi w 1959 r., Emma Furaha Rubagumya pamięta, jak jej dziadek strofował jej ojca za to, że pozwolił jej rozpocząć szkołę średnią, zamiast wydać ją za mąż. Dziadek obawiał się, że „nie stanie się dobrą kobietą”, jeśli nie będzie żoną i matką. „Wielka walka” między mężczyznami przed jej wstąpieniem do college’u była kolejnym epizodem, którego w życiu nie zapomni. Dziś Rubagumya, lat 52, jest parlamentarzystką. Wybrana w 2018 r., kieruje Komitetem Spraw Politycznych i Płci. Dziadek nie dożył jej wyboru, ale poznał jej męża i trzy córki. Podczas sporów o jej edukację matka Rubagumyi nie wstawiała się za nią, bo w ówczesnym społeczeństwie nie mogła stanąć przed swoim teściem i interweniować w jej sprawie. – Moja matka i babcie były tylko wiejskimi kobietami, uprawiały ziemię, zajmowały się dziećmi. Nigdy nie chodziły do szkoły. Ale dziś nawet od wielu kobiet ze wsi usłyszysz, że wykształcenie dzieci jest dla nich sprawą najważniejszą – mówi Rubagumya. Justine Uvuza kierowała działem prawnym Ministerstwa Płci i Promowania Rodziny. Do jej zadań należało m.in. wyszukiwanie przepisów dyskryminujących ze względu na płeć, by można je było poprawić lub uchylić, takich jak prawo zakazujące kobietom pracy nocą. Inny przepis zakazywał kobietom wstępowania do korpusu dyplomatycznego i stwierdzał, że kobieta jest „częścią mienia” mężczyzny, który został dyplomatą. W ramach zmian w rwandyjskim prawie utworzono także Biuro Monitorowania Płci mające nadzorować inicjatywy związane z równością płci. Kobiety w parlamencie lobbowały za wprowadzeniem prawa uznającego gwałt małżeński za przestępstwo i uchwalonej w 2016 r. poprawki do prawa spadkowego pozwalającej bezdzietnym wdowom dziedziczyć mienie małżonka. Do zmian po ludobójstwie doszło w znacznym stopniu z uwagi na brak mężczyzn, ale Karekezi twierdzi, że także z powodu wizji politycznej. Kobiety nagrodzono za to, że nie chciały chronić mężczyzn zaangażowanych w ludobójstwo, łącznie ze swymi krewnymi, i zeznawały przeciw gwałcicielom. Jak mówi Karekezi, prokobieca polityka uznawała też dawną rolę kobiet w podejmowaniu decyzji. W czasach pre-kolonialnych królom udzielały rad ich matki, a wiejskie kobiety kierowały społecznościami, kiedy mężczyźni przebywali daleko, wypasając stada. Kobiety w Rwandzie: zmiany ustawodawcze na rzecz praw kobiet Rwandyjskie wartości i oczekiwania wobec kobiet, przynajmniej w sferze publicznej, zmieniły się w ciągu pokolenia. W miarę jak coraz więcej pań takich jak Rubagumya trafiało w szeregi rządu, ich wpływ inspirował, niezależnie od kształtowania prawa i polityki. 39-letnia Agnes Nyinawumuntu jest przewodniczącą spółdzielni uprawiającej kawę na zboczach wzgórz we wschodnim dystrykcie Kayonza. Jak mówi, przed ludobójstwem w 1994 roku, lista rzeczy zakazanych dla kobiet, łącznie z uprawą kawy, była długa. – Nam pozostawało tylko jedno: zachodzić w ciążę i rodzić dzieci – Nyinawumuntu ma ich pięcioro, a choć jej mąż też pracuje w rolnictwie, to ona jest główną żywicielką rodziny – Oglądanie kobiet w parlamencie napełnia nas pewnością siebie i dumą. Widzę, że jeśli pracuję, mogę dojść daleko. Dlatego niektóre z nas zostają lokalnymi liderkami – mówi. Wyczulona na sprawy płci struktura prawna i polityczna Rwandy robi wrażenie. Jednak dane skrywają też głębszą, mniej przyjemną prawdę na temat granic zmian legislacyjnych. Rwandyjskie kobiety nie walczyły o swoje prawa na ulicach. Uzyskały je dzięki zmianom ustawodawczym, spodziewając się, że reforma spłynie w dół i przeniknie społeczeństwo. Ale ani Rubagumya, parlamentarzystka, ani Uvuza, była szefowa działu prawnego Ministerstwa Płci i Promowania Rodziny, nie sądzą, że społeczeństwo zmieniło się tak bardzo, że 30-procentowy parytet nie jest już konieczny do zapewnienia silnej obecności kobiet w parlamencie. – Nie jesteśmy jeszcze w tym punkcie na 100 proc. – mówi Rubagumya. – Zmiana nastawienia nie jest czymś, co dzieje się z dnia na dzień. To z pewnością jest jasne, jeśli chodzi o relacje między płciami w rodzinach, które nie zmieniły się w tym stopniu co rządowa polityka. W swej pracy doktorskiej Uvuza badała publiczne i prywatne życie parlamentarzystek. Jej zdaniem władza rwandyjskiej kobiety, bez względu na to, jak rozległa w sferze publicznej, kończy się za drzwiami jej domu. – Mężczyźni nie zmieniają starych nawyków. Nawet mężowie parlamentarzystek oczekują od swoich żon, że zadbają, żeby ich buty były wypastowane, koszule wyprasowane, a w wannie czekała na nich woda. Takie rzeczy mówiła mi większość kobiet. – Następnym etapem ewolucji płci w Rwandzie będzie to, jak przekształcimy nasze rodziny, naszych mężów. Nie możemy wiele zmienić, jeśli ci mężczyźni nie zmienią swojego spojrzenia, więc musimy skłonić ich do dialogu – uważa Mary Balikungeri, szefowa Sieci Rwandyjskich Kobiet. Solina Nyirahabimana, minister płci i promowania rodziny, przyznaje, że w ciągu 25 lat przełamywania stereotypów i mówienia kobietom, co mogą robić, mężczyzn pozostawiano samym sobie, nie włączając ich do rozmowy. Mówi, że jej ministerstwo ma ambitniejszy plan – zamierza zapobiegać dyskryminacji, zaczynając od wpajania zasad równości płci dzieciom. W przyszkolnym klubie na południu dystryktu Kamonyi nastoletnie dziewczyny i chłopcy odgrywają sceny oparte na tym, czego ich nauczono na temat walki ze stereotypami płci. W jednej z nich chłopiec kwestionuje decyzję matki uznającej, że jego edukacja jest ważniejsza od nauki jego siostry, mówiąc, że może pomagać w pracach domowych i że nie powinny one spadać wyłącznie na dziewczynkę. Dla Redempter Batete, specjalistki od płci w UNICEF-ie, mówienie chłopcom o prawach kobiet jest logicznym krokiem. – Jeśli nie zwrócimy się do tych małych mężczyzn teraz, ryzykujemy, że nie będziemy mieć do tego okazji, kiedy dorosną. Rwanda od wielu lat prowadzi eksperyment, którego zaczątek – ludobójstwo – przy odrobinie szczęścia nigdy nigdzie się nie powtórzy. Kigali stworzyło ustawodawcze rusztowanie pomagające kobietom wspinać się wyżej i teraz pracuje nad prawami kobiet w ich domach. Ale czy można dokonać zmiany bez odgórnego wprowadzania i egzekucji tych praw? Rubagumya, parlamentarzystka, wie, jak bolesne jest poczucie bezsilności i braku praw. – Kiedy jesteś małą dziewczynką, uchodźczynią, gdziekolwiek pójdziesz, patrzą na ciebie jak na kogoś, kto jest nie na miejscu – mówi, nazywając samą siebie częścią „pierwszego pokolenia, które przyszło znikąd” i doszło do władzy w Rwandzie. Jej rodzina powróciła do kraju w 1997 r. Uzbrojona w stopień naukowy i zapał kobiety, która wreszcie poczuła, że jest u siebie, Rubagumya zaczęła zmieniać swój kraj. Zaczęła jako administratorka w Ministerstwie Edukacji pracująca nad równością płci i dostępem dziewcząt do nauki, a teraz jest w parlamencie. Jest dumna z tego, jak daleko doszła Rwanda i jej kobiety i wie, jakiej przyszłości pragnie dla swego kraju. – Zbudowaliśmy ramy, mamy politykę, prawa i mechanizmy ich egzekwowania (…) Przebyliśmy pewną drogę, odnotowaliśmy dobre osiągnięcia, ale musimy iść dalej, żeby mieć pewność, że w którymś momencie całkowicie uwolnimy się od nierówności.
Długa droga sufrażystek z Wyoming. Jak w Stanie Równości walczono o równouprawnienie
10 grudnia 1869 roku terytorialna władza ustawodawcza w Wyoming przyznała kobietom prawo wyborcze i prawo do pełnienia funkcji publicznych. Historia przyznania kobietom prawa do głosowania w Wyoming była długa. Jak ostatecznie udało się osiągnąć cel, jakie były argumenty za i przeciw temu prawu oraz jak ten Stan Równości (ang. The Equality State) zareagował na kobiety przy urnach wyborczych?
W latach 2009 i 2010 przypadła 140. rocznica przyznania kobietom prawa wyborczego w Stanach Zjednoczonych. Wyoming przyjął pierwszą ustawę o prawie wyborczym kobiet 10 grudnia 1869 roku, a kobiety głosowały po raz pierwszy w 1870 roku. Prawo wyborcze w języku angielskim określane jest słowem 'suffrage'. Pochodzi ono od łacińskiego słowa 'suffragium', oznaczającego właśnie prawo do głosowania. Kobiety w Stanach Zjednoczonych walczyły o prawo wyborcze od czasów prezydentury Andrew Jacksona, w latach dwudziestych XIX wieku. Przed wojną secesyjną zasady prawa wyborczego dawały kobietom ograniczone prawo do głosowania w kilku stanach. New Jersey pozwalało im głosować zanim w 1844 roku nastąpiło pozbawienie praw wyborczych kobiet na mocy stworzonej wtedy konstytucji tego stanu. W 1869 roku Kongres uchwalił XV poprawkę do konstytucji Stanów Zjednoczonych, mającą wkrótce zostać ratyfikowaną, która gwarantowała powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn. W poprawce tej nie było wzmianki o kobietach. Choć rząd federalny nie przyznał wówczas kobietom prawa do głosowania, poszczególne stany nadal mogły uchwalać różne rodzaje prawa wyborczego, w tym przyznawać je właśnie kobietom. Budowa kolei a prawo wyborcze W tym samym roku zakończono budowę kolei transkontynentalnej, łączącej linie kolejowe Union Pacific i Central Pacific. Może się wydawać, że nie ma to nic wspólnego z umożliwieniem kobietom głosowania, ale w rzeczywistości było to bardzo ważne. Tysiące pracowników przybyło na amerykański zachód, aby pracować na kolei. W miarę wzrostu liczby ludności Kongres postanowił wydzielić część terenów w Dakocie, Idaho i Utah, aby stworzyć Terytorium Wyoming. W maju 1869 roku, w tym samym miesiącu, w którym Union Pacific Railroad zostało otwarte dla obywateli, prezydent Ulysses S. Grant mianował Johna A. Campbella nowym gubernatorem Terytorium Wyoming. Pierwsze wybory w Terytorium Wyoming odbyły się we wrześniu 1869 r. William H. Bright, przewodniczący Rady Ustawodawczej Terytorium Wyoming, wprowadził ustawę o prawie wyborczym kobiet podczas pierwszej sesji rady. Projekt ten przeszedł przez demokratyczną legislaturę i został szybko podpisany przez republikańskiego gubernatora. Wyoming: kobiety domagają się praw Młodsze stany i terytoria, takie jak Wyoming, były bardziej skłonne do tego, by rozważyć nowe pomysły na to, kto może legalnie głosować. Mimo to, ludzie byli trochę zaskoczeni. Wyoming uchwaliło pierwsze prawo wyborcze dla kobiet w Stanach Zjednoczonych, praktycznie bez jakichkolwiek dyskusji czy kontrowersji. Było kilka powodów, dla których ustawa ta została uchwalona tak szybko. Historyk C.G. Coutant napisał: "Pewien mężczyzna powiedział mi, że uważa to za słuszne i sprawiedliwe, by dać kobietom prawo do głosowania. Inny mężczyzna powiedział, że uważa, iż będzie to dobra reklama dla Terytorium. Jeszcze inny powiedział, że głosował, by zadowolić kogoś innego, i tak dalej". Wielu ustawodawców głosowało za projektem ustawy, mając nadzieję na zwiększenie populacji tego Terytorium. Na zachodzie brakowało kobiet i być może mężczyźni działali w nieco desperacki sposób, aby przyciągnąć je w te rejony kraju. Rozporządzenie Północno-Zachodnie z 1787 roku wskazywało, że terytoria mogą ubiegać się o statut stanowy, gdy liczba ludności osiągnie 60 tysięcy osób. "Spodziewamy się teraz sporej imigracji kobiet do Wyoming" - można było przeczytać w lokalnej gazecie 'The Cheyenne Leader'. Jeden z polityków stwierdził, że przyznawanie praw wyborczych kobietom zaczęło się jako żart. Edward M. Lee, sekretarz Terytorium w 1869 roku, napisał: "Pewnego razu w czasie sesji, wobec ogromnego rozbawienia, po przedstawieniu różnych zabawnych poprawek, spodziewając się całkowitego weta gubernatorskiego, uchwalono ustawę nadania prawa wyborczego kobietom w Wyoming. Projekt ustawy został jednak przyjęty, stał się prawem, a najmłodsze terytorium znalazło się na drodze ku postępowi... Jakże dziwne, że ruch mający na celu oczyszczenie politycznego bagna... powstał w wyniku żartu... Zawołajmy więc, chwała pierwszej legislaturze Wyoming!". Chociaż niektórzy traktowali jego projekt ustawy jako żart, William Bright traktował kwestię przyznania prawa wyborczego kobietom bardzo poważnie. Pani Bright powiedziała później, że jej mąż, Południowiec, który w wojnie secesyjnej walczył po stronie Unii, uważał, że jeśli wszyscy mężczyźni mogą głosować, to nie ma powodu, dla którego jego własna żona i matka również nie mogłyby głosować. William Bright napisał w "Denver Tribune": "Wiedziałem, że to nowa kwestia, a do tego bardzo żywa, i z mocnym przekonaniem, że jest to sprawiedliwe, postanowiłem wykorzystać wszystkie swoje wpływy". Niektórzy ustawodawcy głosowali za projektem ustawy, ponieważ uważali, że nie ma zbyt dużych szans na jej przyjęcie. William Bright skorzystał z tego przekonania. W 1882 roku gubernator John W. Hoyt wyjaśnił, jak William Bright sprytnie nastawił obie strony przeciwko sobie: "Powiedział do Demokratów: 'Mamy Republikańskiego Gubernatora i Demokratyczne Zgromadzenie. A zatem, jeśli uda nam się przeforsować tę ustawę przez Zgromadzenie, a gubernator ją zawetuje, to przedstawimy pewne stanowisko, wiecie, pokażemy naszą liberalność i nic przy tym nie stracimy. Ale nie wychylajcie się, nie mówcie nikomu nic na ten temat'. Oni obiecali. Następnie udał się do Republikanów i powiedział im, że Demokraci zamierzają poprzeć jego inicjatywę i że jeśli nie chcą stracić kapitału, powinni również głosować za przyjęciem projektu. Dodał też, że nie sądził, że będzie ich wystarczająco dużo, by go przyjąć, ale głosowanie będzie zarejestrowane i w ten sposób Republikanie udaremnią zagrywki drugiej partii. I oni również zgodzili się głosować za ustawą. A więc, kiedy ustawa trafiła pod głosowanie, przeszła od razu! Członkowie zgromadzenia spojrzeli na siebie ze zdumieniem, bo nie mieli przecież zamiaru tego zrobić. Potem śmiali się i mówili, że to dobry żart, ale mieli "gubernatora po swojej stronie". A zatem ustawa trafiła z czasem do Johna A. Campbella, który był wtedy gubernatorem, a on natychmiast ją podpisał!". Po uchwaleniu ustawy, w gazecie 'Wyoming Tribune' napisano, że "prawdopodobnie będzie ona punktem odniesienia dla sesji, i cieszymy się, że nasza legislatura przejęła inicjatywę w tym ruchu, który ma stać się powszechny. Lepiej jest przewodzić niż utrudniać, gdy ruch jest nieunikniony". O prawach wyborczych kobiet w Wyoming, amerykańska działaczka na rzecz praw obywatelskich Susan B. Anthony powiedziała z radością: "Wyoming jest pierwszym miejscem na zielonej ziemi Boga, które może konsekwentnie twierdzić, że jest krainą Wolnych!". Telegramy przychodziły z tak odległych miejsc jak Wielka Brytania i Prusy. Kobiety w rolach sędziów i przysięgłych Ustawa o prawie wyborczym dla kobiet dała im nie tylko prawo do głosowania, ale także do zasiadania na ławie przysięgłych i do ubiegania się o stanowiska polityczne. W lutym 1870 roku trzy kobiety zostały powołane na sędziów pokoju w Wyoming, chociaż tylko jedna, Esther Morris, faktycznie pełniła funkcję sędziego. Prowadziła ona ponad czterdzieści spraw na terenie tego terytorium. Nie przegrała żadnej apelacji i była powszechnie uważana za dobrego sędziego, ale nie została powołana na kolejną kadencję. Pierwsze ławniczki rozpoczęły swoją służbę w marcu lub kwietniu 1870 roku. W "A History of Wyoming" T.A. Larsona autor pisze, że ławnicy płci męskiej przestali palić i żuć tytoń, gdy kobiety zaczęły z nimi przebywać. Mężczyźni przestali też uprawiać hazard i pić podczas przerw w obradach. Kobiety generalnie były bardziej skłonne do tego, by uznać kogoś za winnego niż mężczyźni, wydawały surowsze wyroki więzienia, a także rzadziej akceptowały samoobronę jako powód do zamordowania człowieka. Kobiety udowodniły, że są w stanie służyć jako członkowie ławy przysięgłych. Traktowały swoje obowiązki poważnie, ale nie wszyscy akceptowali kobiety pełniące rolę ławników. Z tego powodu, nowo wybrani sędziowie zakazali kobietom pełnienia obowiązków ławników w 1871 roku. Kobiety głosują Kobiety z Wyoming po raz pierwszy głosowały we wrześniu 1870 roku. Wiele osób było ciekawych tego, jak właściwie będą wyglądać wybory z udziałem kobiet. Czy kobiety pójdą do urn, skoro teraz mają taką możliwość? Około tysiąca kobiet miało prawo oddać głos w Wyoming i jak się okazało większość z nich zdecydowała się wziąć udział w wyborach. Znany obywatel Wyoming, Bill Nye, zapytany o to, jak wyglądały wybory z udziałem kobiet w jego stanie napisał: "Nie sprzedano żadnego rumu, kobiety jeździły w powozach zapewnianych przez obie partie, a każdy mężczyzna wysilał się, by być dżentelmenem, ponieważ w grę wchodziły dodatkowe głosy. Wybory w Wyoming, jak pamiętam, były ostrą naganą w stosunku do wszystkich wyborów na Wschodzie, jakie kiedykolwiek widziałem". Nye był redaktorem wydawanej w Wyoming gazety 'Laramie Daily Boomerang'. Demokraci stracili wiele miejsc w drugiej terytorialnej kadencji i zostali zastąpieni przez Republikanów. Pozostali w legislaturze Demokraci obwiniali kobiety za swoją porażkę i znieśli nowe prawo. Republikański gubernator zawetował jednak tę zmianę i prawo wyborcze kobiet zostało utrzymane w mocy. "Żaden ustawodawca nie ma prawa pozbawiać swoich wyborców praw wyborczych" - powiedział gubernator Campbell. Wyoming wystąpiło z wnioskiem o przyznanie mu statutu stanowego w 1889 roku. W tym roku, sufrażystki ciężko pracowały nad tym, by wybrać delegatów, którzy sprzyjaliby ich sprawie. Niektórzy członkowie Kongresu USA starali się usunąć klauzulę dotyczącą prawa wyborczego kobiet zapisaną w konstytucji Wyoming. Wyborcy z tego terytorium odpowiedzieli, że staną się stanem, który pozwoli głosować wszystkim na równi lub w ogóle nie zostaną stanem. W 1890 roku Wyoming zostało ogłoszone 44. stanem i pierwszym z nich, w którym kobiety miały pełne prawo do głosowania. Ówczesny gubernator, Francis E. Warren, napisał: "Nasi najlepsi ludzie, a w rzeczywistości wszystkie klasy niemalże powszechnie opowiadają się za prawem wyborczym dla kobiet. Kilka kobiet i kilku mężczyzn nadal przejawia uprzedzenia wobec tej kwestii, ale nie mam wiedzy o jakichkolwiek dowodach, które mogłyby wskazywać na jej zły wpływ na Wyoming". Wyoming stało się znane jako Stan Równości. Krajowa konwencja dotycząca praw wyborczych w 1891 roku uwzględniła to wyrażając swego rodzaju hołd dla tego stanu: "Wyoming, chwała wam, pierwsza prawdziwa republika, jaką świat kiedykolwiek widział!". Ciekawostki o prawach kobiet W 1925 roku Nellie Tayloe Ross została wybrana na gubernatora Wyoming. Była pierwszą kobietą, która pełniła funkcję gubernatora w Stanach Zjednoczonych. W 1893 roku Nowa Zelandia stała się pierwszym krajem na świecie, który dał kobietom takie same prawa do głosowania jak mężczyznom. Australia zrobiła to samo w 1902 roku, następnie Finlandia w 1906 roku i Norwegia w 1913 roku. Wyoming, nazywane Stanem Równości, posiada również bardzo trafne motto brzmiące: Równe Prawa. Poza Wyoming Te stany i terytoria przyznały kobietom pełne lub częściowe prawa wyborcze przed uchwaleniem dziewiętnastej poprawki do konstytucji USA w 1920 roku: Wyoming (1869) Utah (1896) Kolorado (1893) Idaho (1896) Waszyngton (1910) Kalifornia (1911) Oregon (1912) Arizona (1912) Kansas (1912) Alaska (1913) Illinois (1913) Dakota Północna (1917) Indiana (1919) Nebraska (1917) Michigan (1918) Arkansas (1917) Nowy Jork (1917) Dakota Południowa (1918) Oklahoma (1918) Źródło: NationalGeographic.com: Woman Suffrage
Głos kobiet musi być słyszany wszędzie. Jak wygląda feminizm w Afryce i krajach arabskich
Równouprawnienie płci w wielu krajach wciąż jest rewolucją. Kobiety z całego świata głośno wyrażają swoje opinie i aktywnie działają, przybliżając świat do pełnego zrównania praw płci. Szczególnie w ostatnich latach kobiety poczuły, że mają prawo głośno krzyczeć o równym traktowaniu, wykroczeniach wobec nich oraz patriarchalnej dynamice władzy. Powoli zmieniają świat – poczynając od polityki, sztuki i społeczności.
Prawa kobiet – po co kobietom równouprawnienie płci? Idea postępu w kwestii praw kobiet zazwyczaj w mniejszym stopniu dotyczy spraw powierzchownych, na przykład ubioru. Koncentruje się na wyzwalaniu spod męskiej kontroli w najważniejszych aspektach ich życia. To misja wypełniana na kilku płaszczyznach – w instytucjach rządowych, w miejscach pracy i w domach, poprzez aktywność na ulicach oraz możliwość opowiadania własnych historii. W krajach takich jak Rwanda i Irak ustanowienie parytetów płci zagwarantowało znaczącą obecność kobiet w parlamencie. Od roku 2003 Rwanda ma proporcjonalnie najwyższą na świecie parlamentarną reprezentację kobiet. W Malawi i innych krajach afrykańskich, które nie mają prawnych uregulowań pomagających kobietom awansować, do zmiany w terenie doprowadzają kobiety-wodzowie inspirujące tamtejsze panie. Ale zmiany rzadko bywają łatwe. Patriarchalne status quo jest bardzo głęboko zakorzenione, zwłaszcza w państwach autorytarnych, gdzie podważanie zasad politycznego systemu drogo kosztuje. Do dziś żadne państwo na świecie nie osiągnęło pełnej równości płci. W rankingu Global Gender Gap Index, opracowanym przez Światowe Centrum Ekonomiczne, przodują Skandynawowie. Ten wskaźnik, odnoszący się do całej populacji, mierzy dysproporcje płci w czterech kluczowych obszarach: zdrowia, wykształcenia, gospodarki i polityki. Nierówność płci nie jest wyznaczona przez jakiekolwiek miejsce, rasę lub religię i nie jest ograniczona do najbiedniejszych rejonów świata. Na przykład Kanada zajmuje w globalnym indeksie miejsce 16., gdy tymczasem Stany Zjednoczone tkwią na pozycji 51., obniżając ogólny ranking dla Ameryki Północnej z powodu stagnacji w subindeksie „pozycji politycznej” i spadku równości płci wśród stanowisk na szczeblu rządowym, a także obniżenia poziomu publicznej edukacji. Te rankingi poprawiają nasze rozumienie kobiecych wpływów i wyzwań – zwłaszcza na Bliskim Wschodzie i w Afryce. Pierwsza kobieta-wódz plemienia Ngoni, Theresa Kachindamoto, pamięta pierwsze dziecięce małżeństwo, które zakończyła. W dystrykcie Dedza, na południowy wschód od Lilongwe, stolicy Malawi, natknęła się na grupę dziewczynek i chłopców grających w piłkę nożną. To był całkiem zwyczajny widok, ale nagle jedna z dziewczynek przerwała grę, żeby nakarmić piersią niemowlę. – Byłam zszokowana – wspomina Kachindamoto. – To mnie zabolało. [Ta matka] miała 12 lat, ale skłamała, mówiąc, że ma 13. O młodej matce o imieniu Cecilia, Kachindamoto powiadomiła członków starszyzny, którzy mianowali ją kobietą-wodzem. Usłyszała, że to się zdarza, ale skoro jest przywódcą wioski, to może coś z tym zrobić. Kachindamoto anulowała małżeństwo i wysłała młodą matkę z powrotem do szkoły. To było w roku 2003. Kobieta-wódz opłacała czesne dziewczynki do czasu, gdy ta ukończyła szkołę średnią. Od tego czasu 60-letnia dziś Kachindamoto zakończyła 2549 takich związków, odsyłając dziewczyny do szkół. Zakazała też rytuałów inicjacyjnych dla dziewczynek w okresie dojrzewania obejmujących utratę dziewictwa z obcymi. Kachindamoto jest jedną z wielu osób domagających się praw dla kobiet w Afryce. Szefowa Kachindamoto za swój najważniejszy obowiązek uważa „ochronę kultury”, ale odkąd została wodzem w 2003 r., starała się zmienić niektóre kulturowe praktyki swojego plemienia. Natrafiała na potężny opór, a nawet groźby śmierci ze strony podlegających jej drugorzędnych wodzów i naczelników wiosek, a także innych wodzów tego samego szczebla co ona. Rodzina ostrzegała ją, bojąc się o jej bezpieczeństwo. Inni starsi wodzowie, mężczyźni, mówili jej, że „to kultura, którą nam zostawiono, żebyśmy ją pielęgnowali. Kim ty jesteś, żeby to zmieniać?”. – Jeżeli chcecie robić to w swoim rejonie, wasza sprawa, ale u siebie nie chcę tego kontynuować, czy wam się to podoba, czy nie – wyjaśnia Kachindamoto. Jej ojciec, kiedy był wodzem, próbował bezskutecznie zakazać praktyki inicjacji, ale teraz lęk przed HIV/AIDS w kraju, gdzie jedna na 11 dorosłych osób jest zakażona, pomaga w tych staraniach. Kachindamoto zakazała też dziecięcych małżeństw, wysyłając dziewczynki z powrotem do szkół, na długo przed rokiem 2015, kiedy w Malawi uchwalono prawo podnoszące wiek pozwalający na zawarcie małżeństwa z 15 do 18 lat. Poprawka z 2017 r. dostosowała konstytucję do nowego prawa. Bochra Belhaj Hamida, prawniczka walcząca o prawa człowieka oraz jedna z założycielek i była przywódczyni Tunezyjskiego Związku Demokratycznych Kobiet, twierdzi, że myślenie, iż Arabka zaakceptuje mniej praw niż kobieta Zachodu, jest „kolonialne”. Ale jej podejście do uzyskania tych praw może być odmienne. W Iranie aktywistki nie przestają śmiało dążyć do zmian poprzez indywidualne akty protestu w mediach społecznościowych. Sprzeciwiają się chociażby nakazowi noszenia przez kobiety hidżabów narzuconemu przez przywódców Republiki Islamskiej. W ciągu kilku ostatnich lat dziesiątki kobiet – często w białych strojach – publicznie zdzierało z głów chusty na filmach wideo opatrzonych hasztagiem #whitewednesdays, które robią furorę w internecie. W Arabii Saudyjskiej kobiety i dziewczęta musiały do niedawna mieć pozwolenie męskiego opiekuna, żeby podróżować, wyjść za mąż albo studiować. W sierpniu wprowadzono nowe przepisy łagodzące system kurateli, który traktował kobiety jak osoby nieletnie. Te same władze saudyjskie, które w 2018 r. zniosły zakaz prowadzenia samochodów przez kobiety, wsadzały do więzień aktywistki, które jako pierwsze domagały się tego prawa. Wiele z tych kobiet pozostaje w zakładach karnych, gdzie zdaniem ich rodzin były bite, torturowane, nękane seksualnie. Ich rzekome przestępstwa obejmują kontakty z międzynarodowymi organizacjami. Przesłanie płynące z ich zatrzymania jest jasne: w Arabii Saudyjskiej prawa będą udzielane kobietom na życzenie władz, a nie zdobywane lub uzyskiwane oddolnie. Kobiety nie mają w tej sprawie kontroli ani wyboru. Nie proś ani nie naciskaj i bądź wdzięczna za każde dodatkowe prawo, które ci przyznano. Emancypacja kobiet w Afryce: na czym polega afrykański feminizm? W 2012 r. Joyce Banda została pierwszą kobietą-prezydentem Malawi, choć nie należy do rodziny politycznej w swoim kraju, w którym nie ma parytetu wyznaczającego udział kobiet w parlamencie. Malawi, wciśnięta między Zambię, Tanzanię i Mozambik, ma prawie 18 mln mieszkańców. Kolejne próby wprowadzenia parytetu płci (ostatnia w grudniu 2017 r.) zawodziły. A jednak Banda osiągnęła cel, mimo braku instytucjonalnej infrastruktury albo rodzinnych powiązań i pieniędzy, które mogłyby jej to ułatwić. Ojciec Bandy był członkiem orkiestry dętej malawijskiej policji. Kobieta-prezydent wspomina, że gdy miała osiem lat, przyjaciel rodziny, „wujek John”, powiedział jej ojcu, że dostrzega w Joyce duży potencjał. – To zapadło mi w pamięć – mówi. – On zasiał ziarno. I miałam szczęście, bo mój ojciec wciąż mi przypominał, co powiedział wujek John, więc zawsze wiedziałam, że czegoś dokonam. Zanim w 2009 r. Banda została wybrana na wiceprezydenta Malawi, była ministrem ds. płci, dobra dzieci i usług społecznych oraz ministrem spraw zagranicznych. Została prezydentem po nagłej śmierci swego męskiego poprzednika i pełniła urząd w latach 2012-2014. Kobiety są prezydentami jeszcze kilku krajów afrykańskich. Ten postęp w równouprawnieniu politycznym kobiet pani prezydent przypisuje przedkolonialnym wspomnieniom o kobiecych przywódcach, matrylinearnych systemach władzy odrzuconych przez kolonizatorów z Zachodu oraz o pojednawczym podejściu do feminizmu. – Zachodni feminizm nie może się tutaj sprawdzić – twierdzi Banda, uznając go za konfrontacyjny. – Nie osiągniemy równouprawnienia płci, wykorzystując modele zaczerpnięte z innych miejsc. Tutaj, w Afryce, kobiety były przywódcami już wcześniej. I nie stawały się nimi przez zastraszanie mężczyzn, tylko przez ich przyciąganie i przekonywanie, żeby zrobili im miejsce. Na tym polega to podejście. Musimy zatem spojrzeć na nasze własne tradycje i zrobić to w nasz własny sposób. Życie Bandy ukształtowało jej walkę o prawa kobiet. Gdy zobaczyła, że jej najlepsza przyjaciółka, Chrissie Zamaere, musi zakończyć naukę po szkole podstawowej, bo jej rodziców nie było stać na wynoszące 6 dolarów czesne, założyła Joyce Banda Foundation. Fundacja zapobiegała dyskryminacji kobiet i wykształciła 6,5 tys. dziewczynek w bezpłatnych szkołach. 10 lat toksycznego małżeństwa skłoniło ją do założenia Narodowego Stowarzyszenia Kobiet Biznesu, grupy pożyczającej pieniądze drobnym handlarkom, bo finansowa niezależność daje kobietom nowe możliwości. W 2006 r., jako minister ds. płci, Banda opowiadała się za prawem zakazującym domowej przemocy, a w 2013, za jej prezydentury, Malawi wprowadziło ustawę o równości płci. W trakcie dwóch lat jej urzędowania spadł wskaźnik śmiertelności matek. Banda zajmowała się tym problem od czasu, gdy po urodzeniu czwartego dziecka doznała krwotoków poporodowych. Zyskała pomoc plemiennych wodzów-mężczyzn, przekonując ich, żeby zachęcali kobiety do rodzenia w szpitalach, pod opieką medyczną, a nie tradycyjnie, w domu. Jak mówi, jest to przykład feminizmu działającego w ramach kultury i zmieniającego normy społeczne z męskim wsparciem. Ludność Malawi, głównie rolnicza, jest głęboko konserwatywna. Międzynarodowe grupy aktywistów naiwnie liczą, że rozwiążą afrykańskie problemy. Przekonują się, że mogą być tu przez 20 lat, po czym wracają, osiągnąwszy niewiele, ponieważ pewne kwestie, z którymi przybyli się zmierzyć, są tak zakorzenione w tradycji, że nie można od zewnątrz przełamać oporu. Skuteczniejsze jest zmienianie kultury od wewnątrz, poprzez pozyskiwanie wpływowych ludzi władzy, takich jak wodzowie. A jeśli władzę mają kobiety, rezultaty mogą być imponujące. Prawa kobiet w krajach arabskich: Tunezja wzorem walki o równouprawnienie? W Tunezji, arabskim państwie liczącym ok. 11,5 mln mieszkańców, kobiety od dawna odgrywają ważną rolę w polityce i społeczeństwie. Tamtejsze prawa kobiet mają swoje źródła w latach 50. XX w., okresie rządów prezydenta Habiba Burgiby – ale nie dotyczy wszystkich Tunezyjek. W 1981 r. Burgiba, zwolennik sekularyzacji, zakazał noszenia hidżabów w instytucjach publicznych, praktycznie usuwając zakwefione kobiety ze szkół państwowych, administracji i innych sfer publicznych. Tunezyjska rewolucja z 2011 r., pierwsze z powstań Arabskiej Wiosny, obaliła dyktatora Zajna al-Abidina ibn Alego i otworzyła arenę polityczną dla nowych twarzy, łącznie z kobietami w kwefach. Po jego odejściu ulice Tunisu, stolicy kraju, zmieniły się w widoczny sposób. Więcej kobiet nosiło na głowach chusty, być może nie tylko ze względów religijnych, ale w geście sprzeciwu wobec poprzedniej władzy. Relacjonowałam tunezyjską kobiecą rewolucję i byłam poruszona tą nagłą zmianą. Przypomniała mi stare arabskie porzekadło, które mówi: „To co zakazane, jest pożądane”. Tunezyjski kodeks cywilny, uchwalony w 1956 r., należał do najbardziej postępowych w kwestii praw kobiet w regionie. Znosił poligamię, gwarantował równe prawo do rozwodu i ustalał minimalny wiek oraz obopólną zgodę przy zawieraniu małżeństwa. Aborcja została zalegalizowana w 1956 r. dla kobiet mających pięcioro lub więcej dzieci po uzyskaniu zgody męża, a w 1973 – dla wszystkich kobiet. W następnych dekadach Tunezyjki zachowały swe zdobycze, głównie dlatego, że ich kraj oszczędziły niszczycielskie wojny, sankcje oraz przemoc lokalnych milicji, które nękały Irak i inne państwa regionu. Gdyby nie tamte wydarzenia, do reform mogłoby co prawda dojść, ale dużo wolniej. Ich katalizatorem stała się rewolucja oraz lęk kobiet, że utracą swe miejsce i prawa. Zmiany były szybkie i gruntowne. W 2014 r. nowa konstytucja zabezpieczyła zdobyte prawa i stwierdziła, że mężczyźni i kobiety są równi. W roku 2017, pomimo silnej opozycji, tunezyjskie kobiety uzyskały prawo do wychodzenia za mąż za nie-muzułmanów, co przełamało powszechne w regionie tabu. Wcześniej uchwalono nowe przepisy o przemocy domowej oraz inną ustawę, stwierdzającą, że kobiety nie potrzebują już zgody ojca na samodzielne podróże zagraniczne ze swoimi dziećmi. Prawo o „poziomej i pionowej równości płci” nakładało na wszystkie partie polityczne, jak na przykład obowiązek wystawiania w lokalnych wyborach jednakowej liczby kandydatów płci męskiej i żeńskiej, co miało zwiększyć kobiecą reprezentację. Rezultat był taki, że w wyborach do rad miejskich z 2018 r. kobiety zdobyły 48 proc. miejsc. Z 217 miejsc w tunezyjskim parlamencie kobiety zajmują 79, co jest najwyższym odsetkiem (36,4 proc.) w świecie arabskim. Stanowiska administracyjne tradycyjnie obsadzane z politycznego nadania, takie jak fotel potężnego przewodniczącego rady miejskiej Tunisu, otwarto dla wyborów. W zeszłorocznym głosowaniu na szefa rady i burmistrza zwyciężyła Souad Abderrahim, pierwsza kobieta sprawująca ten urząd od czasu jego utworzenia 160 lat temu. Zamiast podejmować decyzje jednostronnie, Abderrahim przyjęła system konsultacyjny obejmujący wszystkich 60 członków lokalnej rady. W Tunezji rady municypalne odpowiadają za sprawy swoich miast, a jak mówi Abderrahim, stołeczna rada Tunisu jest jak matka wszystkich pozostałych rad – nadzoruje 350 takich zgromadzeń rozrzuconych po kraju. – Mam prawo podpisywać pewne porozumienia, ale nie podpiszę żadnego bez skonsultowania go z członkami rady – wyjaśnia. – W demokracji chodzi o włączanie. Hamida i inne aktywistki dążą teraz do zmiany obowiązujących od dawna, zakorzenionych w religii tradycji związanych z dziedziczeniem dóbr. Tunezyjskie prawo spadkowe przewiduje, że kobiety dziedziczą połowę tego, co mężczyźni. To zwyczaj powszechny w całym świecie arabskim i jego kwestionowanie oznacza rzucanie wyzwania religijnemu establishmentowi, który opiera to prawo na interpretacji islamskich tekstów. – Sednem tego sporu jest rodzina – mówi Hamida. – Ich pojmowanie rodziny jest patriarchalne, czyli dokładnie odwrotne niż nasze. Ma na myśli osoby takie jak Halima Maalej. Jest ona konserwatywną działaczką religijną i aktywistką, która popierając większość reform sprzyjających kobietom, wyznacza granicę w kwestii równości w dziedziczeniu. – Dlaczego one chcą zmieniać fundament naszego społeczeństwa i jego tradycji? – pyta. Będąc zwolenniczką Partii Odrodzenia, pamięta, jak była uciszana za czasów świeckich dyktatur Burgiby oraz ibn Alego. Nie mogła znaleźć szkoły, która by ją przyjęła, bo nosiła hidżab. W końcu została przyjęta do szkoły chrześcijańskiej. Maalej uważa, że równość dziedziczenia jest sprzeczna z szariatem, czyli prawem muzułmańskim, i stanowi „drugorzędny problem” rozdmuchiwany przez „burżuazyjne” kobiety, które nie są jej reprezentantkami. Islamizm, podobnie jak każda inna ideologia polityczna, nie jest monolityczny, i nawet wśród zwolenników ugrupowań takich jak Partia Odrodzenia istnieje cała gama poglądów. Meherzia Labidi jest parlamentarzystką z ramienia tej partii i byłą wiceprzewodniczącą Izby. Podobnie jak Maalej nosi hidżab i pamięta represje religijne, które pozbawiły ją prawa głosu przed kobiecą rewolucją, ale na tym z grubsza kończą się podobieństwa między obiema kobietami. – Wszędzie, gdzie następuje postęp w demokracji, dochodzi też do postępu w prawach kobiet, bo możesz mówić, możesz działać, ale w przestrzeniach, gdzie nie ma demokracji, nawet jeśli dochodzi do jakichś zmian na rzecz kobiet, to są one wymuszane przez władzę, przez rząd, prezydenta, króla, tego, kto reprezentuje władzę – mówi Labidi. – Więc te zmiany nie są wszczepione, pozostają bardzo powierzchowne. To, co my robimy, jest bardzo trudne. To próba wniknięcia w tkankę społeczną. Dla Labidi „uniwersalne dziedzictwo” feminizmu stanowi most, który może zjednoczyć kobiety z różnych krańców spektrum aktywistek, takie jak Hamida i Maalej. I po części oznacza to brak oczekiwania, że kobiety Zachodu będą przemawiać w ich imieniu. Labidi ma przesłanie dla zachodnich feministek: – Błagam was, przestańcie wypowiadać się za nas i dla nas, bo kiedy przemawiacie w moim imieniu, tłumicie mój głos. Nominowana do Oscara reżyserka Labaki też mocno wierzy w to, że kobiety mają prawo i muszą opowiadać swoje własne historie. Jej trzy filmy – poczynając od pierwszego, pt. Karmel, z 2007 r., spojrzenia na losy pięciu kobiet osadzonego w bejruckim salonie piękności – zgłębiają uniwersalne tematy związane z patriarchatem i bolączkami społecznymi, takimi jak bieda. Karmel wziął się z jej „osobistej obsesji” na punkcie badania stereotypów libańskich dyskryminowanych kobiet, a także bardziej skomplikowanej rzeczywistości silnych kobiet wokół niej, poczynając od jej rodziny. W swoim najnowszym filmie, Kafarnaum z 2018 r., nominowanym do Oscara, Labaki zajęła się dziećmi żyjącymi na ulicach. Labaki mówi, że uważa za komplement, kiedy ludzie po obejrzeniu jej filmu twierdzą, że wyczuwają, iż za kamerą stała kobieta. – To nie znaczy, że moja wizja jest lepsza od męskiej. Nie. To inne spojrzenie, inne doświadczenie. Nakręciła Kafarnaum, żeby wstrząsnąć ludźmi, żeby przestali być ślepi na cierpienie dzieci, a także dlatego, że musiała „pokazać, co się dzieje”. To odpowiedzialność, która wykracza poza kręcenie filmów. W 2016 r. Labaki startowała do rady miejskiej Bejrutu, ale nie została wybrana. – W którymś momencie stajesz się aktywistką, nawet jeśli tego nie chcesz – mówi. – Dla mnie to nie jest sprawa wyboru. To teraz mój obowiązek. Nie wiem, czy będzie to dla mnie oznaczało pójście do polityki, czy tylko lobbowanie za pewnymi zmianami. Labaki pyta: „Jak mamy zacząć dokonywać prawdziwych zmian?” I odpowiada, że należy to robić po swojemu, używając kobiecego głosu, ponieważ czasami jest się szybciej usłyszanym niż politycy. Labaki wierzy, że głosy kobiet są donośniejsze niż jakikolwiek przemówienia. Źródło: NationalGeographic.com: Around the world, women are taking charge of their future
Arabia Saudyjska łagodzi zasady segregacji płciowej w restauracjach
Rząd Arabii Saudyjskiej ogłosił, że kobiety nie muszą już być separowane od mężczyzn w restauracjach. Do tej pory przedstawicielki płci pięknej były zmuszone do korzystania z oddzielnych wejść i jedzenia w specjalnie odgrodzonych strefach, by “nie przyciągały wzroku mężczyzn”.
Ogłoszenie saudyjskiego Ministerstwa Gmin i Spraw Wiejskich jest najnowszą reformą, mającą na celu złagodzenie surowych zasad społecznych, które od dziesięcioleci obowiązują w całym królestwie. Jednak nie ma się co łudzić, że powodem nowych porządków społecznych jest polepszenie jakości życia kobiet. W oficjalnym oświadczeniu opublikowanym przez saudyjską państwową agencję prasową wskazano wprowadzenie tych zmian w celu przyciągnięcia do kraju zagranicznych inwestycji i lepszych możliwości biznesowych. Stare ustalenia dotyczące segregacji płciowej mieszkańców Arabii Saudyjskiej to część tego, co konserwatywny kraj muzułmański postrzegał jako wymóg zgodny z religią, chociaż inne kraje, w których ta wiara dominuje, nie mają podobnych ograniczeń. Od dziesięcioleci obowiązuje tu ścisły zakaz mieszania się niepowiązanych ze sobą mężczyzn i kobiet w miejscach publicznych, przy czym od kobiet wymaga się tu również uzyskania zgody ich prawnego opiekuna – zazwyczaj męskiego członka rodziny lub męża – na podejmowanie ważnych decyzji. Ale saudyjski książę Mohammed bin Salman postanowił złagodzić te zasady na tyle, ile się dało, nakazując wprowadzenie szeregu reform i ograniczając uprawnienia policji religijnej w królestwie. Dzięki niemu w 2017 roku kobiety otrzymały prawo wstępu na stadiony sportowe (do wyznaczonych sekcji rodzinnych), a rok później również możliwość robienia prawa jazdy. W sierpniu tego roku umożliwiono zaś Saudyjkom ubieganie się o paszport i podróżowanie bez uprzedniego uzyskania zgody ich opiekuna płci męskiej. Pomimo złagodzenia zasad w wielu instytucjach i komercyjnych miejscach, segregacja płciowa w Arabii Saudyjskiej jest nadal mocno zakorzeniona w kulturze. Kobiety i mężczyźni wciąż są od siebie separowani na weselach, a większość szkół państwowych i publicznych uniwersytetów jest prowadzona oddzielnie dla uczniów obu płci.
Grzeczne już były, teraz jest wojna. Strajk Kobiet oczami polskich fotografek [GALERIA]
Pierwsza Dama Nancy Reagan mawiała, że „kobieta jest jak herbata w torebce – z jej mocy można zdać sobie sprawę tylko w gorącej wodzie”. A w Polsce zawrzało.
100 000. Tyle Polek, w przybliżeniu, dokonuje aborcji każdego roku. Jedynie niewiele ponad tysiąc procedur to zabiegi legalnie wykonywane w polskich szpitalach (zgodne z polską legislacją). Mimo że przez lata politycy powtarzali z mównic jak mantrę, że polskie społeczeństwo nie jest gotowe na zmiany, więcej, że polskie społeczeństwo nie jest ponoć nawet gotowe na debatę, praktyka wskazywała zgoła inaczej. Prawo obchodziło się po cichu, a debatę kobiety zmuszone zostały zorganizować sobie same. Na ulicach. Decyzja Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 roku zakaże prawie wszystkich, bo 98%, przeprowadzanych w Polsce legalnych aborcji – wykluczy te, które dotyczą usuwania ciąży w przypadku ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu, bądź jego nieuleczalnej choroby. Odpowiedź kobiet była natychmiastowa – masowy bunt. I podczas gdy podziemie, zagraniczne kliniki i tabletki łykane po domowych kątach niewątpliwie pozostaną, to, co zdaje się raz na zawsze zniknęło ze sfery publicznej, to milczenie i wstyd. Dziś już nie ma aborcji po cichu. Dziś jest rewolta. Płonące flary. Blokady miast. I aborcyjne coming-outy. Śp. Pierwsza Dama Nancy Reagan mawiała, że „kobieta jest jak herbata w torebce – z jej mocy można zdać sobie sprawę tylko w gorącej wodzie”. A w Polsce zawrzało. Patrząc dziś na polskie ulice, zapewne przytakują jej nie tylko konserwatywni politycy, którym owe ulice sugerują, żeby uciekali prędziutko, ale i same kobiety. Z racami w rękach i krzykiem na ustach. Solidarne. W miastach i wsiach. W tysiącach, dziesiątkach i setkach tysięcy. Grzeczne już w końcu były. A teraz jest wojna. Artykuł powstał w odpowiedzi na akcję WOMEN* To The Front, zainicjowaną przez RATS Agency we współpracy ze SPUTNIK Photos i NAPO, w celu zwrócenia uwagi na pracę polskich fotografek.
„Demograficzne ludobójstwo” w Chinach. Przymusowa sterylizacja ujgurskich kobiet
Ujgurskie kobiety są poddawane przymusowej sterylizacji i antykoncepcji, a nawet zmuszane do przerywania ciąż – donosi „The Guardian” powołując się na raport przygotowany przez niemieckiego naukowca Adriana Zenza, badającego politykę Chin wobec mniejszości etnicznych.
„Według badań opublikowanych w poniedziałek, chińskie władze przeprowadzają przymusową sterylizację kobiet w ramach kampanii na rzecz ograniczenia wzrostu populacji mniejszości etnicznych w zachodnim regionie Xinjiang (inaczej Sinciang)” – podaje „Guardian”. Badania oparte zostały na oficjalnych danych pochodzących z regionu, dokumentach rządowych znalezionych m.in. w chińskiej sieci, oraz wywiadów z kobietami wywodzącymi się z mniejszości etnicznych. Adriana Zenz, niemiecki antropolog znany z badań nad obozami reedukacji Xinjiang, mówi, że kobietom z mniejszości etnicznych grozi m.in. umieszczenie w obozach internowania, jeśli odmówią przerwania ciąży przekraczającej tzw. „kwoty porodowe”. Według raportu nawet kobietom, które miały mniej niż dozwolone prawem dwoje dzieci, zostały przymusowo podane domaciczne środki antykoncepcyjne. Niektóre kobiety w rozmowach z Zenzem twierdziły, że zostały zmuszone do poddania się zabiegowi sterylizacji. Byłe więźniarki obozów twierdziły z kolei, że otrzymywały zastrzyki, po których dochodziło do wstrzymania miesiączki lub pojawienia się nieregularnych krwawień – objawów charakterystycznych dla działania środków antykoncepcyjnych. Dokumenty rządowe badane przez Zenza wykazały również, że kobiety w niektórych społecznościach wiejskich w regionie poddawane były częstym obowiązkowym badaniom ginekologicznym, a co dwa miesiące musiały przeprowadzać testy ciążowe, które otrzymywały od lokalnych urzędników ds. zdrowia. View oEmbed on the source website Masowe pranie mózgów Zenz odkrył, że wzrost liczby ludności w regionie Xinjiang, w których żyją głównie mniejszości etniczne, spadł poniżej średniego poziomu w latach 2017-2018. Rok po tym, jak oficjalnie odnotowany wskaźnik sterylizacji w regionie gwałtownie przekroczył średnią krajową w 2016 roku. Ujgurscy aktywiści twierdzą, że Chiny wykorzystują obozy dla internowanych do przeprowadzenia masowej kampanii prania mózgu, mającej na celu wykorzenienie ich odrębnej kultury i tożsamości islamskiej. „Ustalenia te budzą poważne obawy, czy polityka Pekinu w Xinjiang pod fundamentalnymi względami może być określona jako demograficzna kampania ludobójstwa” – napisał Zenz w raporcie. Żądają międzynarodowego śledztwa Międzyparlamentarny sojusz w sprawie Chin (Inter-Parliamentary Alliance on China – IPAC), grupa parlamentarzystów z Ameryki Północnej, Europy i Australii z różnych partii politycznych, w poniedziałkowym oświadczeniu zapowiedziała, że będzie naciskać na przeprowadzenie dochodzenia w sprawie przestępstwa przeciwko ludzkości lub ludobójstwa w Xinjiang. IPAC powstało z misją przeciwstawienia się „wyzwaniom wynikającym z obecnego postępowania i przyszłych ambicji Chińskiej Republiki Ludowej”. Raport oparty na badaniach Zenza nad obozami reedukacyjnym, był wcześniej cytowany przez ekspertów z panelu ONZ badającego funkcjonowanie obozów. Nowe ustalenia skłoniły międzynarodową grupę prawodawców do wezwania do przeprowadzenia śledztwa ONZ w sprawie chińskiej polityki w tym regionie. Ten ruch prawdopodobnie rozwścieczy Pekin, który w poniedziałek tuż po opublikowaniu raportu nazwał zarzuty „bezpodstawnymi”. Rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Zhao Lijian zaatakował media za podawanie „fałszywych informacji” na temat kwestii związanych z regionem mówiąc, że Xinjiang jest „harmonijny i stabilny”. Przedstawiciele Światowego Kongresu Ujgurów stwierdzili, że ​​raport pokazuje „ludobójczy element polityki KPCh [chińskiej partii komunistycznej]” i wezwali w oświadczeniu do podjęcia międzynarodowych działań w celu zmierzenia się z Chinami. Chiny od lat oskarżane są o zamknięcie ponad miliona Ujgurów i przedstawicieli innych mniejszości – głównie muzułmańskich – w tzw. obozach reedukacyjnych. Pekin opisuje obiekty jako „ośrodki szkolenia pracy” mające na celu zniechęcenie ludzi do terroryzmu, po fali przemocy za którą obwiniano separatystów.
Jak zmienia się kanon kobiecego piękna? "To przerażające, jak ważna stała się uroda"
Przez ostatnie kilkadziesiąt lat popularny kanon piękna wciąż się poszerzał, stopniowo obejmując kobiety czarnoskóre, z bielactwem, łyse, a wreszcie z siwizną i zmarszczkami. Zmierzamy do kultury uznającej piękno o szerokim spektrum. Takiej, w której każdy jest mile widziany. Każdy jest piękny. Czy na pewno współczesna definicja piękna obejmuje nas wszystkie? I jak na przestrzeni lat zmieniał się kanon kobiecego piękna?
Kanon kobiecego piękna: jak bardzo zmieniło się postrzeganie kobiecej urody? Piękno jest kwestią kulturową. To, co jedna społeczność podziwia, przez inną może być uważane za obojętne albo nawet odrażające. Coś, czemu jeden człowiek nie może się oprzeć, u drugiego wywołuje wzruszenie ramion. Piękno jest osobiste. Ale także uniwersalne. Istnieją międzynarodowe piękności – osoby, które zaczęły reprezentować standard. Przez wiele pokoleń kanon kobiecego piękna był kojarzony ze smukłą sylwetką z wydatnym biustem i wąską talią. Podbródek miał być wyraźnie zaznaczony, kości policzkowe położone wysoko i wystające. Nos szczupły. Wargi pełne, ale bez przesady. Oczy, najlepiej niebieskie lub zielone, duże i jasne. Włosy miały być długie, gęste i falujące – i najlepiej złociste. Symetria była pożądana. Młodość… to się rozumie samo przez się. Taki był standard, odkąd pojawiły się czasopisma kobiece, które skodyfikowały i skomercjalizowały urodę. Najbliżej tego ideału były tzw. wielkie piękności – kobiety takie jak aktorka Catherine Deneuve czy księżna Grace. Im bardziej kobieta różniła się od tej wersji kanonu piękna, tym bardziej stawała się egzotyczna. Jeśli odbiegła za bardzo, była po prostu uważana za mniej atrakcyjną – albo pociągającą, albo wartościową. I dla niektórych kobiet – o skórze czarnej lub brązowej, grubych lub starych – ten kanon kobiecego piękna w rozumieniu szerokiej kultury wydawał się nieosiągalny. Na początku lat 90. XX w. kanon piękna w odniesieniu do kobiet zaczął się poszerzać dzięki pojawieniu się Kate Moss, z jej drobną budową i lekko poszarpaną estetyką. Ta brytyjska nastolatka przy wzroście 1,70 m była za niska, żeby występować na wybiegu. Nie miała też szczególnego wdzięku i brakowało jej szlachetnej postawy, która pozwalała wielu innym modelkom roztaczać królewską aurę. Gwiazda Moss, która zajaśniała w reklamach Calvina Kleina, oznaczała odejście od długonogich gazel z minionych lat. Moss zakłócała system piękna, ale i tak spokojnie mieściła się w strefie komfortu branży, definiującej piękność jako białą zarozumiałą Europejkę. Podobnie jak młodociane modelki z lat 60., takie jak Twiggy z tyczkowatą, pozbawioną krągłości sylwetką 12-letniego chłopaka. Lata 70. przyniosły Lauren Hutton, która wywołała skandal po prostu tym, że miała szparę między zębami. Nawet pierwsze czarnoskóre modelki, które łamały bariery, były stosunkowo bezpieczne – kobiety takie jak Beverly Johnson, pierwsza Afroamerykanka, która pojawiła się na okładce amerykańskiego Vogue’a, pochodząca z Somalii Iman, Naomi Campbell i Tyra Banks. Miały ostre rysy i rozwiane włosy – albo peruki, albo dopinki mające stwarzać złudzenie takich fryzur. Iman czarowała zmysłowo długą szyją, która wprawiła w zachwyt Dianę Vreeland, legendarną dziennikarkę modową. Campbell miała – i ma – niesłychanie seksowne nogi i biodra, a Banks zyskała sławę jako dziewczyna z sąsiedztwa w bikini w kropki na okładce Sports Illustrated. Zaczęliśmy więcej akceptować, ponieważ ludzie się tego domagali. Protestowali w tej sprawie i, korzystając z mediów społecznościowych, zawstydzali strażników urodowych kanonów, skłaniając ich do szerszego otwarcia drzwi. Uroda przez długi czas była miarą kobiecej, społecznej wartości, a także narzędziem, z którego mogły korzystać. W czasach, kiedy przyszłość pań zależała od dobrego zamążpójścia, ludzie mawiali, że kobieta nie powinna pozwolić, by jej uroda się zmarnowała. Potencjał i ambicje męża powinny być równie olśniewające jak jej piękne rysy. Dziś jest nam łatwiej niż wtedy, ale nie znaleźliśmy się w krainie utopii. Wiele najekskluzywniejszych sfer piękna nie uwzględnia kobiet o pełniejszych kształtach, kobiet niepełnosprawnych lub starszych. Ale szczerze mówiąc, nie jestem pewna, jak właściwie ta utopia miałaby wyglądać. Czy byłby to świat, w którym każda dostaje diadem i szarfę królowej piękności za to tylko, że się pokaże? Czy może taki, w którym kanon piękna zostaje rozciągnięty do tego stopnia, że traci znaczenie? Być może droga do utopii prowadzi przez przedefiniowanie tego słowa, aby lepiej oddawało sposób, w jaki zaczęliśmy rozumieć piękno – jako coś więcej niż estetyczną przyjemność. Wiemy, że piękno ma finansową wartość. Chcemy przebywać w pobliżu pięknych osób, bo cieszą nasze oczy, ale także dlatego, że wydają się nam z natury rzeczy lepszymi ludźmi. Mówi się, że atrakcyjne osoby uzyskują wyższe płace. Prawda jest nieco bardziej skomplikowana. W rzeczywistości receptą na większe zarobki jest połączenie urody, inteligencji, wdzięku i koleżeństwa. Mimo to uroda jest integralną częścią tego równania. Lecz na głęboko emocjonalnym poziomie, jeśli jesteś atrakcyjna, jesteś też mile widziana w kulturowych relacjach. To do ciebie jest adresowana reklama i marketing. Jesteś pożądana. Jesteś dostrzegana i uznawana. Zastanawiając się nad czyimś wyglądem, w pewnym sensie pytamy: Na ile akceptowalna jest ta osoba? Na ile jest istotna? Czy ma jakieś znaczenie? Dziś sugerując, że ktoś nie jest zachwycający, narażamy się na społeczny ostracyzm, a w każdym razie na krytykę w mediach społecznościowych. Jakim trzeba być potworem, żeby ogłaszać, że inny człowiek jest nieatrakcyjny, że nie wpisuje się w kanon piękna? Czyniąc to, dosłownie odrzucamy tę osobę jako bezwartościową. Lepiej kłamać. Oczywiście, że jesteś piękna, kochanie, jasne, że jesteś. Zaczęliśmy utożsamiać urodę z człowieczeństwem. Jeśli nie dostrzegamy w kimś piękna, jesteśmy ślepi na jego człowieczeństwo. To przerażające, jak ważna stała się uroda. Zaczęła sięgać samej duszy człowieka. Stała się tak istotna, że odmawianie jej ludziom jest jak pozbawianie ich tlenu. Niegdyś w opisach kobiecego kanonu piękna obowiązywała gradacja: przeciętna, interesująca, atrakcyjna, ładna i wreszcie piękna. Przeciętna kobieta radziła sobie, jak mogła. Musiała godzić się z tym, że wygląd nie jest jej najmocniejszą stroną. Była kobietą z niesamowitą osobowością. Rzucające się w oczy kobiety miały pewne cechy, które je wyróżniały: pełne wargi, arystokratyczny nos, cudowny biust. Wiele kobiet można było uznać za atrakcyjne. Zajmowały środek krzywej dzwonowej. Ładne stanowiły osobny poziom. Hollywood jest pełne ładnych osób. No tak, ale piękne! Piękno było określeniem zarezerwowanym dla specjalnych przypadków, tych, które wygrały na genetycznej loterii. Mogło być nawet brzemieniem, bo peszyło ludzi. Onieśmielało ich. Piękno było wyjątkowe. Jednak postępy w chirurgii plastycznej, lepsza, bardziej spersonalizowana dieta, rozkwit branży fitness i powstanie filtrów selfie na smartfony to wszystko pomaga nam wyglądać trochę lepiej i zbliżyć się odrobinę do wyglądu wyjątkowego. Terapeutki, blogerki, influencerki, stylistki i pełne najlepszych intencji przyjaciółki połączyły swe głosy w chór, który wyśpiewuje mantry wychwalające nasze ciała: „Dajesz, dziewczyno! Rzucasz na kolana! Taaak, królowo!”. One nie zamierzają mówić nam cierpkich prawd, pokazując, jakie jesteśmy, i pomagając nam stawać się lepszymi wersjami siebie samych. Ich rolą jest ciągłe podnoszenie na duchu, wmawianie nam, że jesteśmy doskonałe takie, jakie jesteśmy. A globalizacja wszystkiego, no cóż, oznacza, że gdzieś tam są ludzie, którzy docenią twoje wspaniałe… co tam sobie chcesz. Wszystkie jesteśmy piękne. Jak media społecznościowe zmieniają kanon kobiecego piękna? Media społecznościowe wzmocniły głosy mniejszości, toteż ich wołań o reprezentację nie można tak łatwo zignorować. A rozwój cyfrowych publikacji i blogów sprawia, że każdy rynek mówi płynniej językiem estetyki. Pojawiła się całkiem nowa kategoria rozdających karty – influencerki. To kobiety młode, niezależne i ogarnięte obsesją na punkcie wywierania wpływu i popularności. Nie przyjmują usprawiedliwień, nie tolerują protekcjonalnego traktowania, nie słuchają wezwań, żeby zachować cierpliwość, bo zmiany nadchodzą. One same chcą je generować. Współczesny kanon kobiecego piękna na Zachodzie zawsze była zakorzeniona w szczupłości. I kiedy otyłych osób było mniej, chude modelki stanowiły w oczach społeczeństwa tylko lekkie przerysowanie. Lecz w miarę jak wskaźniki otyłości rosły, powiększał się też dystans między rzeczywistością a fantazją. Ludzie tracili cierpliwość do fantazji na temat kanonu piękna, który nie wydawał się już, nawet z grubsza, osiągalny. Influencerki pluse size ostrzegały krytyków, żeby przestali namawiać je do schudnięcia i sugerować, jak mają kamuflować swoje ciała. Były całkowicie zadowolone ze swoich sylwetek. Chciały tylko lepszych ubrań. Chciały mody pasującej do nich rozmiarów – zamiast dłuższych spódnic i obcisłych sukienek z przerobionymi rękawami. Tak naprawdę nie domagały się, żeby uznawano je za piękne. Chciały mieć dostęp do stylu, bo uważały, że na to zasługują. W ten sposób uroda i poczucie własnej wartości były nierozerwalnie związane. Większa troska o kobiety pełniejszych kształtów miała ekonomiczny sens. Trzymając się tradycyjnych kanonów piękna, branża mody rezygnowałaby z zarobków. Projektanci tacy jak Christian Siriano postanowili zaspokajać potrzeby klientek o pełniejszych kształtach, dzięki czemu zostali uznani za bystrych bohaterów kapitalizmu. Teraz nawet najbardziej oderwane od rzeczywistości marki całkiem często włączają do swoich kolekcji większe modele. Ale w tym nowym sposobie myślenia nie chodzi tylko o sprzedawanie większej liczby sukienek. Gdyby to była tylko sprawa ekonomii, projektanci już dawno temu powiększyliby rozmiary oferowanych strojów, bo przecież zawsze istniały większe kobiety, mogące i chcące ubierać się modnie. Tylko po prostu one nie były uważane za piękne. Prawdę mówiąc, nawet Oprah Winfrey przed zapozowaniem do okładki Vogue’a w 1998 r. przeszła na dietę. Jeszcze w roku 2012 projektant Karl Lagerfeld, który zmarł w zeszłym roku, a sam w pewnym momencie miał ponad 40 kg nadwagi, został przywołany do porządku za to, że powiedział o Adele, gwieździe pop, że jest „trochę za gruba”. Nastawienia się zmieniają. Ale świat mody pozostaje skrępowany dużymi kobietami – bez względu na to, jak są sławne i bogate. Bez względu na to, jak piękne mają twarze. Dla arbitrów piękna wynoszenie ich do statusu ikony pozostaje barierą psychologiczną. Ich kanony piękna muszą mieć smukły rozmach. Oni potrzebują długich linii i ostrych krawędzi. Potrzebują kobiet pasujących do wzornika. Tyle że nie działają w próżni, a dziś poruszają się w nowym środowisku medialnym. Przeciętni ludzie zwracają uwagę na to, czy projektanci angażują zróżnicowaną obsadę modelek. Media społecznościowe zmieniły stosunek młodego pokolenia do mody i piękna. Trudno w to uwierzyć, ale w latach 90. ubiegłego wieku pomysł, że fotograf mógłby umieścić zdjęcia z wybiegu w internecie, był nie do przyjęcia. Projektanci drżeli na myśl, że całe ich kolekcje znajdą się w sieci, bo obawiali się, że doprowadzi to do powstania zabójczych podróbek. A choć podróbki i kopie nadal ich frustrują, prawdziwa internetowa rewolucja polega na tym, że konsumenci mogą oglądać, niemal w czasie rzeczywistym, pełny zakres estetyki branży modowej. Dawniej w pokazach mody uczestniczyli wybrani. To nie były publiczne imprezy. Osoby siedzące na widowni mówiły tą samą modową gwarą. Rozumiały, że pomysłów z wybiegu nie należy traktować dosłownie, nie zważały na kulturowe przywłaszczenia, rasowe stereotypy albo wolały ich nie dostrzegać. Szare eminencje świata mody podtrzymywały tradycje dawnych szarych eminencji, ochoczo wykorzystując kolorowych jako scenografię do zdjęć przedstawiających białe modelki, które załapały się do tej pracy. Ale coraz bardziej zróżnicowana klasa majętnych klientów, rozleglejsze sieci detaliczne i nowe media zmusiły branżę mody do większej odpowiedzialności w ukazywaniu piękna. Jeśli nie, krytycy mogą wyrazić swój sprzeciw w mediach społecznościowych, gromadząc armię podobnie myślących osób, które domagają się zmian w postrzeganiu kobiecego kanonu piękna. Dzięki cyfrowym mediom historie o wyniszczonych, anorektycznych modelkach łatwiej docierają do publiczności, która może zawstydzać branżę modową i domagać się, żeby przestała zatrudniać te śmiertelnie chude kobiety. Strona Fashion Spot stała się strażnikiem różnorodności i regularnie publikuje analizy rozkładu demograficznego na wybiegach. Ktoś mógłby pomyśleć, że w miarę jak projektantki same się starzeją, zaczynają zwracać większą uwagę na starsze panie. Ale kobiety ze świata mody wyznają kult młodości, który same stworzyły. Dyktatorki mody nadal używają frazy „stara dama” na określenie nieatrakcyjnej odzieży. Suknia „jak dla matrony” to taka, która wygląda niekorzystnie albo jest przestarzała. Język ujawnia uprzedzenia. Ale dzisiejsze kobiety, zmieniające kanon piękna, nie uznają tego za oczywistość. Buntują się. Stawianie znaku równości między tym co stare i tym co nieatrakcyjne po prostu się nie utrzyma. Piękno wymaga nowej definicji. Tylko kto to uporządkuje? I jaka ta definicja będzie? Jak zmienił się kształt kobiecego ciała w definicji piękna W Nowym Jorku, Londynie, Mediolanie i Paryżu – tradycyjnych stolicach światowej mody – normy piękna zmieniły się podczas ostatnich 10 lat radykalniej niż w ciągu poprzednich stu. W przeszłości przesunięcia dało się mierzyć w pojedynczych stopniach. Zmiany estetyki nie były linearne i, choć modę uważano za dziedzinę buntowniczą, następowały powoli. Przez lata ceniono kanciaste kształty, potem bardziej zaokrąglone. Przeciętny rozmiar stroju modelki z wybiegu, reprezentującej ideał projektanta, mocno się skurczył. Jasnoskóre blondynki ze wschodniej Europy rządziły na wybiegach do czasu, kiedy zdetronizowały je muśnięte słońcem blondynki z Brazylii. Ciało świata mody – chude, bez bioder i praktycznie bez biustu – można było oglądać na klasycznych portretach Irvinga Penna, Richarda Avedona i Gordona Parksa, a także na pokazach takich projektantów jak John Galliano i nieżyjący już Alexander McQueen. Ale potem Miuccia Prada, promująca na wybiegach niemal identyczne, białe i chude modelki, polubiła nagle sylwetkę w kształcie klepsydry. Później, w 2016 r., korpulentna modelka Ashley Graham pojawiła się na okładce Sports Illustrated, w numerze poświęconym kostiumom kąpielowym, a w 2019 w tym samym czasopiśmie Halima Aden została pierwszą modelką noszącą hidżab. I nagle wszyscy mówią o skromności, pięknie i pełniejszych figurach… postęp jest oszałamiający. W ciągu ostatniej dekady piękno zdecydowanie przesunęło się w rejon uważany kiedyś za niszę. Niebinarność i transpłciowość są częścią głównego nurtu narracji związanej z pięknem. W miarę jak prawa osób LGBTQ są coraz powszechniej uznawane, ich estetyka przenika do dialogu o pięknie. Transpłciowe modelki pojawiają się na wybiegach i w kampaniach reklamowych. Na czerwonym dywanie docenia się nie tylko ich urok i dobry smak, ale też cechy fizyczne. Uważa się, że ich ciała są wyrazem aspiracji. Katalizatorem zmiany w naszym rozumieniu kanonu kobiecego piękna było połączenie technologii, ekonomii i pokolenia konsumentów o wyostrzonym rozumieniu estetyki. Technologia to media społecznościowe w ogólności, a Instagram w szczególności. Głównym czynnikiem ekonomicznym jest bezlitosna konkurencja o udział w rynku oraz potrzeba tworzenia przez poszczególne firmy rzeszy potencjalnych nabywców wszelkich produktów, od sukienek po szminki. A demografia prowadzi, jak zawsze ostatnio, do millenialsów wspieranych przez pokolenie powojennego wyżu demograficznego, które chce się dobrze bawić i nie wstydzić swojego wyglądu. Jak dziś wygląda walka z wykluczającym kanonem piękna? W Nowym Jorku działa kolektyw twórców mody o nazwie Vaquera, który organizuje swoje pokazy w zrujnowanych miejscach z ostrym światłem i bez żadnego blichtru. Modelki i modele wyglądają, jakby wysiedli z metra po nieprzespanej nocy, z warstewką brudu na skórze. Tupią po wybiegu, jakby byli wkurzeni, nieudolni albo lekko skacowani. Kobiety o męskim wyglądzie noszą princeski zwisające im z ramion z wdziękiem prysznicowych zasłon. Przygarbieni modele o kobiecym wyglądzie agresywnie zasuwają po wybiegu z ponurymi minami. Zamiast wydłużać nogi i tworzyć sylwetki w kształcie klepsydry, prezentowana odzież sprawia, że nogi wyglądają klocowato, a torsy grubo. Vaquera należy do wielu firm, które stawiają na casting uliczny, czyli w sumie biorą dziwadła z ulicy i wpuszczają je na wybieg – zasadniczo ogłaszając, że to piękni ludzie. W Paryżu projektant John Galliano, podobnie jak wielu innych, zamazywał płeć. Robił to w sposób przesadzony i drapieżny, co oznacza, że zamiast próbować dostosować sukienkę lub spódnicę do linii męskiej sylwetki, owijał po prostu tę sylwetkę suknią. Efektem nie jest ubiór, który rzekomo ma sprawiać, że dana osoba będzie wyglądała jak najlepiej, tylko wypowiedź na temat naszych upartych założeń dotyczących płci, odzieży i fizycznego kanonu piękna. Nie tak dawno temu linia odzieżowa Universal Standard prowadziła kampanię reklamową prezentującą kobietę, która nosi amerykański rozmiar 24. Pozowała w podkoszulku i białych skarpetkach. Światło było jednolite, jej włosy lekko się kręciły, a uda pokrywał cellulit. W tym obrazie nie było nic magicznego ani niedostępnego. To był przejaskrawiony realizm – przeciwieństwo aniołka z Victoria’s Secret. Każda akceptowana idea na temat piękna jest obalana. To nowa norma i to jest szokujące. Ktoś może twierdzić, że nawet raczej brzydkie. Choć ogólnie pożądana jest globalność i normalnie wyglądający ludzie – tzw. prawdziwi ludzie – wielu klientów wciąż jest skonsternowanych faktem, że to uchodzi za piękno. Patrzą na 90-kilogramową kobietę, pochwaliwszy zdawkowo jej pewność siebie, zaczynają niepokoić się jej zdrowiem – choć nie widzieli wyników jej badań. To uprzejmiejsze niż twierdzenie, że nie wpisuje się w kanon piękna. Ale sam fakt, że modelka Universal Standard występuje w bieliźnie – tak jak to robiły aniołki Victoria’s Secret – jest aktem politycznego protestu. Tu nie chodzi o chęć trafienia na plakaty, tylko o domaganie się prawa do istnienia we własnym ciele bez negatywnych ocen. Jako społeczeństwo nie uznaliśmy jej prawa do bycia piękną, ale przynajmniej świat mediów daje jej szansę przedstawienia swoich argumentów. To nie jest żądanie zgłaszane tylko przez kobiety o pełnych kształtach. Starsze panie też domagają się swego miejsca w kulturze. Czarnoskóre chcą stawać w świetle reflektorów ze swoimi naturalnymi włosami. Nie ma neutralnego gruntu. Ciało, twarz, włosy – wszystko stało się polityczne. W pięknie chodzi o szacunek, wartość i prawo do istnienia bez konieczności zmieniania tego, czym zasadniczo jesteś. Dla czarnej kobiety uznawanie jej naturalnych włosów za piękne oznacza, że jej ciasno splecione loczki nie są warunkiem postrzegania jej jako profesjonalnej. Dla korpulentnej pani włączanie jej wałków tłuszczu do rozmowy o pięknie oznacza, że nie będzie strofowana przez obcych za to, że spożywa deser w miejscu publicznym, i nie będzie musiała udowadniać swemu pracodawcy, że nie jest leniwa, nie brakuje jej siły woli albo w inny sposób nie kontroluje samej siebie. Kiedy zmarszczki starszej kobiety są uznawane za piękne, to znaczy, że naprawdę jest dostrzegana. Nie pomija się jej jako pełnej istoty ludzkiej: zainteresowanej seksem, zabawnej, bystrej i, najprawdopodobniej, głęboko zaangażowanej w świat, który ją otacza. Dostrzegając piękno w rozbudowanych mięśniach kobiety, uznajemy jej siłę, ale także odrzucamy pogląd, że kobiece piękno wiąże się z tym, co kruche i słabe. Czysto fizyczna siła jest olśniewająca. „Miej to, kim jesteś” brzmiał napis na koszulce z wiosennej kolekcji Balmain 2020 prezentowanej w Paryżu. Olivier Rousteing, dyrektor kreatywny tej marki, jest znany z dbałości o inkluzywność piękna. Wraz z Kim Kardashian spopularyzował pojęcie slim thick (szczupła gruba), XXI-wieczną wersję figury typu klepsydra, z korektami uwzględniającymi sprawność fizyczną. Kobieta slim thick ma wydatne pośladki, biust i uda, ale smukłą i muskularną środkową część ciała. To typ sylwetki, na którym fortunę zarabia mnóstwo trenerów personalnych, specjalizujących się w rzeźbieniu nóg i talii. „Szczupła gruba” może się stać po prostu kolejnym typem figury prześladującej kobiety, nowym kanonem piękna. Ale też daje im prawo do wymyślania terminów opisujących ich własne ciała, zamieniania ich w hasztagi i liczenia tych, które wyglądają podobnie. Miej to, kim jesteś. Jaka jest współczesna definicja kobiecego piękna? Gdy patrzę na zdjęcia grup kobiet na wakacjach albo matek z dziećmi, widzę przyjaźń, wierność, radość i miłość. Widzę osoby, które wydają się pełne uniesienia i pewności siebie. Gdybym z nimi porozmawiała, być może uznałabym je za inteligentne i dowcipne albo niewiarygodnie charyzmatyczne. Gdybym je poznała i polubiła, z pewnością określiłabym je także jako piękne. Gdybym miała spojrzeć na portret mojej matki, zobaczyłabym jedną z najpiękniejszych osób na świecie – nie z powodu kości policzkowych czy zgrabnej figury, ale dlatego, że znam jej serce. Jako kultura wspieramy pogląd, że liczy się wewnętrzne piękno, choć w istocie społeczną wartość ma to, co na zewnątrz. Nowe spojrzenie na piękno pozwala nam uznać za piękną osobę, której nie poznaliśmy. Zmusza nas do zakładania u ludzi najlepszych cech. Skłania do kontaktowania się z nimi w sposób, który w swej otwartości i beztrosce jest niemal dziecinny. Nowoczesny, czyli otwarty i inkluzywny, kanon kobiecego piękna nie zakłada, że będziemy zasiadać do stołu bez żadnych ocen. Sugeruje nam po prostu, byśmy zasiadali z założeniem, że wszyscy obecni mają prawo przy nim być. Na zachodzie tradycyjne media dzielą dziś wpływy z mediami cyfrowymi i społecznościowymi oraz nową generacją autorów i redaktorów, którzy dorastali w znacznie bardziej wielokulturowym świecie, podchodzącym do płci w sposób bardziej płynny. Pokolenie milenialsów, czyli osób urodzonych w latach 1981–1996, nie pali się do tego, by wchodzić w dominującą kulturę. Woli stać dumnie poza nią. Nowy kanon kobiecego piękna jest pisany przez generację selfie – ludzi, którzy są gwiazdami z okładek swojej własnej narracji. O nowym pięknie nie decyduje fryzura, figura, wiek ani kolor skóry. Uroda staje się w mniejszym stopniu sprawą estetyki, a w większym samoświadomości, pewności siebie oraz indywidualności. Chodzi w niej o wyrzeźbione pośladki, sztuczne rzęsy i czoło bez zmarszczek. Ale definiują ją także zaokrąglone brzuchy, włosy przetykane siwizną i prozaiczne niedoskonałości. Piękno to dziewczyna krocząca dumnie przez miasto w leginsach i krótkiej bluzce, z brzuchem wystającym ponad paskiem. To młody człowiek przemykający po wybiegu w butach za kolano i szortach odsłaniających uda. Piękno to polityczna poprawność, kulturalne oświecenie i sprawiedliwość społeczna.
"Przyszłość powinna być kobietą". Czy po latach walki przyjdzie czas równości?
Wiele osób uważa, że nadszedł czas, aby kobiety odrzuciły gorszy status, domagały się równości i bez poczucia winy ujawniały swoje ambicje i sukcesy. Jak wygląda współczesna emancypacja kobiet?
Kiedy wyjeżdżałam do college'u, moja mama dała mi kawałek złożonego papieru z wiadomością, która według niej była mi potrzebna. Napisała ją odręcznie na kartce wyrwanej z jednego z małych notesików, które trzymała przy telefonie. Było tam napisane: Nikt nie może sprawić, że poczujesz się gorsza bez twojej zgody. To cytat powszechnie przypisywany Eleanor Roosevelt i był to wspaniały prezent dla młodej kobiety wyruszającej w świat. Żałuję, że nie zatrzymałam tej małej kartki papieru. Przez jakiś czas znajdowała się w moim portfelu, a potem, kiedy się wytarła i trochę zestarzała, włożyłam ją w błyszczącą spinkę do włosów i trzymałam w szufladzie komody z biżuterią i pamiątkami. Po kilku latach i kilku przeprowadzkach straciłam ją z oczu, ale zawsze starałam się trzymać mocno myśli, że mamy siłę odrzucić każdą próbę wywołania w nas uczucia, że jesteśmy mali i gorsi. Kluczowym słowem jest "czuć". Moja mama, jako Afroamerykanka, była w pełni świadoma tego, że człowiek, a w szczególności kobieta, może być zepchnięty do niższej rangi w bardzo realny i dogłębny sposób. Prawo może decydować o tym, gdzie możesz mieszkać lub pracować i czy możesz uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej, posiadać nieruchomość lub głosować. Zwyczaje i obyczaje społeczne oraz samozwańcza kontrola własnego statusu mogą trzymać cię z dala od sali obrad lub klubu. Ale tak naprawdę nikt nie ma prawa sięgać do wnętrza twojej duszy i wyłączać twojego poczucia pewności siebie. Moja mama ma wysoką etykę pracy, ale ma też twardą "etykę wartości". Szacunek do samego siebie w obliczu opresji jest jej supermocą. Siła kobiet To słowo, 'moc', przybiera różne wymiary, kiedy spojrzymy na nie przez pryzmat płci. Moc jest najczęściej kojarzona z siłą, która z kolei wiąże się z fizyczną sprawnością lub potęgą finansową. Domyślnym założeniem jest to, że całe społeczeństwo czerpie korzyści z tego, że mężczyźni są wychowywani w taki sposób, by stać się potęgą - ich rodziny, ich społeczności, ich miejsca pracy i kultu religijnego. Kiedy kobiety mówią o wykorzystywaniu siły lub zwiększaniu swojej zbiorowej potęgi poprzez zjednoczenie się, założenia te są zupełnie inne. Zbyt często jest to postrzegane jako gra o sumie zerowej, w której kobiety zyskują władzę kosztem mężczyzn i kosztem większego społeczeństwa. Czy możliwe jest, że w końcu znaleźliśmy się w punkcie zwrotnym? Osiągnęłam pełnoletniość w okresie protestów na ulicach. Kobiety maszerowały, pikietowały i domagały się swoich praw przez całe moje życie. I tak jak w przypadku większości ruchów, postęp przychodzi zrywami, czasy niepowodzeń i okresy, które wydają się być nagłym rozpędem. Wydawało się być pewnym to, że poprawka dotycząca równości praw, opracowana po raz pierwszy w 1923 r., zostanie ratyfikowana na początku lat siedemdziesiątych, ale utknęła w martwym punkcie. Znajdujemy się teraz w kolejnym okresie znaczącego postępu, najbardziej widocznego w ruchu #MeToo - zdumiewającym wzroście liczby ośmielonych i wściekłych kobiet, które mówią, że skończył się czas molestowania seksualnego i napaści. Ta rewolucja wywołała nową falę legislacyjną, zwiększyła świadomość i natychmiastowe konsekwencje dla mężczyzn, którzy wcześniej byli zwalniani z odpowiedzialności lub dostawali łagodną reprymendę za agresywne zachowanie. Weterani w walce w takich kwestiach jak prawa i emancypacja kobiet, przyzwyczajeni do rozczarowania, mają nadzieję, że będzie to ruch długofalowy, a nie tylko chwilowy. Era kobiet Żyjemy w erze oburzenia i podziałów, ale istnieją wyraźne powody do optymizmu. Jesteśmy świadkami czasów, gdy sześć kobiet może brać udział w debatach w Stanach Zjednoczonych i rzetelnie argumentować to, że powinny zostać wybrane na najpotężniejszy urząd na świecie oraz gdy kobieta jest przewodniczącą Izby Reprezentantów. Żyjemy w czasach, gdy kobieta może zostać generałem z czterema gwiazdkami, laureatką Oscara za reżyserię lub dyrektorem generalnym Fortune 500. Na całym świecie kobiety zdobywają bezprecedensową władzę. Posiadają większość mandatów w niższej izbie parlamentu Rwandy. Prawie dwie trzecie ministrów w hiszpańskim rządzie to kobiety. Jedyny kraj, który zakazał kobietom jazdy samochodem, Arabia Saudyjska, wreszcie na to zezwoliła. Kobiety przewodzą prawie jednej trzeciej krajów świata. Reprezentacja USA w piłce nożnej kobiet zdominowała mistrzostwa świata z taką siłą, konsekwencją i hucpą, że prześcignęła amerykańską drużynę mężczyzn w liczbie zwycięstw, oglądalności i popularności. Mówiąc dziś o amerykańskiej piłce nożnej, to kobiety symbolizują ten sport. Ale nadal żyjemy w czasach, gdy te mega gwiazdy walczą w sądzie o to, aby zagwarantować sobie płace na równi z mężczyznami. W rzeczywistości nie chodzi nawet o równe wynagrodzenie za taką samą pracę. Chodzi o równe wynagrodzenie za pracę, która ewidentnie przynosi większe sukcesy. Są to kobiety, które chwalą się swoim sukcesem, napawając się swoimi triumfami na boisku i stając się wzorami do naśladowania dla kobiet pragnących zakwestionować podstawy swojego drugorzędnego statusu. Przez wieki kobiety były postrzegane jako słabsza, bardziej wrażliwa płeć. Uczyniono je gorszymi, niekoniecznie za ich zgodą, ale przy znacznej pomocy konstruktów społecznych i badań naukowych. Brytyjska dziennikarka Angela Saini w swojej książce "Inferior: How Science Got Women Wrong and the New Research That's Rewriting the Story" dokumentuje, jak nauka od dawna definiuje i ogranicza kobiety (zob. esej "Once, most famous scientists were men. But that’s changing"). Saini twierdzi, że mężczyźni naukowcy wykorzystywali swoje badania i wpływy, by szerzyć swoje własne poglądy na temat nierówności płci (i rasy). Wyniki ich pracy "wzmocniły seksizm w sposób, którego nie można było nawet zakwestionować". A żeby mieć pewność, że kobiety nie będą miały szansy udowodnić, że nauka jest błędna, odmówiono im możliwości ćwiczenia swojego intelektu i pełnego rozwijania swoich talentów. Nadal jesteśmy ambiwalentni w kwestii kobiet i władzy. Kobiety częściej uważa się za "niesympatyczne", jeśli są postrzegane jako silne lub ambitne. U mężczyzn cechy te są uznawane za kluczowe w zarządzaniu. Duża część badań, które określały kobiety jako słabszą płeć, była błędna lub stronnicza. Ich dorobek przeciwstawia się tej wczesnej nauce, pokazując, że kobiety posiadają zdolności intelektualne równe ich męskim odpowiednikom. Choć mężczyźni mają większą siłę fizyczną oraz przewagę wzrostu i wagi, badania pokazują, że kobiety mają wyraźną przewagę, jeśli chodzi o odporność i długoterminowe przetrwanie. Dlaczego mężczyźni mają dziś więcej władzy niż kobiety? Dlaczego wciąż istnieje nierówność płci? Wytłumaczeniem jest bardzo często stwierdzenie: 'tak było od zawsze'. Ale to po prostu nie wystarczy. Uzasadnienie to powinno rozpaść się w obliczu dowodów na to, że miejsca, w których polityka ogranicza lub uciska kobiety, tracą na znaczeniu ekonomicznym. Weźmy za przykład Azję. Nieco ponad połowa kobiet w tym regionie pracuje i te kobiety są gorzej opłacane niż mężczyźni. Normy dotyczące płci, bariery w edukacji i zakorzenione czynniki kulturowe mogłyby utrzymać ten status quo, ale analitycy ostrzegają, że kraje utrudniające rozwój kobiet zapłacą wysoką cenę. Firma konsultingowa McKinsey & Company szacuje, że gospodarka regionalna zyskałaby aż 4,5 bln dolarów w rocznym PKB do 2025 roku, gdyby kobiety nie były już dłużej odsuwane na boczny tor azjatyckiej siły roboczej. Każdy kraj na tej planecie powinien zwrócić na to uwagę. Te koszulki i plakaty z napisem "Przyszłość jest kobietą" powinny zamiast tego ostrzegać "Lepiej, żeby przyszłość była kobietą!". Ale przeszkody na drodze do władzy są głęboko zakorzenione i nie jest łatwo je pokonać. Możesz pisać prawa mówiące ludziom, co mogą, a czego nie mogą robić, ale nie możesz uregulować prawnie ich uczuć wobec siebie i innych. Wciąż jesteśmy ambiwalentni w kwestii kobiet i władzy. Badania sugerują, że kobiety są częściej uznawane za "niesympatyczne" lub "niegodne zaufania", jeśli są postrzegane jako silne, zuchwałe lub otwarcie ambitne. U mężczyzn cechy te są uznawane za kluczowe w zarządzaniu. Madeline E. Heilman, profesor Uniwersytetu Nowojorskiego, przeprowadziła szereg badań dotyczących oceny reakcji na sukcesy kobiet na stanowiskach tradycyjnie zajmowanych przez mężczyzn. W jednym z eksperymentów poprosiła studentów o zapoznanie się z niemal identycznymi profilami pracowników pełniących funkcję asystenta wiceprezesa ds. sprzedaży w firmie lotniczej. Jeden z pracowników otrzymał imię "James". Drugi miał na imię "Andrea". Znaleźli się w grupie 5 procent najlepszych pracowników i byli określani jako "doskonali pracownicy" lub "wschodzące gwiazdy". Ich profile nie zawierały żadnych informacji o ich osobowości czy charakterze. Uczniowie ocenili "Andreę" jako bardziej nieprzyjemną i niekulturalną niż "Jamesa", który otrzymał więcej pochlebnych opinii. Oznacza to, że utarte schematy płci nie opisują tylko tego, jak rzekomo zachowują się mężczyźni i kobiety. Heilman ustaliła również, że wyznaczają one wzorzec odpowiedniego zachowania i że zachowanie to jest "bezpośrednio związane z cechami, które są pozytywnie oceniane dla każdej płci". Kobiety, które są miłe, troskliwe i łagodne są cenione i społecznie wynagradzane. Kobiety, które są ambitne, strategiczne lub bezpośrednie, nie aż tak bardzo. Jako społeczeństwo wykazujemy pewien stopień lęku i zdziwienia, że kobiety przejmują władzę, ponieważ jest to wciąż nowa koncepcja. Kobiety, które zostają szefami policji, kapitanami statków i nadzorcami budowlanymi, są nie tylko okrzyknięte indywidualistkami. Są one również przedstawiane niemalże jako jednorożce. Największą barierą, którą wiele kobiet musi pokonać, jest doświadczenie. Badania pokazują, że mężczyźni często są zatrudniani ze względu na swój "potencjał", podczas gdy kobiety z takim samym doświadczeniem traktowane są jako osoby słabo wykwalifikowane. Nasza zbiorowa narracja kulturowa przyczynia się do takiego nastawienia. Sformułowanie "kobieca praca" jest ograniczające i stereotypowe, związane z mniej wymagającymi zadaniami domowymi, uważanymi za domenę kobiet. Gotowanie. Sprzątanie. Sprawowanie opieki. Ogrodnictwo. Ale historyczka i aktywistka Lisa Unger Baskin bada pracę kobiet sięgającą siedem wieków wstecz i odkrywa całkiem inną historię. Kobiety dźwigają połowę nieba, harując w zawodach uważanych za "męskie prace". "To jest takie ważne dla naszych dziewcząt, a także dla kobiet, by widziały, co mogą robić i kim mogą być, żeby nie ograniczało się to tylko do ich wyobraźni" - powiedziała mi niedawno Unger Baskin. "I to jest bardzo ważne dla mężczyzn, dla nas wszystkich tak naprawdę, aby widzieć kobiece osiągnięcia, ponieważ na przestrzeni wieków ludzie zostali uwarunkowani, aby postrzegać kobiety jako słabszą, mniej kompetentną płeć, podczas gdy wszędzie wokół nas istnieją dowody na to, że po prostu nie jest to prawdą". Unger Baskin spędziła całe życie próbując dodać jak najwięcej do tego materiału dowodowego, gromadząc zdumiewającą kolekcję dokumentującą pracę kobiet, poprzez fotografie, książki, karty rzemieślnicze, artefakty, prywatne listy i efemerydy. Uważa ona, że jej kolekcja, znajdująca się w Sallie Bingham Center for Women's History and Culture na Duke University, jest największym na świecie zbiorem danych dotyczących kobiet w pracy i ich działalności zawodowej. Kobiety w świecie mężczyzn Kobiety pracowały i odnosiły sukcesy w zawodach od dawna postrzeganych jako domeny mężczyzn, jako robotnice, naukowcy, drukarze, nawigatorzy i mechanicy. Czasami celowo unikały rozgłosu, aby uniknąć skarg, ale najczęściej były niewidoczne tylko z powodu swojej płci. "Myślę, że opowieści, które możemy czerpać z tego, co stworzyłam, z mojej kolekcji, mówią coś o sile, coś o pozbawieniu praw obywatelskich" - mówi Unger Baskin. "Założenie, że kobiety nie robiły rzeczy, które zawsze były zdominowane przez mężczyzn, jest po prostu nieprawdziwe". Jej kolekcja powstała z ciekawości i gniewu. Jeździła na targi książek i aukcje rzadkich książek, szukając znaków, że kobiety czytały, kształciły się i pracowały przez cały czas. Odkryła, że kobiety miały prawo dziedziczyć i prowadzić prasę drukarską, gdyby owdowiały, ponieważ praca ta była bardzo ważna, a fachowa wiedza bardzo rzadka. W rezultacie, w kolonialnej Ameryce było kilka znaczących kobiet drukarzy. Odkryła, że Sara Clarson pracowała jako murarz w Anglii w 1831 r., że Madam Nora prowadziła trupę dmuchaczy szkła, która podróżowała po Stanach Zjednoczonych w 1888 r., tworząc fantazyjne rzeźby oraz, że Margaret Bryan w 1799 roku wprowadziła matematykę i astronomię do programu nauczania swojej szkoły dla dziewcząt w Londynie. Odkryła, że Maria Gaetana Agnesi napisała tłumaczony na wiele języków podręcznik matematyki w Mediolanie w połowie XVIII wieku i że niemiecka przyrodniczka i ilustratorka Maria Sibylla Merian dokonała pierwszych obserwacji i stworzyła rysunki metamorfozy owadów w warunkach naturalnych. Jako kolekcjonerka, Unger Baskin często nie była traktowana poważnie. Działało to na jej korzyść, gdy zgarniała dokumenty, książki, prywatne listy, hafty na kanwie, grawerowane srebro (rzeczy, których nikt nie chciał, ani nie doceniał) często jedynie za dolara lub dwa w księgarniach, na targach książki i na pchlich targach. O swoich odkryciach mówi w taki sposób, jakby kobiety, które uratowała od anonimowości były starymi przyjaciółkami. Jedną z postaci, która łamie jej serce, była niewolnica o imieniu Alsy, mieszkająca w Wirginii. Unger Baskin odkryła jej historię na fragmencie zaświadczenia lekarskiego z 1831 roku, w którym lekarz opisał urządzenie do podtrzymywania wypadniętej macicy Alsy, aby mogła ona znowu "stać się użyteczna". Człowieczeństwo jego pacjentki niezbyt go interesowało, ale jej praca była tak ważna, że miał on za zadanie postawić ją na nogi. Unger Baskin powiedział, że ta szczególnie druzgocąca historia pokazuje, jak kobiety przez długi czas były uważane za gorsze, a jednak niezbędne. W kolekcji pojawiają się kobiety zniewolone i służące, a także przedmioty związane z Harriet Beecher Stowe, Emmą Goldman, Elizabeth Cady Stanton, siostrami Brontë, Virginią Woolf i Sojourner Truth. Unger Baskin postrzega swoją kolekcję jako lusterko wsteczne, które może prowadzić kobiety kiedy idą do przodu, wyobrażając sobie przyszłość, która jest osiągalna i unikając przy tym błędów z przeszłości. Jedną z tych wielkich lekcji jest inkluzja. Jak pokazuje historia emancypacji, aspirujące kobiece ruchy z przeszłości, których historia sięga aż do XVIII wieku, były prowadzone przez białe, wykształcone kobiety z wyższych sfer i na nich się skupiały. Nawet abolicjonistki walczące o prawa zniewolonych często dystansowały społecznie te kobiety. Sojourner Truth znana jest z tego, że poruszyła sumienie narodu swoją mową "Ain't I a Woman", ale między Truth a abolicjonistkami takimi jak Stowe istniały napięcia. Truth "nie była zniewolonym człowiekiem z Południa. Ona była na Północy. Była w stanie Nowy Jork z holenderskimi właścicielami" - zauważa Unger Baskin. Była samowystarczalna, dobrze się wyrażała, dobrze się ubierała i za bardzo zachowywała się jak równy z równym. Ten wzorzec powracał w ruchu sufrażystek i ruchu równych praw oraz w feminizmie drugiej fali lat siedemdziesiątych XX wieku. Wiele kobiet musiało strategicznie dobierać grupę odbiorców swojej pracy, nie zwracając na siebie zbyt dużej uwagi, ponieważ działały wyraźnie poza przypisanymi im rolami. Badanie pracy kobiet na przestrzeni wieków, nie tak jak była ona przedstawiana na gobelinach, obrazach i w literaturze, ale tak, jak faktycznie była wykonywana, pełnymi odcisków rękami, ze smykałką do finansów i mądrą strategią, jest pouczające i poruszające. Dlaczego nie wiemy więcej o tych odważnych kobietach? Jak to możliwe, że ich historie zostały przeoczone lub wymazane? Słuchając, jak Unger Baskin opisuje dzieło swojego życia, najbardziej zasmucił mnie fakt, że tak wiele kobiet musiało strategicznie dobierać grupę odbiorców swojej pracy, nie zwracając na siebie zbyt dużej uwagi, ponieważ działały wyraźnie poza wyznaczonymi im rolami. Przetrwanie jako bizneswoman było szczególną sztuką. Ale najpierw każda z nich musiała przetrwać jako kobieta. Moja mama dała mi tę kartkę papieru, ponieważ nigdy nie chciała, żebym zaakceptowała podrzędny status. Miałam dwie siostry, a mantra powtarzana w naszym domu brzmiała: "Nie jesteś lepsza od nikogo innego, ale nikt nie jest lepszy od ciebie". To język równości, którym dzielę się z własnymi dziećmi. Ale czy to jest język siły? Jeśli chcemy popchnąć nasze córki do rywalizacji u boku naszych synów, musimy być gotowi nauczyć je tego, by czuły się komfortowo, sprawiając, że ktoś inny nie czuje się komfortowo z powodu ich talentu i sukcesu. Musimy nauczyć je, że ten dyskomfort nie jest ich problemem do rozwiązania. Siła ma swój własny język. Kapitanowie są potężni. Tytani są potężni. Przywódcy gangów i liderzy są potężni. Teraz, zadaj sobie pytanie, kiedy czytałeś te słowa, czy w twojej głowie pojawił się obraz kobiety? Jeśli odpowiedź brzmi "tak", ukłoń się i miejmy nadzieję, że twój sposób myślenia jest zaraźliwy. Ale jeśli nie, to dzięki za szczerość i bierzmy się do pracy. Zawsze podziwiałam pisarkę i producentkę Shondę Rhimes za jej dar opowiadania historii i ogromny sukces w firmie produkcyjnej, która nosi jej imię. Przez ponad dekadę Shondaland masowo produkowało dochodowe i niezwykle popularne programy telewizyjne, w których w przełomowych rolach występowały kobiety, czarnoskóre, Latynoski, Azjatki i lesbijki. Rhimes ma teraz multimilionową umowę produkcyjną, która daje jej pełną swobodę twórczą. Jej sukces jako kolorowej kobiety w Hollywood jest niezwykle imponujący. Ale to, co budzi mój największy podziw, to jej nieprzepraszający sposób, w jaki odnosi się do swojego fenomenalnego sukcesu. Nie ma żadnych oporów przed opisywaniem siebie jako "tytana", którym z pewnością jest. Obrona praw kobiet Kobietom odmawia się siły od tak dawna, że często zdaje się ona być jak ubranie zaprojektowane dla kogoś innego. Pokolenie kobiet próbuje to zakwestionować. Amerykańska gwiazda piłki nożnej Megan Rapinoe. Wielka tenisistka Serena Williams. Susan i Anne Wojcicickie (siostry, które są prezesami YouTube i 23andMe). Dyrektor generalny General Motors Mary T. Barra, gwiazda telewizyjna Oprah Winfrey i wszystkie kobiety, które zainspirowały ruch #MeToo, który powstał, by podważyć system, który przez dziesięciolecia rażąco lekceważył prawa kobiet. Kiedy historie o molestowaniu seksualnym w Hollywood, a następnie w sektorze finansowym i w dziennikarstwie, a potem wszędzie indziej wybrzmiewały w rytm, tak, tytanów zdetronizowanych za nadużycia seksualne, mała grupa kobiet zaczęła spotykać się w Hollywood każdego dnia, aby wspólnie domagać się zmian, które będą chronić i dodawać otuchy kobietom. Ich działania przebiegały równolegle z kampanią #MeToo mającą na celu zwiększenie świadomości na temat molestowania seksualnego. Grupa hollywoodzka starała się stworzyć ruch, a nie coś chwilowego i nazwała go Time's Up. Jeśli chcemy popchnąć nasze córki do rywalizacji u boku naszych synów, musimy być gotowi nauczyć je, by czuły się komfortowo sprawiając, że ktoś inny nie czuje się komfortowo z powodu ich talentu i sukcesu. Połowa pierwszych uczestniczek i wiele osób wspierających ruch finansowo to kobiety kolorowe, a kiedy ich liczba wzrastała z każdym tygodniem, zwiększała się także ich uwaga, w dużej mierze dzięki listowi "Drogie Siostry", napisanemu w imieniu kobiet pracujących na roli. Kobiety te, na czele z Mónicą Ramírez, obecnie przewodniczącą organizacji 'Justice for Migrant Women', napisały do kobiet spotykających się w Hollywood, aby wyrazić swoją solidarność i wyjaśnić, że musiały zmierzyć się z podobnymi trudnościami, gdy były zatrudniane przez mężczyzn, którzy wykorzystywali niestabilność i bezsilność wynikającą z ubóstwa i pracy sezonowej. W liście, który ukazał się w czasopiśmie Time, czytamy między innymi: "Chciałybyśmy móc powiedzieć, że jesteśmy zszokowane tym, że jest to tak wszechobecny problem w waszej branży. Niestety, nie jesteśmy zaskoczone, ponieważ jest to rzeczywistość, którą znamy nazbyt dobrze". List ten, przeczytany na głos na spotkaniu Time's Up w Beverly Hills przez aktorkę Americę Ferrera, wywołał gejzer łez, jak powiedziała Michelle Kydd Lee, jedna z pierwszych organizatorek Time's Up i dyrektorka ds. innowacji w agencji Creative Artists. "To jedynie skrystalizowało coś, co pozwoliło nam wznieść się ponad kryzys, by zadać sobie trudne pytania. Czy możemy powstać jako siostry niezależnie od rasy i klasy, by wspólnie stworzyć nowy język, który pozwoli nam celebrować nasze różnice i naprawdę, naprawdę pozwoli nam w duchu siostrzanym celebrować naszą więź?" - wyjaśniła Kydd Lee. "Na wzgórzu lub w dolinie, wszyscy jesteśmy w tym razem". W ciągu roku grupa zebrała 22 miliony dolarów na fundusz obrony prawnej, by pomóc kobietom zatrudnionym jako pracownice hoteli, pracownice służby zdrowia, operatorzy w fabrykach, ochroniarze, prawniczki, naukowcy i artystki domagające się równych płac, bezpiecznych warunków pracy i ochrony przed molestowaniem seksualnym. Kobiety, które chcą zmienić świat lub dotrzeć tak daleko, jak zaprowadzą je ich talenty czy zainteresowania, muszą czasem opierać się lub odrzucać ten cichy głos w ich głowie, który podsyca naszą niepewność i sugeruje, jak powinnyśmy się zachowywać, a jak nie. Rhimes udało się stworzyć takie miejsce pracy, jakiego zawsze chciała, ale wie, że większość kobiet nie ma takiego luksusu. W miesiącach, kiedy hollywoodzkie kobiety spotykały się przynajmniej raz dziennie, Rhimes była tą osobą, która popychała grupę w kierunku odważnego myślenia, by nie tylko wyobrażać sobie, jak mogą naprawić system, ale wyobrażać sobie, jak system powinien działać od początku, wolny od dynamiki siły, która instynktownie nadawała kobietom podrzędny status. Nawet w momencie, gdy kobiety przejmowały kontrolę i starały się rozwijać prawdziwie globalny ruch, nawet gdy łączyły siły w solidarnym okrzyku, stereotypy dotyczące płci wciąż mogły przynosić zgubne skutki, tworząc swego rodzaju odruchową powściągliwość. "Nadal uważam, że to naprawdę smutne, że ludzie boją się prosić o równość" - powiedziała mi Rhimes. A kobiety "wydają się bać prosić o równość", stwierdziła dodając, że rozpoznawała to już wielokrotnie "po tym, jak kobiety przepraszają i po tym, jak próbują negocjować swoje umowy, po tym, jak kobiety stają w swojej obronie". Kobiety, które chcą zmienić świat lub dotrzeć tak daleko, jak zaprowadzą je ich talenty lub zainteresowania, muszą czasem opierać się lub odrzucać ten cichy głos w ich głowie, który podsyca naszą niepewność i sugeruje, jak powinnyśmy się zachowywać, a jak nie. To przypomina migający znak "włączaj się do ruchu ostrożnie". Naciskaj z całych sił, mów otwarcie lub sprawiaj kłopoty i bądź gotowa na to, że będziesz postrzegana jako wściekła czarna kobieta, zadziorna latynoska, jędza, krzykaczka, agitatorka, awanturnica, oraz osoba określana słowem, które rymuje się ze słowem Buka. Rhimes twierdzi, że wiele kobiet zmagało się z ideą domagania się równości. "Sprowadzało się to bardziej do tego 'Jak sprawić, by mężczyźni czuli się dobrze oddając nam te małe kawałeczki ciasta, o które prosimy?'" - opisuje. "To naprawdę niedorzeczne myślenie, gdy chcesz zacząć prosić ludzi o to, by dali ci odrobinę tego, co już dawno powinno być twoje." A więc, jak zmienić system, który ma za zadanie dawać kobietom mniej w zakresie bezpieczeństwa osobistego, szacunku, zarobków, pozycji czy pochwał? Jak odmówisz udzielenia swojej zgody, gdy system umieszcza cię na niższej półce, na której jest napisane "gorsza"? Pamiętasz ten cytat przypisany Eleanor Roosevelt? Okazuje się, że prawdopodobnie nigdy nie wypowiedziała dokładnie tych słów. Ale w odpowiedzi na pytanie o traktowanie kogoś z góry, stwierdziła: "Traktowanie kogoś z góry to wysiłek osoby, która czuje się lepsza, by uczynić kogoś gorszym. Aby to zrobić, musi ona znaleźć kogoś, u kogo można wywołać poczucie, że jest gorszy". Osoby zaangażowane w utrzymanie status quo zawsze będą poszukiwać ludzi, którzy mogą poczuć się gorsi. Podłoga, na której stoją mocno się chwieje. Ale w tym momencie, w którym jest tak wiele obietnic i gdy tak dużo jest na szali, dopilnujmy, aby nie było już łatwo znaleźć kobiety i dziewczyny, u których można wywołać poczucie, że są gorsze. Dopilnujmy, by były one świadome swojej siły i swojej pozycji - na równi z innymi. Źródło: NationalGeographic.com: Why the future should be female
Chiny: powstaje baza sprawców przemocy domowej. Do wglądu dla narzeczonych
Chińskie miasto Yiwu jako pierwsze w kraju uruchomi pilotażowy program mający przeciwdziałać przemocy domowej. Narzeczeni, którzy zgłoszą chęć zawarcia małżeństwa, będą mieli prawo w tajemnicy przed przyszłym małżonkiem lub małżonką sprawdzić, czy ich druga połówka nie figuruje w bazie sprawców przemocy domowej.
Na uruchomienie bazy zdecydowano się w związku ze wzrostem przypadków przemocy domowej. Nie tylko w Chinach, ale we wszystkich krajach na świecie, blokady i zakazy związane z epidemią koronawirusa, przyczyniły się do nasilenia się przemocy w rodzinach. Miasto Yiwu we wschodnich Chinach ma rozpocząć pilotażowy program 1 lipca. Baza pozwoli mieszkańcom sprawdzić, czy ich partner bądź partnerka ma w swojej historii wykroczenia dotyczące przemocy domowej. Zgodnie z oświadczeniem zamieszczonym na oficjalnej stronie miasta, baza danych z możliwością wyszukiwania będzie zawierała informacje o przestępcach z całego kraju – tych, którzy zostali skazani na areszt lub karę pozbawienia wolności, bądź byli oskarżeni z powodu przemocy domowej. Baza obejmie dane od 2017 roku. – W wielu przypadkach zaangażowane strony dowiadują się o przemocy domowej dopiero po ślubie. Dzięki stworzeniu bazy danych, partnerzy mogą wcześniej się tego dowiedzieć i zastanowić, czy brać ślub – mówi cytowany przez „The Guardian” Zhou Danying, wiceprezes Federacji Kobiet Yiwu, jednego z organów rządowych zaangażowanych w program. Osoby korzystające z bazy danych muszą podać swój numer identyfikacyjny oraz identyfikator osoby, z którą zamierzają się pobrać, a także numer wniosku złożonego w urzędzie stanu cywilnego. Muszą także podpisać umowę o zachowaniu poufności. Ci, którzy będą rozpowszechniać lub wykorzystywać informacje zawarte w bazie danych do celów innych niż własne decyzje małżeńskie, poniosą konsekwencje prawne – zapowiedzieli urzędnicy. Użytkownicy mogą przeszukiwać bazę danych tylko dwa razy w roku, i sprawdzić dane dotyczące maksymalnie dwóch osób. Przemoc pod znakiem tabu Przemoc domowa w Chinach to wciąż poważne zagrożenie i temat tabu. Dlatego też komentujący inicjatywę miasta Yiwu twierdzą, że baza może być ograniczona przez fakt, że wiele przypadków przemocy domowej wciąż nie jest zgłaszanych, a nawet zgłaszane incydenty często są odrzucane przez policję i sądy. W 2016 r. Chiny przyjęły pierwszą w historii ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej. W ramach ustawy karana ma być przemoc fizyczna, psychiczna i seksualna. Ustawa ma chronić nie tylko małżonków, ale też osoby pozostające w konkubinacie. Nie mogą powołać się na nią pary jednopłciowe, które zostały wyjęte spod jej działania – informowały władze w momencie uchwalani ustawy. Ustawa była okrzyknięta ogromnym krokiem w walce o prawa kobiet – chińskie władze szacują, że 90 proc. ofiar przemocy domowej to kobiety – jednak niedawno uchwalony kodeks cywilny to krok w tył. W myśl nowych przepisów prawo wymaga od par pragnących się rozstać przejścia 30-dniowego okresu „ochłodzenia” (swoistej separacji), co według krytyków może stanowić zagrożenie dla ofiar przemocy domowej. Wycofana kara śmierci Największą dyskusję na temat przemocy domowej w Chinach wywołała sprawa Li Yana. Kobieta w 2011 roku została skazana na karę śmierci za zabicie męża, który się nad nią znęcał. Mąż zaczął ją atakować wkrótce po ślubie w 2009 roku, m.in. gasząc papierosy na jej twarzy, a nawet odcinając część palca. W listopadzie 2010 r. kobieta pobiła go karabinem pneumatycznym po tym, jak zagroził, że skieruje go na nią. Po głośnej kampanii społecznej i protestach sąd najwyższy zarządził ponowny proces, a karę śmierci ostatecznie zamieniono na dożywocie. Decyzja zapadła wkrótce po tym, jak chiński sąd najwyższy ujawnił nowe wytyczne dotyczące wyroków w sprawach dotyczących ofiar przemocy, ponieważ rząd chiński rozważał wówczas projekt ustawy o przemocy domowej. Zwolennicy Li mówią, że desperacko próbowała uzyskać pomoc, zanim zabiła męża. Błagała policję i lokalne kobiety o pomoc, ale nawet po jednym z ataków męża, po którym trafiła do szpitala, nikt jej nie pomógł. Li w liście z więzienia napisała do swojego brata, że gdyby Chiny miały prawo dotyczące przemocy domowej, jej sprawa mogłaby zakończyć się inaczej.
"To zawsze było coś poza normą". Jak wyglądały podróże kobiet w roku 1920?
Dzień Równości Kobiet upamiętnia rok, w którym XIX poprawka do Konstytucji USA zapewniła większości mieszkających tam kobiet prawo do głosowania. Jednak podróżowanie kobiet było często zupełnie inną kwestią.
Jak kobiety podróżowały w 1920 roku? Cóż, wszystko zależało od tego, kim byłaś i dokąd zmierzałaś. W tym roku wiele amerykańskich kobiet uzyskało prawo do głosowania dzięki XIX poprawce do konstytucji, której przyjęcie świętowane jest 26 sierpnia, jako Dzień Równości Kobiet. Poprawka nie dotyczyła jednak wszystkich kobiet, ponieważ ludność rdzenna, imigrantki z Azji i czarnoskóre kobiety na Południu wciąż nie mogły głosować przez kolejne dziesięciolecia. I równie wybiórczy był bezpieczny dostęp kobiet do podróżowania. A zatem jak podróżowano w XX wieku? Jeśli byłaś zamężna i podróżowałaś za granicę, twój mąż prawdopodobnie miał jeden paszport, który pozwalał na identyfikację was obojga, jako "Pan John Doe i żona". Wynikało to z faktu, że tylko niezamężne kobiety mogły otrzymać paszport z nazwiskiem rodowym. Jeśli zamężna kobieta wnioskowałaby o własny paszport, by podróżować sama, to i tak zostałby on wydany na nazwisko męża, jako "Pani John Doe". Ale tak naprawdę to nie powinny w ogóle podróżować same. "Niezależnie od tego, czy podróżowała sama na nazwisko męża, czy też była niezamężna i podróżowała samotnie... we wszystkich przypadkach było to coś jakby poza normą" - mówi Craig Robertson, historyk mediów na Uniwersytecie Northwestern i autor książki "The Passport in America". Samotne podróże kobiet Mimo to, w 1920 r. wciąż były kobiety, które podróżowały samotnie, a niektóre z nich nie lubiły nosić paszportów na nazwisko męża, jak dziennikarka Ruth Hale, która w 1921 r. założyła Lucy Stone League, by walczyć z tym problemem. Cztery lata później organizacja pomogła pisarce Doris E. Fleischman zostać pierwszą zamężną kobietą, która otrzymała paszport w swoim własnym, czy też "panieńskim" nazwisku. Nie wszyscy mieli jednakowy dostęp do podróży międzynarodowych. Chodzi tu o rdzennych Amerykanów, którzy nie byli obywatelami amerykańskimi i nie mogli nawet swobodnie podróżować po swoich własnych ziemiach. Ale dla Afroamerykańskich kobiet, które było na to stać, podróże międzynarodowe były sposobem na uniknięcie rasistowskich ograniczeń w USA. W 1920 r. Bessie Coleman uzyskała paszport i poszła do szkoły lotniczej we Francji, ponieważ żadna amerykańska szkoła latania jej nie przyjęła. Tylko dzięki opuszczeniu kraju Coleman stała się pierwszą czarnoskórą kobietą w USA, która posiadała licencję pilota. Ale Stany Zjednoczone odmówiły też wydania paszportu co najmniej jednej wybitnej czarnoskórej kobiecie. Aktywistka i dziennikarka Ida B. Wells-Barnett często podróżowała do Europy w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, kiedy paszporty nie były tak niezbędne. Ale rok 1918 to już inna historia. Stany Zjednoczone odmówiły wydania jej paszportu, aby nie mogła pojechać na konferencję pokojową w Paryżu, ponieważ uważały ją za "znaną agitatorkę rasową". Kobiety w podróży a dyskryminacja rasowa Dyskryminacja podróżnicza w USA z pewnością nie była jej obca. W latach osiemdziesiątych XIX wieku zdobyła sławę, pozywając firmę kolejową, która wyrzuciła ją z wagonu damskiego pierwszej klasy (wygrała, ale Sąd Najwyższy w Tennessee unieważnił wyrok). Afroamerykańskie kobiety doświadczały tej samej dyskryminacji w transporcie publicznym w 1920 r., kiedy to wiele z nich przeniosło się na Północ w czasie Wielkiej Migracji. "Z pewnością dostrzegasz sporo z fikcji o renesansie harlemskim zajmując się tego rodzaju podróżami... kobiety jadące zarówno na Zachód, jak i na Północ po szansę" - mówi Shealeen Meaney, profesor języka angielskiego w The Sage Colleges. Pisarka renesansu harlemskiego, Nella Larsen, "była szczególnie zainteresowana mieszanymi rasowo kobietami i kwestią przemijania rasowego" - mówi Meaney. W jej nowelach Quicksand (1928) i Passing (1929) pojawia się niejedna kobieta w podróży i "doświadczają one zarówno wejścia do białych środowisk, jak i wykluczenia z nich na podstawie tego, czy poszczególne osoby rozpoznały je i sklasyfikowały jako czarne lub białe". Kobiety podróżujące samochodami Samochody stanowiły alternatywę dla transportu publicznego, ale nie zawsze były bezpiecznym wyborem dla czarnoskórych kobiet, które miały do nich dostęp. "The Negro Motorist Green Book", czyli przewodnik dla czarnoskórych, który wskazywał, gdzie można było i gdzie nie można było bezpiecznie się zatrzymać w stanach Południu, gdzie obowiązywały prawa Jima Crowa, pojawił się dopiero w 1936 roku. I chociaż czarne kurorty na Północy i Południu zapewniały czarnoskórym Amerykanom bezpieczne miejsce do wypoczynku, dojazd do nich już nie był taki bezpieczny, jeśli nie wiedziało się, gdzie można się zatrzymać po paliwo. Dla kontrastu, białe kobiety z klasy średniej, które zyskały dostęp do samochodów około 1920 roku, mogły latem wybrać się z przyjaciółmi na wycieczkę przez cały kraj i opublikować książkę o swoich podróżach samochodowych. Pisarka Maria Letitia Stockett może nawet spodziewała się największej filmowej serii o szybkich samochodach. Zatytułowała ona bowiem swoją opowieść o podróży samochodowej "America: First, Fast, and Furious". Podobnie jak prawo do głosowania, w 1920 roku podróże dla kobiet nie wyglądało tak samo dla nich wszystkich. Białe kobiety mogły brać udział w wyborach z dużo większą swobodą niż kobiety czarnoskóre, które mogły głosować na Północy, ale do 1965 roku nie miały takiego prawa w południowych stanach. Podobnie, rdzenne kobiety nie były obywatelami USA aż do 1924 roku i nie zdobyły pełnego prawa wyborczego w każdym stanie aż do 1962 roku. Jeśli więc będziesz świętować Dzień Równości Kobiet, pamiętaj, że nie tylko pierwsze zwycięstwo jest ważne, ale również każde kolejne. Źródło: NationalGeographic.com: See how women traveled in 1920
Oprah Winfrey, Jacinda Ardern, Laura Bush. Zadaliśmy kobietom z całego świata 6 ważnych pytań. Odpowiedzi mogą cię zaskoczyć
Dzięki słowom i towarzyszącym im portretom poznasz imponujące, wnikliwe kobiety działające w różnorodnych sferach życia, którym National Geographic zadało ten sam zestaw pytań. Oto, co powiedziały.
Niektóre z nich to wybitne postaci znane z nowej książki "WOMEN: The National Geographic Image Collection". Inne to naukowcy i odkrywcy z National Geographic Society. Jeszcze inne należą do Women of Impact, 56-tysięcznej społeczności internetowej, którą National Geographic powołało do życia jako miejsce wymiany kobiecych historii. Rozważ poniższe pytania jeśli chcesz lub sięgnij do zamieszczonych odpowiedzi. Witamy w dyskusji. Jakie jest najważniejsze wyzwanie, przed którym stoją dziś kobiety? "Aby być traktowaną sprawiedliwie, w oparciu o zdolność wnoszenia własnego wkładu, w oparciu o umiejętności. Aby być akceptowaną jako równa innym." - Ellen Pao. Kiedy Ellen pozwała swojego pracodawcę z Doliny Krzemowej za dyskryminację płciową, postawiła przed sądem kwestię traktowania kobiet w całym sektorze technologii. W 2015 roku ława przysięgłych orzekła przeciwko Pao, która w tym czasie prowadziła już serwis społecznościowy Reddit. Obecnie prowadzi Project Include, organizację non-profit, którą założyła w celu wspierania integracji i różnorodności w świecie technologii. Melinda Gates Jest współzałożycielką Fundacji Billa i Melindy Gatesów, która wspiera wysiłki na rzecz zmniejszenia nierówności, ubóstwa i innych światowych problemów. "Nie ma na Ziemi kraju, w którym kobiety osiągnęłyby prawdziwą równość, a bariery, na które trafiają wyglądają inaczej w różnych miejscach. Ale bez względu na to, gdzie jesteś na świecie, zrozumienie tych barier jest pierwszym krokiem do ich zniesienia. A to wymaga podjęcia wspólnego wysiłku w celu zebrania dokładniejszych danych o kobietach i ich życiu. Nie mamy wiarygodnych informacji na temat tego, ile dziewcząt chodzi do szkoły, ile kobiet ma szansę zarabiać na swoje utrzymanie, jak wygląda ich zdrowie i bezpieczeństwo oraz czy umierają z przyczyn, którym można zapobiec. A bez tych danych nie jesteśmy w stanie opracować skutecznej polityki lub działań, które odpowiadałyby potrzebom kobiet. Dane to siła". Jane Goodall Prymatolog, która podjęła się pionierskiej pracy jako stypendysta National Geographic, kieruje instytutem promującym ochronę przyrody i edukację. "W tak wielu krajach rozwijających się kobiety nie mają żadnej wolności. W biednych społecznościach rodziny mają tendencję do wydawania pieniędzy na kształcenie chłopców zamiast dziewcząt. W wielu kulturach kobiety nie mają dostępu do metod planowania rodziny, mają wiele dzieci i są jedynymi osobami odpowiedzialnymi za ich opiekę. Z tych powodów cierpią nie tylko kobiety, ale i dzieci i tym samym nasza przyszłość". Tarana Burke Brooklyńska aktywistka, znana jako założycielka ruchu #MeToo. "Jeśli zapytasz różnych ludzi, którzy są oddani sprawiedliwości reprodukcyjnej lub sprawiedliwości ekonomicznej, udzielą różnych odpowiedzi. Oczywiście dla mnie przemoc seksualna jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed kobietami. Ale wszystko to znajduje się pod parasolem patriarchatu i tego, jak patriarchat wpływa na kobiety ekonomicznie, fizycznie, zawodowo". Amani Ballour Kierując głównie kobiecym personelem, ta młoda pediatra prowadziła podziemny szpital opiekujący się Syryjczykami w czasie oblężenia. "Wiele kobiet nadal zmaga się w swoich społecznościach z tyranią i kontrolą ze strony mężczyzn. To wielkie wyzwanie, ale niezbędne nam do zmiany". Laura Bush Jako Pierwsza Dama Stanów Zjednoczonych podczas dwóch kadencji męża (2001-09) była orędowniczką alfabetyzacji. Za pośrednictwem centrum prezydenckiego George'a W. Busha przewodniczy teraz globalnej inicjatywie na rzecz poprawy statusu kobiet. "Moje zainteresowanie Afganistanem, a w szczególności życiem afgańskich kobiet, uświadomiło mi, że w niektórych częściach świata kobiety doświadczają poważnych trudności związanych po prostu z prowadzeniem bezpiecznego życia. Ale myślę również, że w wielu częściach świata, a z pewnością w Stanach Zjednoczonych, jest to wspaniały czas dla kobiet. Kiedy George był prezydentem, przyjrzałam się statystykom dotyczącym dziewcząt i chłopców w Stanach Zjednoczonych i zdałam sobie sprawę, że chłopcy również potrzebują trochę uwagi. Tak bardzo skupiliśmy się na dziewczętach, przez co osiągnęły one większe sukcesy w szkole niż wielu chłopców. W pewnym sensie oczekiwaliśmy więcej od chłopców, nie dając im takiego rodzaju opieki, jaką zapewnialiśmy dziewczętom. Ważne jest więc, abyśmy nadal wspierając kobiety w domu i na całym świecie, zwracali uwagę także na chłopców". Christiane Amanpour Główna korespondentka międzynarodowa CNN i wieloletnia reporterka wojenna, relacjonowała konflikty od Bośni i Rwandy po Irak i Afganistan. "Najważniejszym wyzwaniem jest fakt, iż nadal uważa się nas za obywateli drugiej kategorii, a najważniejszą rzeczą jest dla nas to, by mężczyźni stanęli po naszej stronie, kropka. To musi być coś, w czym mężczyźni nam pomagają. Nie chodzi o to, aby po prostu zamienić się z nimi tym, kto dominuje. Nie szukamy dominacji kobiet. Szukamy równości i wyrównania szans, a nie możemy tego zrobić bez poparcia ze strony mężczyzn". 30% państw, które poddano analizie na potrzeby raportu Banku Światowego "Women, Business and the Law 2019", nie wprowadziło żadnych reform mających na celu poprawę równości płci w latach 2008-2017. Ze 187 krajów, 131 wprowadziło reformy mające promować równość płci, 54 nie, a dwa kolejne (Uzbekistan i Bahrajn) wprowadziły zmiany, które zwiększyły nierówność płci. Jaka jest największa przeszkoda, jaką pokonałaś? "Chorobliwa potrzeba zadowalania innych. Zdarza się to, gdy nie jesteśmy wychowywane w taki sposób, by znać swoją wartość i znaczenie"- Oprah Winfrey. Mimo dzieciństwa zniszczonego przez wykorzystywanie seksualne i ubóstwo, wzniosła się na wyżyny osiągając sukces zawodowy, sławę i spełnienie. A teraz wykorzystuje historię swojego życia, aby dodać otuchy kobietom, które są uciskane. Winfrey jest potentatką w dziedzinie mediów, działalności wydawniczej i rozrywki, a jej majątek szacowany jest na 2,6 miliarda dolarów. Christine Lagarde Jest pierwszą kobietą, która objęła tak prestiżowe stanowiska, jak prezes jednej z największych firm prawniczych na świecie, minister finansów w swojej rodzinnej Francji oraz dyrektor zarządzająca na dwie kadencje w Międzynarodowym Funduszu Walutowym. W 2019 roku została zatrudniona na stanowisku dyrektora Europejskiego Banku Centralnego. "Mój ojciec zmarł, gdy miałam 16 lat. Ten trudny czas był jedną z takich przeszkód. I sądzę, że jedną z tych przeszkód jestem tak naprawdę ja sama. Na przestrzeni lat, kwestia pewności siebie jest jedną z tych, z którymi musiałam się zmagać. Prawdopodobnie jest ona ściśle związana z odejściem mojego ojca i poczuciem straty, które w związku z tym odczuwasz. Następnie, kiedy tylko doświadczysz tego samego poczucia straty, braku wsparcia, miłości czy czegokolwiek innego, musisz zbudować w sobie tę pewność siebie. Myślę, że miłość jest niezwykłą siłą napędową pewności siebie, a kiedy we wczesnych latach jej brakuje, trzeba o nią nieustannie walczyć". Taylorann Smith Jak sama siebie opisuje "nieheteronormatywna kolorowa kobieta" (ang. queer woman of color), Smith zdobyła tytuł magistra biologii morskiej na California State University w Northridge. Należy do społeczności National Geographic's Women of Impact. "Wychowanie przez samotną matkę, bez udziału mojego ojca, było prawdziwym wyzwaniem. Wychowywałam się patrząc, jak moja mama zmaga się z płaceniem rachunków i wyżywieniem mojej siostry i mnie, ale nigdy nie zabrakło nam jej miłości. Ubóstwo i bezdomność były dwoma doświadczeniami, których nie życzyłabym nikomu, ale które uczyniły mnie silniejszą osobą. Dorastając niedaleko Chicago, nigdy nie miałam szansy poznać oceanu, o jakim marzyłam, dopóki nie dostałam stypendium na semestr nauki w Duke University Marine Lab. Prowadziłam niezależne badania, nawiązywałam kontakty i rozwijałam się jako naukowiec. Nigdy nie sądziłam, że ktoś taki jak ja może robić te wszystkie rzeczy!". Tara Houska Członkini plemienia Ojibwa z Couchiching First Nation i prawnik, Houska pracuje na rzecz praw rdzennej ludności, od Waszyngtonu, aż po miejsca protestów na ziemiach plemiennych. "Uniknięcie zupełnego pochłonięcia przez takie doświadczenia jak trauma, napaść, znęcanie się i inne trudne doświadczenia, szczególnie w latach kształtowania się mojej tożsamości. Na poziomie osobistym pozwoliło mi to zrozumieć, jak ważne jest przebaczenie, pójście naprzód i skupienie się na tym, co możemy zrobić lepiej. Jak rozumiemy siebie nawzajem i tworzymy przestrzeń dla tych, którzy przeżyli? W jaki sposób ogólnie rzecz biorąc, radzimy sobie jako społeczeństwo?". Jacinda Ardern Premier Nowej Zelandii. Była drugą we współczesnej historii światową liderką, która urodziła dziecko podczas sprawowania urzędu (córka Neve urodziła się w czerwcu 2018 roku). Dziewięć miesięcy później Ardern zareagowała na morderstwo 50 osób w meczetach w Christchurch, żądając reformy prawa posiadania broni. "Ja. Ja sama jestem moją największą przeszkodą, bo nikt nie będzie większym krytykiem mnie niż ja. Bez względu na to, czy jesteś swoim najgorszym krytykiem, czy też nie, czy nadmiernie uwydatniasz swój deficyt pewności siebie, myślę, że wiele kobiet jest znacznie surowszych w stosunku do siebie i swoich możliwości. A ja jestem jedną z nich". Alicia Garza Obrończyni praw pracowniczych, jest współtwórczynią ruchu #BlackLivesMatter. "Patriarchat jest ogromną przeszkodą. Rasizm. A także (i myślę, że jest to produkt uboczny tych dwóch rzeczy) to co ludzie nazywają syndromem oszusta. Prawda? Kiedy nie możesz sobie wyobrazić, dlaczego ktokolwiek miałby myśleć, że możesz być przywódcą lub uważać cię za przywódcę". Asha de Vos Biolog morska, która stała się ekspertem w dziedzinie płetwali błękitnych występujących u wybrzeży jej rodzimej Sri Lanki. "Po pierwsze, tworzyłam coś w rodzaju nowego obszaru badań na Sri Lance. Zanim zaczęłam się tym zajmować, ochrona mórz była czymś zupełnie niespotykanym. Drugim wyzwaniem jest to, że ochrona mórz jest bardzo, bardzo zorientowana na Zachód. Jest niemalże postrzegana jako dziedzina należąca do świata rozwiniętego. Musiałam się więc wykazać nie tylko jako kobieta, ale też jako miejscowa kobieta". Roxane Gay Krytyk społeczna i członkini wydziału Purdue University, Gay jest autorką bestsellerowych książek, w tym "Hunger", "Bad Feminist" i "Difficult Women". "Największymi przeszkodami, które musiałam pokonać, były prawdopodobnie rasizm, mizoginia i fobie grubasa. Po prostu życie w ciele, które ten świat próbował regulować prawnie lub dyskryminować na wiele różnych sposobów na przestrzeni historii. Działanie przeciwko temu, jednocześnie starając się po prostu żyć i rozwijać się, jest wyzwaniem". 67% czołowych liderów biznesu, będących kobietami, w porównaniu z 32% mężczyzn, stwierdziło w badaniu z 2019 roku, że syndrom oszusta powstrzymywał ich przed ubieganiem się o podwyżkę lub awans, które im się należały. W latach 70. XX wieku psychologowie stworzyli termin "syndrom oszusta" w odniesieniu do osób, które wątpią w swoje talenty i obawiają się, że są oszustami, pomimo osiągnięć, które dowodzą, że jest inaczej. Co było przełomowym momentem w twoim życiu? "Po 11 września wygłosiłam prezydenckie przemówienie radiowe i opisałam w nim, z jakimi problemami borykają się kobiety w Afganistanie. Amerykanie byli zszokowani i podziękowali mi za poruszenie tego tematu. Zdałam sobie sprawę, że mam głos i muszę go użyć"- Laura Bush. Dla byłej nauczycielki i bibliotekarki, walka z analfabetyzmem stała się priorytetem podczas dwóch kadencji jej męża w Białym Domu (2001-09). Teraz, po powrocie do swojego rodzinnego Teksasu, angażuje się w globalne inicjatywy mające na celu pomoc kobietom w uzyskaniu opieki zdrowotnej, edukacji i równości płci. Członkini społeczności Women of Impact i specjalistka ds. mieszkaniowych w Południowej Florydzie "Próbowałem popełnić samobójstwo jakiś czas temu i było mrocznie, ale w jakiś sposób, siedząc w szpitalu, znalazłem odwagę i pragnienie życia". Jacinda Ardern Premier Nowej Zelandii "Dostałam list od kobiety w Nowej Zelandii, która napisała, że zaszła w ciążę mniej więcej w tym samym czasie co ja, że jej szef był życzliwy i wyrozumiały, kiedy powiedziała mu, że jest w ciąży oraz że nie wierzyła, że tak by się stało, gdybym nie poinformowała o swojej ciąży. Nie wiem, czy to prawda, ale pamiętam, że siedziałam tam i myślałam: 'Jeśli urodzenie dziecka sprawiło, że jeden z pracodawców spojrzał inaczej na kobietę, matkę, w swoim miejscu pracy, to dobrze się stało'". Sylvia Earle Earle to oceanografka i badaczka-rezydent National Geographic, która ustanowiła rekordy głębokości nurkowania i spędziła ponad 7000 godzin pod wodą. W 1970 roku poprowadziła pierwszy w pełni kobiecy zespół, który zamieszkał w laboratorium na dnie oceanu. "Doświadczyłam dwóch przełomowych momentów, kiedy mieszkałam pod wodą za pierwszym razem. Jedną z nich było to, że jako naukowiec zobaczyłam odrębność stworzeń morskich. Inną rzeczą było to, że jako kobieta, od której oczekuje się, że będzie robić to, co robili mężczyźni akwanauci, naukowcy i inżynierowie, odkryłam, że traktowano nas w bardzo protekcjonalny sposób. Nazywano nas aqua-laskami, aqua-pięknościami i aqua-diablicami. I wtedy postawiłam takie pytanie: 'Załóżmy, że zaczęlibyście nazywać astronautów astro-ciachami lub astro-twardzielami, co by pomyśleli?'. Ale koniec końców, poczucie humoru i trzymanie się tego, co miałyśmy do zrobienia jako naukowcy i inżynierowie, było naprawdę tym, co dawało nam siłę do działania. A sukces naszego zespołu pomógł utorować drogę kobietom w kosmosie". Kristen Lear Biolog badająca zagrożone gatunki nietoperzy, przy wsparciu National Geographic. "Kiedy pierwszy raz weszłam do klasy, by uczyć, to właśnie wtedy zakochałam się w ochronie nietoperzy oraz dzieleniu się swoją pasją z innymi i czułam w sercu, że właśnie w ten sposób chcę zmienić świat". Alicja Garza Długoletnia rzeczniczka praw pracowniczych i praw kobiet, dołączyła do dwóch innych kobiet, aby zorganizować protesty przeciwko przemocy ze strony policji wokół #BlackLivesMatter. "Moim ostatnim przełomem jest to, że należę do siebie. Czasami, kiedy jesteś w takiej sytuacji, jak ta, stawia się przed tobą wiele wymagań: twój czas, twoja energia, twój kawałek serca. Jest więcej próśb o wszelkiego rodzaju wsparcie, niż jesteś w stanie racjonalnie zrealizować. Tak więc próbując ustalić priorytety, przede wszystkim musisz potraktować priorytetowo siebie i to, czego potrzebujesz, by czuć się dobrze". Emma González Współzałożycielka ruchu "March for Our Lives" i rzeczniczka praw LGBTQ "Byłam całkiem samoświadoma tego, kim jestem, ale na pewno są takie wydarzenia, jak przemówienie "We call BS", kiedy stałam się rozpoznawalna w kraju, co stało się dość dużą częścią mojego życia. W dziewiątej klasie zaczęłam kwestionować swoją seksualność, a potem wyjawiłam prawdę o niej i to też jest ważna część mojego życia. Ale myślę, że od dawna czuję się całkiem dobrze we własnej skórze". Chimamanda Ngozi Adichie Nagradzana autorka powieści i esejów, która zyskała uznanie również za swoje wystąpienie na Ted Talk "We Should All Be Feminists" oraz za uzyskanie stypendium Fundacji MacArthura. "To było kiedy miałam dziewięć lat, w trzeciej klasie, pamiętam to bardzo wyraźnie. Moja nauczycielka powiedziała, że dziecko z najlepszymi wynikami na teście zostanie dyżurnym. Zdobyłam więc najlepszy wynik, ale ona wtedy powiedziała: 'Och, zapomniałem wspomnieć, to musi być chłopiec'. Pomyślałem tylko, dlaczego? Sensownie byłoby powiedzieć, że dyżurny klasy musi mieć najlepsze oceny lub posiadać jakąś użyteczną umiejętnością. Ale pomysł, że to prestiżowe, oznaczające władzę stanowisko w klasie było zarezerwowana dla kogoś, kto przez przypadek urodził się, jako przedstawiciel konkretnej płci - to było po prostu dziwne. Więc moje poczucie słusznego oburzenia wybuchło i powiedziałam do mojej nauczycielki: 'To nie ma sensu'. To był pierwszy raz, kiedy wypowiedziałam się na temat seksizmu. Nie pomogło, ale to był dla mnie moment, którego chyba nigdy nie zapomnę". W lipcu 2019 r. 23% miejsc w najważniejszych instytucjach ustawodawczych i przedstawicielskich poszczególnych państw należało do kobiet. Reprezentacja kobiet w tych krajowych instytucjach (znanych m.in. jako parlamenty, kongresy, senaty, zgromadzenia), zwiększyła się prawie dwukrotnie od 1999 roku, kiedy to tylko 13% miejsc należało do kobiet. Co trzeba zmienić w ciągu najbliższych 10 lat? "Na martwej planecie nie będzie żadnych zdrowych kobiet" - Kris Tompkins. Kris McDivitt kierowała firmą Patagonia, działającą w sektorze świadomego ekologicznie handlu detalicznego, a Doug Tompkins był współzałożycielem North Face. Kris przeszła na emeryturę w 1993 r. Ta dwójka wzięła ślub i zaczęła kupować i chronić parki w Chile i Argentynie. Po śmierci Douga w wypadku w 2015 roku, Kris Tompkins kontynuuje swoją pracę. Do tej pory chronionych jest ok. 5,8 mln hektarów. Donna Strickland W wieku 20 lat rozpoczęła prace nad technologią, która zrewolucjonizowała wykorzystanie laserów i przyniosła jej udział w Nagrodzie Nobla z fizyki w 2018 roku. Dziś jest profesorem fizyki. "Chciałabym, byśmy nawet nie musieli o tym rozmawiać, jeśli w ciągu najbliższych 10 lat naprawdę uda nam się to osiągnąć. Myślę, że to jest faktyczny cel, który chcemy osiągnąć. Jestem trochę zaskoczona tym, jak wielkie poruszenie wywołało to, że jestem trzecią kobietą, która zdobyła Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Nie zdawałam sobie nawet z tego sprawy. Ale to czego nie chcę, a co w pewnym sensie widzę, to ta potężna huśtawka. Starając się wyprowadzić kobiety na prowadzenie, zostawiamy za sobą niektórych mężczyzn. Na studiach jest teraz o wiele więcej kobiet niż kiedykolwiek wcześniej, a w wielu dziedzinach kobiety mają teraz przewagę liczebną nad mężczyznami. W pewnym momencie musimy zacząć się martwić o to, dlaczego chłopcy przestają być ich częścią". Sylvia Earle Oceanografka i badacz-rezydent National Geographic. Za swoje wysiłki w zakresie ochrony oceanów otrzymała tytuł "Hero for the Planet" od magazynu Time. "Równe szanse. By być ocenianym na podstawie zasług. Zmiana nie polega tylko na tym, jak kobiety są postrzegane przez mężczyzn, ale jak kobiety postrzegają siebie same. Wiesz, to zaczyna się od ciebie". Christine Lagarde Na liście najpotężniejszych kobiet świata w 2018 r. magazynu Forbes, dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Christine Lagarde znalazł się na trzecim miejscu, zaraz za dwoma głowami państw: Angelą Merkel z Niemiec i Theresą May z Wielkiej Brytanii. "Myślę, że najważniejsze jest to, by znacznie więcej kobiet obejmowało stanowiska związane ze sprawowaniem władzy. To będzie przepustka do wielu innych zmian, których wszyscy potrzebujemy, takich jak równe szanse, równe płace, przestrzeń i szacunek. Tak więc o wiele więcej kobiet na stanowiskach kierowniczych i decyzyjnych we wszystkich sektorach, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w krajach rozwiniętych i rozwijających się. Jeśli mogę wybrać coś jeszcze, powiedziałabym: co najmniej siedem lat, jeśli nie więcej, wysokiej jakości kształcenia dla wszystkich dziewcząt, szczególnie w krajach najsłabiej rozwiniętych. Ponieważ młode dziewczęta z wykształceniem będą mogły znaleźć się na równi z chłopcami. W badaniach ekonomicznych, które prowadzimy, obserwujemy, że będą one miały tendencję do zawierania małżeństw w późniejszym okresie życia, będą zazwyczaj miały mniej dzieci w ciągu swojego życia i generalnie będą mogły dokonywać lepszych wyborów". Jen Guyton Jen Guyton jest badaczką National Geographic, która zajmuje się badaniem ssaków i ochroną przyrody w Mozambijskim Parku Narodowym Gorongosa. "Musimy sprawić, by kobiece głosy i historie były lepiej słyszalne w dziennikarstwie, filmie, fotografii i innych dziedzinach. Zbyt długo patrzyliśmy na świat głównie męskimi oczami". Jonatha Giddens Ekolog oceaniczna, Jonathan Giddens jest pracownikiem naukowym National Geographic Society's Exploration Technology Lab, gdzie pracuje nad programem badawczym mającym na celu ocenę bioróżnorodności i zdrowia ekosystemów głębinowych. "Media przedstawiają kobiety jako obiekty. Byłoby o wiele łatwiej posuwać się naprzód do celu, do którego dążymy, gdyby przekaz z mass mediów wspierał rolę kobiet, jako strażniczek mądrości i współpracy". Chimamanda Ngozi Adichie Nagradzana autorka powieści i esejów, która zyskała również uznanie za swoje wystąpienie na TED Talk "We Should All Be Feminists". "Większa reprezentacja kobiet zaowocuje bardziej zróżnicowanymi decyzjami, które uwzględniają kobiece doświadczenia. Nie sądzę, aby fakt zajmowania przez kobiety stanowisk kierowniczych miał oznaczać, że świat będzie idealny lub że konflikty zostaną wyeliminowane. To po prostu oznacza, że obawy połowy światowej populacji wreszcie znajdą się w centrum uwagi". Alex Morgan Złota medalistka olimpijska w piłce nożnej, wielokrotna zdobywczyni tytułu zawodnika roku w lidze amerykańskiej, mistrzyni świata w piłce nożnej w 2015 i 2019 roku oraz zwolenniczka równego wynagrodzenia w sportach męskich i kobiecych. "Najważniejszą zmianą jest zwiększenie liczby kobiet na stanowiskach kierowniczych i objęcie przez nie stanowisk związanych ze sprawowaniem władzy, gdzie mogą one realizować politykę prowadzącą do długotrwałych zmian. Oznacza to, że kobiecie płaci się dolara na każdego dolara zarobionego przez mężczyznę. A to oznacza uczciwe zasiłki macierzyńskie i ojcowskie dla osób, które chcą mieć rodziny. To konieczność". Jak wynika z danych Institute for Women's Policy Research, 43% kobiet w USA (w porównaniu z 23% mężczyzn) wzięło przynajmniej roczny urlop bez wynagrodzenia, zazwyczaj w celu opieki nad dzieckiem lub zapewnienia innego rodzaju opieki. Z danych Biura Spisu Powszechnego wynika, że kobiety zarabiają 80 centów na każdego dolara, którego zarabiają mężczyźni. Ale kiedy instytut uwzględnił nieobecność kobiet w pracy na pełen etat w okresie 15 lat, różnica zwiększyła się do 49 centów na każdego dolara. Jaka jest twoja najważniejsza mocna strona? "Moja zdolność do ignorowania tego, gdy usłyszę w odpowiedzi 'nie'"- Alicia Garza. W 2013 roku, po uniewinnieniu człowieka, który śmiertelnie postrzelił czarnoskórego nastolatka Trayvona Martina, Garza wystosowała na Facebooku apel o sprawiedliwość, w którym podkreślała, że "czarne życia mają znaczenie" (ang. black lives matter). Od tego czasu Garza i dwie inne działaczki, Opal Tometi i Patrisse Cullors, zainicjowały i poprowadziły ruch #BlackLivesMatter. Diane Rainard Rainard to fotografka mieszkająca na francuskiej wyspie Réunion, należąca do społeczności Women of Impact. "Odporność. Ponieważ jestem queer, doświadczam fizycznej i społecznej przemocy przez większość swojego życia. To, co cię nie zabija, czyni cię silniejszą. Teraz używam tej siły w mojej pracy, jako badaczka w trudnych środowiskach". Oprah Winfrey Światowej sławy osobowość medialna, właścicielka imperium mediów wydawniczych, cyfrowych i telewizyjnych. Zbudowała i nadzoruje szkołę dla dziewcząt w RPA, której uczennice nazywają ją "Mamą O". "Bez wątpienia jest to więź z innymi ludźmi. Wiesz, przeprowadzałam wywiady z gwałcicielami i mordercami, osobami molestującymi dzieci i wszelkiego rodzaju ludźmi, którzy robili straszne rzeczy. Ale mogę się postawić w miejscu, w którym oni się znajdują w tej chwili i spotkać się z nimi tam, gdzie są. A więc moja zdolność do nawiązania więzi z tobą tam, gdzie jesteś w tym momencie, a nie z tym, co rzekomo cię definiuje. Jest to jedna z moich wielkich zalet. Myślę, że gdybym miał miłość, uwagę, bliskość rodziny, która pielęgnowałaby mnie i wspierała w sposób, który wydawał mi się potrzebny, nie miałbym tego. Myślę, że ta więź i pragnienie poznania serca innych ludzi pochodzi z mojego własnego poczucia samotności, z mojego własnego poczucia, że chcę być zrozumiana i wiedzieć, że cokolwiek czuję, ktoś inny też to poczuł". Jennifer Doudna Badania tej biochemiczki, wraz z koleżanką Emmanuelle Charpentier, doprowadziły do odkrycia rewolucyjnej techniki modyfikacji genów, znanej jako CRISPR-CAS9. Dziś Doudna promuje etyczne wykorzystanie technologii modyfikacji genów. "Prawdopodobnie mój upór. Mam pewien pomysł w głowie i nie chcę z niego rezygnować. Moja definicja sukcesu to nie sukces w kategoriach nagrody pieniężnej, czy nawet uznania zawodowego. To sukces bardziej na poziomie tego, czy naprawdę mogę zajmować się nauką, z której będę dumna? I czy mogę czuć, że dokonałam właściwego wyboru w swoim życiu, że postanowiłam robić coś, co potrafię robić naprawdę dobrze? Kiedy byłam młodsza, wiele razy wydawało mi się, że być może odpowiedź brzmi "nie" i może jestem na złej drodze. I ponownie zadziałał mój upór, bo nie jestem też kimś, kto łatwo się poddaje. A więc w mojej głowie pojawiały się głosy wątpiące w to, co robię, ale wtedy pojawiały się sprzeczne głosy mówiące: 'Ale ty nie zrezygnujesz'". Kelly Martin Pierwsza kobieta będąca szefem straży pożarnej w parku narodowym Yosemite i członkini społeczności Women of Impact, która potępiła uprzedzenia płciowe w amerykańskiej Służbie Parków Narodowych. "Twardy charakter i wytrwałość w przetrwaniu tego, co czasami wydawało się być dyskryminacją płciową nie do pokonania, aby pokazać młodym kobietom, że mogą odnieść sukces w dziedzinach zdominowanych przez mężczyzn". Christiane Amanpour Dziennikarka telewizyjna "Siła i pewna pokora, wiesz, będąca przeciwieństwem arogancji. Nie daję się uwieść pułapkom, które przychodzą z sukcesem i twardo stąpam po ziemi". Nancy Pelosi Demokratyczna kongresmenka z Kalifornii, dwukrotna przewodnicząca amerykańskiej Izby Reprezentantów i pierwsza kobieta wybrana na to kluczowe stanowisko. "Czasami ludzie mówią "twardzielka", a ja myślę: 'Nie, twardzielka to niewłaściwe określenie'. Myślę, że jestem silna, mam siłę. Siła wynika z mojego celu, mojej wiedzy, mojego strategicznego myślenia. I to daje mi poczucie bezpieczeństwa. Myślę, że właśnie to dostrzegają niektórzy ludzie, że nie zamierzam ulegać słabościom. Mogę uznać siłę twojej argumentacji, ale nie zamierzam ustępować słabości". Alex Morgan To ona zapewniła zwycięstwo reprezentacji USA w Pucharze Świata w 2019 roku, strzelając pięć goli w jednym meczu. "Moją największą siłą jest to, że czuję się na tyle pewnie, że zawsze mogę postawić na siebie. Kiedy się na coś uprę, nigdy nie przestaję pracować, dopóki tego nie osiągnę i nie poczuję, że osiągnęłam swój pełny potencjał. Dodatkowo, przez całą moją karierę zawsze dbałem o to, by otaczali mnie ludzie, którzy mówią prawdę, wyrażają swoje opinie i mają na względzie mój najlepszy interes". 57% amerykańskich dyplomów licencjackich zdobywają kobiety. Kobiety są na dobrej drodze do tego, by w 2019 r. po raz pierwszy stanowić większość wykształconej w college'u siły roboczej. Obecność na rynku pracy większej liczby kobiet z wykształceniem wyższym może zwiększyć ogólny potencjał zarobkowy kobiet. Jaką radę dałabyś młodym kobietom dzisiaj? "Bardzo ważne jest to, aby się nie bać. Możesz czuć, że poniosłaś porażkę i nie ma szans na wyjście z kryzysu, ale możesz to zrobić"- Tara Houska. Tara Houska, obrończyni praw ludów rdzennych, adwokat i Ojibwa z Couchiching First Nation w Ontario, wykorzystuje prawo i adwokaturę, aby bronić interesów ludności rdzennej, od Waszyngtonu po miejsca protestów przeciwko budowie rurociągów na ziemiach plemiennych. Jest współzałożycielką organizacji non-profit "Not Your Mascots", która walczy ze stereotypami dotyczącymi ludności rdzennej. Kris Tompkins Kris Tompkins, była dyrektor generalna sklepu detalicznego Patagonia, obecnie koncentruje się na projekcie ochrony ziemi w Ameryce Południowej, który rozpoczęła wraz ze swoim zmarłym mężem, Dougiem Tompkinsem. Jej inicjatywa stała się jednym z partnerów programu National Geographic Society o nazwie "Last Wild Places". "Tak wielu kobietom brakuje pewności siebie. Musisz pokonać 30 przeszkód więcej niż facet obok ciebie, żeby dotrzeć do tego samego miejsca. Musisz być wyrachowana, musisz obserwować wszystkie sygnały naokoło, musisz wybrać swoje miejsce, wybrać swój czas, aby coś powiedzieć, aby czymś być. Wyobraź sobie nieodłącznie związane z tym wszystkim wyczerpanie! Powiedziałbym, że trzeba iść na całość, zaufać swojemu instynktowi i pamiętać, że szczęście jest często wynikiem ciężkiej pracy. I bądź dziwaczna, nie martw się o to, co ludzie będą o tobie myśleć. Nie martw się o to, że ci się nie uda lub że odniesiesz sukces, po prostu idź po to wszystko, co uważasz za słuszne. I nie siadaj na tylnym siedzeniu dając się prowadzić. Wsiądź za kierownicę, włóż kluczyk do stacyjki i jedź". Zhang Xin Zhang Xin, która w wieku 15 lat pracowała po 12 godzin dziennie w fabryce, jest znana jako "kobieta, która zbudowała Pekin". Firma deweloperska, którą ona i jej mąż założyli w 1995 roku, jest obecnie jedną z największych w Azji. "Widzę wiele kobiet, które naprawdę zmagają się z problemami, kiedy chcą spędzić pierwsze kilka lat ze swoimi dziećmi, ale nadal mają swoją karierę. Kariera jest na całe życie, od ukończenia studiów do przejścia na emeryturę. Pamiętaj, że twoja kariera to maraton, a nie sprint. Musisz utrzymać odpowiednie tempo, żeby mieć pewność, że dotrzesz do mety w dobrej kondycji". Ingi Mehus Badaczka National Geographic, która stworzył interaktywny projekt dotyczący migracji i różnorodności kulturowej. "Nie bój się tego, co cię ekscytuje. Zawsze bądź ciekawa siebie oraz ludzi i miejsc wokół ciebie. Skoncentruj się na pracy i celach, które sobie wyznaczyłaś i nigdy nie porównuj się z innymi". Melinda Gates Dołączyła do firmy Microsoft w 1987 roku, wyszła za mąż za jej współzałożyciela w 1994 roku, a obecnie pomaga w prowadzeniu Fundacji Billa i Melindy Gatesów. "Dopasowywanie się jest przereklamowane. Spędziłam kilka pierwszych lat w mojej pierwszej pracy po ukończeniu studiów, robiąc wszystko, co mogłam, aby upodobnić się do ludzi wokół mnie. Nie wydobyło to ze mnie tego, co najlepsze i nie pozwoliło mi na wydobycie tego, co najlepsze z innych. Najlepsza rada, jaką mam do zaoferowania to: Szukaj ludzi i środowisk, które dają ci siłę do bycia tylko i wyłącznie sobą". Asha de Vos Aspirująca naukowiec pisała miesiącami szukając pracy na statku do badań wielorybów, aż w końcu została zatrudniona, jako pomoc pokładowa. Dziś jest jedyną osobą ze Sri Lanki z tytułem doktora w dziedzinie badań nad ssakami morskimi. Asha de Vos, stypendystka National Geographic, założyła też grupę non-profit "Oceanswell", której celem jest promowanie ochrony przyrody poprzez wyposażanie studentów w sprzęt do prowadzenia badań morskich. "Powiedziałbym, postaraj się być definiowana nie przez twoją płeć, ale przez twoje możliwości. Im ciężej pracujesz, tym bardziej angażujesz się w coś, co jest twoją pasją, tym bardziej twoja praca zaczyna przemawiać sama za siebie. To jest właśnie to, co mi pomogło. Na początku wszyscy mówili: 'Ale ty jesteś dziewczyną'. A dzisiaj, nikogo nie obchodzi, czym jestem. Jestem niezbędna. System potrzebuje mnie, abym pomogła wprowadzić zmiany. Powiedziałbym każdej dziewczynie, że to jest to, do czego chcesz dążyć, aby być definiowaną nie przez twoją płeć, ale przez twoje możliwości". Alex Morgan Jej piłkarskie umiejętności sprawiły, że wielokrotnie zdobywała tytuł Zawodnika Roku w amerykańskiej lidze piłki nożnej i wyróżniała się na kolejnych mistrzostwach świata. "Nie zniechęcaj się podczas swojej podróży. Jeśli ludzie źle o tobie mówią, jeśli ludzie mówią, że nie możesz czegoś osiągnąć, nie pozwól, by to cię zniechęciło, niech cię to popchnie do przodu. Słuchaj siebie, słuchaj swojego instynktu i słuchaj tych ludzi w swoim życiu, którym ufasz. Niech twoje pasje będą twoimi przewodnikami". Katharine Owens Badaczka National Geographic z 2019 r., która koncentruje się na powiązaniu nauki o środowisku z działaniami politycznymi oraz na ograniczeniu zanieczyszczenia oceanów na Ziemi tworzywami sztucznymi. Niedawno Owens przeszkoliła ponad 50 nauczycieli w Kerali, w Indiach, na temat tego, jak zaangażować swoich uczniów w zbieranie śmieci morskich. "Nie wychylaj się i pracuj dalej. Po prostu dostarczaj dowody na to, że jesteś świetna przez swoją ciężką pracę. W końcu, ludzie nie będą mogli zaprzeczyć twojemu talentowi. Rób to, co kochasz, a cała praca będzie wydawała się przyjemnością". Według Global Gender Gap Report, 78% specjalistów zajmujących się sztuczną inteligencją na świecie to mężczyźni. Jak wynika z raportu, w grupie osób zajmujących się sztuczną inteligencją mężczyźni zajmują większą część wyższych i bardziej lukratywnych stanowisk, podczas gdy "kobiety mają mniejsze szanse na objęcie odpowiedzialnych funkcji i zdobycie specjalistycznej wiedzy w zakresie wielu ważnych, kształtujących się umiejętności". Źródło: NationalGeographic.com: We asked women around the world these 6 provocative questions
Rosnący głos pakistańskich kobiet. Jak wygląda ich walka o prawa, mimo oporu ze strony państwa i religii?
Od rejestrowania kobiecych wyborców po negocjowanie swoich praw, kobiety na nowo definiują swoje role, pomimo oporu ze strony państwa, instytucji religijnych i innych kobiet.
SHAHDARA, PAKISTAN - Bushra Khaliq stała pośrodku wiejskiego domu, wyprostowana z ramionami ściągniętymi do tyłu, przykuwając uwagę pięćdziesięciu kobiet wokół niej. Zarówno stare, jak i młode, miały na sobie pakistańskie tuniki i chusty. Niektóre kołysały i karmiły niemowlęta, inne uciszały dzieci, które szarpały je za rękawy. Słońce z otwartego dachu ogrzewało twarz Bushry, kiedy rozglądała się dookoła, utrzymując kontakt wzrokowy najpierw z jedną kobietą, a potem z drugą. "Kto będzie decydował o twoim głosie?" – zapytała. Kobiety klaskały i krzyczały zgodnie: "Ja!". Khaliq, 50-letnia obrończyni praw człowieka i działaczka społeczna, zorganizowała pierwszy z kilku warsztatów poświęconych uczestnictwu w życiu politycznym, który odbył się tego dnia na wiejskich obrzeżach Lahore. Kobiety, które uczestniczyły w warsztatach były miejscowymi żonami i córkami robotników rolnych. Wiele z nich było analfabetkami, choć kilka pracowało na niskopłatnych stanowiskach, by posłać swoje córki do szkoły. To było na tydzień przed wyborami parlamentarnymi w Pakistanie, a Bushra, która kieruje organizacją pod nazwą 'Women in Struggle for Empowerment' (WISE), zachęcała kobiety do głosowania. Wiele wiejskich kobiet nie ma swoich państwowych dokumentów tożsamości (ang. National Identity Cards), które wymagane są nie tylko do głosowania, ale także do otwarcia konta bankowego i uzyskania prawa jazdy. W Pakistanie wiele kobiet na obszarach wiejskich i plemiennych nie było w stanie wykonywać tych czynności z dokumentem czy bez niego. Zgodnie z patriarchalnymi zwyczajami i naciskami ze strony rodziny, żyją one w zaciszu domowym bez tożsamości prawnej. Zmiany w prawach kobiet w Pakistanie Tymczasem w wyborach w lipcu 2018 roku w Pakistanie odnotowano wzrost liczby nowo zarejestrowanych kobiet o 3,8 miliona. Gwałtowny wzrost nastąpił po wprowadzeniu w 2017 r. ustawy wymagającej co najmniej 10-procentowej frekwencji wyborczej kobiet, w celu legitymizacji liczenia głosów w każdym okręgu. Pakistan umożliwia kobietom głosowanie od 1956 roku, a mimo to plasuje się na ostatnich miejscach na świecie pod względem udziału kobiet w wyborach. Jak twierdzą niektóre działaczki, odległy obszar plemienny graniczący z Afganistanem, formalnie nazywany Federally Administered Tribal Areas (FATA), w północno-zachodnim Pakistanie, jest tradycyjnie najmniej tolerancyjny dla kobiet w przestrzeni publicznej. Jednak w 2018 r. liczba rejestracji wzrosła o 66% od 2013 roku. Ten wzrost liczby kobiecych głosów jest zwycięstwem takich kobiet jak Bushra, które walczą o włączenie społeczne i równość kobiet w Pakistanie, zwłaszcza wśród zmarginalizowanych społeczności na obszarach wiejskich i plemiennych. Zachęcanie większej liczby kobiet do głosowania to dopiero początek. Same kobiety nie są zgodne co do tego, jaka powinna być ich rola w pakistańskim społeczeństwie. Główny nurt patriarchalny i konserwatywny odrzuca feminizm jako zachodnią ideę zagrażającą tradycyjnym strukturom społecznym. Ci, którzy opowiadają się za równouprawnieniem kobiet i mężczyzn, czyli sednem feminizmu, toczą trudną bitwę. Zmagają się z niechęcią ze strony państwa, instytucji religijnych, a także, co chyba najbardziej wstrząsające, innych kobiet. Aktywistki w Pakistanie Wśród kobiet w Pakistanie są różne rodzaje aktywistek. Niektóre z nich są świeckimi, postępowymi kobietami, jak Rukhshanda Naz, która miała piętnaście lat, gdy po raz pierwszy przeprowadziła strajk głodowy. Była najmłodszą córką z dwunastu dzieci swojego ojca i wbrew jego woli chciała pójść do szkoły z internatem dla dziewcząt. Przekonanie ojca zajęło jej jeden dzień, ale członkowie jej rodziny ponownie sprzeciwili się, gdy chciała pójść do szkoły prawniczej. "Mój brat powiedział, że się zabije" – wspomina. Studiowanie prawa oznaczało, że będzie siedziała wśród mężczyzn spoza swojej rodziny, co byłoby dla niego hańbiące. Jej brat pojechał do Arabii Saudyjskiej do pracy. Rukhshanda zdobyła wykształcenie prawnicze, została obrończynią praw człowieka, otworzyła schronisko dla kobiet w Khyber Pakhtunkhwa i pracowała jako rezydentka fundacji 'Aurat', jednej z wiodących pakistańskich organizacji na rzecz praw kobiet. Jest także przewodniczącą ONZ Kobiety na terenach plemiennych Khyber Pakhtunkhwa i FATA. Kobiety ze schroniska Rukhshandy są ofiarami skrajnej przemocy, a ich status samotnych kobiet sprawia, że poza schroniskiem są szczególnie bezbronne. Kiedy się poznaliśmy, przyprowadziła trzy afgańskie siostry, których brat zabił ich matkę po śmierci ojca, aby mógł on otrzymać jej część spadku po nim. Z Rukhshandą była także 22-letnia kobieta z Kabulu, której ojciec zniknął pojmany przez Talibów za współpracę z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Kobieta ta została pobita, porwana i napastowana seksualnie za odrzucenie małżeństwa z członkiem społeczności talibów. Kobiety ukrywające się w schronisku Rukhshandy są stosunkowo bezpieczne, ale poza jego murami Khyber Pakhtunkhwa odnotowuje częste przypadki przemocy opartej na "honorze". W czerwcu ubiegłego roku jirga (zazwyczaj wyłącznie męska rada plemienna) zarządziła "honorowe" zabójstwo 13-letniej dziewczynki za "ucieczkę z mężczyznami". Według organizacji Human Rights Watch w 2017 roku w Khyber Pakhtunkhwa odnotowano co najmniej 180 przypadków przemocy domowej, w tym 94 kobiety zostały zamordowane przez najbliższą rodzinę. Z kolei działaczki, takie jak Farhat Hashmi reprezentują kobiety z innej perspektywy. Farhat, uczona z tytułem doktora islamistyki, założyła ruch Al-Huda. Grupa, która powstała w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, zyskała ogromne uznanie wśród pakistańskich kobiet z wyższej klasy średniej, jako system edukacji religijnej kobiet, który kładzie nacisk na konserwatywne nauki Koranu. Szkoły Al-Huda zwróciły na siebie uwagę po tym, jak Tashfeen Malik, była uczennica, która wkrótce potem stała się radykalna, przeprowadziła atak terrorystyczny w San Bernardino w Kalifornii w 2015 roku. Chociaż nie ma udowodnionego związku między ruchem Al-Huda a jakąkolwiek organizacją terrorystyczną, grupa ta jest jednym z kilku "ruchów pobożnościowych", które zyskały na popularności wśród pakistańskich kobiet. Rola kobiet w naukach Al-Hudy różni się zasadniczo od pozycji, o jaką walczą takie kobiety jak Naz i Khaliq. Kobiety uczone są posłuszeństwa i podporządkowania się mężowi w jak największym stopniu, aby chronić "honor" męża i nigdy nie odmawiać mu spełnienia jego fizycznych potrzeb. Jak mówi Gullalai, dyrektor organizacji kobiecej o nazwie Khwendo Kor ("Dom Siostry" w Pashto): "To, co oni uważają za prawa kobiet, nie jest tym, co my uważamy za prawa kobiet". Walka o prawa kobiet Debata na temat tego, czy walczyć o prawa kobiet w świeckich czy religijnych strukturach, trwa od lat 1980., kiedy to postępowy feminizm po raz pierwszy zaczął nabierać rozpędu w Pakistanie. Choć ruchy kobiece istniały w tym kraju od początku jego istnienia, aktywizowały się w nowy sposób, gdy dyktatura wojskowa Zia-ul-Haqa wdrożyła fundamentalistyczne prawo islamskie. W systemie tym stosunki seksualne bez ślubu i cudzołóstwo zaczęły być karane ukamienowaniem i chłostą, morderstwa stały się sprawą prywatną na mocy prawa Qisas i Diyat (tworząc lukę prawną dla sprawców "zabójstw honorowych"), a zeznania kobiet miały wartość tylko połowy zeznań mężczyzn w sądzie. Ustawy te stały się bodźcem do utworzenia w 1981 roku Women Action Forum (WAF), sieci działaczy, którzy lobbują na rzecz świeckich, postępowych praw kobiet. 12 lutego 1983 roku WAF i Pakistańskie Stowarzyszenie Prawniczek (ang. Pakistan Women Lawyers' Association) zorganizowały marsz przeciwko dyskryminującym ustawom. Jego uczestniczki zostały zaatakowane, pobite pałkami i obrzucone gazem łzawiącym przez policjantów na ulicach Lahore. Jak mówi Naz, data ta stała się znana jako "czarny dzień dla praw kobiet", a później została ogłoszona Narodowym Dniem Kobiet w Pakistanie. Od tego czasu pakistańskie wojsko stało się silniejsze i bardziej zakorzenione w kontroli zarówno państwa, jak i gospodarki. W wyborach w 2018 roku doszło do bezprecedensowego włączenia ekstremistycznych i bojowych ugrupowań sekciarskich do ubiegania się o urząd, w tym uznanego przez ONZ terrorysty, za którego wyznaczono nagrodę w wysokości 10 milionów dolarów. W tym samym czasie setki ludzi zginęło lub zostało rannych w wyniku serii przedwyborczych ataków samobójczych. Niektóre konserwatywne ruchy stały się o wiele bardziej popularne, niż postępowy ruch kobiet. Niektórzy naukowcy wyjaśniają zainteresowanie tymi organizacjami religijnymi tym, iż są one kanałem, za pomocą którego kobiety mogą korzystać z władzy i autonomii, poprzez zdecydowane przyjęcie odmiennej od zachodniej formy kobiecości. Jest to inna definicja upodmiotowienia. Jej zwolenniczki unikają też wstydu, presji i fizycznego zagrożenia, z jakim regularnie spotykają się świeckie feministki. "Mają poparcie religii i akceptację w społeczeństwie, więc rozwijają się, a my się kurczymy" - mówi Naz. Istnieje trzecia grupa kobiet w Pakistanie, które nie łączą się ani ze świeckim feminizmem, ani z konserwatywną ideologią. Są to kobiety, które po prostu starają się przetrwać, jak mówi o nich Saima Jasam, badaczka z niemieckiej Fundacji im. Heinricha Bölla, która koncentruje się na prawach kobiet i mniejszości w Pakistanie. Saima dorastała w hinduskiej rodzinie, która zdecydowała się pozostać w Lahore po podziale. W wieku 15 lat była świadkiem tego, jak jej rodzice zostali śmiertelnie zadźgani nożem w jej domu. "Człowiek, który dźgnął mojego ojca, powiedział, że śniło mu się, iż musi zabić Hindusów" - opowiada Saima. Chociaż reszta jej rodziny była w Indiach, Saima nalegała na ukończenie studiów w Lahore, gdzie zakochała się w muzułmaninie i przeszła na islam, aby go poślubić. Rok później zginął w wypadku. Saima był w ciąży i straciła swoje dziecko. Miała 25 lat. W wieku 27 lat zaczęła zajmować się sprawami kobiet, napisała też książkę o "honorowych" zabójstwach i pracowała w terenie. Sposobem Saimy na ignorowanie krytyki i konserwatywnych nacisków jest skupienie się na ochronie najsłabszych. "Stoją one w obliczu innego poziomu patriarchatu - braku bezpieczeństwa żywnościowego, braku bezpieczeństwa zdrowotnego. One po prostu starają się przetrwać" - mówi Saima. Świeckie kobiety (co dla świeckich działaczy nie oznacza antyreligijności, ale przeciwstawianie się łączenia religii i państwa) są tymi, które w ciągu ostatnich 20 lat doprowadziły do zmian legislacyjnych mających na celu polepszenie ochrony kobiet. Gullalai, która wywodzi się z FATA i spędza większość swojego czasu próbując angażować kobiety z najbardziej plemiennych i konserwatywnych części Pakistanu, powiedziała, że przepaść między feministycznymi przekonaniami a pakistańską rzeczywistością wymaga pragmatycznego kompromisu. Pracuje nad tym, aby spotykać kobiety tam, gdzie są. Łatwo jest przekonać kobiety, że na przykład powinny mieć prawa do dziedziczenia, ale istnieją teksty religijne, które mówią, że kobiety powinny otrzymywać tylko połowę przysługujących im środków. "A więc kobiety powiedzą: 'Och, chcemy połowę'"- mówi Gullalai. Osobiście uważa ona, że kobiety powinny mieć równy udział, ale nie wspomina o tym w rozmowach w środowisku plemiennym. "W tej chwili opowiadamy się nawet za połową!" - podkreśla. Czasami pakistańskie feministki idą na kompromisy, aby zaangażować "trzecią grupę" kobiet Saimy. Innym razem, kobiety te inspirują feministki do bardziej radykalnego działania. Działania kobiet w Pakistanie W wiejskim okręgu Okara w prowincji Pendżab, kobiety od dawna odgrywają wiodącą rolę w ruchu rolników przeciwko wojskowym grabieżom ziemi. Wykorzystywały one thappas (drewniane kije używane do prania), aby stawić czoła brutalnym pakistańskim siłom paramilitarnym, które biły, mordowały, zatrzymywały i torturowały miejscowych rolników i ich dzieci. Khaliq otwarcie poparła ten ruch rolników w 2016 roku, wypowiadając się z nimi w duchu solidarności. W odpowiedzi Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szeroko rozpowszechniło list oskarżający jej organizację pozarządową o niesprecyzowaną działalność "szkodliwą dla bezpieczeństwa narodowego/strategicznego". W 2017 roku Khaliq udała się do sądu, aby bronić siebie i swojej organizacji. Przekonywała, że jej organizacja pozarządowa szkoliła kobiety, by broniły się przed prześladowaniami. W jaki sposób było to szkodliwe dla bezpieczeństwa narodowego? Khaliq wygrała. Kobiety są inspiracją dla Khaliq. "To są zwyczajne, niepiśmienne kobiety, które spędzają całe życie w domach, ale wstają i walczą z brutalnością armii" - mówi. "Są ponad mężczyznami. Czuję się odpowiedzialna za to, by iść z nimi ramię w ramię. Ich siła daje nam więcej siły". Na zewnątrz domu spotkań w sprawie uczestnictwa w życiu politycznym w Shahdara, otwarte kanały wylewają się na wiejskie ulice, muchy brzęczą wokół krów i wozów poruszających się po nierównych, brudnych alejkach. Jak mówi Khaliq, po raz pierwszy spotkała się z tą grupą kobiet sześć lat temu, stosując zwyczajową metodę angażowania wiejskich kobiet - pukanie od drzwi do drzwi, pytanie o kobiety, przyprowadzanie ich na cotygodniowe spotkania, budowanie kobiecej wspólnoty. W okresie poprzedzającym ostatnie wybory, jej kobiece grupy chodziły od drzwi do drzwi w małych wioskach, pytając kobiety, czy mają dokumenty tożsamości i sprowadzając mobilne furgonetki, aby je zarejestrować, jeśli ich nie miały. Khaliq opowiada, że znalazły ponad 20 000 niezarejestrowanych kobiet w jednej dzielnicy i udało im się zdobyć dokumenty tożsamości dla 7000 z nich. "Dziesięć lat temu, nie byłyśmy świadome naszych podstawowych praw. Teraz wiemy, jak pracować na rzecz naszych własnych wyborów" - mówi 48-letnia Hafeezah Bibi, stojąc w jaskrawym niebieskim szaliku. Była jedyną kobietą w samorządzie lokalnym Shahdary, który rzadko zajmował się tym, co nazywała "problemami biednych kobiet" - przepełnionymi wysypiskami śmieci, zepsutymi systemami kanalizacyjnymi i wyzyskiem pracowników. "Oni nas nie słuchają, ale my ciągle pytamy i kłócimy się" - powiedziała. Inna kobieta, Parveen Akhtar, opowiadała, że w domu szyła paski do butów za 300 rupii (2,45 dolara) dziennie, nie wiedząc ile zarabiają inni i czy może dostać wyższą pensję. Po dołączeniu do grupy dowiedziała się o prawie pracy i organizacji pracy i zażądała podwyżki. "Dostałam tylko 5 rupii więcej, ale przed nami długa droga" - stwierdziła. Źródło: NationalGeographic.com: The rising voices of women in Pakistan
Kamala Harris – pierwsza kobieta na fotelu wiceprezydenta USA. Poznaj kandydatki, które utorowały jej drogę
Co najmniej 11 kobiet w historii ubiegało się o stanowisko wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, w tym więcej niż jedna czarnoskóra kobieta i jedna kobieta pochodzenia azjatyckiego. Sto lat po tym, jak Amerykanki uzyskały prawo do głosowania – początkowo jedynie dla białych kobiet – Kamala Harris została pierwszą kobietą (i pierwszą pochodzenia afroamerykańskiego i azjatyckiego) wybraną na wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych.
Jednak Harris nie jest pierwszą kobietą, która ubiegała się o ten urząd. Kobiety starały się o wyższe stanowiska na długo przed tym, zanim mogły głosować. Sufrażystka i nowojorska dziennikarka prasowa Victoria Woodhull, która wraz ze swoją siostrą była również pierwszą kobietą maklerką na Wall Street, została pierwszą kobietą, która kandydowała na prezydenta w 1872 roku, kiedy została nominowana przez nowo utworzoną Partię Równych Praw (Equal Rights Party). Nie jest jasne, czy faktycznie prowadziła kampanię, bo wieku 33 lat nie mogła legalnie zostać prezydentem. (Abolicjonista Frederick Douglass był wymieniony jako kandydat na wiceprezydenta, ale nigdy nie przyznał się do udziału w kampanii). W dniu wyborów Woodhull pozostawała w areszcie, pod zarzutem dopuszczenia się nieprzyzwoitości za opublikowanie w swojej gazecie szczegółów dotyczących romansu przywódcy religijnego. Pomimo jej rozgłosu, nie ma informacji, aby ktokolwiek oddał na nią głos. Podczas, gdy Woodhull nie podjęła dalszych wysiłków, aby zostać wybraną, Harris jest ostatnią z długiej linii kobiet, które to zrobiły. Według Center for American Women and Politics na Rutgers University (CAWP), co najmniej 11 innych kobiet ubiegało się wcześniej o stanowisko wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, w tym więcej niż jedna czarnoskóra kobieta i jedna azjatycko-amerykańska kobieta. (Może być ich więcej: lista CAWP obejmuje tylko kandydatów, którzy byli pierwszymi w historii, zdobyli co najmniej 1 procent głosów powszechnych lub otrzymali co najmniej 100 głosów na konwencji nominacji głównej partii). Wiele wcześniejszych kandydatek należało do partii trzecich. Niektóre kandydowały, aby zwrócić uwagę na problemy, inne, aby udowodnić swój punkt widzenia, a niektóre zostały zwerbowane, aby ożywić kampanię. Niewiele miało prawdziwą szansę na objęcie urzędu. Poznaj kobiety, które mimo przeciwności losu walczyły o drugą najwyższą pozycję w kraju. Marietta Stow W 1884 roku Stow, właścicielka kalifornijskiej gazety, nominowała Belvę Lockwood, prawniczkę, na kandydatkę pośpiesznie utworzonej Narodowej Partii Równych Praw, jednej z kilku XIX-wiecznych partii politycznych o tej nazwie. Lockwood zwrócił na siebie uwagę Stow, wskazując, że chociaż kobiety nie mogą głosować, „nie ma prawa zakazującego głosowania na nie”. Stow ogłosiła samą siebie kandydatką na wiceprezydenta, pierwszą kobietą, która kandydowała na to stanowisko w Stanach Zjednoczonych. Dwie kobiety prowadziły poważną kampanię i na około 10 milionów głosów zdobyły prawie 5000 – oddanych przez mężczyzn. Lena Springs Springs, liderka walki o prawa wyborcze w Południowej Karolinie, stała się aktywna w polityce Partii Demokratycznej po uchwaleniu 19. poprawki w 1920 r. Przewodniczyła komisji poświadczającej na Narodowej Konwencji Demokratów w 1924 r., gdzie została całkowicie zaskoczona, gdy została pierwszą kobietą nominowaną przez delegatów na wiceprzewodniczącą. „To po prostu nie może być prawda, ale z pewnością miło jest, gdy wszyscy moi dobrzy przyjaciele uważają mnie za godną takiego komplementu” - powiedziała. Springs otrzymało kilka głosów, ale miejsce przypadło Charlesowi Bryanowi, gubernatorowi Nebraski. Charlotta Bass W 1952 roku Bass została pierwszą czarnoskórą kandydatką na wiceprezydenta, na liście postępowej partii. Zdążyła już ugruntować swoją pozycję jako wydawczyni prasowa, będąc właścicielką California Eagle, największej afroamerykańskiej gazety na Zachodnim Wybrzeżu. Rozczarowana ignorowaniem praw czarnoskórych i kobiet w obu głównych partiach, zwróciła się do Progressive party i dołączyła do Vincenta Hallinana we wspólnym wyścigu. Bass i Hallinan zdobyli 140 000 głosów, ale Dwight D. Eisenhower i Richard Nixon z łatwością wygrali. (19. poprawka nie zakończyła walki czarnych kobiet o prawa wyborcze.) Frances „Sissy” Farenthold Doświadczona polityk – Farenthold – przez cztery lata zasiadała w Izbie Reprezentantów Teksasu, jako jedyna kobieta w ówczesnej kadencji. W 1972 r. kandydowała na gubernatora, przegrywając w drugiej turze wyborów. Na Narodowej Konwencji Demokratów w tym samym roku, feministyczna liderka Gloria Steinem nominowała Farenthold na wiceprezydenta. Była poważnym kandydatem, ale straciła nominację na rzecz senatora Missouri Thomasa Eagletona. Toni Nathan Występując na liście Libertarian w 1972 roku, Nathan, producentka radiowa i telewizyjna z Oregonu, była pierwszą kobietą kandydującą na wiceprezydenta, która otrzymała głos w wyborach, kiedy republikański elektor, który nie mógł znieść Spiro Agnewy (kandydata z nadania Nixona), wybrał Toni Nathan. LaDonna Harris Harris, aktywistka i członkini narodu Komanczów, została pierwszą indiańską kandydatką na wiceprezydenta, kiedy startowała w 1980 roku z listy Partii Obywatelskiej. W latach 70. była siłą napędową spraw tubylczych w Waszyngtonie jako żona senatora z Oklahomy, Freda Harrisa. Ona i kandydat na prezydenta - Barry Commoner - działali na platformie ekologicznej i zdobyli mniej niż jeden procent głosów. Angela Davis Davis, czarnoskóra aktywistka i profesor filozofii z Kalifornii, która znajdowała się na liście najbardziej poszukiwanych przez FBI, znalazła się na liście partii komunistycznej w 1980 i 1984 roku. Ona i kandydat na prezydenta Gus Hall zdobyli mniej niż jeden procent głosów - zbyt mało, aby trafić na listę realnych kandydatek na wiceprezydenta wg CAWP. Geraldine Ferraro W 1984 r. nowojorska kongresmenka Ferraro została pierwszą kobietą nominowaną na wiceprezydenta na liście dużych partii, kiedy Walter Mondale nazwał ją swoją koleżanką w wyścigu. Kongresmenka z Queens wstrząsnęła kampanią, ale ostatecznie Ronald Reagan i George H.W. Bush zdobyli większość mandatów, a Ferraro i Mondale wygrali tylko w Minnesocie, swoim rodzinnym stanie i w dystrykcie Kolumbii. Emma Wong Mar W 1984 roku Mar, córka chińskich imigrantów, długoletnia działaczka antywojenna i pro-robotnicza z Kalifornii, została pierwszą Amerykanką pochodzenia azjatyckiego, która kandydowała na wiceprezydenta, kiedy dołączyła do Soni Johnson na liście Partii Pokoju i Wolności - kalifornijskiej feministycznej partii socjalistycznej. Winona LaDuke LaDuke, ekonomistka i działaczka na rzecz rdzennych Amerykanów w Minnesocie, dołączyła do Ralpha Nadera na liście Partii Zielonych w 1996 i 2000 roku. LaDuke i Nader otrzymali 2,7 procent głosów w 2000 roku, czyli 2,9 miliona głosów. To największe poparcie, jakie uzyskała dotychczas jakakolwiek kandydatka na wiceprezydenta spoza dwóch głównych partii. Sarah Palin Kiedy John McCain wybrał Sarah Palin na swoją współkandydatkę, Palin została drugą kandydatką na wiceprezydenta z ramienia dużej partii, i pierwszą z ramienia Republikanów. McCain i Palin otrzymali prawie 60 milionów głosów, więcej niż jakikolwiek inny zespół z kobietą jako kandydatem na wiceprezydenta. Chociaż wszystkie te kobiety miały różne motywacje, ich działania utorowały drogę kobietom, które za nimi podążały. Jak powiedziała Harris w niedawnym wywiadzie, jej matka powiedziała: „Możesz być pierwszą, która zrobi wiele rzeczy. Upewnij się, że nie będziesz ostatnią”. Źródło: NationalGeographic.com: Kamala Harris will be first woman vice president. Meet the VP contenders who paved the way
„Giewont zdobyty!” Na krzyżu w Tatrach zawisł baner Strajku Kobiet
Wielka czerwona błyskawica, a pod nią hasło „Przemoc domowa to nie tradycja” – taki baner zawisł w niedzielę na zabytkowym krzyżu na Giewoncie. Akcja aktywistek z grupy Strajk Kobiet Podhale wzbudziła kontrowersje, chociaż baner został zdjęty chwilę po wykonaniu zdjęcia.
Gigantyczny baner został rozpięty na całej szerokości ramion krzyża na Giewoncie, a zdjęcie, które pojawiło się na facebookowym profilu Strajku Kobiet Podhale, zostało wykonane z pomocą drona. Od razu po zakończeniu akcji, baner zdjęto. „Dla wszystkich, którzy są oburzeni >profanacją krzyża Pod postem pojawiły się zdjęcia wykonane także przez innych turystów, którzy w tym czasie znaleźli się na szczycie Giewontu. Obok słów uznania za przeprowadzenie głośnej akcji, pojawiły się też słowa oburzenia. „Krzyż na Giewoncie to w pewnym sensie coś czego tykać nie wypada”; „Nie ma miejsca na politykę w górach! Nieważne jakie ktoś ma poglądy, czy w lewo czy w prawo czy nie ma ich w ogóle. Góry są miejscem, które daje wolność, daje odetchnąć i odpocząć od zgiełku miasta”; „Precz z polityką od oazy spokoju. Ludzie jeżdżą tam, żeby oderwać się od tego. Nie macie granic w swoich zachowaniach” – pisali komentujący na stronie Tatromaniak, zrzeszającej miłośników gór. Aktywistki z Podhala przypomniały, że ich akcja to nie pierwszy raz, kiedy polityka „weszła na Giewont”. W czasie ostatniej kampanii wyborczej na zabytkowym krzyżu zawisł plakat wyborczy Andrzeja Dudy, choć może nie tak imponujących rozmiarów. W sierpniu na krzyżu zawisła tęczowa flaga mająca reprezentować mniejszości seksualne. Wieszanie jakichkolwiek przedmiotów, a także jakiekolwiek naruszanie i modyfikowanie krzyża na Giewoncie jest nielegalne. Zabronione jest także latanie dronem w przestrzeni Tatrzańskiego Parku Narodowego – przypominają media. Komendant straży TPN dowiedział o sprawie od dziennikarzy Polskiej Agencji Prasowej i zapewnił, że od godz. 4.00 do godz. 12.00 w niedzilę na Giewoncie był patrol straży, jednak w tych godzinach banera na krzyżu nie było. Akcja Strajku Kobiet Podhale to kolejny element manifestacji na rzecz ochrony praw kobiet i protestów przeciwko zaostrzeniu prawa aborcyjnego w Polsce. Trwające w całym kraju strajki to reakcja na wyrok Trybunały Konstytucyjnego z 22 października, w którym orzeczono, że przesłanka embriopatologiczna (przepis zezwalający na aborcję w przypadku ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu) jest niezgodna z Konstytucją. Krzyż na Giewoncie postawili górale z Zakopanego w 1901 r. z inicjatywy ówczesnego proboszcza, ks. Kazimierza Koszelewskiego. Krzyż ma 17,5 m wysokości.
„Kobiety Bangladeszu mają dość”. Rząd wprowadza karę śmierci dla gwałcicieli
Od wielu dni na ulicach stolicy Bangladeszu trwają protesty przeciwko przemocy seksualnej. Protestujący domagają się większej ochrony ofiar napaści na tle seksualnym, ale też poprawy w ściganiu i karaniu gwałcicieli. Tymczasem rząd zapowiedział wprowadzenie kary śmierci dla winnych gwałtu.
Protesty w Bangladeszu wybuchły po tym, jak w sieci pojawiło się nagranie przedstawiające nagą, pobitą i zmaltretowaną kobietę, błagającą o litość, nad którą znęca się dziewięciu mężczyzn. Film, który trafił na Facebooka 2 września, został udostępniony setki tysięcy razy, zanim sąd nakazał jego usunięcie. „Ten naprawdę niepokojący materiał filmowy pokazuje szokującą przemoc, jakiej kobiety w tym kraju są regularnie poddawane” – mówi grupa Amnesty International, wzywając do przeprowadzenia bezstronnego śledztwa. Już wcześniej działaczki na rzecz praw kobiet podnosiły głos po tym, jak – także we wrześniu – na jaw wyszła sprawa innego brutalnego gwałtu zbiorowego, którego dopuścili się członkowie partii rządzącej. Na ulice wyszły w większości młode kobiety, ale też przedstawicielki starszych pokoleń oraz mężczyźni. Protestujący domagają się ukarania winnych i wprowadzenia przepisów, które pozwolą ograniczyć liczbę przestępstw na tle seksualnym. Demonstranci żądają także zakończenia tego, co nazywają „kulturą bezkarności”, bo w Bangladeszu sprawy dotyczące przemocy seksualnej wciąż praktycznie nie są rozpatrywane. Kultura bezkarności Według Human Rights Watch w Bangladeszu, odsetek wyroków skazujących za gwałt jest wyjątkowo niski, a ofiary napotykają niezliczone trudności w zgłaszaniu przestępstw seksualnych i prowadzeniu spraw sądowych przeciwko domniemanym napastnikom. One Stop Crisis Center podaje, że od stycznia 2001 do lipca 2020 zaledwie 3,56 procent spraw wniesionych na podstawie ustawy o zapobieganiu uciskowi kobiet i dzieci zakończyło się wyrokiem sądu, a tylko 0,37 procent spraw zakończyło się wyrokiem skazującym. Tylko w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2020 roku w Bangladeszu zgwałconych zostało co najmniej 975 kobiet i dziewcząt, a 41 kobiet zmarło w wyniku napaści – podaje Ain o Salish Kendra, bangladeska organizacja zajmująca się prawami człowieka i pomocą prawną. – Kobiety z Bangladeszu mają dość rażącej porażki rządu w kwestii powtarzających się gwałtów i napaści na tle seksualnym – mówi Meenakshi Ganguly, dyrektorka organizacji Human Rights Watch w Azji Południowej. – Rząd Bangladeszu musi w końcu wywiązać się ze swoich pustych obietnic i zważać na wezwania aktywistów do podjęcia znaczących działań w celu zwalczania przemocy seksualnej i wspierania ocalałych – dodaje. Kara śmierci za gwałt W odpowiedzi na protesty rząd Bangladeszu zatwierdził poprawkę zmieniającą maksymalny wymiar kary dla skazanych za gwałt z dożywotniego więzienia na śmierć – poinformowała państwowa agencja informacyjna Bangladesz Sangbad Sangstha (BSS). Nowy przepis wejdzie w życie po podpisaniu go przez prezydenta Bangladeszu Abdula Hamida. Ten krok nie jest tym, na co czekają aktywiści i uważany jest za formalność. – Z pewnością prawo będzie odstraszać od takich notorycznych przestępstw, podczas gdy my jednocześnie podejmiemy wszelkie starania, aby przyspieszyć proces w sprawach o gwałt w odpowiednich sądach –- powiedział minister prawa Anisul Huq, zapowiadając wprowadzenie poprawki. Jest jednak mało prawdopodobne, aby nowa kara była szeroko stosowana i rzeczywiście przyczyniła się do poprawy sytuacji kobiet w Bangladeszu.
100 lat praw wyborczych Amerykanek. „Dziwię się, że nie zaszłyśmy dalej”
Dlaczego kobietom zależało na uzyskaniu praw wyborczych, jest raczej kwestią dość oczywistą. Ale uzyskanie prawa głosu było dla kobiet tylko jednym z kroków w bardzo długiej podróży, która nadal trwa.
W dniu 26 sierpnia 1920 roku XIX poprawka stała się prawem. Obywatelom Stanów Zjednoczonych nie można było już zakazać głosowania ze względu na płeć. Była to ochrona praw kobiet i zwieńczenie kilkudziesięciu lat walki z udziałem całych ich pokoleń. Ta ważna poprawka do konstytucji USA sprawiła, że do głosowania uprawnionych było wówczas około 27 milionów kobiet, co stanowi największe w historii zrównanie praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych. Jednak marsz w kierunku politycznej równości był daleki od zakończenia. Poprawka nie zdołała wstrząsnąć patriarchalnym porządkiem politycznym, na co liczyli jej zagorzali zwolennicy i czego obawiali się przeciwnicy zmian rozszerzających prawa kobiet. Niestety, kobiety nie zjednoczyły się w dominującą siłę polityczną, by domagać się uwzględnienia swoich licznych przecież interesów. Zamiast tego często zaznaczały na swoich kartach do głosowania te same nazwiska, co ich ojcowie, mężowie i bracia. To znaczy, jeśli w ogóle zdecydowały się wziąć udział w głosowaniu. Prawo kobiet do głosowania Współczesne statystyki oceniają, że tylko około jedna trzecia uprawnionych kobiet oddała głos w wyborach prezydenckich w 1920 roku. Niektóre kobiety zrezygnowały z pójścia do urn z powodu tego, co jeden z sondaży określił dość trafnie mianem "ogólnej obojętności". Ale wiele innych, które chciały głosować, zostało pozbawionych tego dopiero co uzyskanego prawa kobiet. Czarne kobiety napotykały duże przeszkody na południu Jima Crowa, gdzie doskonale opanowane techniki rasistowskie, takie jak podatki pogłówne i testy umiejętności czytania i pisania, przez długi czas powstrzymywały czarnych mężczyzn od udziału w wyborach. Inne kolorowe kobiety w tym czasie nie doczekały się też jeszcze obywatelstwa. Rdzenni Amerykanie nie uzyskali go do 1924 roku, a Chińczycy musieli czekać aż do 1943 roku. Przyjęcie XIX poprawki do konstytucji USA okazało się być jedynie przystankiem, choć oczywiście bardzo znaczącym, na bardzo długiej drodze do równości, która jeszcze nie dobiegła końca. Światowe Forum Ekonomiczne oszacowało, że przy obecnym tempie postępu społecznego, Stany Zjednoczone osiągną równość płci dopiero w XXIII wieku, czyli lata, jeśli nie wieki za innymi rozwiniętymi krajami. Postępy w prawach kobiet Ale amerykańskie kobiety poczyniły pewne postępy. Obecnie więcej kobiet niż mężczyzn jest zarejestrowanych na liście wyborców i to kobiety okazują się głosować w wyższych proporcjach niż mężczyźni. W wyborach prezydenckich w 2016 roku liczba kobiet przy urnach wyborczych była o 10 milionów wyższa od liczby mężczyzn. Kluczową kwestią w dążeniu do równości jest upodmiotowienie polityczne - brak kobiet na stanowiskach publicznych, w tym jako głowy państw. W rankingach Światowego Forum Ekonomicznego Stany Zjednoczone znajdują się w dolnej połowie tego wskaźnika, daleko za takimi krajami jak Albania, gdzie kobiety zdobyły prawo głosu w 1920 roku, i Rwanda, gdzie kobiety nie mogły głosować do 1961 roku. W Stanach Zjednoczonych kobieta nigdy nie została wybrana na stanowisko prezydenta. Tylko 26 ze 100 amerykańskich senatorów to kobiety i jest to najwyższy odsetek kobiet senatorów w historii kraju. Tylko 101 z 435 głosujących członków Izby to kobiety. A kolorowe kobiety stanowią niewiele więcej niż jedną trzecią tych prawodawców. "Jestem zaskoczona, że nie zmierzamy dalej naprzód" - mówi Debbie Walsh, dyrektorka Center for American Women and Politics na Uniwersytecie Rutgers (CAWP), opisując to, co nazywa "lodowcowym" wzrostem liczby kobiet na wybieralnych stanowiskach w USA na przestrzeni lat. Mówi, że przez długi czas partie polityczne po prostu nie starały się rekrutować i wspierać kandydatek. Równowaga sił może powoli się przesuwać. "Dobrze udokumentowano to, że [Demokratyczny Senator] Doug Jones wygrał w Alabamie dzięki głosom czarnych kobiet" - mówi pisarka i aktywistka Michelle Duster, prawnuczka sufrażystki i działaczki na rzecz praw obywatelskich Idy B. Wells. "Myślę, że mamy poczucie tego, że czarne kobiety są wyborcami, których trzeba zadowolić. Muszą odnieść się do naszych problemów, ponieważ my głosujemy". Wybór Kamali Harris przez Joe Bidena na kandydatkę na wiceprezydenta, pierwszą czarnoskórą kobietę i pierwszą Amerykankę pochodzenia azjatyckiego, która została nominowana na wiceprezydenta przez jedną z głównych partii, wydaje się być tego potwierdzeniem. Wybory w roku 2020 mają mieć historyczne znaczenie także w innych kwestiach. Zarówno Republikanie, jak i Demokraci pobili rekordy, jeśli chodzi o liczbę kobiet, które zapewniły swojej partii nominację w wyścigach o miejsca w amerykańskiej Izbie Reprezentantów. Jak dotąd jest to 88 kobiet dla republikanów i 199 dla demokratów. Organizacje wspierające prawa kobiet Wzrost ten wynika po części z działań wielu organizacji, takich jak NEW Leadership w CAWP, które obecnie budują polityczne fundamenty pomagające kobietom zdobywać władzę. "Badania wykazały, że kobiety często angażują się w różne działania, ponieważ są zainteresowane rozwiązywaniem problemów i reprezentowaniem swoich społeczności" - mówi Christabel Cruz, dyrektor NEW Leadership. "Nie chodzi tu o pochwały czy zasługi, choć to też jest w porządku". Program Cruz pomaga studentkom college'ów odkrywać zaangażowanie w życie polityczne, podczas gdy organizacja She Should Run robi to samo dla kobiet w każdym wieku. Inne niepartyjne inicjatywy, takie jak CAWP's Ready to Run i Campaign School w Yale, szkolą kobiety na temat sposobów uzyskiwania urzędów publicznych. Higher Heights skupia się na czarnoskórych kobietach, natomiast Republican Women for Progress działa na rzecz konserwatywnych kobiet. "Po roku 2016 zaobserwowaliśmy, że organizacje te rozwijają się coraz bardziej i naprawdę przechodzą w tryb turbo" - mówi Cruz. W zeszłym roku trzy postępowe liderki (Alicia Garza, jedna z założycielek Black Lives Matter; Ai-jen Poo, dyrektor wykonawcza National Domestic Workers Alliance; oraz Cecile Richards, była szefowa Planned Parenthood) stworzyły społeczność nazwaną Supermajority, aby wykorzystać siłę kobiet w liczbach. "Fakt, że stanowimy większość wszystkiego, a mimo to jesteśmy traktowani jako grupa nacisku, jest jedną z najbardziej absurdalnych opowieści i kulturalnych sztuczek umysłowych pokroju Jedi" - mówi Poo. Garza opisuje jeden z celów nowej organizacji jako "szkolenie kobiet różnych ras, aby mogły stać się liderkami w swoich społecznościach i obrońcami demokracji". Ruch sufrażystek był "tylko dla niektórych kobiet" - mówi Garza. "Musimy zbudować takie ruchy, w których każdy może siebie widzieć i w których każdy jest mile widziany". Bez zmian systemowych osiągnięcie pełnego politycznego umocowania kobiet jest mało prawdopodobne. Zeszłej jesieni filantropka Melinda Gates i jej firma Pivotal Ventures przeznaczyły miliard dolarów na likwidację różnic dzielących płci. Część funduszy zostanie przeznaczona na usunięcie barier, które mogą powstrzymywać kobiety przed podjęciem działań. Najważniejsze z nich to bezpłatna opieka nad dziećmi i osobami starszymi, czyli problem, który pogłębił się w wyniku pandemii. "Myślę, że zobaczycie, jak kobiety opuszczają rynek pracy" - mówi Haven Ley, dyrektor zarządzająca Pivotal ds. strategii programowej i inwestycji. Pandemia "pokazała wyraźnie, gdzie kobiety miały bardzo mało władzy, by wywierać wpływ". Mówi jednak, że jest optymistką, ponieważ ogólnokrajowa dyskusja na temat ciężaru opieki stworzyła szansę na prawdziwy postęp społeczny. Garza też to widzi. W setną rocznicę uzupełnienia konstytucji USA o dziewiętnastą poprawkę, "byłoby dobrze, gdybyśmy ponownie zadeklarowali przywiązanie do wartości, na których rzekomo zbudowano ten kraj - no wiesz, życie, wolność i dążenie do szczęścia dla wszystkich" - mówi Garza. Źródło: NationalGeographic.com: The 19th Amendment, a century later: 'I’m surprised we are not further along'
W świecie nauki nadszedł czas kobiet. Nowe pokolenie przełamuje dawne bariery
Przyszłość badań naukowych należy do kobiet. Programy skierowane do dziewcząt zainteresowanych karierą badawczą w dziedzinach technologii, inżynierii i matematyki wspierają nowe pokolenie studentek, eliminując bariery, które zniechęcały ich poprzedniczki.
16-letnią Shriyę Reddy nauka fascynowała od zawsze. W wieku 7 lat czytała książki biologiczne z mamą, która przygotowywała się do egzaminów lekarskich. W szóstej klasie brała udział w jarmarku nauk ścisłych. Latem przed rozpoczęciem dziewiątej klasy rozpoczęła badania w laboratorium bioinżynieryjnym na Wayne State University w Detroit, gdzie opracowała nieinwazyjną ścieżkę szybkiego diagnozowania zmian czerniaka. Projekt przyniósł jej główną nagrodę na prestiżowych Międzynarodowych Targach Nauki i Inżynierii (ISEF) w maju ubiegłego roku. – Nauka koncentruje się na tym, jak i dlaczego coś się dzieje. Naprawdę chcę się tym zajmować – mówi Reddy. Determinacja Shriy zbiega się z widocznym w Stanach Zjednoczonych wysiłkiem, aby zwiększyć liczbę kobiet w świecie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM). Uniwersytety i ośrodki badawcze, od NASA po Akademię Marynarki Wojennej, organizują dni STEM dla dziewcząt. Instytucje takie jak New York Academy of Sciences łączą kobiety ze STEM z dziewczętami szukającymi porad i mentoringu. ISEF, program Towarzystwa Naukowego i Społecznego z siedzibą w Waszyngtonie, oferuje forum dla wybranych uczniów szkół średnich, podczas którego konkuruje się na poziomie międzynarodowym. W tegorocznej edycji wzięło udział 1842 finalistów, równo podzielonych według płci, a trzy z czterech głównych nagród trafiły do młodych kobiet, w tym Reddy. – Sam fakt bycia częścią tego wszystkiego oszołomił mnie – mówi. Mary Sue Coleman, biochemiczka i prezes Stowarzyszenia Uniwersytetów Amerykańskich, optymistycznie patrzy na przyszłość kobiet w nauce. Kiedy brała udział w ISEF jako uczennica szkoły średniej w 1959 i 1960 r., około 35 proc. uczestników stanowiły dziewczęta. Według Coleman równowaga płci ma znaczenie, ponieważ kobiety wnoszą nowe perspektywy do rozwiązywania naukowych problemów. – Ludzie, którzy mają odmienny bagaż doświadczeń, zadają inne pytania – mówi. Wyraźne luki wciąż są jednak widoczne. W tym roku młode kobiety w ISEF przewyższały liczebnie mężczyzn w dziedzinie mikrobiologii i biochemii, ale stanowiły mniej niż jedną trzecią finalistów w dziedzinie matematyki i inżynierii. Coraz więcej kobiet zdobywa stopnie naukowe STEM, ale mężczyźni zajmują większość stanowisk profesorskich i kierowniczych w branżach opartych na STEM. Mimo to, według Maya'i Ajmera (prezesa oraz dyrektora generalnego Society for Science& the Public), widoczna jest transformacja. Młode kobiety wykorzystują technologię do rozwiązywania ważnych dla nich problemów, bez względu na to, czy chodzi o uprawy ryżu, czy też technikę szydełkowania, z inspiracji którą zaprojektowano urządzenia Bluetooth nadające się do noszenia na dłoni. – Sytuacja tych rozpoczynających swoje kariery badaczek będzie inna – mówi Ajmera. – Jestem przekonana, że to pokolenie dziewcząt jest w znacznie lepszym miejscu, aby stawić czoło najtrudniejszym wyzwaniom współczesnego świata.