Czy przywódcy, szefowie i liderzy to psychopaci? Nowe badanie: coś w tym jest
Popularny stereotyp mówi, że wśród osób na wysokich stanowiskach jest więcej psychopatów. Najnowsze badania sugerują, że może w tym być ziarno prawdy. Okazuje się, że wybory zawodowe nie są przypadkowe, a tzw. ciemna triada osobowości może być kompasem kierującym ludzi w stronę określonych profesji, szczególnie tych związanych z władzą i wpływem.
Czy twój szef przejawia cechy narcystyczne, a może współpracujesz z kimś, kto lubi manipulować? Dlaczego niektóre osoby z łatwością pną się po szczeblach kariery, a inne, mimo ogromnej wiedzy, zostają w cieniu? Odpowiedź może kryć się w mrocznych zakamarkach ludzkiej psychiki. Najnowsze badanie, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Personality and Individual Differences”, rzuca nowe światło na to, jak tzw. ciemna triada osobowości determinuje wybory zawodowe. Okazuje się, że takie osoby faktycznie mają predyspozycje by częściej znaleźć się na kierowniczych stanowiskach. Ciemna triada rozbita na siedem składowych Do tej pory nauka traktowała pojęcie ciemnej triady jako zestaw trzech cech osobowości: narcyzmu, psychopatii i makiawelizmu. Jednak zespół badaczy z Singapuru i USA postanowił podejść do tematu z większą precyzją i rozbił triadę na siedem składowych. Psychopatię podzielono na: śmiałość, nikczemność i rozhamowanie. Makiawelizm – na poglądy oraz taktyki manipulacyjne, a narcyzm – na potrzebę podziwu i rywalizację. Naukowcy poprosili o wypełnienie ankiety ponad 600 studentów studiów licencjackich na dużym amerykańskim uniwersytecie. Studenci byli z różnych kierunków, od biologii i psychologii po biznes i nauki polityczne. Dwa tygodnie później ci sami uczestnicy wypełnili szczegółową ankietę dotyczącą zainteresowań zawodowych, opartą na tzw. modelu SETPOINT. To podział karier na siedem kategorii: nauki o zdrowiu, ekspresja twórcza, technologia, ludzie, organizacja, wpływ oraz natura. Po zebraniu danych badacze wykorzystali analizę sieciową, aby prześledzić jak cechy osobowości i zainteresowania zawodowe łączą się i wzajemnie na siebie wpływają. Szukano powtarzających się powiązań między konkretnymi cechami osobowości a ścieżkami kariery. Jakie zawody przyciągają ciemną triadę? Co się okazało? W spektrum psychopatii osoby cechujące się śmiałością (pewne siebie, zachowujące spokój pod presją i naturalnie wpływowe) miały tendencję do nauk o zdrowiu. Osoby wykazujące nikczemność (ang. meanness), charakteryzującą się m.in. niską empatią, wykazywały silne zainteresowanie technologią i praktyczną pracą mechaniczną. Rozhamowanie, charakteryzujące się m.in. impulsywnością, powiązano ze sztuką i projektowaniem oraz praktycznymi rolami wykonawczymi. Z kolei osoby o makiawelicznych poglądach wykazywały zainteresowanie rolami liderów, natomiast te, które identyfikowały się z makiawelicznymi taktykami, częściej wybierały ekspresję twórczą i naturę (np. pracę na świeżym powietrzu lub ze zwierzętami). Ogólnie rzecz biorąc, wykazywały one wyraźną tendencję do unikania zawodów skupionych na pracy z ludźmi. Natomiast narcyzm, napędzany potrzebą pochwał i silnym nastawieniem na rywalizację, był powiązany z karierami w obszarze wywierania wpływu i ekspresji twórczej. Ciemna triada lubi mieć wpływ Jeden wzorzec zarysował się wyjątkowo wyraźnie: większość z siedmiu aspektów ciemnej triady była powiązana z wywieraniem wpływu, co sugeruje silny pociąg do ról przywódczych, gdzie w grę wchodzi perswazja i władza. Te zależności potwierdziły się zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Czy to wiarygodne wyniki? Można mieć pewne wątpliwości: pochodzą z ankiet przeprowadzonych wśród studentów, a nie osób już czynnych zawodowo. Czy te same wzorce utrzymują się w rzeczywistych miejscach pracy? To pozostaje do potwierdzenia. Jeśli tak się stanie, to nowe badanie może pomóc w przeciwdziałaniu toksycznemu przywództwu, a doradcom zawodowym dać narzędzia do wczesnego wykrycia osób z ciemną triadą. Źródło: Personality and Individual Differences Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Ta wyspa w Wielkiej Brytanii ma tylko trzech mieszkańców. Teraz szuka ludzi do pracy
Czujesz się przebodźcowany, zmęczony miastem i nieustannym hałasem? Marzysz o ucieczce w miejsce, gdzie czas płynie wolniej, a codzienność wygląda jak sprzed dekad? To może być rozwiązanie dla ciebie. Pojawiły się nietypowe oferty pracy na niewielkiej wyspie należącej do Wielkiej Brytanii, gdzie nie ma prądu, samochodów ani nowoczesnych udogodnień. W zamian czekają cisza, natura i życie w rytmie, którego próżno szukać we współczesnym świecie.
Zaledwie 3,2 kilometra od krańca półwyspu Llyn w północnej Walii leży niewielka wyspa o długości niespełna 2,4 kilometra, od wieków owiana legendami i duchowością. Bardsey Island, znana w języku walijskim jako Ynys Enlli, bywa nazywana „Wyspą Dwudziestu Tysięcy Świętych”. Dziś mieszka tu zaledwie trzech stałych mieszkańców, za to wyspę zamieszkuje około 200 szarych fok oraz 300 owiec, co sprawia, że stosunek liczby zwierząt do ludzi jest tu większy niż w Nowej Zelandii. Teraz to miejsce otwiera się na nowych przybyszów, oferując możliwość zamieszkania i pracy w jednym z najbardziej odizolowanych zakątków Wielkiej Brytanii. Duchowe serce Walii i jedno z najbardziej odosobnionych miejsc Europy Wyspa Bardsey od stuleci przyciąga pielgrzymów, badaczy i tych, którzy szukają ciszy oraz odosobnienia. Choć dziś kojarzona jest przede wszystkim z surową przyrodą i izolacją, przez wieki pełniła rolę jednego z najważniejszych ośrodków religijnych w Wielkiej Brytanii. Jej historia sięga wczesnego średniowiecza, kiedy św. Cadfan założył tu wspólnotę monastyczną, a Bardsey stała się celem pielgrzymek z całych Wysp Brytyjskich. Średniowieczne przekazy głoszą, że na wyspie pochowano aż 20 tysięcy świętych, co przyniosło jej przydomek i ugruntowało status miejsca o wyjątkowym znaczeniu duchowym. W XII wieku papież Kalikst II ogłosił nawet, że trzy pielgrzymki na Bardsey są równoważne jednej podróży do Rzymu, a walijscy bardowie opisywali wyspę jako „bramę raju” i ostatni przystanek na drodze do nieba. Z czasem religijne znaczenie ustąpiło miejsca innemu rodzajowi wyjątkowości. Dziś Bardsey jest Narodowym Rezerwatem Przyrody, obszarem o szczególnym znaczeniu naukowym oraz pierwszym w Europie Sanktuarium Ciemnego Nieba, co oznacza niemal całkowity brak zanieczyszczenia światłem. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie nocą Drogę Mleczną można obserwować w pełnej krasie. Wyspa przyciąga również miłośników dzikiej przyrody – żyją tu setki fok szarych, a krajobraz kształtują klify, otwarte łąki i surowe wybrzeże Morza Irlandzkiego. Co charakterystyczne, sygnał telefonii komórkowej, o ile w ogóle jest dostępny, pochodzi nie z Walii, lecz z Irlandii, oddalonej o około 90 kilometrów na zachód, co tylko potęguje poczucie izolacji. Mimo niewielkich rozmiarów, Bardsey co roku odwiedzają tysiące turystów, głównie w ramach jednodniowych wycieczek. Na wyspę można dostać się łodzią z Porth Meudwy – około 20-minutowa przeprawa, zależna od warunków pogodowych i morskich, odbywa się w kameralnych warunkach, ponieważ statek zabiera maksymalnie 12 osób. Na miejscu znajduje się zaledwie 15 zabytkowych budynków, a większość z nich pełni funkcję domów wakacyjnych lub kwater dla pracowników sezonowych. Społeczność liczy kilkanaście osób, które wspólnie dbają o funkcjonowanie wyspy, pracując zarówno na lądzie, jak i na morzu. Tylko jedna z rodzin mieszka tu nieprzerwanie od trzech pokoleń, podtrzymując ciągłość życia na Bardsey. Teraz właśnie w tym niezwykłym miejscu pojawiły się wolne stanowiska pracy – dla wielu mogą one oznaczać nie tylko zmianę adresu, lecz także radykalną zmianę stylu życia. Praca na wyspie bez prądu. Jakie stanowiska czekają na Bardsey? Ogłoszenia o pracy na Bardsey (Ynys Enlli) dotyczą trzech bardzo różnych stanowisk, ale wszystkie łączy konieczność realnego zanurzenia się w życiu wyspy. Pierwsza z ofert skierowana jest do specjalisty ds. projektów, który będzie odpowiadał za realizację działań informacyjnych zarówno na samej wyspie, jak i na kontynencie. To praca w niepełnym wymiarze godzin, wykonywana zdalnie z domu na Bardsey, z rocznym wynagrodzeniem w wysokości 26 437 funtów brutto (około 135 tys. zł). Kandydat musi być gotowy na funkcjonowanie w izolowanych warunkach, ale w zamian otrzymuje dostęp do internetu, możliwość pracy z domu oraz wyjątkowe otoczenie. Druga propozycja to stanowisko asystenta opiekuna gości, który stanie się częścią zespołu witającego odwiedzających i dbającego o ich pobyt na wyspie. Praca rozpoczyna się w marcu, a jej istotnym elementem są takie benefity, jak m.in. bezpłatne zakwaterowanie, możliwość jednego rejsu łodzią na stały ląd w miesiącu oraz dostęp do wspólnej przestrzeni do uprawy żywności. To oferta skierowana do osób otwartych na kontakt z ludźmi, ale jednocześnie gotowych na życie w miejscu, gdzie codzienność podporządkowana jest pogodzie i rytmowi natury. Najbardziej wymagająca jest trzecia oferta, adresowana do pary lub rodziny z doświadczeniem rolniczym. Wyspa poszukuje dzierżawców, którzy od września 2026 roku przejmą prowadzenie gospodarstwa obejmującego około 300 walijskich owiec górskich oraz 20-30 sztuk bydła, z możliwością hodowli drobiu i mniejszych zwierząt. Zapewnione są zwierzęta oraz niezbędne maszyny, a także zakwaterowanie w trzypokojowym domu bez dostępu do sieci elektrycznej, wyposażonym w zewnętrzną toaletę kompostową. To propozycja dla tych, którzy świadomie wybierają życie poza nowoczesną infrastrukturą i chcą związać swoją codzienność z pracą na roli. Choć podobne inicjatywy pojawiają się także w innych częściach Wielkiej Brytanii (jak choćby na Wyspach Scilly u wybrzeży Kornwalii), Bardsey pozostaje miejscem wyjątkowym. Nie oferuje spektakularnych udogodnień ani turystycznej infrastruktury, ale daje coś znacznie rzadszego: szansę na życie w jednym z najbardziej odizolowanych, historycznych i przyrodniczo chronionych miejsc Europy. Źródło: Daily Mail, Bardsey Island Trust Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Szukasz nowego sposobu na życie i podróże w środku kariery? Odpowiedzią jest „mikroemerytura”
Nie chcesz odkładać podróży na emeryturę? Już nie musisz. Coraz popularniejszy trend zachęca, by nie czekać na „później” i pozwolić sobie na dłuższy wyjazd w trakcie kariery zawodowej. „Mikroemerytura” to sposób na chwilowe zatrzymanie codziennego rytmu, odzyskanie równowagi i zobaczenie świata z innej perspektywy.
W świecie, w którym granice między życiem zawodowym a prywatnym coraz bardziej się zacierają, coraz więcej osób decyduje się na świadome przerwy od pracy — nie z przymusu, lecz z potrzeby odzyskania równowagi. Zamiast czekać na odległą emeryturę, planują własne „mikroemerytury” już teraz i spędzają kilka tygodni lub miesięcy w innym kraju, z dala od codziennych obowiązków. To nowa filozofia podróżowania, w której urlop przestaje być chwilowym odpoczynkiem, a staje się okazją do doświadczenia życia w wolniejszym rytmie i w zupełnie nowym miejscu. Coraz więcej osób planuje mikroemerytury Jak wynika z badania przeprowadzonego przez firmę Explore Worldwide, idea mikroemerytury zyskuje coraz większą popularność. W ankiecie wzięło udział 2 tys. mieszkańców Wielkiej Brytanii, a wyniki pokazują, że dla większości idealna długość takiej przerwy wynosi od jednego do trzech miesięcy. Prawie jedna trzecia (29%) respondentów rozważa taki krok, a niemal połowa (48%) chciałaby przeznaczyć ten czas na podróże. Jak tłumaczy Michael Edwards, dyrektor zarządzający Explore Worldwide: „Mikroemerytura to chwila wytchnienia, resetu i ponownego odkrywania. To szansa na oderwanie się od codziennej harówki i zanurzenie w nowych miejscach – oferująca świeżą perspektywę, której nie zapewni żadna biurowa rutyna”. Zjawisko to szczególnie przyciąga osoby w średnim wieku, które z jednej strony czują zmęczenie zawodowe, a z drugiej mają już stabilniejszą sytuację finansową. – Wielu z nas jest dziś w lepszej pozycji, by podróżować niż wtedy, gdy byliśmy młodsi – dodaje Edwards. I choć młodsze pokolenia chętniej robią sobie przerwy w karierze, zanim założą rodzinę, to właśnie mikroemerytury w późniejszym okresie życia coraz częściej stają się świadomym wyborem, a nie chwilową ucieczką od codzienności. Przerwa, która zmienia perspektywę W miarę jak wydłuża się nasze życie zawodowe, tradycyjna wizja emerytury wydaje się coraz bardziej odległa. Coraz więcej osób zadaje więc sobie pytanie: „Po co czekać?”. Jak zauważa przedstawiciel Explore Worldwide, to właśnie średni wiek staje się momentem przełomowym – dzieci dorastają, obowiązki maleją, a wiele osób po raz pierwszy od lat ma czas i środki, by skupić się na sobie. To także okres, w którym warto realizować podróżnicze marzenia, zanim zdrowie czy inne ograniczenia staną się przeszkodą. – Presja wieku średniego, taka jak starzenie się rodziców, potencjalny rozpad związku i wypalenie zawodowe, sprawiają, że mikroemerytura jest idealnym sposobem na ponowną ocenę sytuacji i nabranie sił – podkreśla Edwards. Badania potwierdzają, że taka przerwa naprawdę działa: aż 84% osób po dłuższym odpoczynku od pracy czuje się lepiej, a 96% deklaruje, że odzyskało poczucie celu. – Podczas wyboru odpowiedniego kierunku podróży warto jednak wziąć pod uwagę wiele czynników – od dostępnego czasu, przez poziom energii, aż po osobiste zainteresowania – dodaje. Źródła: The Independent, Explore Worldwide Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przez AI stajemy się gorszymi pracownikami? Tak twierdzi ekonomista z Poznania
W coraz większej liczbie miejsc pracy normą staje się wykorzystywanie sztucznej inteligencji. W końcu odciąża ona mózgi i uwalnia od mozolnych, rutynowych zadań. Eksperci są jednak zdania, że nadużywanie AI może sprawić, że cenne ludzkie umiejętności będą powoli zanikać. Co należy pielęgnować i jak nie zatracić się w cyfrowej rzeczywistości?
Według dr Piotra Gaczka, ekonomisty z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, korzystanie z narzędzi AI sprawia, że stajemy się bardziej bierni. Bada on wpływ sztucznej inteligencji na procesy decyzyjne u ludzi. Chociaż AI to kuszące narzędzie, wciąż jest bardzo młode. W związku z tym tak do końca nie wiemy, jak wpływa na długofalowe kompetencje pracowników. Wstępne badania są jednak niepokojące. AI odbiera nam kompetencje Regularne korzystanie ze sztucznej inteligencji – nie tylko w pracy – zmniejsza aktywność sieci neuronowych i osłabia zaangażowanie poznawcze. Pojawiają się już badania, które starają się dokładnie zmierzyć wpływ AI na nasze mózgi. I chociaż nieuczciwe byłoby napisanie, że nowe narzędzie ogłupia pracowników, to widzimy, że ich wyniki zdecydowanie się pogarszają, gdy nagle tracą oni dostęp do sztucznej inteligencji. Spadają poniżej poziomu przed używaniem AI. – Mniej skrupulatnie przetwarzamy informacje i jesteśmy mniej zaangażowani, ponieważ delegujemy zadania i część odpowiedzialności na sztuczną inteligencję – wyjaśnia PAP dr Gaczek. Według badacza gdy dana czynność jest długo delegowana na maszynę, człowiek po prostu… zapomina, jak się ją wykonuje. To sprawia, że nie może przekazać swojej wiedzy kolejnym pokoleniom pracowników, a know-how firmy powoli zanika. Bezrefleksyjne wpadnięcie w cyfrowe ramiona jest szczególnie ryzykowne, ponieważ modele językowe często popełniają błędy i pozwalają sobie na tzw. halucynacje – podają fałszywe, chociaż przekonujące brzmiące informacje. Wielokrotnie pytane o to samo mogą podawać zupełnie różne wyniki. Jak przeciwdziałać zanikowi umiejętności? Dla tych, którzy chcą bronić się przed zanikiem kompetencji, dr Gaczek ma trzy rozwiązania. Pierwszym jest korzystanie z takiej sztucznej inteligencji, która prezentuje nie tylko gotowe rozwiązania, ale także ich wytłumaczenie. Przedstawia, jak po kolei doszła do określonych wniosków, dzięki czemu użytkownicy mogą prześledzić cały proces jej pracy. Można zaprogramować taki model językowy lub po wykonaniu przez niego pracy poprosić, by wszystko wyjaśnił. Drugim są mechanizmy kontroli uwagi. Jak miałoby to działać? Sztuczna inteligencja co jakiś czas powinna zadawać użytkownikowi pytania, a dopiero po udzieleniu odpowiedzi umożliwiać dalszą pracę. Powinna także informować o konieczności nadzoru i przypominać o ograniczonym zaufaniu. Trzecie rozwiązanie to utworzenie w firmach stanowisk specjalnych ekspertów: superwizorów ds. AI. Mieliby oni służyć pomocą pracownikom w kontekście sztucznej inteligencji, a także dbać o to, by korzystali oni z dobrodziejstw technologii w sposób odpowiedzialny. Jak używamy AI? W Polsce większość osób korzysta ze sztucznej inteligencji w modelu tzw. inteligencji hybrydowej. Wspomaga ona pracę człowieka, a nie całkowicie ją zastępuje. Polega na wymianie wiedzy pomiędzy człowiekiem a maszyną, a AI w tym nurcie przejmuje głównie zadania rutynowe. W takim modelu użytkownik nadzoruje pracę i jest w pełni odpowiedzialny za jej ostateczny wynik. To ważne, ponieważ zaczniemy, tracić nasze kompetencje dopiero wtedy, gdy oddamy całą władzę w ręce komputera. Będzie to jednak coraz bardziej kuszące wraz z rozwojem tego rodzaju narzędzi. – To, że ja, pomagając sobie AI, zapomnę, jak pisze się artykuł naukowy, to pół biedy. Gorsze jest to, że nie będę umiał nauczyć mojego doktoranta, jak pisać – alarmuje dr Gaczek. Jak dalej rozwinie się sztuczna inteligencja? Tego nie wiemy. Według ekspertów należy bacznie obserwować jej ewolucję i nie pozwalać przejmować jej całkowicie naszych kompetencji. Ryzykujemy bowiem nie tylko utratą umiejętności czy pracy, ale także… oddaniem się całkowicie w ręce wielkich korporacji – właścicieli AI. Źródło: PAP, naukawpolsce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jak starożytni Egipcjanie migali się od pracy? Odkryto tablicę z ich wymówkami
Odkrycie z egipskiej osady pokazuje, że 3200 lat temu pracownicy również znajdowali kreatywne sposoby na uniknięcie obowiązków. Od chorób i rodzinnych pogrzebów, po… warzenie piwa – ich usprawiedliwienia zaskakują współczesnych badaczy.
Spis treści: Egipska tabliczka dokumentująca nieobecności w pracy Jakie wymówki od pracy stosowano w starożytności? Współczesne badania pokazują, że ponad 1/3 pracowników przynajmniej raz w swojej karierze posłużyła się wymówką, by nie stawić się w pracy. Najczęściej są to symulowane choroby, fikcyjne powody wcześniejszego wyjścia z biura czy unikanie obowiązków pod pretekstem nagłych problemów rodzinnych lub wizyt lekarskich. Okazuje się jednak, że skłonność do takich praktyk wcale nie jest wynalazkiem naszych czasów. Jak radzono sobie z tym w starożytności? Egipska tabliczka dokumentująca nieobecności w pracy W 1823 roku na stanowisku archeologicznym Deir el-Medina w Luksorze w Egipcie odkryto niezwykły ostrakon, czyli wapienną tabliczkę, która – jak tłumaczyła egiptolog Jennifer Babcock – zazwyczaj „służyła jako notatnik do spisywania prywatnych listów, rejestrów zakupów czy kopii dzieł literackich”. Tym razem jednak fragment datowany na około 1250 r. p.n.e. ujawnił coś znacznie bardziej osobistego – codzienne życie i zwyczaje robotników pracujących przy monumentalnych projektach Ramzesa II. Na tej niepozornej skorupie zapisano świadectwo realiów sprzed 3200 lat, które rzuca światło na ludzi stojących za budową starożytnej cywilizacji. Ostrakon, zapisany nowoegipskim pismem hieratycznym w czerwieni i czerni, zawiera listę 40 pracowników. Przy każdym imieniu odnotowano dni nieobecności oznaczone porami roku i numerami (np. „4. miesiąc zimy, dzień 24”), a także różne przyczyny niepojawienia się w pracy – od chorób po obowiązki rodzinne. Jakie wymówki od pracy stosowano w starożytności? W ciągu 280 dni odnotowanych na 3200-letnim ostrakonie pracownik o imieniu Pennub wielokrotnie opuszczał pracę z powodu choroby matki. Inni mieli swoje własne kłopoty zdrowotne – Huynefer często „cierpiał na oko”, a Seba kurował się po ukąszeniu przez skorpiona. Kilku robotników wzięło natomiast wolne, by zabalsamować ciała zmarłych krewnych, co w tamtych czasach było postrzegane jako nieodzowny rodzinny obowiązek. Jedną z najciekawszych przyczyn absencji było jednak „warzenie piwa”. Choć współcześnie może to brzmieć zaskakująco, w starożytnym Egipcie piwo stanowiło podstawowy napój, uważany za wzmacniający i niemal rytualny. Było ono ściśle związane z kultem bogini Hathor, której święto Tekh – będące rodzajem zbiorowej libacji – miało przypominać mit. Według niego bogini powstrzymała swój gniew wobec ludzkości, upijając się specjalnie przygotowanym piwem. Nic więc dziwnego, że jego warzenie traktowano jako ważną czynność rodzinną i społeczną. Wśród powodów nieobecności pojawiały się również zapisy w rodzaju „krwawienie żony/córki”. Choć może brzmieć to niepokojąco, w rzeczywistości odnosi się do menstruacji. – Mężczyźni byli wtedy potrzebni w domu, by wspierać kobiety w tym okresie. Choć dziś takie usprawiedliwienie nie funkcjonuje w miejscu pracy, pokazuje ono, że już w starożytności ludzie zmagali się z podobnym dylematem: jak pogodzić życie prywatne z obowiązkami zawodowymi – wyjaśniają badacze. Źródła: British Museum, Open Culture, Softworks, My Modern Art Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
WorldSkills to jedyne takie światowe igrzyska umiejętności. Polska ma swoją reprezentację
W Lyonie odbyły się WorldSkills 2024, międzynarodowe igrzyska praktycznych umiejętności zawodowych. Przez sześć dni młodzi specjaliści z całego świata rywalizowali w zawodach od robotyki po gastronomię, promując znaczenie edukacji zawodowej i podnosząc globalne standardy pracy.
Spis treści: WorldSkills 2024 za nami Młodzi zawodowcy z Polski Dlaczego warto promować umiejętności zawodowe? Ze swoją bogatą historią i kulturą oraz jednymi z najbardziej znanych budowli na świecie – z wieżą Eiffla na czele – Francja nie może narzekać na brak zainteresowania mediów czy turystów. W tym roku o francuskiej stolicy było szczególnie głośno. To dlatego, że Paryż był gospodarzem Igrzysk Olimpijskich oraz Igrzysk Paraolimpijskich. WorldSkills 2024 za nami Zaledwie kilka tygodni później tłumy młodych ekspertów zawodowych zajechały do Lyonu, gdzie w tym roku obywała się impreza WorldSkills Competition. W dniach 10–15 września trzecie co do wielkości francuskie miasto zostało światowym centrum doskonalenia praktycznych umiejętności zawodowych. Tzw. Igrzyska Umiejętności odbywają się na przemian – na szczeblu światowym i europejskim – co dwa lata. Tegoroczna edycja gościła setki młodych uczestników nie tylko z Europy, ale też Azji, Afryki i pozostałych kontynentów. Zawody w Lyonie trwały sześć dni. Był to czas pełen ekscytujących wydarzeń. Młodzi profesjonaliści z ponad 80 krajów z całego świata mierzyli się w ponad 60 różnych konkurencjach, obejmujących szerokie spektrum umiejętności zawodowych. Wśród nich znalazły się m.in.: mechanika samochodowa, robotyka przemysłowa, gotowanie i gastronomia, sztuka florystyki, technologie informacyjne, fryzjerstwo, instalacje sanitarne i grzewcze, obsługa gości hotelowych, spawanie. Konkurencje te nie tylko pokazują zróżnicowanie zawodów technicznych i rzemieślniczych, ale również ich znaczenie dla przyszłości gospodarki. Młodzi zawodowcy z Polski W Lyonie nie zabrakło reprezentacji Polski w składzie: Gabriela Lis (21 lat) – obsługa gości hotelowych, Tomasz Chlipała (21 lat) – instalacje elektryczne, Dominik Gubrynowicz (21 lat) – chmura obliczeniowa,, Filip Brzozowski – cyberbezpieczeństwo, Jakub Bliźniuk – cyberbezpieczeństwo, Jakub Netter (19 lat) – mechanika pojazdów rolniczych i budowlanych, Patryk Kubański (23 lata) – przemysł 4.0, Krzysztof Woźniak – przemysł 4.0, Alan Kaczkowski (21 lat) – spawalnictwo, Krzysztof Szewczyk – instalacje sanitarne i grzewcze, Kajetan Sarna – frezowanie CNC, Janusz Perucki (21 lat) – gotowanie, Piotr Wyrzyk (24 lata) – integracja robotów przemysłowych, Hubert Krasuski (24 lata) – integracja robotów przemysłowych. Dlaczego warto promować umiejętności zawodowe? WorldSkills 2024 w Lyonie zostało zorganizowane przez WorldSkills International – organizację non-profit, która od 1950 roku promuje zawody techniczne i rzemieślnicze na całym świecie – we współpracy z lokalnymi i krajowymi partnerami, w tym francuskimi organizacjami rządowymi i instytucjami edukacyjnymi. Dodatkowe wsparcie zapewniły globalne firmy, które nie tylko sponsorują konkurs, ale również dostarczają najnowszych technologii i narzędzi, których używają zawodnicy. Celem WorldSkills jest nie tylko nagradzanie najlepszych młodych specjalistów w ich dziedzinach, ale przede wszystkim podnoszenie świadomości na temat roli umiejętności zawodowych w rozwoju społecznym i gospodarczym. Konkursy WorldSkills mają zainspirować nowe pokolenia do wyboru kariery w sektorach technicznych i rzemieślniczych, które często są niedoceniane, ale niezbędne dla zrównoważonego rozwoju gospodarki. WorldSkills pomaga także poprawiać standardy edukacji i szkolenia zawodowego, zbliżając je do wymagań nowoczesnego rynku pracy. Kolejne WorldSkills odbędą się w Szanghaju w 2026 roku. Rok wcześniej młodzi zawodowcy zmierzą się ze sobą na zawodach na szczeblu europejskim w Kopenhadze. Uczestnicy mogą jednorazowo uczestniczyć w WorldSkill i EuroSkills. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Już w czasach piramid siedząca praca zbierała żniwo. Choroby stawów były wśród skrybów codziennością
Nie tylko zwyrodnienia kręgosłupa, ale też kości śródręcza i dolnej części ud uprzykrzały życie skrybów żyjących w czasach piramid w Egipcie. Jak widać, siedzący tryb życia nie jest wynalazkiem współczesności.
W tym artykule: Historia siedzenia ma już tysiące lat Zwyrodnienia pisarzy. Chore były nie tylko kręgosłupy Wysoka pozycja społeczna = zwyrodnienia stawów i stres fizyczny Lekarze biją dziś na alarm. Zbyt długie siedzenie połączone ze złą postawą ciała fatalnie wpływa na stan naszego zdrowia. Siedzenie – szczególnie przez długi okres i bez przerw – bardzo niekorzystnie działa na kręgosłup. Może też prowadzić do otyłości i cukrzycy. Historia siedzenia ma już tysiące lat Okazuje się, że siedzący tryb życia wcale nie jest wynalazkiem XX czy XXI wieku. Zespół badaczy i badaczek z Czech pod kierunkiem dr. Petry Brukner Havelkovej z Wydziału Antropologii Muzeum Narodowe w Pradze opublikował właśnie na łamach czasopisma „Scientific Reports” wyniki analiz szczątków kostnych blisko 70 dorosłych mężczyzn, w tym 30 skrybów. Zmarli żyli w czasach Starego Państwa, czyli w latach 2700-2180 lat p.n.e. To wówczas powstała większość piramid egipskich, w tym słynna Wielka Piramida, czyli grobowiec wzniesiony dla faraona Cheopsa. Grobowce, z których pozyskano kości do analiz, znajdują się w Abusir. Na tej nekropolii również powstały piramidy, w których pochowano kilkoro władców. Zwyrodnienia pisarzy. Chore były nie tylko kręgosłupy Badacze zidentyfikowali zmiany zwyrodnieniowe stawów, które były bardziej powszechne wśród skrybów w porównaniu z mężczyznami wykonującymi inne zawody. Zmiany te dotyczyły stawów łączących dolną szczękę z czaszką, prawego obojczyka, górnej części prawej kości ramiennej (w miejscu, w którym styka się ona z ramieniem), pierwszej kości śródręcza prawego kciuka, dolnej części uda (w miejscu, w którym styka się ono z kolanem) oraz całego kręgosłupa, ale szczególnie jego górnej części. Na pierwszy rzut oka niektóre ze zmian trudno jest połączyć z siedzącą pracą skryby. Najbardziej oczywiste są zwyrodnienia kręgosłupa. I dzisiaj górna część kręgosłupa zaczyna najszybciej dokuczać osobom, które wykonują siedzącą pracę. Autorzy artykułu sugerują, że zmiany zwyrodnieniowe obserwowane w kręgosłupach i barkach skrybów mogły wynikać z długotrwałego siedzenia w pozycji skrzyżowanej z głową pochyloną do przodu, zgiętym kręgosłupem i niepodpartymi ramionami. Co jednak ze zmianami w kolanach, biodrach i kostkach? Te mogą wskazywać, że skrybowie preferowali siedzenie z lewą nogą w pozycji klęczącej lub skrzyżowanej, a prawą nogą zgiętą z kolanem skierowanym do góry (w pozycji kucającej). Zapewne też siadywali po turecku. Autorzy artykułu zauważają, że posągi i płaskorzeźby w grobowcach przedstawiały skrybów siedzących w obu pozycjach, a także stojących podczas pracy. Za stół służyła poła „spódniczki”, którą skrybowie mieli na sobie. Wymagało to jednak ciągle pochylonej i zapewne niezbyt wygodnej pozycji, skoro dochodziło do uszkodzenia kręgosłupów. Dlaczego nie korzystano ze stołów? – Były to czasy, zanim stoły i krzesła stały się powszechne w środowiskach życia i pracy. Nie było zatem możliwe, aby skryba siedział przez kilka godzin przy biurku i na specjalnych krzesłach, jak to jest powszechne dzisiaj. Pisanie odbywało się więc na podłodze lub na stojąco. Oprócz spódniczki, która mogła być używana jako „stół” pod papirusem podczas siedzenia, istniały różne maty lub niższe stoliczki, których można było używać do pracy – komentuje dla National Geographic Polska jedna z badaczek zaangażowanych w badanie, egiptolożka z Czeskiego Instytut Egiptologii na Uniwersytecie Karola, Veronika Dulíková. W Egipcie odkryto grobowiec faraońskiego skryby. Przez siedzącą pracę miał problemy z kręgosłupem Zmarł w wieku zaledwie 25 lat. Cierpiał na artretyzm, a jego kręgosłup był zniszczony przez siedzący tryb życia. Czescy archeolodzy odkryli w Egipcie grobowiec faraońskiego skryby sprzed 25... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-egipcie-odkryto-grobowiec-faraonskiego-skryby-przez-siedzaca-prace-mial-problemy-z-kregoslupem-701b1cb.jpg" width="938" height="625" alt="W Egipcie odkryto grobowiec faraońskiego skryby. Przez siedzącą pracę miał problemy z kręgosłupem" title="W Egipcie odkryto grobowiec faraońskiego skryby. Przez siedzącą pracę miał problemy z kręgosłupem" /> Ale skąd u skrybów zwyrodnienie stawów szczękowych? Mogło być wynikiem żucia końcówki łodygi sitowia, którą pisano na papirusie, w celu uformowania „stalówki”. Początkowo wcale nie przypominała ona ostrych stalówek znanych z naszych wiecznych piór. Skrybowie przycinali i rozgniatali końcówki trzcinki, by możliwie jak najbardziej nasiąknęły pigmentem. Natomiast zwyrodnienie prawego kciuka mogło być spowodowane częstym ściskaniem trzcinki, którą pisano. – Być może największą niespodzianką [w czasie badań – przyp. red.] było ekstremalne przeciążenie stawów szczękowych u skrybów. Było to coś, czego początkowo nawet nie zakładaliśmy, skupiając się głównie na reszcie szkieletu poza czaszką – skomentowała dla National Geographic Polska dr Brukner Havelková. Przyznała, że takie zwyrodnienie wydaje się jednak logiczne i zrozumiałe. Wysoka pozycja społeczna = zwyrodnienia stawów i stres fizyczny W starożytnym Egipcie tylko 1-3% populacji poznało sztukę pisania. Z estymacji badaczy wynika, że w okresie Starego Państwa w Egipcie żyło około 1-1,5 miliona ludzi. Oznacza to, że piśmiennych, czyli znających hieroglify, było kilkadziesiąt tysięcy osób. Głównie byli to skrybowie, którzy na potrzeby aparatu państwa zapisywali przychody dworu faraona czy potężnych założeń świątynnych zarządzanych przez kapłanów. Osoby te cieszyły się poważaniem i wysokim statusem. Ale wygląda na to, że starożytni skrybowie nie przestrzegali BHP w zakresie higieny pracy. Pozycje, w których siedzieli podczas pracy, prowadziły do zmian zwyrodnieniowych szkieletu. Powtarzalne czynności związane z pisaniem i dostosowaniem trzcinki do pisania podczas pracy skryby, powodowały ekstremalne przeciążenie szczęki, szyi i ramion. Być może wyniki badań paleopatologów należy uznać za ostrzeżenie dla nas. I zdecydowanie lepiej dbać o nasze kręgosłupy. Autorzy zidentyfikowali również zmiany kostne, które mogą wskazywać na stres fizyczny. Był on spowodowany powtarzającym się używaniem kości ramiennej i lewej kości biodrowej. Te zmiany odnotowano częściej wśród skrybów niż mężczyzn wykonujących inne zawody. Inne cechy szkieletu, które były bardziej powszechne wśród skrybów, to wgłębienie na obu rzepkach i spłaszczona powierzchnia na kości w dolnej części prawej kostki. Źródło: Scientific Reports. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Trudne życie na Pacyfiku. Skąd się wzięli Polacy na Hawajach
Kilkuset pierwszych Polaków przeżyło w „raju dla turystów” srogie rozczarowanie. Śnili o dobrych płacach, a czekał ich tam niemal pańszczyźniany wyzysk. Skąd się wzięli Polacy na Hawajach? Pierwsi dotarli na egzotyczny archipelag już w XIX wieku.
W tym artykule: Co robił Strzelecki na wulkanie Polacy na Hawajach zmuszeni do niewolniczej harówki Plantacje nie dla Polaków Hawaje, egzotyczny archipelag na Pacyfiku, nie od dziś rozbudza wyobraźnię. Rdzenni Hawajczycy byli pochodzenia polinezyjskiego. W XVI wieku do wysp dotarli Hiszpanie, potem zainteresowali się nimi Brytyjczycy, a w 1898 roku zaanektowali je Amerykanie. Od 1959 roku Hawaje są 50. stanem USA, z coraz mniejszym odsetkiem rdzennej ludności. A skąd się wzięli Polacy na Hawajach? Co robił Strzelecki na wulkanie O ile nie było żeglarzy polskiego pochodzenia na statkach hiszpańskich i wśród załóg kapitana Cooka, to pierwszym naszym rodakiem na Hawajach był słynny Paweł Edmund Strzelecki (1797–1873), jeden z najwybitniejszych polskich podróżników. Zatrzymał się tam w drugiej połowie 1838 roku, podczas podróży z wybrzeża Chile do Australii. „W początkach września statek zawinął do portu w zatoce Kealakekua, tej samej, w której 14 lutego 1779 r. zginął odkrywca Hawajów James Cook. W trakcie pobytu Strzeleckiego Hawaje były jeszcze niepodległym państewkiem rządzonym przez króla z dynastii Kamehameha. Poświęcił tam wiele czasu badaniom tutejszych, największych na świecie wulkanów. Zbadał wulkany Mauna Kea, Mauna Loa, Kilauea. Na zboczach tego ostatniego rozbił obóz dokonując obserwacji wypełniającego dno krateru, pulsującego zbiornika lawy. Przy okazji Strzelecki zapisywał również wierzenia tubylców związane z ich wiarą w nadprzyrodzoną moc wulkanów. Prace naukowe na temat wulkanów hawajskich, jakie opublikował Strzelecki były jednymi z pierwszych w światowej literaturze fachowej”, czytamy w biogramie podróżnika na stronach polonijnego stowarzyszenia Wspólnota Polska. Po Strzeleckim, już w 2. połowie XIX wieku, pojawili się na Hawajach m.in.: literat i turysta Julian Florian Horain, kartograf i inżynier Adam Joachim Kulczycki, misjonarz Józef Hołubowicz, inżynier górnik Modest Maryański oraz hrabia Władysław Zamoyski – podczas półtorarocznej podróży po Australii i Oceanii z ramienia francuskiej komisji rządowej na wystawę powszechną w Sydney. Na Hawaje trafiali jednak nie tylko turyści, ludzie nauki, pióra i Kościoła. Polacy na Hawajach zmuszeni do niewolniczej harówki Jak pisze Adam Walaszek w książce „Migracje Europejczyków 1650-1914” pod koniec wieku XIX Polacy trafili na Hawaje jako... ofiary oszustwa. Nierzetelni pośrednicy namawiali ich na wyjazd do prac rolniczych w krajach Ameryki Północnej, a tymczasem wylądowali na egzotycznych plantacjach. Krakowskie „Nowości Illustrowane” pisały w roku 1913: „Pierwsza partya polskich wychodźców zawitała na wyspy Hawajskie przed 14-tu laty [czyli w 1899 roku; przyp. red.] w liczbie około 250 włościan, pochodzących przeważnie z powiatu czortkowskiego. Podróż ich z Bremy do Honolulu na okręcie żaglowym trwała 4 i pół miesiąca. W półtora roku później przybyła tam druga partya naszych wychodźców w liczbie około pięciuset. Sprowadzono ich na plantacye trzciny cukrowej, które tworzą gros rolnictwa hawajskiego i stanowią olbrzymie przedsiębiorstwa akcyjne. Wieśniaków naszych, których nie poinformowano o panującej na wyspach drożyźnie, czekało gorzkie rozczarowanie, gdyż umówione zarobki zaledwie pozwalały na skromne utrzymanie, uniemożliwiając robienie jakichkolwiek oszczędności. Nadto oczekiwała tam ich formalna niewola, a brutalność dozorców dawała się niemiłosiernie we znaki. O ucieczce nie mogło być mowy, a wszelkie próby uporu tłumione były od razu przemocą, choćby przy użyciu broni”. 5 tajemnic starożytnego świata. Czy kiedykolwiek uda się je wyjaśnić? Wyspa Wielkanocna, El Dorado, czy rysunki z Nazca. Wciąż są na świecie miejsca, które do dziś fascynują naukowców. Udało się odkryć część ich tajemnic, ale wciąż pozostają pytania ... Nie pomagały listy i skargi. Część polskich Hawajczyków uciekła więc do Kalifornii, inni wrócili do kraju. Amerykanie ostatecznie ucywilizowali jednak warunki pracy Polaków. Na miejsce dotarli też kolejni Polacy, dawni zesłańcy z Syberii i Mandżurii. „Z tych polskich Hawajczyków nikt już nie myśli o powrocie do kraju ojczystego, wszyscy pogodzili się z losem, wielu pozawierało mieszane małżeństwa, dziatwa, tam zrodzona, często nie włada już wcale, albo tylko bardzo słabo polskim językiem”, czytamy w artykule. Plantacje nie dla Polaków Przed I wojną światową było 300 Polaków pośród 190 tys. mieszkańców wysp – z czego naliczono 25 tys. miejscowych, 80 tys. Japończyków, 20 tys. Chińczyków, 20 tys. Portugalczyków, 5 tys. Portorykańczyków, 5 tys. Filipińczyków, 2 tys. Hindusów, 2 tys. Rosjan, a resztę stanowili Amerykanie. W 1913 roku odwiedził rodaków na Hawajach naczelny dyrektor Polskiego Towarzystwa Emigracyjnego Józef Okołowicz. Zachowało się nawet jego zdjęcie na brzegu krateru wulkanu Kīlauea. „Nowości Illustrowane” tak zrelacjonowały jego refleksje i wnioski z pobytu na archipelagu: „Aczkolwiek w ostatnich czasach stosunki robotnicze na wyspach Hawajskich uległy radykalnej naprawie, a obchodzenie się z najmitami na plantacyach nie daje obecnie powodu do żadnych zażaleń, to jednak kraj ten absolutnie nie może być brany w rachubę jako teren dla naszego wychodztwa. Pomijając już bowiem olbrzymią jego odległość od Europy, płace robotników są tam znacznie niższe, niż w Stanach Zjednoczonych, a drożyzna ogromna. Robotnik zatrudniony przy robotach w polu pobiera tam rzadko kiedy więcej ponad 24 dolary miesięcznie – oprócz wolnego mieszkania, gdy parobek, najmujący się do farmerów amerykańskich, choćby w okolicy Nowego Jorku (gdzie płace są niższe niż w zachodnich Stanach) otrzymuje przynajmniej 25 dolarów na miesiąc wraz z całym utrzymaniem. Zresztą wychodźca nasz garnie się zwykle do pracy w przemyśle, gdzie zarobki są w ogóle większe, niż przy rolnictwie, tymczasem na wyspach Hawajskich oprócz cukrowni niema wcale fabryk i wobec braku na miejscu węgla i żelaza prawdopodobnie kraj ten na zawsze pozostanie rolniczym”. Jak konkludowała autor artykułu, „»Raj dla turystów« nie stanie się nigdy rajem dla europejskich emigrantów”. Dziś, grubo ponad sto lat później, na Hawajach żyje ćwierć miliona obcokrajowców, stanowiąc prawie jedną piątą całej populacji. Jest wiele problemów (choćby koszty utrzymania), ale ekspatów i turystów – także z Polski – nie brakuje. ŹRÓDŁA: Marian Kałuski, „Polacy na Hawajach”, Adam Walaszek, „Migracje Europejczyków 1650-1914”, Wydawnictwo UJ 2007, „Paweł Edmund Strzelecki”, Stowarzyszenie Wspólnota Polska, „Wychodźcy polscy na wyspach Hawajskich”, w: „Nowości Illustrowane” nr 17/1913. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Cyfrowe narzędzia wkraczają do archeologii. Czy wykopaliska to przeżytek?
Skanowanie laserowe, drony, sztuczna inteligencja i badania geofizyczne – archeolodzy wykorzystują przeróżne nowoczesne, w tym cyfrowe narzędzia. Ile romantyzmu pozostało w archeologii? O tym jest nasz kolejny podcast.
W tym artykule: Archeologia XXI wieku Archeolog w terenie, ze wsparciem nowinek Dzień pracy w terenie Archeologia często kojarzona jest jako zawód marzeń. Na przykład z podróżami do egzotycznych krajów, które przepełnione są przygodami i arcyciekawymi wykopaliskami. Czy taki romantyczny wizerunek tej nauki jest w dzisiejszych czasach prawdziwy? Ile prawdy jest w filmach z Indianą Jonesem w roli głównej? O tym rozmawiamy z ekspertką z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, archeolożką cyfrową i redaktorką naczelną serwisu Archeowieści.pl, dr Julią Chylą. Archeologia XXI wieku Archeolodzy wykorzystują dzisiaj szerokie spektrum metod zapożyczonych z innych nauk. Wiele z nich pochodzi ze świata zaawansowanych, cyfrowych technologii. Czy współczesna archeologia może zatem obyć się już bez wykopalisk, łopaty, szpachelki i kielni? – Nie, oczywiście nie możemy porzucić łopaty czy kielni. Są to narzędzia, których ciągle używamy w terenie do badań wykopaliskowych. Wówczas chcemy poznać stratygrafię stanowisk archeologicznych i oszacować chronologię. Jednak narzędzia cyfrowe bardzo nam pomagają. Przyspieszają naszą pracę – opowiada dr Julia Chyla. Są zatem pomocne przy dokumentowaniu stanowisk archeologicznych, czyli miejsc po dawnej obecności człowieka – pradziejowych osad czy cmentarzysk. Ale nie tylko. – Pomagają również znaleźć stanowisko archeologiczne – podkreśla ekspertka. Archeolog w terenie, ze wsparciem nowinek Praca archeologa to nadal w dużej mierze praca terenowa. – Nic nie zastąpi człowieka w terenie. Musimy pojechać, zobaczyć na własne oczy – zaznacza dr Chyla. Przed wyjściem w teren warto skorzystać na przykład ze zobrazowań satelitarnych, które stały się ostatnio łatwo osiągalne. To na nich, nawet na ogólnodostępnych mapach Google, można wypatrzyć nieznane nauce ślady po przeszłości. Są tym bardziej cenne dla badaczy przeszłości, że można tam zapoznać się z fotografiami z dalszej przeszłości. – Możemy używać sztucznej inteligencji do ich analizy – wskazuje archeolożka. W terenie dużą pomocą są drony. Nie do zastąpienia są też aparaty fotograficzne, używane do fotogrametrii. Jest to technika zastosowana do dokładnego odtwarzania kształtów, rozmiarów i wzajemnego położenia obiektów. Fotografie przetwarzane są do trójwymiarowych modeli. Dzień pracy w terenie Dr Chyla opisuje swój dzień pracy w terenie. Specjalizuje się w rekonesansie archeologicznym, poszukiwaniu i rejestrowaniu stanowisk. – Dzień pracy w terenie zaczynam w zasadzie wiele dni wcześniej. Wówczas analizuję zobrazowania satelitarne obszaru, który odwiedzę. Wiele ze stanowisk archeologicznych w krajach, w których pracuję, znika. Na przykład stoi tam już współczesny dom – wyjaśnia dr Chyla. Rekonesans archeologiczny wiąże się z wielokilometrowymi wędrówkami. Dlatego warto mieć dobrą kondycję. – W czasie moich badań w Peru bardzo ważne było przygotowanie trasy do przejścia kolejnego dnia. Dolina Huarmey, gdzie pracujemy, jest w zasadzie kanionem, co wiązało się ze wspinaczką po stokach. Był to profesjonalny trekking – mówi ekspertka. Skanowanie 3D i sztuczna inteligencja. Pismo klinowe odszyfrowywane dzięki technologiom cyfrowym Nawet trudne do odczytania teksty sprzed tysiącleci jest w stanie rozpoznać system działający w oparciu o sztuczną inteligencję. Kluczowe było jednak zastosowanie skanowania 3D. Pismo klinow... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skanowanie-3d-i-sztuczna-inteligencja-pismo-klinowe-odszyfrowywane-dzieki-technologiom-cyfrowym-80daffb.jpg" width="700" height="467" alt="Skanowanie 3D i sztuczna inteligencja. Pismo klinowe odszyfrowywane dzięki technologiom cyfrowym" title="Skanowanie 3D i sztuczna inteligencja. Pismo klinowe odszyfrowywane dzięki technologiom cyfrowym" /> W podcaście dowiecie się też, czym jest „masowy pobór danych”, o rabusiach stanowisk archeologicznych, o stosunku dr Chyli do Indiany Jonesa i o tym, czy w tych czasach warto pójść na studia archeologiczne oraz do czego (oprócz kopania w gruncie rzeczy) mogą się przydać w życiu zawodowym. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Przygoda życia na wyciągnięcie ręki. Polska Stacja Antarktyczna rekrutuje. Potrzeba m.in. kucharza i elektryka
Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego rekrutuje na kolejną wyprawę. To wspaniała przygoda w odizolowanej od reszty świata krainie lodu i dzikiej przyrody. Wśród poszukiwanych są: szef kuchni, lekarz, mechanik i informatyk.
W tym artykule: Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego rekrutuje Arctowski – powstaje nowa infrastruktura polskiej stacji Dlaczego warto posiadać stacje polarne? Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego jest całoroczną jednostką naukowo-badawczą, która czasem określana jest jako nieformalna polska „ambasada” na jedynym na świecie niezamieszkanym kontynencie. Uruchomiono ją 46 lat temu w archipelagu Szetlandów Południowych, na wyspie Króla Jerzego. Takich jednostek w rejonie w rejonie Antarktyki jest około czterdziestu. Stacja znajduje się w miejscu odosobnionym, gdzie panują czasem bardzo trudne warunki pogodowe. Dlatego zawsze ktoś tam jest i opiekuje się infrastrukturą. Polscy polarnicy nieustannie prowadzą też tam badania. Ich zakres jest naprawdę szeroki. Na stacji badacze zajmują się oceanografią, geologią, glacjologią, meteorologią, ale głównie biologią i ekologią. Potrzebni są jednak nie tylko naukowcy, ale też personel, który zapewni właściwe funkcjonowanie stacji. Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego rekrutuje Stacja ogłosiła właśnie rekrutację na 49. wyprawę. Termin składania aplikacji mija 23 lutego 2024 roku. Stacja kompletuje dwie grupy: zimującą, która będzie przebywać w stacji przez okres całego roku (od października do listopada kolejnego roku) i składa się z ok. 8-10 osób i letnią, która pracuje w stacji od listopada do końca marca. Kogo potrzeba? Kierownik Wyprawy – pełni nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego i realizacją programów naukowych i zadań grupy technicznej; Obserwator ekologiczny – m.in. obrączkuje oraz zakłada nadajniki na kormorany antarktyczne, mapuje i prowadzeni cenzusu gniazd wybranych gatunków ptaków; Operator bezzałogowych statków powietrznych (UAV) – wykonuje naloty UAV w zakresie prowadzonych monitoringów; Elektronik/Opiekun sprzętu naukowego/Asystent terenowy – m.in. nadzoruje, konserwuje i remontuje urządzenia łącznościowe i telefoniczne Stacji; Energetyk/Elektryk – konserwuje, prowadzi przeglądy i naprawy agregatów prądotwórczych i silników wysokoprężnych oraz urządzeń alternatywnych źródeł energii; Administrator systemów IT/Informatyk – m.in. prowadzi nadzór nad infrastrukturą sieciową i telefoniczną w Stacji; Mechanik maszyn budowlanych – m.in. konserwuje i remontuje maszyny budowlane: koparko-ładowarki Ostrówek, ciągnika Ursus, żurawia samojezdnego Terex, spycharki gąsienicowej Dressta; Lekarz/Ratownik medyczny/Pielęgniarz – nadzór nad am ambulatorium i udzielanie pomocy medycznej; Operator łodzi (zodiak driver) – zapewnia transport drogą morską uczestników wyprawy w celu realizacji zadań; Opiekun portu Arctowski – zapewnia transport drogą morską uczestników wyprawy w celu realizacji zadań; Obserwator do spraw gatunków obcych i antropopresji – m.in. przeprowadza akcje profilaktyczne dotyczące wykrywania potencjalnych gatunków obcych w obrębie infrastruktury Stacji; Kucharz – przygotowuje regularne posiłki dla grupy 20-40 osób; Pomoc kuchenna/Opiekun części socjalnej – administruje częścią socjalno-hotelową (przygotowywanie domków na pobyty gości) oraz utrzymywanie jej w porządku; Nie wszystkie oferty są identyczne dla obu grup: zimowej i letnie. W poprzedniej rekrutacji zwrócono uwagę na to, że nie jest to zwykła praca, tylko wyprawa w miejsce, do którego tylko nieliczni mają dostęp. Szczegółowe informacje dotyczące wyprawy znajdują się na stronie Stacji. Podkreślono, że kluczowa jest praca zespołowa. Rozmowy kwalifikacyjne kandydatów na wyprawę odbywają się z reguły w marcu i kwietniu. W maju wybrani kandydaci przejdą badania lekarskie. Od czerwca do września potrwają przygotowania do wyprawy. Wówczas odbywają się także szkolenia grupowe i indywidualne. Wyprawa wyrusza na Stację jesienią. Te pingwiny zapadają w sen 10 tys. razy dziennie. Ich drzemki trwają tylko 4 sekundy Żyjące w Antarktyce pingwiny są rekordzistami w ilości codziennych drzemek. Każdego dnia zasypiają tysiące razy, ale tylko na kilka sekund. Dzięki temu w sumie przesypiają aż 11 godzin na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/te-pingwiny-zapadaja-w-sen-10-tys-razy-dziennie-ich-drzemki-trwaja-tylko-4-sekundy-fot-joel-sartore-national-geographic-photo-ark-0901b99.jpg" width="938" height="625" alt="Te pingwiny zapadają w sen 10 tys. razy dziennie. Ich drzemki trwają tylko 4 sekundy (fot. JOEL SARTORE, NATIONAL GEOGRAPHIC PHOTO ARK)" title="Te pingwiny zapadają w sen 10 tys. razy dziennie. Ich drzemki trwają tylko 4 sekundy (fot. JOEL SARTORE, NATIONAL GEOGRAPHIC PHOTO ARK)" /> Arctowski – powstaje nowa infrastruktura polskiej stacji Obecnie trwa przebudowa stacji i jej infrastruktury. Powstaje też nowy gmach główny stacji, do którego przeniosą się polarnicy. Posadowiono już fundamenty głównego budynku i umieszczono na nich stalowy szkielet. Będzie on wspierać drewnianą konstrukcję. Cała inwestycja będzie kosztować ponad 130 mln zł. Była ona niezbędna. Wiele budynków jest już bardzo wysłużonych. Brakowało też ważnych rozwiązań – na przykład oczyszczalni ścieków i nowoczesnego systemu energetycznego. Teraz zainstalowano rozwiązanie hybrydowe. Elektryczność dostarczają najpierw panele fotowoltaiczne, a gdy słońca nie jest dość – agregaty dieslowskie. Planowana jest budowa magazynów energii, które umożliwią gromadzenie jej nadwyżki. Używany do tej pory główny gmach znajduje się obecnie bardzo blisko linii brzegowej. Niebawem, ze względu na rosnący poziom morza, będzie musiał zostać opuszczony. Nowy budynek oddalony jest od oceanu i dodatkowo wyniesiono go na specjalnej konstrukcji żelbetowej. Pierwsi polarnicy zamieszkają w nim w 2026 roku. Dlaczego warto posiadać stacje polarne? Stacja polarna to nie tylko wielka gratka dla naukowców. Dzięki temu Polska znajduje się wśród 29 sygnatariuszy układu antarktycznego. Jej członkowie podejmują decyzje dotyczące działalności człowieka na terenie Antarktyki. Aby znaleźć się w tym gronie, niezbędne jest posiadanie całorocznej stacji. W mocy pozostaje na razie decyzja sygnatariuszy, by wykorzystywać Antarktykę wyłącznie w celach pokojowych. Na tym obszarze nie można wydobywać surowców, gdyż jest to rezerwat przyrody. W 2048 r. postanowienia dotyczące między innymi zakazu pozyskiwania surowców mogą ulec zmianie. Z tego względu decyzja o pozostaniu w tym gronie może mieć strategiczne znaczenie dla krajów – sygnatariuszy układu. Druga polska całoroczna stacja znajduje się na Spitsbergenie – największej wyspie archipelagu Svalbard, za północnym kołem podbiegunowym. Polska Stacja Polarna Hornsund im. Stanisława Siedleckiego jest zarządzana przez Instytut Geofizyki PAN. Przebywa tam zawsze około 10 pracowników, którzy są tam przez cały rok. Źródła: Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, PAP - Nauka w Polsce, Facebook Stacji Arctowskiego Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos
W tej chwili bliżej mi do wypełniającego polecenia żołnierza niż rozporządzającego swoim czasem naukowca – mówi Sławosz Uznański. To polski kandydat na astronautę.
W tym artykule: Codzienne życie kandydata na astronautę Intensywne treningi Sport w kosmosie Jak zainspirować przyszłych naukowców Minął rok od ogłoszenia składu nowego korpusu astronautycznego Europejskiej Agencji Kosmicznej. Wśród wybrańców znalazł się Polak – dr Sławosz Uznański. Trafił do grupy astronautów rezerwowych. Jak wygląda codzienne życie człowieka, który ma szansę stać się drugim Polakiem w kosmosie? Codzienne życie kandydata na astronautę O której dzisiaj wstałeś? – Punkt siódma. Dalej prysznic, śniadanie i do pracy. O ósmej rano siedziałem już przy komputerze. Miałem godzinę na sprawdzenie maili, przejrzenie najważniejszych tematów, bo równo o dziewiątej rozpoczął się długi ciąg spotkań. Teraz jest 17, a przede mną jeszcze wciąż całkiem sporo aktywności. Sławosz Uznański został rezerwowym astronautą ESA. Czy doczekamy się drugiego Polaka w kosmosie? Został wybrany spośród 22,5 tys. osób, które zgłosiły się do zeszłorocznego naboru. Niebawem Sławosz Uznański, który poza pracą naukową zajmuje się żeglarstwem, będzie miał szans.. Przede wszystkim trening. Sport jest ważny. Muszę być w dobrej formie i to nie tylko dlatego, że jestem astronautą. Potrzebuję tego dla dobrego samopoczucia. Po treningu mamy jeszcze spotkanie grupy astronautek i astronautów rezerwowych ESA. Minął rok od ogłoszenia wyników nowego naboru i cała grupa zjechała właśnie do Kolonii, gdzie aktualnie przebywam. Co jest w Kolonii? – Europejskie Centrum Astronautyczne, miejsce, w którym astronauci trenują do misji załogowych. To tutaj testuje się nasze zdrowie, odporność, umiejętności i przydatność do poszczególnych zadań w trakcie misji. W Niemczech znajduje się też analog Columbusa, czyli modułu badawczego Europejskiej Agencji Kosmicznej, będącego częścią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. To w Columbusie europejscy astronauci prowadzą badania. Dlatego musimy mieć wszystko przetrenowanie. Czuć się w nim, jak w domu, jak w miejscu, które znasz tak dobrze, że możesz poruszać się po nim z zamkniętymi oczami lub w ciemności. Dzisiaj pokazywałem centrum grupie, która jeszcze nie trenuje. Oprowadziłem ich po wszystkim. Było zabawnie. Intensywne treningi Zabawnie? Zżyliśmy się ze sobą w trakcie rekrutacji, kolejnych testów. Spędzaliśmy razem całkiem sporo czasu, więc tak, zabawnie i przyjemnie było spotkać się ponownie. Poza tym mam w naturze bycie przewodnikiem. Również w CERN (Europejska Organizacja Badań Jądrowych), gdzie spędziłem ostatnich 12 lat, zawsze bardzo lubiłem wycieczki. Możliwość pokazania innym kawałka swojego świata – i to kawałka, który wciąż budzi uśmiech na mojej twarzy – to po prostu wielka frajda. Wieczorem ponownie spotkam się z moimi koleżankami i kolegami z grupy nowych astronautów ESA, może ocenią moje talenty pilota wycieczek. Mówisz o spotkaniach służbowych, oprowadzaniu po centrum przyjaciół. A mi się zawsze wydawało, że astronauci głównie trenują, po czym trenują jeszcze więcej. W przerwach się uczą i czasami jeszcze śpią. – Można powiedzieć, że miałem dzisiaj nieco luźniejszy dzień. Faktycznie tych treningów i nauki jest dużo. Moje dni są wypełnione od rana do nocy. Mam niewielki wpływ na swoje życie. W tej chwili bliżej mi do wypełniającego polecenia żołnierza niż rozporządzającego swoim czasem naukowca. To nie ja decyduję o tym, czym i jak będę się zajmował w kolejnych dniach. Nie ja określam terminy wyjazdów, spotkań. Nie do końca wiem, gdzie będę w kolejnym tygodniu, co wówczas będę robił. Muszę się podporządkować. Brakuje mi czasu, którym mógłbym dysponować sam. Nawet urlopu wziąć nie mogę. W ostatnie lato przypadkiem złożyło się tak, że miałem trzy wolne dni z rzędu. Raptem trzy dni, dłuższy weekend. A dla mnie to było jak wakacje. Pojechałem w góry, mogłem się powspinać. Taki krótki powrót do przeszłości. Sport w kosmosie Jestem przekonana, że gdyby udało mi się wyrwać trzy wolne dni między wyczerpującymi treningami, ostatnią rzeczą, o jakiej bym pomyślała, byłby kolejny wysiłek. – Tyle, że ja lubię sport. Jest integralną częścią mojego życia. Potrzebuję ruchu, wysiłku, wyzwań. Uwielbiam żeglować, wielokrotnie brałem udział w regatach. Pociąga mnie wspinaczka wysokogórska. Sport uczy wytrwałości, przełamywania siebie i ograniczeń. Jest też kuźnią charakteru. Ale niełatwo się go uprawia w mikrograwitacji, jaka panuje na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. – Trzeba się przypinać pasami, aby nie odlecieć. I tak naprawdę trenując nie walczy się z grawitacją, tylko z samym sobą. Jestem tego bardzo ciekawy. Treningu i funkcjonowania ciała w warunkach mikrograwitacji. Bardzo chętnie zostanę królikiem doświadczalnym do badań nad sportem w warunkach kosmicznych. Jak zainspirować przyszłych naukowców Definiujesz się jako sportowiec? Bo w naszej krótkiej rozmowie o sporcie było najwięcej. – Być może gdzieś we mnie, całkiem nieświadomie, właśnie to przeważa. Ale to nie znaczy, że nie czuję się naukowcem. Jestem jednym i drugim, choć być może w różnych momentach proporcje się zmieniają. Astronauta ubiera się u Prady. Luksusowa marka zaprojektuje skafandry kosmiczne dla Axiom Space Takiej współpracy w historii eksploracji kosmosu jeszcze nie było. Mediolańska luksusowa marka odzieżowa Prada podpisała umowę z komercyjną firmą kosmiczną Axiom Space. Mają wspólnie pr... Najbardziej poukładane to miałem w czasie pracy w CERN. Pracowałem przy Wielkim Zderzaczu Hadronów. W prawdziwej mekce fizyków. Ale w weekendy mogłem żeglować, albo chodzić po górach. Wszystko było poukładane. Miałem czas dla przyjaciół, dla siebie. Trochę mi tego brakuje. Z drugiej strony, przeżywasz największą przygodę życia. Tak wielką, że raz na zawsze określi, kim jesteś. Nie przytłacza cię otaczające cię już sława? I to sława o tendencji zwyżkowej? – Od kilkunastu lat nie mieszkam w Polsce, a tutaj, w Kolonii, jestem anonimową osobą, więc nie. Rzecz jasna to się zmienia, gdy przyjeżdżam do Polski. Czy przytłacza mnie to? Może czasami. Ale z drugiej strony całym sobą czuję, że jeśli spotkanie ze mną przekona choć jedną osobę, by zajęła się nauką, by uwierzyła w siebie i nie porzucała marzeń, to wiesz co – warto. Po prostu warto to wszystko robić. Dr inż. Sławosz Uznański, urodzony w 1984 roku w Łodzi. Absolwent Politechniki Łódzkiej oraz Université de Nantes (Francja). W 2011 roku obronił pracę doktorską poświęconą projektom odpornym na promieniowanie do zastosowań kosmicznych na Université d’Aix-Marseille (Francja). W tym samym roku dołączył do Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) w Genewie w Szwajcarii. Specjalizował się w projektowaniu elektroniki pracującej w akceleratorach. Projektował m.in. system sterowania mocą Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC). W latach 2018–2020 był inżynierem odpowiedzialnym za całodobową pracę i optymalne funkcjonowanie Wielkiego Zderzacza Hadronów. Wziął udział w rekrutacji do Europejskiego Korpusu Astronautów, rozpoczętej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) w marcu 2021 roku. Spośród 22,5 tys. osób, w tym 549 z Polski, ESA wybrała 17 astronautów, w tym 11 rezerwistów, którzy w razie potrzeby mogą być powołani do korpusu podstawowego. Uznański znalazł się w tej drugiej grupie. 28 czerwca 2023 roku działające przy premierze Centrum GovTech poinformowało, że Uznański, jako drugi Polak w historii, poleci w kosmos. 1 września 2023 roku dołączył do Europejskiego Korpusu Astronautów jako astronauta projektowy ESA. Posługuje się płynnie trzema językami: polskim, angielskim i francuskim. W wolnym czasie bierze udział w wyprawach wysokogórskich, podróżuje lub spędza czas żeglując ze znajomymi, dzieląc się swoim żeglarskim doświadczeniem lub biorąc udział w regatach. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wydziergaj sobie dom. Naukowcy robią futurystyczne projekty eko-budynków przy użyciu grzybni i włóczki
Pojawia się coraz więcej pomysłów na bardziej ekologiczne budownictwo. Po cegłach tworzonych z piasku i żelatyny przez bakterie oraz betonie z dwutlenku węgla odessanego z powietrza, przyszedł czas na budynki dziergane z grzybni i włóczki.
W tym artykule: Materiały budowlane z grzybni Nowy materiał bazuje na dzianinie Udane testy mycocrete Prototypowa konstrukcja Mycocrete to pasta wykonana z grzybów. „Myco” odnosi się do „mycetes”, czyli grzybów, a „concrete” do betonu. Po polsku moglibyśmy więc ten materiał nazwać grzybobetonem. Pasta może być łączona z tekstylną ramą, aby stworzyć przyjazne dla środowiska i wytrzymałe konstrukcje. Za pomysłem stoi zespół projektantów, inżynierów i naukowców z Living Textiles Research Group, części Hub for Biotechnology in the Built Environment na Uniwersytecie w Newcastle. Badania są finansowane przez Research England. Materiały budowlane z grzybni Chociaż sam pomysł wykorzystania grzybni do tworzenia materiałów budowlanych był w przeszłości analizowany przez różne grupy badawcze, to proponowane przez nich kompozyty miały znaczne ograniczenia. Udało się je pokonać dzięki osadzeniu grzybni na elastycznej ramie wykonanej z dzianiny. Kompozyt o nazwie mycocrete jest mocniejszy i bardziej wszechstronny pod względem kształtu i formy. Umożliwia naukowcom uprawę lekkich i stosunkowo przyjaznych dla środowiska materiałów budowlanych. Ten zabójczy grzyb do tej pory atakował drzewa. Po raz pierwszy w historii zainfekował człowieka Chondrostereum purpureum to gatunek grzyba, który pasożytuje na drzewach, powodując zgniliznę drewna. Występuje na całym świecie, również w Polsce. Teraz po raz pierwszy zaatakował człow... – Naszą ambicją jest zmiana charakteru przestrzeni architektonicznych za pomocą grzybni połączonej z materiałami pochodzenia biologicznego. Takimi jak wełna, trociny i celuloza – powiedziała dr Jane Scott z Newcastle University, autorka artykułu w czasopiśmie naukowym „Frontiers in Bioengineering and Biotechnology”. Nowy materiał bazuje na dzianinie Kompozyt mycocrete powstaje z zarodników grzybni, które miesza się z ziarnami służącymi jako pożywka. Taką mieszankę przekłada się do formy i umieszcza w ciemnym, wilgotnym i ciepłym środowisku. To pozwala grzybni rosnąć i ściśle wiązać podłoże. Po osiągnięciu odpowiedniej gęstości, ale zanim zacznie wytwarzać owocniki, które nazywamy grzybami, grzybnia jest suszona. Proces ten może zapewnić tani i ekologiczny zamiennik dla pianki montażowej, drewna i tworzyw sztucznych. Ale w związku z tym, że grzybnia potrzebuje tlenu, by rosnąć, sztywne formy ograniczały możliwość jej wykorzystania. Rozwiązaniem tego problemu okazało się rusztowanie z dzianiny – formy przepuszczającej tlen. Wraz z rozwojem grzybni takie rusztowanie może zmieniać się z elastycznego na sztywne. Grupa badawcza dr Scott postanowiła połączyć mieszankę grzybni z systemem produkcyjnym, który mógłby wykorzystać szeroki potencjał form dzianiny. – Dzierganie, czyli robótki na drutach to niezwykle wszechstronny system produkcji trójwymiarowych obiektów – powiedziała dr Scott. – Taka forma jest lekka, elastyczna i podatna na kształtowanie. Główną zaletą tej metody, w porównaniu z innymi procesami tekstylnymi, jest możliwość wykonywania struktur i form 3D bez szwów i bez odpadów. Udane testy mycocrete Naukowcy wykonali dwa rodzaje próbek. Konwencjonalne kompozyty grzybni oraz mycocrete. Ten drugi zawierał również proszek papierowy, grudki włókien papierowych, wodę, glicerynę i gumę ksantanową. Pasta została tak zaprojektowana, by można ją było nałożyć na tkaninę za pomocą pistoletu natryskowego. Rurki do planowanej struktury testowej zostały wydziergane z przędzy merynosów, wysterylizowane i przymocowane do sztywnej struktury. Było to konieczne, by w trakcie natryskiwania pastą zmiany naprężenia tkaniny nie wpływały na wydajność grzybobetonu. Po wysuszeniu próbki poddano testom wytrzymałościowym. Były rozciągane, ściskane i zgniatane. Co ciekawe, próbki pokryte mycocrete okazały się mocniejsze niż konwencjonalne próbki kompozytowe grzybni i przewyższyły kompozyty grzybni uprawiane bez szalunków z dzianiny. Ponadto porowata dzianina szalunku zapewniała lepszą dostępność tlenu, a próbki w niej hodowane skurczyły się mniej niż większość materiałów kompozytowych grzybni po wysuszeniu. To sugeruje, że dzięki mycocrete można osiągnąć bardziej przewidywalne i spójne wyniki produkcji. Prototypowa konstrukcja Wykorzystując kompozyt mycocrete zespołowi udało się zbudować dużą, prototypową konstrukcję o nazwie BioKnit. Jest to wolnostojąca i jednorodna kopuła zbudowana bez połączeń. Brak połączeń wpływa na trwałość konstrukcji. – Wysoka wydajność mycocrete w połączeniu z szalunkiem z dzianiny jest ważnym krokiem w kierunku zastosowania biohybryd grzybni i tekstyliów w budownictwie – mówi dr Scott. – W artykule opublikowanym na łamach „Frontiers in Bioengineering and Biotechnology” wyliczyliśmy konkretne przędze, podłoża i grzybnię, niezbędne do osiągnięcia określonego celu. Zaznaczam jednak, że sama forma jest bardzo elastyczna i pozwala na różnorodne zastosowania. Architektura biofabrykowana może wymagać nowej technologii maszyn, pozwalających przenieść tekstylia do sektora budowlanego – dodaje uczona. Źródło: Frontiers in Bioengineering and Biotechnology. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Mezosfera jest słabo zbadana. To w tej warstwie atmosfery spalają się meteory, czyli spadające gwiazdy
Ze wszystkich planet Układu Słonecznego, jedynie Ziemia ma atmosferę, której budowa, skład i gęstość umożliwiły rozwój życia biologicznego. Każda warstwa tej powłoki pełni kluczową funkcję w utrzymaniu stabilnych warunków na naszej planecie. Dotyczy to także mezosfery, czyli środkowej warstwy atmosfery. Jakie są jej kluczowe cechy? Za co odpowiada mezosfera? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym jest mezosfera? Za co odpowiada mezosfera? Cechy mezosfery Jaka temperatura jest w mezosferze? Ciekawostki o mezosferze Mimo że nie znajduje się tak wysoko jak egzosfera, mezosfera wciąż pozostaje słabo zbadana. Wynika to z właściwości tej warstwy. Jest położona zbyt wysoko, by mogły dotrzeć do niej balony i samoloty. Z kolei znaczne opory powietrza sprawiają, że sztuczne satelity nie mogą w niej swobodnie krążyć, więc ich przydatność w zakresie badania tej warstwy jest w pewnym stopniu ograniczona. Najwięcej informacji na temat mezosfery dostarczają naukowcom rakiety meteorologiczne zaopatrzone w odpowiednią aparaturę badawczą. Jednak te mogą prowadzić jedynie krótkotrwałe sondowanie. Czym jest mezosfera? Mówiąc o mezosferze, na myśli trzeba mieć warstwę atmosfery planety, która nie przylega do jej powierzchni i w której temperatura maleje wraz ze wzrostem wysokości. Ziemska mezosfera jest trzecią warstwą atmosfery, zlokalizowaną nad stratosferą i pod termosferą. Od pierwszej oddziela ją stratopauza, natomiast od drugiej – mezopauza. Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? W całym okresie istnienia naszej planety jej klimat zmieniał się wiele razy w naturalny sposób. Niekiedy duże powierzchnie Ziemi pokrywały lodowce. 400 tys. lat temu na części Grenlandii ro... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kiedy-ostatni-raz-mialo-miejsce-globalne-ochlodzenie-czy-moze-nadejsc-w-przyszlosci-fot-owen-humphreys-pa-images-via-getty-images-63267d3.jpeg" width="938" height="584" alt="Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? (fot. Owen Humphreys/PA Images via Getty Images)" title="Kiedy ostatni raz miało miejsce globalne ochłodzenie? Czy może nadejść w przyszłości? (fot. Owen Humphreys/PA Images via Getty Images)" /> Rozciąga się na wysokości od 45–50 km do 85–90 km. Granica mezosfery jest położona najwyżej w okolicy równika. Z kolei w obszarze biegunów Ziemi, gdzie atmosfera jest bardziej skompresowana, znajduje się najniżej. Za co odpowiada mezosfera? W kontekście stabilności warunków panujących na Ziemi, każda warstwa atmosfery jest tak samo istotna. Mezosfera pełni przede wszystkim funkcję ochronną. Meteoroidy wpadające w atmosferę ulegają częściowemu spaleniu już w jonosferze. Częściowemu, ale nie całkowitemu. Większość obiektów kosmicznych, których nie zatrzymała jonosfera, spala się właśnie w mezosferze. Tam, ze względu na panujące warunki, powstaje intensywne tarcie, prowadzące do całkowitego spalenia lub rozpadu meteoroidów na mniejsze obiekty. Należy wspomnieć, że mezosfera pełni także funkcję stabilizującą dla niższych warstw atmosfery: stratosfery i troposfery. Dzięki występującym tam turbulencjom i prądom termicznym, poniżej dolnej granicy mezosfery mogą utrzymywać się dość stabilne warunki. Poza tym stanowi coś w rodzaju łącznika między najniższymi (troposferą i stratosferą) a najwyższymi (termosferą i egzosferą) warstwami atmosfery. Zachodzące tam procesy atmosferyczne umożliwiają wymianę energii cieplnej i warunkują transport cząsteczek. Mówiąc o roli mezosfery, nie można pominąć znaczenia tej warstwy dla badań nad klimatem i zmianami atmosferycznymi. Dzięki zrozumieniu procesów atmosferycznych, które zachodzą w tej warstwie, naukowcy zyskują nieocenioną wiedzę na temat globalnych zmian klimatycznych i wpływu, jaki wywierają na atmosferę. Cechy mezosfery Pod względem ilości głównych składników powietrza – tlenu i azotu, a także dwutlenku węgla – mezosfera praktycznie nie odbiega od niżej położonych warstw atmosfery. Należy jednak podkreślić, że gęstość powietrza jest tam bardzo niska, co jest konsekwencją kombinacji niskiego ciśnienia atmosferycznego (poniżej 1 hPa) i niskiej temperatury. W takich warunkach cząsteczki gazu są bardziej rozproszone. W mezosferze występują silne turbulencje. Wiatry cechują się zmienną prędkością, zamykającą się w przedziale od 15 do 100 m/s. To, w połączeniu z oddziaływaniem prądów termicznych i integracją z cząsteczkami, przekłada się na znaczne opory powietrza i utrudniony ruch obiektów. Z jednej strony, to niezwykle korzystne zjawisko, bo w takich warunkach dochodzi do spalania obiektów kosmicznych. Z drugiej, duże opory doprowadzają do znacznego rozgrzania powłok statków kosmicznych. Jaka temperatura jest w mezosferze? Najbardziej charakterystyczną cechą tej warstwy atmosfery jest spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości. Punktem wyjścia jest 0 stopni Celsjusza (wartość charakterystyczna dla stratopauzy). Wraz ze wzrostem wysokości o każdy kolejny kilometr, temperatura spada o ok. 2–3 stopnie Celsjusza. W obszarze mezopauzy osiąga minus 90 stopni Celsjusza. Zjawisko spadku temperatury towarzyszące wzrostowi wysokości wynika z budowy tej warstwy: cienka mezosfera nie może podtrzymać cyklu ozonowo-tlenowego. Nie bez znaczenia są też właściwości wyższych warstw, które pochłaniają najwięcej promieniowania o długich falach. Ciekawostki o mezosferze Powyżej wymieniliśmy wszystkie kluczowe cechy mezosfery, ale to nie koniec informacji o tej warstwie. Na zakończenie mamy dla was garść interesujących ciekawostek na jej temat. Burzowe rekordy świata. Ile kilometrów miał najdłuższy piorun i jak długo rozjaśniał niebo? O dwóch nowych burzowych rekordach poinformowała Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). Dzięki nowej technice monitorowania ekspertom udało się ustalić, że rekordowy piorun miał dług... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/burzowe-rekordy-mozna-obserwowac-dzieki-satelitom-photo-by-metin-aktas-anadolu-agency-via-getty-images-c029b6e.jpeg" width="938" height="626" alt="Burzowe rekordy można obserwować dzięki satelitom (Photo by Metin Aktas/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Burzowe rekordy można obserwować dzięki satelitom (Photo by Metin Aktas/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Nazwa „mezosfera” odnosi się do położenia tej warstwy w atmosferze. Pochodzi od greckiego słowa „mesos”, czyli „środkowy”. Czasami w mezosferze można zaobserwować tzw. obłoki srebrzyste, nazywane też chmurami polarnymi. Są to najwyższe chmury widziane z Ziemi. Najłatwiej dostrzec je w pasie między 50. a 70. stopniem północnej i południowej szerokości geograficznej. Najlepsze warunki obserwacyjne występują o świcie lub zmierzchu. W mezosferze występuje niezwykłe zjawisko atmosferyczne, tzw. sprite (duszki, elfy). Pod tą nazwą kryją się rozległe błyski – wyładowania atmosferyczne występujące ponad poziomem chmur burzowych. Choć obecnie ten trend ulega zmianie, to jeszcze nie tak dawno temu badania mezosfery były marginalizowane na korzyść innych warstw. Powód? Bardzo prosty: w kontekście rozwoju technologii komunikacyjnych i transportowych, mezosfera nie ma większego znaczenia. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Egzosfera to granica między naszą atmosferą a kosmosem. Jak daleko od Ziemi sięga?
Egzosfera to najbardziej skrajny obszar atmosfery. Panujące tam warunki i wynikające z nich unikatowe właściwości sprawiają, że bliżej jest jej do przestrzeni kosmicznej niż do niższych warstw. Co wiemy na temat egzosfery? Jakie są jej kluczowe cechy? W tym artykule odpowiadamy na te pytania.
W tym artykule: Czym jest egzosfera? Cechy egzosfery Jaka temperatura jest w egzosferze? Ciekawostki o egzosferze Choć nie możemy tego dostrzec gołym okiem, atmosfera ziemska ma swój początek i koniec. Najniższą jej warstwą jest troposfera. Nad nią rozciąga się stratosfera. Funkcję łącznika między niższymi i wyższymi obszarami pełni warstwa środkowa, czyli mezosfera. Powyżej znajduje się termosfera, ostatnia warstwa wykazująca najważniejsze cechy ziemskiej atmosfery. Powyżej jest już tylko egzosfera, będąca czymś w rodzaju buforu między atmosferą a przestrzenią kosmiczną. Czym jest egzosfera? Mówiąc o egzosferze, na myśli trzeba mieć najbardziej wysuniętą na zewnątrz warstwę atmosfery. To coś w rodzaju płynnej strefy przejściowej między atmosferą a otwartą przestrzenią kosmiczną, przy czym należy podkreślić, że warunki występujące w tej warstwie są zupełnie inne niż w pozostałych. Z tego względu, niektórzy naukowcy traktują ten obszar jako cześć przestrzeni kosmicznej. Egzosfera atmosfery ziemskiej zaczyna się na wysokości ok. 500 km. Czyli 400 km powyżej linii Kármána – umownej granicy, za którą zaczyna się przestrzeń kosmiczna. Na jakiej wysokości zlokalizowana jest górna granica tej warstwy? Trudno powiedzieć. Kurczy się górna warstwa atmosfery ziemskiej. Czy ma to jakieś plusy? Naukowcy potwierdzili właśnie hipotezę postawioną trzy dekady temu. Pomiary górnych warstw atmosfery Ziemi wykazały, że robią się one coraz chłodniejsze i coraz cieńsze. Może to powodow... Niektórzy naukowcy wskazują na odległość 100 tys. km od powierzchni Ziemi, gdzie występuje tzw. geokorona. Pod tą nazwą kryje się wodorowa otoczka naszej planety, która w zakresie ultrafioletu jest widoczna jako jasna poświata. Według innej teorii, egzosfera kończy się na wysokości 190 tys. km, czyli w połowie odległości między Ziemią a jej naturalnym satelitą. Cechy egzosfery Najbardziej charakterystyczną cechą egzosfery jest ogromne rozrzedzenie gazów tworzących tę warstwę. Liczba cząsteczek w jednostce objętości jest tak mała, że panujące tam warunki można porównać do próżni. Cząstki poruszają się z ogromnymi prędkościami (do 11,2 km/s), jednak prawdopodobieństwo wystąpienia kolizji między nimi jest znikome. Zatem w egzosferze poruszają się po trajektoriach balistycznych. W rezultacie dochodzi do uwalniania się pojedynczych atomów (w największym stopniu dotyczy to wodoru i helu), które oddalają się w przestrzeń międzyplanetarną. Jaka temperatura jest w egzosferze? Ze względu na znaczne rozrzedzenie gazu, temperatura w egzosferze nie może być mierzona w sposób tradycyjny. Warunki wysokiej próżni uniemożliwiają proces transportu energii cieplnej, zarówno poprzez konwekcję (proces przekształcania ciepła związany z makroskopowymi ruchami materii), jak i przewodnictwo (proces wymiany ciepła poprzez przekazywanie energii kinetycznej bezładnego ruchu cząsteczek pod wpływem ich kolizji). W przypadku tak mocno rozrzedzonego gazu temperaturę należy rozpatrywać w kontekście termodynamiki i definiować jako miarę średniej energii kinetycznej cząstek. Należy więc przyjąć, że warunki termiczne panujące w egzosferze nie zmieniają się wraz z wysokością. Średnia temperatura jest tam równa ok. 1500 K. Mimo że cząstki gazów osiągają w egzosferze znaczną energię, to nie mogą efektywnie przekazywać ciepła. Co za tym idzie, nie wpływają w istotny sposób na temperaturę obiektów znajdujących się w tej warstwie. O temperaturze ciał w egzosferze decydują inne czynniki, jak dostępność promieniowania słonecznego i aktywność słoneczna. Satelita oświetlany promieniami Słońca rozgrzewa się do znacznej temperatury, ale część tego samego obiektu, która nie jest oświetlona, błyskawicznie wypromieniowuje ciepło. Ciekawostki o egzosferze Powyżej wymieniliśmy najważniejsze cechy egzosfery. Na koniec zostawiliśmy kilka interesujących informacji na temat tej niezwykłej warstwy, której bliżej jest do kosmosu niż do atmosfery. Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? Mars był niegdyś wodnym światem. Planetą, której skorupę przecinały koryta rzek, pokrywały morza. Widać to wciąż po ukształtowaniu terenu. Jak doszło do tego, że planeta niegdyś podo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/atmosfera-marsa-jaki-ma-sklad-i-dlaczego-mars-niemal-calkowicie-ja-utracil-fot-getty-images-3170bc9.jpeg" width="938" height="528" alt="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" title="Atmosfera Marsa. Jaki ma skład i dlaczego Mars niemal całkowicie ją utracił? (fot. Getty Images)" /> W przypadku najmniejszych ciał planetarnych, które wykazują zdolność do utrzymania otoczki gazowej, egzosfera jest jedyną warstwą atmosfery. Warstwy atmosfery, w których dochodzi do zderzeń cząsteczek, mogą utrzymać tylko większe planety, mające odpowiednią masę. Jonosfera, czyli tzw. strefa jonów zlokalizowana na wysokości od 80 do 1000 km, w której występują zjonizowane cząsteczki gazów atmosferycznych, jest tworzona przez dwie zewnętrzne warstwy atmosfery: termosferę i egzosferę. Egzosfera jest nazywana strefą dyssypacji lub strefą rozpraszania. Ta nazwa idealnie opisuje główną cechę tej warstwy, w której panują warunki zbliżone do próżni. Ze względu na znaczne rozrzedzenie gazów tworzących egzosferę, w tej warstwie atmosfery nie może wystąpić zjawisko fali akustycznej. W ziemskiej egzosferze występują pasy radiacyjne, czyli obszary intensywnego promieniowania korpuskularnego. Składa się ono się z cząstek (przede wszystkim protonów i elektronów) o znacznej energii, które znalazły się w zasięgu oddziaływania ziemskiego pola magnetycznego. W egzosferze i powyżej tej warstwy krąży większość sztucznych satelitów. Dlaczego właśnie tam? Odpowiedź jest prosta – ze względu na ekstremalne rozrzedzenie atmosfery w warstwie egzosfery, obiekty te napotykają na minimalne opory powietrza. To sprawia, że przez dziesiątki lat mogą utrzymywać swoją orbitę bez konieczności wprowadzania istotnych korekt. W egzosferze obserwuje się obecność cząstek węglowodorowych, które powstają w następstwie procesu degradacji fotochemicznej i atmosferycznej. Węglowodory takie jak metanol czy metan w przyszłości mogą być wykorzystywane jako źródło energii lub surowce podczas długoterminowych misji kosmicznych. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Bagaż podręczny. Sprawdź, co możesz zabrać na pokład samolotu
Pakujesz bagaż podręczny i nie wiesz, co ze sobą zabrać? W poniższym artykule podpowiadamy, co można spakować do torby lub plecaka, a także przedstawiamy obowiązujące limity u poszczególnych przewoźników.
W tym artykule: Co trzeba wyjąć z bagażu podręcznego? Bagaż podręczny – co można zabrać? Leki w bagażu podręcznym Co można spakować do bagażu rejestrowanego? Czego nie można przewozić w bagażu rejestrowanym? Co zabrać do bagażu podręcznego? Jak spakować się tylko w bagaż podręczny? Koniec z limitem 100 ml płynu w bagażu podręcznym? Jaka wielkość bagażu podręcznego? Wizz Air, Ryanair, LOT, Lufthansa Zmiana walizki na lotnisku Jeśli chcesz uniknąć stresującej sytuacji, gdy w ostatniej chwili musisz pożegnać się z częścią swojego ekwipunku, lepiej dokładnie sprawdź, co wolno ci przewozić w bagażu podręcznym i rejestrowanym. Fantazja pasażerów nie zna granic. Na pokład samolotu próbują wnieść dosłownie wszystko. To jedna z historii, które kilka lat temu obiegły cały świat – nastolatek z Toronto spakował do walizki podręcznej budzik przypominający bombę zegarową. Pracownicy kontroli bezpieczeństwa natychmiast podnieśli alarm, wezwano saperów, a pasażerów lotniska ewakuowano. Inny, mniej ekstremalny przykład z Nowego Jorku – na lotnisku pojawił się pan z rybkami akwariowymi w plastikowym litrowym naczyniu. Niestety, podczas kontroli rybki zostały mu odebrane. Powód? – Nie chodziło o to, że to są rybki, lecz o pojemność naczynia. Mógłby zabrać je na pokład samolotu, gdyby były w pojemniku do 100 ml – tłumaczy Marek Nowicki, dyrektor Biura Kontroli Bezpieczeństwa spółki ACS na lotnisku im. Chopina w Warszawie. Zatrzymanie na lotnisku w Krakowie. Celnicy nie dowierzali, co znaleźli w bagażu podróżnych Zachowanie zatrzymanych na lotnisku w Krakowie pasażerów powinno być przestrogą dla wszystkich turystów. Szczególnie tych wybierających się na egzotyczne wakacje. Polscy podróżni też mają szalone pomysły. Podczas prześwietlenia bagażu podręcznego pewnego rodaka mieszkającego na stałe w USA odkryto paralizator wyglądem przypominający paczkę papierosów, inny miał breloczek z wysuwanym nożykiem. Pasażerowie potrafią też spakować do torby całą domową spiżarnię. – Oczywiście pieczywo, wędlinę czy kiełbasy, tak jak i słodycze, można mieć w bagażu podręcznym. Problem dotyczy jednak przetworów w słoikach: konfitur, kompotów czy warzyw w zalewie, które są w pojemnikach powyżej 100 ml i podczas kontroli bezpieczeństwa musimy je odebrać. Podobnie jak np. za duże płynne odżywki dla sportowców. Dlatego lepiej spakować je do bagażu rejestrowanego – wyjaśnia ekspert. Co jeszcze pasażerowie chcą przewieźć w bagażu podręcznym? – Łańcuchy, struny do instrumentów muzycznych, noże z ostrzem dłuższym niż 6 cm, fajerwerki, rozmontowane silniki spalinowe i elektryczne czy zapalniczki typu zippo – wymienia Marek Nowicki. Co trzeba wyjąć z bagażu podręcznego? Te rzeczy zostaną ci odebrane podczas kontroli bezpieczeństwa. Możesz je spakować do bagażu nadawanego przy odprawie. broń palna i ta używana w sztukach walki nożyczki, gdy mają ostrza dłuższe niż 6 cm parasol ze szpicem w rączce noże, scyzoryki z ostrzem dłuższym niż 6 cm brzytwy żyletki czekany fajerwerki druty, szydełka łyżwy korkociąg rzutki do gry w darta hulajnoga, deskorolka klocki hamulcowe termometry rtęciowe miód powyżej 100 ml smalec powyżej 100 ml masło kokosowe powyżej 100 ml strzykawki i igły kije baseballowe i kije bilardowe wózek inwalidzki zasilany bateriami lub akumulatorami statyw do aparatu kijki narciarskie, kijki nordic walking Bagaż podręczny – co można zabrać? W bagażu podręcznym bez problemów możemy przewozić: dezodoranty żelowe perfumy do 100 ml krem do 100 ml pasta do zębów do 100 ml pilnik do paznokci lakier do paznokci mydło w płynie do 100 ml jedzenie (jogurt, budyń, sery, wędliny, chrupki, batoniki) podkład do makijażu alkohol kupiony w sklepie bezcłowym bita śmietana do 100 ml kamera laptop smartfon tablet gilotyna do cygar bez wymiennych ostrzy ciśnieniomierz laska bez ostrych krawędzi kwiaty obraz ozdoby choinkowe bez ostrych krawędzi klucze do mieszkania czy auta Leki w bagażu podręcznym Do samolotu można zabrać leki, także te w płynie, jednak trzeba o nich poinformować kontrolerów bezpieczeństwa. Ci mogą poprosić o zaświadczenie od lekarza potwierdzające, że lek jest nam niezbędny. Leki, podobnie jak kosmetyki muszą być spakowane osobno w przezroczystą torebkę. Co można spakować do bagażu rejestrowanego? Do bagażu rejestrowanego spakujemy: drobne narzędzia o ostrych końcach broń (musi być zgłoszona liniom lotniczym) widelce i łyżki raki czekany i szpikulce do lodu agrafki butlę płetwonurka (za zgodą przewoźnika, musi być opróżniona, zawory odkręcone) spadochron (za zgodą przewoźnika) wędki cyfrowy termometr do mięsa zapałki zapalniczka podwodna latarka do nurkowania (za zgodą przewoźnika) grzałka do gotowania wody (za zgodą przewoźnika) laska do wspierania się z ostrym końcem, stylizowana na ciupagę sprzęt do jazdy konnej (np. ostrogi), siodło narty rower Czego nie można przewozić w bagażu rejestrowanym? Aby uniknąć stresujących sytuacji na lotnisku, w bagażu rejestrowanym nie przewoźmy: detonatorów, zapalników i bezpieczników farb w aerozolu pojemniku z gazem prochów alkoholi o mocy powyżej 70 proc. płynów łatwopalnych (benzyna) replik i imitacji materiałów wybuchowych gaśnic latarek gazowych baterii litowo-jonowych butli biwakowych Co zabrać do bagażu podręcznego? Do samolotu nie możesz zabrać zbyt wiele. Ograniczony rozmiar bagażu i jego waga – w tanich liniach to maksymalnie 10 kg – sprawiają, że chcąc nie chcąc musisz wziąć mniej rzeczy. Jednak kilka trików wystarczy, by spakować te najpotrzebniejsze i nie dopłacać do większego bagażu. Ania i Marcin Nowakowie, podróżnicy znani jako Wędrowne Motyle, w pakowaniu w bagaż podręczny doszli już niemal do perfekcji. Chociaż wcale nie była to łatwa droga. – Trudno było się nam rozstać z wieloma rzeczami, najgorzej szło nam z selekcją ubrań – przyznaje Marcin. To się jednak udało i od siedmiu lat przemierzają świat jedynie z plecakami podręcznymi. – Przy każdym kolejnym wyjeździe braliśmy coraz mniej. Tak sobie założyliśmy i okazało się to wykonalne. Jak buty, to najlepiej jedne, najbardziej uniwersalne. Jak spodnie, to nie dżinsy i najlepiej z odpinanymi nogawkami. Jak kosmetyki, to w malutkich pojemniczkach. Jak ręcznik, to jeden szybkoschnący. Jak kable i ładowarki, to do kieszeni kurtki. Jak bielizna, to włożona do pokrowca po śpiworze i mocno skompresowana. A jak koszulki, to jedna na dzień, a właściwie to jedna na dwa dni, albo w sumie... jedna na trzy dni – dodaje Ania. Największe tajemnice linii lotniczych. Tego nie powie ci żadna stewardessa Odkryj największe tajemnice linii lotniczych, których nie dowiesz się ani od stewardessy, ani od pozostałych członków załogi. Co tak naprawdę kryje się za „problemami technicznymi”? I ... Wędrowne Motyle mają już za sobą ponad 80 lotów z bagażem podręcznym na cztery kontynenty. Ich rekord z bagażem podręcznym to 20 dni spędzonych w Indonezji i Malezji. Są jednak tacy, którzy nie potrafią się ograniczyć. Na podróżniczych forach internetowych roi się od najróżniejszych pomysłów na spakowanie wszystkiego. Np. ubieranie się na cebulę (dotyczy to też bielizny) czy pakowanie ubrań w torbę od laptopa (tę można wnieść na pokład samolotu nawet w tanich liniach jako dodatkowy mały bagaż). Jednak przy pakowaniu trzeba też pamiętać o przedmiotach, których przewóz w bagażu podręcznym jest zabroniony. I na pewno stracimy je podczas kontroli bezpieczeństwa. To m.in. broń (palna, ale też ta używana w sztukach walki), nożyczki (gdy mają ostrza dłuższe niż 6 cm), noże, scyzoryki, brzytwy, czekany, fajerwerki, druty, szydełka, łyżwy, korkociągi czy… rzutki do gry w darta. A zapałki czy zapalniczki? – Mała paczka zapałek i małe zapalniczki do papierosów można mieć w trakcie kontroli bezpieczeństwa i w trakcie lotu przy „sobie”, tj. np. w kieszeni marynarki. Trzeba jednak pamiętać, że może to być jedno opakowanie/sztuka na osobę – wyjaśnia Marta Chylińska, rzecznik prasowy Urzędu Lotnictwa Cywilnego. I dodaje, że podczas kontroli bezpieczeństwa na lotnisku osoba jej dokonująca ma prawo zażądać od nas usunięcia z bagażu podręcznego, ale także z bagażu rejestrowanego każdego przedmiotu, który może stanowić zagrożenie dla innych pasażerów, załogi i statku powietrznego, a tym samym zagrażać bezpieczeństwu lotu. Jak spakować się tylko w bagaż podręczny? Przejechanie połowy świata tylko z bagażem podręcznym jest naprawdę możliwe. Sprawdź, jak się najlepiej spakować Tu obowiązuje zasada trzech sztuk, która sprawdza się podczas moich podróży. Bez względu na to, na jak długo wyjeżdżam, zabieram tylko trzy szybkoschnące koszulki. Jedną noszę, druga czysta czeka na założenie, a trzecia suszy się po wypraniu. Zamiast dżinsów zabierz trekkingowe spodnie z odpinanymi nogawkami – dzięki temu w kilka chwil będziesz miał krótkie spodnie. W walizce ułóż je na płasko, tak by nogawki wystawały poza brzegi walizki. Zwiń pozostałe ubrania, dzięki czemu zaoszczędzisz miejsce w walizce i unikniesz zagnieceń. Następnie złóż nogawki spodni. Zawsze warto mieć przy sobie lekką nieprzemakalną kurtkę, którą możesz zwinąć i spakować do woreczka. Zabierz jedną parę uniwersalnych oddychających i nieprzemakalnych butów. Buty umieść wzdłuż ścianek walizki. aby zaoszczędzić miejsce, umieść skarpetki w butach. Małe kremy, mały szampon i żel do mycia ciała w jednym do 100 ml – wszystkie kosmetyki spakuj do przezroczystej torebki, co ułatwi ich kontrolę na lotnisku. Najpotrzebniejsze rzeczy umieść na samej górze walizki. Spakuj jedną uniwersalną ładowarkę z wymiennymi końcówkami np. do tabletu i smartfona. Mały aparat fotograficzny zamiast ciężkiej i wielkiej lustrzanki. „Małpką” też zrobisz zdjęcia z podróży. Produkty w stanie stałym, takie jak czekolada, kanapki, warzywa i owoce, są dozwolone w dowolnych ilościach. Żywność w płynie, taka jak jogurty, dżemy i galaretki, podlega ograniczeniom objętości pojemnika (do 100 ml) i pojemniki te muszą się mieścić w 1-litrowej plastikowej torebce. Koniec z limitem 100 ml płynu w bagażu podręcznym? Bardzo restrykcyjne zasady dotyczące przewozu płynów w małych pojemnikach do 100 ml, w jednej, przezroczystej torbie obowiązują od 2006 roku, po udaremnieniu ataku na lotnisku Heathrow. Ku ogromnej radości pasażerów, coraz więcej portów lotniczych – dzięki nowoczesnym technologiom – rezygnuje z uciążliwych limitów. Pierwszym krajem w Europie, który zdecydował się na taki krok była Wielka Brytania, gdzie do połowy 2024 r. każde lotnisko ma zaopatrzyć się w specjalne skanery. Technologię pozwalającą na zniesienie limitu testuje od kwietnia port London City. Jaka wielkość bagażu podręcznego? Wizz Air, Ryanair, LOT, Lufthansa Bagaż podręczny w Wizz Air nie może przekroczyć wymiarów 40 x 30 x 20 cm. Pasażerowie z wykupioną usługą WIZZ Priority mogą wnieść na pokład dodatkową walizkę na kółkach (55 x 40 x 23 cm; maks. 10 kg). Bagaż podręczny w Ryanair powinna zmieścić się pod fotelem poprzedzającym miejsce pasażera. W przeciwnym razie przewoźnik może naliczyć dodatkową opłatę. Wymiary torby nie mogą przekroczyć wymiarów 40 x 20 x 25 cm. Drugi bagaż podręczny (55 x 40 x 20 cm; maks. 10 kg) jest odpłatny. Rozmiar bagażu podręcznego w Polskich Liniach Lotniczych LOT i niemieckiej Lufthansie nie powinien przekraczać 55 x 40 x 23 cm. Dopuszczalna łączna suma wymiarów to 118 cm i 8 kg wagi. Zmiana walizki na lotnisku Jeśli rozpruje ci się walizka lub uszkodzi zamek i będziesz chciał przepakować się w inny bagaż na lotnisku, starej walizki nie możesz zostawić przy koszu na śmieci. To może wywołać alarm bombowy. Zgłoś się z pustą walizką do punktu odprawy. Jej pracownik poprosi o pomoc funkcjonariuszy Służby Ochrony Lotniska, którzy odbiorą zepsutą walizkę i przekażą do utylizacji.
Warmia i Mazury to miejsce na twój biznes
Warmia i Mazury, region słynący z pięknej przyrody i niepowtarzalnej atmosfery, od lat przyciąga turystów spragnionych odpoczynku wśród tysiąca jezior. Jest miejscem idealnym nie tylko do wypoczynku, ale także do prowadzenia biznesu. Województwo dynamicznie rozwija się gospodarczo, a sprzyjają temu:
Doskonała infrastruktura, czyli 288 kilometrów dróg ekspresowych, lotnisko, port morski oraz 1200 kilometrów sieci kolejowej. Korzystne otoczenie dla biznesu, w tym m.in. usługi regionalnego Centrum Obsługi Inwestorów i Eksporterów, rozbudowane zaplecze logistyczne oraz ułatwienia dla przedsiębiorców. Wsparcie innowacji w postaci współpracy z jednostkami badawczo-naukowymi, szkołami wyższymi czy centrami badawczymi. Wykwalifikowane kadry. Dostępność skonsolidowanych terenów inwestycyjnych dających możliwość wielkopowierzchniowej zabudowy. Jakość życia pozwalająca na prawdziwy work-life balance. Chcesz wiedzieć więcej? Odwiedź stronę: invest.warmia.mazury.pl. Masz pytania? Napisz do nas: coie@warmia.mazury.pl - odpowiemy na pytania dotyczące twojej inwestycji w regionie. Warmia i Mazury. Pracuj, inwestuj, ciesz się życiem!
Pomagasz partnerce zajmować się domem? Będzie miała większą ochotę na seks
Australijskie badaczki ustaliły, że w związkach heteroseksualnych kobiece pożądanie jest ściśle związane z tym, czy podział obowiązków domowych jest sprawiedliwy. W relacjach, w których kobiety muszą nie tylko zajmować się domem, ale i „pamiętać o wszystkim”, rzadziej chce im się uprawiać seks.
W tym artykule: Obciążanie poznawcze związane z pracami domowymi Sprawiedliwy związek to większa satysfakcja i pożądanie Co to jest pożądanie? Dwa rodzaje pożądania W jaki sposób podział obowiązków domowych i konieczność pamiętania o różnych rodzinnych sprawach wpływa na intymne życie partnerów? Zbadały to Simone Buzwell i Eva Johansen, australijskie psycholożki z Uniwersytetu Technologicznego Swinburne’a w Melbourne. Wynik okazał się jednoznaczny. Kobiety, które częściej niż ich partnerzy biorą odpowiedzialność nie tylko za zajęcia domowe, ale i organizację życia rodzinnego, mają mniejszą ochotę na seks niż te, w których związkach podział obowiązków domowych jest sprawiedliwy. Obciążanie poznawcze związane z pracami domowymi Naukowczynie wzięły pod uwagę tradycyjne domowe czynności, takie jak pranie, prasowanie, sprzątanie, robienie zakupów czy gotowanie. Ale nie tylko. Jak piszą w artykule opublikowanym w portalu „The Conversation”, omawiającym ich badania, interesowało je również obciążanie poznawcze związane z życiem domowym. Czyli nie tylko to, kto sięga po odkurzacz, ale również to, kto pamięta o tym, by zamówić worki jednorazowe. Kto planuje zakupy, bierze na siebie organizację urodzinowego przyjęcia dziecka i w czyim kalendarzu zapisywane są terminy badań kontrolnych wszystkich członków rodziny. Pary, które podróżują, mają udane życie seksualne Mamy dobrą wiadomość, dla tych, którzy lubią wspólnie podróżować: z danych zebranych przez US Travel Association wynika, że pary, które razem wyjeżdżają, mają bardziej satysfakcjonuj... – To obciążenie poznawcze często pozostaje niezauważone – podkreślają Buzwell i Johansen. Zarówno przez naukowców, jak i partnerów kobiet. Ci ostatni często nie uważają konieczności „pamiętania o wszystkim” za coś, co w ogóle wymaga jakiegokolwiek wysiłku. Sprawiedliwy związek to większa satysfakcja i pożądanie Badaczki zapytały 299 Australijek o ich związki, podział prac domowych i pożądanie. Interesowało je, kto w związku częściej wykonuje prace domowe – czyli np. pierze i sprząta, kto zajmuje się organizowaniem życia towarzyskiego i kto ma więcej czasu. W zależności od odpowiedzi uczestniczki badania zostały przypisane do jednej z trzech grup. W pierwszej były te, które uważały, że w ich związku podział obowiązków jest sprawiedliwy, a obciążenie poznawcze takie samo po obu stronach. W drugiej – że, które deklarowały, że to one i więcej robią, i mają więcej do zapamiętania. W trzeciej zaś – te uważające, że większy ciężar, zarówno jeśli chodzi o rzeczywiste prace, jak i kwestie decyzyjne i organizacyjne, biorą na siebie ich partnerzy. – Wyniki były jednoznaczne – napisały badaczki. Kobiety z pierwszej grupy – czyli te, które uważały swój związek za sprawiedliwy – były bardziej usatysfakcjonowane z relacji i częściej odczuwały pożądanie niż kobiety z drugiej grupy. – Co wymowne, trzecia grupa (czyli ta, w której to mężczyźni mieli więcej obowiązków – przyp.red.) była zbyt mała, by móc wyciągać na jej temat jakiekolwiek miarodajne wnioski – zauważają Buzwell i Johansen. Co to jest pożądanie? Badaczki zwracają przy tym uwagę, że pożądanie jest pojęciem szerszym niż libido. Obejmuje nie tylko popęd seksualny, ale i np. potrzebę bliskości. Wpływ na nie może mieć wiele różnych czynników: wiek, doświadczenia życiowe czy postrzegana jakość związku. – Relacje są szczególnie istotne dla kobiecego pożądania – zauważają uczone. – Brak satysfakcji ze związku to główny czynnik ryzyka, potencjalnie prowadzący do niskiego pożądania. Istotniejszy niż wiek czy menopauza – dodają. Dwa rodzaje pożądania Buzwell i Johansen piszą, że można wyróżnić dwa rodzaje pożądania. Pierwsze, które nazywają diadycznym (ang. dyadic desire), to pożądanie seksualne odczuwane względem drugiej osoby. Drugie, nazwane solo (ang. solo desire), związane jest z odczuwaniem satysfakcji z własnej seksualności i bycia osobą seksualną; nie potrzebuje ono walidacji ze strony partnera. Sprzątanie naprawdę działa terapeutycznie. Psychologowie potwierdzają Wkrótce będziemy świętować nadejście wiosny. Wiosną budzi się nowe życie, a i w nas budzą się chęci do zmian. Tym razem z tej okazji warto połączyć pożyteczne z jeszcze bardziej po.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wiosenne-porzadki-pozwalaja-oczyscic-nie-tylko-przestrzen-wokol-nas-ale-takze-nasz-umysl-fot-getty-images-9844f1b.jpeg" width="938" height="625" alt="Wiosenne porządki pozwalają oczyścić nie tylko przestrzeń wokół nas, ale także nasz umysł (fot. Getty Images)" title="Wiosenne porządki pozwalają oczyścić nie tylko przestrzeń wokół nas, ale także nasz umysł (fot. Getty Images)" /> Jak się okazało, nierówny podział obowiązków domowych sprawa, że kobiety rzadziej odczuwają pożądanie wobec partnera. Nie wpływa za to na ich osobiste poczucie własnej seksualności. Zdaniem badaczek wskazuje to, że niskie pożądanie ma ścisły związek z satysfakcją ze związku i z wysiłkiem wkładanym (lub nie) w jego funkcjonowanie przez obie strony. Oczywiście obowiązki domowe to nie wszystko. Na kobiece pożądanie w związku wpływ ma również długość jego trwania – i to, że z czasem podział obowiązków robi się coraz mniej sprawiedliwy. Badaczki ustaliły również, że w związkach homoseksualnych (które są bardziej sprawiedliwe, jeśli chodzi o podział prac domowych) działa taki sam mechanizm jak w hereroseksualnych, tylko jest jeszcze bardziej nasilony. Źródła: The Journal of Sex Research, The Conversation. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Znasz tylko język angielski, a chcesz wyprowadzić się z Polski? Oto najlepsze miejsca w Europie dla ekspatów
Bariera językowa to często przeszkoda, która uniemożliwia nam wyprowadzkę do wymarzonego kraju. Są jednak w Europie miejsca, w których poradzimy sobie wyłącznie ze znajomością języka angielskiego lub z pobieżną znajomością innego języka obcego.
W tym artykule: Holandia Austria Dania Jest bardzo dużo powodów, dla których ludzie decydują się na wyprowadzkę za granicę. Może to być chęć nauki nowego języka, studia lub praca, potrzeba zmiany otoczenia lub klimatu, niezadowolenie z władzy. Jakkolwiek eskapizm nie zawsze jest najlepszym pomysłem, przenosiny do innego kraju niewątpliwie mogą być szkołą życia. Musimy bowiem przystosować się do nowej rzeczywistości, społeczności oraz niekiedy innych praw i obyczajów. Jeżeli chcemy znaleźć pracę w miejscu, do którego emigrujemy, często musimy znać bardzo dobrze język, który tam obowiązuje. Są jednak kraje w Europie, w których otrzymamy zatrudnienie, znając jedynie angielski. Co oczywiście nie oznacza, że jesteśmy zwolnieni z nauki. Opanowanie języka urzędowego otwiera nam znacznie więcej drzwi… Jednak zanim to się stanie, sprawdźmy, które kierunki w Europie są najlepsze dla anglojęzycznych ekspatów. Weźmy pod uwagę EF English Proficiency Index, czyli wskaźnik, który określa poziom znajomości języka w poszczególnych krajach. Holandia Na pierwszym miejscu wśród europejskich krajów znajduje się Holandia. Według ekspertów nawet 93% Holendrów deklaruje dobrą znajomość języka angielskiego. W kraju tulipanów relatywnie łatwo jest znaleźć pracę bez znajomości niderlandzkiego. Na stronach z ogłoszeniami widnieje bardzo dużo ofert dla anglojęzycznych pracowników. Czy Hiszpania to nowy raj dla cyfrowych nomadów? Nowe prawo umożliwia pracę zdalną nawet do 3 lat w tym kraju Rząd Hiszpanii ogłosił, że planuje wprowadzić specjalną wizę dla cyfrowych nomadów. Nowe prawo ma wejść w życie jeszcze w tym roku. Co więcej, wbrew pozorom życie w Holandii nie należy do najdroższych w Europie, a zarobki są dość wysokie. Płaca minimalna w tym kraju w 2022 roku wynosi 1756 euro brutto miesięcznie, a średnia krajowa to 2894 euro miesięcznie. Warto pamiętać również o tym, że w Holandii znajdują się bardzo dobre uczelnie wyższe, na które aplikować może każdy obywatel Unii Europejskiej. Przy czym, co ważne, czesne wynosi 1000–2000 euro rocznie, a studia magisterskie zazwyczaj trwają tam rok. Jest to więc również dobry kierunek, aby podnieść swoje kwalifikacje lub poszerzyć naukowe horyzonty. Austria Na drugim miejscu państw, które uchodzą za idealne dla anglojęzycznych ekspatów, jest kraj Mozarta, Schielego i Freuda. Austria, oprócz znamienitego dziedzictwa kulturowego, ma również opinię kraju, w którym łatwo dostać pracę. W internecie można znaleźć wiele stron , które spersonalizowane są pod osoby znające angielski. To głównie oferty pracy dla specjalistów z branży IT, marketingu oraz inżynierów. Najlepszym i najbardziej oczywistym kierunkiem będzie Wiedeń. W stolicy Austrii znaleźć można najwięcej ogłoszeń, a zarobki są najwyższe w kraju. Pamiętajmy również, że jest to region, który znajduje się w pierwszej dziesiątce najbardziej zamożnych w całej Europie. Niestety, samo życie w Wiedniu nie należy do najtańszych. Średnie koszty utrzymania się to ok. 800–900 euro miesięcznie, nie licząc opłaty za mieszkanie. Wynagradzają to zarobki. Średnia krajowa wynosi tam nawet 3790 euro brutto miesięcznie. Dania Podium zamyka Dania. Spośród wszystkich krajów skandynawskich, ten jest najlepszym wyborem dla osób znających tylko angielski. Niezależnie od tego, czy jesteśmy w Kopenhadze, czy w mniejszym mieście, prawie wszędzie możemy liczyć na to, że bez problemu dogadamy się bez znajomości duńskiego. Skandynawia kojarzy nam się jednak z bardzo wysokimi podatkami. Jest to prawda, ale wynika to z koncepcji socjaldemokratycznego państwa opiekuńczego. Płacenie podatków w tych krajach przekłada się na konkretne i wymierne korzyści. Pomoc socjalną przyjmują tam nie tylko osoby z klasy robotniczej, ale też z klasy średniej, a państwo stara się zapewniać jak najwyższe standardy, by pomagać obywatelom i rezydentom. Oznacza to, że powszechny jest dostęp do państwowego szkolnictwa i służby zdrowia, które są na naprawdę wysokim poziomie, a ludzie otrzymują osłony socjalne, które są bardzo dużym wsparciem. W Danii system podatkowy składa się z trzech stawek, od których uzależniona jest wysokość podatku: 8% podatku dochodowego – zarobek do 50 217 koron duńskich, 39,2% podatku dochodowego – zarobek między 50 217 a 558 043 koron, 56,5% podatku dochodowego – zarobek powyżej 558 043 koron. 1 korona duńska to ok. 0,63 polskiego złotego. Średnia krajowa w Danii wynosi ok. 44 514 koron, czyli niecałe 30 000 złotych. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zalety podróżowania z wizą elektroniczną
Zastanawiasz się nad wyjazdem za granicę, ale czujesz się przytłoczony całą papierkową robotą, która Cię czeka? Chcesz uniknąć długich kolejek na granicy? Jeśli tak, to być może zainteresuje cię temat wiz elektronicznych.
E-wiza to po prostu wiza wydawana elektronicznie, która zastępuje wizy tradycyjne wydawane w ambasadzie. W wielu przypadkach szybciej i łatwiej jest uzyskać e-wizę niż wizę tradycyjną. Oto wszystko, co musisz wiedzieć o uzyskaniu wizy elektronicznej na następną podróż. E-wiza to po prostu elektroniczna wersja tradycyjnej wizy, która pozwala podróżnym na wjazd do danego kraju w celach biznesowych, turystycznych lub tranzytowych. Wiza elektroniczna staje się coraz bardziej popularna, więc zdecydowanie warto się z nią zapoznać, jeśli planujesz wyjazd za granicę. Dzięki e-wizie możesz łatwo i szybko złożyć wniosek o wizę przez Internet, bez kłopotliwych procedur związanych z tradycyjnymi, papierowymi wnioskami. E-wiza jest też bezpieczniejsza niż wiza papierowa - nie można jej zgubić ani ukraść, gdyż jest zarejestrowana w elektronicznym systemie. Jakie są rodzaje dostępnych e-wiz i która z nich jest odpowiednia dla twoich potrzeb? E-wiza jest zazwyczaj wydawana w formie krótkoterminowego dokumentu upoważniającego do pobytu za granicą przez 30, 60 lub 90 dni. Dokładna długość dozwolonego pobytu zależy od wybranego kraju i ustalonych przez niego zasad wjazdu. Wiza elektroniczna może mieć również formę zezwolenia na jednokrotny, dwukrotny, trzykrotny, a nawet wielokrotny wjazd, również w zależności od zasad obowiązujących w kraju, który ma być odwiedzony. Większość e-wiz wydawanych jest w następujących celach: rekreacyjnych - pozwala na wszystkie podróże związane z turystyką, takie jak wyjazdy na wakacje czy odwiedzanie rodziny i przyjaciół mieszkających za granicą służbowych - dozwolone są wszystkie podróże służbowe, w tym udział w różnych wydarzeniach, konferencjach, targach, spotkaniach i innych tranzytowych – wizy elektroniczne również idealnie nadają się na krótkie podróże tranzytowe, jeśli twój plan podróży przewiduje przesiadkę w obcym kraju. Niektóre kraje oferują również e-wizje, które można wykorzystać do innych celów, np. związanych z leczeniem za granicą. Jak zdobyć elektroniczną wizę na wyjazd za granicę? Po pierwsze, sprawdź, czy kraj, do którego planujesz się udać, oferuje możliwość uzyskania e-wizy dla Twojej narodowości. Jeśli tak, sprawdź dostępne rodzaje e-wiz i upewnij się, że któraś z dostępnych opcji odpowiada twoim potrzebom. Następnie sprawdź listę wymaganych dokumentów, by móc ukończyć proces aplikacyjny i sprawdź, jak długo trwa proces rozpatrywania wybranej e-wizy. Przygotuj wymagane dokumenty, w większości przypadków będzie to po prostu ważny paszport; niektóre kraje mogą jednak wymagać dodatkowych dokumentów, takich jak dowód posiadania rezerwacji hotelowych lub potwierdzenie posiadania wystarczających środków na pobyt. Teraz, mając pod ręką wymagane dokumenty, użyj dowolnego urządzenia elektronicznego z dostępem do Internetu, np. telefonu lub laptopa, aby ukończyć proces aplikacji online. Proces ubiegania się o e-wizę online wygląda zazwyczaj następująco: Podanie wymaganych danych we wniosku online – internetowy wniosek wymaga od podróżnych podania podstawowych danych osobowych, danych z paszportu, szczegółów dotyczących planowanej podróży i innych informacji. Wypełnienie formularza wymaganymi danymi zajmuje kilka minut. Pokrycie opłaty za wydanie wizy elektronicznej - kolejnym krokiem jest po prostu pokrycie opłaty za wydanie wizy elektronicznej. Sprawdzenie skrzynki mailowej - zatwierdzona e-wiza zostaje dostarczona do każdego aplikanta pocztą elektroniczną w formie pliku PDF. Jak długo zazwyczaj trwa rozpatrywanie wniosku o wizę elektroniczną? Większość e-wiz jest rozpatrywana w ciągu 72 godzin w dni robocze. Jednak niektóre kraje rozpatrują wnioski o e-wizę nawet w ciągu kilku minut od otrzymania wniosku. Kraje, które przetwarzają e-wizę wyjątkowo szybko, to na przykład Kanada (Elektroniczna Autoryzacja Podróży - eTA) i USA (Elektroniczny System Autoryzacji Podróży - ESTA). Wskazówki dotyczące podróżowania z wizą elektroniczną Zatwierdzone e-wizy są dostarczane podróżnym bezpośrednio do ich skrzynek mailowych w formie pliku PDF. Najlepiej jest pobrać otrzymany dokument i wydrukować go przed wyjazdem. Niektóre e-wizy łączą się bezpośrednio z paszportem podróżującego, dzięki czemu nie ma potrzeby drukowania tego dokumentu ani nawet zapisywania jego elektronicznej kopii. Są jednak kraje, które wymagają okazania na granicy papierowej wersji zatwierdzonej e-wizy. Błędy, których należy unikać podczas ubiegania się o e-wizę Przede wszystkim zawsze uważnie i dokładnie czytaj instrukcje. Czasami pozornie drobne błędy mogą spowodować odrzucenie wniosku. Wszystkie podane dane muszą być poprawne. Sprawdź dwukrotnie swój wniosek przed wysłaniem go do zatwierdzenia. Po drugie, pamiętaj, by do wniosku dołączyć wszystkie wymagane dokumenty. Jeśli czegoś brakuje, może to opóźnić proces lub doprowadzić do odrzucenia wniosku. Wreszcie, przeznacz odpowiednią ilość czasu na rozpatrzenie wniosku wizowego - nie czekaj do ostatniej
Praca w Krakowie - jak bezpiecznie szukać zatrudnienia?
Bezpieczeństwo w dzisiejszym świecie jest niezwykle ważne. W domu montujemy zamki w drzwiach, kamery monitorujące posesję. Wprowadzamy hasła do telefonu i urządzeń elektronicznych. Ale jak zachować bezpieczeństwo podczas poszukiwania pracy? Nie jest to łatwe zadanie szczególnie w Krakowie. O czym pamiętać szukając pracy w Internecie?
Rynek pracy w Krakowie - charakterystyka Kraków jako stolica małopolski i jedno z największych miast w kraju posiada niezwykle rozwinięty rynek pracy. Możesz znaleźć tu zatrudnienie w niemalże każdej branży. Swoje siedziby, sklepy czy fabryki mają tu duże zakłady produkcyjne, firmy handlowe czy nowoczesne korporacje zajmujące się technologią. W związku z tym na serwisach ogłoszeniowych znajdziesz oferty pracy na bardzo różnych stanowiskach, w oparciu o różny typ umowy, pracę stałą oraz dorywczą. Jak bezpiecznie szukać pracy w Krakowie? Poszukiwanie pracy to jeden z najważniejszych momentów, kiedy trzeba zadbać o ochronę danych osobowych, ponieważ oszustwa stają się coraz częstsze i trudniejsze do zidentyfikowania. Jest to szczególnie istotne podczas szukania pracodawcy w dużym mieście. W Krakowie działa wiele firm, które zajmują się przemysłem, prowadzą działalność produkcyjną lub usługową. Rynek pracy jest obfity w różnego rodzaju ogłoszenia. Oszuści próbują wykorzystać tę sytuację i Zanim ponownie zaczniesz przeglądać oferty, zapoznaj się z naszymi wskazówkami! Ogranicz udostępnianie swoich danych osobowych Oszustom w sieci zazwyczaj najbardziej zależy na wyłudzeniu danych osobowych. W kodeksie pracy możesz przeczytać, że pracodawca na etapie rekrutacji ma prawo zażądać od osoby ubiegającej się na dane stanowisko jedynie podstawowych informacji. Jeżeli ktoś chce, byś udostępnił mu skan dokumentu tożsamości lub numer PESEL, wówczas należy zachować czujność, ponieważ może to być próba wyłudzenia Twoich danych. Oszuści, mając Twoje dane osobowe, mogą sfałszować np. dowód osobisty, zaciągnąć kredyt czy założyć konto bankowe. Chociaż CV zazwyczaj zawiera informacje kontaktowe, możesz wybrać, jakie informacje w udostępnisz. Na początek wystarczy, że podasz numer telefonu, adres e-mail oraz miejsce zamieszkania. Nie udostępniaj żadnych innych danych osobowych, które oszuści mogliby wykorzystać do kradzieży Twojej tożsamości. Kiedy pracodawca będzie chciał Cię zatrudnić, może być konieczne podanie tych danych w celu zweryfikowania pewnych informacji, jednak nigdy nie ujawniaj tych informacji przed spotkaniem i rozmową z pracodawcą. Czasami może się okazać, że pracodawca chce, żebyś wpłacił symboliczną kwotę. Otrzymasz od niego formularz, który przekieruje Cię na stronę Twojego banku. Tak naprawdę nie jest to oficjalna strona. Wpisując swoje dane do logowania, dajesz do nich dostęp osobom nieuprawnionym. Wówczas mogą one bez problemu rozporządzać Twoimi środkami. Przeanalizuj opisy stanowisk i sprawdź firmę w Internecie Pierwszym sygnałem, że oferta pracy może być fałszywa, są literówki, błędy gramatyczne, interpunkcyjne. Przedsiębiorcy dbają o wizerunek swojej firmy. Chcą się pokazać w pozytywny sposób. W związku z tym komunikacja będzie wyglądać profesjonalnie. Pracodawca powinien zawrzeć w ogłoszeniu następujące informacje: nazwa firmy i jej adres, wymagania na konkretne stanowisko, zakres obowiązków, typ umowy, wysokość wynagrodzenia, ale również kontakt do siebie. Może to być zarówno telefon, jak i adres e-mail. Kiedy warto dokładniej przyjrzeć się ofercie? Jednym z sygnałów alarmowych powinno być przesadnie wysokie wynagrodzenie. Ogłoszenia typu “1000 złotych za 4 godziny pracy bez wychodzenia z domu” to w 99,9% oszustwa. Również brak informacji o wynagrodzeniu lub typie umowy powinien wzbudzić Twoje wątpliwości. Jeśli opis stanowiska wydaje Ci się interesujący, następnym krokiem jest zbadanie firmy i zweryfikowanie ważności oferty pracy. Ten krok jest bardzo ważny, ponieważ oszuści zazwyczaj promują fałszywe oferty pracy, podszywając się pod znane przedsiębiorstwa. Znajdź firmę w Internecie i zajrzyj do zakładki “Kariery” lub “Oferty pracy”. Wreszcie, wyszukaj firmę w witrynach takich jak LinkedIn, a nawet Google. Opinie ludzi, którzy pracowali w danym miejscu, mogą pomóc Ci podjąć decyzję o aplikowaniu na dane stanowisko. Sprawdź swoje media społecznościowe Wielu pracodawców korzysta z mediów społecznościowych do sprawdzania potencjalnych kandydatów pod kątem możliwości zatrudnienia. Profile na Facebooku czy LinkedIn mogą wiele ujawnić. Uważaj na to, co publikujesz, aby nie tylko prezentować profesjonalny wizerunek legalnym pracodawcom, ale także chronić swoje dane osobowe. Jeśli znajdują się tam treści, którymi nie chciałbyś się dzielić, wyczyść swoje profile w mediach społecznościowych, dostosowując ustawienia prywatności i usuwając elementy, które mogą być nieatrakcyjne dla pracodawców. Zwróć uwagę na komunikację z pracodawcą lub osobami odpowiedzialnymi za rekrutację Komunikacja w firmie jest niezwykle ważna. Jest to jeden z głównych elementów kultury w organizacji. Komunikacja między Tobą a pracownikami w firmie powinna być profesjonalna po obu stronach. Jeśli kiedykolwiek doświadczysz niegrzecznej, prymitywnej lub nieprofesjonalnej komunikacji, zastanów się, czy chcesz pracować dla firmy, która pozwala na takie zachowanie. Dokumentuj każdy krok podczas poszukiwania pracy Kiedy ubiegasz się o pracę, zapisz nie tylko te oferty pracy, aby móc skontaktować się z pracodawcami, ale także zanotuj strony internetowe, na których umieściłeś swoje CV. Zapisz zakładkę z ogłoszeniem i w przypadku naruszenia bezpieczeństwa w witrynie, w której publikowane jest Twoje CV, podejmij kroki prawne. Upewnij się przed rozmową kwalifikacyjną Może Ci się wydawać to przesadą, jednak bardzo często nie zwracamy uwagi na takie detale. Gdy już złożysz podanie o pracę w firmie, zapewne czeka Cię rozmowa kwalifikacyjna. Upewnij się, że miejsce, do którego zaprosił Cię pracodawca to siedziba firmy lub miejsce publiczne np. restauracja, bądź kawiarnia. Pod żadnym pozorem nie umawiaj się na spotkania w domu prywatnym. Wielu pracodawców przeprowadza teraz wirtualne rozmowy kwalifikacyjne na platformach Zoom lub Microsoft Teams. Upewnij się, że w tle nie ma żadnych zdjęć, informacji, po których ktoś mógłby zidentyfikować Twoje miejsce zamieszkania. Warto skorzystać w takiej sytuacji z opcji ustawienia tła. Po zakończeniu rozmowy upewnij się, że kamera i mikrofon są wyłączone przed opuszczeniem “pokoju”, aby uniknąć wpadek po rozmowie. Co zrobić, gdy natkniesz się na oszusta? Samo opublikowanie fałszywego ogłoszenia o pracę nie jest przestępstwem. Sytuacja wygląda zupełnie inaczej, jeśli zostałeś oszukany. Kiedy znajdziesz fałszywą ofertę pracy najlepiej od razu zgłosić ją do obsługi portalu, na którym się znajduje. "Kto przetwarza dane osobowe, choć ich przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo do ich przetwarzania nie jest uprawniony, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch." To treść ustawy o ochronie danych osobowych. Jeżeli doszło do wyłudzenia Twoich danych osobowych, koniecznie poinformuj o tym organy ścigania. Możesz się również zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy. Podobnie zrób, jeśli pracodawca-oszust wyłudził od Ciebie pieniądze. Bezpieczne szukanie pracy w Krakowie - podsumowanie Rynek pracy w stolicy małopolski jest naprawdę rozbudowany. W Krakowie znajdziesz ogłoszenia na różnego rodzaju stanowiska - od pracowników fizycznych do umysłowych. Pracę w biurze, hybrydową czy zdalną. Mnogość ofert pracy sprawia, że oszustom jest łatwiej znaleźć osoby, które dadzą się nabrać i np. udostępnią im swoje dane osobowe. Aby nie dać się oszukać szukaj ofert pracy w sprawdzonych serwisach. Jednym z nich jest GoWork. Każde ogłoszenie w serwisie jest weryfikowane oraz sprawdzane pod kątem jakości. Oprócz tego, zanim zdecydujesz się złożyć CV, możesz zapoznać się z opiniami na temat danego pracodawcy. Sprawdź aktualne oferty pracy Kraków. W serwisie GoWork bezpiecznie znajdziesz dla siebie odpowiednie zajęcie!
Wielka Brytania testuje skrócony tydzień pracy. To największy taki eksperyment do tej pory
Skrócony tydzień pracy to marzenie niejednego pracownika. Badania wykazują, że takie rozwiązanie może przynosić korzyści dla obu stron.
W tym artykule: Skrócony tydzień pracy coraz bliżej? Krótsza praca nie musi być mniej wydajna Zmiany w modelu pracy na przestrzeni lat Pomysł skrócenia tygodnia pracy z pięciu dni do czterech wraca jak bumerang. I choć jeszcze kilkanaście lat temu takie rozwiązanie mogło wydawać się co najmniej nierealne, to ostatnio coraz więcej krajów decyduje się na jego przetestowanie. Trzydniowy weekend został już zaproponowany części pracowników w Belgii. Hiszpania również ogłosiła pilotażowy projekt 4-dniowego tygodnia pracy. Tak będziemy wyglądać po 20 latach pracy w biurze. Emma jest "żywym" dowodem Uśmiecha się miło i przyjaźnie wyciąga do nas rękę, ale ma też garb na plecach, spuchnięte nogi oraz przekrwione oczy. I za 20 lat my, pracownicy biurowi, też możemy tak wyglądać o ile... Skrócony tydzień pracy coraz bliżej? Tym razem badania są przeprowadzane w Wielkiej Brytanii. To największy dotychczas eksperyment testujący produktywność pracowników w czterodniowym tygodniu pracy. Bierze w nim udział 70 firm i ponad 3300 pracowników. Projekt potrwa sześć miesięcy. Pomysłodawcą przedsięwzięcia jest organizacja non-profit 4 Day Week Global, wspierana przez Cambridge University, Oxford University i Boston College. Uczelnie zbadają, jak nowy system tzw. work life balance wpłynie na życie pracowników. – Przeanalizujemy, jak ludzie zareagują na dodatkowy dzień wolny – zapowiada ekonomistka i socjolog Juliet Schor z Boston College. Naukowcy przyjrzą się nie tylko zadowoleniu z życia i pracy, ale też zdrowiu badanych, radzeniu sobie ze stresem i innych aspektom codziennego życia. Krótsza praca nie musi być mniej wydajna 4 Day Week Global prowadzi podobne pilotażowe programy w Australii i Nowej Zelandii. Z kolei od października 2022 r. kilkumiesięczne testy zostaną przeprowadzone wśród amerykańskich i kanadyjskich pracowników. Do tej pory największe tego typu badania zorganizowano w Islandii na grupie około 2500 uczestników. Wyniki pokazały, że skrócenie tygodnia pracy przyniosło pracownikom liczne korzyści, a jednocześnie nie prowadziło do spadku ich produktywności. – Wielu pracowników czuło się lepiej. Byli bardziej pobudzeni i mniej zestresowani. To sprawiało, że mieli więcej energii na inne czynności, takie jak ćwiczenia, spotkania i hobby – podsumowali wówczas autorzy badań. To zgadza się koncepcją proponowanego modelu pracy, opisywanego jako „100-80-100”. Polega na tym, że pracownicy otrzymują 100% swojej płacy, pracując przez 80% czasu przy 100-procentowej wydajności. Skrócony tydzień pracy ma mieć dodatkowo pozytywny wpływ na środowisko. Badania wskazują, że pracując mniej, zmniejszamy emisję dwutlenku węgla. Co decyduje o zadowoleniu z pracy? 3 branże, w których pracownicy są najszczęśliwsi Nie odczuwają stresu i nie cierpią na bezsenność, bo jako jedni z nielicznych nie muszą bać się automatyzacji. W dodatku zarabiają wystarczająco dużo, by nie martwić się o finanse, a gd... Zmiany w modelu pracy na przestrzeni lat Jeśli okaże się, że badania przeprowadzane obecnie w Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii dadzą podobne wnioski, co poprzednie, być może pomysłem czterotygodniowego tygodnia pracy zainteresują się kolejne kraje i firmy. Organizacja 4 Day Week Global nie ukrywa, że takie ma właśnie nadzieje. Entuzjaści nowego modelu pracy przypominają, że wydłużenie weekendu o jeden dzień nie byłoby bezprecedensowe. Pięciodniowy tydzień pracy zaczął obowiązywać powszechnie dopiero na początku XX w. Wcześniej wielu miejscach jedynym dniem wolnym od pracy była tylko niedziela.
W Polsce mieszka i pracuje nawet 128 tys. niewolników. Na czym polega współczesne niewolnictwo?
Jemy przygotowane przez niewolników posiłki. Nosimy uszyte przez nich ubrania. Mijamy ich żebrzących na ulicy. Jeszcze nigdy w historii niewolnictwo nie było tak tanie jak dziś.
W tym artykule: Współczesne niewolnictwo – świadectwa ludzi Niewolnicy to żywe maszynki do zarabiania pieniędzy Jak się zostaje niewolnikiem Coraz więcej dzieci staje się niewolnikami Niewolnictwo zostało zdelegalizowane, jest zakazane prawem, ale nie zniknęło. Przestało tylko być jawne i łatwo dostrzegalne. Jak sądzisz? Czy kiedykolwiek spotkałeś niewolnika? Współczesne niewolnictwo – świadectwa ludzi Maria z Ukrainy, 28 lat: „Mieszkałam w małej wsi. Mam mamę i babcię, dwie siostry, jedna ma niepełnosprawne dziecko. Tylko ja mogłam im pomóc, ponieważ nie założyłam jeszcze rodziny. Do Warszawy przyjechałam cztery lata temu. Wszystkie pieniądze, które posiadałam, włożyłam w swój wyjazd do Polski. (…) Obiecano nam, że pensja będzie wynosić 700 dolarów, pracować będziemy jako pomocnice kucharza. Okazało się, że te wszystkie obietnice były oszustwem. (…) Pracowałyśmy jako kucharki w restauracji. Było bardzo trudno, nie znałyśmy języka. Praca była bardzo ciężka, trzeba było rozładowywać duże dostawy, przyjmować towar, gotować. Nie było nawet czasu zjeść. Pieniędzy nie miałyśmy, jedzenie kupowałyśmy z napiwków. Po przepracowaniu jednego miesiąca dostałam nieco ponad 300 zł. (…) Najważniejsze było dla mnie wtedy przeżyć. Zmęczona byłam tak, że nawet nie miałam siły myśleć o dokumentach albo o zmianie pracy, mieszkania. (…) Pracowałam nieraz 13 dni pod rząd i miałam jeden dzień wolny, żeby się wyspać i uprać sobie ubrania. (…) Z powodu tak ciężkiej pracy w ciągu 2,5 roku byłam dwa razy w szpitalu. Czasami nie mogłam wstać z łóżka, nie miałam siły”. Konstantin z Rumunii, mężczyzna z niepełnosprawnością, zmuszany do żebrania w wielu krajach Europy, także w Polsce: „W 2008 r. do wsi w Rumunii, w której mieszkałem, przyjechali Cyganie. Szukali chętnych do pracy. Umowa była taka, że oni mi załatwią transport do Grecji. Ja pożebrzę dla nich przez dwa, dwa i pół miesiąca, oswoję się, zaaklimatyzuję, a potem znajdę inną pracę. Zgodziłem się, bo nie byłem na tyle samodzielny, by taki wyjazd do obcego kraju zorganizować. Żebraliśmy, ile się dało. Czasami całe dnie. Tak długo, aż po nas przyszli. Po kilku dniach stwierdzili jednak, że za mało zarabiam i przed pracą powinienem wypić. Tak więc zaczęli mi kupować alkohol. Od razu zaczęło mi iść lepiej, moje dochody skoczyły nawet do 120 euro dziennie. Po wypiciu byłem bardziej odważny i wtedy do moich klientów podchodziłem bardziej natarczywie. (…) Po dwóch miesiącach powiedzieli mi, że nie mogę odejść. Jak zareagowałem? Chciałem się od nich uwolnić. Jak spotykałem kogoś, kto mówił po rumuńsku, to prosiłem go o pomoc. Ale nigdzie nie znalazłem wsparcia. Oni cały czas mieli mój dowód osobisty, więc musiałem do nich wracać. Bili mnie. (…) Byłem ich skarbem, maszynką do zarabiania pieniędzy. Oni kupowali za nie samochody, domy. Nigdy nie dostałem od nich ani grosza, a wszystko, co zarabiałem, oddawałem”. Niewolnicy w Chinach zbierają bawełnę zaopatrując światowy rynek odzieżowy Śledztwo BBC w sprawie zmuszania etnicznych mniejszości do pracy przymusowej w chińskim regionie Sinciang poprzedziło publiczne wezwanie do zmiany zasad współpracy z tym krajem ze strony bryt... Na świecie żyje 40,3 mln niewolników – wynika z Global Slavery Index (dane za 2016 r.), opublikowanego przez Walk Free Foundation, organizację zwalczającą różne formy współczesnego niewolnictwa. W Polsce – według tych samych wyliczeń – 128 tys. – Trudno o precyzyjne dane, opieramy się na szacunkach. Ale Polska nadal jest krajem na dorobku i Polacy w dalszym ciągu padają ofiarą handlarzy ludźmi – mówi Joanna Garnier, wiceprezeska Fundacji przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu La Strada. – Również prawdopodobieństwo, że na ulicy spotkamy osobę, która jest zniewolona, jest dość spore. Z pracą przymusową i handlem ludźmi mamy do czynienia w wielu sektorach gospodarki, w wielu mniejszych i większych biznesach. Niewolnicy to żywe maszynki do zarabiania pieniędzy Niewolnictwo przynosi ogromne zyski. Na broni czy narkotykach zarabia się tylko raz, sprzedając je. Człowieka można wykorzystywać przez wiele lat, stale czerpiąc z tego korzyści finansowe. Na świecie zysk z pracy przymusowej sięga 150,2 mld dol. rocznie. Zdaniem Walk Free Foundation krajem z najwyższym odsetkiem niewolników na świecie jest Korea Północna. Część z nich jest zmuszana do pracy w ojczyźnie, głównie w obozach pracy. Większość jednak rząd w Pjongjangu wysyła za granicę, najwięcej prawdopodobnie do Rosji, ale nie tylko. W 2017 r. duńscy dziennikarze ujawnili, że Koreańczycy byli zatrudniani między innymi w polskich stoczniach. Potomkowie quilombos. Reportaż z ziemi niewolników W sercu Brazylii zbiegli niewolnicy założyli tysiące społeczności zwanych quilombos. Dzisiaj ich potomkowie walczą o prawa do ziemi, na której skutecznie chronią środowisko. W 2006 r. dziennikarze „Gazety Wyborczej” pisali o dziewięciu Koreańczykach pracujących niewolniczo w Stoczni Gdańskiej. Zarabiali o połowę mniej niż Polacy, ale i tak nie dostawali tych pieniędzy. Na ich konto w Korei trafiało 60 zł miesięcznie, resztę z 2,5 tys. zł zabierał rząd. Na pracy przymusowej korzystają jednak nie tylko autorytarnie rządzone państwa, ale również firmy, także te znane. W lipcu 2021 roku Stany Zjednoczone zakazały importu towarów z Sinkiangu, regionu leżącego w zachodnich Chinach. Uznały, że są one w dużej mierze produkowane z udziałem siły niewolniczej. Od lat na reedukację do obozów pracy przymusowej Chińczycy wysyłają tam Ujgurów i innych przedstawicieli mniejszości muzułmańskiej. Według Strategic Policy Institute z taniej siły roboczej korzystały m.in. Apple, Adidas i Nike (nie bezpośrednio, ale przez podwykonawców). Nawet 100 tys. niewolników pracuje w gospodarstwach rolnych we Włoszech. Ponad dekadę temu media donosiły o zatrudnianych tam niewolniczo Polakach (na przykład na plantacjach pomidorów). Teraz częściej czyta się o innych mieszkańcach Europy Wschodniej, Afryki Północnej i Subsaharyjskiej. Organizacja Medici con l’Africa Cuamm z Padwy alarmowała, że na włoskich polach trup ściele się jak na polu bitwy. W ciągu sześciu lat tylko z przepracowania zmarło tam 1,5 tys. osób. Szwalnie w Argentynie i Brazylii, Chinach i Wietnamie. Fabryki bawełny w Uzbekistanie i Kazachstanie. Rybołówstwo w Tajlandii, Hiszpanii czy Japonii. Plantacje kakao w Ghanie i na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Kopalnie diamentów w Angoli. Plantacje ryżu w Indiach i Birmie. Kopalnie złota w Kongu i Peru. Tkalnie dywanów w Pakistanie. Fabryki AGD w Chinach i Malezji. Ta lista jest niepełna, a we wszystkich tych miejscach istnieje ryzyko pracy niewolniczej. Jak się zostaje niewolnikiem „Każdego dnia w 2016 r. ponad 40 mln ludzi – z czego 70 proc. stanowią kobiety i dziewczynki – było przemocą zmuszanych do pracy lub żyło w małżeństwie z przymusu” – tak swoje dane tłumaczą autorzy Global Slavery Index. Małżeństwo wbrew własnej woli, handel ludźmi i praca przymusowa to główne formy współczesnego zniewolenia na świecie. Polki i Polacy najczęściej bywają werbowani i wykorzystywani do pracy przymusowej, żebrania, kradzieży lub wyłudzania świadczeń oraz kredytów za granicą. Dodatkowo kobiety zmuszane są do prostytucji i innych usług seksualnych, i w kraju, i za granicą. Dzieje się to jednak rzadziej niż jeszcze kilka lat temu. Clotilda: ostatni statek niewolników. Jak do dziś przetrwała ich kulturowa tożsamość W maju zeszłego roku, 400 lat po tym, jak pierwsi Afrykanie w łańcuchach postawili stopę na terenie angielskiej kolonii Wirginia, zespół archeologów podwodnych poinformował o odnalezieniu w... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/afrykanscy-niewolnicy-przewozeni-lodzia-na-statek-niewolnikow-clotilda-w-1860-roku-do-portu-niewolnikow-w-dzisiejszym-beninie-painting-by-kadir-nelson-6891bff.jpeg" width="938" height="528" alt="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" title="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" /> Kto najczęściej pada ofiarą zniewolenia? Zdaniem Joanny Garnier z La Strady, trudno o modelowy profil ofiary handlu ludźmi. „Sprawca szuka kogoś, kto będzie podatny. Bazuje na marzeniach ofiar i na ich wielkim pragnieniu zmiany życia. Ale też na deficytach, choćby braku znajomości języka czy braku wiedzy o realiach życia i przepisach prawnych w nowym kraju” – mówi Garnier. Jak podkreślają autorzy raportu „Handel ludźmi w Polsce” MSWiA, jesteśmy „jednocześnie krajem pochodzenia, krajem tranzytowym oraz krajem docelowym dla ofiar handlu ludźmi”. Przebywające na terenie Polski ofiary to najczęściej obywatele Rumunii, Bułgarii oraz Ukrainy. A także państw azjatyckich, m.in. Wietnamu, Filipin, Sri Lanki. Coraz więcej dzieci staje się niewolnikami Wśród niewolników na świecie są również dzieci. Młodsze niż trzynastoletnie pracują choćby na plantacjach kawy w Gwatemali – ich dzienny zarobek jest niewiele wyższy niż cena kubka latte. Tak było na wszystkich 12 plantacjach, które w ramach dziennikarskiego śledztwa odwiedzili wysłannicy brytyjskiej telewizji Channel 4. W kawę zaopatrywały się tam Nespresso i Starbucks. To tylko jeden przykład, ale z danych Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) wiadomo, że liczba dzieci wśród ofiar handlu ludźmi w ostatnich 15 latach się potroiła. W Polsce co prawda dzieci nie są przymuszane do pracy, ale istnieje problem małych cudzoziemców pozostających bez opieki. Nikt nie wie, ilu ich jest. Tymczasem „opiekę” nad nimi przejmują handlarze ludźmi. Urodziła się w niewoli, teraz trafi na banknoty. Biden chce uhonorować kultową działaczkę - Harriet Tubman Harriet Tubman zaczęła pracę jako pokojówka w wieku zaledwie 5 lat. Przez lata znosiła głód, poniżanie, a nawet bicie. Po latach uciekła przemierzając prawie 150 km, aby dotrzeć do stanu... Sytuację dodatkowo pogorszyła pandemia. „Miliony kobiet, dzieci i mężczyzn na całym świecie nie ma pracy, szkoły i wsparcia społecznego w trwającym kryzysie COVID-19, co naraża je na większe ryzyko handlu ludźmi” – powiedział Ghada Waly z UNODC. A jak na sytuację wpływa to, co dzieje się przy naszej wschodniej granicy? „Przemyt ludzi to umożliwianie im przekroczenia granicy, a handel nimi to przewożenie ich w celu wykorzystania. Te dwie rzeczywistości mogą się jednak zbiec. Bo osoba, która została gdzieś nielegalnie przewieziona, jest bezradna. Ze szponów przemytnika może przejść w szpony handlarza” – mówi Joanna Garnier. Zwłaszcza że nie budujemy polityki imigracyjnej i nie uczymy się wspólnego życia, w którym obok siebie, z uważnością i szacunkiem, mieszkaliby i pracowali ludzie z różnych kultur i społeczności etnicznych. Prof. Kavin Bales, współautor Global Slavery Index, zachowuje mimo wszystko optymistyczną perspektywę: „Czas odłożyć na bok poglądy, że niewolnictwo jest ogromną, niezrozumiałą i niepowstrzymywalną zbrodnią. Nadszedł czas, aby wyobrazić sobie, a następnie zacząć budować początek końca niewolnictwa”. Joanna Garnier radzi, żeby przyjrzeć się choćby sprzedawcy kebabów: jest za ladą wieczorem. Czy był w tym samym miejscu także rano? Wygląda na zmęczonego? Smutnego? Może warto zamienić z nim kilka słów. Maria i Konstantin są dziś wolnymi ludźmi. Ich świadectwa pochodzą z Trafikoteki, relacji opublikowanych na YouTube przez Ogólnopolską Sieć Organizacji Pozarządowych przeciwko Handlowi Ludźmi, i tam można ich wysłuchać w całości.
Automatyzacja pracy. Czy roboty przejmą najlepiej płatne zajęcia? [Raport National Geographic]
Maszyny potrafią coraz więcej. Sprzątają duże sklepy, patrolują granice i pomagają dzieciom z autyzmem. Sprawdzamy, jak automatyzacja pracy zmieni cywilizację ludzi i czy poprawi jakość życia na Ziemi.
W tym artykule: Sztuczna inteligencja w pracy Co potrafią roboty Jak zrobić robota Automatyzacja pracy: szansa czy zagrożenie Usunąć powtarzalne zadania Roboty opiekujące się ludźmi Kto protestuje przeciwko robotom Kto wymyślił słowo „robot" Czego robot nie potrafi? Jak żyć z robotami Praca dla ludzi, praca dla robotów Jeśli jesteście tacy jak większość ludzi, zapewne nigdy nie spotkaliście robota. Ale spotkacie. Ja spotkałem swojego w jasny wietrzny dzień na porośniętej niską trawą prerii w pobliżu granicy stanów Kolorado i Kansas. Towarzyszył mi Noah Ready-Campbell, chudy jak patyk 31-latek z San Francisco. Na południe od nas po horyzont nierównymi szeregami ciągnęły się turbiny wiatrowe. Przede mną ziała w ziemi dziura, która miała się stać fundamentem kolejnego wiatraka. Program Artemis NASA. Kiedy astronauci wrócą na Księżyc? Jak będzie wyglądała baza księżycowa? Ludzkość ostatni raz gościła na Księżycu w grudniu 1972 r. Teraz NASA szykuje program Artemis. Ma on stworzyć stałą bazę księżycową i otworzyć drogę do dalszej eksploracji kosmosu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/program-artemis-nasa-kiedy-astronauci-wroca-na-ksiezyc-jak-bedzie-wygladala-baza-ksiezycowa-fot-nasa-alberto-bertolin-cc-by-nc-nd-2-0-d3bd4ab.jpeg" width="938" height="528" alt="Rakieta SLS w końcu wystartowała i cóż to było za widowisko! Misja Artemis 1 leci na Księżyc (fot. Kevin Dietsch/Getty Images)" title="Rakieta SLS w końcu wystartowała i cóż to było za widowisko! Misja Artemis 1 leci na Księżyc (fot. Kevin Dietsch/Getty Images)" /> Sztuczna inteligencja w pracy To zagłębienie – o średnicy 19 m, ze ścianami opadającymi pod kątem 34 stopni i niemal idealnie poziomym dnem na głębokości 3 m – drążyła koparka Caterpillar 336. Urobek składowała w miejscu, w którym nie przeszkadzał. Każde zagłębienie łyżki, jej uniesienie, obrót 37-tonowej maszyny i zrzucenie tego, co zostało nabrane, wymagało precyzyjnej kontroli i oceny sytuacji. W USA wykwalifikowani operatorzy koparek zarabiają czasem i 100 tys. dolarów rocznie. Ale w kabinie tej koparki fotel był pusty. Operator leżał na dachu. Był bez rąk. Trzy kręte, czarne kable łączyły go bezpośrednio z systemem kontrolnym koparki. Nie miał też oczu ani uszu, gdyż używał laserów, GPS-u, kamer wideo oraz żyroskopowych czujników. Ustalały one jego położenie w przestrzeni, aby nadzorować pracę koparki. Ready-Campbell, współzałożyciel firmy Built Robotics z San Francisco, przeszedł wielkimi krokami po nierównym terenie, wspiął się do kabiny i podniósł wieko fikuśnego bagażnika na dachu. W środku znajdował się produkt jego firmy – 90-kilogramowe urządzenie wykonujące pracę, do której kiedyś potrzebny był człowiek. – Tutaj mamy AI (artificial intelligence, sztuczna inteligencja). – Powiedział, wskazując zestaw obwodów drukowanych, przewodów i metalowych skrzynek składających się na tę maszynę. To były sensory mające jej mówić, gdzie jest, kamery pozwalające jej widzieć, sterowniki wysyłające polecenia do koparki, przyrządy komunikacyjne pozwalające ludziom ją monitorować oraz procesory, dzięki którym AI podejmuje decyzje będące dawniej domeną człowieka. – Te sygnały kontrolne zostały przekazane komputerom, które zazwyczaj reagują na ruchy dźwigni i pedałów w kabinie. Co potrafią roboty Dziś miliony przemysłowych maszyn skręca, spawa, maluje i wykonuje inne powtarzalne czynności z linii montażowych. Często są odgrodzone, żeby zapewnić bezpieczeństwo ludzkim pracownikom. Ale urządzenie Ready’ego-Campbella takie nie jest. To nowy rodzaj robota, niepodobny do człowieka, ale mimo to bystry, wprawny i mobilny. Te rzadkie niegdyś urządzenia – zaprojektowane z myślą o tym, by „żyły” i pracowały z ludźmi, którzy nigdy nie spotkali robota – bezustannie wkraczają w nasze codzienne życie. Już w 2020 roku roboty potrafiły: prowadzą inwentaryzacje i czyszczą posadzki, rozkładają towary na półkach w hurtowniach i przygotowują je do wysyłki, pomagają autystycznym dzieciom w nawiązywaniu kontaktów, a ofiarom udarów w odzyskiwaniu sprawności kończyn, patrolują granice, a nawet, w przypadku izraelskiego drona Harop, atakują cele, które uznają za wrogie, układają kwiaty, odprawiają ceremonie religijne, wykonują komediowe monologi, służą jako partnerzy seksualni. Tak było już przed pandemią COVID-19. I nagle idea zastąpienia ludzi robotami – którą według sondaży większość traktuje niechętnie – wydaje się, od strony medycznej, rozsądna, a może wręcz niezbędna. Dziś roboty dostarczają żywność w angielskim Milton Keynes, przenoszą zaopatrzenie w szpitalu w Dallas, dezynfekują sale pacjentów w Chinach i Europie, a także przemierzają singapurskie parki, upominając spacerowiczów, żeby zachowywali dystans społeczny. Pandemia sprawiła, że więcej ludzi uświadamia sobie, iż automatyzacja będzie częścią pracy – jak powiedział mi w maju Ready-Campbell. – Kiedyś bodźcami były skuteczność i wydajność, ale teraz dochodzą kolejne czynniki, którymi są zdrowie i bezpieczeństwo. Jak zrobić robota Jeszcze zanim kryzys COVID przydał temu impetu, nasilały się trendy technologiczne zmierzające do tworzenia robotów, które mogłyby upowszechnić się w naszym życiu. Elementy mechaniczne stawały się lżejsze, tańsze i mocniejsze. Elektronika pozwalała umieszczać coraz większą moc obliczeniową w coraz mniejszych zestawach. Przełomowe odkrycia doprowadziły do instalowania w obudowach robotów potężnych narzędzi do przetwarzania danych. Lepsza komunikacja cyfrowa umożliwiała umieszczanie „mózgów” robotów w komputerach mieszczących się poza nimi – albo łączenie prostego robota z setkami innych, by korzystać ze zbiorowej inteligencji, jak pszczoły w ulu. Niektórzy pracownicy noszą roboty na sobie. Egzoszkielet to połączenie czujników, komputerów i silników pomagających człowiekowi w wykonywaniu ciężkich prac. Ramiona z hakami, które prezentuje Fletcher Garrison z Sarcos Robotics, mogą podnieść do 90 kg, wspierając np. bagażowych na lotnisku. fot. Spencer Lowell Automatyzacja pracy: szansa czy zagrożenie Vidal Pérez lubi swojego nowego współpracownika. Przez siedem lat pracy w firmie Taylor Farms w kalifornijskim Salinas ten 34-latek ścinał sałatę za pomocą 18-centymetrowego noża. Zginając się pasie, raz za razem odcinał główkę rzymskiej lub lodowej, obrywał brzydkie liście i wrzucał sałatę do pojemnika. Jednak od 2016 r. robi to za niego robot. To kombajn, który mierzy 8,5 m, jest podobny do traktora i sunie wzdłuż rządków w chmurze mgiełki z wody pod wysokim ciśnieniem, za pomocą której ścina główki sałaty wykrywanej przez jego czujniki. Obcięta sałata spada na przenośnik taśmowy, który przesuwa ją na platformę kombajnu, gdzie zespół liczący ok. 20 osób sortuje ją do pojemników. Poznałem Péreza wczesnym rankiem w czerwcu 2019 r. na 9-hektarowym polu, kiedy robił sobie przerwę w zbiorach rzymskiej sałaty dla sieci fast foodów. Kilkaset metrów dalej inna brygada zbieraczy pracowała w starym stylu, sprzed ery robotów. Ostrza ich noży połyskiwały w słońcu. – To jest lepsze, bo ścinanie sałaty nożem męczy o wiele bardziej niż za pomocą tej maszyny – powiedział Pérez. Jadąc robotem, zmie- nia pojemniki przy przenośniku taśmowym. Ale nie wszyscy robotnicy preferują nowy system. – Niektórzy wolą się trzymać tego, co już znają. A innych nudzi stanie na maszynie. Taylor Farms to jedna z pierwszych dużych kalifornijskich firm rolniczych, które zainwestowały w robotykę. – Przechodzimy zmianę pokoleniową w rolnictwie – powiedział mi Mark Borman, prezes Taylor Farms California. W miarę jak starsi pracownicy odchodzą, młodzi nie palą się do podejmowania katorżniczej pracy. Ogólnoświatowy trend do ograniczania migracji transgranicznej, nasilony przez obawy przed koronawirusem, też nie poprawia sytuacji. Zdaniem Bormana rolnictwo na całym świecie pod- lega robotyzacji. – My się rozrastamy, a nasza siła robocza maleje, więc roboty stwarzają możliwość uzupełnienia niedoborów. To był refren, który w 2019 roku słyszałem często od pracodawców z sektorów rolnictwa, budownictwa, wytwórczości i opieki zdrowotnej: powierzamy zadania robotom, bo nie możemy znaleźć ludzi do ich wypełniania. Usunąć powtarzalne zadania Na farmie wiatrowej w Kolorado członkowie kierownictwa Mortenson Company, firmy budowlanej z Minneapolis, która wynajmuje roboty Builta od 2018 r., mówili mi o dotkliwym braku wykwalifikowanych pracowników w swojej branży. Maszyny Built Robotics wykopały na tej farmie 21 fundamentów. – Operatorzy mówią rzeczy typu „O, to nam odbierze pracę” – powiedział Derek Smith, menedżer ds. innowacji w firmie Mortenson. – Ale gdy widzą, że roboty przejmują mnóstwo powtarzalnych czynności, a im i tak zostaje wiele do zrobie- nia, to nastawienie szybko ulega zmianie. Kiedy zrobotyzowana koparka zakończyła pracę, patrzyliśmy, jak spychacz kierowany przez człowieka wygładza powierzchnie. – Mamy tu 229 fundamentów i wszystkie są zasadniczo takie same – powiedział Smith. – Chcemy usunąć zadania, które są powtarzalne. Potem nasi operatorzy koncentrują się na sprawach wymagających więcej myślenia. Wytwórcy i użytkownicy robotów powiedzieli mi, że pandemiczne tsunami na rynku pracy nie zmieniło tego poglądu. – Nawet przy bardzo wysokim wskaźniku bezrobocia nie można tak po prostu pstryknąć palcami, zapełniając posady, które wymagają bardzo specjalistycznych umiejętności, bo nie mamy odpowiednio wyszkolonych ludzi – stwierdził Ben Wolff, prezes Sarcos Robotics. Ta firma z Utah produkuje nakładane na ciało roboty zwane egzoszkieletami, przydające ruchom pracownika siły i precyzji maszyny. Linie lotnicze Delta rozpoczęły właśnie testy urządzenia Sarcos wśród mechaników samolotowych, kiedy pandemia wygasiła ruch lotniczy. Minionej wiosny, kiedy dotarłem do Wolffa, patrzył na sprawy optymistycznie. – Na razie mamy spowolnienie, ale na dłuższą metę oczekujemy rozwoju biznesu – powiedział. Wolff zdradził mi, że od początku pandemii w Sarcos odnotowano wzrost liczby zapytań, czasami od firm, których się nie spodziewał, takich jak duże przedsiębiorstwo elektroniczne, pro- ducent leków i przetwórca mięsa. Elektronicy i farmaceuci chcieli przemieszczać ciężkie zasoby, korzystając z mniejszej liczby osób, firmę mięsną interesowało rzadsze rozmieszczenie pracowników. Roboty opiekujące się ludźmi W świecie, który obawia się dziś kontaktów międzyludzkich, obsadzenie posad związanych z opieką nad dziećmi i osobami starszymi nie będzie łatwe. Maja Matarić, informatyczka z University of Southern California, pracuje nad „robotami wspomagającymi społecznie”, czyli maszynami, które nie tyle wykonują fizyczną pracę, co zapewniają wsparcie socjalne. Jednym z jej projektów jest np. robot-nauczyciel, który prowadzi starszą osobę przez program ćwiczeń, a następnie zachęca ją do wyjścia na spacer. – Mówi: „Ja nie mogę wyjść na zewnątrz, ale może ty się przejdziesz i potem mi o tym opowiesz” – wyjaśniła Matarić. Robot składa się z białej, plastikowej głowy, torsu i ramion na jeżdżącym metalowym stojaku. Sensory i oprogramowanie umożliwiają mu wykonywanie części tego, co mógłby robić terapeuta człowiek. Może np., zalecać w trakcie ćwiczeń: „Zegnij lewe przedramię trochę bardziej do środka”, a potem pochwalić: „Dobra robota!”. Obeszliśmy jej laboratorium – labirynt boksów, w których młodzi ludzie pracowali nad technologiami, które mogą, przykładowo, podtrzymywać rozmowę podczas spotkania grupy wsparcia albo odpowiadać w sposób pozwalający sądzić, że maszyna wczuwa się w sytuację rozmówcy. Zapytałem Matarić, czy ludzie nie wzdragali się na myśl, że jakaś maszyna będzie opiekowała się ich dziadkiem. – My nie zastępujemy opiekunów – odparła. – Wypełniamy tylko lukę. Dorosłe dzieci nie mogą być ze starszymi rodzicami. A osoby zajmujące się innymi osobami są słabo wynagradzane i niedoceniane. Dopóki to się nie zmieni, będziemy musieli korzystać z robotów. Kto protestuje przeciwko robotom Kilka dni po moich odwiedzinach w laboratorium pani Matarić w innym świecie, 30 km na południe od uniwersytetu, setki portowców maszerowało w proteście przeciw robotom. To było w San Pedro, tej części gdzie ponad krajobrazem złożonym z magazynów, nabrzeży i skromnych uliczek mieszkalnych dominują dźwigi do transportu kontenerów. W tej zżytej społeczności całe pokolenia pracowały w dokach jako robotnicy. Dlatego obecnej generacji nie podoba się plan sprowadzenia do największego terminalu portu zrobotyzowanych urządzeń przeładunkowych, choć takie maszyny są już pospolite na świecie. Dokerzy nie oczekują, że świat przestanie się zmieniać, powiedział Joe Buscaino reprezentuący San Pedro w radzie miejskiej Los Angeles. Ta dzielnica przeżywała wstrząsy gospodarcze już wcześniej, gdy rybołówstwo, przetwórstwo i przemysł stoczniowy rozkwitały, a potem podupadały. Problem z robotami, powiedział mi Buscaino, polega na szybkości, z jaką praco- dawcy zastępują nimi robotników. – Przed laty mój tata zobaczył, że połowy ryb powoli zbliżają się do końca, więc mógł się przestawić. A automatyzacja potrafi pozbawiać pracy z dnia na dzień. Ekonomiści mają różne zdania na temat tego, do jakiego stopnia i jak szybko roboty wpłyną na przyszłe miejsca pracy. Ale wielu ekspertów zgadza się co do jednego: części robotników będzie trudno dostosować się do robotów. – Jest jasne, że w branżach stosujących roboty będzie o wiele, wiele mniej stanowisk robotniczych przy produkcji i montażu – powiedział Daron Acemoglu, ekonomista z MIT. – Co nie oznacza, że przyszła technologia nie może tworzyć miejsc pracy. Jednak pogląd, że będziemy implementować techniki automatyzacyjne z lewej, z prawej i pośrodku, tworząc zarazem mnóstwo miejsc pracy, to fantazja, która celowo wprowadza w błąd i jest fałszywa. Arabia Saudyjska buduje pierwsze miasto linearne. Bez dróg, samochodów i emisji dwutlenku węgla Budowa 170-kilometrowego, futurystycznego miasta Neom ma być przykładem ekologicznej metropolii – bez ulic, samochodów i smogu. Pierwsi mieszkańcy mają się tu wprowadzić już za 2 lata Przy całym optymizmie inwestorów, badaczy i przedsiębiorców ze startupów wiele osób, takich jak Buscaino, obawia się przyszłości pełnej robotów. Boją się, że przejmą one nie tylko czarną robotę, ale także całe stanowiska, w tym te, które stawiają wysokie wymagania, są prestiżowe i dobrze opłacane. Ludzie obawiają się także, że przez roboty praca stanie się bardziej stresująca, a może nawet niebezpieczna. Beth Gutelius, urbanistka i ekonomistka z University of Illinois w Chicago, opowiedziała mi o pewnym magazynie, który odwiedziła krótko po wprowadzeniu robotów. Maszyny szybko dostarczały towary do pakowania, co oszczędzało robotnikom mnóstwo chodzenia tam i z powrotem, ale też sprawiało, że czuli się zaganiani i nie mieli okazji, by ze sobą porozmawiać. Pracodawcy powinni uznać ten rodzaj stresu pracowników za niezdrowy, rzeczywisty i wpływający na ich dobrostan, jak powiedziała Dawn Castillo, epidemiolożka kierująca badaniami nad robotami w amerykańskim Narodowym Instytucie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy. W San Pedro, kiedy już Buscaino skłonił radę miejską do przegłosowania blokady planu automatyzacji, Międzynarodowy Związek Pracowników Portowych i Magazynowych wynegocjował z prowadzącym terminal kontenerowy duńskim konglomeratem Maersk coś, co miejscowy przewodniczący związku uznał za gorzko-słodkie porozumienie. Pracownicy portowi zgodzili się zakończyć protest w zamian za „podniesienie kwalifikacji” 450 mechaników i umożliwienie im pracy z robotami. Kolejnych 450 miało się „przebranżowić” i nauczyć pracy na nowych stanowiskach przyjaznych nowoczesnej technice. Jak powiedział Buscaino, trzeba będzie jeszcze poczekać, żeby się przekonać, na ile skuteczne okażą się te szkolenia, zwłaszcza w przypadku robotników w średnim wieku. Jego przyjaciel jest mechanikiem, ma doświadczenie z samochodami, więc pewnie dość łatwo poszerzy swoje kwalifikacje o konserwację robotów. – Ale mój szwagier Dominik, który jest dziś dokerem, nie ma pojęcia, jak się pracuje z robotami. A skończył 56 lat – dodaje Buscaino. Kto wymyślił słowo „robot" Słowo „ROBOT” niedawno skończyło 100 lat. Wymyślił je w 1920 r. czeski pisarz Karel Čapek w sztuce R.U.R., która na całe stulecie wy- znaczyła wzorce marzeń i koszmarów związanych z maszynami. Roboty w tym dramacie wyglądają i zachowują się jak ludzie, wykonują całą ludzką pracę – a nim opadnie kurtyna, likwidują rodzaj ludzki. Od tamtej pory wyimaginowane roboty, od Terminatora, poprzez japońskiego Astro Boya, aż po droidy z „Gwiezdnych wojen", wywierały ogromny wpływ na plany twórców robotów. Kształtowały też oczekiwania społeczeństwa co do tego, jakie powinny być roboty i co winny robić. Tensho Goto jest mnichem z Rinzai, szkoły japońskiego buddyzmu zen. Przyjął mnie w prostym, eleganckim pokoju Kodaiji, XVII-wiecznej świątyni w Kioto, gdzie jest głównym zarządcą. Wyglądał na uosobienie tradycji, a jednak od wielu lat marzył o robotach. To się zaczęło dawno temu, kiedy przeczytał o sztucznych umysłach i pomyślał o odtworzeniu samego Buddy z silikonu, plastiku i metalu. Mając do dyspozycji androidalne wersje mędrców, buddyści mogliby słuchać ich słów bezpośrednio. Lecz kiedy Goto zaczął współpracować ze specjalistami z Uniwersytetu Osaka, robotyczna rzeczywistość ostudziła jego marzenia. Dowiedział się, że w ramach istniejącej dzisiaj technologii AI nie jest możliwe stworzenie ludzkiej inteligencji, a tym bardziej osobowości tych, którzy osiągnęli oświecenie. Lecz ów mnich, podobnie jak wielu entuzjastów robotów, nie poddał się, poprzestając na tym, co jest możliwe dzisiaj. Na terenie świątyni stoi metalowo-silikonowe wcielenie Kannon, bogini, która w japońskim buddyzmie ucieleśnia współczucie i litość. Świątynie i sanktuaria od stuleci korzystały z posągów, aby przyciągnąć ludzi i skłonić ich do skupienia się na buddyjskich zasadach. – Teraz po raz pierwszy posąg się porusza – mówi Goto. Mindar, jak nazywa się robot, wygłasza nagrane wcześniej kazania silnym, nie do końca ludzkim głosem kobiecym, delikatnie gestykulując i obracając głowę, żeby przypatrywać się widowni. Kiedy jej oczy spoczną na tobie, coś czujesz – ale to nie jest jej inteligencja. W Mindar nie ma sztucznej inteligencji. Goto ma nadzieję, że to z czasem się zmieni i poruszająca się figura będzie w stanie prowadzić rozmowy z ludźmi, odpowiadając na ich religijne pytania. Skafander kosmiczny jest jak statek szyty na miarę. Z czego powstają skafandry i jak działają? Amerykański skafander kosmiczny jest zbudowany z wielu ruchomych elementów, dlatego założenie go wymaga pomocy drugiej osoby. Do radzieckich, a obecnie rosyjskich skafandrów wchodzi się jak d... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skafander-kosmiczny-jest-jak-statek-szyty-na-miare-z-czego-powstaja-skafandry-i-jak-dzialaja-fot-luka-dakskobler-sopa-images-lightrocket-via-getty-images1-1fa8c1a.jpeg" width="938" height="626" alt="Skafander kosmiczny jest jak statek szyty na miarę. Z czego powstają skafandry i jak działają? (fot. Luka Dakskobler/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Skafander kosmiczny jest jak statek szyty na miarę. Z czego powstają skafandry i jak działają? (fot. Luka Dakskobler/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Po drugiej stronie Pacyfiku, w niepozornym budynku na przedmieściu San Diego, miałem okazję poznać człowieka, który próbuje umożliwić inny rodzaj intymnych relacji z robotami. Matt McMullen jest dyrektorem firmy Abyss Creations produkującej realistyczne lalki erotyczne naturalnych rozmiarów. McMullen kieruje zespołem programistów, robotyków, ekspertów od efektów specjalnych, inżynierów i artystów tworzących roboty do towarzystwa, które potrafią pobudzać zarówno serca, jak i narządy płciowe. Od ponad dekady firma wytwarza RealDolls, lalki o silikonowej skórze i stalowym szkielecie. Sprzedaje je po ok. 4 tys. dol. Ostatnio jednak, za dodatkowe 8 tys. dol., klient otrzymuje lalkę z głową napakowaną elektroniką pozwalającą jej robić miny i mówić. Dostaje też sztuczną inteligencję, którą można programować przez aplikację na smartfona. Tak jak w funkcjach Siri albo Alexa, AI lalki poznaje swojego użytkownika lub użytkowniczkę poprzez wydawane polecenia i zadawane pytania. Na razie od szyi w dół robot jest nadal zwykłą lalką – nie porusza samodzielnie rękami ani nogami. – Nie mamy dziś sztucznej inteligencji przypominającej ludzki umysł – przyznaje McMullen. – Ale myślę, że będziemy ją mieli. Sądzę, że to nieuniknione. – McMullen jest przekonany, że będzie na to popyt. – Uważam, że istnieją osoby, którym roboty wyglądające jak ludzie mogą przy- nieść wiele pożytku. Czego robot nie potrafi? Już teraz przywiązujemy się do tych, które za bardzo nas nie przypominają. Jednostki wojskowe przeprowadzały pogrzeby robotów do usuwania bomb, które wyleciały w powietrze podczas akcji. Pielęgniarki w szpitalach żartują sobie z robotów, które im pomagają. Uczestnicy eksperymentów odmawiali donoszenia na roboty wchodzące w skład ich zespołów. W miarę jak maszyny będą coraz bardziej przypominać istoty żywe, ludzie będą okazywać im więcej sympatii i zaufania. Roboty ze świata fantazji skłaniają ludzi do myślenia, że dzisiejsze maszyny potrafią o wiele więcej, niż jest w isto- cie. Przystosowanie do ich obecności pośród nas musi się zaczynać od realistycznych oczekiwań. Roboty można zaprogramować lub nauczyć wykonywania jasno określonych czynności – kopania fundamentów, zbierania sałaty. Będą to robić lepiej, a przynajmniej bardziej konsekwentnie niż ludzie. Ale żaden nie dorówna zdolności ludzkiego umysłu do wykonywania wielu różnych zadań, zwłaszcza nieoczekiwanych. Żaden nie nabył dotąd zdrowego rozsądku. Dzisiejsze roboty nie mogą się też równać z dłońmi człowieka, powiedział Chico Marks, kierownik produkcji z fabryki Subaru w Lafayette w amerykańskim stanie Indiana. Ten zakład, podobnie jak wszystkie wytwórnie samochodów, korzysta ze standardowych robotów przemysłowych od dekad. Teraz stopniowo dodaje nowe typy, np. do prowadzenia samojezd- nych wózków, które rozwożą części po fabryce. Marks pokazał mi wiązkę przewodów, która miała się zmieścić w zakrzywionej sekcji karoserii w pobliżu tylnych drzwi przyszłego samochodu. – Umieszczanie w pojeździe wiązek przewodów niełatwo poddaje się automatyzacji – powiedział. – Żeby mieć pewność, że wszystko jest na właściwym miejscu, dobrze podłączone, trzeba ludzkiego mózgu i zmysłu dotyku. Nogi robotów nie są lepsze. W 1996 r. Veloso, specjalistka od AI robotów w Carnegie Mellon, stanęła do współzawodnictwa, którego celem było stworzenie do roku 2050 maszyn grających w futbol lepiej od ludzi. Należała do grupy badaczy, którzy w tamtym roku stworzyli turniej RoboCup, aby przyśpieszyć postęp. Dziś te zawody są lubianą tradycją wśród inżynierów, ale nikt nie oczekuje, że w nieodległej przyszłości roboty będą grały w piłkę lepiej od ludzi. – To zdumiewające, jak wyrafinowanymi maszynami są nasze ciała – powiedziała badaczka. – Bardzo dobrze radzimy sobie z grawitacją, z siłami, którym podlegamy podczas chodzenia. Potrafimy zachować równowagę, kiedy zostaniemy popchnięci. Minie wiele lat, zanim dwunożny robot będzie umiał chodzić równie dobrze jak człowiek. Roboty nie będą sztucznymi ludźmi. Veloso stwierdziła, że musimy się do nich przystosować jak do innego gatunku. Większość wytwórców bardzo się stara stworzyć roboty biorące pod uwagę nasze ludzkie uczucia. Na budowie farmy wiatrowej dowiedziałem się, że „walenie” zębatym czerpakiem wielkiej koparki o ziemię jest oznaką braku doświadczenia operatora. (Związane z tym szarpnięcie może doprowadzić do urazu osoby w kabinie). Zrobotyzowanej koparce nie robi to różnicy, ale firma Built Robotics zmieniła algorytmy swych urządzeń, by unikać takich odbić, bo wyglądają źle w oczach ludzi, a firma Mortenson chce, żeby wszyscy pracownicy dogadywali się ze sobą. Nie tylko ludzie zmieniają się w miarę pojawiania się robotów. Borman powiedział mi, że firma Taylor Farms pracuje nad nową sałatą, w kształcie żarówki z dłuższą łodygą. Nie będzie różniła się w smaku od dotychczasowej, chodzi tylko o to, by robot mógł ją łatwiej ścinać. Bossa Nova Robotics produkuje robota, który przemierza tysiące północnoamerykańskich sklepów, w tym 500 supermarketów Walmart, skanując półki, aby na bieżąco prowadzić inwentaryzację. Inżynierowie zadawali sobie pytanie, na ile przyjaźnie powinien wyglądać ich robot. W końcu stworzyli coś, co wygląda jak przenośny klimatyzator z dwumetrowym peryskopem. Nie ma twarzy ani oczu. – To narzędzie – wyjaśnił Sarjoun Skaff, współzałożyciel i główny technolog Bossa Novy. Wraz ze swymi inżynierami chciał, żeby klienci i pra- cownicy polubili tę maszynę, ale nie za bardzo. Gdyby była zbyt przemysłowa lub dziwaczna, kupujący by uciekli. Gdyby okazała się zbyt przyjazna, ludzie gawędziliby z nią, bawili się i spowalniali jej pracę. – W końcu roboty i ludzie ustalą zestaw zasad regulujących ich wzajemne interakcje, co uświadomi ludziom, jak mają interpretować to, co robi robot, i jak z tym postępować – powiedział mi Skaff. Na razie jednak i producenci, i zwyczajni ludzie poruszają się po omacku. Niedaleko Tokio, w fabryce Glory wytwarzającej urządzenia obsługujące obrót pieniężny, zatrzymałem się przy stanowisku, na którym pracował dziewięcioosobowy zespół montujący maszynę służącą do wymiany bilonu. Laminowany plastikiem arkusz papieru prezentował zdjęcia trzech kobiet, dwóch mężczyzn i czterech robotów. Połyskujące bielą urządzenia o dwóch ramionach, wyglądające jak potomostwo robota i lodówki, nosiły imiona od nazw walut. Kiedy patrzyłem, jak ekipa szybko dodaje kolejne części do maszyny, robot o imieniu Dolar kilkakrotnie potrzebował pomocy – raz nie potrafił odkleić nalepki od podłoża. Zapaliło się czerwone światło przy jego stanowisku i któraś z osób natychmiast odeszła od swego miejsca na linii, żeby usunąć problem. Dolar ma kamery na „nadgarstkach”, ale też głowę z parą kamer pełniących rolę oczu. – W założeniu ma to być robot w kształcie człowieka, więc posiada głowę – wyjaśnił kierownik Toshifumi Kobayashi. Shota Akasaka, uśmiechnięty chłopięco szef zespołu, stwierdził, że to małe przystosowanie nie od razu przekonało prawdziwych ludzi. – Nie byłem pewien, czy to potrafi wykonywać ludzką pracę, czy zdoła wkręcić śrubkę – powiedział. – Ale kiedy zobaczyłem, że śrubka wchodzi idealnie, uświadomiłem sobie, że jesteśmy u zarania nowej ery. Jak żyć z robotami W sali konferencyjnej na północny wschód od Tokio przekonałem się, jak to jest współpracować z robotem w najbliższy z możliwych sposobów, nosząc go na sobie. Egzoszkielet wytwarzany przez japońską firmę Cyberdyne składał się z dwóch połączonych białych rur, które wyginały się na moich plecach, pasa w talii oraz dwóch pasków na udach. Czułem się tak, jakbym miał na sobie spadochron albo był przypięty do jakiegoś urządzenia w parku rozrywki. Zgiąłem się w pasie, żeby podnieść 18-kilogramowy pojemnik z wodą, co powinno wywołać ból w dolnej części moich pleców. Zamiast tego komputer w rurach na podstawie zmiany pozycji domyślił się, że będę coś podnosił, i włączył silniki, aby mi pomóc. (Bardziej zaawansowani użytkownicy muszą mieć zamontowane elektrody, żeby urządzenie mogło odczyty- wać sygnały wysyłane przez mózg do mięśni). Ten robot był zaprojektowany jedynie z myślą o wspieraniu moich pleców. Kiedy kucałem, obciążając nogi, tak jak powinno się robić, urządzenie niewiele pomagało. Lecz gdy działało, wyglądało to jak magiczna sztuczka – czułem ciężar, a potem nagle go nie było. Cyberdyne dostrzega ogromny rynek w sferze rehabilitacji medycznej – produkuje też egzoszkielet kończyn dolnych pomagający ludziom odzyskiwać władzę w nogach. Dla wielu innych produktów firmy rynkiem będą robotnicy mogący pracować dłużej, bez ryzyka urazów, twierdzi rzecznik Cyberdyne, Yudai Katami. Sarcos Robotics, kolejny producent egzoszkieletów, myśli w podobny sposób. Jak mówi dyrektor Wolff, jednym z zadań jego urządzeń jest umożliwienie ludziom osiągania większej wydajności, żeby mogli nadążyć za maszynami pozwalającymi na automatyzację. Czy przystosujemy się do maszyn w większym stopniu, niż one do nas? Możemy zostać o to poproszeni. Robotycy marzą o maszynach, które czynią życie lepszym, ale firmy miewają motywacje do instalowania robotów, które tego nie robią. W końcu roboty nie potrzebują płatnych urlopów i ubezpieczeń zdrowotnych. Ponadto wiele państw czerpie ogromne dochody z podatków od pracy, zachęcając zarazem do automatyzacji poprzez ulgi podatkowe oraz inne bodźce. Dlatego firmy oszczędzają, zmniejszając liczbę pracowników, a zwiększając pulę stanowisk dla robotów. Wielu menedżerom swoisty duch czasu każe sądzić, że ludzie są kłopotliwi. Są przekonani, że ich nie potrzebują. Bo popełniają błędy, mają żądania. Chcą więc stawiać na automatyzację. Praca dla ludzi, praca dla robotów Kiedy już Noah Ready-Campbell postanowił zająć się robotami budowalnymi, jego ojciec, Scott Campbell, przez ponad trzy godziny jazdy samo-chodem wypytywał go delikatnie, czy to naprawdę dobry pomysł. Starszy z Campbellów, który sam pracował w budownictwie, reprezentuje dziś miasteczko St. Johnsbury w zgromadzeniu ogólnym stanu Vermont. Szybko zaczął wierzyć w pracę swego syna, ale – jak mi powiedział – jego wyborców martwią roboty, i nie chodzi tu tylko o ekonomię. Być może któregoś dnia będzie można przekazać robotom całą pracę – nawet posługi religijne, nawet usługi seksualne. Ale wyborcy Campbella chcieliby jednak zachować coś dla ludzkości – pracę, która sprawia, że ludzie czują się doceniani. – W pracy ważne jest nie to, co za nią dostajesz, tylko to, czym się stajesz dzięki niej – powiedział Campbell. – Uważam to za głęboką prawdę. To najważniejsza strona wykonywania pracy. W sto lat po wymyśleniu ich dla potrzeb scenicznych prawdziwe roboty ułatwiają życie niektórym ludziom i czynią je bezpieczniejszym. A także odrobinę bardziej zautomatyzowanym. To stanowi część uroku wielu firm. – Obecnie każda budowa wygląda inaczej, a każdy operator jest artystą – powiedział Gaurav Kikani, wiceprezes ds. strategii, działań i finansów firmy Built Robotics. Operatorzy lubią różnorodność, pracodawcy nie za bardzo. Wiedzą, że oszczędzają czas i pieniądze, kiedy jakieś zada- nie jest za każdym razem wykonywane w ten sam sposób i nie zależy od indywidualnych decyzji. Kiedy ktoś musi zadecydować, czyje preferencje powinny przeważyć, sama technologia nie ma odpowiedzi. Bez względu na cały postęp, jaki w nich zajdzie, roboty nie pomogą nam rozwiązać jednego problemu: decyzji o tym, jak, gdzie i kiedy ich używać. Źródło: NationalGeographic.com The robot revolution has arrived Czytaj więcej fascynujących artykułów: Marzy ci się praca zdalna za granicą? Oto najlepsze kierunki polecane przez cyforwych nomadów Gdzie praca zdalna opłaca się najbardziej? Cyfrowi nomadzi mają swoje ulubione państwa i miasta. Praca na Antarktydzie szuka człowieka. Polacy również mogą się zgłaszać. Chodzi m.in. o liczenie pingwinów Ile pingwinów żyje na Antarktydzie? Możesz to sprawdzić, pracując w najbardziej oddalonym urzędzie pocztowym na świecie. Najlepsza praca na świecie? Mamy kilka propozycji Jaka jest praca marzeń? Oczywiście ta, związana z podróżowaniem!
Czy Hiszpania to nowy raj dla cyfrowych nomadów? Nowe prawo umożliwia pracę zdalną nawet do 3 lat w tym kraju
Rząd Hiszpanii ogłosił, że planuje wprowadzić specjalną wizę dla cyfrowych nomadów. Nowe prawo ma wejść w życie jeszcze w tym roku.
W tym artykule: Praca zdalna daje ludziom niesamowite możliwości Wiza dla cyfrowych nomadów, która ułatwia zalegalizowanie długiego pobytu Sieć miast i wsi, które są przyjazne cyfrowym nomadom Pandemia koronawirusa zmieniła wiele obszarów naszego życia. Obrazki z początku 2020 r. przypominały niekiedy kadry z filmów o apokalipsie. Lockdown, puste ulice, lotniska i parki oraz ludzie w maseczkach trzymający dystans, aby nie rozprzestrzeniać choroby wywoływanej przez wirusa SARS-CoV-2. Kraje na całym świecie zamykały swoje granice, a funkcjonowanie restauracji, sklepów stacjonarnych, hoteli i biur zostało ograniczone. Ci pracownicy, którzy mogli, zostali oddelegowani na pracę zdalną. Praca zdalna daje ludziom niesamowite możliwości Minęły już dwa lata od wybuchu pandemii i wszystko wskazuje na to, że praca zdalna może zostać z nami na dłużej. Tak zwany home office daje pracownikom dużą swobodę, a niekiedy zupełnie nowe możliwości. Praca zdalna szuka człowieka w Katalonii. Cyfrowi nomadzi nie zapłacą za pobyt Katalończycy mają nadzieję, że cyfrowi nomadzi zachwycą się wiejskim życiem i zostaną na miejscu na dłużej. Oszczędzamy czas, który traciliśmy na dojazdy. Okazuje się, że w domu pracownicy często bywają tak samo produktywni (czasem nawet bardziej, jak pokazują niektóre badania) niż w biurach. Co więcej, pracować zdalnie możemy nie tylko w naszych mieszkaniach i domach. Nasze biuro może być wszędzie, gdzie tylko chcemy, na całym świecie (pod warunkiem, że jest tam internet). Wiza dla cyfrowych nomadów, która ułatwia zalegalizowanie długiego pobytu Hiszpania postanowiła wprowadzić specjalną wizę, właśnie dla ludzi, którzy chcą podróżować i pracować. Nowe prawo ma znacznie ułatwić przeprowadzkę do tego kraju. Ustawa, która jest już w trakcie procesu legislacyjnego, ma umożliwić cyfrowym nomadom pobyt bez konieczności posiadania tradycyjnej wizy pracowniczej. Zazwyczaj jako cudzoziemcy nie możemy podejmować pracy, jeśli nie posiadamy wizy pracowniczej. Ten rodzaj pozwolenia jest niekiedy bardzo trudny do zdobycia. Sama wiza turystyczna bowiem nie jest zazwyczaj wystarczająca, a nieprzestrzeganie krajowych przepisów może wiązać się z dużymi nieprzyjemnościami, między innymi z zakazem wjazdu do danego kraju w przyszłości. Państwa z reguły nie zezwalają na pracę w oparciu jedynie o wizę turystyczną. Nowe zasady wjazdu do Hiszpanii. Jak teraz wyglądają podróże po Europie? Planujesz podróż do Hiszpanii? Sprawdź najnowsze zasady wjazdu do kraju. Według najnowszej ustawy każdy może ubiegać się o wizę dla cyfrowych nomadów, również osoby spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Co ważne, nie trzeba być zatrudnionym w hiszpańskiej firmie. Od momentu wydania wizy, możemy legalnie mieszkać w Hiszpanii przez rok. Istnieje również możliwość dwukrotnego przedłużenia pobytu, co daje nam łącznie 3 lata mieszkania w tym pięknym i słonecznym kraju. Warto jednak zaznaczyć, że ostateczny kształt ustawy nie jest jeszcze znany, więc nie znamy wszystkich koniecznych wymagań, które będziemy musieli spełnić. Sieć miast i wsi, które są przyjazne cyfrowym nomadom Na cyfrowych nomadów szczególnie liczą małe miasteczka i wsie. Z roku na rok coraz więcej ludzi wyprowadza się z obszarów wiejskich do dużych metropolii w poszukiwaniu pracy. Najbardziej cierpią na tym lokalni przedsiębiorcy i restauratorzy. Hiszpania stawia na kolej. Podróże po kraju będą tańsze i łatwiejsze Hiszpania co roku jest odwiedzana przez miliony turystów, również z Polski. Dzięki nowym, tanim połączeniom kolejowym, łatwiej będzie zaplanować objazdówkę po tym słonecznym kraju. Portal Euronews przypomina, że już ok. 30 hiszpańskich miasteczek zdecydowało się dołączyć do programu Red Nacional de Pueblos Acogedores para el Teletrabajo. To krajowa sieć miejsc, które są przyjazne dla pracowników, którzy pracują zdalnie – również z zagranicy. Pomysłodawcy projektu dla cyfrowych nomadów liczą, że ich pomysł może przyczynić się do poprawy sytuacji najmniejszych miast i wsi, a także przyczynić się do odbudowy lokalnych społeczności. Powstała nawet interaktywna mapa, na której możemy odnaleźć miejsca przyjazne pracy zdalnej. Teraz już nie ma wymówek. Hiszpania zaprasza wszystkich, a uwierzcie mi, ten kraj ma naprawdę wiele do zaoferowania... Źródło: Euronews.
Praca na Antarktydzie szuka człowieka. Polacy również mogą się zgłaszać. Chodzi m.in. o liczenie pingwinów
Ile pingwinów żyje na Antarktydzie? Możesz to sprawdzić, pracując w najbardziej oddalonym urzędzie pocztowym na świecie.
W tym artykule: Antarktyda zaprasza do pracy. Co wiemy o wakatach? Warunki pracy na Antarktydzie. Kto może aplikować? Przyjaźnie na całe życie i kupa pingwinów Odwiedzenie biegunów północnego i południowego to marzenie niejednego podróżnika. Z niewiadomych przyczyn fascynuje nas lodowy krajobraz i niskie temperatury. Być może chodzie o tzw. egzotykę i doświadczenia, których nie mamy na co dzień? Kuszące jest już samo to, że Antarktyda i Arktyka są dość trudno dostępne. Wyjazd tam wiąże się z ogromnymi kosztami i innymi wyrzeczeniami. Nie dziwne więc, że tak wielkim zainteresowaniem cieszą się sezonowe oferty pracy. Niedawno Polska Stacja Polarna na Spitsbergenie rekrutowała chętnych do udziału w wyprawie. Tym razem na giełdzie ofert pojawiła się Antarktyda. Antarktyda zaprasza do pracy. Co wiemy o wakatach? Jak wygląda praca na poczcie? To nie takie oczywiste, zwłaszcza jeśli mówimy o punkcie pocztowym na Antarktydzie. Tam listonosze nie muszą użerać się z agresywnymi psami na posesjach. Zamiast czworonogów mają za to ptasie towarzystwo pingwinów. Brzmi ciekawie? Brytyjska organizacja charytatywna UK Antarctic Heritage Trust rozpoczęła rekrutację na wolne stanowiska. UK Antarctic Heritage Trust zarządza bazami, prowadzącymi działania edukacyjne i ochronne na Antarktydzie. Jedna z nich – Port Lockroy – znajduje się na wyspie Goudier w Archipelagu Palmera na zachód od Półwyspu Antarktycznego. Obecnie trwają tam poszukiwania lidera bazy, kierownika sklepu i generalnego asystenta do pracy w sklepie z pamiątkami i najbardziej oddalonym urzędzie pocztowym na świecie. Sezonowo przychodzi tam około 80 tys. przesyłek. Poza podstawowymi obowiązkami pracownicy mają też inne zadania, adekwatne do okoliczności. Najwięcej emocji zawsze wzbudza liczenie pingwinów i innych dzikich zwierząt. Po zakończeniu pracy załoga ma złożyć raport do British Antarctic Survey. Wyspa Zwodnicza u wybrzeży Antarktydy to polarne Pompeje. Dlaczego to miejsce opustoszało lata temu? Kapsuła czasu odkrywców, naukowców i rybaków. To właśnie Wyspa Zwodnicza. Dodajmy do tego pływanie po zatoce w... wulkanie. Warunki pracy na Antarktydzie. Kto może aplikować? Praca na miejscu potrwa od listopada 2022 do marca 2023 r., czyli przez cały antarktyczny sezon letni. Wówczas termometry mogą wskazać nawet 10 st. Celsjusza. Chłodne wiatry nie pozwalają jednak zapomnieć o antarktycznym klimacie. Odczuwalne temperatury są zazwyczaj znacznie niższe. Czego oczekuje się od kandydatów? Przede wszystkim muszą być zdolni do wykonywania pracy fizycznej bez przeciwwskazań medycznych. Chętni muszą też brać pod uwagę specyfikę Antarktydy. Warunki zakwaterowania są dość skromne. Nie ma bieżącej wody, a dostęp do prądu jest ograniczony. Szansa na skorzystanie z prysznica pojawia się wtedy, kiedy do portu przypływa statek. Pracownicy muszą też pożegnać się na kilka miesięcy z internetem. Komunikacja z resztą świata jest minimalna. Powstała „Mapa skarbów Antarktydy”. Ma wskazywać położenie 300 tys. cennych meteorytów Naukowcy z Uniwersytetu Technicznego w Delfcie w Holandii wykorzystali sztuczną inteligencję do stworzenia „mapy skarbów Antarktydy”. Na mapie wskazano strefy, w których z dużym prawdopodo... Przyjaźnie na całe życie i kupa pingwinów Takie realia mogą odstraszać, ale to chyba oczywiste, że praca na Antarktydzie jest ekstremalna. Nawet w przypadku urzędu pocztowego. Pracownicy z poprzednich sezonów wspominają to doświadczenie jako magiczne. Lauren Elliott pełniła obowiązki kierowniczki poczty od jesieni 2019 do wiosny 2022 r. W rozmowie z BBC powiedziała, że poleca wyjazd do bazy w Port Lockroy każdemu, kto się nad tym zastanawia. – Nasz zespół ma ze sobą kontakt do dziś. Nawiążesz przyjaźnie na całe życie – mówiła. Jak dodała, nawet mnóstwo kupypingwinów nie popsuło tej przygody. Chętni do podjęcia pracy sezonowej na Antarktydzie mogą składać aplikacje na oficjalnej stronie organizacji UK Antarctic Heritage Trust do 25 kwietnia do godz. 01:59 polskiego czasu. Oferta jest skierowana nie tylko do Brytyjczyków. Kandydaci z innych krajów muszą jednak posiadać zezwolenie na pracę w Wielkiej Brytanii. Przed wylotem na Antarktydę pracownicy odbędą tygodniowe szkolenie w Cambridge. Baza w Port Lockroy szuka nowych pracowników co roku. Tez sezon jest jednak wyjątkowy. Obiekty zostaną otwarte po raz pierwszy od wybuchu pandemii COVID-19. Źródła: UK Antarctic Heritage Trust, BBC