National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-26T10:57:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Co jedli Sumerowie? Badanie szkliwa ujawniło dietę starożytnych mieszkańców Mezopotamii
items: Dlaczego koty tak często chorują na nerki? Jest nowe wytłumaczenie
items: Zrezygnuj z mięsa na kilka tygodni. Twój organizm podziękuje ci szybciej, niż myślisz
items: HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
items: Te niezwykłe małpy umieją się dzielić – tak jak ludzie. Ich zachowanie przypomina naszych przodków
items: Z pomidora do ziemniaka – naukowcy odkryli zaskakujące pochodzenie ulubionego warzywa Polaków
items: Nowe badania z Węgier. Konie nie zniknęły z talerzy po chrystianizacji
items: Ile mięsa powinna zawierać dieta przyjazna dla Ziemi? Naukowcy właśnie to wyliczyli
items: Jemy coraz zdrowiej? Nie. W skali globalnej przez ostatnie 30 lat niewiele się zmieniło
items: Co można bezpiecznie jeść w lesie? Ta wiedza może ci się przydać
items: Po co żujemy? Nie, wcale nie chodzi o to, o czym myślisz
items: Jak zadbać o siebie w podróży

Co jedli Sumerowie? Badanie szkliwa ujawniło dietę starożytnych mieszkańców Mezopotamii
type: item
date: 2026-03-26T10:56:29.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: diety
subject: mezopotamia
subject: pożywienie
subject: starożytność
description: Naukowcy z rzymskiego Uniwersytetu La Sapienza dokonali analizy szkliwa zębów ludzi żyjących w starożytnym mieście Abu Tbeirah. Okazało się, że podstawą diety 4500 lat temu były zboża i wieprzowina.
encoded: Badanie szkieletów ludzi, którzy żyli wiele tysięcy lat temu może dostarczyć naprawdę wielu informacji. Analiza kości może rzucić światło nie tylko na anatomię, płeć, czy cechy fizyczne danej osoby. Może powiedzieć wiele o szczegółach życia konkretnej osoby, chorobach, jakie przeszła, a także o diecie, której przestrzegała – z wyboru lub konieczności. Badanie szkliwa dawnych Sumerów Na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences” badacze opisali właśnie odkrycie, którego dokonali w sumeryjskim mieście Abu Tbeirah. To starożytne stanowisko archeologiczne położone w dzisiejszym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat i jeziora Hammar, czyli dawnej południowej Mezopotamii. Znajduje się około 15 kilometrów na wschód od starożytnego miasta Ur. Naukowcy postanowili zbadać szkliwo zębów zmarłych, których pochowano na tamtejszej nekropolii sprzed 4500 lat. W ten sposób udało im się ustalić, co ci ludzie jedli na co dzień. „Chociaż pozostałości pożywienia są nieliczne i rzadkie, naukowcy mogą zrekonstruować starożytne jadłospisy, badając chemiczne sygnatury w ludzkich szczątkach, zazwyczaj kolagenie kostnym lub szkliwie zębów” – napisali badacze w oświadczeniu. Co jedli starożytni Sumerowie? Da się to zrobić przede wszystkim dlatego, że szkliwo, w przeciwieństwie do kolagenu, jest niezwykle odporne i wytrzymuje upały irackiej pustyni. – Rekonstrukcja dawnych stylów życia i diety jest niezbędna do zrozumienia powstawania społeczeństw miejskich. Jednak w obecnie suchych środowiskach, takich jak południowa Mezopotamia, słabe zachowanie kolagenu od dawna utrudniało bezpośrednią analizę izotopową – napisali w swoim badaniu autorzy. – To ograniczenie pozostawiło kluczowe luki w naszej wiedzy na temat przetrwania w jednym z najwcześniejszych ośrodków miejskich na świecie. W naszym badaniu przeprowadzamy analizę izotopową cynku w szkliwie zębów ludzi i zwierząt z Abu Tbeirah. Nasze badanie ujawnia dietę opartą na zbożach, takich jak pszenica, jęczmień, żyto, o…

dieta-sumerow-78ec93e.jpg
width: 1774
height: 1200

Dlaczego koty tak często chorują na nerki? Jest nowe wytłumaczenie
type: item
date: 2026-03-11T09:01:32.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: choroby
subject: koty
subject: pożywienie
subject: zwierzęta
description: Kiedy kot zaczyna częściej pić wodę, oddawać mocz i tracić apetyt, większość opiekunów wpada w panikę. Mogą to być pierwsze sygnały przewlekłej choroby nerek. Statystyki są bezlitosne: nawet co trzeci kot po 7. roku życia zaczyna mieć z nimi kłopoty. Dotąd nauka wskazywała na geny, dietę i infekcje, jednak przełomowe odkrycie może na zawsze może zmienić profilaktykę chorób nerek u kotów.
encoded: Zespół brytyjskich naukowców z Uniwersytetu w Nottingham odkrył, dlaczego koty tak często chorują na nerki. W ich komórkach gromadzą się bardzo nietypowe tłuszcze. Nietypowe nagromadzenie tłuszczów Badacze przeprowadzili dogłębną analizę tkanek nerkowych kotów domowych, dzikich szkockich żbików oraz psów. Co się okazało? W nerkach kotów domowych znaleziono skupiska bardzo nietypowych tłuszczów – zmodyfikowanych trójglicerydów, których nie było u psów, a u żbików występowały one śladowo. Te tłuszcze, o skomplikowanej strukturze chemicznej (z tzw. wiązaniami eterowymi), gromadzą się w nerkach kotów już od młodego wieku. Lipidy, które są tykającą bombą Dlaczego to tak ważne odkrycie? Te wyjątkowe tłuszcze bardzo długo się rozkładają i mogą wywoływać przewlekły stres w komórkach nerkowych. Prowadzi to do powolnego uszkadzania tkanek. Naukowcy podejrzewają, że to właśnie ten ukryty mechanizm odpowiada za tak powszechne przypadki przewlekłej choroby nerek u kotów domowych. Psy w ogóle nie mają takich zmian, a szkockie żbiki tylko okazjonalnie. To dowód, że koty domowe mają specyficzny metabolizm tłuszczów. Uważa się, że ewolucja i proces udomowienia sprawiły, że koty wytwarzają te tłuszcze w większych ilościach – być może przez szczególne konsekwencje diety mięsożerców. Dlaczego tłuszcze odkładają się właśnie w nerkach kota domowego? Kocia fizjologia jest wyjątkowa: mają one bardzo specyficzne enzymy, które inaczej niż u psów czy żbików przetwarzają tłuszcze. Zamiast rozkładać nietypowe trójglicerydy, koty odkładają je w komórkach nerkowych. Efektem jest to, że już młode osobniki mogą nieświadomie „pracować” na przyszłą chorobę. Czy nowe odkrycia dadzą kotom dłuższe życie? To niewątpliwie przełom. Badacze liczą, że zidentyfikowanie tej specyficznej „bomby tłuszczowej” w nerkach pozwoli stworzyć nowe diety lub suplementy zapobiegające odkładaniu szkodliwych lipidów. Być może powstaną też skuteczniejsze testy diagnostyczne, dzięki którym choroba nerek będzie wykrywalna zani…

shutterstock2601066779-28d15d7.jpg
width: 5716
height: 3811

Zrezygnuj z mięsa na kilka tygodni. Twój organizm podziękuje ci szybciej, niż myślisz
type: item
date: 2026-02-16T11:03:17.000Z
subject: Lifestyle
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: ekologiczne jedzenie
subject: jedzenie
subject: mięso
subject: pożywienie
subject: rośliny
subject: warzywa
description: Wielki Post dla wielu osób wiąże się z rezygnacją z jedzenia mięsa. Nawet krótka, kilkutygodniowa zmiana diety może przynieść zaskakujące efekty. Ważne jest jednak nie tylko to, z czego rezygnujemy, ale też to, co wybieramy w zamian.
encoded: Spis treści: Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Efekt numer 2: zmiany w jelitach Efekt numer 3: układ odpornościowy Zdrowe nawyki Ze względów zdrowotnych, środowiskowych czy etycznych coraz więcej osób decyduje się na rezygnację z mięsa. Co jednak dzieje się z organizmem, gdy z talerza znikają produkty pochodzenia zwierzęcego? Najnowsze badania sugerują, że nawet krótkie okresy bez mięsa – tygodnie, dni, a nawet tylko kilka posiłków – mogą wywołać wyraźne zmiany. A są to między innymi utrata wagi, poprawa zdrowia serca oraz subtelne zmiany w jelitach i układzie odpornościowym. Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Jednym z najbardziej zauważalnych skutków wyeliminowania mięsa jest utrata masy ciała. Wynika ona nie tylko z usunięcia produktów pochodzenia zwierzęcego – chodzi także o to, co zajmuje ich miejsce. Gdy zastępujemy wysokokaloryczne mięso i tłuszcze produktami roślinnymi bogatymi w błonnik (warzywami, strączkami, produktami pełnoziarnistymi, owocami) – spożywamy więcej żywności o mniejszej zawartości kalorii – mówi Matthew Landry, dietetyk i naukowiec zajmujący się zdrowiem na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Pokarmy bogate w błonnik wydłużają też czas uczucia sytości, co ogranicza przejadanie się. Trzymiesięczne badanie przeprowadzone w 2018 r., wykazało że osoby, które przeszły na dietę wegetariańską, tracą średnio około 2 kilogramów wagi. Kilka innych badań wykazało, że diety wegetariańskie trwające sześć tygodni lub dłużej, prowadzą do obniżenia ciśnienia krwi, co jest kluczowym czynnikiem zmniejszającym ryzyko chorób serca i udaru mózgu. Efekt ten jest prawdopodobnie powiązany z utratą masy ciała i większym spożyciem mikroelementów takich jak potas i magnez, które pomagają obniżyć ciśnienie krwi – mówi Luigi Fontana, ekspert ds. żywienia na Uniwersytecie w Sydney. Badanie przeprowadzone w zeszłym roku przez Fontanę i jego współpracowników wykazało, że diety wegetariańskie często obniżają również poziom cukru we …

zrezygnuj-z-miesa-ea6f454.jpg
width: 5472
height: 3648

HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2025-11-09T09:47:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: bakterie
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: pożywienie
description: Jak astronauci przetrwają długotrwałe misje na Księżycu lub Marsie bez dostaw z Ziemi? To pytanie nurtuje ekspertów od lat. Trudno wyobrazić sobie, by załoganci byli w stanie zabrać ze sobą zapasy na wiele lat podróży, a z drugiej strony rozwój kosmicznej botaniki nie zapewnia jeszcze odpowiedniego wsparcia. Eksperci ESA uruchomili pilotażowy program pozyskiwania pożywienia z powietrza.
encoded: HOBI-WAN (Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition – bakterie utleniające wodór w stanie nieważkości jako źródło pożywienia) to wspólny projekt jednej z kluczowych europejskich firm z branży kosmicznej OHB System AG oraz fińskiego przedsiębiorstwa Solar Foods. Celem kooperacji jest zapewnienie zróżnicowanego, energetycznego źródła pożywienia dla astronautów odległych misji załogowych. Bo chociaż pilotażowa część projektu będzie prowadzona całkiem blisko, bo na znajdującej się około 400 kilometrów nad Ziemią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), to docelowo ma służyć astronautom eksplorującym Księżyc, Marsa, a w przyszłości też dalsze obszary Układu Słonecznego. Tortilla za 135 dolarów Konieczność wytwarzania własnego pożywienia jest widoczna już na przykładzie działającej od ćwierćwiecza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoganci polegają na zaopatrzeniu z Ziemi. Jeśli przyjąć, że obecnie koszt wyniesienia jednego kilograma na niską orbitę ziemską to ponad 2,7 tysiąca dolarów, to każdy placek tortilli, używanych przez astronautów zamiast chleba, kosztuje 135 dolarów. Zaopatrzenie w bardziej oddalonych miejscach będzie jeszcze kosztowniejsze i jeszcze mniej praktyczne. Musimy nauczyć się pozyskiwać pożywienie na miejscu. I wygląda na to, że pomocne w tym mogą być bakterie. Według założeń HOBI-WAN, może się to udać dzięki technologii fermentacji gazowej opracowanej przez Solar Foods. Na potrzeby testów na ISS ma ona zostać przekształcona w kompaktowy, autonomiczny system działający niezawodnie w przestrzeni kosmicznej. Specjalne kartridże muszą wprowadzać gazy bez wycieku płynów – co jest kluczowe ze względu na wybuchowy charakter mieszanin wodoru i tlenu. W module eksperymentalnym znajdą się trzy oddzielne eksperymenty, z których próbki będą pobierane przez astronautów. Wynikiem eksperymentu powinien być bogaty w białko proszek. Wysokobiałkowy proszek Pierwsza faza projektu ma trwać osiem miesięcy i koncentrować się na opracowaniu n…

bialko-z-powietrza-2a9e730.jpg
width: 2250
height: 1500

Te niezwykłe małpy umieją się dzielić – tak jak ludzie. Ich zachowanie przypomina naszych przodków
type: item
date: 2025-10-25T14:30:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: małpy
subject: pożywienie
subject: rodzina
subject: stado
description: Świadome dzielenie się zasobami to podstawa funkcjonowania każdego społeczeństwa: zdawało się jednak, że to umiejętność zarezerwowana wyłącznie dla ludzi. Pawiany gwinejskie zaskoczyły naukowców – okazało się, że dystrybuują między sobą mięso według wzorców charakterystycznych dla ludzkich grup łowców-zbieraczy. Jak to działa?
encoded: Pawiany gwinejskie to jedne z najbardziej fascynujących naczelnych – szczególnie dla tych, którzy interesują się światem zwierząt i ewolucją społeczeństw. Do takich należą naukowcy z Niemieckiego Centrum Naczelnych, których badania udowodniły, że małpy te tworzą struktury o zasadach znanych z ludzkich społeczności. Badacze zauważyli to dzięki… mięsu. Pawiany gwinejskie dzielą się mięsem. Czemu nas to szokuje? Skomplikowane relacje społeczne i wielopoziomowe grupy do niedawna uznawano wyłącznie za domenę ludzi i niektórych najbardziej rozwiniętych naczelnych. Tymczasem niemieckie badania przeprowadzone w Senegalu wykazały, że pawiany gwinejskie (Papi papi) dzielą się mięsem na podstawie jasno określonego wzoru stosowanego także u ludzi. Zależy on od bliskości więzi. Badacze pod kierownictwem doktoranta Williama J. O’Hearna przeanalizowali 109 przypadków spożywania mięsa i połączył te zapisy z danymi behawioralnymi z prawie dekady badań terenowych. Na tapet wzięto niemal 320 transferów tego cennego zasobu z jednych małpich rąk do drugich. Okazało się, ze im bliższa relacja łączyła dwa osobniki, tym częściej i spokojniej przebiegało przekazanie mięsa. Często dobrowolnie, bez walki. Kto otrzymuje mięso najczęściej? Podczas badań okazało się, że mięso najczęściej trafiało z rąk jednych pawianów do członków własnej jednostki, czyli do najbliższej „rodziny” – samca, samicy i ich młodych. Na poziomie partii, czyli grupy kilku spokrewnionych ze sobą samców, współpraca zdarzała się nieco rzadziej, a na poziomie gangu – grupy kilku partii – niemal nie występowała. Relacje pomiędzy osobnikami są najsilniejsze na najniższym poziomie, a więc w obrębie jednostki. To właśnie na tych poziomach najczęściej dochodziło do dzielenia się mięsem i innymi zasobami. Udowodniono dzięki temu, że więzi społeczne są kluczem do sukcesu. Osobniki z silnymi relacjami z innymi, a nie najlepiej zbudowane samce, mają wśród pawianów szansę na większy dostęp do jedzenia. Warto dodać, że liderami stad w…

GettyImages-1233874758-9d981f5.jpg
width: 4951
height: 3301

Z pomidora do ziemniaka – naukowcy odkryli zaskakujące pochodzenie ulubionego warzywa Polaków
type: item
date: 2025-08-01T13:47:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: pożywienie
subject: rośliny
description: Ziemniak tak często gości na naszych stołach, ale czy wiemy, skąd pochodzi? Okazuje się, że powstał w wyniku wyjątkowego romansu dwóch roślin sprzed wielu milionów lat. Co wykazały najnowsze badania?
encoded: Spis treści: Współczesny ziemniak pod lupą genetyków Ziemniak i pomidor – genetyczna niespodzianka z przeszłości Bulwa, która powstała przypadkiem Ziemniak jako bohater globalnej rewolucji żywieniowej Opublikowane w czasopiśmie „Cell” badania pozwalają prześledzić genetyczne pochodzenie ziemniaków. Wyniki są jednoznaczne: zarówno one, jak i pomidory… mają wspólnego przodka! Analiza wykazała, że początek bulwiastej przygody rozpoczął się od skrzyżowania protoplastów współczesnych pomidorów z inną, nieco mniej popularną pradawną rośliną z Ameryki Południowej. Ten wyjątkowy i zaskakujący mariaż dał początek temu, co obecnie tak często gości na naszych stołach. Współczesny ziemniak pod lupą genetyków Dzisiejsze ziemniaki to nieco delikatne warzywa. W celu ich uprawy należy zasadzić w gruncie już wyrośniętą bulwę, czyli niejako sklonować samą roślinę, narażając gatunek na powielanie niekorzystnych mutacji. – Chcieliśmy się ich pozbyć – mówi dr Sanwen Huang, biolog z Agricultural Genomics Institute w Shenzhen w Chinach, członek zespołu badawczego. Naukowcy z jego grupy chcieli przede wszystkim opracować ziemniaka hybrydowego, którego – w przeciwieństwie do odmiany występującej obecnie – można uprawiać z nasion. Odkryli jednak coś innego! Ziemniak i pomidor – genetyczna niespodzianka z przeszłości Z Huangiem siły połączyła taksonomka roślin z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, dr Sandra Knapp. Wspólnie, dzięki sekwencjonowaniu genomów 450 gatunków ziemniaków uprawnych i 56 dzikich, odkryli, że w każdym z nich występuje stała mieszanka genów pomidora i Etuberosum – niezbyt popularnej, niewielkiej grupy roślin wywodzących się z Ameryki Południowej. Badania wykazały, że ziemniak, którego znamy dzisiaj, powstał w wyniku hybrydyzacji przodków pomidorów właśnie z Etuberosum. Miała ona miejsce 8 milionów lat temu na terenie dzisiejszego Chile. Żadna z tych roślin nie wykształcała jednak tak charakterystycznych dla ziemniaka bulw. Jak więc doszło do ich uformowania? Bulwa, któ…

GettyImages-2216667581-419c6f2.jpg
width: 5760
height: 3840

Nowe badania z Węgier. Konie nie zniknęły z talerzy po chrystianizacji
type: item
date: 2025-07-15T07:01:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: konie
subject: pożywienie
subject: średniowiecze
subject: węgry
description: Wraz z nastaniem chrześcijaństwa w Europie ludzie rezygnowali ze spożywania koniny. Z nowych badań wynika, że nie wszędzie było to jednak normą. Na przykład na Węgrzech w XIII wieku ciągle ceniono sobie ten pokarm.
encoded: Spis treści: Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Konina a wiara W Polsce jest to tabu pokarmowe – nie jemy koni. Jednak nie przeszkadza to lokalnym przedsiębiorcom w ich hodowli i wysyłce na mięso, w szczególności do Włoch. Tam konina cieszy się bardzo dużym powodzeniem. W okresie średniowiecza spożycie koni zmalało. Chrześcijańskie źródła pisane łączyły jedzenie mięsa końskiego z barbarzyństwem i pogaństwem, więc powszechnie uważano, że konie przestały być spożywane z powodów religijnych. Teraz nowe badania z Węgier ukazują to zjawisko z nieznanej perspektywy. Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Prof. László Bartosiewicz z Uniwersytetu Sztokholmskiego i dr Erika Gál z Centrum Badań Humanistycznych HUN-REN na Węgrzech, zbadali kości koni odkryte wśród odpadków na blisko 200 osadach w średniowiecznych Węgrzech. Eksperci chcieli określić, jak zmieniało się spożycie koniny na przestrzeni czasu. Wyniki ich badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Antiquity”. I były dla nich dość zaskakujące. Obaliły też „żywieniowy” mit dotyczący wieków średnich. Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Wyniki badań archeozoologicznych zaciekawiły badaczy. Okazało się, że spożycie koniny utrzymywało się po powszechnej konwersji na chrześcijaństwo w XI wieku. Spadło dopiero w wyniki inwazji mongolskiej, która miała miejsce w latach 1241–1242 n.e. Spadek ten po inwazji mongolskiej jest związany z tym, że konie stanowiły cenną zdobycz wojenną. A ich populacja mogła się zmniejszyć, czego dowodem jest podwojenie przypadków kradzieży koni w tym okresie. – Konie były cennym łupem wojennym, a ocalałe stada koni były prawdopodobnie bardzo potrzebne do celów innych niż spożycie – wyjaśniają autorzy artykułu. Do połowy XVI wieku, w okresie okupacji osmańskiej, spożycie koniny praktycznie zanikło na Węgrzech. Konina a wiara Spożywanie koniny nigdy nie zostało oficjalnie zakazane przez Kościół. Ale wśród chrześcijan to mięso uznawano za nieczyste. – Na podstawie…

konina-dcb8e35.png
width: 900
height: 600

Ile mięsa powinna zawierać dieta przyjazna dla Ziemi? Naukowcy właśnie to wyliczyli
type: item
date: 2025-04-23T14:16:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: diety
subject: mięso
subject: pożywienie
description: Dokładnie 225 gramów drobiu lub wieprzowiny tygodniowo – tyle powinniśmy jeść mięsa, aby dbać o ekologię naszej planety. Badacze z Uniwersytetu Technicznego w Kopenhadze przeanalizowali 100 tysięcy wariantów różnych diet, by to wyliczyć.
encoded: Spis treści Jak badano, czy diety są zrównoważone Dlaczego czerwone mięso jest aż tak nieekologiczne Spożycie mięsa w krajach rozwiniętych od lat rośnie. Za tym trendem idzie szereg konsekwencji ekologicznych, które stają się coraz bardziej widoczne. Produkcja mięsa, zwłaszcza wołowiny, generuje znacznie większy ślad węglowy niż produkcja roślinna. Według danych ONZ, hodowla zwierząt odpowiada za około 14,5% globalnych emisji gazów cieplarnianych i są to szacunki ostrożne. To więcej niż cały transport światowy razem wzięty. Naukowcy z Uniwersytetu Technicznego w Kopenhadze sprawdzili, czy możliwa jest zrównoważona dieta, pozwalająca na regenerację zasobów. Wyniki badań opublikowano właśnie w czasopiśmie Nature Food. Jak badano czy diety są zrównoważone Naukowcy z Kopenhagi opracowali model komputerowy dla ponad 2,5 tysiąca produktów obecnych w różnych dietach, od orzechów po wołowinę. Analizowano ich wartość odżywczą oraz wpływ ich produkcji na ekosystemy. Przeanalizowano ponad 100 000 wariantów 11 typów diet, uwzględniając emisje CO₂, zużycie wody i ziemi oraz wpływ na zdrowie. Posłużono się danymi pochodzącymi z USA. Wyniki wskazują, że zrównoważona dieta może zawierać do 255 gramów drobiu lub wieprzowiny tygodniowo—to odpowiednik około dwóch filetów z piersi kurczaka. Spożycie czerwonego mięsa, takiego jak wołowina czy jagnięcina, nawet w umiarkowanych ilościach, przekracza granice regeneracji ekosystemów. A zatem jeśli poważnie traktujemy troskę o środowisko, powinniśmy z czerwonego mięsa (z wyjątkiem wieprzowiny) całkowicie zrezygnować. Jednocześnie wyliczono, że diety takie jak weganizm, wegetarianizm, fleksitarianizm i peskatarianizm (oparty na rybach i owocach morza) można zaliczyć do zrównoważonych. Zatem w przypadku mięsa ryb i innych stworzeń wodnych nie musimy już trzymać się 225 gramów tygodniowo. Jedzenie roślin strączkowych i ziaren, jako jednego ze źródeł białka, także jest środowiskowo dozwolone. Wyniki badania nie są aż tak pesymistyczne dla miłośn…

AdobeStock296379923-2347a99.jpeg
width: 5749
height: 3833

Jemy coraz zdrowiej? Nie. W skali globalnej przez ostatnie 30 lat niewiele się zmieniło
type: item
date: 2022-09-20T11:09:29.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: pożywienie
subject: zdrowe odżywianie
subject: żywienie
description: Naukowcy przez trzy dekady przyglądali się zwyczajom żywieniowym dorosłych i dzieci ze 185 krajów. Wniosek jest zaskakujący: wcale nie jemy coraz zdrowiej, lecz prawie tak samo, jak trzydzieści lat temu.
encoded: W tym artykule: Jak się mierzy jakość diety? Gdzie dieta jest najzdrowsza? Kto odżywia się najlepiej? Dieta ma podstawowe znaczenie dla naszego zdrowia. Wydawałoby się, że to oczywiste stwierdzenie, nawet truizm. A jednak ciągle aż 26 proc. zgonów na całym świecie, których dałoby się uniknąć, to efekt nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Poprawnie zbilansowane posiłki nie trafiają na nasze stoły tak regularnie, jak powinny. Często z powodów ekonomicznych, ale też w wyniku złych nawyków oraz niedostatecznej wiedzy. Co gorsza, ta sytuacja – w skali globalnej – przez ostatnie 30 lat praktycznie się nie zmieniła. Wykazali to naukowcy, którzy przygotowali ogromną analizę, zbierającą dane o zwyczajach żywieniowych ludzi ze 185 krajów z ostatnich trzech dekad. Jej wyniki zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nature Food”. Są zaskakujące: między 1990 a 2018 r. w skali globalnej odnotowano jedynie nieznaczny wzrost indeksu mierzącego jakość codziennej diety mieszkańców Ziemi. Innymi słowy, wcale nie jemy coraz zdrowiej. Jak się mierzy jakość diety? Ten indeks, Alternative Healthy Eating Index (AHEI), to skala od 0 do 100. Pokazuje, w jakim stopniu ludzie stosują się do zaleceń dietetyków. 0 oznacza bardzo złą dietę – opierającą się na wysokoprzetworzonych produktach, z dużym udziałem czerwonego mięsa, cukru, soli oraz gazowanych i słodzonych napojów. 100 oznacza poprawnie zbilansowaną dietę. Czyli posiłki bogate w rośliny strączkowe, orzechy, mało przetworzone warzywa i owoce. Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że wyeliminujesz JEDEN produkt z menu, by pomóc planecie Niekorzystne zmiany klimatu stają się coraz bardziej uciążliwe dla ludzi. Ale wystarczy niewielka zmiana jadłospisu, by zmniejszyć swój ślad węglowy aż o 48 proc. Do takiego wniosku doszl... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/33827294b3d18713aa47085333cc25a905d8ce1b-70df9a7.jpeg" width="938" height="626" alt="Jak dieta wpływa na klimat? Wystarczy, że…

jemy-coraz-zdrowiej-nie-na-skale-globalna-przez-ostatnie-trzydziesci-lat-niewiele-sie-zmienilo-fot-getty-images-3e43763.jpg
width: 2119
height: 1414

Co można bezpiecznie jeść w lesie? Ta wiedza może ci się przydać
type: item
date: 2021-04-19T03:00:00.000Z
creator: Łukasz Łuczaj
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kora
subject: larwy
subject: lasy
subject: Lifestyle
subject: mięczaki
subject: mrówki
subject: pożywienie
subject: ślimaki
subject: sztuka przetrwania
subject: Travel
description: Przed tysiącami lat człowiek żywił się tym, co zebrał lub upolował. Na wsi na przednówku ludzie wykorzystywali kiedyś dużo więcej roślin niż my teraz. Dziś to wiedza nielicznych społeczności oraz dziwaków i pasjonatów.
encoded: Jednak w warunkach nietypowych, np. zagubienia czy wojny, pozwoli przeżyć. Zdobywanie dzikiego pożywienia (ang. foraging) może być ważnym elementem odrodzenia naszych sił witalnych. Pałkę wodna powinien znać każdy wędrowiec. Kilka gatunków z tego rodzaju jest szeroko rozprzestrzenionych nad stawami, jeziorami i rzekami znacznej części globu. Pałka ma kilka zalet: jest pospolita, łatwa do rozpoznania i można jej używać na wiele sposobów. Rosnące w mule grube kłącza zbierane miedzy wrześniem a majem zawierają wiele skrobi. Wiosna i na początku lata wnętrza nasady pędów są miękkie i jadalne nawet na surowo, a w czerwcu pałka produkuje obficie bogaty w białko pyłek, który możesz dodawać do zup i pieczywa. Palkę wykorzystywało lub wykorzystuje wiele ludów, np. Indianie Ameryki Północnej, Kozacy, Chińczycy i Tajowie. Pożywniejsze od pałki są żołędzie. Niestety, dęby owocują co dwa lata lub rzadziej. U nas żołędzie zaczynają opadać po 25 września, zbiera sie je do końca października – później zabiorą je nam myszy lub sójki, żołędzie zaczną kiełkować albo zgniją. Bez uszczerbku dla zdrowia możesz zjeść nawet 20 sztuk. Zawierają taninę powodującą zaparcia i bóle głowy, ale łatwo się jej pozbyć. Żołędzie obierz, pokrój na kawałki i gotuj w wodzie z dodatkiem dużej ilości popiołu lipowego. Po 2 godz. zwykle trąca swoja gorycz. Opłucz je przed zjedzeniem. Nieoceniona rośliną jest pokrzywa. Na pewno z niczym jej nie pomylisz. Jej liście są bardzo pożywne, najlepiej posiekać je i dodać do zupy. Pamiętaj, żeby jeść jedynie młode pędy, starsze robią się twarde i niesmaczne. W lesie można się też bezpiecznie nasycić liśćmi lipy. Miazga drzew (inaczej podkorze) to cienka warstewka na granicy drewna i kory. Wiosna jest dosyć słodka i często ratowała ludzi od głodu, szczególnie w Skandynawii i Rosji. Jedzono ją nawet na surowo – czasami wojska zostawiały po sobie ślad w postaci ogryzionych pni sosen, brzóz i wiązów. Wiosna w górę pni płynie słodkawy sok, z którego przy odrobinie uporu …

co-mozna-bezpiecznie-jesc-w-lesie-ta-wiedza-moze-ci-sie-przydac-08c3853.jpeg
width: 1000
height: 667

Po co żujemy? Nie, wcale nie chodzi o to, o czym myślisz
type: item
date: 2018-09-21T02:00:00.000Z
creator: Małgorzata T. Załoga
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: Kuchnia
subject: pożywienie
subject: Shopping
subject: Zdrowie
description: Na pozór wydaje się, że żucie pożywienia służy rozdrobnieniu go na kawałki wystarczająco małe, by dało się je połknąć bez ryzyka udławienia. Otóż nic podobnego!
encoded: Doktor Roland Ennos, biomechanik z University of Manchester, wykazał, że na przekór tej opinii żucie jest potrzebne, by zlepić kęs we w miarę sztywną kulkę bez kantów, co ułatwia połknięcie i minimalizuje szanse na to, że po drodze jedzenie dostanie się do niewłaściwej dziurki, czyli do tchawicy. Jako specjalista od rozgryzania i demaskowania podobnych „oczywistości” dr Ennos zajmuje się teraz znalezieniem odpowiedzi na pytanie, po co nam linie papilarne. Z pewnością nie powstały po to, by można było za ich pomocą identyfikować przestępców. Dawniej sądzono, że ułatwiają chwytanie przedmiotów, ale okazuje się, że chropowate materiały nie zwiększają tarcia na styku z miękką powierzchnią, jaką jest skóra. Badacz chce sprawdzić, czy aby linie papilarne nie działają jak bieżnik opon – odprowadzając wodę, zwiększają tarcie, gdy powierzchnie są wilgotne. Inna możliwość: układ rowków sprawia, że skóra na opuszkach jest bardziej elastyczna, co zmniejsza ryzyko powstawania pęcherzy.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5dabeeaf1029a86d28c860f08125d1a85f8e37a3-e6c8179.jpeg
width: 500
height: 500

Jak zadbać o siebie w podróży
type: item
date: 2009-08-24T08:50:09.000Z
creator: Paulina Szczucińska
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bakterie
subject: pożywienie
subject: woda
description: Oszczędzać można na wszystkim, tylko nie na zdrowiu. Dlatego wybierając się nawet na superekonomiczna wyprawę, warto zapewnić sobie łatwy dostęp do czystej wody pitnej i pełnowartościowe jedzenie.
encoded: Picie zanieczyszczonej wody może doprowadzić do nagłego przerwania podróży i poważnych problemów zdrowotnych. Nawet mycie zębów w wodzie z niepewnego źródła, grozi zarażeniem się żółtaczką, tyfusem, cholera, durem brzusznym albo ameba. Na szczęście wodę można dość łatwo uzdatnić. Wystarczy użyć odpowiedniego preparatu chemicznego, filtra lub lampy z ultrafioletem. Jednak zawsze przed użyciem chemicznych uzdatniaczy trzeba wodę przelać przez najprostszy nawet filtr mechaniczny, np. zrobiony z ręcznika, i dopiero wtedy wrzucić substancje aktywna (niekiedy do zestawu tabletek dołączany jest prosty filtr). Po co ten zabieg? Substancje znajdujące się w tabletkach chętniej łączą się z dużymi mechanicznymi zanieczyszczeniami i wtedy gorzej unieszkodliwiają bakterie. Chlor na pomoc Wodę można uzdatnić, dodając do niej chlor – tak robi sie w miejskich wodociągach i basenach. Natomiast na wyprawie można użyć chlorowych tabletek. Przykry zapach i smak substancji aktywnej usuwa się za pomocą innej tabletki-neutralizatora. Jedna wystarcza na litr wody. Oczyszczanie trwa ok. 20 min. Za opakowanie tabletek Chlorine & Neutralising na 48 litrów wody zapłacimy 51 zł. Czysta jak srebro Preparat Micropur Forte zawiera kombinacje chloru i jonów srebra, która skutecznie eliminuje bakterie, wirusy i niektóre pierwotniaki. Odkażoną wodę można bezpiecznie przechowywać nawet przez pół roku. Tego typu substancje używane są m.in. przez żołnierzy na misjach zagranicznych. Czas uzdatniania 30 min. 1 tabletka oczyszcza 1 litr wody. Opakowanie zawiera 100 tabletek. Cena od 69 zł Stare dobre sposoby Skutecznym i tanim środkiem do oczyszczania wody jest nadmanganian potasu. Taka woda można myc owoce i warzywa, ale nie należy jej pic bez przegotowania. Kolejnym prostym specyfik kiem jest jodyna w płynie (używa się kilku kropel); pojawiła się tez jodyna w tabletkach. Jednak trzeba pamiętać, że stosowanie jodyny przez dłuższy czas jest szkodliwe dla zdrowia. Cena za 5 gram nadmanganianu potasu i za 10-…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5e679e2e8f69a8dffb8cf4c8e8be4ca2cb418a44-a697b9c.jpeg
width: 700
height: 536