Spłonął jeden z najcenniejszych zabytków w Sanoku. Po XVII-wiecznym kościele ocalał tylko drewniany krzyż
W kilkadziesiąt minut bezcenny świadek polskiej historii zamienił się w popiół. Mimo bohaterskiej walki strażaków straciliśmy zabytkowy kościół z 1667 roku, a wśród zgliszczy ostał się tylko drewniany krzyż.
W nocy z 15 na 16 sierpnia 2026 roku wybuchł pożar na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku – jednego z najważniejszych i największych skansenów w Europie. Ogień błyskawicznie strawił drewniany kościół pw. św. Mikołaja, który był absolutną perłą tej placówki. Zniszczeniu uległa także zabytkowa stodoła oraz XIX-wieczna chałupa z Niebocka. Choć z żywiołem walczyło blisko 140 strażaków z 27 zastępów, najważniejszego i najcenniejszego obiektu nie udało się uratować. Przez pożar kościoła skansen został zamknięty dla turystów do odwołania. Niemy świadek sarmackiej Polski Dlaczego strata tego budynku jest tak bolesna dla polskiego dziedzictwa? Kościół został wzniesiony w Bączalu Dolnym w 1667 roku. Były to czasy, gdy Rzeczpospolita z trudem leczyła rany po potopie szwedzkim. Obiekt ten był namacalnym dowodem geniuszu ówczesnych cieśli. Zbudowany w tradycyjnym, późnogotyckim układzie bez użycia współczesnych technologii, przetrwał zabory, dwie wojny światowe i społeczne niepokoje, by w latach 70. XX wieku znaleźć bezpieczną przystań w sanockim muzeum. Wraz ze ścianami świątyni przepadło jej wyjątkowe, przedsoborowe wyposażenie. Ogień strawił misternie rzeźbione ołtarze, obrazy oraz bezcenne organy, które były jeszcze starsze niż sam budynek. To instrument, którego dźwięk przez dziesięciolecia uświetniał muzealne obchody Niedzieli Palmowej. Bohaterska walka o ocalenie miasteczka Zgłoszenie o pożarze kościoła wpłynęło od ochrony obiektu tuż po godzinie 1:00 w nocy. – Po przybyciu pierwszych zastępów na miejsce, pożarem objęty był już cały budynek drewnianego kościoła św. Mikołaja oraz zagrożonych było około 10 drewnianych budynków znajdujących się w promieniu 50 metrów – relacjonował st. kpt. Paweł Giba, oficer prasowy PSP w Sanoku. Strażacy musieli skupić się na utworzeniu kurtyny wodnej, by ogień nie strawił sąsiedniej zabudowy galicyjskiego rynku. Obecnie na pogorzelisku pracują śledczy. – Zebrany materiał dowodowy i zabezpieczone dowody posłużą do wyjaśnienia okoliczności i przyczyn tego zdarzenia – poinformowała asp. szt. Anna Oleniacz z Komendy Powiatowej Policji w Sanoku. W oględzinach bierze udział biegły z zakresu pożarnictwa. Ostał ci się jeno krzyż Emocje budzi to, co ukazało się po ugaszeniu ognia. Mimo gigantycznej temperatury, która dosłownie spopieliła wnętrze, stopiła wyposażenie i spaliła liście na rosnących kilkanaście metrów dalej drzewach, stojący przed wejściem drewniany krzyż pozostał niemal nietknięty. – Trudno mi wytłumaczyć, dlaczego akurat on ocalał. Byłem tutaj niemal od początku pożaru i wiem, jaka panowała temperatura – przyznał w emocjonalnej rozmowie z portalem TVN24 dyrektor muzeum, Marcin Krowiak. Nie krył przy tym osobistego dramatu, nazywając stratę niepowetowaną. – Może to okrutne, ale pomyślałem: tylko nie ten kościół. Brałem tam ślub. Pracownicy skansenu traktują ocalenie krzyża jako symboliczny znak i bodziec do odbudowy. Cios we wspólne dziedzictwo Karpat Utrata XVII-wiecznej świątyni to tragedia dla wszystkich, którym leży na sercu ochrona zabytków. Sanocki skansen to wielki pomnik wspólnego, polsko-ukraińskiego dziedzictwa Karpat. Tuż obok spalonego rzymskokatolickiego kościoła, reprezentującego rdzennie polską kulturę Pogórzan, stoją tam bezcenne łemkowskie i bojkowskie cerkwie (m.in. z Grąziowej czy Rosolina). Zniszczenie któregokolwiek z tych budynków to bolesny cios we wspólną, wielokulturową historię całego regionu. Warto przypomnieć, że pożary w drewnianych muzeach na wolnym powietrzu to niestety znana bolączka i ogromne wyzwanie dla konserwatorów. To drugi tak niszczycielski pożar w historii sanockiego skansenu – poprzedni miał miejsce w 1994 roku. Tym bardziej na docenienie zasługują ludzie pracujący w muzeum, którym niezmiennie zależy na ochronie dziedzictwa. Dziś służby badają przyczyny pojawienia się ognia, a dyrekcja zapowiada działania, by to wyjątkowe miejsce znów mogło bezpiecznie cieszyć zwiedzających. Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa, TVN24, Interia Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler. Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pustynia popiołów zamiast leśnego domu. Tragiczny los zwierząt po fali pożarów w Europie
Pożary we Francji i Hiszpanii pochłonęły ogromne obszary lasów i zmusiły tysiące ludzi do ucieczki. Jeszcze trudniej oszacować skalę tragedii dzikich zwierząt – eksperci mówią nawet o milionach ofiar.
Spis treści: Zmiany klimatu zmieniają lasy w pustynię popiołów Zwierzęta pozostają bez kamuflażu, pożywienia i czystej wody Grzebiuszka gibraltarska w niebezpieczeństwie Tego lata pożary lasów szalały w całej Europie, szczególnie dotkliwie uderzając we Francję i Hiszpanię. W samej Francji ponad 200 tys. osób musiało opuścić swoje domy, a czterech strażaków zginęło. W Hiszpanii śmierć poniosło co najmniej 13 osób, które nie zdołały uciec przed płomieniami. Zmiany klimatu zamieniają lasy w pustynię popiołów To niewątpliwy kryzys humanitarny, ale dramat rozgrywa się również w świecie dzikiej przyrody. Podobnie jak ludzie, zwierzęta uciekają przed ogniem – jednak wiele z nich nie zdołało wydostać się na czas. Według Céline Sissler-Bienvenu, ekspertka ds. reagowania na katastrofy z udziałem dzikich zwierząt, prawdopodobnie zginęły miliony zwierząt. – To katastrofa ekologiczna – mówi. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do pożarów we Francji i Hiszpanii są zmiany klimatu. Rosnące temperatury sprzyjają suszy, ponieważ cieplejsze powietrze może pomieścić więcej pary wodnej. – W efekcie atmosfera staje się niejako „spragniona” i „wysysa wilgoć z ziemi oraz roślin” – wyjaśnia klimatolog prof. Stefan Rahmstorf z Poczdamskiego Instytutu Badań nad Wpływem Klimatu w Niemczech. Wysuszona roślinność zamieniła się w łatwopalny materiał, któremu do wybuchu pożaru wystarczyła już tylko iskra. Dla zwierząt, które przetrwały pożary w okolicach Bordeaux we Francji, sytuacja nadal wygląda ponuro. Teren, który niegdyś był ich siedliskiem, zamienił się w 42 tys. hektarów – spalonego pustkowia. – To jak Pompeje. Pustynia popiołów – mówi Grégoire Loïs, przyrodnik z francuskiego Narodowego Muzeum Historii Naturalnej. Zwierzęta pozostają bez kamuflażu, pożywienia i czystej wody Eksperci podkreślają, że pożary dotykają szerokiego wachlarza dzikich zwierząt. Po zniszczeniu ich leśnego domu, bez krzewów i liści dających kamuflaż, małe zwierzęta – takie jak ryjówki, jeże czy jaszczurki – mają mniej miejsc, by ukryć się przed drapieżnikami, i łatwo padają ich łupem. Ponadto owady, którymi się żywią, mogły zostać całkowicie wyeliminowane przez katastrofę, pozostawiając je bez pożywienia. Wielu ocalałych mieszkańców lasu zapędza się w poszukiwaniu pożywienia na obszary miejskie, narażając się na kolejne niebezpieczeństwa. Céline Sissler-Bienvenu zaznacza: – Za każdym razem, gdy dochodzi do pożarów, obserwujemy gwałtowny wzrost kolizji zwierząt z samochodami. Popiół oraz toksyczne środki gaśnicze zanieczyszczają również wodę i glebę, co – jak dodaje Céline Sissler-Bienvenu – utrudnia zwierzętom znalezienie zdatnego do picia pokarmu i wody, a także może powodować długotrwałe problemy zdrowotne, takie jak zaburzenia rozrodczości. Grzebiuszka gibraltarska w niebezpieczeństwie Choć pożary dotykają wszystkich zwierząt, naukowcy są szczególnie zaniepokojeni losem niektórych gatunków. – Jelenie potrafią uciekać, a w pełni rozwinięte ptaki mogą odlecieć – mówi Grégoire Loïs – ale inaczej wygląda to w przypadku gadów i płazów. Pożary prawdopodobnie bardzo dotkliwie uderzyły w jedną z rzadkich populacji ropuch. Grzebiuszka gibraltarska (Pelobates cultripes) – sklasyfikowana jako gatunek narażony na wyginięcie na Czerwonej Liście IUCN – to powolne, prowadzące nocny tryb życia zwierzę, zamieszkujące lasy i tereny podmokłe południowej Francji, Hiszpanii i Portugalii. – Jej populacja jest tak mała, że ten żyjący przy ziemi płaz wszędzie uważany jest za lokalny skarb – tłumaczy przyrodnik. Nie tylko pożary są groźne dla zwierząt Jeszcze przed pożarami gatunek ten mierzył się z wieloma zagrożeniami. Jego siedliska były niszczone pod zabudowę miejską i rozwój rolnictwa. Dodatkowym obciążeniem stało się pojawienie gatunków inwazyjnych, takich jak drapieżny rak luizjański, a także rosnąca liczba kolizji drogowych. Szacuje się, że w ciągu ostatnich 20 lat populacja tej ropuchy zmniejszyła się o ponad jedną trzecią. Katastrofalne pożary mogą teraz jeszcze bardziej ją zdziesiątkować. – Ich populacja jest tak mała, że każda strata jest tragedią – podkreśla Grégoire Loïs. Nie mogąc uciekać tak szybko jak jelenie czy dziki, wiele z tych ropuch mogło ulec wysokiej temperaturze, płomieniom i dymowi. Naukowcy muszą jeszcze oszacować rzeczywisty rozmiar strat, choć niektórzy wskazują, że jest nadzieja. Grégoire Loïs wspomina, że widział w internecie zdjęcie żaby trawnej w dłoni obserwatora na spalonym obszarze. – A więc tej udało się uciec i znaleziono ją, gdy próbowała odnaleźć drogę wśród popiołów – mówi. Jeśli przetrwały żaby trawne, być może udało się to również niektórym grzebiuszkom gibraltarskim. Jako płazy prowadzące częściowo podziemny tryb życia grzebiuszki chronią się w norach, które wykopują samodzielnie albo przejmują po innych zwierzętach. Takie kryjówki zabezpieczają je przed skrajnym zimnem i upałem panującym na powierzchni – i to również daje pewną nadzieję. Ukrywając się w norach, które mogą mieć niemal metr głębokości, część osobników mogła przetrwać, zwłaszcza tam, gdzie na powierzchni gleby znajdowało się niewiele wyschniętej roślinności, dzięki czemu ogień przemieszczał się szybko. – Flora i roślinność odrodzą się wraz z kolejnymi opadami – mówi Céline Sissler-Bienvenu. – Przyroda potrafi być niezwykle odporna. Ale w przypadku zwierząt powrót do równowagi potrwa bardzo, bardzo długo. Źródło: National Geographic
Pożary lasów w Świętokrzyskiem. Wielogodzinna walka strażaków z żywiołem w powiecie jędrzejowskim i włoszczowskim
W województwie świętokrzyskim w środę doszło do serii groźnych pożarów lasów i nieużytków, które w krótkim czasie objęły kilkanaście hektarów. Najtrudniejsza sytuacja wystąpiła w powiecie jędrzejowskim, gdzie w akcję gaśniczą zaangażowano lotnictwo, oraz w powiecie włoszczowskim, gdzie ogień bezpośrednio zagrażał zabudowaniom.
Ogień rozprzestrzenił się błyskawicznie, obejmując blisko 13 hektarów lasów i nieużytków w okolicach miejscowości Stawy i Motkowice, co wymusiło mobilizację jednostek straży pożarnej z sąsiednich powiatów. Ze względu na trudne warunki i skalę żywiołu, do gaszenia najpoważniejszego ogniska w gminie Imielno konieczne było wsparcie z powietrza samolotem typu dromader. Choć strażakom udało się powstrzymać dalsze rozprzestrzenianie się płomieni, akcja dogaszania pogorzelisk trwała wiele godzin. Bitwa o lasy w powiecie jędrzejowskim W samym powiecie jędrzejowskim wybuchły dwa duże pożary, które łącznie strawiły 13 hektarów terenu. Największy z nich, obejmujący około 10 hektarów, zlokalizowany był we wsi Stawy w gminie Imielno. Sytuacja była na tyle poważna, że do działań skierowano samolot gaśniczy typu dromader, który wykonał łącznie pięć zrzutów wody na palący się las. Strażaków wspierały jednostki z Pińczowa, Buska-Zdroju, Kielc oraz Chmielnika. Jak poinformował st. kpt. Karol Błaszczyk z Komendy Powiatowej PSP w Jędrzejowie, jednostki te koncentrowały się na zabezpieczaniu obszaru i powstrzymaniu ekspansji płomieni. Drugi pożar w tym regionie, o powierzchni około trzech hektarów drzewostanu i nieużytków rolnych, wybuchł w miejscowości Motkowice. Początkowo istniały uzasadnione obawy o bezpieczeństwo mieszkańców, jednak dzięki sprawnej akcji ratunkowej zagrożenie udało się wyeliminować i nikt nie ucierpiał. Pożar w Łachowie Równolegle strażacy interweniowali w powiecie włoszczowskim, w miejscowości Łachów, gdzie ogień zajął około jednego hektara poszycia leśnego i drzew. Tam walka miała szczególnie dramatyczny przebieg, ponieważ płomienie zagrażały bezpośrednio dwóm domkom letniskowym, które udało się uratować tylko dzięki błyskawicznej reakcji służb. Mimo że wszystkie główne pożary zostały opanowane, konieczne było dokładne i żmudne przelewanie pogorzelisk wodą, by dogasić wszystkie ukryte zarzewia ognia. Działania porządkowe i zabezpieczające trwały do późnego wieczora. Obecna sytuacja hydrologiczna i meteo niestety sprzyja pożarom. Służby pozostają w pełnej gotowości. Źródła: Onet, RMF24 Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Pożary coraz bliżej Aten. Turyści ewakuowani z plaż. Czy można bezpiecznie lecieć do Grecji?
Pożary szalejące od kilku dni w pobliżu Aten nadal stanowią poważne zagrożenie. Choć warunki pogodowe zaczęły się poprawiać, ogień wciąż obejmuje kolejne obszary, a służby zarządzają nowymi ewakuacjami. Czy osoby planujące wyjazd do Grecji mają powody do obaw?
Pożar, który wybuchł pod koniec ubiegłego tygodnia na północno-zachodnich obrzeżach Attyki, w ciągu kilku dni strawił już ponad 14 tys. hektarów lasów i terenów rolniczych. W środę grecka straż pożarna poinformowała, że sytuacja jest wyraźnie lepsza niż w poprzednich dniach, ponieważ słabnący wiatr pozwolił strażakom skuteczniej walczyć z ogniem. Jednocześnie władze ostrzegają, że w regionie Aten nadal utrzymuje się bardzo wysokie, miejscami niemal najwyższe ryzyko pożarowe, dlatego akcja gaśnicza i monitoring zagrożonych terenów są kontynuowane. Gdzie w Grecji płoną pożary? Największe zagrożenie dotyczy zachodniej Attyki Choć obrazy płonących lasów mogą sprawiać wrażenie, że zagrożona jest cała Grecja, obecna sytuacja ma charakter lokalny i koncentruje się przede wszystkim w zachodniej części regionu Attyki, około 50-60 kilometrów od centrum Aten. Największy pożar wybuchł w piątek w rejonie Agios Vasileios, skąd – podsycany porywami wiatru przekraczającymi miejscami 120-130 km/h – błyskawicznie rozprzestrzenił się w kierunku Psathy, Porto Germeno oraz Megary. Szczególnie dotknięty został nadmorski kurort Porto Germeno, popularny wśród mieszkańców Aten i turystów wypoczywających nad Zatoką Koryncką. Ogień zniszczył tam znaczne połacie lasów sosnowych, uszkodził lub strawił dziesiątki domów, a z zagrożonych terenów ewakuowano ponad tysiąc osób. Ponad 250 mieszkańców i turystów zostało przetransportowanych łodziami bezpośrednio z plaż, gdy drogi lądowe stały się niebezpieczne. W gaszeniu żywiołu uczestniczyło około 575 strażaków, kilkadziesiąt samolotów i śmigłowców gaśniczych oraz ciężki sprzęt wojskowy, który tworzył pasy przeciwpożarowe ograniczające rozprzestrzenianie się ognia. W środę sytuacja zaczęła się stopniowo stabilizować dzięki słabnącemu wiatrowi, jednak grecka straż pożarna podkreśla, że akcja wciąż trwa. – Sytuacja wyraźnie poprawiła się w porównaniu z ostatnimi dniami, jednak nadal istnieje wiele rozproszonych ognisk pożaru – powiedział rzecznik straży pożarnej Vassilis Vathrakoyannis. Strażacy nadal dogaszają tlące się miejsca, ponieważ przy ponownym wzroście siły wiatru mogą one ponownie zamienić się w aktywne fronty ognia. Równocześnie rozpoczęto ocenę zniszczeń, a premier Kyriakos Mitsotakis zapowiedział przygotowanie programu wsparcia dla mieszkańców, którzy ucierpieli w wyniku żywiołu. Wstępne ustalenia śledczych wskazują natomiast, że źródłem pożaru mogła być iskra z uszkodzonych przewodów energetycznych. Czy wyjazd do Aten i Grecji jest bezpieczny? Zagrożenie nie obejmuje całego kraju Aktualna sytuacja nie oznacza, że cała Grecja stanęła w ogniu ani że podróżowanie po kraju jest niemożliwe. Najwyższy poziom zagrożenia utrzymuje się przede wszystkim w zachodniej Attyce, natomiast wiele popularnych regionów turystycznych funkcjonuje normalnie. Greckie Ministerstwo Kryzysu Klimatycznego i Ochrony Ludności codziennie publikuje mapę zagrożenia pożarowego, która pokazuje, gdzie obowiązuje najwyższy stopień ryzyka. W środę 5 sierpnia bardzo wysokie lub niemal maksymalne zagrożenie dotyczyło regionu Aten i Attyki, części wyspy Eubea oraz wybranych wysp Morza Egejskiego, m.in. Chios i Lesbos. Jednocześnie służby poinformowały, że pożary na Kefalonii zostały w dużej mierze opanowane, a w wielu innych częściach kraju ruch turystyczny odbywa się bez większych zakłóceń. Osoby przebywające w Grecji powinny jednak na bieżąco śledzić komunikaty lokalnych władz i stosować się do poleceń służb. W razie zagrożenia uruchamiany jest system alarmowy, który wysyła na telefony komórkowe wiadomości w języku greckim i angielskim z informacją o ewakuacji, zamkniętych drogach czy zalecanym kierunku przemieszczania się. Europejski numer alarmowy 112 działa w Grecji przez całą dobę i służy zarówno do zgłaszania sytuacji kryzysowych, jak i przekazywania ostrzeżeń mieszkańcom oraz turystom znajdującym się w zagrożonym rejonie. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaleca natomiast monitorowanie komunikatów greckiej Obrony Cywilnej, rejestrację podróży w systemie Odyseusz oraz zachowanie szczególnej ostrożności w regionach objętych alertami pożarowymi. Czy można zrezygnować z wyjazdu do Grecji? Co z lotami i prawami pasażerów Sama obecność pożarów w części Grecji nie daje automatycznie prawa do bezkosztowej rezygnacji z podróży. Jeżeli lotnisko działa normalnie, lot nie został odwołany, a miejsce wypoczynku nie znajduje się na obszarze objętym ewakuacją lub innymi ograniczeniami, obowiązują standardowe warunki biletu lotniczego albo umowy zawartej z organizatorem wyjazdu. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku imprez turystycznych, gdy pożary uniemożliwiają realizację programu lub bezpieczny pobyt – wówczas zastosowanie mogą mieć przepisy dotyczące nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności. W praktyce każda sytuacja oceniana jest indywidualnie przez organizatora lub przewoźnika. Podróżujący samodzielnie powinni z kolei sprawdzić warunki wykupionego ubezpieczenia oraz śledzić komunikaty linii lotniczej. Warto pamiętać, że władze Grecji nie wydały ostrzeżenia przed podróżami do całego kraju, lecz apelują o unikanie terenów objętych pożarami i bezwzględne stosowanie się do poleceń służb. Eksperci przypominają również, że pierwsza połowa sierpnia tradycyjnie należy do okresów największego zagrożenia pożarowego w Grecji. Wysokie temperatury, susza oraz silne wiatry sprawiają, że sytuacja może zmieniać się bardzo szybko, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualną mapę zagrożenia pożarowego, komunikaty Civil Protection, informacje przewoźnika oraz zalecenia MSZ. Dzięki temu można ocenić rzeczywistą sytuację w miejscu planowanego wypoczynku, zamiast kierować się ogólnymi doniesieniami sugerującymi, że pożary obejmują cały kraj. Źródła: AP News, Euronews, Reuters, gov.gr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Niebezpieczne „chmury ognia” we Francji. Czym jest ten niszczycielski żywioł?
Na horyzoncie pojawia się potężna, kłębiasta chmura, która z pozoru zwiastuje deszcz – to pożądany widok w sezonie pożarowym. Nie spada z niej jednak ani kropla wody. Zamiast tego sypie się gęsty popiół, a błyskawice podpalają kolejne połacie lasu. Chociaż chmury ognia terroryzowały do tej pory zwykle Amerykę, kilka dni temu wytworzyły się w Europie. Francja właśnie oficjalnie potwierdziła pojawienie się pierwszej w historii tego kraju chmury pyrocumulonimbus.
Trwający w Europie sezon pożarowy bije tragiczne rekordy. Płomienie we Francji i Hiszpanii strawiły już ponad 1500 km² terenu (obszar wielkości trzech Warszaw), co wymusiło dramatyczną ewakuację aż 330 000 osób. Ogień nadal nie daje za wygraną, a ekstremalne temperatury wywołały zjawisko, które dotąd było na Starym Kontynencie ogromną rzadkością. Chmury ognia, znane nauce jako flammagenitus lub pyrocumulonimbus, są dowodem na drastycznie zmieniający się europejski klimat. To kamień milowy w historii pożarnictwa. Czy musimy się do nich przyzwyczaić? To kominy pełne popiołu i dymu Jak powstają chmury ognia? Naukowcy niekiedy nazywają je „ziejącymi ogniem smokami”. Formują się, gdy ekstremalnie wysoka temperatura gigantycznego pożaru wypycha w górę dym, popiół oraz parę wodną. Wznosząca się kolumna gwałtownie ulega ochłodzeniu, a para wodna kondensuje wokół mikroskopijnych drobin popiołu i dymu. W efekcie powstaje zjawiskowa chmura, która potrafi sięgnąć dolnej stratosfery – wznosząc się na wysokość od 9 do nawet 15 kilometrów nad ziemią. Badacz pożarów z australijskiego Uniwersytetu Tasmańskiego, David Bowman, w wypowiedzi dla agencji Reuters porównał ten proces do wielkiego komina. Ogień znajduje się u jego podstawy, a niebezpieczny dym jest wyrzucany prosto do stratosfery. Uczony stanowczo podkreślił, że choć to zjawisko fascynuje badaczy, w rzeczywistości jest ono „absolutnie katastrofalne i potworne”. Żywioł, którego nie da się powstrzymać Gdy pyrocumulonimbus w pełni się uformuje, zaczyna żyć własnym życiem. Chmura ta generuje swój własny wiatr i pioruny. Zachowuje się jak pochylona wieża, która zasysa powietrze i rozsiewa żar. Takie komórki burzowe są niemożliwe do powstrzymania. Potężne prądy zstępujące sprowadzają na ziemię rozżarzone węgle, wywołując całkowicie nowe pożary przed głównym frontem ognia. W najgorszych scenariuszach chmury te są w stanie wygenerować nawet własne tornada. To prawdziwy koszmar dla służb ratunkowych. Ogień przemieszcza się szybciej, niż trwa ewakuacja ludności, a drogi ucieczki mogą zostać nagle odcięte. Rzecznik Krajowej Federacji Strażaków we Francji, Eric Brocardi, przekazał agencji AFP, że służby walczące z żywiołem dotarły do punktu „operacyjnej niemożliwości”. Sytuacja przypomina wojenny scenariusz ciągłego bombardowania, wymuszając na strażakach działania wyłącznie defensywne i zarządzanie strategicznego odwrotu w celu ratowania życia. Nowa rzeczywistość Europy i ostrzeżenie dla Polski Termin pyrocumulonimbus wszedł do powszechnego użycia naukowego dopiero w 2004 roku. Zjawisko to kojarzono do niedawna głównie z USA, Kanadą czy Australią. Tam, podczas słynnego „Czarnego Lata” (2019–2020), odnotowano ponad 20 takich burz. Rok później gigantyczna ognista chmura przykryła kanadyjską Kolumbię Brytyjską. W Europie chmury ognia należały do absolutnej rzadkości – udokumentowano je m.in. podczas tragicznych pożarów w portugalskim Pedrógão Grande (2017 r.) oraz w Hiszpanii w 2025 roku. Dlaczego nagle pojawiły się nad Francją? Czy chcecie czy nie, winne jest globalne ocieplenie Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż wynosi średnia globalna – i to niezależnie od tego, co akurat twierdzą niektórzy politycy. To stwarza idealne warunki dla ekstremalnych anomalii. Eksperci, tacy jak Víctor Resco de Dios z hiszpańskiego Uniwersytetu w Lleidzie, w rozmowie z telewizją CNN ostrzega: wkroczyliśmy w erę megapożarów, których nie da się ugasić. To mroczne ostrzeżenie powinno głośno wybrzmieć również w Polsce. Choć na naszej szerokości geograficznej tak gigantyczne „chmury ognia” wciąż brzmią jak fikcja, i u nas się to zmieni. Polskie lasy – osłabione przez postępujące, wieloletnie susze – z każdym rokiem stają się coraz bardziej podatne na ogień. Czas przygotować się na gniew natury, jakiego Europa nie widziała od stuleci. Wciąż jednak nie jest za późno, by coś zmienić. Ale zegar tyka. Źródła: CNN, france24, NBC, New Scientist Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pożary w Hiszpanii zagroziły stacji Deep Space Network. Bez niej stracimy łączność z sondami w kosmosie
Trzy ogromne kompleksy anten pozwalają nam komunikować się ze wszystkimi sondami i urządzeniami działającymi poza ziemską orbitą. Jednak 24 lipca pożar w pobliżu Madrytu przeszedł przez teren jednej z nich, Madrid Deep Space Communications Complex (MDSCC) w miejscowości Robledo de Chavela. Personel ewakuowano, anteny prawdopodobnie ocalały.
Szybko rozprzestrzeniający się pożar lasu w środkowej Hiszpanii zmusił NASA do ewakuacji Madryckiego Kompleksu Deep Space Network. Agencja tymczasowo przeniosła personel stacji. Kontrolę operacyjną nad misjami przekazano 24 lipca 2026 kompleksowi Goldstone w Kalifornii, co na szczęście zapewniło nieprzerwaną łączność z sondami kosmicznymi. Pożary zagrażają infrastrukturze kosmicznej Podobnie jak półtora roku temu w przypadku innego obiektu NASA – siedziby Jet Propulsion Laboratory (JPL) w Pasadenie w Kalifornii, gdzie działa centrum kontroli sieci DSN – pożar ostatecznie zatrzymał się przed samym kompleksem. Wstępne raporty wskazują, że anteny i budynki pomocnicze obiektu ocalały, co pozwoliło NASA rozpocząć planowanie powrotu personelu, gdy tylko lokalne władze uznają teren za bezpieczny. To już kolejna sytuacja, w której kluczowa infrastruktura DSN była zagrożona przez pożar. A to stawia poważne pytanie o bezpieczeństwo misji międzyplanetarnych. Deep Space Network, czyli fundament łączności w kosmosie Początki sieci sięgają stycznia 1958 roku, gdy JPL porozmieszczało przenośne stacje śledzenia radiowego w Nigerii, Singapurze i Kalifornii, do śledzenia satelity Explorer 1. DSN składa się z trzech kompleksów naziemnych rozmieszczonych mniej więcej co 120° długości geograficznej, tak by obracająca się Ziemia zawsze utrzymywała łączność z sondą przez co najmniej jedną stację. Znajdują się w: Goldstone (Kalifornia, USA) Madrycie (a właściwie Robledo de Chavela pod Madrytem, Hiszpania) Canberze (Australia) Trójwęzłowa sieć zaczęła formalnie działać pod koniec 1963 roku. Kompleks madrycki powstał w 1964 roku, a jego lokalizację wybrano w rok wcześniej właśnie ze względu na idealne oddalenie od Goldstone i Canberry. Wszystkie trzy kompleksy mają co najmniej cztery stacje, wyposażone w duże anteny paraboliczne i ultraczułe systemy odbiorcze zdolne wykrywać niezwykle słabe sygnały radiowe z odległych sond. Typowy skład kompleksu to dwie anteny o średnicy 34 m, jedna 26-metrowa i jedna 70-metrowa. Obecnie Madryt ma sześć anten, a Canberra buduje piątą. Voyager 1 musi „dzwonić do domu” Sieć łączy się z praktycznie wszystkimi aktywnymi misjami międzyplanetarnymi NASA i partnerów: łazikami marsjańskimi, Juno (Jowisz), sondami Voyager 1 i 2, misjami badającymi planetoidy, Parker Solar Probe, Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, a w przyszłości też misjami załogowymi (Artemis) i teleskopem Nancy Grace Roman. To właśnie hiszpańska stacja pozwala na łączenie się z sondą Voyager 1, która znajduje się w rekordowej odległości ponad 38 miliardów km od Ziemi. Sygnał Voyagera jest na tyle słaby, że jego odbiór wymaga połączenia wszystkich sześciu anten pod Madrytem w jeden wirtualny odbiornik. Ostateczny stan madryckich anten wciąż nie został formalnie potwierdzony, choć, jak wspomniano wyżej, wstępne raporty są optymistyczne. Obecnie NASA przełączyła łączność na Goldstone i Canberrę. Na szczęście sygnał nie został przerwany, ale sieć musiała rozłożyć cały ruch na dwa węzły zamiast trzech. Większość misji toleruje generowane przez to opóźnienia. Problemem jest właśnie kontakt z sondą Voyager 1. Coraz mniejsza wydolność kosmicznej sieci Dodajmy, że nawet przed pożarami w Hiszpanii DSN i tak była już przeciążona. Według audytu Inspektora Generalnego NASA z 2023 r., popyt na czas antenowy przewyższał podaż nawet o 40% w szczytowych okresach i ma sięgnąć 50% w latach 30. Do tego najsilniejsza antena w Goldstone (DSS-14) jest wyłączona od września 2025 r. po wypadku i wróci do pracy nie wcześniej niż w 2028 r. Oznacza to, że z trzech anten 70-metrowych w całej sieci jedna jest uszkodzona, druga (w Canberze) przejmuje nadmiarowy ruch z Goldstone, a stan trzeciej, w Madrycie, wciąż nie jest potwierdzony. Sprawę komplikuje dodatkowo fakt, że pobliska stacja ESA Cebreros (część sieci Estrack), która teoretycznie mogłaby częściowo odciążyć sytuację dzięki umowie o wzajemnym wsparciu NASA-ESA, również została ewakuowana z powodu tego samego pożaru, więc i ta rezerwa z długości geograficznej Madrytu obecnie nie działa. Jeśli MDSCC jednak został uszkodzony, konsekwencji dla misji kosmicznych nie da się uniknąć. Źródło: New Scientist Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i pisarka zajmująca się tematyką popularnonaukową, głównie kosmosem. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, przygodę z mediami rozpoczęła ponad 20 lat temu w redakcji „Życia Warszawy”. Poza pisaniem o polskiej i światowej nauce na łamach „National Geographic” współpracuje m.in. z „Wysokimi Obcasami” i kilkoma magazynami premium. Współautorka trzech bestsellerowych książek: „Człowiek – istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Pracuje w Centrum Badań Kosmicznych PAN i współpracuje z polskim Obserwatorium Cerro Murphy w Chile (OCM), którym zarządza CAMK PAN.
Francja i Hiszpania w ogniu. Trwa największa ewakuacja ludności w czasach pokoju
Bezprecedensowe pożary lasów zmusiły ponad 330 tysięcy osób do ewakuacji w południowo-zachodniej Francji oraz w środkowej i wschodniej Hiszpanii. Przywódcy obu państw podjęli decyzje m.in. o zaangażowaniu wojska, ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej oraz zwołaniu rządowych sztabów kryzysowych.
Skala pożarów skłoniła premiera Hiszpanii Pedro Sáncheza do oficjalnego ogłoszenia po raz pierwszy w historii stanu klęski żywiołowej z powodu pożarów lasów. We Francji rejon Bordeaux stał się centrum największej akcji ewakuacyjnej w czasach pokoju, obejmującej ponad 220 tysięcy mieszkańców i turystów. Oprócz akcji gaśniczych władze podjęły też inne kroki, m.in dystrybucję 1,5 miliona masek przeciwpyłowych oraz skrócenie ostatniego etapu wyścigu Tour de France, by oddelegować zabezpieczające go służby do walki z ogniem. Apokaliptyczne sceny i mobilizacja służb w całej Europie W poniedziałek 27 lipca 2026 płomienie zbliżają się do Bordeaux na odległość około 15 kilometrów. Prezydent Francji Emmanuel Macron zwołał sztab kryzysowy, zapowiedział wsparcie finansowe dla poszkodowanych regionów oraz zadeklarował długofalowy program odbudowy zniszczonej infrastruktury. Do walki z żywiołem francuski rząd skierował 1500 żołnierzy, setki strażaków z Paryża oraz ciężki samolot transportowy Airbus A400M Atlas. We Francji pożary strawiły łącznie blisko 98 000 hektarów od początku roku. Premier Hiszpanii Pedro Sánchez poinformował, że w jego kraju ogień strawił ponad 130 tysięcy hektarów – poziom o jedną trzecią wyższy od rocznej średniej – i zaapelował o zawarcie porozumienia ponad podziałami na rzecz ochrony klimatu. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen skierowała do Francji i Hiszpanii wyspecjalizowaną flotę gaśniczą złożoną z dziewięciu samolotów i dwóch śmigłowców dostarczonych przez m.in. Grecję, Włochy, Holandię i Chorwację. W internecie nie brakuje filmów przedstawiających niemal apokaliptyczne sceny. W miejscowości Biscarrosse ulicami biegło stado wystraszonych koni. Z lasów wybiegają też przerażone dzikie zwierzęta, na jednym z filmów widać strażaków polewających wodą sarnę. Skrajne warunki atmosferyczne Niespotykana dotąd dynamika pożarów wynika z trwającej od maja serii trzech fal ekstremalnych upałów, podczas których 24 czerwca we Francji odnotowano najgorętszy dzień w historii pomiarów ze średnią temperaturą krajową 30,0°C oraz rekordem 43,8°C w miejscowości Palluau. Skrajne przesuszenie gleby i szaty roślinnej doprowadziło, jak tłumaczy Francuska Federacja Strażaków (FNSPF) do powstania chmur pyrocumulonimbus – czyli dużych chmur burzowych, napędzanych ciepłem samych pożarów. Zjawisko to generuje silne porywy wiatru, lokalne wyładowania atmosferyczne oraz wiry ogniowe, co sprawia, że pożary przemieszczają się w sposób całkowicie nieprzewidywalny. Jak wyjaśnił rzecznik FNSPF Eric Brocardi, bezpośrednia walka z takim pożarem jest niemożliwa, a skrajnie trudne działania gaśnicze polegają głównie na tworzeniu pasów izolacyjnych i oczekiwaniu na opady. Rolnictwo i winiarstwo w obliczu strat Ekstremalna pogoda i pożary generują długofalowe straty w sektorze rolnym i winiarskim, kluczowym dla gospodarki Europy Południowo-Zachodniej. Susze i upały wywołują stres u winorośli, które przestają rosnąć i tworzyć owoce. W rejonie Szampanii stowarzyszenie plantatorów szacuje obniżenie tegorocznych zbiorów o co najmniej 10%, przewidując jednocześnie rozpoczęcie zbiorów na połowę sierpnia, co stanowi najwcześniejszy termin w historii regionu. W dolinie Loary, w słynnym regionie Sancerre, skrajne temperatury doprowadzają do poparzeń liści, a winiarze próbują ratować krzewy, spryskując je wodą. Z uwagi na rygorystyczne przepisy prawne, zabraniające sztucznego nawadniania upraw, producenci z Bordeaux i doliny Rodanu mają ogromne problemy z utrzymaniem swoich upraw, a zbiory będą na pewno dużo niższe od średniej. Źródła: France 24, BBC, Wine Spectator Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Ogłoszono stan klęski żywiołowej. Dramatyczne pożary trawią okolice hiszpańskiej stolicy
Pożary na terenie Hiszpanii zmusiło tamtejszą administrację do wprowadzenia wyjątkowego stanu klęski żywiołowej. Strażacy w ramach akcji ratunkowych ewakuowali 10 tysięcy mieszkańców okolic Madrytu i pobliskiej prowincji Ávila. To kolejne pożary w kraju z Półwyspu Iberyjskiego, gdzie dotychczas spłonęło ponad 100 000 hektarów.
Niepokojące sygnały płyną z Hiszpanii: tamtejszy rząd został zmuszony do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej. Decyzja ta jest konsekwencją poważnych pożarów, które niszczą okolice hiszpańskiej stolicy. Władze regionalne określają sytuację jako „skrajnie poważną”. Do tej pory w hiszpańskich pożarach straciło życie aż 13 osób – to bilans, który sprawia, że rok 2026 zapisze się w historii jako jeden z najtragiczniejszych. Madryt i Ávila walczą z ogniem Kilka ognisk ognia wybuchło niemal jednocześnie w ubiegłym tygodniu. Do tego doszły ekstremalnie trudne warunki atmosferyczne, które utrudniają gaszenie. Taki splot okoliczności wymusił zaangażowanie sił z wielu instytucji naraz, co samo w sobie stanowi organizacyjne wyzwanie dla ekip ratunkowych. Skutkiem tej sytuacji jest ewakuacja ponad 10 tysięcy mieszkańców z kilku miejscowości położonych na zachód od Madrytu. Lokalne władze nie kryją niepokoju, mówiąc wprost o skrajnie trudnym położeniu. Coraz bardziej realne staje się też ryzyko, że jeden z pożarów przesunie się w kierunku stolicy z terenu sąsiedniej prowincji. Susza po deszczowej wiośnie napędza ogień To, co dzieje się teraz w Hiszpanii, wpisuje się w szerszy, niepokojący trend obserwowany w całej południowej Europie. Klimatolodzy od lat ostrzegają, że taki scenariusz będzie się powtarzał coraz częściej. Paradoksalnie, tegoroczne problemy zaczęły się od nadmiaru wody: wiosenne ulewy sprawiły, że roślinność urosła bujniej niż zwykle. Kiedy jednak nadeszły letnie upały, cała ta zieleń zamieniła się w suchy, łatwopalny materiał, który stanowi niemal idealne paliwo dla ognia. Najtrudniej jest obecnie w okolicach Villa del Prado i San Martín de Valdeiglesias, a także w Almorox, leżącym już po stronie Kastylii-La Manchy. Tam skala pożarów zaczyna przerastać możliwości lokalnych straży pożarnych. Osobnym zagrożeniem pozostaje pożar w Burgohondo, który przy niesprzyjającym wietrze może w ciągu kilku godzin dotrzeć aż do granic regionu madryckiego. Wojsko w akcji, a rok 2026 zapisze się tragicznie Hiszpańskie przepisy dotyczące Krajowego Systemu Ochrony Ludności przewidują, że ogłoszenie stanu klęski żywiołowej oznacza przejęcie bezpośredniej kontroli nad kryzysem przez resort spraw wewnętrznych, który będzie teraz podejmować kluczowe decyzje. Co ważne, nigdy wcześniej w Hiszpanii nie sięgnięto po ten mechanizm w kontekście pożaru lasu, więc obecna sytuacja ma charakter bezprecedensowy. W teren wysłano pokaźne siły: ponad 270 ratowników, 40 pojazdów naziemnych oraz oddziały wojskowej jednostki specjalizującej się w sytuacjach kryzysowych. Morze Śródziemne w ogniu Potworne pożary trawią również inne kraje basenu Morza Śródziemnego. Prezydent Emmanuel Macron ogłosił uruchomienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Francję wesprą samoloty gaśnicze z Chorwacji i Portugalii oraz ciężkie śmigłowce z Czech i Słowacji. Z południa kraju ewakuowano 18 800 osób, a ogień w okolicy wsi Saumos (blisko Bordeaux) pochłonął ponad 3700 hektarów w 24 godziny. To już trzecia fala upałów, która w tym roku uderza we francuskie wybrzeże. Źródła: Reuters, The Guardian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekordowe upały w Europie Zachodniej. Śmiertelne pożary w Hiszpanii, alerty we Francji i Włoszech
Trzecia tegoroczna fala upałów przynosi Europie tragiczne pożary i temperatury rzędu 45°C. Czy kopuła ciepła dotrze do Polski? Najnowsze prognozy modelu GFS wskazują na mocne uderzenie gorąca.
Europa zachodnia po raz kolejny zmaga się z ekstremalnymi upałami, które w Hiszpanii przyniosły śmiercionośne pożary. Najbardziej dotknięte kraje to znów Hiszpania, Francja i Włochy. Za tę najnowszą anomalię odpowiada także zjawisko kopuły ciepła. Upał wędruje na wschód – w tej chwili modele pogodowe nie są zgodne, czy ta fala dotrze do Polski. Tak jak w przypadku czerwcowej fali, najbardziej prawdopodobne jest to w zachodniej części kraju. Gorąco i tragiczne pożary w Europie zachodniej W Paryżu ogłoszono najwyższy, czerwony alert pogodowy, co zdarza się już po raz drugi w tym roku. Temperatury przekraczają tam 35 stopni Celsjusza. Do Włoch zbliża się trzecia już tego lata fala gorąca, podczas której termometry na Sardynii mogą wskazać od 43 do nawet 45 stopni Celsjusza. Ministerstwo Zdrowia wprowadziło najwyższy, czerwony stopień alarm dla Florencji i Perugii. Ekstremalne warunki panują również w Hiszpanii – w Barcelonie odnotowano rekordowe 40,7 stopnia Celsjusza, a w południowej części kraju szaleją tragiczne pożary lasów. Najnowsze doniesienia mówią o 12 ofiarach śmiertelnych pożaru w prowincji Almeria. Zagrożenie pożarowe we Francji doprowadziło do wprowadzenia pomarańczowego alertu w 63 departamentach. Rząd rozważa odwołanie pokazów sztucznych ogni zaplanowanych na święto narodowe 14 lipca, w rocznicę zburzenia Bastylii. Eksperci podkreślają, że najmocniej cierpią osoby powyżej 75. roku życia, a odczuwalne temperatury w zurbanizowanych centrach miast, takich jak Rzym, mogą sięgać nawet 57 stopni Celsjusza. Skutki upałów: tysiące ofiar, problem z utylizacją zwierząt Skutki poprzedniej fali upałów z końca czerwca, są poważne. W Niemczech Instytut Roberta Kocha oszacował liczbę zgonów związanych z gorącem na ponad 5 tysięcy. We Francji ministra zdrowia poinformowała o śmierci 2025 osób. Pożary we francuskich Pirenejach zmusiły do ewakuacji 10 tysięcy ludzi i strawiły blisko 5 tysięcy hektarów lasów. Według informacji portalu Farmer.pl we Francji umarło też tyle zwierząt, że problemem stała się ich utylizacja. Doliczono się ponad 9 tysięcy ton martwych zwierząt – większość stanowił drób, a najbardziej dotkniętym regionem była Bretania. Czy nowa fala dotrze do Polski? Na razie w Polsce panuje wyjątkowo chłodny lipiec, z temperaturami niższymi o 1-2 stopnie od normy. Jednak w modelach meteo widać już nadciągające gwałtowne ocieplenie. Pierwsze oznaki zmiany pogody pojawią się już w weekend 11–12 lipca, kiedy na zachodzie termometry wskażą 27–28 stopni Celsjusza. Możliwe uderzenie upału prognozowane jest na kolejny tydzień. We wtorek 14 lipca wartości zbliżą się do 30 stopni, a w kolejnych dniach temperatura w większości regionów przekroczy tę barierę. Kulminacja fali gorąca spodziewana jest w sobotę, 18 lipca, kiedy to w cieniu może być od 35 do 38 stopni Celsjusza, szczególnie w województwach dolnośląskim i opolskim. Warto zaznaczyć, że tak wysokie temperatury przewiduje na razie tylko model GFS. Ta średnioterminowa prognoza wciąż może się zmienić. Źródła: Onet, Guardian, Euronews, Farmer.pl, IMGW Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wakacyjny raj zamienił się w koszmar. Ogień strawił luksusowy kurort
Ogromny pożar strawił luksusowy kurort w Republice Dominikańskiej, zmuszając do ewakuacji blisko 1700 turystów. Ogień w krótkim czasie objął znaczną część kompleksu wypoczynkowego, pozostawiając po sobie rozległe zniszczenia i wywołując niepokój wśród gości przebywających w jednym z najpopularniejszych wakacyjnych kierunków na Karaibach.
Republika Dominikańska od lat przyciąga podróżnych marzących o odpoczynku wśród palm, białych plaż i turkusowego morza. To miejsce, które dla wielu stało się synonimem beztroskich wakacji i ucieczki od codziennych obowiązków. Tym większe poruszenie wywołały wydarzenia, do których doszło w jednym z tamtejszych luksusowych ośrodków wypoczynkowych. Potężny pożar niemal doszczętnie zniszczył kompleks, a lokalne władze i przedstawiciele branży turystycznej rozpoczęli działania mające pomóc zagranicznym gościom w bezpiecznym powrocie do domów. Jak doszło do tej katastrofy i jakie są jej skutki? Luksusowy kurort stanął w ogniu. Ewakuowano blisko 1700 osób Piątkowy poranek 19 czerwca w popularnym karaibskim kurorcie Bayahibe zamienił się w sceny przypominające film katastroficzny. Ogień, który wybuchł na terenie kompleksu Viva Wyndham Dominicus Beach, w krótkim czasie objął znaczną część zabudowań, zmuszając służby do przeprowadzenia masowej ewakuacji gości i personelu. Według dominikańskich władz z obiektu wyprowadzono około 1700 osób, a część turystów została tymczasowo zakwaterowana w innych hotelach oraz pobliskich obiektach noclegowych. Mimo szybkiej reakcji ratowników nie udało się uniknąć tragedii. W pożarze zginęła 46-letnia turystka z Włoch, a kilka innych osób wymagało pomocy medycznej. Trzy osoby trafiły do szpitala, natomiast kolejnym poszkodowanym udzielono pomocy na miejscu. Opublikowane przez lokalne media nagrania z dronów pokazały skalę zniszczeń – nad wybrzeżem unosiły się ogromne kłęby czarnego dymu, a płomienie obejmowały kolejne budynki kompleksu. Wstępne ustalenia śledczych wskazują, że ogień rozprzestrzeniał się wyjątkowo szybko z powodu silnego wiatru oraz zastosowanych w części obiektu materiałów łatwopalnych, w tym charakterystycznych dla karaibskiej architektury dachów krytych strzechą. Dominikańskie Centrum Operacji Kryzysowych podkreśliło jednak, że sytuację udało się opanować, a działania ratunkowe przebiegły sprawnie mimo trudnych warunków. Turyści stracili dokumenty. Trwa organizowanie powrotów do domów Po ugaszeniu pożaru priorytetem stała się pomoc zagranicznym gościom, którzy w wyniku katastrofy utracili nie tylko bagaże, lecz także dokumenty podróży pozostawione w pokojach objętych ogniem. Kierownictwo hotelu poinformowało, że część turystów została pozbawiona paszportów i innych dokumentów tożsamości, co znacząco skomplikowało organizację ich powrotu do kraju. – Niestety, stracili swoje dokumenty, w tym paszporty. Współpracujemy z ambasadami i rządami tych krajów, aby ułatwić wjazd tym gościom – powiedziała Amanda Santana, dyrektorka hotelu. W związku z tym rozpoczęto szeroko zakrojone działania we współpracy z placówkami dyplomatycznymi, które mają umożliwić poszkodowanym szybkie uzyskanie dokumentów zastępczych. Szczególnie aktywnie działa ambasada Włoch, pomagająca obywatelom tego kraju przebywającym w Bayahibe. Dyplomaci wydają paszporty tymczasowe oraz organizują loty powrotne dla osób, które nie mogą skorzystać z pierwotnie zaplanowanych połączeń. Przedstawiciele hotelu podkreślają również, że wspólnie z policją i lokalnymi władzami pomagają turystom w dopełnieniu formalności związanych z utratą dokumentów i mienia. Ewakuowani goście zostali przewiezieni do innych obiektów w Bayahibe i Punta Cana, gdzie zapewniono im tymczasowe zakwaterowanie. Władze Dominikany starają się jednocześnie uspokoić podróżnych, podkreślając, że tragedia nie wpłynęła na funkcjonowanie regionu jako destynacji turystycznej. Manuel Méndez, dyrektor Centrum Operacji Kryzysowych, zapewnił, że „działalność turystyczna w regionie przebiega normalnie”, a większość atrakcji i hoteli działa bez zakłóceń. Warto dodać, że ogień nie objął sąsiedniego kompleksu Viva Wyndham Dominicus Palace, należącego do tej samej sieci, który nie odniósł żadnych szkód i pozostał otwarty dla gości. Sam Viva Wyndham Dominicus Beach pozostanie jednak zamknięty do odwołania. Trwa także szczegółowe dochodzenie mające ustalić przyczyny pożaru oraz dokładny przebieg zdarzeń, które doprowadziły do jednej z najpoważniejszych katastrof, jakie w ostatnich latach dotknęły dominikańską branżę turystyczną. Źródła: BBC, AP News, CNBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Płoną nasze ptaki”. Trwa pożar Puszczy Solskiej, w której obronie zginął pilot
W sercu Roztocza rozgrywa się właśnie jeden z najtragiczniejszych przyrodniczych scenariuszy. Płonie Puszcza Solska, czyli jeden z najcenniejszych kompleksów leśnych regionu. Ogień objął już ponad 150 hektarów. Próba ochrony drzew i ptaków wchodzi w decydujący etap, a na miejscu z żywiołem walczy ponad 100 zastępów straży pożarnej. Do akcji włączył się policyjny Black Hawk.
Dramat rozpoczął się w poniedziałek, 4 maja 2026 roku, w okolicach miejscowości Osuchy. Choć początkowo 16 zastępów straży pożarnej zdawało się panować nad sytuacją, nagły, silny wiatr drastycznie zmienił przebieg zdarzeń. Podmuchy rozniosły żar na prywatne lasy, a stamtąd ogień z impetem wdarł się w głąb państwowego kompleksu leśnego. Płonie powiat biłgorajski, zamojski i tomaszowski. Kolejny dzień przyniósł eskalację. W wtorek po południu ogień opanował już 150 hektarów terenu. Ekstremalna susza oraz fakt, że płoną korony drzew, sprawiły, że ściana ognia stała się niemal niemożliwa do powstrzymania metodami naziemnymi. Dramat ekosystemu. „Płoną nasze ptaki” Dla przyrodników pożar Puszczy Solskiej to strata niepowetowana. Ogień wdarł się w najstarsze, ponadstuletnie drzewostany sosnowe, które były dumą regionu. Puszcza to nie tylko drzewa, to obszary Natura 2000, rezerwaty i parki krajobrazowe, które stanowią schronienie dla rzadkich gatunków. Michał Korga z Lubelskiego Towarzystwa Ornitologicznego alarmuje w rozmowie z „Tygodnikiem Zamojskim”, że skala zniszczeń dotyka samych fundamentów ekosystemu. Ogień niszczy siedliska, trawiąc miejsca lęgowe ptaków w szczycie sezonu. Płoną także podziemne złoża torfu. Jeśli nie wystąpią obfite opady deszczu, torfowiska mogą tlić się tygodniami, niszcząc strukturę gleby. – To dramat całego ekosystemu. Znika życie, które rozwijało się tu przez dziesiątki lat – nie pozostawiają złudzeń ornitolodzy. Samolot rozbił się podczas gaszenia. Trwa ofensywa śmigłowców Kluczowym elementem gaszenia wielkopowierzchniowych pożarów lasów są zrzuty wody z powietrza. We wtorek do walki wysłano samoloty gaśnicze M-18 Dromader, należące do bazy lotniczej RDLP w Warszawie. Niestety, podczas wykonywania lotu w warunkach wysokiej temperatury i gęstego zadymienia, jedna z maszyn rozbiła się, a pilot zginął na miejscu. Decyzją szefa MSWiA, Marcina Kierwińskiego, który jest na miejscu akcji, od środy rano zmieniono taktykę. Od godziny 7:00 ciężar działań przejęły śmigłowce (w tym policyjny Black Hawk), które dzięki większej manewrowości wykonują precyzyjne zrzuty wody na czoło pożaru. Leśnicy wykorzystują także drony oraz kamery termowizyjne, które pozwalają lokalizować ogniska ognia nawet przy zerowej widoczności i dymie uniemożliwiającym oddychanie. Widmo ewakuacji dla mieszkańców Chociaż według komunikatów okolicznej ludności nie grozi obecnie bezpośrednie zagrożenie pożarem, to mieszkańcy gmin Łukowa, Józefów i Aleksandrów otrzymali w środę alerety RCB. Ich zdrowiu zagraża bowiem gęste, toksyczne zadymienie. Służby wydały jasne instrukcje: należy szczelnie zamknąć okna i wyłączyć domową wentylację, ograniczyć przebywanie na zewnątrz do niezbędnego minimum oraz przygotować dokumenty i leki na wypadek nagłej ewakuacji. Puszcza Solska to nasza przyrodnicza perełka, która na naszych oczach zamienia się w popiół. Służby apelują o niezbliżanie się do miejsca pożaru – każda postronna osoba nie tylko ryzykuje życie, ale i blokuje drogi dojazdowe dla ciężkiego sprzętu gaśniczego. Trzymamy kciuki za dzielnych strażaków i przedstawicieli innych służb, którzy dzielnie walczą z żywiołem. Źródło: Polska Policja, Tygodnik Zamojski, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Lublinie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rewolucja tkacka w epoce brązu. Niezwykłe odkrycie krosna w Hiszpanii
Wyobraź sobie urządzenie, która przetrwało w ziemi ponad trzy tysiąclecia dzięki... nieszczęśliwemu wypadkowi. Pożar w pradziejowej osadzie zwęglił drewno sosnowe, czyniąc je odpornym na upływ czasu. A odkryty mechanizm był częścią rewolucji związanej z ówczesną modą.
Około 3500 lat temu pożar zniszczył domy i warsztaty. Jednak ten sam pożar, który spustoszuł część wioski, pomógł również zachować obiekt niezwykle trudny do udokumentowania w archeologii: krosno wykonane w dużej mierze z drewna. – Paradoksalnie, ogień zarówno zniszczył, jak i zachował to miejsce – wyjaśnia archeobotaniczka Yolanda Carrión z Uniwersytetu w Walencji. To odkrycie pozwala badaczom zrekonstruować to, w jaki sposób działały krosna, bo z reguły archeolodzy odkopują jedynie ciężarki. Opublikowane niedawno w czasopiśmie „Antiquity”, odkrycie zespołu naukowców z kilku hiszpańskich uniwersytetów, jest jednym z niewielu znanych przypadków w Europie śródziemnomorskiej, w których zachował się zarówno zestaw ciężarków tkackich, jak i elementy wykonane z drewna i włókien roślinnych. Archeologiczny paradoks ognia Zwykle czas jest bezlitosny dla drewna i roślinnych włókien, które gniją i znikają bez śladu. Jednak na stanowisku archeologicznym Cabezo Redondo, osadzie tętniącej życiem między 2100 a 1250 rokiem p.n.e., doszło do niezwykłego zbiegu okoliczności. Podczas pożaru dach jednego z budynków zawalił się w taki sposób, że szczelnie przykrył krosno, tworząc hermetyczną przestrzeń. Brak tlenu i wysoka temperatura sprawiły, że organiczne elementy uległy zwęgleniu, co zakonserwowało je na tysiąclecia. Jak wyglądało krosno? Głównym elementem znaleziska jest zestaw 44 glinianych ciężarków o cylindrycznym kształcie, z których większość waży około 200 gramów. Każdy z nich posiada centralny otwór, przez który przewlekano nici osnowy. Obok nich naukowcy odnaleźli równolegle ułożone belki wykonane z sosny alepskiej. Badania mikroskopowe słojów wykazały, że tkacze lub tkaczki starannie dobierali materiał, wybierając stare, grube drzewa, by uzyskać wytrzymałe elementy konstrukcyjne. To jednak nie wszystko, co skrywała ziemia. W otworach ciężarków przetrwały fragmenty cienkich sznurków, a obok konstrukcji znaleziono resztki plecionych lin z trawy. Dzięki temu naukowcy mogli zrekonstruować działanie krosna z niespotykaną precyzją. Było to krosno pionowe, w którym ciężarki obciążały nici, pozwalając na precyzyjne tkanie skomplikowanych wzorów. Technologiczny skok w epoce brązu Odkrycie to stanowi kluczowy dowód na rewolucję tekstylną w Europie epoki brązu. Nie był to efekt jednego wynalazku, lecz splotu wielu czynników: rozwoju hodowli owiec na wełnę, innowacji technicznych oraz zmian społecznych. Według dr. Ricardo Basso z Uniwersytetu w Granadzie wszystkie te procesy doprowadziły do ​​bardziej intensywnej i zróżnicowanej produkcji tekstyliów. Pojawienie się nowych, lżejszych przęślików i różnorodnych ciężarków pozwoliło na wytwarzanie delikatniejszych i bardziej złożonych tkanin, takich jak sploty skośne. Znalezisko pozwala badaczom zrozumieć cały proces technologiczny, od wyboru drewna na ramę krosna, po precyzyjne wiązanie nici. Kobiety, handel i pradziejowe złoto Kontekst znaleziska mówi nam też wiele na temat organizacji pracy. Krosno znajdowało się w przestrzeni wspólnej, co sugeruje, że tkactwo było zajęciem, w którym współpracowało kilka gospodarstw domowych. Co ciekawe, inne rzemiosła, jak obróbka metali czy kości słoniowej, były odizolowane w specjalistycznych warsztatach. Centralną rolę w produkcji tkanin pełniły kobiety, na co wskazują badania bioantropologiczne szczątków z tego samego stanowiska archeologicznego. Na ich zębach odkryto charakterystyczne zużycie siekaczy, powstałe prawdopodobnie od przytrzymywania włókien lub przecinania nitek podczas pracy. Cabezo Redondo nie było odizolowaną wioską, lecz ważnym węzłem handlowym. W osadzie odkryto złoto, srebro, kość słoniową oraz paciorki z bursztynu i szkła. Produkcja wysokiej jakości tkanin mogła być jednym z filarów bogactwa tego miejsca w wymianie towarowej z innymi rejonami Europy. Źródło: Antiquity Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Osły-strażacy ratują Hiszpanię przed ogniem. Bohaterskie kłapouchy w akcji
W Hiszpanii do walki z niszczycielskimi pożarami ruszyły brygady osłów. Zwierzęta codziennie wyjadają suchą roślinność, eliminując w ten sposób naturalne paliwo dla rozprzestrzeniającego się ognia. Ta ekologiczna metoda ochrony przyrody okazuje się rewolucyjnym sposobem na ratowanie ekosystemów.
Każdego lata w Hiszpanii szaleją pożary. Tysiące hektarów terenów ginie w płomieniach nie tylko z powodu upałów i suszy, ale także wyludniania się obszarów wiejskich – mniej ludzi i stad oznacza coraz większe nagromadzenie niekontrolowanej roślinności. Niektóre społeczności znalazły jednak rozwiązanie równie proste, co skuteczne. Przywracają do pracy osły, powierzając im nową rolę – naturalnych „strażaków”. Zwierzęta działają w niewielkich „brygadach”, zjadając i usuwając nadmiar roślinności, która w przeciwnym razie mogłaby stać się łatwopalnym materiałem. Misja ta stała się pilniejsza niż kiedykolwiek. Do sierpnia 2025 roku w różnych regionach Hiszpanii spłonęło blisko 400 tysięcy hektarów ziemi, co uczyniło ten rok najgorszym pod względem pożarów od trzech dekad. Skala kryzysu zmusiła rząd do ogłoszenia stref klęski żywiołowej w Kastylii i León, Galicji, Asturii, Estremadurze, Madrycie oraz Andaluzji. W tym kontekście powolna, systematyczna praca osłów może wydawać się niemal rewolucyjna – to swoisty powrót do dawnych, naturalnych metod, które mają pomóc w walce z bardzo współczesnym kryzysem. Osły jako naturalni strażacy Od około 2014 roku 18 osłów patroluje obrzeża Parku Narodowego Doñana. Wszystkie pochodzą z organizacji El Burrito Feliz („Szczęśliwy Osiołek”), która ratuje porzucone zwierzęta i szkoli je do nowej roli. Jak mówi jej prezes, Luis Manuel Bejarano, to „najlepsi roślinożerni strażacy”. Mortadelo, Magallanes, Leonor, Ainoa i Ume to tylko niektórzy członkowie „oślej brygady przeciwpożarowej” w Doñanie. Zwierzęta działają według ściśle określonego planu: od marca do listopada patrolują teren nawet przez siedem godzin dziennie, poruszając się wzdłuż ruchomych pasów przeciwpożarowych wyznaczonych ogrodzeniami. Każdego dnia osły trafiają do wyznaczonego obszaru, gdzie wyjadają pas roślinności o szerokości kilkudziesięciu metrów, wypijają nawet 30 litrów wody, a następnie wracają na odpoczynek. W efekcie usuwają niemal cały łatwopalny materiał ze swojego rejonu, znacząco zmniejszając ryzyko wybuchu pożaru. Ta strategia okazuje się wyjątkowo skuteczna. Podczas gdy Hiszpania zmaga się z coraz bardziej intensywnymi pożarami, w Parku Narodowym Doñana – będącym kluczowym schronieniem dla ptaków z Europy i Afryki, rysi iberyjskich oraz innych zagrożonych gatunków – od dziewięciu lat nie odnotowano ani jednego pożaru. – Osły przeciwpożarowe stały się symbolem skuteczności – podkreśla Luis Manuel Bejarano. Ich sukces przyniósł im nawet wsparcie Wojskowej Jednostki Ratunkowej (UME) – hiszpańskiego korpusu, który interweniuje podczas pożarów, powodzi i trzęsień ziemi, gdy służby cywilne są przeciążone. Podczas wizyty w parku żołnierze UME symbolicznie „adoptowali” jednego z osłów i wręczyli mu miniaturowy hełm strażacki. Na miejscu osły nie działają same. Są stale monitorowane przez wolontariuszki z organizacji Mujeres por Doñana, które zapewniają wsparcie logistyczne — m.in. transportują wodę taczkami przez obszary leśne niedostępne dla pojazdów. Choć brzmi to jak wymagająca praca — i rzeczywiście taka jest — z perspektywy osłów to niemal rajskie warunki. Zwierzęta mogą swobodnie żerować przez cały dzień, są otoczone opieką i uwagą, a czasem goszczą nawet tak znamienitych gości jak królowa Zofia. Dlaczego osły są skuteczne w zapobieganiu pożarom? W przeciwieństwie do krów czy owiec, osły nie mają skomplikowanego, wielokomorowego żołądka, co pozwala im wielokrotnie przeżuwać ten sam pokarm. Jedzą powoli, ale często, zamieniając nawet najsuchszą i najtwardszą trawę w energię. Ich prosta dieta i stały apetyt mają kluczowe znaczenie: każda przeżuta gałązka to mniej paliwa dla kolejnej fali upałów. Eksperci w dziedzinie ekologii wypasu i odnowy ekosystemów, tacy jak Rosa María Canals Tresserras, profesor ekologii pastwisk z Uniwersytetu Publicznego w Nawarrze, potwierdzają: wypas osłów zmniejsza ilość „paliwa roślinnego”, a tym samym ogranicza rozprzestrzenianie się ognia w krajobrazach coraz gęściej zarastających krzewami i roślinnością drzewiastą. – Osły były niegdyś bardzo powszechne, nie jako zwierzęta hodowane na mięso, lecz jako zwierzęta pociągowe – do transportu, prac rolniczych czy orki – wyjaśnia Canals. – Pojawienie się traktorów, samochodów i maszyn stopniowo je wyparło. Taka była ich funkcja, a jak z wieloma rzeczami w życiu – ich wartość doceniamy dopiero wtedy, gdy ich zabraknie. Brak osłów jest dziś szczególnie odczuwalny w wielu regionach. Zanik dużych roślinożerców – od prehistorycznych mamutów po swobodnie pasące się zwierzęta hodowlane – w połączeniu z upadkiem tradycyjnego wypasu, rezygnacją z wykorzystywania drewna opałowego oraz wyludnianiem się wsi sprawił, że krajobrazy stały się gęstsze i bardziej suche. W takich warunkach zmiany klimatu działają jak naturalny katalizator pożarów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/03/pozar-d2082eb.jpg" width="4912" height="3264" alt="Mimo rosnącej liczby pożarów w Hiszpanii w ostatnich latach, w Parku Narodowym Doñana od dziewięciu lat nie odnotowano ani jednego pożaru" title="Mimo rosnącej liczby pożarów w Hiszpanii w ostatnich latach, w Parku Narodowym Doñana od dziewięciu lat nie odnotowano ani jednego pożaru" /> Osły wracają do łask. Inne regiony idą tym samym śladem Sukces projektu z Andaluzji zainspirował kolejne regiony. W następnych latach społeczności wiejskie w całej Hiszpanii zaczęły wdrażać podobne rozwiązania, dostosowując je do lokalnych warunków. W Katalonii, Kraju Basków i Galicji powstały nowe „brygady”, łączące ochronę środowiska z zapobieganiem pożarom. Przez tysiąclecia osioł uchodził za symbol uporu. – Konie działają z obowiązku. Osły działają z przekonania – mówi Joan Cedó, który w 2020 roku stworzył projekt Tivissa Donkeys Firefighters. To, co zaczęło się jako projekt pilotażowy z trzema osłami na obszarze 2 hektarów, przerodziło się w codzienną pracę około 40 zwierząt – wszystkich uratowanych z zaniedbania lub złego traktowania. Dziś zajmują się one oczyszczaniem blisko 400 hektarów terenów publicznych i prywatnych w górzystym regionie Tarragony w Katalonii. – Osioł waży trzy razy więcej niż koza, więc skuteczniej przerzedza roślinność – wyjaśnia Joan Cedó. – Do tego zjada nawet dziesięć razy więcej, co znacząco zwiększa jego wpływ na środowisko. Efekty są widoczne. – Odkąd wprowadziliśmy osły w naszej gminie, nie odnotowaliśmy ani jednego pożaru – podkreśla. Jego zdaniem przy większym wsparciu państwa stado mogłoby się powiększyć do 300 zwierząt i chronić znacznie większy obszar. W Allariz w prowincji Ourense osły ze stowarzyszenia Asociación Andrea dbają o około 1000 hektarów lasów w rezerwacie biosfery UNESCO. Projekt rozpoczął się w opuszczonej wsi i stopniowo objął kluczowe obszary rezerwatu. Zwierzęta poruszają się swobodnie i są monitorowane przez GPS, pokonując nawet 20 kilometrów dziennie i żywiąc się głównie krzewami — czyli roślinnością sprzyjającą pożarom. Lema podkreśla jednak, że choć ta metoda walki z pożarami okazała się skuteczna, prawdziwa prewencja zależy przede wszystkim od tego, co rośnie w otaczającym krajobrazie. – Nie można dalej obsadzać lasów łatwopalnymi gatunkami, takimi jak sosna czy eukaliptus, bo to praktycznie gwarantuje pożar – mówi. Jak dodaje, choć osły są cennym narzędziem, nie stanowią pełnego rozwiązania problemu. – To element szerszej strategii walki z pożarami – podsumowuje. Źródło: National Geographic
Grzyby na diecie z węgla drzewnego. Swoje unikatowe możliwości pozyskał od bakterii
Pożar to niszczycielski żywioł pozostawiający po sobie głównie śmierć. Jednak dla niektórych gatunków zgliszcza są niczym szwedzki stół pełen przysmaków. Nowe badania uczonych z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside pokazują, że sekret rozkwitu tych gatunków po pożarze ukryty jest w genach.
W styczniu ubiegłego roku Kalifornię ogarnęły ogromne pożary, które doprowadziły do zniszczenia ponad 2000 tysiące kilometrów kwadratowych ziemi, 16 500 budynków i śmierci 30 osób. Spaliły się też siedliska dzikich zwierząt, a wiele gatunków lokalnych zostało wypłoszonych lub zabitych. Pożary zniszczyły fragmenty ekosystemów leśnych, co wpływa na przyszłość regeneracji lasów. Chociaż ubiegłoroczny żywioł był wyjątkowo silny, to same pożary często dotykają Kalifornii. Dochodzi do nich niemal co roku. Między śmiercią a rozkwitem Jednak, jak przekonują biolodzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (UCR), pożary pozwoliły gwałtownie rozmnożyć się grzybom, które przed kataklizmem były ledwie wykrywalne w glebie. Analizy tego zjawiska zostały opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. — Wiedzieliśmy, że niektóre grzyby wykazują znaczną odporność na wysoką temperaturę, a także, że część z nich potrafi szybko rosnąć w miejscach, gdzie konkurencja została wypalona. A jeszcze inne mogą wykorzystywać składniki odżywcze zawarte w węglu drzewnym. Teraz znamy genetyczne podstawy tych niespotykanych zdolności — powiedziała Sydney Glassman, profesor nadzwyczajna mikrobiologii i patologii roślin na UCR oraz współautorka publikacji. Geny ognio-lubne Prowadzona przez prof. Glassman grupa przez pięć lat pozyskiwała grzyby z siedmiu różnych obszarów dotkniętych pożarami w Kalifornii. Naukowcy zsekwencjonowali ich geny i wystawili część z nich na działanie węgla drzewnego. Pozwoliło to na odkrycie trzech głównych mechanizmów ewolucji genów grzybów ognio-lubnych, lub bardziej profesjonalnie – pirofilnych. Jak wyjaśniają eksperci w swoim artykule, aby wytwarzać więcej enzymów potrzebnych do trawienia węgla drzewnego niektóre grzyby wykorzystują tzw. duplikację genów, czyli biologiczny mechanizm „kopiuj-wklej.” Na przykład Aspergillus, zielona pleśń spotykana m.in. na chlebie, rozmnaża się bezpłciowo właśnie w ten sposób. Im więcej kopii genów odpowiedzialnych za rozkład węgla posiada, tym więcej enzymów może produkować, by wykorzystywać spalone, bogate w węgiel resztki. Z kolei Basidiomycota, duża grupa obejmująca klasyczne grzyby kapeluszowe, polega na rozmnażaniu płciowym. Strategia ta umożliwia rekombinację genów podczas kojarzenia i szybkie wykształcanie zdolności metabolizowania węgla drzewnego. Jednak największym zaskoczeniem był grzyb Coniochaeta hoffmannii, zdolny pozyskiwać swoje ognio-lubne geny od bakterii. Oznacza to, że „pożycza” narzędzia genetyczne z innego królestwa życia! Jak to możliwe? Pionowe i horyzontalne przekazywanie genów Zacznijmy od tego, że geny są zwykle przekazywane pionowo. Przechodzą od rodzica, do potomstwa. Natomiast bakterie potrafią wymieniać się genami horyzontalnie. – Horyzontalny transfer genów jest jak dzielenie się genami z przyjacielem albo rodzeństwem. To dzięki niemu bakterie są tak różnorodne — przekonuje prof. Glassman. Jednak horyzontalna wymiana genów między bakteriami a innymi formami życia zachodzi wyjątkowo rzadko. W omawianym przypadku geny bakterii dają grzybowi zdolność rozkładu zwęglonego drewna. Jak przetrwać pożar? Badacze z UCR zidentyfikowali również mechanizmy pozwalające niektórym grzybom przetrwać sam pożar. Okazuje się, że część z nich wytwarza sklerocjum — odporne na wysoką temperaturę podziemne struktury mogące przetrwać w uśpieniu przez dziesięciolecia. Struktury ożywają, gdy pojawiają się odpowiednie warunki do rozwoju. Inne przetrwają głębiej w glebie, a następnie wynurzają się, by skolonizować bogaty w składniki odżywcze teren pozbawiony konkurencji po przejściu ognia. Przykładowo Pyronema nie posiada tak rozbudowanego zestawu genów do rozkładu węgla drzewnego. Zamiast tego szybko tworzy drobne, pomarańczowe, kielichowate owocniki w środowisku wolnym od rywali. Zdaniem ekspertów badania wspomnianych grzybów mogą przynieść znaczny postęp w kwestii usuwania wycieków ropy, rozkładu rud czy odbudowy spalonych krajobrazów. Źródło: Phys.org Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Chile ogłasza stan wyjątkowy. Pożary zabiły już przynajmniej 18 osób, a ogień ciągle nie daje za wygraną
Południowe Chile się pali. Najbardziej rozciągnięty południkowo kraj świata zmaga się z falą pożarów, które spaliły tysiące hektarów lasów, zniszczyły setki domów i pochłonęły życie przynajmniej kilkunastu osób. Fala upałów nie pomaga.
Prezydent Gabriel Boric ogłosił w Chile stan klęski żywiołowej. Ewakuowano ponad 50 000 ludzi, a z 14 pożarami od trzech dni szalejącymi w kraju walczy prawie 4000 strażaków. Czemu Chile płonie? Pustoszące kraj płomienie powodowane są przez porywiste wiatry i dramatyczne upały, których doświadcza obecnie półkula południowa. Chociaż temperatury w Polsce pozwalają nam bagatelizować ten problem, to obecnie w Chile trwa niezwykłe gorące lato. To jedna z najtragiczniejszych sytuacji, jakie dotknęły ten region w ostatnich latach. Decyzja prezydenta ma umożliwić szybszą i bardziej skoordynowaną reakcję służb ratunkowych i władz. Dzięki wprowadzeniu stanu wyjątkowego w pomoc zaangażowane będą także siły zbrojne. – Mamy do czynienia z bardzo skomplikowaną sytuacją – mówi minister spraw wewnętrznych Chile, Alvaro Elizalde. Która część kraju ucierpiała najbardziej? Alicia Cebrian, dyrektorka Krajowej Służby Zapobiegania i Reagowania na Katastrofy, poinformowała, że ​​większość ewakuacji miała miejsce w miastach Penco i Lirquen w regionie Biobio, w których łącznie mieszka około 60 000 osób. Znajdują się około 500 kilometrów od stolicy kraju, Santiago. – Musieliśmy wybiec z domów w samych koszulkach. Gdybyśmy zostali jeszcze 20 minut, spalilibyśmy się żywcem – mówi agencji AFP Matias Cid, 25-letni student mieszkający w Penco. Opisuje płomienie, które szalały całą noc i błyskawicznie pochłaniały domy. Dotknięte zostało także Lirquen, małe miasteczko portowe. Jak relacjonuje Alejandro Arredondo, miekszańcy ratowali się ucieczką na plażę. Stamtąd obserwowali płonący krajobraz i płomienie, które zamieniają dobytek ich życia w dym. – Nic już nie zostało – komentuje 57-latek. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/GettyImages-2256315185-26a793e.jpg" width="5350" height="3567" alt="PENCO, CHILE - JANUARY 18: A view of the damage caused by the destruction of homes following a wildfire that affected the municipality of Penco, Chile, on January 18, 2026. Chilean President Gabriel Boric declared a state of emergency on Sunday in the Nuble and Biobio regions, in the south-central part of the country, due to the fires that have burned approximately 10,000 hectares. (Photo by Lucas Aguayo Araos/Anadolu via Getty Images)" /> Czy służby działają? Według rządowych raportów służby pracują w pocie czoła. Strażacy walczą z ugaszeniem płomieni, ale silny wiatr i upał utrudniają im działania. W niedzielę temperatura przekroczyła 38°C. Nie wszyscy jednak entuzjastycznie podchodzą do działania władz. – Szanowny prezydencie Boricu, jestem tu od czterech godzin, społeczność płonie, a [rządu] nie ma. Jak minister może do mnie dzwonić tylko po to, by powiedzieć, że „kiedyś” przybędzie wojsko? – mówi Rodrigo Vera, burmistrz miasteczka Penco w regionie Biobío. Wielkie cierpienie mieszkańców – co będzie dalej? Zwęglone ciała w miasteczku Penco – z którego pochodzi większość ofiar śmiertelnych pożarów – znajdowano na polach, w domach, wzdłuż dróg i w spalonych samochodach. – Ci ludzie, którzy zginęli… znaliśmy ich dobrze. Wszyscy ich tutaj znali – mówi 54-letni Víctor Burboa. Pożar ogarnął większość miasta, spaleniu uległy samochody, szkoła i kościół. Spłonęło także kilkaset domów. Dym spowijał niebo pomarańczową mgłą. – Wiele osób się nie ewakuowało. Pozostali w domach, bo myśleli, że ogień zatrzyma się na skraju lasu. Sytuacja była nie do opanowania. Nikt się tego nie spodziewał – mówi 55-letni John Guzmán. W ostatnich latach pożary lasów poważnie dotknęły południowo-środkową część Chile. Według prokuratury w lutym 2024 r. w pobliżu miasta Vina del Mar, na północny zachód od Santiago, wybuchło jednocześnie kilka pożarów – w ich wyniku zginęło 138 osób. Zmieniający się klimat sprawia, że podobne kataklizmy będą występować coraz częściej. Źródło: france24.com, AFP, The Guardian Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W Hongkongu wybuchł najpoważniejszy pożar wieżowców od 50 lat. Wstępnie wskazano przyczynę
Kompleks Wang Fuk Court w Tai Po stał się miejscem największej katastrofy pożarowej w Hongkongu od dekad. Co najmniej 55 osób nie żyje, a 279 nadal uznaje się za zaginione. Śledczy podejrzewają zaniedbania.
Najtragiczniejszy pożar w historii Hongkongu od ponad pół wieku wybuchł w kompleksie mieszkalnym Wang Fuk Court w dzielnicy Tai Po, we wschodniej cześci regionu Nowe Terytoria. Ogień objął siedem z ośmiu 31-piętrowych wieżowców, w których łącznie mieszkało około 4800 osób. Spośród mieszkańców aż 36% miało 65 lat lub więcej. Bilans ofiar jest dramatyczny i wciąż się zmienia: potwierdzono śmierć 55 osób, z czego 51 zginęło na miejscu, a cztery zmarły w szpitalu. Hospitalizowano 76 osób, w tym 15 w stanie krytycznym i 28 w ciężkim. Nadal poszukuje się 279 osób, uznanych za zaginione. Wiele rodzin przeszukuje zdjęcia ofiar wywieszone w Kwong Fuk Community Hall, próbując zidentyfikować bliskich. Bambusowe rusztowania pod lupą ekspertów W Wang Fuk Court odbywał się remont, a do prac budowlanych użyto tradycyjnych bambusowych rusztowań i osłon z siatki. Eksperci, w tym dr Xinyan Huang z Hong Kong Polytechnic University podkreślają, że bambus umożliwił błyskawiczne rozprzestrzenienie się ognia – objął aż 32 piętra w ciągu zaledwie 5 minut. Z powodu powszechnych w budynkach łatwopalnych materiałów, takich jak polistyrenowe płyty i plastikowe osłony, mieszkańcy nie mieli szans na bezpieczną ewakuację. Pożar wybuchł na jednym z rusztowań, a wiatr przenosił go sąsiednie budynki. Władze zapowiedziały rewizję zasad użycia bambusa na budowach. Według danych rządowych od 2018 roku w wypadkach z udziałem bambusowych rusztowań zginęły 23 osoby. Aresztowania i śledztwo Policja aresztowała trzech mężczyzn związanych z firmą remontową. Postawiono im zarzuty nieumyślnego spowodowania śmierci i rażącego zaniedbania. Oprócz śledztwa kryminalnego, sprawą zajęła się Komisja ds. Walki z Korupcją (ICAC), która bada możliwe nieprawidłowości przy zakupie materiałów budowlanych i zgodność z przepisami przeciwpożarowymi. W trakcie dochodzenia ustalono, że niektóre okna mieszkań były zakryte polistyrenem, co mogło dodatkowo przyspieszyć rozprzestrzenianie się ognia i utrudniać ewakuację. Relacje mieszkańców i ofiar Mieszkańcy, którzy przeżyli pożar, opowiadają o dramatycznych chwilach. 68-letnia pani Dang, która mieszkała w bloku nr 4 od ponad 20 lat, powiedziała, że zastała swój dom w płomieniach po powrocie z zajęć tanecznych. „Wszystko, co miałam, spłonęło na moich oczach” – mówiła reporterom. Znalazła się w tymczasowym schronisku urządzonym w szkole Fung Leung Kit Memorial Secondary School. Wielu mieszkańców nie zdążyło uciec. Strażacy odnaleźli żywego starszego mężczyznę na 31. piętrze jednego z budynków wiele godzin po wybuchu pożaru. Ho Wai Ho, 37-letni strażak, był pierwszą zidentyfikowaną ofiarą – zginął, próbując ratować mieszkańców. Wśród ofiar są też m.in. też dwie indonezyjskie pracownice. Reakcje władz i międzynarodowej opinii publicznej Szef rządu Hongkongu, John Lee, odwiedził miejsce tragedii ponad dobę po wybuchu pożaru. Zapowiedział inspekcję wszystkich remontowanych osiedli i możliwe przesunięcie zaplanowanych na 7 grudnia wyborów. Społeczność międzynarodowa zareagowała szybko: Chiny przeznaczyły 2 miliony juanów na pomoc, a darowizny napłynęły także od firm, m.in. Alibaba, Tencent czy Xiaomi. Kondolencje napłynęły z USA, Wielkiej Brytanii, Japonii i Tajwanu. Tymczasem setki mieszkańców Wang Fuk Court zostało bez dachu nad głową i musiało przenieść się do tymczasowych schronisk. Tragedia ta stawia pytania o przyszłość stosowania tradycyjnych technik budowlanych w jednym z najgęściej zaludnionych miast świata. Źródło: CNN, Independent, Guardian Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zniknęły 10 tysięcy lat temu. Dziś dzikie konie znów biegają po Hiszpanii
W Hiszpanii trwa jedno z najważniejszych przedsięwzięć rewildingowych w Europie. Po raz pierwszy od ponad 10 tysięcy lat na tamtejsze wzgórza i doliny powróciły dzikie konie, przywracając krajobrazowi rytm i równowagę, które zostały utracone na przestrzeni wieków.
Choć współcześnie konie kojarzą się przede wszystkim ze stadninami, hodowlami i opieką sprawowaną przez człowieka, ich pierwotna historia jest nierozerwalnie związana z życiem na wolności. Przez tysiąclecia dzikie populacje koni zamieszkiwały m.in. rozległe tereny dzisiejszej Europy, w tym obszary Półwyspu Iberyjskiego. Z czasem jednak, wraz z rozwojem rolnictwa, urbanizacji i zmian w krajobrazie, zwierzęta te zniknęły z naturalnych siedlisk. Dziś, po upływie ponad 10 tys. lat, Hiszpania ponownie staje się domem dla dzikich koni, a ich powrót to przemyślany element odtwarzania równowagi ekosystemów, w których ich obecność pełni kluczową rolę. Powrót dzikich koni do hiszpańskiego krajobrazu W jaskini Cueva de los Casares w środkowej Hiszpanii, ozdobionej około 30 tysięcy lat temu przez ludzi epoki kamienia, zachowały się malowidła dzikich koni. To wyraźny dowód na to, że przez tysiąclecia zwierzęta te stanowiły istotny element krajobrazu Półwyspu Iberyjskiego. Ich nagłe zniknięcie około 10 tysięcy lat temu (najprawdopodobniej spowodowane intensywnymi polowaniami lub procesem stopniowego udomowienia), doprowadziło do przerwania równowagi ekologicznej, którą współtworzyły. To właśnie potrzeba odtworzenia tej utraconej roli stała się punktem wyjścia dla projektu prowadzonego przez organizację Rewilding Spain. Działania objęły prowincję Guadalajara – obszar dotknięty wyludnieniem i coraz częstszymi pożarami. W 2005 roku ogień zniszczył tam ponad 13 tysięcy hektarów lasów i kosztował życie 11 osób, co uwidoczniło, jak bardzo lokalne ekosystemy potrzebują naturalnych „strażników krajobrazu”, ograniczających rozrost łatwopalnej roślinności. Z tego powodu w 2023 roku sprowadzono na te tereny 16 koni Przewalskiego. Obecnie stado liczy już 35 osobników, a jego obecność uznawana jest za symbol stopniowego odradzania się lokalnej przyrody. Ich żerowanie na wysokich trawach, które w czasie suszy stają się szczególnie podatne na zapłon, zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania się ognia. Co więcej, towarzyszy im bydło Taurus (wyhodowane jako odpowiednik wymarłych turów), które zgryza krzewy, powala młode drzewa i przerzedza zarośla. W połączeniu z działalnością jeleni i półdzikich koni powstaje zróżnicowana mozaika łąk, zarośli i lasów, sprzyjająca bioróżnorodności oraz zwiększająca odporność środowiska na rozległe pożary. Odbudowa ekosystemów w Hiszpanii Realizowany w prowincji Guadalajara projekt jest częścią szerszej inicjatywy Rewilding Europe, której celem jest odbudowa dawnych procesów ekologicznych poprzez przywracanie gatunków odgrywających kluczową rolę w kształtowaniu krajobrazu. Za działania Rewilding Spain odpowiada Pablo Schapira, biolog z wieloletnim doświadczeniem w reintrodukcji zwierząt w Afryce. Jak podkreśla, możliwość sprowadzenia koni Przewalskiego do kraju, w którym ich obecność przez tysiąclecia była naturalna, jeszcze niedawno wydawała się niemal nierealna. Dziś stanowi to wymowny znak, że proces degradacji środowiska można nie tylko zatrzymać, ale też zacząć odwracać. Obecnie organizacja dysponuje prawem do wypasu na obszarze 23 tysięcy hektarów, a do 2030 roku planuje rozszerzyć działalność do 30 tys. hektarów, z perspektywą objęcia w przyszłości nawet 850 tys. hektarów. Jednocześnie Rewilding Spain rozwija współpracę z lokalnymi przedsiębiorcami, wspierając powstawanie ekoturystycznych inicjatyw: udziela mikropożyczek na otwarcie małych działalności oraz zakup pojazdów terenowych do organizowania safari przyrodniczych, podczas których odwiedzający mogą obserwować stada koni i bydła Taurus w naturalnym krajobrazie. Dzięki temu region, dotąd postrzegany jako wyludniony i pozbawiony perspektyw, zaczyna odzyskiwać swoją gospodarczą i kulturową żywotność. Co jednak istotne, rewilding nie ogranicza się wyłącznie do koni. Trwają przygotowania do odbudowy populacji królików – głównego źródła pożywienia dla rysia iberyjskiego, jednego z najbardziej zagrożonych drapieżników Europy. Organizacja pracuje również nad przywróceniem sępów kasztanowatych i brodatych, które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu równowagi troficznej ekosystemu. Jak zaznacza Diego Rodriguez, odpowiedzialny za monitoring projektu, nadrzędnym celem jest odtworzenie takich warunków, w których przyroda będzie mogła funkcjonować samodzielnie, bez stałej kontroli człowieka. Dzięki temu po tysiącach lat krajobraz Gór Iberyjskich zaczyna coraz bardziej przypominać ten, który utrwalili na ścianach jaskiń ludzie epoki kamienia. To przywraca nadzieję, że to, co zostało utracone, nadal da się odbudować, jeśli tylko człowiek pozwoli przyrodzie działać. Źródła: Mongabay, Resilience, White Mad Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pożary w Grecji osiągnęły punkt krytyczny. Temperatury i silny wiatr przynoszą śmiertelne zagrożenie
Silny wiatr, skrajnie wysokie temperatury i susza stworzyły w Grecji warunki, w których każdy nowy pożar błyskawicznie wymyka się spod kontroli. W ostatnich dniach ogień objął zarówno obszary lądowe, jak i popularne turystycznie wyspy, zmuszając tysiące osób do ewakuacji i stawiając służby ratunkowe w obliczu najtrudniejszych wyzwań tego lata.
Spis treści: Dramatyczna walka z żywiołem w Grecji Patras w ogniu. Masowe ewakuacje i tysiące hektarów spalonej ziemi Pożary i fala upałów pustoszą Europę Południową Grecja mierzy się z najtrudniejszym momentem tegorocznego sezonu pożarów lasów – poinformował stację Al Jazeera wysoki rangą przedstawiciel straży pożarnej, po tym jak w ciągu zaledwie jednej doby odnotowano dziesiątki nowych ognisk. Akcję gaśniczą znacząco utrudniają ekstremalne warunki pogodowe: silne wiatry, utrzymująca się od wielu tygodni susza oraz fala intensywnych upałów. W ostatnich dniach sytuacja zmusiła władze do przeprowadzenia ewakuacji na lądzie i wyspach oraz organizowania dramatycznych akcji ratunkowych, często w trudnym, górzystym terenie. Dramatyczna walka z żywiołem w Grecji Na greckim lądzie i wyspach Morza Jońskiego trwa pełna napięcia walka z ogniem, którego skala zmusza tysiące osób do opuszczenia domów i porzucenia dorobku życia. Wysokie temperatury, połączone z silnym wiatrem, tworzą warunki sprzyjające szybkiemu rozprzestrzenianiu się pożarów, a jednocześnie utrudniają działania gaśnicze. Fala upałów zwiększyła też zapotrzebowanie na energię elektryczną, gdyż mieszkańcy masowo korzystają z klimatyzacji, co dodatkowo obciąża infrastrukturę. Skala zagrożenia sprawiła, że Grecja zwróciła się do państw Unii Europejskiej o wsparcie, wnioskując o cztery samoloty gaśnicze w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności UE, które mają wesprzeć ponad 4800 strażaków. Równocześnie władze zarządziły ewakuacje w kilku wioskach i hotelach na Zakintos oraz Kefalonii, a także na wyspie Chios i w pobliżu Patras na Peloponezie. – Jak to wygląda? To wygląda jak dzień Sądu Ostatecznego – relacjonował wolontariusz straży pożarnej Jorgos Karawanis. – Przyjechaliśmy z Aten z naszym stowarzyszeniem Klejstenis, nie możemy zrobić nic więcej. Niech Bóg ma nas w opiece i pomoże ludziom tutaj – dodał, opisując bezsilność wobec żywiołu, który w kilka godzin potrafi zmienić krajobraz w pogorzelisko. Jak podkreślił Kostas Tsingas, szef stowarzyszenia oficerów straży pożarnej, tylko jednego dnia odnotowano w kraju 82 nowe pożary, co określił jako liczbę „wyjątkowo wysoką”. Z kolei rzecznik straży Vassilis Vathrakogiannis dodał, że już 13 strażaków doznało oparzeń i innych obrażeń. Patras w ogniu. Masowe ewakuacje i tysiące hektarów spalonej ziemi Media podkreślają, że sytuacja jest szczególnie niebezpieczna na północy Peloponezu, w rejonie Patras – trzeciego co do wielkości miasta Grecji, liczącego około 200 tys. mieszkańców. Silny, suchy wiatr wypchnął tam płomienie z lasów i gajów oliwnych w kierunku terenów przemysłowych oraz gęsto zaludnionych przedmieść. Ogień przedostał się na teren cementowni, a unoszący się z niej ciemny dym był widoczny z dużej odległości, utrudniając widoczność i powodując zakłócenia w ruchu kolejowym. Rosnące zagrożenie skłoniło władze do przeprowadzenia we wtorek masowej ewakuacji 7,7 tys. osób z przedmieść miasta, w tym pacjentów szpitala dziecięcego. Następnego dnia wydano kolejne ostrzeżenia, nakazując mieszkańcom dwóch pobliskich wiosek opuszczenie domów, ponieważ wiatr nadal kierował płomienie w stronę zabudowań. W ciągu zaledwie dwóch dni w regionie Achaja spłonęło niemal 10 tys. hektarów terenów leśnych, rolniczych i zabudowanych. Skala zniszczeń była ogromna – ogień strawił całe wsie, dziesiątki domów i przedsiębiorstw oraz setki pojazdów, w tym ponad 500 samochodów stojących na placu celnym. W środę Patras spowiła gęsta zasłona dymu, temperatura sięgnęła 38°C, a silny, gorący wiatr utrudniał oddychanie. Wiele osób trafiło do szpitali z powodu problemów z układem oddechowym. Opustoszałe ulice miasta, na których pozostali jedynie nieliczni mieszkańcy obserwujący, jak ogień schodzi z gór ku zabudowaniom, stały się symbolicznym obrazem skali katastrofy. Pożary i fala upałów pustoszą Europę Południową Od początku tygodnia pożary trawią kolejne regiony Europy Południowej, a fala upałów – z temperaturami sięgającymi 40°C – potęguje skalę zagrożenia. W Hiszpanii sytuacja jest szczególnie dramatyczna. W środę, dziesiątego dnia z rzędu ekstremalnych upałów, zginęli cywil oraz strażak-ochotnik. Dzień wcześniej temperatura osiągnęła 45°C, a państwowa agencja meteorologiczna ostrzegła, że niemal cały kraj znajduje się w strefie ekstremalnego lub bardzo wysokiego ryzyka pożarowego. Fala upałów, która potrwa co najmniej do poniedziałku, jest jedną z najdłuższych w historii kraju. Od początku roku w Hiszpanii doszło do 199 pożarów, które zniszczyły prawie 99 tys. hektarów ziemi – dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. W kilku przypadkach istnieje podejrzenie podpaleń. W sąsiedniej Portugalii 1800 strażaków walczyło z pięcioma dużymi pożarami. Jeden z nich, w miejscowości Trancoso na wschodzie kraju, został ponownie wzniecony po uderzeniu pioruna. Równie trudna sytuacja panuje w Albanii, gdzie w tym tygodniu wybuchły 24 pożary lasów. Minister obrony określił te dni jako „krytyczne”, a w kilku regionach mieszkańcy musieli opuścić swoje wioski. We Włoszech udało się ugasić pożar trwający pięć dni na stokach Wezuwiusza, jednak w 16 miastach nadal obowiązują alerty związane z ekstremalnymi upałami. We Florencji temperatura sięga 39°C, a upał zmusił papieża Leona XIII do przeniesienia cotygodniowej audiencji z placu Świętego Piotra do wnętrza Watykanu. Według ekspertów z unijnego obserwatorium klimatu Copernicus, emisja dymu i gazów cieplarnianych z pożarów lasów na półkuli północnej jest tego lata jedną z najwyższych w historii. Meteorolodzy ostrzegają, że tak ekstremalne zjawiska będą pojawiać się coraz częściej i z większą intensywnością w związku z postępującymi zmianami klimatycznymi. Źródła: Al Jazeera, BBC, TVN24, Reuters Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy o sytuacji pożarowej na Krecie. „Serce nam pęka”
Pożar, który wybuchł w południowo-wschodniej części Krety, zmusił setki osób – w tym wielu Polaków – do nagłej ewakuacji. W płomieniach stanęły domy, a w sieci pojawiły się dramatyczne relacje. Mimo że władze zapewniają o opanowanej sytuacji, turyści i mieszkańcy nie kryją poruszenia.
Spis treści: Sytuacja Polaków na Krecie Alarmujące doniesienia mieszkańców Polka na Krecie o sytuacji pożarowej Od środowego popołudnia trwa pożar na Krecie, który na sile przybrał w nocy, kiedy od morza zaczął wiać silny wiatr. W najgorszej sytuacji są okolice miasta Jerapetra, ale informacje o przymusowej ewakuacji otrzymali także mieszkańcy i turyści z pięciu innych miejscowości: Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. Spłonęło kilkanaście domów, choć na razie ich liczba jest trudna do oszacowania przez ponad dwustu strażaków, którzy gaszą pożar. – W nocy skupiliśmy się na ratowaniu domów, bo nie mieliśmy wsparcia lotniczego. W wielu hotelach przeprowadzono ewakuację, ludzi przewieziono bezpiecznie do sali gimnastycznej w Jerapetra – mówił na antenie greckiej telewizji publicznej ERT News zastępca gubernatora Lassithi Yannis Andoulakis. Sytuacja Polaków na Krecie Obecnie wielu Polaków spędza swoje wakacje na tej popularnej greckiej wyspie. Jak poinformowało nas biuro podróży Grecos, część z nich została objęta ewakuacją. – Akcją zostało objętych 119 osób przebywających w zagrożonym rejonie. Dodatkowo 28 osób, które tego dnia przyleciały na Kretę, zostało skierowanych do innych hoteli w bezpiecznych strefach – wyjaśnił Janusz Śmigielski, Wiceprezes Zarządu Grecos Holiday. Wiadomo, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie planuje na razie ewakuacji do kraju Polaków ze wschodniej Krety. Resort przypomina, że zagrożenie pożarowe jest tam duże, ale nie odradza wyjazdów do Grecji, zapewniając, że Polakom przebywającym na Krecie nie zagraża niebezpieczeństwo. – To są pożary punktowe – tłumaczył rzecznik MSZ Paweł Wroński. Alarmujące doniesienia mieszkańców Mimo niskiego stopnia zagrożenia, Polacy nie ukrywają swojego przejęcia. – W nocy dojechały posiłki z Aten, a rano samoloty gaśnicze. Szkody są bardzo duże – mówił w rozmowie z dziennikarzem RMF FM pan Krzysztof, który jest na miejscu. Z kolei autorzy strony Planetagrecja.pl na swoim Facebooku napisali: „Serce nam pęka - płoną nasze ukochane miejsca a sytuacja jest bardzo poważna! Widoczność w Makry Gialos jest ograniczona przez gęsty dym. Drogi w okolicy Agia Fotia zostały zamknięte, a władze apelują o unikanie podróży. Ewakuacje objęły już ponad 1,500 osób, w tym turystów z hoteli i plaż. Szpitale na Krecie są w stanie gotowości, a część osób trafiła do nich z powodu problemów z oddychaniem. To ogromnie smutne patrzeć co roku, jak płoną nasze ukochane okolice”. Polka na Krecie o sytuacji pożarowej Skontaktowaliśmy się również z Marią Kusińską – Polką, która od lat życie na Krecie i relacjonuje codzienność na greckiej wyspie w swoich mediach społecznościowych. Blogerka mieszka w Heraklionie, czyli około 100 kilometrów od miejsca, w którym obecnie trwają pożary. W rozmowie z nami przyznała, że w jej okolicy nie widać ani dymu, ani nie czuć zapachu spalenizny. – Choć pogoda jest typowo letnia, czyli bardzo ciepła i wietrzna, nie ma tu bezpośredniego zagrożenia – ujawniła. Równocześnie podkreśliła, że w okresie letnim pożary na greckich wyspach zdarzają się regularnie. – Wystarczy chwila nieuwagi, np. szklana butelka porzucona na wyschniętej trawie, by doszło do tragedii. Obecnie sytuacja jest monitorowana przez służby, które działają bardzo sprawnie. Mieszkańcy są czujni i zmobilizowani – śledzą komunikaty i wzajemnie się wspierają. Z perspektywy osoby mieszkającej tu na co dzień mogę powiedzieć, że życie na wyspie toczy się swoim rytmem, a lokalna społeczność, jak zwykle, wykazuje się ogromną solidarnością i spokojem – zapewniła Maria Kusińska. Polska zaznaczyła także, że obecnie większość regionów Krety, w tym te najczęściej odwiedzane przez podróżnych, pozostaje całkowicie bezpieczna. – Nie widzę potrzeby, by osoby planujące urlop w najbliższych dniach odwoływały swoje wakacje, chyba że ich miejsce pobytu znajduje się w bezpośredniej okolicy objętej działaniami gaśniczymi, wtedy radziłabym kontakt z biurem podróży – dodała. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polscy turyści ewakuowani z hoteli na Krecie. Mamy komentarz biura podróży
Pożar na południu Krety wymusił ewakuację setek osób, w tym obywateli Polski. Lokalne władze działają w trybie alarmowym, a ogień wciąż się rozprzestrzenia. Biuro podróży, które opiekuje się ewakuowanymi turystami, uspokaja: wszyscy są bezpieczni.
Spis treści: Polscy turyści ewakuowani z zagrożonego rejonu Poziom bezpieczeństwa w pozostałych rejonach Krety Na Krecie szaleje pożar, który w błyskawicznym tempie ogarnia kolejne tereny, zmuszając lokalne władze do pilnych działań. Z zagrożonych obszarów, w tym rejonu Jerapetry oraz miejscowości Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari, ewakuowano setki osób. Wśród nich znalazła się również liczna grupa Polaków, którzy wyjechali na urlop z biurem podróży Grecos. Jak wyglądała akcja ratunkowa i co przeżyli turyści zmuszeni do nagłego opuszczenia wypoczynkowych kurortów? Polscy turyści ewakuowani z zagrożonego rejonu Władze Krety w komunikacie medialnym potwierdziły, że pożar całkowicie wymknął się spod kontroli, a dotychczasowe działania strażaków nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Zastępca burmistrza ds. obrony cywilnej Jerapetry przyznał: „Sytuacja jest trudna”. W związku z tym zdecydowano o rozpoczęciu prewencyjnej ewakuacji osób przebywających w rejonach szczególnie zagrożonych. – Wczoraj w godzinach popołudniowych i wieczornych, z uwagi na rozprzestrzeniający się pożar na południu Krety w rejonie Irapetry została przeprowadzona prewencyjna ewakuacja naszych klientów. Akcją zostało objętych 119 osób przebywających w zagrożonym rejonie. Dodatkowo 28 osób, które tego dnia przyleciały na Kretę, zostało skierowanych do innych hoteli w bezpiecznych strefach. Cała akcja przebiegła sprawnie, zgodnie z procedurami i bezpiecznie – nikt nie ucierpiał, a wszyscy ewakuowani goście są cali i zdrowi. Wszyscy klienci otrzymali zakwaterowanie w alternatywnych hotelach – poinformował nas Janusz Śmigielski, Wiceprezes Zarządu Grecos Holiday. Poziom bezpieczeństwa w pozostałych rejonach Krety Według władz Krety ewakuowano już ponad 1 500 osób – zarówno turystów, jak i mieszkańców – z okolic Jerapetry oraz miejscowości Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. W rejonie Jerapetry wystąpiły poważne problemy: brak prądu, niedziałające telefony komórkowe i utrudniony dostęp do wody. Niektórzy ludzie zostali uwięzieni na plażach i musieli być ewakuowani łodziami, ponieważ gorące fronty ognia odcięły im drogę ucieczki lądem. Co więcej, w kilku przypadkach policja musiała użyć siły wobec mieszkańców, którzy odmówili opuszczenia swoich domów. Na szczęście strażacy, wspierani przez dodatkowe jednostki z Aten, bez przerwy starają się ograniczyć zasięg pożaru i opanować sytuację jak najszybciej. W wielu miejscach budują wały pożarowe, a misje gaśnicze prowadzone są z helikopterów i dronów, kiedy tylko warunki na to pozwalają. – Obecnie w pozostałych regionach Krety Wschodniej oraz Krety Zachodniej nie ma żadnego niebezpieczeństwa w miejscach, w których wypoczywają nasi goście. Wszystkie hotele są bezpieczne, świadczenia realizujemy bez zakłóceń, a komfort wakacji jest niezagrożony. Aktualnie na bieżąco monitorujemy sytuację w regionie we współpracy z lokalnymi służbami i oczekujemy na dalsze decyzje. Na tę chwilę nie możemy podać więcej szczegółów, czekamy na informacje od greckich służb – dodał Janusz Śmigielski w rozmowie z „National Geographic Polska”. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pożar na Krecie wymknął się spod kontroli. Polscy turyści są zagrożeni [Artykuł aktualizowany]
Na jednej z najchętniej wybieranych przez polskich turystów wyspie wybuchł szybko rozprzestrzeniający się pożar lasu. Ogień zajął już sporą powierzchnię, a strażacy nie mogą go powstrzymać. Wiele osób zostało ewakuowanych z zagrożonych obszarów.
Spis treści: Jakie miejscowości są zagrożone pożarem? Ewakuacja turystów na Krecie W środę po południu na Krecie rozpoczął się pożar. Choć na początku był niewielki, przybrał na sile w nocy, kiedy od morza zaczął wiać silny wiatr. Ogień zaczął się szybko rozprzestrzeniać na coraz większym terenie, szybko docierając z górskich lasów do wybrzeża. Lokalne władze rozpoczęły ewakuacje setek mieszkańców i turystów. Jakie miejscowości są zagrożone pożarem? Pożar wybuchł na południowo-wschodnim wybrzeżu Krety, ogarniając okolice miasta Jerapetra. Trudne warunki atmosferyczne uniemożliwiły służbom opanowanie żywiołu. W rozmowie z portalem creta24.gr zastępca burmistrza ds. obrony cywilnej Jerapetry podkreślił, że sytuacja jest trudna, gdyż walkę z ogniem utrudnia silny wiatr. Pożar stanowi poważne zagrożenie dla domów oraz hoteli, które musiały zostać pilnie opuszczone. W niektórych przypadkach konieczna była ewakuacja drogą morską – plażowiczów zabierano łodziami z rejonów objętych ogniem, co najlepiej oddaje skalę zagrożenia i tempo, w jakim rozwijała się sytuacja. Informacje o przymusowej ewakuacji otrzymali mieszkańcy i turyści z pięciu miejscowości: Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. Wśród ewakuowanych znalazło się również ponad 80 obywateli Polski. Jak dowiedzieli się dziennikarze RMF FM, Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie planuje jednak – jak na razie – ewakuacji do kraju Polaków ze wschodniej Krety. Resort zaleca turystom śledzenie najnowszych komunikatów i dopasowywanie się do tego, co robią służby. Ewakuacja turystów na Krecie W gaszeniu pożaru bierze udział aż 145 strażaków. Do ich dyspozycji oddano 25 wozów strażackich oraz cztery śmigłowce gaśnicze. Grecki rząd w Atenach zdecydował o wysłaniu na wyspę dodatkowych sił i sprzętu. Działania ratunkowe trwają całą dobę, a priorytetem pozostaje ograniczenie strat materialnych i – przede wszystkim – ochrona ludzkiego życia. Wszystkie szpitale na wyspie zostały postawione w stan gotowości. Pomocy udzielono kilku osobom, które miały trudności z oddychaniem. Na szczęście, jak dotąd nie ma doniesień o poważnych obrażeniach czy ofiarach śmiertelnych. – Sytuacja jest dosyć ciężka, ponieważ pogoda w tym momencie nie pomaga również strażakom. Wieje bardzo silny wiatr, ponad 8 w skali Beauforta. Przede wszystkim należy słuchać komunikatów od straży pożarnej, od policji. Dzisiaj też jest najwyższy stopień zagrożenia pożarowego na wyspie, także należy bardzo uważać – wyznała w rozmowie z Radiem Eska Maria, autorka bloga „Polka na Krecie”. Źródła: RMF FM, Eska, creta24.gr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Uwielbiana przez Polaków destynacja jest zagrożona pożarami. Rajskie wakacje pod znakiem zapytania
Jeden z ulubionych kierunków urlopowych Polaków może w nadchodzącym sezonie stanąć przed poważnym zagrożeniem. Wysokie temperatury, silne wiatry i brak deszczu sprawiają, że region, który przyciąga miliony turystów każdego roku, boryka się z niebezpieczeństwem pożarów.
Spis treści: Wyspy Kanaryjskie w ogniu – zagrożenie dla turystów Pożary i nadmierna turystyka, czyli obawy mieszkańców Wśród ulubionych destynacji wakacyjnych Europejczyków od lat znajdują się Wyspy Kanaryjskie. W samym 2024 roku odwiedziło je prawie 18 milionów turystów, z czego rekordowe 15,5 miliona stanowili goście z zagranicy. Najliczniejszą grupę stanowili podróżni z Wielkiej Brytanii (6,3 miliona wizyt), jednak archipelag stał się też jednym z ulubionych kierunków Polaków. W 2024 roku Kanary odwiedziło ponad pół miliona turystów z Polski. Wśród najpopularniejszych wysp wciąż królują Teneryfa, Gran Canaria i Fuerteventura, które przyciągają nie tylko pięknymi plażami, ale i łagodnym klimatem przez cały rok. Okazuje się jednak, że 2025 rok przynosi zmiany, które mogą wpłynąć na plany turystyczne. Wyspy Kanaryjskie w ogniu – zagrożenie dla turystów Media obiegła informacja, że władze Wysp Kanaryjskich wprowadziły właśnie wstępny alert pożarowy, który obejmuje lasy na Teneryfie, Gran Canarii, La Palmie, El Hierro i La Gomerze. Zagrożenie pożarowe związane jest z wysokimi temperaturami przekraczającymi 30°C, brakiem opadów deszczu oraz pojawieniem się kalimy, czyli suchego wiatru z Sahary. Te ekstremalne warunki atmosferyczne sprawiają, że ryzyko wybuchu pożaru w regionie jest szczególnie wysokie. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że charakterystyczne dla tego regionu rośliny (drzewka figowe, sosny czy krzewy), łatwo zapalają się pod wpływem wysokich temperatur. Co więcej, wiatr Sahary, który przynosi ciepło i pył, dodatkowo zwiększa tempo rozprzestrzeniania się ognia. W odpowiedzi na te zagrożenia, władze Wysp Kanaryjskich postanowiły postawić w stan gotowości 2000 strażaków, którzy są przygotowani do szybkiej interwencji. Dodatkowo podjęto działania mające na celu minimalizowanie ryzyka pożarów, w tym ograniczenie działalności turystycznej w obszarach szczególnie narażonych na ogień oraz apel o przestrzeganie zakazów używania ognia w lasach i terenach rekreacyjnych. Pożary i nadmierna turystyka, czyli obawy mieszkańców Ryzyko pożarów lasów nie jest niczym nowym na Wyspach Kanaryjskich, a naukowcy wręcz twierdzą, że są one częścią ekologicznego rytmu archipelagu. Zdarza się jednak, że pożoga jest wyjątkowo dotkliwa. Do najgorszej sytuacji doszło w 2023 r., kiedy podpalacze wzniecili pożary lasów, które spustoszyły Teneryfę, niszcząc ponad 15 tys. hektarów ziemi i zmuszając 12 tys. osób do ewakuacji. Równocześnie mieszkańcy archipelagu zmagają się nie tylko z zagrożeniem pożarowym, ale także nadmierną turystyką. Coraz częściej pojawiają się obawy dotyczące tego, jak wpływa ona na lokalną społeczność i środowisko. Wzrost liczby odwiedzających wiąże się z poważnymi wyzwaniami, takimi jak zanieczyszczenie środowiska czy rosnące ceny nieruchomości. Ponadto, z powodu wciąż rosnącego zainteresowania, mieszkańcy wysp coraz częściej mówią o zagrożeniach dotyczących równowagi ekosystemu i tradycyjnego stylu życia. Z tego powodu władze wysp zaczynają wdrażać działania mające na celu bardziej zrównoważoną turystykę. Promują turystykę ekologiczną i wprowadzenie limitów na liczbę odwiedzających w niektórych regionach. Źródło: euronews.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Biebrzański Park Narodowy w ogniu. To już kolejny pożar
Susza hydrologiczna i silny wiatr nie ułatwiały walki z ogniem w sercu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Powtarzające się pożary zagrażają przyszłości unikatowego ekosystemu.
Spis treści: Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Biebrzański Park Narodowy, mimo że obfituje w szuwary, bagna i torfowiska, jest narażony na pożary. Na terenie parku od miesięcy już trwa susza hydrologiczna. To stan, kiedy poziom wody w akwenach utrzymuje się poniżej średniej. Podobna sytuacja dotyczy m.in. Jeziora Maltańskiego, gdzie brak wody doprowadził do odwołania zawodów sportowych. W przypadku parku narodowego spełnił inny czarny scenariusz – pożar. Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Wieczorem 15 kwietnia Biebrzański Park Narodowy znów stanął w ogniu. Pożar wybuchł w rejonie miejscowości Małowista i Krasnoborki. Żywioł szybko zajął około 8 hektarów łąk i trzcinowisk. Akcja gaśnicza była wyjątkowo trudna ze względu na podmokły teren, co utrudniło dojazd zastępom straży pożarnej z ciężkim sprzętem. Strażacy z około 20 jednostek PSP i OSP z powiatów sokólskiego i augustowskiego musieli poruszać się pieszo. Byli wyposażeni jedynie w tłumice i lekkie pojazdy terenowe. W gaszeniu pożaru dodatkowym utrudnieniem był wiatr, który sprzyjał rozprzestrzenianiu się ognia. Według wstępnych ustaleń pożar miał kilka ognisk. To może wskazywać na celowe podpalenie. Jeden z druhów OSP zauważył osobę w pobliżu miejsca, gdzie pojawił się ogień, i przekazał tę informację policji. Śledztwo w tej sprawie jest w toku. To już kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym w ostatnim czasie. Pod koniec marca 2025 roku spłonęło około 90 hektarów terenu. Wówczas w akcji gaśniczej uczestniczyło ponad 120 strażaków, wykorzystując specjalistyczne pojazdy terenowe oraz wsparcie z powietrza w postaci dronów, samolotu i helikoptera gaśniczego. Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Pożary w Biebrzańskim Parku Narodowym powtarzają się coraz częściej. Zwłaszcza wiosną. Żywioł wymyka się spod kontroli np. podczas wypalania traw. W zaprószenia ognia i jego rozprzestrzenianiu się swój udział mają również podpalacze – a ze strony natury, wspominana susza. Ogień w granicach parku narodowego to podwójny dramat. W końcu dany teren nie bez powodu został objęty szczególną ochroną. W tym przypadku chodzi o największy park narodowy w Polsce. Odgrywa on kluczową rolę w ochronie unikatowych ekosystemów bagiennych i torfowisk, ale nie tylko. Na terenie parku rośnie ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, z czego 90 gatunków podlega ochronie całkowitej, a 17 częściowej. BPN zachwyca również fauną. Doliną Biebrzy zamieszkuje około 27 gatunków ptaków, w tym 181 gatunków lęgowych. Powtarzające się pożary stanowią poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej tego obszaru. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie skuteczniejszych środków zapobiegawczych i ochronnych. Źródło: Grajewo24.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Centralia płonie od kilkudziesięciu lat. Niektórzy mieszkańcy nie opuścili swoich domów
Centralia jest nazywana płonącym miastem duchów. Brzmi jak krótki opis miejsca z horroru? Nic bardziej mylnego. Najstraszniejsze scenariusze nie powstają wyłącznie w wyobraźni scenarzystów. Niektóre pisze samo życie. W latach 60. XX wieku rozpętał się tam podziemny pożar. Ziemia pod miastem płonie do dziś i nic nie wskazuje na to, by sytuacja szybko wróciła do normy.
Spis treści: Informacje o Centralii Historia Centralii Hitowy horror „Silent Hill” zdobył ogromną popularność na całym świecie. Nie każdy jednak wie, że przedstawione w filmie płonące miasteczko ma swój pierwowzór w realnym świecie. Twórcy filmu inspirowali się Centralią i choć miasto w stanie Pensylwania nie jest tak przerażające, a w jego historii próżno szukać „horrorowego mroku”, to nie sposób uniknąć porównań do wykreowanego przez filmowców świata. Informacje o Centralii Centralia to niewielkie górnicze miasteczko w amerykańskim stanie Pensylwania. Powstało w 1841 roku, gdy rozpoczęto eksploatację znajdujących się tam pokładów węgla. W 1866 roku niewielka osada uzyskała prawa miejskie. Zaczęła się rozrastać, by finalnie osiągnąć powierzchnię 52 hektarów. W szczytowym okresie mieszkało tam kilka tysięcy osób. W 1984 roku populacja wyniosła 10, a obecnie w miasteczku mieszka zaledwie 5 osób. Można więc powiedzieć, że dziś jest to tzw. miasto duchów – opuszczony teren, który powoli zamienia się w ruinę. Należy jednak podkreślić, że historia tego miejsca jest inna. W odróżnieniu od większości wyludnionych miast w Stanach Zjednoczonych, Centralia nie opustoszała z powodu wyczerpania jej naturalnych bogactw. Historia Centralii Górnicze miasteczko rozkwitało, ale wszystko, co dobre, ma swój koniec. Z czasem wydobycie węgla generowało coraz większe koszty, a zyski spadały. W latach 20. XX wieku zaczęto zamykać kopalnie, ale ostateczny cios dla Centralii i jej mieszkańców miał dopiero nadejść. Zadał go nie kto inny, jak sam włodarz miasta. W 1962 roku burmistrz zlecił strażakom usunięcie wysypiska, które znajdowało się na obrzeżach miasta. W praktyce oznaczało to, że wydał polecenie spalenia śmieci. Co prawda nie istnieją żadne dokumenty, w których wymieniono metodę uprzątnięcia odpadów, ale nie ma wątpliwości, że chodziło o kontrolowane wypalanie, które, mimo że nielegalne, w praktyce było najtańszą i najskuteczniejszą metodą. 27 maja strażacy podpalili stertę odpadów, która piętrzyła się w wyrobisku nieczynnej kopalni odkrywkowej. Gdy płomienie zrobiły swoje, dogasili pogorzelisko i udali się do swoich domów. Ognia nie dało się opanować Cała sprawa pewnie nie wyszłaby na jaw, gdyby nie dziwne wydarzenia w kolejnych dniach. Nad zgliszczami składowiska odpadów znów zaczął unosić się dym. Strażacy ponownie zalali to miejsce wodą, ale kilka dni później problem powrócił. Wpadli wówczas na pomysł przysypania śmieci ziemią. Nic to nie dało, bo pożar dotarł znacznie głębiej, niż sądzono. W trakcie kolejnych prób dogaszania ognia odkryto, że na północnej ścianie wyrobiska znajduje się tunel o wysokości 150 cm i szerokości prawie 500 cm. Prowadził do podziemnej sieci starych korytarzy. Strażacy zrozumieli, z czym przyszło im się zmagać. Ogień rozprzestrzenił się przez niezabezpieczone tunele i dotarł do pokładów węgla. Pożar podsycany napływającym z góry powietrzem osiągał coraz większe rozmiary. Gaszenie płomieni na powierzchni nie mogło już zmienić niczego. Władze bagatelizowały zagrożenie Górnicy wpadli na pomysł użycia koparek parowych do przekopania wyrobiska, ale formalności ciągnęły się w nieskończoność. Jakby tego było mało, wysypisko wciąż pozostawało czynne. W kolejnych dniach do niedogaszonego wyrobiska wywrotki zrzucały sterty odpadów. Zanim koparki parowe przystąpiły do pracy, ze ścian zaczęły wydobywać się kłęby dymu. Strażacy byli bezsilni Strażacy pracujący w górniczym miasteczku doskonale wiedzieli, jak radzić sobie z takimi pożarami. Standardowe działanie przewidywało odcięcie dopływu powietrza poprzez zamknięcie szybów wentylacyjnych i grodzi. Niestety, liczba tuneli w nieczynnych kopalniach była tak duża, że nie udało się skutecznie zdusić ognia. Pożądanego rezultatu nie przyniosło także zalewanie kopalń. Ogień pochłaniał nie tylko węgiel, ale także pokłady siarki, chmury metanu i drewniane wzmocnienia korytarzy. Zawalał się chodnik za chodnikiem, co skutkowało osuwaniem się ziemi na powierzchni. Sytuacja stawała się coraz poważniejsza Kolejne wysiłki zmierzające do opanowania szalejącego pod ziemią żywiołu kończyły się niepowodzeniem. Tymczasem życie w Centralii toczyło się normalnym rytmem. Mieszkańcy nie wierzyli, że całe miasto może być zagrożone. Dotarło to do nich, gdy we wciąż pracujących kopalniach zaczął pojawiać się tlenek węgla. W jednej chwili około 200 górników wysłano na przymusowy urlop. Sytuacja stawała się coraz poważniejsza. W 1979 roku pracownicy tamtejszej stacji paliw stwierdzili, że podziemne zbiorniki osiągają temperaturę 79 stopni Celsjusza. Przecinającą miasto drogę stanową spowiły obłoki dymu, co wymusiło jej zamknięcie. Zaczęto odnotowywać coraz więcej przypadków podtrucia tlenkiem węgla w domach. Mimo to nie zarządzono ewakuacji mieszkańców. Władze zaleciły tylko regularne wietrzenie pomieszczeń. Kropką nad „i” okazał się wypadek, do którego doszło 14 lutego 1981 roku. 12-letni Todd Dombowski bawił się w przydomowym ogródku, gdy nagle zapadła się pod nim ziemia. Gdyby nie szybka interwencja kuzyna chłopca, nieszczęśnika czekałaby niechybna śmierć. Zapadlisko mierzyło 90 m głębokości, a temperatura na jego dnie przekraczała 200 stopni Celsjusza. Dla wszystkich stało się wówczas jasne, że w Centralii nie da się dalej żyć. Jedna decyzja pogrążyła miasto Dodatkowo wszelkie kalkulacje wskazywały, że walka z pożarem nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Relokacja mieszkańców była tańszym rozwiązaniem. W 1984 roku rozpoczęto przenoszenie tych, którzy jeszcze nie opuścili Centralii. 7 lat później władze odkupiły od mieszkańców ich domy i wydały polecenie zrównania ich z ziemią. Miasteczko przestało istnieć, a doprowadziła do tego jedna nieodpowiedzialna decyzja. Centralia do dziś jest zamieszkana Nie wszyscy zdecydowali się opuścić swoje domy. W mieście pozostało dziesięć osób. Władze zgodziły się na to, ale pod warunkiem, że po śmierci właścicieli, nieruchomości nie będą dziedziczone. W mieście ustawiono znaki ostrzegawcze i zamknięto drogi, które nie nadawały się do dalszego użytku. Dziś żyje tam pięć osób, a podziemne pokłady węgla wciąż płoną. Zdaniem ekspertów, pożar może trwać jeszcze przez 250 lat. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dramat sprzed ponad 2 tys. lat. Mieszkańcy nie zdążyli wynieść nic z płonącego domu. Czy to wina Hannibala?
Krwawa i bezwzględna wojna nie jest wynalazkiem współczesności. Archeolodzy odkryli w Hiszpanii doszczętnie spalony dom z całym wyposażeniem. Znaleziono też zwłoki. Dramat rozegrał się ponad 2 tysiące lat temu. Zapewne przyczynił się do niego słynny generał.
W tym artykule: Hiszpańskie Pompeje Hannibal i jego marsz na Rzym Chata z całym wyposażeniem Archeologów zawsze cieszą dramaty z odległej przeszłości. Bo to dzięki katastrofalnym wydarzeniom doskonale zachowują się artefakty. Jak to możliwe? Nie trzeba szukać daleko. Osada obronna w Biskupinie przetrwała do dziś tylko dlatego, że wody pobliskiego jeziora ją zalały i w ten sposób została w naturalny sposób zakonserwowana. Inny słynny przykład to włoskie Pompeje. Pobliski wulkan Wezuwiusz wybuchł 24 sierpnia 79 roku naszej ery. Miasto pokryła gruba warstwa popiołów wulkanicznych, pod którą zostali pogrzebani jego mieszkańcy i ich przedmioty, których używali na co dzień. Hiszpańskie Pompeje Na powyższych przykładach widać, że starożytne osady i wsie konserwuje woda, czasem popiół wulkaniczny. Jest też trzecia i z pewnością nie ostatnia opcja – ogień. Wbrew pozorom żywioł ten nie tylko niszczy, ale na swój sposób „utrwala”. Tak jest najnowszym przypadku odkrycia z Półwyspu Iberyjskiego. Zespół hiszpańskich archeologów opublikował właśnie na łamach czasopisma „Frontiers in Environmental Archaeology” wyniki analiz jednego ze spalonych domostw w starożytnej osadzie. Nie znamy jej dawnej nazwy, obecnie jest to stanowisko archeologiczne Tossal de Baltarga. Nawarstwienia ziemi zdradziły straszliwy dramat sprzed 2,2 tysiąca lat. Osada została zupełnie zniszczona, domostwa spalone. Archeolodzy sądzą, że mieszkańcy nie mieli ani chwili do stracenia. Uciekali w popłochu bez najpotrzebniejszych rzeczy. Co się tam wydarzyło? Hannibal i jego marsz na Rzym Mieszkańcy wioski w Tossal de Baltarga, położonej niedaleko dzisiejszej granicy Hiszpanii i Francji, mieli to nieszczęście, że ich osada znajdowała się na trasie przemarszu wojsk. – Zniszczenia datowane są na koniec III wieku p.n.e., czyli moment, w którym Pireneje były zaangażowane w drugą wojnę punicką i przejście wojsk Hannibala – wyjaśnia dr Oriol Olesti Vila z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie, główny autor artykułu. W jego ocenie jest prawdopodobne, że gwałtowne zniszczenie tego miejsca było związane z II wojną punicką. Przypomnijmy: w wojnach punickich zmagały się ze sobą dwie potęgi świata śródziemnomorskiego: Rzym i Kartagina (współczesna Tunezja). W czasie II wojny punickiej kartagiński generał Hannibal zdecydował się na inwazję. Ze swoimi wojskami pokonał Pireneje – gdzie położona jest feralna, spalona wioska – Alpy i dotarł do Italii. Kampania była początkowo zwycięska, ale potem szczęście uśmiechnęło się do Rzymian. W 146 roku p.n.e. Rzymianie zrównali Kartaginę z ziemią i z tej części Afryki uczynili swoją prowincję. Chata z całym wyposażeniem Uwagę archeologów przykuła szczególnie jedna z dwupoziomowych chat, która została spalona być może przez wojska Hannibala. Wioska była bezbronna, bo nie posiadała żadnych umocnień. Z obserwacji wynika, że pożar był bardzo gwałtowny. Rozprzestrzenił się tak szybko, że ludzie nie mogli uratować swoich zwierząt ani kosztowności. Pierwsze piętro chaty było podzielone na dwie części: pomieszczenia do gotowania i produkcji tekstyliów. Archeolodzy znaleźli liczne pozostałości po wrzecionach i ciężarki do krosien, które mogły być używane do przędzenia i tkania wełny owczej. Były tam też jadalne ziarna, takie jak owies i jęczmień. Z kolei na naczyniach ceramicznych (brudnych) zachowały się pozostałości organiczne. Wiadomo, że podgrzewano w nich mleko i przyrządzano mięsne potrawy, w tym gulasze wieprzowe. Badacze znaleźli też skarb. Zapewne były to najcenniejsze przedmioty w domu, schowane na czarną godzinę: złoty kolczyk i żelazne narzędzie, przypominające kilof. Przedmioty ukryto w małym, ceramicznym garnku. Na parterze domostwa mieszkały zwierzęta – cztery owce, koza i koń. Wiemy o tym, bo udało się znaleźć ich spopielone szczątki. Właściciele nie zdążyli ich wypuścić. Były uwięzione w swoich zagrodach wraz z paszą. Naukowcy przypuszczają, że zwierzęta trzymano w środku w obawie właśnie przed niebezpieczeństwem i nadciągającymi obcymi wojskami. – Wiemy, że Hannibal przeszedł przez Pireneje, walcząc z lokalnymi plemionami, prawdopodobnie Cerretani. Nie zachowało się wiele pozostałości archeologicznych po tej wyprawie. Tossal de Baltarga jest prawdopodobnie jednym z najlepszych przykładów – dodaje dr Vila. Inna opcja jest taka, że zniszczenie spowodowane było przez przypadkowy, niespodziewany lokalny pożar. – Ale obecność ukrytego złotego kolczyka wskazuje na oczekiwanie przez miejscową ludność jakiegoś zagrożenia, prawdopodobnie przybycia wroga. Również trzymanie tak dużej liczby zwierząt w małej zagrodzie sugeruje oczekiwanie na niebezpieczeństwo – zauważa archeolog. Co się stało z ludźmi? Nie znaleziono szczątków na obszarze osady. Być może salwowali się skuteczną ucieczką. Źródło: Frontiers in Environmental Archaeology. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.