Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
Dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej, puste formularze dokumentów niemieckich, dziennik pisany przez młodą kobietę – to tylko część niezwykłego znaleziska dokonanego w Warszawie. Doszło do niego w czasie remontu pustostanu.
Skrytka znajdowała się pod podłogą w zabytkowej kamienicy na warszawskiej Pradze-Południe. Odkryte przedmioty pochodzą z czasu drugiej wojny światowej. Powiadomiono Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który podjął decyzję o zabezpieczeniu bezcennego zbioru. Co odkryto w konspiracyjnej skrytce? Jest to bardzo urozmaicony zbiór. Wszystko wskazuje, że związany jest z armią podziemną z czasów II wojny światowej. Pod podłogą znajdowały się: dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej; puste formularze dokumentów niemieckich; polska prasa wydawana w Wielkiej Brytanii w czasie wojny; instrukcje i broszury szkoleniowe; fotografie, legitymacje i przedwojenne zdjęcia; dziennik pisany w okresie okupacji przez młodą kobietę, której tożsamości nie udało się jeszcze ustalić. Co wiemy o okolicznościach ukrycia dokumentów? – Wygląda na to, że podczas naszego remontu w pustostanie w dzielnicy Praga-Południe ekipa natrafiła na dokumenty, zdjęcia, mapy czy pamiętniki z czasów na chwilę przed Powstaniem Warszawskim. Niektóre opisują działanie Państwa Podziemnego, niektóre to świadectwa życia codziennego w okupacji, np. ceny podstawowych produktów spożywczych a część – przykłady prac nad przygotowaniem organizacji państwa po wojnie – relacjonuje prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. – Eksperci będą jeszcze sprawdzać to znalezisko, ale odkrycie wygląda sensacyjnie – dodał. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zamierza przekazać przedmioty w depozyt do instytucji muzealnej. Zapewne trafią do Muzeum Powstania Warszawskiego. Tam będą zinwentaryzowane, poddane konserwacji oraz wnikliwym badaniom naukowym. Skrytki i zapomniane miejsca z czasów II wojny światowej W ostatnich latach doszło do kilku ważnych znalezisk związanych z okresem II wojny światowej. Warto przypomnieć sprawę zlokalizowania w okolicach Iłowa koło Sochaczewem w bańce po mleku sztandaru należącego do jednego z oddziałów walczących w czasie kampanii wrześniowej. Do równice cennego znaleziska doszło pod Tomaszowem Lubelskim. Tam udało się zlokalizować sztandar i proporzec należące do wojskowych walczących w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Płat sztandaru należał do 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, a proporzec mistrzowski – do 21. Dywizji Piechoty Górskiej. Z kolei w Borach Tucholskich w 2024 roku archeolodzy natknęli się na pozostałości po obozach pracy przymusowej i zapomniane miejsca pochówków jeńców. W baraku w Ruszowie odkryto napis wskazujący, że byli tam warszawiacy deportowani pod koniec powstania warszawskiego. Źródła: UM st. Warszawy, WUOZ w Warszawie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Kto napisał piosenkę „Warszawo ma”? Ze wzruszającym utworem wiąże się historia wielkiej pomyłki
Utwór „Warszawo ma” o pogrążonej w mrokach wojny stolicy wykonywany jest co roku na koncertach upamiętniających kolejne rocznice wybuchu Powstania Warszawskiego. Wokół słynnej piosenki i historii jej powstania na przestrzeni lat narosło wiele mitów, w tym także dotyczących jej autorstwa.
W tym artykule: Ostatni utwór? Kim naprawdę jest autor „Warszawo ma"? Na początku był… Bełz „Warszawo ma”, ale nie ta Mieszkańcy Warszawy mogli po raz pierwszy usłyszeć piosenkę „Warszawo ma”. 8 stycznia 1947 r. w kinie Palladium odbyła się premiera filmu „Zakazane piosenki” w reżyserii Leonarda Buczkowskiego. To właśnie w tej pierwszej po wojnie pełnometrażowej polskiej produkcji utwór w przejmujący sposób wykonała młoda aktorka Zofia Mrozowska, wcielając się w rolę żydowskiej śpiewaczki ulicznej. Piosenka opowiada o losach polskich Żydów, zarówno tych przebywających w getcie warszawskim, jak i ukrywających się poza nim. Dziś artyści chętnie śpiewają ją równie chętnie podczas obchodów rocznic wybuchu Powstania Warszawskiego. Na przestrzeni lat utwór wykonywały takie gwiazdy jak Anna Maria Jopek, Stanisława Celińska i Kayah. W książkach i artykułach prasowych można jednak odnaleźć sprzeczne informacje na temat jego autorstwa. Jedni przypisują tekst Andrzejowi Włastowi, inni zaś scenarzyście „Zakazanych piosenek” Ludwikowi Starskiemu. Kto zatem ma rację? Ostatni utwór? Informację o tym, że autorem tekstu piosenki „Warszawo ma” był Andrzej Włast, można znaleźć na wielu stronach internetowych. Pojawia się też m.in. w wydanym w 2019 r. z okazji 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego śpiewniku „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”. Miała to być ponoć ostatnia, najsmutniejsza piosenka przedwojennego mistrza szlagierów. Włast odpowiadał za sukces takich utworów jak „Ja się boję sama spać”, „U cioci na imieninach” czy „Całuję twoją dłoń madame”. Naprawdę nazywał się Gustaw Baumritter i pochodził z rodziny żydowskiej. Z powodu pochodzenia podczas wojny znalazł się w getcie warszawskim. Został zastrzelony przez Niemców pod koniec 1942 r. lub na początku 1943 r., kiedy przyjaciele próbowali wyprowadzić go za mury getta. Gdyby faktycznie to Włast napisał utwór, poniższy jego fragment miałby charakter autobiograficzny czy wręcz proroczy: „Tam w getcie głód i nędza, i chłód I gorsza od głodu, od chłodu Tęsknota, Warszawo ma! Przez mur przekradam się I biegnę tu jak zgoniony pies! Choć tropi mnie pan władza Żandarm, Gestapo i SS”. View Ediplayer on the source website Kim naprawdę jest autor „Warszawo ma"? Okazuje się jednak, że to nie Włast odpowiadał za tekst wzruszającej piosenki. O kulisach powstawania utworów z filmu „Zakazane piosenki” opowiedział w rozmowie z Telewizją Polską scenarzysta Ludwik Starski, a jego wypowiedź pojawiła się w 2005 r. jako materiał archiwalny w filmie dokumentalnym Stanisława Janickiego „Film jest bajką”. Artysta wspominał: „Na pomysł tego filmu to wpadłem jeszcze podczas okupacji, wtedy zacząłem zbierać nawet te piosenki. [Tadeusz] Sygietyński zwrócił się do mnie i ofiarował mi zeszycik z piosenkami, które on i jego żona Mira Zimińska zbierali też w czasie okupacji. Oczywiście z niektórych skorzystałem, a po inne wybraliśmy się do Warszawy z Buczkowskim. Chodziliśmy po targowiskach, wyszukiwaliśmy chłopców, którzy śpiewali te piosenki”. Wśród piosenek, które Tadeusz Sygietyński i Mira Zimińska przekazali Starskiemu, nie znalazła się jednak „Warszawo ma”. W wywiadzie scenarzysta wyraźnie zaznaczył: „Jedną piosenkę tylko napisałem sam. To jest piosenka, którą śpiewała Mrozowska”. Korona im z głowy nie spadła. Monarchowie w drodze na olimpijskie podium Na przestrzeni lat o olimpijski laur walczyło tysiące sportowców z całego świata. Wśród uczestników najważniejszej sportowej imprezy czterolecia przewinęło się wiele znanych osobistośc... W ten sposób Starski potwierdził, że jest autorem słynnego utworu i jako jego autor został też zarejestrowany w Stowarzyszeniu Autorów ZAiKS. Podobnie jak Włast, Ludwik Starski był artystą żydowskiego pochodzenia – jego prawdziwe nazwisko brzmiało Kałuszyner. Jeszcze przed II wojną światową stał się celem ataków prasowych ze strony dziennikarzy o nacjonalistycznych poglądach. Zwłaszcza tych związanych z narodowo-radykalnym dziennikiem „ABC”. Dzięki pomocy tancerza Władysława Zawadzkiego-Morana, byłego partnera tanecznego jego żony Marii Bargielskiej, podczas wojny udało mu się uniknąć pobytu w getcie. Przez całą okupację ukrywał się w Warszawie, a po Powstaniu Warszawskim przeszedł przez obóz w Pruszkowie. Stamtąd trafił do podkrakowskiego Skawina. W powojennej Polsce odpowiadał nie tylko za scenariusz do „Zakazanych piosenek”, ale też takich filmów jak „Ulica Graniczna”, „Przygoda na Mariensztacie” czy „Hallo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzy”. Na początku był… Bełz Melodia, do której w 1946 r. Starski napisał słowa, znana była w Polsce jeszcze przed wojną. Skomponował ją w 1932 r. na potrzeby amerykańskiego spektaklu „Dos lid fun getto” („Pieśń z getta”) Aleksander Olszaniecki (Alexander Olshanetsky). To żydowski kompozytor rodem z Odessy, który na początku lat 20. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Autorem oryginalnego tekstu w języku jidysz pod tytułem „Mein shtetele Belz” był zaś Jacob Jacobs. Utwór opowiadał o miasteczku Bielce na terenie dzisiejszej Mołdawii, notabene rodzinnym mieście pierwszej wykonawczyni piosenki Isy Kremer. Popularność utworu szybko wykroczyła poza Stany Zjednoczone. Już w 1935 r. jako „Miasteczko Bełz” trafił on w polskiej wersji językowej do repertuaru Adama Astona, Tadeusza Faliszewskiego i Stefana Witasa. Na przedwojennych polskich płytach jako autorzy polskiego tekstu „Miasteczka Bełz” figurowali Leopold Frey i Jarosław Roman (właśc. Jarosław Kuryłowicz), a jako autorzy muzyki Paweł Burstein i Nico Lith (Noe Licht). Oryginalni twórcy szybko dowiedzieli się o polskiej popularności piosenki i nie kryli swojego oburzenia faktem, iż Polacy przywłaszczyli sobie ich melodię. W lipcu 1936 r. rozpoczął się więc proces sądowy między amerykańskimi autorami a lwowską firmą Pro Arte, która wylansowała przebój w Polsce. Lwowianie utrzymywali przed sądem, że muzyka i słowa piosenki zostały zaczerpnięte z motywów ludowych. Ostatecznie 10 marca 1937 r. sąd we Lwowie przyznał im rację i uniewinnił polskich artystów, uzasadniając, że „obie piosenki są o tyle oryginalne, że są oparte na motywach żydowskich, wobec czego trudno w ogóle mówić o plagiacie”. Leonard Buczkowski mógł więc bez przeszkód wykorzystać melodię w swoim filmie, a Ludwik Starski napisać do niej tekst. Irena Szewińska kochała sport z wzajemnością. Kibice okrzyknęli ją „królową królowej sportu” Siedem medali igrzysk olimpijskich, siedem tytułów mistrzyni Europy i masa rekordów. Irena Szewińska swoimi sukcesami na zawsze zapisała się w historii polskiego i światowego sportu. „Warszawo ma”, ale nie ta Skąd zatem nieprawdziwa informacja o tym, że to Andrzej Włast napisał piosenkę znaną z filmu „Zakazane piosenki”? Otóż w dorobku tego kompozytora także znalazł się utwór „Warszawo ma”, lecz z przejmującym utworem wykonywanym przez Zofię Mrozowską łączył go tylko tytuł. Można się o tym przekonać, czytając jego tekst: “Warszawo ma! Warszawo ma! Tyś miasto moich marzeń, moich snów Warszawo ma! Warszawo ma! Szczęśliwy jestem, gdy cię widzę znów. Radosna, piękna i wspaniała Tyś serce me oczarowała Warszawo ma! Warszawo ma! Wesołość twoja niech na wieki trwa”. Ta radosna piosenka z muzyką Kazimierza Oberfelda powstała na potrzeby rewii Nowego Perskiego Oka „Publiczność ma głos”. Jej premiera odbyła się 9 marca 1928 r. Występowali w niej m.in. roztańczone siostry Loda i Zizi Halamy, zmarły tragicznie aktor Witold Roland oraz pieśniarz Karol Hanusz. Pierwszymi wykonawcami utworu byli zaś popularni w tym czasie artyści rewiowi – Maria Żelska zwana Muszką i Tadeusz Olsza. Napisana przez Własta „Warszawo ma” spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem ze strony recenzentów. Dziennikarz „Tygodnika Ilustrowanego” pisał w recenzji rewii z 24 marca 1928 r.: „W barwnym finale pokazano nam »najpiękniejsze marsze świata«, z których na czoło wysuwa się nowa, pisana z wielką werwą melodia »Warszawo ma«”. Tydzień później na łamach tego samego magazynu ukazała się zaś informacja, że nuty do tego utworu oraz dwóch innych z tekstami Własta dostępne są „we wszystkich księgarniach i składach nut” jako „najpopularniejsze nowe melodie”. Dzisiaj jednak o tym szlagierze Andrzeja Własta mało kto pamięta. I zapewne właśnie to sprawiło, że po latach błędnie przypisano mu zupełnie inną muzyczną opowieść o Warszawie. Źródło: National Geographic Polska. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, popularyzator historii, bloger. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego", „Zapomniani artyści II Rzeczypospolitej", „Zagadka Iny Benity". „ AK-torzy kontra kolaboranci" (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana) i „Upadły amant. Historia Igo Syma". Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org.
Dzieci nie powinny walczyć. Pomnik Małego Powstańca budzi kontrowersje
Dziecko w zdobycznym hełmie, z pistoletem maszynowym i w panterce – to bardziej mit niż fakt. Władze powstańcze nie pozwalały, by dzieci brały czynny udział w walce. Pomagały jednak jako kurierzy i sanitariuszki. I ginęły jak dorośli.
W tym artykule: Spór o pomnik Małego Powstańca Bez walki z bronią w ręku Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Na warszawskiej Starówce u zbiegu Podwala z Wąskim Dunajem znajduje się jeden z najsłynniejszych i najbardziej kontrowersyjnych monumentów w Polsce. To pomnik Małego Powstańca. Spór o pomnik Małego Powstańca Projekt zatytułowany „Dziecko-bohater” stworzył w roku 1946 utalentowany młody artysta, student Akademii Sztuk Pięknych Jerzy Jarnuszkiewicz. Ulepił rzeźbę w pracowni Biura Odbudowy Stolicy, gdzie pojawiał się, by pomagać przy odgruzowywaniu i odbudowie Warszawy. Jarnuszkiewiczowi przyświecał szlachetny cel. Chciał uhonorować dziecięce ofiary walk powstańczych w 1944 roku. Jego projekt zdobył wyróżnienie w konkursie ministerstwa kultury. „Marzyłem wówczas o tematach heroicznych zawierających doświadczenie spraw ostatecznych, czyli również śmierci, śmierci na II wojnie światowej” – wspominał później. „Trzeba pamiętać, że nie ma kawałka ziemi polskiej, nie ma ulicy i domu, który by nie był grobem, nie był godny upamiętnienia" – podkreślał. Jednak z czasem nabrał wobec „Dziecka-bohatera” ambiwalentnych odczuć. Zajął się innymi artystycznymi planami, po okresie martyrologii i heroizmu zmierzał w stronę awangardy. Tymczasem temat dziecięcych żołnierzy zaczął żyć własnym życiem. W Warszawie zaczęto wytwarzać i sprzedawać miniatury małych powstańców. Trwało to latami. A kiedy w latach 70. XX wieku pojawiła się kwestia postawienia takiego pomnika przy Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu, Jarnuszkiewicz postanowił działać. Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem Jacek Jabłoński, twórca profilu Sztuczna Polska na Instagramie, wykorzystał narzędzia AI do pokolorowania powstańczych fotografii. Galeria wygląda bardzo realistycznie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-odswiezyla-zdjecia-z-powstania-warszawskiego-wygladaja-jak-zrobione-telefonem-b1dfb26.jpg" width="938" height="528" alt="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" title="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" /> Według producentów rozprowadzanych masowo miniatur z małym żołnierzem, powstały one na podstawie pracy nieżyjącego już artysty, który oparł się na zdjęciu autentycznego powstańca, a nie na bazie dzieła Jarnuszkiewicza. Doszło do sporu prawnego, który musiał rozstrzygnąć sąd. W roku 1979 wskazał on ostatecznie, że prawa autorskie należą do Jarnuszkiewicza. 4 lata później z inicjatywy środowiska harcerskiego pomnik stanął na Starówce, budząc kolejne wzruszenia i kontrowersje – tym razem już nie prawne. Bez walki z bronią w ręku Dla wielu zwiedzających pomnik wydaje się bowiem nie tylko hołdem, ale i pochwałą udziału dzieci w walkach. Zachętą, że tak właśnie należy postępować. Pamiętajmy jednak, że Armia Krajowa nigdy na to nie zezwalała. Oczywiście, czasem trudno było powstrzymać nastolatków, wyrywających się do boju. Jeśli jednak dochodziło do tego, że walczyli na barykadach czy obrzucali niemieckie czołgi butelkami z benzyną, były to ewenementy. Generalnie kierowano najmłodszych powstańców do służby pomocniczej. „Inscenizacje historyczne, w których dzieci walczą na barykadach Powstania Warszawskiego są sprzeczne z prawdą historyczną. Armia Krajowa nie pozwalała dzieciom brać udziału w walce zbrojnej” – podkreślał w artykule historyk i publicysta prof. Adam Leszczyński, obecny dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej, „Formalnie dowództwo AK zabraniało wykorzystania dzieci – dokładniej osób do 14. roku życia – do walki z bronią w ręku. Nastolatki pełniły m.in. funkcje łączników i listonoszy poczty polowej”. Jak dodaje prof. Leszczyński, sanitariuszką była np. jego babcia Danuta Paszkowska, mająca podczas powstania 15 lat. Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Jednak były też takie przypadki, jak Witolda Stefana Modelskiego, rocznik 1932. Pomimo wieku wyrwał się z domu do walki i poległ we wrześniu 1944 roku, mając niewiele ponad 12 lat. „W drugim dniu Powstania przyłączył się do oddziału mały, 12-letni chłopiec »Warszawiak«” – wspominał po latach Jerzy Dargiel ps. „Henryk”, dowódca jednego z plutonów „Parasola”. Jak relacjonował weteran walk, Modelski „sam zdobył dla siebie broń, wynosząc ją prawie spod czołgu. Był niezastąpiony, pełen inicjatywy. Pomagał żołnierzom w najtrudniejszych natarciach. (...) Później »Warszawiak« został osobistym łącznikiem dowódcy 1. kompanii »Rafała« i awansował do stopnia kaprala. »Rafał« traktował chłopca nie jak dowódca, ale jak jego najbliższy opiekun. Również »Warszawiak« bardzo dbał o swojego dowódcę, tym bardziej, że »Rafał« nigdy nie pamiętał o sobie. Chłopiec podsuwał mu jedzenie, czyścił broń, czuwał nad jego snem. Bardzo ciężko przeżył śmierć »Rafała«, a niedługo później sam zginął, przysypany w piwnicy Pałacu Krasińskich, kwaterze »Parasola«”. Bywali powstańcy jeszcze młodsi. Znane są przypadki 8-letniej sanitariuszki Róży Marii Goździewskiej (pomagającej w szpitalu polowym) czy 9-letniego łącznika Jerzego Romualda Grzelaka (który musiał „naciągnąć” metrykę, by wzięto go do Powstania). Wielu nastoletnich powstańców trafiło potem do niemieckich obozów jenieckich, dzieląc gehennę swoich starszych towarzyszy broni. To prawdziwe historie kryjące się za zmitologizowanym i kontrowersyjnym Małym Powstańcem. Źródła: Jerzy Grzelak, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/jerzy-grzelak,10846.html Aleksander Jackowski, „Jerzy Jarnuszkiewicz – szkic do portretu”, w: „Konteksty: polska sztuka ludowa” nr 1/2007 Adam Leszczyński, „Mały Powstaniec to mit”, na: https://oko.press/maly-powstaniec-mit Witold Stefan Modelski, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/witold-modelski,31858.html Małgorzata Szejnert, „Brąz i gips”, w: „Literatura” nr 3/1980 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
"Turystyczny Oscar" dla Muzeum Powstania Warszawskiego. Otrzymało Złoty Certyfikat POT
To muzeum, które nigdy nie spoczęło na laurach i właśnie dlatego otrzymało Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej. Wyróżnienie zwane jest „turystycznym Oscarem”, a przyznaje się je atrakcjom turystycznym, które cały czas się rozwijają i zaskakują nowymi pomysłami.
Ten rok dla Muzeum Powstania Warszawskiego jest wyjątkowy z kilku powodów. Po pierwsze w 2019 roku obchodzimy 75. rocznicę Powstania Warszawskiego, po drugie w tym roku świętujemy 15-lecie działalności Muzeum. – Staramy się pokazywać historię Warszawy, która wpłynęła na dzisiejszy kształt stolicy Polski – mówi Jan Ołdakowski, dyrektor i współtwórca koncepcji Muzeum. W tym roku MPW odwiedzi kilkuset kombatantów, którzy opowiedzą o swoich doświadczeniach młodzieży. – Nieustannie uczą młodych ludzi zaangażowania. Są ambasadorami opowieści o II wojnie światowej. Warto się wybrać do Muzeum i z nimi porozmawiać – przekonuje dyrektor. Muzeum Powstania Warszawskiego stanowi obowiązkowy punkt na wszystkich trasach zwiedzania stolicy. Większość turystów odwiedzających Warszawę trafia do tego miejsca. Zwiedzający muzealną ekspozycję poznają codzienne życie Powstańców Warszawskich oraz losy mieszkańców miasta. Dzięki poruszającym eksponatom, filmom, fotografiom oraz opowieściom świadków i uczestników Powstania goście Muzeum mogą zrozumieć, co wydarzyło się w sierpniu i wrześniu 1944 roku. Wystawa została tak przygotowana, by łatwo można było wczuć się w klimat powstańczej Warszawy – duszną atmosferę podziemnych kanałów, napięcie walczących, momenty chwały, radość z sukcesów, tragizm porażek, cierpienie ofiar. Muzeum mieści się w budynku dawnej elektrowni tramwajowej. W Parku Wolności znajdującym się na terenie okalającym MPW organizowane są uroczystości obchodowe, koncerty, gry edukacyjne. Stąd też co roku w sierpniu wyrusza Masa Powstańcza, czyli przejazd rowerzystów upamiętniający żołnierzy Powstania Warszawskiego. Muzeum Powstania Warszawskiego to nowoczesne, multimedialne miejsce, które za pomocą dźwięku, światła i najnowszych technologii opowiada o jednym z najważniejszych wydarzeń w historii stolicy Polski. To instytucja kultury, która wciąż się rozwija i wyznacza kierunek dla innych placówek tego typu. Trudno zatem się dziwić, że została wyróżniona Złotym Certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej w roku 2018. View oEmbed on the source website
Wyślij kartkę do powstańca. Rusza wyjątkowa akcja
Wyślij pocztówkę z pozdrowieniami i podziękowaniem w ramach akcji BohaterON.
Fantastyczna inicjatywa! Każdy, kto chciałby powiedzieć "dziękuję" uczestnikom Powstania Warszawskiego, może to zrobić, wysyłając jedną z ponad miliona bezpłatnych kartek. Pocztówki dostępne są na terenie całej Polski. Wszystko w ramach projektu BohaterON, którego celem jest upamiętnienie i uhonorowanie powstańców warszawskich. Dzięki niemu każdy może oddać hołd bohaterom walczącym o wolną Polskę. To okazja, by podziękować powstańcom, ale też możliwość poszerzenia wiedzy o nich i ich historii. - W ten sposób pragniemy pielęgnować pamięć o nich, włączając ją do świadomości Polaków. Stąd też nazwa projektu - połączenie słów "bohater" i "ON" - tłumaczy Agnieszka Łesiuk, przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego projektu BohaterON w rozmowie z polskieradio.pl Co, gdzie i jak? Na stronie internetowej bohateron.pl znajdują się zdjęcia oraz biogramy powstańców, którzy czekają na nasze pozdrowienia. Tam tez można znaleźć listę punktów dystrybucji bezpłatnych kartek. Z pewnością dostaniemy je w wybranych placówkach Poczty Polskiej, Lotto, pociągach Express InterCity Premium, niektórych samochodach Uber, Muzeum Powstania Warszawskiego oraz podczas koncertów Lata z Radiem. Symboliczną pocztówkę można też wysłać przez internet. Wirtualna kartka zostanie wydrukowana i przekazana adresatowi w formie tradycyjnej. Wystarczy napisać kilka słów od siebie. Mogą to być podziękowania, życzenia, pozdrowienia. Kartki po zakończeniu kampanii trafią do Muzeum Powstania Warszawskiego i zostaną przekazane adresatom. Na wysłanie pocztówki mamy czas do 2 października. To szczególna data – dzień, w którym 72 lata temu zakończyło się Powstanie Warszawskie. Udział w akcji może wziąć każdy. Pocztówka z wakacji? A może by tak pamiętać o Powstańcach w czasie podróży? Zachęcamy do przesłania pozdrowień z różnych części świata. Pokażmy bohaterom, że o nich pamiętamy. Podziękujmy za to, że dzięki nim, mamy gdzie wracać. To będzie dopiero wyjątkowa akcja!
Internetowy Oscar dla witryny o Powstaniu Warszawskim
Polski serwis o Powstaniu Warszawskim laureatem międzynarodowego konkursu Webby Awards 2015 – nagrody nazywanej internetowym Oscarem.
Strona www.warsawrising.eu zdobyła nagrody w konkursie Webby Awards 2015 w dwóch kategoriach: Webby Winner, zwanej Oscarem Internetu oraz People's voice, czyli głosowaniu internautów. To największe wyróżnienie w internecie. Serwis poświęcony jest tematyce Powstania Warszawskiego. Pokazuje historię miasta począwszy od odzyskania niepodległości, 20-lecie międzywojenne, przez czas II wojny światowej, aż po odbudowę Warszawy i współczesność. Odwiedzający mają nie tylko poznawać fakty historyczne, lecz także przeżyć historię. Założenie zostało zrealizowane: powstało coś więcej niż serwis tematyczny. To interaktywna wystawa, zbudowana z unikatowych zdjęć "Paryża Północy" (tak nazywana była przedwojenna Warszawa) i nowoczesnych infografik. Zwycięski portal został stworzony pod egidą Muzeum Powstania Warszawskiego i Fundacji Topografia Terroru w Berlinie, wyprodukowany przez BrightMedia. Wspólny projekt powstał z okazji nie byle jakiej - 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Witryna uzupełnia wystawę prezentowaną w berlińskim muzeum "Powstanie Warszawskie 1944". Dostępna jest w trzech wersjach językowych. Celem Webby Awards jest wyróżnienie najbardziej kreatywnych i innowacyjnych projektów internetowych. W jury tegorocznego konkursu zasiedli twórcy topowych serwisów i mediów społecznościowych oraz gwiazdy muzyki i filmu.
Spór o sens Powstania Warszawskiego trwa od lat. Pewne jedno, że ta data porusza każdego. Nie tylko tu nad Wisłą, równie ważna jest dla Polaków za oceanem
Muzeum Powstania Warszawskiego od dziewięciu lat zaprasza artystów, wybitnych twórców polskiego teatru, by zabrali głos sprawie. Dali swoim poglądom artystyczny wyraz. I niezmiennie pierwszego sierpnia o północy, Sala pod Liberatorem gromadzi tłumy. Przed nami kolejna, okrągła, siedemdziesiąta rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Tym razem to Krystyna Janda dokona adaptacji i wyreżyseruje „Pamiętnik z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego. Muzykę do spektaklu skomponował Jerzy Satanowski. Wiadomo tyle że widzowie usłyszą litanię miasta i ludzi. – Ta proza, by wybrzmieć, potrzebuje zasłuchania się; zanurzenia w słowach – strzałach, zdaniach – hukach, sylabach – kanonadach, rumorze, tupocie, krzykach, pieśniach, litaniach i modlitwach. Słowa bohaterów „Pamiętnika...” są z dźwiękami zagłady miasta połączone niczym pępowiną. Tworzą rytm i melodię walczącego miasta – można przeczytać na stronie Muzeum. Będą emocje, muszą być! Chwilę wcześniej, bo 27 lipca w Nowym Jorku na ścianie budynku Polskiego Domu Narodowego „Warsaw”, jednego z najbardziej znanych miejsc koncertowych na Brooklynie, zostanie odsłonięty mural. Przedstawia trzech powstańców, syrenkę warszawską, tło, to zburzona stolica. Autorem malowidła jest Rafał Pisarczyk, polski malarz i grafik mieszkający w Nowym Jorku. Ten sam, który wcześniej stworzył obraz poświęcony pamięci rotmistrza Witolda Pileckiego. Cześć bohaterom! Należy im się miejsce w naszej pamięci. Warszawa: Sala pod Liberatorem, Muzeum Powstania Warszawskiego. Wstęp biletowany. Bilety do kupienia w kasie MPW. Cena biletu: 14 zł. Spektakl będzie wystawiany od 2 do 5 sierpnia o godz. 20.00. A tu znajdziecie pełny program obchodów 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego: 1944.pl/o_muzeum/news/program_obchodow_70_rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego Nowy Jork: Polski Dom Narodowy Warsaw, 261 Driggs Ave, Brooklyn, NY 11222
Obchody 70. Rocznicy Wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim
Powstanie wybuchło 19 kwietnia 1943 na terenie warszawskiego getta pod koniec jego likwidacji przez Niemców, gdy było ono już wyludnione i znajdowało się w nim tylko ok. 50-70 tysięcy ludzi
Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – Centrum Kultury Jidysz w Warszawie wraz z Fundacją Shalom zapraszają na uroczyste obchody 70. Rocznicy Wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim Tegoroczne wydarzenia rozpoczęły już się 13 kwietnia i potrwają do 15 maja. W tym czasie będzie można wziąć udział w warsztatach, pokazach filmowych, spotkaniach, panelach dyskusyjnych, grach miejskich i spektaklach. Na większość wydarzeń wstęp jest wolny – jedynie spektakle będą biletowane (bilety do nabycia w kasie Teatru Żydowskiego). Powstanie wybuchło 19 kwietnia 1943 na terenie warszawskiego getta pod koniec jego likwidacji przez Niemców, gdy było ono już wyludnione i znajdowało się w nim tylko ok. 50-70 tysięcy ludzi. To zbrojne wystąpienie żydowskich podziemnych formacji zbrojnych było pierwszym miejskim aktem powstańczym w okupowanej przez Niemców Europie i nie miało celów militarnych - było desperackim aktem wyboru godnej śmierci z bronią w ręku, jak i odwetu na prześladowcach. W ciągu następnych tygodni siły SS i policji krwawo stłumiły powstanie i wymordowały większość ludności. Cały teren dzielnicy żydowskiej spalono i zrównano z ziemią. Niemcy ogłosili stłumienie powstania 16 maja 1943. Ze względu na swoją symboliczną wymowę, powstanie w getcie warszawskim uważane jest przez naród żydowski za jedno z najważniejszych wydarzeń w jego historii. 19 i 20 kwietnia o godz. 19.00 i 21 kwietnia o godz. 18:00 w Teatrze Żydowskim wystawiony zostanie spektakl będący zapisem wspomnień Janusza Korczaka z ostatniej nocy przed Zagładą pt. „Noc całego życia” w reżyserii Szymona Szurmieja, na podstawie scenariusza Ryszarda Marka Grońskiego. Przed spektaklem 20 kwietnia podczas części oficjalnej zostaną wręczone medale honorowe "Powstanie w Getcie Warszawskim" Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej. 21 kwietnia będzie dniem poświęconym pamięci o mieszkańcach getta warszawskiego, w 15-lecie działalności Centrum Kultury Jidysz. O godz. 12:00 uczestnicy spotkania odbędą wirtualny spacer po getcie warszawskim wraz z Jerzym S. Majewskim (ul. Andersa 15). O godz. 14.00 zapraszamy na „Radio balet w Ogrodzie Krasińskich” – grę miejską, dzięki której uczestnicy przeniosą się w czasie i spojrzą na Ogród Krasińskich oczami przedwojennego mieszkańca Warszawy. O godz. 15:00 w Centrum Kultury Jidysz odbędzie się czytanie performatywne „I życie toczy się dalej” na podstawie „Dziennika z getta warszawskiego” Mary Berg, w reż. Karolina Kirsz. Tuż po czytaniu o godz. 17:00 Centrum Kultury Jidysz zaprasza na pokaz filmu pt. "Ulica Graniczna" – opowieść o losach grupy warszawskich dzieci w czasie II wojny światowej – w reż. Aleksandra Forda, nagrodzonego w 1948 roku na Festiwalu Filmowym w Wenecji. 28 kwietnia o godz. 11:00 „Spacer śladami powstania w getcie warszawskim” poprowadzi Agnieszka Witkowska-Krych (start przy ul. Andersa 15). 30 kwietnia i 7 maja o godz. 18:30 w Centrum Kultury Jidysz w ramach Muranowskiego Dyskusyjnego Klubu Literackiego odbędą się spotkania poświęcone powieści Poli Gojawiczyńskiej „Dziewczęta z Nowolipek”. 7 maja o godz. 18:00 w Klubie Mamele artyści Teatru Żydowskiego wraz z dziećmi w ramach przedstawienia „Dzieci Getta” wykonają oryginalne pieśni powstałe w getcie warszawskim. 11 maja o godz. 11:00 uczestnicy gry miejskiej „Ulicami dawnej Warszawy, ulicami getta” poznają historię kultury i topografii przedwojennego i wojennego Muranowa. Gra pozwoli uczestnikom lepiej poznać przestrzeń żydowskiej dzielnicy, czyli tzw. nieistniejącego miasta (zapisy na jidysz@shalom.org.pl). Na zakończenie Obchodów Rocznicy Wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim dr Elżbieta Janicka zaprasza 15 maja na spacer, podczas którego przemierzy i spróbuje ze swoimi gośćmi „odczytać” fragment dawnego dużego getta przez pryzmat wierszy, między innymi Władysława Szlengla. Organizatorzy serdecznie zachęcają do udziału we wszystkich wydarzeniach.
Koncert w 70. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim
Krzysztof Penderecki i Sinfonia Varsovia zagrają 19 kwietnia w Muzeum Historii Żydów Polskich
Na zaproszenie organizatorów obchodów upamiętniających 70. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim, Orkiestra Sinfonia Varsovia pod batutą prof. Krzysztofa Pendereckiego wystąpi na zamkniętym koncercie w Muzeum Historii Żydów Polskich. W pierwszej części koncertu Krzysztof Penderecki zadyryguje swoim utworem - Chaconne na smyczki, którą skomponował w 2005 roku po śmierci Jana Pawła II. Następnie solista Marcel Markowski z towarzyszeniem Sinfonii Varsovii, również pod batutą Maestro Pendereckiego, wykonają Kol Nidrei op. 47 Maxa Brucha na wiolonczelę i orkiestrę kameralną. W programie koncertu przewidziane są także występy The Israel Philharmonic Orchestra String Quartet z Julianem Rachlinem w roli pierwszego skrzypka, a także kantora Yaakova Lemmera i Kayah. Krzysztof Penderecki Wybitny polski kompozytor, dyrygent i pedagog, jeden z czołowych reprezentantów polskiej szkoły kompozytorskiej. Studiował kompozycję u Artura Malawskiego i Stanisława Wiechowicza w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Laureat wielu nagród krajowych i zagranicznych, m.in.: trzech nagród w Konkursie Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów Polskich (1959), Grammy Award (1987, 1999, 2013), Nagrody UNESCO (1993), Best Living Composer (2000). Doktor honoris causa kilkudziesięciu uniwersytetów, członek honorowy m.in. Royal Academy of Music w Londynie i Akademie der Künste w Berlinie. Posiada wysokie odznaczenia państwowe (Order Orła Białego) i zagraniczne (Praemium Imperiale, Japonia). Wykładał na Yale University, był rektorem Akademii Muzycznej w Krakowie i dyrektorem artystycznym Filharmonii Krakowskiej. Prowadzi koncerty z czołowymi orkiestrami symfonicznymi w Europie, Azji i Stanach Zjednoczonych. Twórczość kompozytora obejmuje ponad 100 utworów, w tym 7 symfonii, 17 koncertów i 4 opery. Jego muzyka pojawiła się na ścieżkach ponad 100 filmów fabularnych i dokumentalnych, m.in. Lśnienia Stanley’a Kubricka i Katynia Andrzeja Wajdy. Marcel Markowski Kształcił się m.in. w Akademii Muzycznej w Łodzi w klasie prof. Stanisława Firleja i klasie prof. Michaela Flaksmana i Jeleny Ocic w Mannheim (Niemcy). Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in.: I nagrody na Międzynarodowym Konkursie Młodych Muzyków we Wrocławiu (2001), I nagrody na Międzynarodowym Konkursie Zespołów Kameralnych w Słowenii (2009), II nagrody na Ogólnopolskim Konkursie Instrumentów Smyczkowych o Stypendium Yamaha w Łodzi (2010). Jest finalistą Międzynarodowego Konkursu Indywidualności Muzycznych im. A. Tansmana w Łodzi (2008) i laureatem I nagrody oraz Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie Zespołów Kameralnych w Puli (Chorwacja, 2009). Wielokrotne uczestniczył w kursach mistrzowskich w Polsce, Niemczech, Szwajcarii i Holandii u wielu wybitnych profesorów. Od 2012 roku jest muzykiem orkiestry Sinfonia Varsovia na stanowisku p.o. lidera wiolonczel. Orkiestra Sinfonia Varsovia W 1984 roku, na zaproszenie Waldemara Dąbrowskiego, dyrektora naczelnego Centrum Sztuki STUDIO im. St. I. Witkiewicza w Warszawie oraz Franciszka Wybrańczyka, dyrektora Polskiej Orkiestry Kameralnej, na występy w Polsce w charakterze solisty i dyrygenta przybył legendarny skrzypek Yehudi Menuhin. By sprostać wymaganiom repertuaru, orkiestra zaprosiła do współpracy wybitnych muzyków z całego kraju. Pierwsze koncerty zespołu dyrygowanego przez Menuhina spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności i uznaniem krytyków, a Menuhin przyjął propozycję dyrekcji objęcia funkcji pierwszego gościnnego dyrygenta nowo powstałej orkiestry - Sinfonii Varsovii. Sinfonia Varsovia występuje w najbardziej prestiżowych salach koncertowych oraz na najważniejszych festiwalach, współpracując ze światowej sławy dyrygentami i solistami. Zespół zrealizował wiele nagrań płytowych, radiowych i telewizyjnych - dyskografia liczy ponad 200 płyt uhonorowanych prestiżowymi nagrodami. W 1997 roku dyrektorem muzycznym, a w 2003 roku dyrektorem artystycznym orkiestry został prof. Krzysztof Penderecki. W 2012 roku Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, dyrektor Krzysztof Penderecki i dyrektor Orkiestry Sinfonia Varsovia Janusz Marynowski, podpisali list intencyjny o budowie sali koncertowej. Organizatorem Orkiestry Sinfonia Varsovia jest Miasto Stołeczne Warszawa.
"Kryptonim legalizacja" w Muzeum Powstania Warszawskiego
Muzeum Powstania Warszawskiego wspólnie z Polską Wytwórnią Papierów Wartościowych S.A. zaprasza na wystawę „Kryptonim Legalizacja”, której celem jest pokazanie systemu, kierunków działania oraz technik pracy legalizacyjnej Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej.
Wystawę będzie można obejrzeć od 3 października do 31 grudnia 2012 r. w Muzeum Powstania Warszawskiego. Na wystawie pokazane zostaną autentyczne obiekty m.in. fałszywe dokumenty osobowe i banknoty oraz pieczątki i matryce, zestaw do podrabiania dokumentów, laska-skrytka do przenoszenia tajnej dokumentacji, bibularz. Specjalnie na potrzeby wystawy skonstruowano maszynę, przy pomocy której zwiedzający będą mogli odczytać dokumenty pomniejszone do wielkości kilku milimetrów. Na wystawie będzie można również wysłuchać wywiadów z osobami związanymi z działalnością legalizacyjną, a także obejrzeć fragmenty filmów dokumentalnych: „Dawno temu cichociemny. Stanisław Jankowski” (1990, realizacja Ludwik Perski, zdjęcia Zbigniew Skoczek) i „Andrzej Heidrich wielki człowiek małej grafiki” (2011, scenariusz i reżyseria Beata Hyży-Czołpińska), poświęcony twórcy polskich banknotów. Uzupełnieniem tematu są dwie prezentacje multimedialne przedstawiające fałszywe dokumenty i banknoty. Oryginalną, nowoczesną oprawę scenograficzną wzbogaca światło i dźwięk. Narrację wystawy stanowią losy konkretnych osób związanych z legalizacją, m.in. Mieczysława Chyżyńskiego „Pełki”, Stanisława Jankowskiego „Agatona”, Kazimierza Leskiego „Bradla” czy Piotra Biegańskiego „Pawła”. Wystawa nawiązuje do obecnej działalności Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. oraz nowoczesnych technik produkcji i zabezpieczania papierów wartościowych.
63 dni z życia Warszawy - gra miejska w rocznicę Powstania
Z okazji 68. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego zapraszamy do wzięcia udziału projekcie „63 dni z życia Warszawy”. Biorąc udział w akcji oddajesz hołd i nie pozwalasz, aby pamięć o Powstańcach zginęła!
„63 dni z życia Warszawy” to gra opowiadająca o ludziach i miejscach, związanych z historią Powstania Warszawskiego. 63 dni to 63 nieznane opowieści o Warszawie 1944 roku, widzianej oczami muzyków, plastyków, aktorów, architektów, poetów i pisarzy. To żywa próba zapisu historii, którą każdy może tworzyć. To wyjątkowa gra, pozwalająca odkryć nie tylko niecodziennych bohaterów, ale również wyjątkowe miejsca. Gra potrwa od 1 sierpnia do 2 października. Szczegóły na www.1944.pl , www.pamieta-my.pl, start gry o godz. 17.00.
Zapraszamy do wzięcia udziału w grze miejskiej o Powstaniu warszawskim!
Lubisz obserwować zmiany w mieście? Zauważasz twarze nowych sąsiadów? A może sprawia Ci przyjemność poznawanie nowych ludzi? Poznaj mieszkańców Warszawy sprzed kilkudziesięciu lat! Weź udział w projekcie „63 dni z życia Warszawy”. To wyjątkowa gra miejska o zwykłych-niezwykłych Warszawiakach. Jej uczestnicy będą postawieni przed zadaniem powiązania losów odnalezionych bohaterów. Ich postacie naturalnej wielkości znajdą na fotografiach umieszczonych w miejscach związanych z ich powstańcza historią. Spotykając się ze spojrzeniem człowieka uchwyconym w ekstremalnej sytuacji wojny, uczestnicy gry będą musieli wykazać się wrażliwością, zdecydowaniem, spostrzegawczością, wyobraźnią i odrobiną refleksji nad życiem. Co myślał „Kris”, gdy przemykał ostrzeliwaną Szpitalną z Leicą w kieszeni? Co powiedział Brzechwa, gdy przeczytał scenariusz powstańczej szopki napisany przez młodziutką „Krystynę”? Do kogo biegł za barykadą „Jaglarz” chroniąc swój skarb - akordeon? O czym marzył „Antonio” ściskając w dłoni kamerę? Nie bądź obojętny! Otwórz się na niezwykłe spotkania w zaskakujących miejscach! Zarejestruj się 63dni@1944.pl i zagraj w niedzielę 29 lipca 2012 r. Biorąc udział w grze oddajesz hołd i nie pozwalasz, aby pamięć o Powstańcach zaginęła. Na tych, którzy będą mieli szczęście, czekają nagrody. Kalendarium: 17 lipca – 26 lipca – rejestracja na grę 63dni@1944.pl 29 lipca, godz. 11.00-17.00 – gra miejska Początek: przed ścianą z powstańczym graffiti, które powstanie 28 lipca w ramach projektu Graffiti Jam w In-City Finał z losowaniem nagród: 17.00