Jak zastosować metodę Marie Kondo na wakacjach? Te zasady zmieniają życie w podróży
Marie Kondo zdobyła światową popularność jako ekspertka od porządkowania i autorka metody, która zmieniła sposób myślenia o organizacji przestrzeni. Jej zasady można jednak zastosować nie tylko w domu, lecz także w podróży – od pakowania walizki po podejście do samego wyjazdu. Co w takim razie radzi Japonka?
Urodzona w Tokio autorka i osobowość telewizyjna stała się symbolem minimalistycznego podejścia do życia, opartego na świadomych wyborach i eliminowaniu nadmiaru. Jej filozofia, koncentrująca się na zatrzymywaniu tylko tych rzeczy, które „wywołują radość”, zyskała globalne uznanie i znalazła zastosowanie nie tylko w organizacji domowej przestrzeni, lecz także w codziennych nawykach. W najnowszej swojej książce „Letter From Japan” Marie Kondo przybliża kulturowe inspiracje stojące za tym podejściem, pokazując, jak łączyć porządek z uważnością i spokojem. Te same zasady można przenieść również na grunt podróżowania, które dla wielu osób bywa źródłem stresu. Jak więc zastosować metodę Kondo podczas wyjazdu i co naprawdę warto zabrać ze sobą w drogę? Jak spakować walizkę metodą Marie Kondo? Zastosowanie metody Marie Kondo w podróży zaczyna się od zmiany podejścia do samego pakowania – warto świadomie wybierać tylko te rzeczy, które rzeczywiście będą potrzebne i komfortowe w użyciu. Kluczowe staje się uporządkowanie przestrzeni w walizce w sposób, który ogranicza chaos i pozwala szybko odnaleźć każdy element bez konieczności przekopywania się przez zawartość bagażu. Pomocne wówczas okazuje się grupowanie rzeczy według funkcji oraz oddzielanie ich w mniejszych organizerach lub woreczkach, dzięki czemu ubrania, kosmetyki czy akcesoria nie mieszają się ze sobą i pozostają łatwo dostępne przez cały wyjazd. – Segreguję w małych woreczkach np. ubrania na co dzień, odzież „po domu”, kosmetyki do makijażu, kosmetyki do pielęgnacji skóry, suplementy i elektronikę z kablami – podkreśla Kondo. Równie istotna jest selekcja, ponieważ ograniczenie liczby przedmiotów nie oznacza rezygnacji z wygody, lecz jej zwiększenie. – W podróż zabieram ze sobą tylko niewielką liczbę rzeczy, starannie dobierając te, które naprawdę dają radość – zaznacza autorka w rozmowie z BBC. Jak podróżować bez stresu? Rady Marie Kondo To podejście można rozszerzyć na cały proces podróżowania, szczególnie na momenty, które zwykle kojarzą się z napięciem i pośpiechem. Zamiast traktować pobyt na lotnisku wyłącznie jako etap logistyczny, warto nadać mu bardziej osobisty wymiar i potraktować jako przestrzeń na drobne rytuały, które poprawiają samopoczucie. Kondo zwraca uwagę na znaczenie świadomego przeżywania tych chwil: „Nawet drobne gesty mogą mieć ogromny wpływ na to, jak się czujesz”. Przygotowanie wcześniej rzeczy, które sprawiają przyjemność (jak książka, ulubiony zapach czy drobny rytuał pielęgnacyjny) pozwala odzyskać poczucie kontroli i spokoju. Jednocześnie zmiana perspektywy, polegająca na uważnej obserwacji otoczenia i docenieniu samego momentu podróży, pomaga ograniczyć stres i nadać tym chwilom większe znaczenie. Równie ważny jest pierwszy kontakt z pokojem hotelowym, który w dużej mierze decyduje o komforcie całego pobytu. Zamiast pozostawiać rzeczy w walizce, warto od razu uporządkować przestrzeń i nadać jej bardziej osobisty charakter. Eliminacja nadmiaru bodźców wizualnych (takich jak ulotki, zbędne przedmioty czy rozproszone elementy wyposażenia) pozwala stworzyć spokojniejsze otoczenie sprzyjające odpoczynkowi. – Wyjmując wszystko z walizki i umieszczając rzeczy w szufladach lub wieszając je w szafie, sprawiam, że przestrzeń staje się bardziej „moja” – wyjaśnia Kondo. Wówczas porządkowanie nie jest obowiązkiem, lecz świadomym działaniem, które pomaga szybciej poczuć się swobodnie nawet w zupełnie nowym miejscu. Czym jest „oczyszczenie” w podróży? Marie Kondo w swojej książce opisuje różne japońskie koncepcje kulturowe i pokazuje, jak można je przenieść na codzienne nawyki – również w kontekście podróżowania. Jedną z nich jest idea oczyszczenia (Jōka), rozumiana nie jako pojedynczy rytuał, lecz jako sposób przechodzenia z jednego stanu do drugiego z większą uważnością. W praktyce oznacza to chwilowe zatrzymanie się i świadome „wejście” w nowe miejsce, zamiast natychmiastowego działania i pośpiechu. Autorka podkreśla, że nie stosuje jednego, konkretnego schematu, lecz stawia na proste gesty, które pomagają odzyskać równowagę. – Dla mnie „oczyszczenie” oznacza chwilę, w której mogę się zatrzymać, uspokoić i świadomie odnaleźć się w nowym miejscu – wyjaśnia. Może to być spokojny oddech po wyjściu z samolotu, rozciągnięcie ciała czy krótka chwila skupienia. Takie działania pomagają zmniejszyć napięcie i łagodnie wejść w rytm podróży, niezależnie od kierunku. Jak doświadczać Japonii według Marie Kondo? Mniej pośpiechu, więcej uważności To podejście szczególnie dobrze wpisuje się w sposób poznawania Japonii, gdzie – jak podkreśla Kondo – warto zwracać uwagę nie tylko na najbardziej oczywiste atrakcje, lecz także na to, co subtelne i często pomijane. Zamiast intensywnego zwiedzania proponuje zwolnienie tempa i uważne obserwowanie codzienności. Nawet pozornie proste doświadczenia, takie jak smak tradycyjnego bulionu dashi czy cisza panująca w środkach transportu, mogą odsłonić głębię lokalnej kultury. – Mam nadzieję, że poświęcisz chwilę, aby docenić samo to poczucie spokoju. W Japonii ukojenie często tkwi nie tylko w tym, co widoczne, ale także w atmosferze i ciszy danego miejsca – zaznacza. Istotnym elementem tej filozofii jest także szacunek wobec odwiedzanych miejsc. Kondo odwołuje się do japońskiego przysłowia „Ptak w locie nie mąci wody”, które w kontekście podróżowania oznacza odkrywanie świata w sposób uważny i nienarzucający się. – Podróżowanie oznacza zanurzenie się w kulturze, otoczeniu i codziennym życiu ludzi. Dlatego staram się traktować wszystko z troską i spędzać czas z wdzięcznością – podkreśla. Jak dodaje, turyści powinni respektować przestrzeń, w której się znajdują – od sposobu poruszania się po miejscach publicznych po kontakt z lokalną społecznością. Według niej to właśnie te drobne, świadome działania sprawiają, że podróż staje się bardziej autentyczna i pogłębiona. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
Lotniska i węzły transportowe należą do miejsc o najwyższym natężeniu kontaktu z bakteriami. Podróżni nieustannie dotykają tych samych powierzchni – od stanowisk odprawy, przez uchwyty na bagaż, po poręcze czy schowki w środkach transportu. Okazuje się jednak, że największe skupiska drobnoustrojów znajdują się nie na tych elementach, lecz na przedmiocie, który niemal każdy zabiera ze sobą w podróż i używa wielokrotnie w ciągu dnia.
To, co uznajemy za najbardziej narażone na zabrudzenia w trakcie podróży, nie zawsze pokrywa się z rzeczywistością. Wyniki kontrolowanego badania laboratoryjnego przeprowadzonego na zlecenie JRPass pokazują, że jeden z podstawowych przedmiotów podróżnych może być znacznie bardziej zanieczyszczony niż buty, walizki czy nawet telefony komórkowe. Analiza wykazała obecność licznych bakterii, w tym takich, które łatwo przenoszą się między powierzchniami i użytkownikami. W kontekście rosnącej mobilności i częstych podróży oznacza to, że codzienne nawyki higieniczne mogą mieć większe znaczenie, niż dotąd sądzono. Co zatem okazuje się najbardziej „zanieczyszczonym” elementem podróżnego ekwipunku? Najbardziej zanieczyszczony przedmiot w podróży – wyniki badań Badanie laboratoryjne przeprowadzone na próbkach pobranych z najczęściej używanych przedmiotów podróżnych pokazuje wyraźnie, że to nie walizki czy obuwie są największym źródłem bakterii. Naukowcy analizowali materiał pod kątem liczby jednostek tworzących kolonie (CFU), które pozwalają określić poziom skażenia mikrobiologicznego. Wyniki okazały się zaskakujące – zdecydowanym „liderem” okazał się paszport, na którym wykryto aż 436 CFU, czyli wielokrotnie więcej niż na innych badanych powierzchniach. Dla porównania bagaż rejestrowany osiągnął wynik 97 CFU, buty – 65, bagaż podręczny – 56, telefony komórkowe – 45, a odzież wierzchnia zaledwie 15. Skala różnicy pokazuje, jak intensywnie eksploatowany jest dokument, który regularnie przechodzi przez ręce wielu osób – od właściciela, przez pracowników lotnisk i kontroli granicznej, aż po obsługę hoteli. Jak wyjaśnia Primrose Freestone, adiunkt mikrobiologii klinicznej na Uniwersytecie w Leicester: „Im częściej paszport trafia w ręce różnych osób, tym więcej bakterii, grzybów, a nawet wirusów gromadzi się na jego powierzchni”. Każdy kontakt z przedmiotami w zatłoczonych miejscach – takich jak lotniska czy środki transportu – zwiększa ryzyko przenoszenia drobnoustrojów, które następnie osadzają się na kolejnych powierzchniach. Eksperci podkreślają jednak, że problem nie ogranicza się wyłącznie do dokumentów. Do szczególnie narażonych miejsc należą również kieszenie w oparciach foteli w samolotach oraz pasy bezpieczeństwa, które rzadko są dezynfekowane, a jednocześnie mają kontakt z wieloma użytkownikami. Wyniki badania stanowią zatem wyraźny sygnał, że w podróży kluczowe znaczenie ma nie tylko ostrożność, ale także regularna higiena. Jak zadbać o higienę w podróży? Eksperci wskazują proste zasady Specjaliści podkreślają, że kluczowe znaczenie mają proste nawyki higieniczne, które można wdrożyć bez większego wysiłku. Primrose Freestone zaznacza: „Dokładne mycie rąk mydłem i wodą lub stosowanie żelu na bazie alkoholu to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów ograniczenia potencjalnego narażenia”. Regularna dezynfekcja dłoni, szczególnie po kontakcie z dokumentami czy przedmiotami używanymi w podróży, znacząco zmniejsza ryzyko przenoszenia drobnoustrojów. Eksperci zalecają również, aby przed i po podróży przecierać najczęściej używane przedmioty – w tym paszport, telefon czy rączki walizek. To niewielki wysiłek, który może znacząco ograniczyć kontakt z bakteriami gromadzącymi się na powierzchniach. Co więcej, warto także zwrócić uwagę na odzież. Jak podkreśla Freestone, ubrania naturalnie zbierają mikroorganizmy z otoczenia, dlatego po powrocie do domu dobrze jest je jak najszybciej zmienić i wyprać, aby uniknąć przenoszenia drobnoustrojów na powierzchnie domowe. Choć obecność bakterii jest nieodłącznym elementem codziennego funkcjonowania, większa świadomość tego, jak łatwo przenoszą się podczas podróży, pozwala skuteczniej ograniczyć niepotrzebne narażenie. W praktyce oznacza to konieczność przestrzegania prostych zasad higieny, co dobrze podsumowuje komunikat JRPass: „Morał z tej historii? Myj ręce. Wytrzyj paszport. I może przestań jeść frytki zaraz po zameldowaniu”. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dlaczego nie można przesiąść się na wolne miejsce w samolocie?
Choć wolne miejsce w samolocie może wydawać się okazją do większego komfortu, zajęcie go bez zgody załogi może mieć nieprzyjemne konsekwencje. Linie lotnicze traktują kwestię przypisanych miejsc wyjątkowo rygorystycznie, a samowolna zmiana fotela może naruszać przepisy dotyczące bezpieczeństwa i wiązać się z dodatkowymi opłatami. Dlaczego zatem nie można usiąść tam, gdzie akurat jest pusto?
To, że w samolocie pozostają wolne miejsca, nie oznacza, że można z nich swobodnie korzystać. Samowolna zmiana fotela bez zgody załogi może skutkować nie tylko upomnieniem, lecz także dodatkową opłatą. W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się relacje oburzonych podróżnych, którzy opisują swoje doświadczenia z pokładów samolotów. „Lot z Houston do Hondurasu, trzy godziny w powietrzu. Samolot prawie pusty, a obsługa oznajmia, że nikt nie może zmienić miejsca, chyba że dopłaci 86 dolarów za osobę” – napisała jedna z pasażerek United Airlines, publikując zdjęcie pustych rzędów przed sobą. Choć taka sytuacja może wydawać się absurdalna, przewoźnicy mają ku temu konkretne powody – i nie sprowadzają się one wyłącznie do kwestii finansowych, lecz także do zasad bezpieczeństwa i równowagi samolotu. Jak rozmieszczenie pasażerów wpływa na bezpieczeństwo lotu? Jak wyjaśniają eksperci lotniczy, rozmieszczenie pasażerów w samolocie nie jest przypadkowe. „Każda maszyna musi mieć zachowaną równowagę masy, by mogła bezpiecznie wystartować, lecieć i wylądować” – tłumaczył w rozmowie z „USA Today” Brett Snyder, właściciel biura podróży i bloger. Dodał, że choć problem ten jest szczególnie istotny w przypadku mniejszych samolotów, również w dużych odrzutowcach nieprawidłowe rozłożenie ciężaru może wpływać na stabilność lotu. „Linie lotnicze dokładnie wiedzą, ilu pasażerów znajduje się na pokładzie i w których rzędach siedzą. Na tej podstawie systemy pokładowe obliczają tzw. wagę i wyważenie, a bagaż i ładunek rozmieszczane są tak, by zachować właściwą równowagę” – podkreślił Snyder. Warto wiedzieć, że nawet niewielkie przesunięcia ciężaru w niewłaściwym kierunku mogą zaburzyć te proporcje, dlatego załoga nie może pozwolić, by pasażerowie samodzielnie zmieniali miejsca w trakcie lotu. Miejsca premium w samolocie – dlaczego nie można ich zająć bez dopłaty? Drugim powodem, dla którego linie lotnicze nie pozwalają pasażerom dowolnie zmieniać miejsc, są kwestie taryfowe. Współczesne samoloty mają wyraźnie wydzielone strefy, a za dodatkową przestrzeń na nogi czy miejsce w pierwszych rzędach trzeba zapłacić więcej. Gdyby po starcie można było dowolnie przesiadać się na takie miejsca, oznaczałoby to de facto korzystanie z „usługi premium” bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Z tego powodu załoga ma obowiązek pilnować, by nikt nie zajmował miejsc należących do droższej kategorii. Jak przypomina linia United Airlines w jednym ze swoich oświadczeń: „Klienci, którzy wybierają klasę Economy Plus, płacą za dodatkową przestrzeń. Gdybyś kupił Toyotę, nie mógłbyś odjechać Lexusem tylko dlatego, że akurat stoi wolny”. Procedura zmiany miejsca w samolocie W przypadku niezadowolenia z przydzielonego miejsca przed wejściem na pokład istnieje kilka możliwości jego zmiany. W pierwszej kolejności warto sprawdzić dostępność innych miejsc w aplikacji przewoźnika lub na jego stronie internetowej – większość linii umożliwia dokonanie takiej korekty samodzielnie, jeszcze przed rozpoczęciem odprawy. Jak wyjaśnił Brett Snyder, ekspert branży lotniczej: „Samoobsługa w aplikacji to najprostszy sposób na zmianę miejsca”. Jeśli nie ma wolnych miejsc w systemie, można poprosić o pomoc pracowników obsługi przy bramce. W niektórych przypadkach mają oni możliwość przydzielenia innego siedzenia, na przykład w wyniku anulowanej rezerwacji. Ostatecznym rozwiązaniem pozostaje kontakt z załogą pokładową, jednak należy to robić jedynie w uzasadnionych sytuacjach. „Stewardesa może pomóc, jeśli występują poważne problemy zdrowotne lub bezpieczeństwa, ale w innych przypadkach próby samowolnej zmiany miejsca utrudniają jej pracę” – dodał znawca. Źródło: USA Today, Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pozornie niewinna atrakcja kusi turystów. Bezbronne zwierzęta giną w męczarniach
W pogoni za idealnym zdjęciem z wakacji turyści często sięgają po niezwykłe rekwizyty – a jednym z nich bywają żywe morskie stworzenia. Niestety, nie wszyscy zdają sobie sprawę, że takie zachowania mogą być dla zwierząt skrajnie niebezpieczne, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do ich śmierci.
Spis treści: Jak wyglądają i gdzie żyją rozgwiazdy? Charakterystyka gatunków Co zagraża rozgwiazdom? Największe niebezpieczeństwa Dlaczego wyciąganie rozgwiazd z wody kończy się ich śmiercią? Rozgwiazdy w niebezpieczeństwie. Jak każdy turysta może je chronić? Oceany i morza kryją w sobie niezliczone tajemnice, a jednymi z najbardziej fascynujących mieszkańców głębin są rozgwiazdy. Od wieków budzą zainteresowanie badaczy i podróżników, zachwycając niezwykłymi kształtami oraz zdolnościami regeneracyjnymi. Choć dla wielu pozostają symbolem egzotycznych wakacji i morskiej fauny, wciąż skrywają przed człowiekiem wiele sekretów. Niestety, niewiedza i nieodpowiedzialne zachowania turystów sprawiają, że te delikatne stworzenia mogą łatwo ucierpieć. Jak więc podziwiać je podczas urlopu, nie wyrządzając im krzywdy? Jak wyglądają i gdzie żyją rozgwiazdy? Charakterystyka gatunków Rozgwiazdy to bezkręgowce należące do szkarłupni, które występują we wszystkich oceanach świata – od tropikalnych raf koralowych po zimne wody polarne. Charakteryzują się promienistą budową ciała: centralny dysk łączy się z ramionami, których najczęściej jest pięć, choć u niektórych gatunków liczba ta może być znacznie większa – nawet do 40–45, jak w przypadku antarktycznego Labidiaster annulatus. Powierzchnia ciała rozgwiazd bywa gładka, ziarnista lub kolczasta, a ich niezwykła kolorystyka obejmuje odcienie pomarańczowe, czerwone, różowe, fioletowe, a nawet granatowe. Na spodniej stronie znajduje się otwór gębowy oraz setki drobnych nóżek zakończonych przyssawkami, które umożliwiają im poruszanie się. Rozgwiazdy potrafią także regenerować utracone ramiona, co zwiększa ich zdolność przetrwania. Obecnie znanych jest ponad 2000 gatunków tych zwierząt, zasiedlających różnorodne siedliska – od płytkich stref przybrzeżnych po głębiny sięgające 6000 metrów. W ekosystemie odgrywają istotną rolę, gdyż regulują liczebność innych gatunków, np. małży czy gąbek, wprowadzając równowagę wśród organizmów zasiedlających dno morskie. Niektóre jednak, jak korona cierniowa (Acanthaster planci), mogą poważnie uszkadzać rafy koralowe. Co zagraża rozgwiazdom? Największe niebezpieczeństwa Rozgwiazdy, choć od wieków fascynują człowieka, należą do organizmów wyjątkowo wrażliwych na zmiany środowiskowe. Ponieważ do życia wykorzystują wodę morską, którą przepompowują przez swoje ciało, są szczególnie narażone na skutki zanieczyszczeń. Wycieki ropy, ścieki przemysłowe czy chemikalia w wodzie potrafią w krótkim czasie zdziesiątkować całe populacje. Naturalnymi zagrożeniami dla rozgwiazd są również drapieżniki – m.in. kraby, ryby, ptaki morskie czy wydry. Niektóre gatunki potrafią bronić się toksynami lub kolcami, które czynią je mniej atrakcyjnym celem, jednak nie zawsze zapewnia to skuteczną ochronę. Dodatkowym wyzwaniem jest wzrost temperatur wód – badania pokazują, że np. rozgwiazda ochrowa, aby się schłodzić, absorbuje wodę, co niestety nie zawsze chroni ją przed przegrzaniem. Największe zagrożenie dla rozgwiazd stwarza jednak człowiek. Rozgwiazdy masowo giną, gdy turyści wyciągają je z wody w pogoni za efektownymi zdjęciami lub gdy są łapane przez sprzedawców pamiątek. Tego typu praktyki prowadzą do drastycznego spadku populacji i zakłóceń w funkcjonowaniu ekosystemów morskich. Dlaczego wyciąganie rozgwiazd z wody kończy się ich śmiercią? Choć dla wielu turystów wyciągnięcie rozgwiazdy z morza wydaje się niewinną atrakcją, w rzeczywistości jest to dla niej wyrok śmierci. Te zwierzęta oddychają wyłącznie dzięki wymianie gazowej zachodzącej w wodzie – gdy zostają wyniesione na powierzchnię, tracą dostęp do tlenu i w krótkim czasie zaczynają się dusić. Wystarczy kilka minut poza naturalnym środowiskiem, by doszło do zatrucia dwutlenkiem węgla, a następnie do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. Dodatkowym zagrożeniem jest stres spowodowany kontaktem z człowiekiem: usuwanie warstwy śluzowej chroniącej ich układ oddechowy czy odrywanie od podłoża, do którego przytwierdzają się za pomocą delikatnych szypułek. Nawet jeśli wydaje się, że rozgwiazda po ponownym wrzuceniu do wody „przeżyła”, w rzeczywistości często umiera po kilku dniach wskutek wewnętrznych uszkodzeń lub powikłań przypominających zatorowość. Szczególnie niebezpieczne jest też pozostawienie rozgwiazdy na brzegu – w warunkach, w których woda nagrzewa się do ponad 22 stopni, organizm zwierzęcia „gotuje się” w ciągu kilku minut. Dlatego eksperci podkreślają, że najlepszą formą kontaktu z tymi zwierzętami jest… jego całkowity brak. Rozgwiazdy w niebezpieczeństwie. Jak każdy turysta może je chronić? Kilka gatunków rozgwiazd wyginęło, a wiele z nich jest obecnie zagrożonych zanieczyszczeniem środowiska i manipulacją ze strony człowieka. To pokazuje, jak bardzo potrzebne są działania ochronne, które mogą powstrzymać dalszy spadek ich populacji. Podstawą jest edukacja – turyści i mieszkańcy powinni wiedzieć, że każde wyjęcie rozgwiazdy z wody zagraża jej życiu. Dlatego tak ważne jest reagowanie, gdy ktoś traktuje te zwierzęta jako atrakcję fotograficzną, i tłumaczenie, że ich miejsce jest wyłącznie w naturalnym środowisku. Ochronę mogą wspierać również zgłoszenia nielegalnego handlu suszonymi lub malowanymi rozgwiazdami do odpowiednich instytucji, a także informowanie władz o źródłach zanieczyszczeń, które niszczą ekosystemy morskie. Nawet proste działania w mediach społecznościowych – takie jak nagłaśnianie niewłaściwych zachowań – przyczyniają się do zwiększenia świadomości i wywierają presję na zmianę postaw. To właśnie od codziennych, drobnych reakcji zależy przyszłość tych niezwykle wrażliwych mieszkańców oceanów. Źródła: Akwarium Gdyńskie, La Chimera, Isla Contoy Experience, Nautica Poznańskie Centrum Naukowe Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zmiany w przepisach lotniczych. Twój powerbank może być problemem na pokładzie
Powerbank jeszcze do niedawna był niezbędnym gadżetem w podróży, dziś coraz częściej staje się przedmiotem restrykcji. Linie lotnicze na całym świecie zaostrzają przepisy, tłumacząc to kwestiami bezpieczeństwa. Zmiany odczują szczególnie pasażerowie wielogodzinnych lotów, którzy dotąd traktowali przenośne ładowarki jako gwarancję komfortu.
Zmieniają się zasady dotyczące korzystania z powerbanków na pokładach samolotów. Dotychczas były one nieodłącznym elementem podróży – pozwalały w każdej chwili podładować telefon czy komputer. Teraz jednak coraz więcej linii lotniczych, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych, zaczyna wprowadzać ograniczenia. Nowe przepisy mają szczególne znaczenie podczas lotów średnio- i długodystansowych, gdzie dostęp do gniazdek bywa ograniczony, a brak możliwości ładowania urządzeń może być dla pasażerów uciążliwy. Bezpieczeństwo na pokładzie. Które linie zakazały używania powerbanków? Zmiana przepisów dotyczących korzystania z powerbanków podczas lotów wynika przede wszystkim z kwestii bezpieczeństwa. Urządzenia te, wyposażone w baterie litowo-jonowe, mogą w sytuacji przegrzania lub uszkodzenia doprowadzić do samozapłonu, a pożar w zamkniętej przestrzeni kabiny stanowi jedno z największych zagrożeń w lotnictwie cywilnym. Aby zminimalizować ryzyko, kolejne linie wprowadzają ograniczenia – i to nie tylko w zakresie przewożenia, lecz także samego korzystania z przenośnych ładowarek w trakcie lotu. Na początku roku Lufthansa jako pierwsza duża europejska linia lotnicza ogłosiła zakaz używania powerbanków na pokładzie, dając przykład innym przewoźnikom. Wkrótce dołączyły do niej Singapore Airlines, Scoot, Thai Airways oraz China Airlines, które wprowadziły niemal identyczne obostrzenia. Jeszcze bardziej rygorystyczne podejście przyjęła Korea Południowa, decydując się na ogólnokrajowy zakaz zarówno ładowania urządzeń mobilnych podczas lotu, jak i przewożenia powerbanków w schowkach bagażowych nad głowami pasażerów. Od października własne zasady wprowadzą także linie Emirates – pasażerowie będą zobowiązani przechowywać wyłączone powerbanki wyłącznie w kieszeni fotela lub pod siedzeniem, bez możliwości ich używania. W Stanach Zjednoczonych z kolei zmiany rozpoczęły się w maju, gdy Southwest Airlines jako pierwszy przewoźnik w tym kraju nałożył na pasażerów obowiązek trzymania urządzeń ładujących w widocznym miejscu podczas korzystania. Wszystkie te regulacje pokazują, że kwestia powerbanków stała się globalnym problemem bezpieczeństwa, do którego linie lotnicze podchodzą coraz poważniej. Nowe przepisy ws. powerbanków w samolocie. Praktyczne porady dla pasażerów Na szczęście nowe przepisy nie oznaczają całkowitego pozbawienia pasażerów dostępu do energii podczas podróży. Kluczowe staje się jednak odpowiednie przygotowanie do lotu oraz znajomość zasad obowiązujących u wybranego przewoźnika. Warto zatem jeszcze przed wylotem sprawdzić aktualne regulaminy linii, ponieważ w zależności od kierunku podróży i operatora zasady mogą się różnić. Najprostszym sposobem na uniknięcie problemów jest wejście na pokład z w pełni naładowanymi urządzeniami. Wielu podróżnych korzysta w tym celu z portów dostępnych w salonikach lotniskowych lub punktach gastronomicznych tuż przed odprawą. Dobrym rozwiązaniem jest także zabranie kabla kompatybilnego z portami USB, ponieważ coraz więcej samolotów obsługujących długie trasy ma wbudowane gniazda do ładowania. Osoby wybierające tablet zamiast laptopa zyskują dodatkową wygodę, gdyż mniejsze urządzenia szybciej się ładują i pobierają mniej energii. Pasażerowie odbywający wielogodzinne loty powinni również pamiętać o korzystaniu z rozrywki pokładowej, co pozwala oszczędzać baterię własnych sprzętów. Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa natomiast zalecają unikanie publicznych portów USB na lotniskach i używanie gniazdek ściennych lub własnych ładowarek. Istotne jest również inwestowanie w certyfikowane powerbanki renomowanych producentów, ponieważ tańsze i niesprawdzone modele mogą stanowić realne zagrożenie. Należy też pamiętać, że przenośne ładowarki zawsze powinny być przewożone w bagażu podręcznym, nigdy w rejestrowanym. Dzięki takiemu przygotowaniu nawet w obliczu nowych ograniczeń podróż może pozostać komfortowa, a praca czy rozrywka w trakcie lotu – bezproblemowa. Źródła: Business Travel News, Flight Centre Travel Group Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Do czego tak naprawdę używane są hotelowe czajniki? Historie, w które trudno uwierzyć
Czysta pościel, pachnące ręczniki i błyszcząca łazienka potrafią uśpić czujność gości hotelowych. Tymczasem doświadczeni podróżnicy ostrzegają, że to, co wydaje się sterylne, wcale nie musi takie być. Sprzątanie pokoju trwa zwykle nie dłużej niż pół godziny. Wiele newralgicznych miejsc bywa pomijanych. W efekcie ten niepozorny sprzęt, który znajdziemy niemal w każdym pokoju, może kryć w sobie więcej zagrożeń, niż przypuszczamy.
Po zameldowaniu w hotelu warto zachować czujność wobec wielu pozornie neutralnych miejsc. Ozdobne narzuty i poduszki dekoracyjne potrafią tygodniami nie trafiać do pralni, a piloty, telefony czy włączniki światła bywają zupełnie pomijane podczas sprzątania. Podobnie problematyczne są wnętrza minibaru, słuchawki prysznicowe, zakamarki mebli, przestrzenie za urządzeniami oraz dywany, które ze względu na swoją strukturę wyjątkowo łatwo chłoną kurz i bakterie. Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na urządzenie, od którego wielu podróżnych zaczyna swój dzień. Dla części osób filiżanka świeżo zaparzonej kawy czy herbaty to poranny rytuał. Niestety, hotelowy czajnik nie zawsze jest tak czysty, jak mogłoby się wydawać. Choć w niektórych obiektach urządzenia te są regularnie myte, w wielu przypadkach ogranicza się to jedynie do szybkiego przepłukania — o ile w ogóle do niego dochodzi. Co gorsza, niektórzy goście wykorzystują czajniki w zupełnie nieprzewidziany sposób, daleki od ich przeznaczenia. Szokujące historie podróżnych. Do czego naprawdę służą hotelowe czajniki? Co pewien czas w sieci pojawiają się relacje podróżnych, które potwierdzają, że czajniki w pokojach bywają wykorzystywane w zupełnie innych celach niż te, do których zostały przeznaczone. Jakiś czas temu na forum Reddit pojawiło się ostrzeżenie od użytkownika, którego brat pracował w jednym z obiektów w Amsterdamie. „Mój brat wraca do domu z najdziwniejszymi historiami. Powiedział mi, że goście używają czajnika prawie wyłącznie do celów innych niż parzenie herbaty” – pisał autor. Jak doprecyzował, urządzenia te służyły m.in. do gotowania ryżu, podgrzewania ręczników czy nawet prania bielizny. „Dla własnej higieny osobistej unikaj korzystania z czajników w pokojach hotelowych” – przestrzegł. Nie brakuje też historii osób podróżujących służbowo. Jeden z internautów wspominał sytuację, gdy przygotował kawę w hotelowym czajniku i chciał poczęstować nią współpracownika. „Wyraz jego twarzy był niezapomniany. Wtedy opowiedział mi o sztuczce z bielizną, której używają niektórzy moi koledzy. Nigdy więcej” – przyznał. Inny komentujący zauważył: „Generalnie nastawiaj się, że wszystko w pokoju hotelowym zostało użyte do celów, których nie możesz i prawdopodobnie nie chcesz sobie wyobrazić”. Czajnik hotelowy pod lupą. Proste triki, by uniknąć zagrożeń Choć takie historie mogą przyprawić podróżnych o dreszcze, część internautów podzieliła się w komentarzach praktycznymi rozwiązaniami. Jeden z nich doradzał, by zabierać ze sobą odrobinę płynu do mycia naczyń lub proszku do zmywarki. „Płyn do mycia naczyń wiąże tłuszcz z wodą, a proszek do zmywarki zawiera aktywne składniki” – wyjaśniał, dodając, że w przypadku kontaktu ze skórą trzeba natychmiast opłukać ręce. Inni sugerowali stosowanie jednorazowych filtrów lub wkładek dostępnych w sklepach turystycznych, które ograniczają kontakt wody z wnętrzem czajnika. Popularnym wśród częstych podróżnych rozwiązaniem jest także zabieranie własnego, składanego czajnika elektrycznego – lekkiego i wygodnego do spakowania. W sieci pojawiają się również wskazówki dla tych, którzy naprawdę muszą wyprać drobne elementy garderoby: wystarczy w końcu zagotować wodę w czajniku, wlać ją do umywalki z zatkanym odpływem i wypłukać bieliznę. Najczęściej jednak podróżnicy podkreślają, że najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje całkowita rezygnacja z hotelowego czajnika, co pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek. Źródło: Travel + Leisure, Reddit Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tych napojów unikaj w podróży. Sprawdź, czego lepiej nie pić na wakacjach
Egzotyczne drinki, kolorowe soki i chłodzące kostki lodu to dla wielu nieodłączny element wakacyjnego relaksu. Jednak to właśnie one mogą stać się źródłem poważnych problemów zdrowotnych. Z pozoru niewinne napoje serwowane w tropikach często kryją w sobie zagrożenie, które może zmienić wymarzoną podróż w walkę o powrót do zdrowia.
Podróżowanie do odległych zakątków świata wiąże się z odkrywaniem nowych smaków i kultur, ale też z ryzykiem, którego często nie bierze się pod uwagę, a mianowicie – wodą. To właśnie ona, jeśli pochodzi z nieoczyszczonych źródeł, może stać się największym zagrożeniem dla zdrowia. Jeziora, rzeki, a nawet pozornie orzeźwiające kostki lodu w napojach mogą zawierać bakterie i pasożyty wywołujące groźne choroby. Niebezpieczne bywa także picie świeżych soków i koktajli przygotowanych z niepewnych źródeł. Na co więc zwrócić uwagę i jak skutecznie się chronić? Czy woda z kranu jest bezpieczna? Sprawdź, zanim napijesz się za granicą W czasie podróży szczególnie ważne jest zwracanie uwagi na to, co pijemy. W wielu krajach rozwijających się dostęp do czystej wody jest ograniczony, a standardy higieniczne nie zawsze są przestrzegane. To sprawia, że nawet tak prozaiczna czynność, jak zaspokojenie pragnienia, może nieść ze sobą ryzyko poważnych problemów zdrowotnych. Jak podkreślił Bill McIntyre, rzecznik Global Rescue: „Podczas podróży zagranicznych jedną z najważniejszych kwestii jest jakość wody kranowej. Choć w niektórych państwach można ją pić bez obaw, w innych stanowi realne zagrożenie dla zdrowia”. Światowa Organizacja Zdrowia na bieżąco aktualizuje mapę krajów, gdzie woda z kranu nadaje się do picia. Tam jednak, gdzie jest ona niebezpieczna, ryzykowne stają się nawet produkty przygotowane na jej bazie – od kostek lodu w napojach po świeżo wyciskane soki czy kolorowe koktajle. To, co z pozoru wygląda na niewinną przyjemność, może szybko zamienić wakacje w koszmar. Niebezpieczne napoje za granicą. Co może zaszkodzić turystom? Przekonała się o tym m.in. Annika Kariniemi, dyplomowana pielęgniarka z Phoenix. – W upalny dzień kupiłam świeży sok owocowy z ulicznego wózka. Smakował wyśmienicie, dopóki nie zdałam sobie sprawy, że lód prawdopodobnie przygotowano z wody kranowej. Dwanaście godzin później leżałam zwinięta w kłębek w pokoju hotelowym, walcząc z dreszczami i skurczami żołądka – wspominała po swojej wizycie w Meksyku, dodając, że podobne dolegliwości można mieć po wypiciu wody z rzeki czy jeziora. Ryzykowny bywa także alkohol. W gorącym klimacie sprzyja on odwodnieniu, a spożywany w połączeniu z ciężkostrawnym jedzeniem może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. – Alkohol może zaostrzyć objawy i powodować takie dolegliwości, jak zapalenie trzustki. Radzę pić go z umiarem – ostrzegł John Gobbels, dyrektor operacyjny Medjet. Zaznaczył też, że jego nadmierne spożycie osłabia zdolność oceny sytuacji, co zwiększa ryzyko stania się ofiarą kradzieży lub oszustwa. Pierwsza pomoc przy problemach żołądkowych na wyjeździe Co zrobić, jeśli mimo ostrożności wypijemy coś, czego nie powinniśmy? Zdarza się, że podróżni ignorują ostrzeżenia (lub po prostu ich nie dostrzegają), a skutkiem bywa biegunka podróżnych. W takiej sytuacji najważniejsze to zachować spokój. Jak tłumaczył Glushak z AXA w rozmowie z Euronews, większość przypadków ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak szybka reakcja może złagodzić objawy i zapobiec powikłaniom. Kluczowe znaczenie ma nawodnienie organizmu, gdyż to właśnie odwodnienie stanowi największe zagrożenie. Należy więc sięgać po butelkowaną wodę, napoje elektrolitowe lub klarowne buliony. Pomocne bywają również leki przeciwbiegunkowe dostępne bez recepty, choć – jak zaznaczają specjaliści – ich nadużywanie może wydłużyć przebieg choroby, zwłaszcza jeśli jej przyczyną są bakterie lub pasożyty. Jeżeli jednak pojawią się poważniejsze objawy, takie jak wysoka gorączka, obecność krwi w stolcu czy wyraźne oznaki odwodnienia, niezbędna jest pilna konsultacja lekarska. – Nie czekaj, aż będziesz zbyt słaby, by podróżować – poradził John Gobbels z Medjet. Najlepszą ochroną pozostaje jednak profilaktyka. Warto zabrać ze sobą dobrze wyposażoną apteczkę podróżną, zawierającą m.in. środki przeciwbiegunkowe, elektrolity i niezbędne leki na receptę. A przede wszystkim – nie zapominać o zdrowym rozsądku, który nierzadko okazuje się skuteczniejszy niż największy zestaw medykamentów. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Plaga kradzieży w europejskich stolicach. Jak się przed nimi chronić?
Eksperci ostrzegają: złodzieje celują przede wszystkim w osoby rozkojarzone, roztargnione i nieskoncentrowane. Dlatego warto zachować podstawową czujność szczególnie w zatłoczonych, popularnych miejscach turystycznych. Na co uważać?
Spis treści: Turysta na celowniku. Gdzie i jak działają kieszonkowcy? Sprawdzone metody ochrony przed kradzieżą Nie tylko portfele i telefony. Teraz celem są też karty płatnicze Podczas wakacyjnych podróży łatwo stracić czujność – zwłaszcza w nieznanym miejscu, gdzie uwagę przyciągają zabytki, lokalna kuchnia i atmosfera beztroskiego wypoczynku. Jednak nawet w najpiękniejszych europejskich miastach, jak Barcelona, Rzym czy Paryż, warto pamiętać o podstawowych zasadach ostrożności. Tłumy turystów, zatłoczone środki transportu i rozproszenie uwagi stwarzają idealne warunki dla kieszonkowców. Jakie techniki stosują i co zrobić, by nie paść ich ofiarą? Turysta na celowniku. Gdzie i jak działają kieszonkowcy? Na forach internetowych i w grupach podróżniczych często pojawia się temat, który budzi niepokój wśród coraz większej liczby turystów – działalność kieszonkowców. Ich obecność w europejskich metropoliach, szczególnie w miejscach obleganych przez zwiedzających, przestaje być wyjątkiem, a staje się regułą. Ze względu na to podróżni dzielą się w sieci swoimi doświadczeniami, ostrzeżeniami i praktycznymi radami, które dla wielu mogą okazać się bezcenne. Jeden z użytkowników Reddita ostrzegał: „Wiedz jedno: celem są zawsze turyści. Złodzieje poruszają się wyłącznie po dzielnicach turystycznych i potrafią zniknąć w tłumie, zanim zdążysz zareagować”. Inna osoba dodała: „W ciągu dwóch ostatnich lat dwukrotnie zatrzymałam kieszonkowców w paryskim metrze. W jednym przypadku ktoś sięgał do cudzego plecaka, w drugim wyciągał telefon z tylnej kieszeni. Najważniejsze to trzymać wartościowe rzeczy tam, gdzie złodziejowi będzie naprawdę trudno sięgnąć”. W sieci często powtarza się również porada, by w zatłoczonym metrze trzymać torbę przed sobą i nie podejmować żadnych interakcji z nieznajomymi, nawet jeśli wydają się sympatyczni. „Nie pozwól, by ktoś odwrócił twoją uwagę pod pretekstem zrobienia zdjęcia albo prośby o pomoc. To klasyczne zagrania” – podkreślono w jednym z wpisów. Sporo uwagi poświęcono też kwestii plecaków. Czytamy: „Zadziwia mnie liczba turystów, którzy w metrze noszą plecaki bez żadnego zabezpieczenia. To dla kieszonkowców wymarzone warunki. (...) Ludzie też bezrefleksyjnie korzystają z telefonów tuż przy drzwiach pociągu. Złodziej tylko na to czeka – wystarczy moment, by wyrwać telefon i zniknąć”. Sprawdzone metody ochrony przed kradzieżą Skala kradzieży kieszonkowych w europejskich stolicach jest na tyle poważna, że niektóre ambasady prowadzą specjalne kampanie informacyjne. Przykładem może być Ambasada USA we Francji, która wraz z konsulatem stworzyła osobną stronę internetową poświęconą zagrożeniu ze strony kieszonkowców. Znajdziemy tam konkretne porady, jak chronić się przed kradzieżą, oraz opis najczęściej stosowanych taktyk złodziei. Wśród zaleceń dla podróżnych pojawia się prosta, ale wymowna zasada: „Nie trzymaj w portfelu niczego więcej, niż jesteś gotów stracić”. Ambasada odradza zabieranie większej ilości gotówki — sugerowana maksymalna kwota to 50–60 dolarów. Rekomenduje się również noszenie tylko jednej karty płatniczej i jednego dokumentu tożsamości. Placówka dyplomatyczna szczegółowo opisuje także typowe techniki działania złodziei, zarówno na ulicach, jak i w transporcie publicznym. Jedną z popularniejszych metod jest tzw. zmiażdż i chwyć, często stosowana w metrze. Ofiara zostaje otoczona przez kilka osób, które udają, że chcą wsiąść lub wysiąść z wagonu. W rzeczywistości wykorzystują zamieszanie, by wyciągnąć z kieszeni portfel lub telefon. Kolejną znaną praktyką jest kradzież torebki osoby siedzącej tuż przy drzwiach. Złodziej chwyta ją w ostatniej chwili i ucieka, zanim drzwi się zamkną. Poza środkami transportu, kieszonkowcy często działają również na ulicach, wykorzystując metody odwracania uwagi. Podchodzą grupowo, pytają o drogę, próbują coś sprzedać lub zaczynają rozmowę, by jedna osoba mogła swobodnie sięgnąć do kieszeni nieświadomego turysty. Nie tylko portfele i telefony. Teraz celem są też karty płatnicze Warto też wiedzieć, że wraz z rosnącą popularnością płatności zbliżeniowych pojawiły się nowe formy oszustw, na które szczególnie narażeni są turyści odwiedzający zatłoczone europejskie metropolie. Coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których złodzieje wykorzystują ukryte czytniki kart, by bez wiedzy właściciela pobierać z jego konta niewielkie kwoty – najczęściej do 50 euro. Nie potrzeba do tego kodu PIN, żadnego potwierdzenia, ani nawet fizycznego kontaktu – wystarczy moment w tłumie, by nieświadomy niczego podróżny stał się ofiarą. Mechanizm tego oszustwa opiera się na wykorzystaniu technologii komunikacji bliskiego zasięgu (NFC), która umożliwia szybkie transakcje bezdotykowe. Oszuści ukrywają mobilne czytniki w torbach lub kieszeniach, przechadzają się po stacjach metra, placach i popularnych atrakcjach turystycznych, zbliżając urządzenia do plecaków lub toreb przechodniów. Jeżeli w pobliżu znajduje się aktywna karta z funkcją NFC, płatność zostaje automatycznie zrealizowana bez wiedzy właściciela. O tym, że pieniądze zniknęły z konta, poszkodowani często dowiadują się dopiero po kilku dniach, przeglądając historię transakcji. Podobne ryzyko dotyczy także smartfonów wyposażonych w technologię NFC. Dlatego eksperci zalecają stosowanie specjalnych etui blokujących sygnał, wyłączanie funkcji zbliżeniowej w telefonach oraz ustawienie niskiego limitu dla płatności bez PIN-u. Źródła: Fox News, Economic Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak poradzić sobie z jet lagem? Triki od specjalistki, które działają
Zmiana stref czasowych to wyzwanie, które może zakłócić naturalny rytm organizmu i zepsuć pierwsze dni podróży. Eksperci podpowiadają jednak, że odpowiednie przygotowanie – od regulacji snu po właściwą suplementację – znacząco zmniejsza ryzyko uciążliwego jet lagu.
Spis treści: Co powoduje jet lag i jakie są jego konsekwencje? Jak zapobiec lub złagodzić skutki jet lagu? Niektórzy po długim locie wracają jedynie z pamiątkami, inni – także z nieprzyjemnymi dolegliwościami. Lot samolotem może bowiem negatywnie wpływać na organizm: sprzyja odwodnieniu, powoduje obrzęki nóg i zaburza naturalny rytm snu. Dodatkowym wyzwaniem jest zmiana stref czasowych, która często prowadzi do uciążliwego jet lagu. Jak się przed nim uchronić i szybciej odzyskać równowagę po wylądowaniu? Co powoduje jet lag i jakie są jego konsekwencje? Jet lag to powszechna dolegliwość, która dotyka miliony podróżnych na całym świecie. Według Cleveland Clinic, jego powstawaniu sprzyjają długie godziny spędzone w pozycji siedzącej, ograniczona ilość tlenu oraz obniżone ciśnienie w kabinie samolotu. Te czynniki zakłócają naturalny rytm biologiczny organizmu, prowadząc do znacznie poważniejszych skutków niż jedynie kilka dni nadmiernej senności czy bezsenności. – Jet lag zaburza nasz wewnętrzny zegar i jego relację ze światem zewnętrznym – wyjaśniła dr Brunilda Nazario, redaktorka naczelna działu medycznego serwisu WebMD. – Cykl dnia i nocy reguluje nasze wzorce snu poprzez melatoninę. Gdy rytm ten zostaje zakłócony, wpływa to również na inne procesy biologiczne, w tym na wydzielanie hormonów, takich jak hormon wzrostu czy hormony cyklu menstruacyjnego. Zaburzenia obejmują także apetyt, procesy trawienne oraz wahania temperatury ciała – dodała ekspertka. W rezultacie objawy jet lagu mogą wykraczać daleko poza problemy ze snem. Pojawiają się trudności z koncentracją, spadek koordynacji i przewlekłe zmęczenie. Co więcej, częste podróże przez strefy czasowe mogą zwiększać ryzyko poważniejszych schorzeń, takich jak cukrzyca, nadciśnienie, zaburzenia nastroju czy otyłość. Jak zapobiec lub złagodzić skutki jet lagu? Podróż na wschód wymaga przyspieszenia wewnętrznego zegara biologicznego, natomiast lot na zachód wiąże się z koniecznością jego opóźnienia. Jak to zrobić? – Jednym z najskuteczniejszych sposobów minimalizowania objawów jet lagu jest stopniowe dostosowanie codziennego rytmu do czasu w miejscu docelowym jeszcze przed wylotem – wyjaśniła dr Brunilda Nazario. Oznacza to przesuwanie pory snu i posiłków o kilkadziesiąt minut dziennie (w zależności od kierunku podróży), aby ułatwić organizmowi adaptację. Dodatkowo przy wyborze lotów warto rozważyć krótkie przesiadki, które umożliwiają stopniowe przyzwyczajenie się do zmiany stref czasowych. Pomocne mogą być także proste środki wspomagające higienę snu – od masek blokujących światło po ograniczenie ekspozycji na ekrany przed snem. Co więcej, w niektórych przypadkach można sięgnąć po wsparcie farmakologiczne. Środki nasenne dostępne bez recepty lub przepisane przez lekarza pomagają zasnąć, podczas gdy kofeina może zniwelować senność w ciągu dnia. Na szczególną uwagę, według ekspertów, zasługuje jednak melatonina. – Melatonina, nazywana „hormonem ciemności”, sprzyja zasypianiu, ponieważ jej wydzielanie zostaje zahamowane pod wpływem światła. Stosowanie masek do spania lub zaciemnienie pokoju pomaga zsynchronizować porę snu z jej naturalną produkcją. W niektórych przypadkach suplementacja melatoniny może dodatkowo przyspieszyć reset zegara biologicznego – tłumaczyła Nazario. Równocześnie specjaliści podkreślają, że przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem. Choć melatonina jest uznawana za bezpieczną przy krótkotrwałym stosowaniu, może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego jej dawkowanie powinno być odpowiednio dobrane. Źródło: Fox News, Cleveland Clinic Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Alarmujące wyniki badań: walizki są brudniejsze niż publiczne toalety. „To magnesy na zarazki”
Z pozoru zwykły bagaż może okazać się prawdziwym magazynem drobnoustrojów. Wyniki najnowszych analiz ujawniają, jak wiele zanieczyszczeń przenosimy, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy.
Spis treści: Jak brudne są nasze bagaże? Wyniki badania zaskakują Najbardziej zanieczyszczone części walizki według naukowców Jak chronić się przed zarazkami na bagażu? Po pandemii coraz więcej osób zwraca uwagę na higienę – częściej myją ręce w podróży i korzystają z płynów do dezynfekcji. Najnowsze badania ujawniają jednak, że największe skupiska bakterii znajdują się tam, gdzie najmniej się ich spodziewamy. Mikrobiolożka Amy-May Pointer pobrała próbki z różnych twardych i miękkich walizek na zatłoczonym dworcu kolejowym przy londyńskim lotnisku. Wyniki jej analizy mogą zaskoczyć. Jak brudne są nasze bagaże? Wyniki badania zaskakują Niedawno firma InsureandGo postanowiła sprawdzić, jak wiele bakterii gromadzi się na naszych walizkach. W tym celu nawiązała współpracę z mikrobiolożką Amy-May Pointer, która przeprowadziła specjalistyczną analizę. Jej celem było zbadanie, jak bardzo brudne są bagaże i które ich elementy są najbardziej narażone na kontakt z zarazkami. Ekspertka pobrała wymazy z kluczowych zewnętrznych części każdej walizki, aby zbadać, ile zanieczyszczeń możemy nieświadomie przenieść na hotelowe łóżka czy do szaf podczas rozpakowywania. Dla porównania Pointer pobrała również próbki z powierzchni publicznych toalet, m.in. z deski sedesowej i przycisku spłuczki. Wyniki były zdumiewające. Okazało się, że bagaże gromadzą niemal 58 razy więcej bakterii niż deska sedesowa w publicznej toalecie. – Walizki, a szczególnie ich kółka i spody, działają jak magnes na zarazki, przewyższając pod tym względem nawet toaletę. Na szczęście stosowanie podstawowych zasad higieny wystarczy, by zapobiec przenoszeniu tych mikrobów na łóżko czy stół – podkreśliła specjalistka w rozmowie z „Travel + Leisure”. Najbardziej zanieczyszczone części walizki według naukowców Mikrobiolożka zidentyfikowała na powierzchni bagaży szereg bakterii. Wśród nich znalazł się gronkowiec – drobnoustrój powszechnie obecny na ludzkiej skórze, który w przypadku kontaktu z raną może przeniknąć do organizmu, wywołując czyraki, liszajec (wysoce zaraźliwe zakażenie skóry), a w przypadku niektórych szczepów, takich jak S. aureus, nawet zatrucia pokarmowe. W próbkach wykryto także bakterie z rodzaju Serratia, zwykle niegroźne, lecz w warunkach szpitalnych mogące powodować zakażenia dróg moczowych lub ran. Z kolei obecność drobnoustrojów z rodzaju Bacillus (bakterii znanych z wywoływania chorób przenoszonych drogą pokarmową) wskazuje, jak łatwo bagaże stają się nośnikiem mikrobów. Największe nagromadzenie bakterii i grzybów stwierdzono na kółkach walizek. To one, stykając się z podłogami dworców, lotnisk czy chodników, przenoszą setki kolonii drobnoustrojów, co – jak podkreśliła Pointer – powinno być wystarczającym powodem, by nigdy nie kłaść walizki na hotelowym łóżku. Drugim najbardziej zanieczyszczonym elementem okazał się z kolei spód bagażu, gdzie również wykryto zarodniki Bacillus. Ekspertka zaznaczyła, że miękkie walizki są jeszcze bardziej problematyczne, ponieważ ich materiał wchłania wilgoć, tworząc idealne środowisko dla rozwoju grzybów. Co więcej, zwróciła także uwagę na uchwyty – to właśnie one, z racji częstego kontaktu z dłońmi, stanowią najbardziej typowe miejsce dla występowania gronkowca. Jak chronić się przed zarazkami na bagażu? Zamiast żyć w strachu, warto wdrożyć kilka prostych zasad higieny. Jak tłumaczyła Amy-May Pointer, kluczowe jest przechowywanie walizki na półce bagażowej, unikanie wciągania jej do kabin toaletowych czy przeciągania przez kałuże. Dodatkowo po każdym kontakcie z bagażem należy umyć ręce, a po powrocie do domu – dokładnie wyczyścić kółka i spód walizki. – Im mniej zanieczyszczeń osadzi się na kółkach, tym mniej problemów będziesz mieć później. Pamiętaj też, że dotykając walizki, przenosisz na dłonie to, co znajduje się na jej powierzchni. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po każdym kontakcie z bagażem – dodała mikrobiolożka. Źródła: InsureandGo, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak szybko zasnąć w samolocie? Ta wojskowa metoda stała się hitem
Zapomnij o bezsennych lotach i przewracaniu się w fotelu. Technika stosowana od czasów II wojny światowej pomaga zasnąć w każdych warunkach – nawet w głośnej kabinie samolotu. Prosta do opanowania metoda zdobywa popularność wśród podróżnych na całym świecie.
Spis treści: Wojskowa technika szybkiego zasypiania Jak szybko zasnąć? Rady krok po kroku Co jeszcze może ułatwić sen w samolocie? Wiele osób, udając się w podróż samolotem, w powietrzu nie zajmuje się czytaniem książek czy oglądaniem filmów, lecz stawia na regenerację i sen. Niestety, zasypianie w tym środku transportu może być nie lada wyzwaniem. Niektórym w odpłynięciu w ramiona Morfeusza przeszkadza lęk, innym z kolei niewygodne środkowe siedzenie, turbulencje, irytujący pasażerowie czy głośne dźwięki. Istnieje jednak prosta technika, dzięki której można głęboko zasnąć w niecałe pięć minut. Wojskowa technika szybkiego zasypiania Metoda stosowana przez personel wojskowy pozwala szybko zasnąć nawet w niewygodnym i hałaśliwym otoczeniu. Po raz pierwszy została opracowana podczas II wojny światowej i uwzględniona w podręczniku armii USA. Miała pomóc pilotom myśliwców w szybkim zasypianiu, nawet w strefach działań wojennych i niewygodnych pozycjach. Po wprowadzeniu kilku drobnych zmian technika ta może się sprawdzić również podczas lotów długodystansowych. „Większość osób w samolotach pozostaje napięta, nie zdając sobie z tego sprawy – zgarbione ramiona, zaciśnięta szczęka, skrzyżowane nogi. Ta metoda koncentruje się na celowym rozluźnieniu tego napięcia. Gdy ciało się rozluźni, umysł podąży za nim” – opisywał specjalista cytowany przez „Daily Express”. Cały proces zajmuje około dwóch minut, a ostatnie 10 sekund to czas, w którym większość osób zasypia. Przy regularnych ćwiczeniach niektórym udaje się zasnąć w zaledwie 60 sekund. Jak szybko zasnąć? Rady krok po kroku Rozluźnij twarz, rozluźniając czoło, szczękę, policzki i język. Opuść ramiona i pozwól im opaść tak nisko, jak to możliwe. Powoli wydychaj powietrze i rozluźnij klatkę piersiową. Rozluźnij nogi, zaczynając od ud, a następnie przejdź do łydek i stóp. Oczyść umysł na 10 sekund. Jeśli najdą cię jakieś myśli, wyobraź sobie spokojne otoczenie. Powtarzaj sobie w myślach: „Nie myśl, nie myśl…” przez około 10 sekund. Ta technika zyskała ogromną popularność w sieci, zwłaszcza na TikToku i Reddicie. Internauci piszą: „Byłem w wojsku i zawsze mi to pomagało” czy „U mnie działa cuda. Potrzebowałam około miesiąca, żeby się do tego przyzwyczaić, robiąc to każdej nocy. Teraz zasypiam po około dwóch minutach. (...) Konsekwencja jest kluczowa”. Co jeszcze może ułatwić sen w samolocie? Eksperci również podkreślają, że by w samolocie mieć spokojny sen, warto unikać kofeiny przed lotem (nawet w przypadku wczesnych odlotów), zabierać ze sobą maskę na oczy, zatyczki do uszu, a także poduszkę pod szyję, która podtrzyma głowę i zmniejszy napięcie mięśni. Co więcej, pasażerowie powinni podróżować w luźnych i wygodnych ubraniach. Źródło: Daily Express Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie rób tego z kartą pokładową. Hakerzy mogą wykraść twoje dane
W dobie cyfryzacji ochrona tożsamości nie kończy się na fizycznym bezpieczeństwie dokumentów. Odpowiedzialne zarządzanie danymi może zdecydować nie tylko o spokoju w podróży, lecz także o tym, czy do niej w ogóle dojdzie.
Spis treści: Co naprawdę kryje karta pokładowa? Karta pokładowa jako źródło wycieku danych Cyberataki po publikacji i realne zagrożenie dla pasażerów Robienie zdjęć kart pokładowych i publikowanie ich w mediach społecznościowych stało się powszechną praktyką – to prosty sposób na podzielenie się informacją o swojej przygodzie z innymi. Jednak eksperci ds. cyberbezpieczeństwa od lat ostrzegają, że taki gest może nieść poważne konsekwencje. Karta pokładowa, choć wydaje się niegroźnym dokumentem, zawiera więcej danych, niż mogłoby się wydawać. Udostępnienie jej w sieci może otworzyć drogę do kradzieży tożsamości i zakłócenia planów podróży. Co naprawdę kryje karta pokładowa? W ostatnich latach wielokrotnie dochodziło do sytuacji, w których przestępcy wykorzystywali informacje zawarte na kartach pokładowych publikowanych przez podróżnych w mediach społecznościowych. Choć na pierwszy rzut oka dokument ten zawiera jedynie podstawowe dane (czyli imię i nazwisko pasażera, numer lotu czy przypisane miejsce), to znacznie więcej wrażliwych informacji ukrytych jest w kodzie kreskowym lub QR. Jak zaznaczył Bill Fitzgerald, specjalista ds. prywatności, dane zawarte w tych kodach różnią się w zależności od linii lotniczej, ale zazwyczaj obejmują numer programu lojalnościowego, dane kontaktowe oraz informacje przekazane podczas odprawy, takie jak dane z paszportu lub dowodu osobistego. Udostępnienie karty pokładowej w sieci może więc – nawet nieświadomie – narazić podróżnego na kradzież tożsamości lub inne nadużycia. – Zawsze należy zakładać, że skanowany kod zawiera informacje o Tobie, Twoim bagażu i miejscu docelowym. (...) Jeśli obawiasz się naruszenia prywatności, nie udostępniaj kodu kreskowego w żadnej formie – ostrzegał Fitzgerald. Karta pokładowa jako źródło wycieku danych Z tego powodu eksperci przestrzegają nie tylko przed publikowaniem zdjęć kart pokładowych w mediach społecznościowych, ale również przed ich beztroskim pozostawianiem w hotelach, samolotach czy na lotniskowych ławkach. Jak wskazuje brytyjska kancelaria prawna HD Claims, każda karta pokładowa zawierająca kod kreskowy powinna być bezwzględnie niszczona po zakończeniu podróży. Pozostawienie jej w miejscach publicznych, nawet jeśli nie zawiera wyraźnie widocznych danych osobowych, może otworzyć drogę do poważnych nadużyć. – To nie tylko kwestia nieostrożności, ale realne zagrożenie dla ochrony danych osobowych. Przejęcie konta lojalnościowego czy kradzież tożsamości może skutkować nie tylko stratami finansowymi, ale nawet unieważnieniem rezerwacji lub całkowitą utratą możliwości odbycia podróży – wyjaśnił Adam Douglas, prawnik HD Claims. Specjaliści ds. prywatności podkreślają również, że ostrożność powinna obejmować wszystkie elementy podróżnego bagażu informacyjnego – w tym etykiety bagażowe. Choć wydają się niepozorne, zawierają dane wystarczające do identyfikacji właściciela. W połączeniu z nawet częściowo widocznymi informacjami z karty pokładowej mogą umożliwić dostęp do kont pasażerów, a w konsekwencji – przejęcie kontroli nad rezerwacjami lub danymi logowania. Cyberataki po publikacji i realne zagrożenie dla pasażerów W maju 2025 roku głośnym echem odbił się przypadek rodziny z Hongkongu, która po opublikowaniu zdjęcia kart pokładowych w mediach społecznościowych padła ofiarą cyberataku. Nieznana osoba trzecia, korzystając z zakodowanych danych, uzyskała dostęp do ich rezerwacji. W wyniku manipulacji systemem dzieci zostały przypisane do miejsc oddalonych od rodziców, a zamówione wcześniej posiłki zostały zmienione bez zgody pasażerów. Jak ustalono, źródłem naruszenia była fotografia z widocznym kodem QR, umożliwiającym przejęcie danych logowania. Nie był to odosobniony przypadek. Już w 2020 roku były premier Australii, Tony Abbott, opublikował zdjęcie swojej karty pokładowej w mediach społecznościowych. Jak wyjaśnił Mark Scrano, ekspert ds. bezpieczeństwa informacji w firmie Cobalt, takie dane, jak numer paszportu i telefon kontaktowy można było z łatwością odczytać z kodu QR. Wprawdzie w tym przypadku osoba, która przejęła dane, działała w dobrej wierze i próbowała ostrzec zespół byłego premiera, jednak sytuacja ujawniła skalę zagrożenia, jaką stwarzają publicznie udostępniane dokumenty podróży. W obliczu rosnącej liczby tego typu incydentów specjaliści zalecają wdrożenie konkretnych środków ostrożności. Korzystanie z mobilnych kart pokładowych i portfeli cyfrowych, częsta zmiana haseł do kont lojalnościowych, powściągliwość w dzieleniu się planami podróży w mediach społecznościowych oraz unikanie przechowywania zdjęć dokumentów na smartfonach – to działania, które realnie zmniejszają ryzyko kradzieży tożsamości i manipulacji rezerwacją. W dzisiejszych czasach ostrożność nie kończy się na kontroli bezpieczeństwa – powinna towarzyszyć nam przez całą podróż. Źródła: Travel + Leisure, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak bronić się przed prądem wstecznym? Ta wiedza może uratować życie
Zrozumienie, na czym polega prąd wsteczny i jak się przed nim chronić, powinno stanowić podstawę wiedzy każdego plażowicza. Pływanie wyłącznie w miejscach wyznaczonych i nadzorowanych przez ratowników to pierwsza linia obrony przed tym niewidocznym zagrożeniem. Jednak to właśnie świadomość i opanowanie w chwili kryzysu często decydują o tym, czy skończy się na tragedii.
Spis treści: Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Każdego roku – zarówno w Polsce, jak i krajach na całym świecie – odnotowuje się setki utonięć. Choć wiele z nich to efekt lekkomyślności, jak np. kąpiele pod wpływem alkoholu czy przecenianie własnych możliwości, to nie wszystkie tragedie są wynikiem błędnych decyzji. Otóż jedną z wyjątkowo niebezpiecznych przyczyn śmiertelnych wypadków w wodzie są prądy wsteczne – często niewidoczne dla oka zjawiska, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych pływaków. Jak je rozpoznać i co zrobić, gdy porwą człowieka? Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny, znany również jako prąd strugowy, to silny, wąski nurt, który odprowadza nagromadzoną wodę z powrotem w kierunku otwartego morza. Wbrew pozorom nie występuje wyłącznie na burzliwych i niebezpiecznych plażach – może pojawić się wszędzie tam, gdzie fale rozbijają się o brzeg, nawet na pozornie spokojnych odcinkach wybrzeża. – Prądy wsteczne mogą utworzyć się na każdej plaży, na której występuje falowanie. Fale wypychają wodę na ląd, a następnie grawitacja ściąga ją z powrotem. W określonych miejscach ten proces tworzy skoncentrowany strumień cofającej się wody, który może błyskawicznie porwać człowieka daleko od brzegu – wyjaśniał Chris Brewster z United States Lifesaving Association w rozmowie z Fox News. Prąd wsteczny może osiągać prędkość nawet 2,5 metra na sekundę – to tempo, z którym nie jest w stanie konkurować nawet doświadczony pływak. Jak wyjaśniał Greg Dusek, główny oceanograf amerykańskiej Narodowej Służby Oceanicznej (NOAA), zjawisko to najczęściej występuje w miejscach naturalnych obniżeń dna morskiego, a także w pobliżu falochronów, pomostów i innych konstrukcji hydrotechnicznych. Właśnie w tych lokalizacjach cofająca się woda się koncentruje, tworząc wąski, lecz silny strumień, który może błyskawicznie porwać człowieka w głąb morza. Należy jednak pamiętać, że choć prąd wsteczny bywa trudny do zauważenia gołym okiem, jego obecność może sygnalizować kilka charakterystycznych cech: ciemniejszy odcień wody, spieniona powierzchnia, wiry unoszące piasek oraz linie piany lub wodorostów przesuwające się w stronę otwartego morza. – Właśnie te subtelne różnice w barwie, strukturze i ruchu wody mogą być sygnałem ostrzegawczym – podkreślał Dusek. Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Z danych United States Lifesaving Association wynika, że aż 81,9% wszystkich interwencji ratowników na plażach dotyczy właśnie prądów wstecznych. To ten typ zagrożenia najczęściej zaskakuje kąpiących się. W momencie, gdy zaczynają odczuwać silny, cofający nurt, reagują instynktownie i próbują dopłynąć bezpośrednio do brzegu. Ta strategia jednak rzadko przynosi rezultat. – Większość osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że zostali porwani przez prąd, dopóki nie zauważą, że mimo wysiłku nie przybliżają się do brzegu. Wówczas próbują płynąć jeszcze intensywniej, ale bez skutku. Pojawia się panika, a wyczerpanie organizmu następuje bardzo szybko. To właśnie ten mechanizm często prowadzi do utonięcia – tłumaczył Chris Brewster z United States Lifesaving Association. W takich sytuacjach kluczowe jest zachowanie spokoju i rezygnacja z bezpośredniej walki z nurtem. Co jest najskuteczniejszą strategią? Zamiast płynąć bezpośrednio do brzegu – co może prowadzić do wyczerpania – należy unosić się na wodzie i przeczekać, aż osłabnie działanie prądu. Gdy tylko pojawi się możliwość, najlepiej odpłynąć w bok, równolegle do linii brzegowej, by wydostać się ze strefy silnego nurtu. Dopiero wtedy można bezpiecznie wrócić na plażę. – Nie próbuj walczyć z prądem, bo i tak nie wygrasz. Postaraj się zrelaksować i pozwolić wodzie się przez chwilę prowadzić. Kiedy nadarzy się okazja, odpłyń w bok, a dopiero potem wracaj do brzegu – radził Brewster. Źródła: Fox News, Polski Instytut Rozwoju Kultury Fizycznej i Sportu Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pokój hotelowy pod lupą. Gdzie czai się najwięcej bakterii? Eksperci nie mają złudzeń
Choć personel sprzątający dba o porządek, ograniczone zasoby i czas pracy sprawiają, że nie zawsze udaje mu się dotrzeć do każdego zakamarka. Z tego względu warto samemu zadbać o komfort i bezpieczeństwo, szczególnie w pierwszych chwilach po zameldowaniu.
Spis treści: Ukryte źródła bakterii w hotelowym pokoju. Na co szczególnie uważać? Gdzie w hotelowym pokoju gromadzi się najwięcej zanieczyszczeń? Kiedy meldujemy się w pokoju hotelowym, świeża pościel i lśniąca łazienka mogą dawać złudne wrażenie czystości. Doświadczeni podróżnicy i profesjonaliści z branży hotelarskiej wiedzą jednak, że wiele newralgicznych miejsc w pokojach hotelowych bywa pomijanych podczas codziennego sprzątania. Ze względu na ograniczony czas — zazwyczaj 30 minut na całe pomieszczenie — niektóre powierzchnie pozostają niedokładnie oczyszczone. Gdzie w takim razie gromadzi się najwięcej zabrudzeń? Ukryte źródła bakterii w hotelowym pokoju. Na co szczególnie uważać? Znana z wyjątkowej dbałości o higienę ekspertka współpracująca z magazynem „Travel + Leisure”, podkreśliła, że zaraz po wejściu do pokoju usuwa wszystkie ozdobne elementy tekstylne – w tym dekoracyjne poduszki czy bieżniki u stóp łóżka. – Pracowałam w hotelach i pierwszymi rzeczami, jakie rzucam w najdalszy kąt pokoju, są dekoracyjne poduszki i wszelkie dekoracyjne dywaniki. Nigdy ich nie pierzemy – wyznała Maria Diego. Jej słowa potwierdziła również Enza Laterrenia, szefowa działu sprzątania w Canne Bianche Lifestyle & Hotel we Włoszech, zaznaczając, że tego rodzaju ozdoby są prane niezwykle rzadko – czasem dopiero po wielu tygodniach lub miesiącach użytkowania. Z kolei Rani Cheema, doradczyni podróży i coach, zwróciła uwagę na telefony, które znajdują się w pokojach. Wyjaśniła, że są one jednymi z najmniej higienicznych miejsc. – Jeśli muszę skorzystać z telefonu w pokoju, słuchawka mnie obrzydza. Chodzi o część, która może dotknąć ust, ponieważ nikt jej nie czyści – tłumaczyła. Podkreśliła też, że choć hotele o wyższym standardzie deklarują regularne czyszczenie pilotów, telefonów oraz włączników światła, należy zachować ostrożność i posiadać własne środki do dezynfekcji, by samodzielnie przetrzeć te najbardziej newralgiczne miejsca. Gdzie w hotelowym pokoju gromadzi się najwięcej zanieczyszczeń? To jednak nie wszystko. Laterrenia wspomniała, że do najczęściej zaniedbanych stref należą te mniej widoczne, jak wnętrze minibaru, zakamarki mebli czy przestrzenie za urządzeniami. – Zwracam też uwagę na naczynia barmańskie przechowywane w szufladach i szafkach – wszystko, co mogło przez długi czas pozostawać nietknięte lub być używane przez gości bez wiedzy personelu sprzątającego – zaznaczyła. Z rezerwą podchodzi także do korzystania z hotelowych łazienek – unika wanien z hydromasażem i korzysta z kąpieli wyłącznie w luksusowych hotelach o wysokim standardzie czystości. Do rzadziej sprzątanych należą również trudno dostępne elementy wyposażenia, m.in. żyrandole, karnisze oraz słuchawki prysznicowe. Problem stanowią też dywany, które ze względu na swoją strukturę łatwo chłoną kurz i bakterie, a ich gruntowne czyszczenie jest wyjątkowo wymagające. Rani Cheema dodała jednak, że coraz więcej hoteli z wyższej półki rezygnuje z wykładzin na rzecz łatwiejszych do utrzymania w czystości podłóg z drewna lub ogranicza powierzchnię pokrytą materiałem tekstylnym, co znacząco poprawia standard higieny. Źródło: Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To ubranie może zaszkodzić w samolocie. Lekarze biją na alarm
Lekkie, przylegające i modne ubrania mogą sprawiać wrażenie idealnego wyboru na podróż samolotem, jednak w ocenie lekarzy i ekspertów od bezpieczeństwa to właśnie one mogą zwiększać ryzyko poważnych problemów zdrowotnych i komplikować ewakuację podczas awaryjnych sytuacji. Okazuje się, że wybór stroju na lot ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać.
Spis treści: Odzież zmniejszająca poziom bezpieczeństwa w samolocie Zdrowie pod presją. Co mówią lekarze o legginsach i ciasnych jeansach? Jak jeszcze zadbać o komfort i bezpieczeństwo w powietrzu? Choć coraz więcej podróżnych wybiera wygodne ubrania na czas lotu, eksperci ostrzegają, że nie każdy element garderoby pozostaje neutralny dla bezpieczeństwa i zdrowia. Wielu z nich potępia np. noszenie obcisłych legginsów i bardzo przylegających jeansów. To odzież praktyczna, ale w niektórych sytuacjach może się okazać niezwykle ryzykowna. Odzież zmniejszająca poziom bezpieczeństwa w samolocie Ekspertka ds. bezpieczeństwa lotniczego i autorka publikacji o katastrofach lotniczych udzieliła niedawno wywiadu HuffPost. W materiale zwróciła m.in. uwagę na ryzyko związane z noszeniem syntetycznych materiałów podczas podróży samolotem. Zdaniem Christiny Negroni niektóre legginsy, choć powszechnie uważane za wygodne, mogą w razie wypadku poważnie zaszkodzić. – To przylegające ubrania, zwykle wykonane z włókien syntetycznych powstających z produktów ropopochodnych. To nie jest coś, co powinno się nosić na pokładzie samolotu, ponieważ jednym z największych zagrożeń w sytuacji awaryjnej z możliwością ewakuacji jest pożar – powiedziała. Specjalistka przypomniała, że ogień w kabinie samolotu, choć rzadki, może stanowić realne zagrożenie. Syntetyczne materiały topnieją pod wpływem wysokiej temperatury i mogą przylegać do skóry, powodując rozległe oparzenia. Z tego powodu Negroni doradziła wybór odzieży z włókien naturalnych (jak np. bawełna), która nie tylko nie zwiększa ryzyka obrażeń, ale także ułatwia swobodne poruszanie się w razie potrzeby szybkiej ewakuacji z pokładu. Zdrowie pod presją. Co mówią lekarze o legginsach i ciasnych jeansach? Co istotne, problem syntetycznej i obcisłej odzieży nie kończy się na ryzyku pożaru. Lekarze ostrzegają również przed jej negatywnym wpływem na zdrowie pasażerów podczas długich lotów. – Ubrania, które nosimy podczas lotu, mogą znacząco wpłynąć na krążenie. Nie zaleca się noszenia bardzo obcisłych ubrań, takich jak legginsy czy wąskie jeansy, ponieważ ograniczają one przepływ krwi z nóg i do nóg – zauważył dr Hugh Pabarue, specjalista chorób żylnych z Metro Vein Centers. Podobne stanowisko w wywiadzie zajął dr Peter J. Pappas, chirurg naczyniowy z Center for Vein Restoration. Specjalista podkreślił, że długie przebywanie w jednej pozycji – zwłaszcza w warunkach obniżonego ciśnienia kabiny – powoduje zatrzymanie płynów i obrzęki kończyn dolnych. – Siedzenie przez kilka godzin bez ruchu może prowadzić do gromadzenia się krwi w nogach, co zwiększa ryzyko zakrzepicy żył głębokich. Noszenie nadmiernie obcisłych ubrań dodatkowo potęguje to ryzyko i może wywołać poważne dolegliwości, takie jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych czy meralgia z parestezjami – ostrzegł lekarz. Jak jeszcze zadbać o komfort i bezpieczeństwo w powietrzu? Dobrze dopasowana, oddychająca i elastyczna odzież (jak luźniejsze spodnie czy bawełniane dresy) może realnie poprawić komfort i zdrowie pasażera w trakcie długiej podróży. – To ubrania, które wspomagają krążenie, zmniejszają opuchliznę i pozwalają uniknąć uczucia zmęczenia, z którym często mierzymy się po wylądowaniu – podkreśliła specjalistka ds. odzieży podróżnej Carla Oliveira. Eksperci zarekomendowali też stosowanie specjalistycznych pończoch kompresyjnych. – Produkty medyczne tego typu łagodzą skutki długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej i zapobiegają powstawaniu zakrzepów. Dodatkowo zmniejszają obrzęki i przynoszą ulgę mięśniom łydek – zaznaczył dr Pappas. Warto jednak podkreślić, że dobór odpowiedniej garderoby to tylko jeden z elementów dbania o zdrowie w czasie podróży lotniczej. Równie ważne są nawyki: picie odpowiedniej ilości wody, unikanie nadmiaru soli, a także – w miarę możliwości – wstawanie i spacerowanie po kabinie. Nawet w pozycji siedzącej warto wykonywać proste ruchy stopami – naprzemienne zginanie i prostowanie stawów skokowych może istotnie poprawić krążenie. Źródła: HuffPost, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Brudniejsze niż toaleta? Te miejsca w samolocie lepiej omijać szerokim łukiem
Wakacyjne podróże nabierają tempa, a samoloty ponownie wypełniają się pasażerami. Nie każda podniebna przygoda wiąże się jednak z komfortem. Byłe stewardesy zdradziły, co naprawdę dzieje się na pokładzie i które zachowania potrafią wywołać największy sprzeciw. Część z nich może zaskoczyć nawet doświadczonych podróżników.
Spis treści: Największe siedliska bakterii w samolocie. Tych miejsc lepiej nie dotykać Higieniczne wpadki pasażerów, które oburzają załogę Brak reakcji i rozbrykane dzieci – z czym jeszcze musi mierzyć się obsługa? Miliony osób właśnie pakują walizki i planują długo wyczekiwane wakacyjne wyjazdy. Wraz z bagażami na pokłady samolotów trafiają też jednak ich przyzwyczajenia, które potrafią skutecznie zepsuć komfort podróży. Najnowszy raport firmy AllClear, specjalizującej się w ubezpieczeniach turystycznych, ujawnił, że aż 70% brytyjskich pasażerów przyznaje się do niehigienicznego postępowania na pokładzie. Ze względu na to, pracownice linii lotniczych, które z bliska obserwują, jak wygląda codzienność w kabinie, uchyliły rąbka tajemnicy. Zdradziły, na co warto szczególnie uważać, by nie popełnić podróżniczego faux pas. Największe siedliska bakterii w samolocie. Tych miejsc lepiej nie dotykać O tym, które miejsca w samolocie są najbardziej niebezpieczne, możesz przeczytać w naszym portalu. Tymczasem dwie byłe stewardesy w rozmowie z AllClear ujawniły, które miejsca w kabinie samolotu są szczególnie podatne na gromadzenie bakterii i wirusów. Na szczycie tej niechlubnej listy znalazły się kieszenie w oparciach foteli – na pierwszy rzut oka praktyczne, w rzeczywistości jednak stanowiące jedno z najbardziej zanieczyszczonych miejsc na pokładzie. – Czasami w tych kieszeniach znajdowaliśmy zużyte torebki na wymioty, a nawet brudne pieluchy – wspomniała jedna z byłych członkiń personelu pokładowego. Mimo że świadomość podróżnych stopniowo rośnie, aż 30 procent z nich wciąż przechowuje tam przekąski i przedmioty osobiste. Tymczasem, jak przyznają pracownicy, te powierzchnie są „rzadko czyszczone” pomiędzy kolejnymi rejsami. Estetyczne, zadbane wnętrze kabiny nie zawsze idzie w parze z rzeczywistą czystością. Choć niektóre elementy mogą wyglądać schludnie, niewidoczne gołym okiem drobnoustroje zalegają niekiedy tam, gdzie najmniej się ich spodziewamy. Przykładem na to są składane stoliki, które znajdują się w gronie najbardziej problematycznych elementów wyposażenia. Choć pasażerowie kojarzą je przede wszystkim z serwowaniem posiłków, w praktyce służą także do pracy przy komputerze, odkładania osobistych rzeczy, a nawet przewijania dzieci. „Stoliki to prawdopodobnie najbardziej niehigieniczne części samolotu – sprzątacze często używają tej samej ściereczki do przecierania każdego z nich” – podkreśliła stewardesa. Higieniczne wpadki pasażerów, które oburzają załogę Nie tylko elementy wyposażenia samolotu budzą zastrzeżenia załogi. Równie niepokojące bywają niektóre przyzwyczajenia samych pasażerów. Jednym z nich jest chodzenie boso po pokładzie, zwłaszcza w drodze do toalety. Choć wielu osobom wydaje się to całkowicie naturalne, dla personelu pokładowego stanowi to sygnał lekceważenia podstawowej higieny. Wilgoć, rozlane napoje, resztki jedzenia – wszystko to może znajdować się na podłodze, a bose stopy w bezpośredni sposób przenoszą zanieczyszczenia po całej kabinie. Niepokojącym zjawiskiem są także zabiegi pielęgnacyjne wykonywane na fotelach w trakcie lotu. Wyrywanie brwi, obcinanie paznokci, rozczesywanie włosów czy malowanie ust – to nie są rzadkie przypadki. „Widziałam kobietę, która wyciągnęła kosmetyczkę i zaczęła regulować brwi w samolocie. Wszystko lądowało na stoliku. A potem ten stolik został użyty do serwowania posiłków” – wspomniała stewardesa cytowana przez „Daily Mail”. Brak reakcji i rozbrykane dzieci – z czym jeszcze musi mierzyć się obsługa? Do szczególnie kłopotliwych sytuacji należą również przypadki nagłych wymiotów. Nie sam fakt złego samopoczucia pasażerów jest tu problemem, lecz brak reakcji z ich strony. Zamiast wcześniej poprosić o worek, wielu czeka do ostatniej chwili, czym całkowicie zaskakuje obsługę. Zdarza się, że wymiociny trafiają wprost do wózka cateringowego, co skutkuje natychmiastowym wycofaniem go z użytku – nie tylko z powodu przykrego widoku, ale też realnego zagrożenia sanitarnego. Na osobną uwagę zasługuje zachowanie najmłodszych pasażerów – a raczej ich opiekunów. Zmęczeni podróżą lub zbyt pobłażliwi rodzice często pozwalają dzieciom na dużo swobody. Bieganie boso po kabinie czy wspinanie się na siedzenia wydaje się im niegroźne, tymczasem z perspektywy załogi to kolejny punkt zapalny. Niejednokrotnie zdarza się, że stopy pociech lądują np. na zagłówku fotela przed nimi. Załoga przyznaje wprost, że tego rodzaju sceny bywają wyjątkowo kłopotliwe – zarówno z punktu widzenia kultury podróżowania, jak i podstawowej higieny. – Podróżowanie po świecie w poszukiwaniu nowych smaków i kultur to dla wielu z nas coś, na co czekamy przez cały rok. Ale równie ważne, jak samo odkrywanie, jest zachowanie zdrowia w trakcie podróży. Proste nawyki, takie jak korzystanie z żelu antybakteryjnego, zabieranie ze sobą obuwia ochronnego czy unikanie zabiegów pielęgnacyjnych w przestrzeniach wspólnych, mogą realnie wpłynąć na komfort i bezpieczeństwo. Chcemy, by ludzie cieszyli się urlopem – bez chorób, którym z łatwością można było zapobiec – dodała Letitia Smith, dyrektorka ds. komunikacji w AllClear. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
48 godzin w boskim Buenos Aires. Co zobaczyć i gdzie tańczyć tango?
Do tanga trzeba dwojga. A Buenos Aires umie rozkochać w sobie każdego. Jak poznać to argentyńskie miasto w dwa dni?
Spis treści: Śniadanie w Buenos Aires Spacer po mieście – sobota Spacer po mieście – niedziela Buenos Aires – informacje praktyczne Buenos Aires to antypody Warszawy, prawie na przestrzał globu. Nic dziwnego, ze wszystko jest tutaj postawione na głowie. Śpi się w dzień (bo gorąco), w nocy spotyka z przyjaciółmi (i imprezuje). W ciągu dnia dużo się pije (kawy i yerba mate), w nocy je (choćby najlepsze na świecie steki). Dyskoteki otwierają swe podwoje o trzeciej nad ranem. Po nich o siódmej serwuje śniadanie, ale potem od razu idzie się spać. Totalne szaleństwo! Nie pozostaje mi nic innego, niż poddać się rytmowi boskiego Buenos. Śniadanie w Buenos Aires Na razie jednak potrzebuję aklimatyzacji, choćby typowego lokalnego śniadania. W najstarszej kawiarni w Argentynie Café Tortoni znajdującej się przy Avenida de Mayo zamawiam café con medialunas, czyli kawę z malutkimi rogalikami. Dyskretnie przyglądam się innym klientom. Niektórzy czytają prasę, inni gawędzą z kelnerami, jakby znali się od wieków. Klimat jak z Paryża czy Rzymu, tyle ze sprzed stu lat. Sama Avenida de Mayo, czyli aleja Majowa, została zbudowana w 1888 r. jako pierwsza nowoczesna arteria miasta. Miała łączyć Plaza del Congreso, gdzie stoi parlament, z pałacem prezydenta na Plaza de Mayo. To na tym placu odbywają się wszystkie ważne manifestacje i miały miejsce najważniejsze wydarzenia historyczne, takie jak np. Rewolucja Majowa z 1810 r., która doprowadziła sześć lat później do ogłoszenia niepodległości kraju. Pałac prezydencki zwany „różowym” widać od razu. Legenda mówi, że róż elewacji był ponoć decyzją polityczną. W ten sposób chciano pogodzić dwie zwaśnione frakcje: unitów, których kolorem był biały, i federalistów – czerwony. Naprawdę jednak kolor pochodzi od wapna zmieszanego z krwią bydlęcą, co nadawało ten specyficzny różowy odcień. Tak kiedyś konserwowano mury. To z balkonów tego pałacu przemawiała podczas swoich żarliwych wystąpień Evita – zona prezydenta Juana Perona. Spacer po mieście – sobota Spod pałacu rusza linia A – pierwsza linia metra nie tylko w Ameryce Łacińskiej, ale i na całej półkuli południowej! Pochodzi z 1913 r. i wciąż działa! Jadę rozklekotanymi drewnianymi wagonikami do Avenida 9 de Julio. To najszersza ulica świata, ma aż 140 metrów! Przechodzę ją z zegarkiem w reku. Z dwukrotnym postojem na kolejnych światłach i minięciem symbolu miasta – obelisku – zajmuje mi to z siedem minut. Moim kolejnym celem jest Recoleta, dzielnica bogatych rezydencji. Pełna luksusowych sklepów aleja Alvear docieram do niewielkiego parku z rozłożystymi drzewami ombú. Wiecznie zielone, mają wyjątkowo grube pnie, osiągają wysokość 15 m i z biologicznego punktu widzenia są krzewami. Drzewo czy krzak – ważne, że w czasie upału daje wytchnienie. Zresztą nazwa rośliny w języku miejscowych Indian Guaraní oznacza właśnie „cień”. Zanim jednak zalęgnę tu na popołudniową sjestę, staję w długiej kolejce. Idzie szybko i juz po chwili trzymam w dłoniach ogromną porcję najlepszych w Buenos Aires lodów Freddo. Samych smaków w tej lodziarni jest kilkadziesiąt, wśród nich tak oryginalne jak wino malbec, chluba Argentyny. Do tego jeszcze dodatki, posypki i czekoladowe polewy... Taka bomba kaloryczna idealnie zastąpi mi obiad. No tak, już zaczynam zachowywać się jak Argentyńczycy! Po sjeście pora na zabytkowy cmentarz Recoleta. Powstał w 1822 r., dziś to jeden z trzech najpiękniejszych na świecie, po Père-Lachaise w Paryżu i Staglieno w Genui. Leżą tu prezydenci kraju, politycy, pisarze, naukowcy. Zwiedzający najczęściej szukają jednak grobu charyzmatycznej żony prezydenta Perona, Evity. Eva Duarte urodziła się w małym miasteczku oddalonym o ponad 300 km od Buenos Aires. W wieku 15 lat wyruszyła do stolicy w poszukiwaniu sławy, próbowała swoich sił jako aktorka i prezenterka radiowa. Na balu charytatywnym poznała generała Juana Perona, przyszłego prezydenta. Przy jego boku stała się nie mniej ważna niż mąż. Kult ugruntowała wczesna śmierć. W 1952 r. w wieku zaledwie 33 lat Evita zmarła na raka. Na jej grobie zawsze widać świeże kwiaty. Zresztą to właśnie kwiat z okolic cmentarza stał się kolejnym symbolem miasta. Floralis Genérica ma 20 m i system, który co wieczór zamyka olbrzymie metalowe płatki, a rano je ponownie otwiera. Rzeźba Eduardo Catalano ma symbolizować nadzieję i nieustanne odradzanie się świata. Niestety, wichura z 2023 roku poważnie uszkodziła tę przepiękną konstrukcję. Koniec zwiedzania, czas spotkać się z moimi argentyńskimi przyjaciółmi. Czekają na mnie w modnej dzielnicy Palermo. W weekendy pełno tu rodzin z dziećmi zwiedzających planetarium, zoo czy rosarium z 12 tys. odmian róż. Wieczorem dzielnica zamienia się w centrum życia nocnego. Na turystę czekają bary, restauracje, dyskoteki do białego rana. O ile przeszedł już na tryb argentyński. Spacer po mieście – niedziela Nie ma lepszego miejsca na niedzielny poranek niż Plaza Dorrego w dzielnicy San Telmo. Co tydzień odbywa się tu bowiem słynny targ staroci, czyli Feria de San Telmo. Wśród obtłuczonych karafek znajdziesz fajkę Che Guevary lub buciki Evity. Miedzy kramami miniesz trzech sobowtórów Carlosa Gardela, śpiewaka tanga wszech czasów. Sam nie zauważysz, jak kupisz pięć zestawów do yerba mate, niepotrzebny ci zupełnie kalejdoskop i manuskrypt zapomnianego dzieła Borgesa. Jak dobrze pójdzie, zacznie ci się wydawać, że właśnie wpadłeś na Gombrowicza. W końcu mieszkał tu aż 24 lata. San Telmo było kiedyś bogatą dzielnicą, w której żyli arystokraci. Wszystko zmieniło się w roku 1871, kiedy to epidemia żółtej febry wygnała ich z ich luksusowych rezydencji. W krótkim czasie w domach zamieszkali biedni emigranci. W latach 1857–1914 w poszukiwaniu lepszego życia przybyło do Argentyny ponad 3 mln osób z Europy, także z Polski! To w trakcie Wielkiej Emigracji narodziło się tango – taniec, który ponoć początkowo służył do zabicia czasu mężczyznom nudzącym się w kolejkach do domów publicznych. Na takowe przybytki było wówczas spore zapotrzebowanie, bo za chlebem przyjeżdżali tu głównie panowie. Dopiero potem sprowadzali swoje rodziny. Na ulicy Defensa od wędrownego handlarza kupuje empanadas – pyszne pierożki nadziewane mięsem i warzywami. Popijam kawą nalaną prosto z termosu od kolejnej miłej sprzedawczyni. I ruszam dalej. Czeka mnie dłuższy spacer do La Boca – kiedyś jednej z biedniejszych, dziś najbardziej kolorowych dzielnic miasta. To tu powstał pierwszy port Buenos, gdzie przybywali emigranci z całej Europy. Skromna dzielnica nabrała kolorów dzięki Benito Quinquela, malarzowi związanemu z dzielnicą La Boca, który w 1950 roku zainspirował pomalowanie opuszczonych domów, tworząc w ten sposób najsłynniejszą chyba obecnie uliczkę w mieście zwaną El Caminito. Nazwa pochodzi od tytułu popularnego tanga napisanego przez przyjaciela i sąsiada malarza, Juana de Dios Filiberto. Nie jestem fanką piłki nożnej, ale wstyd być w Boce i nie zobaczyć stadionu Boca Juniors. To tu grał m.in. boski Diego Maradona. Kupuję kilka piłkarskich gadżetów dla moich bratanków – wielkich miłośników futbolu – i ruszam dalej. Jeśli zapytasz przeciętnego mieszkańca Buenos Aires, gdzie najchętniej spędza niedzielne popołudnia, odpowie, że w Puerto Madero. Dzielnica w 1991 r. przeszła gruntowną rewitalizację. Przy projekcie współpracowali tacy znani architekci jak Norman Foster, Philippe Starck czy Santiago Calatrava. Mnóstwo tam eleganckich restauracji, dizajnerskich wieżowców i luksusowych hoteli. Kto ma jeszcze siłę, może wypożyczyć rower i przejechać nim po rezerwacie nad rzeką La Plata, którą wielu myli z morzem ze względu na jej szerokość (nawet 220 km!). Ja oszczędzam energię, bo wieczorem umówiona jestem na milongę, czyli na imprezę z tango. Na Plaza Dorrego po porannym targu staroci nie ma już śladu. Możemy zaczynać! Partnera nie muszę szukać, podchodzi do mnie sam. Okazuje się mistrzem nad mistrzami i nawet z moich nieporadnych kroczków potrafi wykrzesać coś, co można nazwać tangiem. Cóż, ma doświadczenie. W San Telmo mieszka od urodzenia, a tańczy od 50 lat. Z łatwością odczytuje każdy mój ruch i zmyślnymi sztuczkami maskuje błędy. Przy kimś takim każda kobieta może poczuć się jak gwiazda! Słyszę moje ulubione „Mi Buenos Aires querido”. „Moje ukochane Buenos Aires, kiedy Cię znowu zobaczę…”. Obiecuję sobie, że wkrótce. Buenos Aires – informacje praktyczne Położenie: ujście rzeki La Plata. Powierzchnia: 203 km2 Ludność: 3,1 mlm Język: hiszpański Religie: katolicka, choć aż 72,9 proc. Argentyńczyków deklaruje brak udziału w jakichkolwiek praktykach religijnych. W Argentynie mieszka największa w Ameryce Południowej mniejszość żydowska (300 tys.), a także mniejszość muzułmańska (400–500 tys.). Waluta: peso argentyńskie. Kiedy jechać do Buenos Aires? Buenos Aires leży w klimacie umiarkowanym. Przez większość czasu temperatury wynoszą miedzy 15 a 30 stopni. Najlepiej pojechać tam nasza zima, gdy w Argentynie jest najcieplej. Wiza Do pobytu krótszego niż trzy miesiące wiza nie jest potrzebna. Dojazd Z Polski nie ma bezpośrednich lotów do Buenos Aires. Z Europy latają tam m.in. linie Lufthansa i Alitalia. Koszt najtańszego biletu to ok. 4 tys zł. Komunikacja Buenos Aires posiada sześć linii metra (zwanego tutaj subte) oraz 200 linii autobusowych (zwanych colectivos). Bilety kupuje się w środku w specjalnym automacie. Niedrogie taksówki. Coraz popularniejsze zaczynają być rowery, choć brakuje ścieżek rowerowych. Bezpieczeństwo Buenos Aires jest stosunkowo bezpiecznym miastem. Oczywiście jak wszędzie w najbardziej zatłoczonych miejscach należy uważać na kieszonkowców. Warto wiedzieć Przygotujmy się na to, że kolacje je się w Argentynie bardzo późno. Zazwyczaj koło 22.00 goście dopiero się schodzą, a kończą posiłek po północy. W zwyczaju jest zostawianie drobnych z reszty kelnerom, taksówkarzom, obsłudze itd. Robiąc zakupy, poprośmy o tzw. refund cheque, który umożliwi nam zwrot podatku przy wylocie. Źródło: archiwum NG.
Proszą o „gorące kubeczki” podczas lotu. Ten samolotowy trik staje się coraz popularniejszy
Zatkane uszy to częsty problem podczas lotu samolotem. Na szczęście istnieje proste i, co najważniejsze, skuteczne rozwiązanie, które może przynieść szybką ulgę. I wcale nie chodzi o gumę do żucia.
W tym artykule: „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy O czym pamiętać przed lotem samolotem? Podróżowanie samolotem, mimo że szybsze, dla niektórych bywa bardzo uciążliwe. Wpływ na to ma wiele czynników, m.in. wąskie siedzenia, mała przestrzeń na nogi, irytujące zachowania innych pasażerów, czy duży hałas. Dyskomfort w czasie lotu powodują także przejściowe dolegliwości, jakie dopadają nas na pokładzie maszyny. Najczęściej podróżujący muszą borykać się z zatkanymi uszami podczas startu i lądowania, co spowodowane jest zmianą ciśnienia w kabinie samolotu. Okazuje się, że istnieje prosta metoda, by tego uniknąć. Ten niesamowity trik stał się prawdziwym viralem w sieci. „Gorące kubeczki” sposobem na zatkane uszy Co robić, gdy uszy są zatkane podczas lotu samolotem? To pytanie zadaje sobie wielu pasażerów jeszcze przed wejściem na pokład, ale tylko część z nich zna sposób na szybkie pozbycie się tej nieprzyjemnej dolegliwości. W ostatnim czasie o tej mało znanej, ale jakże skutecznej metodzie, przypomniała Justyna Kłęk, była stewardessa i autorka bloga „Bujająca w obłokach”. Jak podkreśla, wystarczy, że borykający się z bólem podróżny poprosi obsługę o tzw. gorące kubeczki. Po chwili proszący o pomoc pasażer otrzyma od członka załogi dwa plastikowe kubeczki z nasączonymi ciepłą wodą serwetkami, które trzeba przyłożyć do uszu. Wówczas tworzy się para wodna, która powoduje, że zatkane uszy się odblokowują, a ciśnienie w nich wyrównuje. – To prosty, ale skuteczny sposób na złagodzenie dyskomfortu – zaznacza. Justyna Kłęk przypomniała również, że z zatkanymi uszami można sobie poradzić także poprzez: żucie gumy, picie wody małymi łykami, ziewanie, czy też lekkie wydmuchiwanie powietrza przez nos. Z kolei osoby, dla których ból jest nie do zniesienia, powinny skonsultować z laryngologiem, by wykonać specjalistyczne badania i zmniejszyć nasilenia objawów. O czym pamiętać przed lotem samolotem? Warto zwrócić uwagę na to, co się je i pije przed podróżą, jak i podczas samego lotu. Posiłek musi być lekki i dobrze zbilansowany, należy też unikać objadania się przed wylotem. Niskie ciśnienie oraz wilgotność powietrza sprawiają, że organizm ludzki potrzebuje płynów. Wskazane jest picie dużej ilości niegazowanej wody, która najlepiej nawadnia organizm. W trakcie lotu należy natomiast unikać alkoholu. Z powodu niskiego ciśnienia może zawrócić w głowie bardziej niż zwykle. Odradza się także picie napojów wyskokowych przed spaniem w samolocie. Zdaniem naukowców, połączenie alkoholu oraz ciśnienia w kabinie na wysokości przelotowej obniża ilość tlenu we krwi (SpO2) i podnosi tętno na dłuższy czas, co skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Przed wylotem wskazany jest również ruch fizyczny, zwłaszcza jeśli czeka nas długa podróż. Spacer po terminalu (choćby po bezcłowych sklepach!) doskonale poprawi krążenie krwi oraz pozwoli nam się lepiej zrelaksować w przestworzach. Natomiast w czasie samego lotu dobrze jest wstać do toalety, aby rozprostować nogi. Wskazane jest również wykonywanie ćwiczeń poprawiających krążenie i wzmacniających kręgosłup podczas długiego siedzenia, takich jak okrężne ruchy stopami czy głową, a także wyginanie w łuk grzbietu (tzw. koci grzbiet). Źródła: bujajacawoblokach.com, archiwum redakcji. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tanie podróżowanie wymaga trochę planowania i dużo spokoju. Oto 7 naszych wskazówek
Wyjechać na koniec świata, w tropiki, na fiordy, w głuszę i nie zbankrutować? Wiemy jak! Tanie podróżowanie wcale nie jest trudne.
Spis treści: Poluj na okazje Rezerwuj z wyprzedzeniem Nie wykluczaj biur podróży Wybierz tani kierunek Korzystaj z taniego transportu Szukaj taniego noclegu Wybieraj hostele Tanie podróżowanie w dalekie miejsca jest możliwe, ale wymaga nieco wysiłku podczas przygotowań i buddyjskiego spokoju w trakcie. Jako ktoś, kto miał okazję wielokrotnie podróżować i tanio, i drogo (zwykle służbowo), bez kokieterii wyznaję, że wolę to pierwsze. I wcale nie dlatego, że jestem szaleńczo skąpy albo biedny. Podróżując w ten sposób, mam zwyczajnie dużo więcej szans, by przeżyć coś wyjątkowego. Paradoks? Niekoniecznie. To, co w podróżowaniu pociąga mnie najbardziej, to nie warunki bytowe ani widoki za oknem, a ludzie, ze swoją indywidualnością, a także chemią międzyludzkich relacji. Nie mówię jedynie o ludziach innych kultur, miejscowych, których spotyka się pod drodze. Fajną, bezpretensjonalną społeczność tworzą też backpackerzy, z którymi nierzadko dzielę pokoje. W dormitorium czy kuchni taniego hostelu w Pekinie, Kalkucie czy Manili o wiele łatwiej o szczery kontakt z człowiekiem niż w restauracji czy na korytarzu hotelu Martinez w Cannes. Cudownym, choć czasem trudnym doświadczeniem jest niskobudżetowa samotna podróż. Pamiętam swoją pierwszą, dwumiesięczną wyprawę do Indii. Przez pierwsze dwa tygodnie jechałem z kumplem, następne sześć całkiem sam. I do dziś mam w pamięci każdą chwilę z tamtej wyprawy. W hostelach czy w nocnych pociągach na długie godziny zostawałem ze swoimi myślami, czasem z książką, i odbywałem fascynującą podróż w głąb siebie. Kreśliłem w myślach podsumowania, rachunki sumienia, snułem plany, szukałem odpowiedzi na pytania. Na brak towarzystwa też w sumie nie mogłem narzekać. Bo szybko się okazało, że takich jak ja jest więcej. Do tego bezbłędnie wyszukują się w tłumie. Już pierwszego dnia samotnej podróży, w Majsurze w stanie Karnataka, wspólne piwo, a potem wypady za miasto zaproponowali mi samotni travelerzy z Izraela i Anglii. Spędziliśmy wspólnie trochę czasu i pojechaliśmy każdy w swoją stronę. A tam już czekali inni, ze swoimi bagażami doświadczeń, wrażliwością, nowymi pomysłami i – czasem radykalnie różniącym się od mojego – spojrzeniem na świat. Wyznający inną religię, respektujący inny system wartości, słuchający innej muzyki i czytający inne książki. To szalenie odświeżające doświadczenie. Jak więc taką tanią podróż zaplanować? Poluj na okazje Przede wszystkim bądźmy elastyczni. Jeśli planujemy lot do Brazylii, a trafi się tani bilet do Argentyny, raczej nie wybrzydzajmy. Kto wie, czy do Buenos Aires dużo taniej nie polecimy za rok, a okazja na Rio de Janeiro może się szybko nie powtórzyć. Gdzie szukać tanich lotów? Prenumeratę newsletterów linii lotniczych i portali wyszukujących tanie przeloty uważam za obowiązek każdego podróżnika. Śledzić trzeba nie tylko propozycje z Warszawy czy innych polskich miast. Najciekawsze przeceny trafiają się z lotnisk przesiadkowych, tzw. hubów, do których zaliczają się: Londyn Heathrow, Frankfurt, Amsterdam, Berlin, Madryt, Paryż, Rzym. Linie lotnicze chcą czasem wypromować nowy kierunek i znacząco obniżają cenę. Czasem też zdarzają się spektakularne błędy w systemie i na drugi kontynent lecimy za bezcen. Niezłym pomysłem na tani przelot jest łączenie promocji. Może się okazać, że za atrakcyjny lot np. do kilku krajów Ameryki Południowej zapłacimy bardzo mało, tyle że najpierw będziemy musieli przesiąść się w Madrycie, lecąc do São Paulo, a następnie dojechać do Limy, by potem przez Londyn wrócić do Warszawy. A wszystko za sprawą dwóch, trzech, a nawet czterech przewoźników. Rezerwuj z wyprzedzeniem Najlepiej dwa–trzy miesiące przed wylotem. Zwykle wtedy jest najtaniej. Podczas szukania biletów na stronach przewoźników trzeba pamiętać o dość wrednym zabiegu stosowanym przez internetowe wyszukiwarki. Kiedy zbyt często sprawdzamy cenę lotu w danym kierunku, przeglądarka automatycznie odczytuje to jako zwiększone zainteresowanie i przy następnych odwiedzinach zawyża cenę. Odpowiadają za to niesławne cookies. Aby tego uniknąć, przed kolejnym wyszukiwaniem należy usunąć historię przeglądania. Kiedy to nie wystarczy, można zresetować modem, z którego korzystamy. Bilety tanich linii najrozsądniej kupować pomiędzy wtorkiem a czwartkiem, najlepiej w nocy. Wtedy portale odnotowują najmniejsze obłożenie, ceny są niższe. Nie wykluczaj biur podróży Bardzo rzadko zdarza mi się korzystać z usług biur podróży, ale nie mam zamiaru dołączać do chóru krytyków uważających podróż z agencją za obciach, rzecz niegodną prawdziwego podróżnika (bo przecież nie turysty, tfu!). Biura podróży mają tę zaletę, że od czasu do czasu zostają postawione pod ścianą i muszą wypełnić wyczarterowany samolot tudzież wynajęty już hotel. I wtedy desperacko proszą potencjalnych klientów o wspólną podróż do Grecji, a czasem nawet – a co tam – do Tajlandii czy na Malediwy. Cena oczywiście szybuje w dół, w rejony tradycyjnie zarezerwowane dla tanich linii. Poza tym również w agencjach można trafić superokazje – pomyłki. No i z agencji warto, a czasem wręcz trzeba korzystać podczas wypraw. Lokalne władze nierzadko walczą z bezrobociem w ten sposób, że każą zatrudnić przewodnika, kucharza, tragarza, a nawet... kelnera (!). Mnie zdarzyło się to podczas wspinania się na Kilimandżaro w Tanzanii. Wybierz tani kierunek Cena przelotu to oczywiście tylko jeden z wydatków i – zwłaszcza podczas długiej podróży – wcale nie najważniejszy. Bo co z tego, że za lot zapłacimy sto złotych, jeśli na dojazd z lotniska trzeba będzie wyłożyć trzy razy tyle? A najtańsze jadłodajnie – np. w Szwecji czy Norwegii – zrujnują nasz budżet w kilka dni? Warto mierzyć siły (budżety) na zamiary i planować wyjazd na własną kieszeń. Z sześciu uczęszczanych kontynentów tylko trzy uznać można za tanie: Azję, Afrykę i Amerykę Południową; rzecz jasna z wyjątkami. Zwłaszcza w Azji sporo jest naprawdę niedrogich i fajnych kierunków – Indie, Wietnam, Indonezja, Kambodża, Laos czy Filipiny, gdzie znajdziemy nocleg nawet za 2–3 dol., a wegetariański obiad – jeszcze taniej. Korzystaj z taniego transportu W wielu miejscach na świecie taniej, albo w ogóle za darmo, jeździ się autobusem, busikiem, marszrutką, dala-dalą, tuk-tukiem, autostopem etc. Ale nie zawsze. Takie kraje, jak Indie czy Turcja mają na tyle tanią i dobrze rozwiniętą sieć kolejową, że bardziej opłaca się podróż pociągiem. Podobnie jest w Szwajcarii i Japonii (odpowiednio: miejsce pierwsze i drugie wśród nacji najczęściej podróżujących koleją). Z tym że w tych dwóch przypadkach trudno mówić o naprawdę tanich podróżach. Najprzystępniejsza możliwa opcja to kupno „tygodniówki”. W tanich krajach na dłuższych trasach warto rozważyć podróż nocą. Kuszetki np. w indyjskiej klasie sleeper nie są drogie, poza tym oszczędzamy pieniądze na nocleg. Inna bajka to poruszanie się w miastach. Rikszarze, taksówkarze w wielu miejscach cenę za przejazd traktują dość swobodnie. Należy więc na „dzień dobry” ustalać z nimi konkretne stawki, no i – chcąc nie chcąc – negocjować. Moje ulubione targi o cenę z taksówkarzem odbyły się nad Morzem Czerwonym. Przy potwornie słodkiej herbacie dyskutowaliśmy długo bez rezultatu. Kierowca, zapalony miłośnik szachów, rzucił wreszcie, że jak dam mu mata, pojedziemy za 50 proc., jak nie, to on jeszcze podbije cenę. Dałem i przez następne kilka dni wspólnie z sześcioosobową ekipą za grosze objechaliśmy cały półwysep Synaj. Szukaj taniego noclegu Opcji jest mnóstwo. Oczywiście mamy couchsurfing, Airbnb czy też wakacyjną wymianę mieszkań. Jednak na początek warto pomyśleć o najłatwiejszym i często najprzyjemniejszym rozwiązaniu, czyli noclegu u znajomych lub też znajomych znajomych. To nie mit, ludzie lubią pomagać i będą mieli frajdę z tego, że odwiedzi ich ktoś, kto jest kolegą kolegi, przyjaciela, dawnego kochanka etc. A jeśli z Polski przywieziesz np. flaszkę dobrej wódki albo kilogram sera Bursztyn, będzie wniebowzięty. Mnie na tej zasadzie zdarzyło się np. nocować na nowojorskim Brooklynie na podłodze z plutonem Chińczyków. Ale też na Manhattanie w luksusowym penthousie na 57. piętrze, z widokiem na Central Park, gdzie w windzie mijałem się z Goldie Hawn. Poza tym warto szukać na miejscu, porównując ceny, i – tadam! – negocjując. Większość travelerów to robi i nie ma w tym nic wstydliwego. Zwłaszcza kiedy chcesz za parę dolarów przejechać pół świata w rok. Wybieraj hostele Z powodów wymienionych wyżej bardzo lubię nocować w hostelach. Absolutnie niepowtarzalne są te w Japonii. Zwłaszcza hotele kapsułowe. Zanim wejdzie się do takiego przybytku, trzeba zamienić buty na hotelowe klapki. Zdarza się, że w metalowej szafce trzeba też zostawić większość bagażu i ubranie. A nad ranem musisz pamiętać, by opuścić swoje gniazdko na czas, inaczej grozi ci grzywna. Raz w Osace nie zrozumiałem, dlaczego mam płacić dodatkowe 200 jenów, i nieco się zirytowałem. Mówiący jedynie po japońsku recepcjonista odpowiedział mi wówczas za pomocą elektronicznego translatora, po angielsku: „To postanowione, musisz zapłacić. W przeciwnym razie dziś wieczorem nie będziesz bogaty!”. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Indie pomogły mi zbudować swoje życie od nowa. To miejsce jedyne w swoim rodzaju
Pojechałem do Indii, by przemeblować swoje życie. Nie wszystko się udało. Ale bez wątpienia było to doświadczenie formacyjne.
W tym artykule: W drodze po Indiach Przygody w Indiach Podróż, która zmienia spojrzenie na życie Różnorodność Indii Indie pomagają zrozumieć innego człowieka Młody żołnierz szybkim krokiem ruszył w stronę granicy. Po nim kolejny. I kolejny. Najpierw drobiąc, potem przyspieszając, wydłużając krok, wreszcie biorąc potężny zamach i zarzucając stopę nad głowę! Co najmniej kilkanaście kolejnych metrów pokonał, wykonując te imponujące – jak to na własny użytek nazwałem – szpagaty w pionie. Cała moja trybuna poderwała się na równe nogi, krzycząc i klaszcząc. Niektórzy nie potrafili powstrzymać śmiechu. W drodze po Indiach A był to dopiero początek show. Przepięknie wystrojone oddziały wykonywały przed nami całe skomplikowane układy choreograficzne. Były tam podbiegi i gwałtowne zatrzymania, nieoczekiwane zwroty i obroty, saluty i stukanie obcasami. Siedziałem na betonowej trybunie w miejscowości Attari w indyjskim Pendżabie, tuż przy granicy Indii i Pakistanu. A cała ceremonia towarzyszyła zamknięciu na noc przejścia granicznego pomiędzy tymi dwoma nieprzepadającymi za sobą krajami. Od blisko dwóch miesięcy byłem w drodze po Indiach. Było mi to potrzebne, by skończyć jeden etap w życiu i zacząć drugi. Chciałem pobyć sam ze sobą. Potrzebowałem odcięcia, wyjścia poza – uwielbiam ten termin – strefę komfortu, a więc swoje dość wygodne warszawskie życie. I znalazłem to, co chciałem. Na subkontynencie spałem w hotelach za 2 dol. Kąpałem się – tak jak miejscowi – polewając się zimną wodą z plastikowego kubełka. Przemieszczałem się pociągami w najtańszych klasach. Próbowałem lokalnych specjałów na ulicznych stoiskach i wreszcie cierpiałem z powodu poważnego zatrucia pokarmowego. Ale o wszelkich niedogodnościach tej podróży błyskawicznie zapominałem. Z jednego prostego powodu. To, co dla turysty jest udręką, dla reportera nierzadko staje się wspaniałym prezentem od losu. Zawodową pożywką i inspiracją. Przygody w Indiach Z granicy wróciłem do Amritsaru. Dla dominujących tu sikhów to miasto szczególne; znajduje się tu Harmandir Sahib – Złota Świątynia, do której pielgrzymują wyznawcy sikhizmu z całego świata. A przy tym miejsce, w którym dobrze poczuje się w zasadzie każdy, niezależnie od swojej wiary (lub niewiary), pochodzenia, statusu społecznego czy koloru skóry. Żyjący na przełomie XV i XVI w. twórca sikhizmu, Guru Nanak, głosił, że pobożny wyznawca tej religii musi mieć bezwzględny szacunek dla każdego stworzenia. Ma obowiązek dzielić się z każdym bliźnim, z każdym potrzebującym. I ma go traktować jak siostrę czy brata. Również dlatego i ja czułem się tu znakomicie. Gdy podziwiałem spektakularną gurudwarę (świątynię sikhijską), słuchałem kirtanów (religijnych hymnów). Ale też gdy byłem zapraszany na darmowy posiłek do wielkiej stołówki, która działała 24 godz. na dobę i w tym czasie karmiła podobno 100 tys. osób! Z Pendżabu pojechałem do stanu Uttarakhand. W Riszikeszu odwiedziłem aśram, w którym w 1968 r. mieszkali Beatlesi. W Haridwarze wziąłem udział w Kumbh Meli, czyli hinduistycznym Święcie Dzbana, monstrualnym wydarzeniu religijnym, które co 12 lat przyciąga tu miliony ludzi. Dyskutowałem z pielgrzymami o ich religii, o łańcuchu sansary, czyli wędrówce dusz, o mokszy (jedności z bogiem) i znaczeniu rytualnych kąpieli. Podziwiałem paradę sadhu, czyli świętych mężów, i dawałem się ponieść tłumowi, który nieustannie parł w stronę świętego Gangesu. Jechałem przez Indie niespiesznie. Zatrzymując się w miejscach, w których nie planowałem się zatrzymać. Robiąc rzeczy, które czasem mnie samego zaskakiwały. Ot, choćby wizyty u wróżów. Chodziłem na te spotkania jako sceptyk, z ironicznym uśmiechem na ustach. Jedynie dlatego, by lepiej zrozumieć zakochanych w astrologii Hindusów. A teraz, wiele lat później, wciąż dudnią mi w uszach słowa, które usłyszałem w dniu moich urodzin gdzieś na pięterku u gurudźiego (mistrza) przy zatęchłej ciemnej ulicy Waranasi. Wciąż trudno mi w to wszystko uwierzyć, ale ironiczny uśmiech dawno już zniknął z mojej twarzy. Podróż, która zmienia spojrzenie na życie Wizyta w Waranasi była przeżyciem formacyjnym. Widok na całodobowy stos całopalny, jaki miałem z hostelowego tarasu, dziesiątki sędziwych pielgrzymów marzących o dobrej śmierci w tym świętym dla hinduistów mieście. Setki mieszkańców obmywających się codziennie o świcie w „najbrudniejszej rzece świata”, jak często mawia się o Gangesie na wysokości dawnego Benares. Staruszkowie plujący przez zęby czerwoną, betelową śliną. Ale też widowiskowe pudźe (hinduistyczne nabożeństwa) oglądane wprost z zacumowanej na rzece łodzi… To były obrazki, które wryły się w moją pamięć na zawsze. Bardzo chciałem poznać i zrozumieć ludzi, których oglądałem. Przesiąknąć tą starożytną kulturą. Stać się częścią tego życia. Dlatego też wracałem. Do Waranasi i do Indii. I rozmawiałem, rozmawiałem, rozmawiałem. Ale też podglądałem. Ot, choćby tana rikszarzy z Kalkuty, którzy zaprzężeni do dyszli siłą własnych ramion i nóg transportowali turystów np. do domu Matki Teresy przy Ripon Street. Albo stomatologów (tak!) i fryzjerów przyjmujących klientów na miejskim chodniku. Pisarczyków rozkładających staroświeckie maszyny do pisania w kalkuckich zaułkach. Właścicieli przenośnych garkuchni. Czyścicieli butów i czyścicieli uszu (tak, tak, panowie z długimi cienkimi prętami i zestawami ajurwedyjskich maści to w Indiach poważny zawód). Sprzedawców warzyw, książek, grzebieni, breloczków, blaszanych misek, łańcuchów, scyzoryków i tysięcy innych rzeczy. Czy wreszcie brodatych mężczyzn z namaszczeniem nakładających na siebie ogromne obłoki piany i spłukujących się na tymże chodniku, tuż obok tego całego wesołego tłumu. Różnorodność Indii Podczas tej podróży bawiłem się na dwóch weselach: w Agrze i Chandigarze. Oglądałem krwawą ceremonię poświęconą bogini Kali. Godzinami słuchałem opowieści gurkhowskich separatystów z Dardżylingu. Spierałem się o Marksa i Mao z zaangażowanym politycznie ajurwedyjskim masażystą z Fort Kochi. Razem z całą widownią głośno komentowałem kolejne sceny bollywoodzkiego hitu podczas 4-godzinnego seansu w Bombaju. Wspinałem się wysoko w Himalajach. Testowałem najlepszą herbatę świata. Walczyłem z małpami, które chciałby pozbawić mnie odzieży wierzchniej w Radżastanie. Pomachałem wyjeżdżającemu na spotkanie z Obamą Dalajlamie w McLeod Ganj (również pomachał). Pływałem czółnem po rozlewiskach Kerali i wylegiwałem się na plażach Goa. Czytałem miejscową prasę (Indie były wówczas jedynym krajem na świecie, w którym nakłady papierowych gazet rosły) i dowiadywałem się coraz więcej o hinduskich marzeniach. Choćby tym o podróży poślubnej nad jezioro Pichola w Udajpurze, gdzie m.in. kręcono film „Octopussy„ – oczywiście z serii bondowskiej. Jeśli chodzi o indyjskich nowożeńców – nic się z taką wycieczką nie równa. Poznawałem Hindusów – wszelkich wyznań i kast, pochodzących z różnych części kraju, o różnym poziomie wykształcenia. Ale też backpackerów. Z całego świata. Izraelczyków podczas gap year, wyznawców Kryszny z Anglii, profesorów z Kalifornii, robotników z Norwegii, młode Japonki szukające przygód, Rosjan okupujących plaże w północnym Goa, wiecznie zdziwionych Australijczyków… W tym wielobarwnym towarzystwie świat stawał się mały i bliski. A ludzie z różnych stron – wbrew pozorom i stereotypom – bardzo do siebie podobni. Mający te same pragnienia, pasje, tęsknoty. Indie pomagają zrozumieć innego człowieka Po dwóch miesiącach w drodze byłem 9 kg lżejszy, nieco zmęczony i stęskniony za domem. Ale to, co przywoziłem ze sobą z tej podróży, było bezcenne. Ostatecznie zdałem sobie sprawę, że w jakimś poprzednim życiu musiałem być nomadą. Wiedziałem już, że moim żywiołem jest przemieszczanie się, zmiana krajobrazu, poznawanie ludzi, z ich obyczajowością, kulturą, historią, wierzeniami i stylem bycia. Czym bardziej różnili się oni ode mnie, tym bardziej to doceniałem. Bo tym, co tak naprawdę nas rozwija, są wyzwania, ciągłe przekraczanie własnych granic. I nieustająca chęć zrozumienia Innego. Efektem tej wyprawy – ale też kilku innych – było kilkadziesiąt reportaży, które przez dekadę ukazywały się w polskiej prasie, oraz książka „Szpagat w pionie”. W drodze przez Indie. Ale też konkluzja, że niewiele jest w życiu rzeczy, które sprawiają mi większą frajdę niż bycie w drodze. Od tego czasu nic się nie zmieniło.
Wyspa Maui zmienia postrzeganie o Hawajach. Dzięki tej podróży zrozumiałam ważną rzecz
Wyjazd na hawajską wyspę Maui zmienił nasze wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak może wyglądać macierzyństwo na końcu świata.
W tym artykule: Ananasy na Hawajach Park narodowy Haleakalā Najpiękniejsza trasa świata Miasteczko Haiku Jak płynie czas na Maui Doświadczać jak najwięcej, zdobyć wulkany, nauczyć się surfować, może nawet podstaw tańca hula. Tłumaczyłam sobie, że skoro już lecimy z dwójką małych dzieci na koniec świata, to trzeba wykorzystać ten czas przyzwoicie, nie zmarnować, wycisnąć z niego cały egzotyczny sok. Działało to świetnie, dopóki po dwóch tygodniach na Hawajach nie trafiliśmy na wyspę Maui. Wtedy plan samoistnie przestał obowiązywać. Kolejne sześć tygodni można określić wieloma przymiotnikami, ale na pewno nie „napięte”. Wyluzowane, powolne, nieśpieszne, spontaniczne… Podróż ta nie tylko zmieniła moje wyobrażenie o Hawajach, ale też o tym, jak najlepiej podróżować z dziećmi. Ananasy na Hawajach Czy ananasy rosną na drzewach? – zapytała mnie moja pięcioletnia wtedy córka, gdy zatrzymaliśmy się przy drodze kupić kolejny owoc kilka dni po wylądowaniu na wyspie. Soczyste, słodkie i pełne smaku stanowiły ważną część naszego menu. Omlet z ananasem na śniadanie, świeży ananas na przekąskę, smoothie z ananasa i mleka kokosowego na podwieczorek, ananas na grillu na kolację. – No właśnie. Jak rosną ananasy? – powtórzyłam i zamyśliłam się. – Nie mam pojęcia. Poszukajmy odpowiedzi – odpowiedziałam. I zamiast trzymać się planu zwiedzania, postanowiliśmy sprawdzić, jak rosną ananasy i dlaczego tu smakują tak wyśmienicie. Nie musiałam szukać daleko. Maui to prawdziwe ananasowe zagłębie. Ananasy rosną na zboczach gór, które wypiętrzają się na środku wyspy. I wiele plantacji otwiera swoje bramy dla turystów. Maui Pineapple Tour in Hali’imaile jest jednym z miejsc, gdzie można zobaczyć, jadąc klimatyzowanym busikiem, nie tylko, jak ananasy rosną – a, uwaga!, rosną przy ziemi, w środku małych krzaków, wybijają się z nich jak żółte jajka niespodzianki – ale też jak się je zbiera (na Maui prawie wyłącznie ręcznie!). I jakie wybierać w sklepie (twarde i żółte, chyba że na grilla – to wtedy zielone), by były najlepsze. Park narodowy Haleakalā Te najsłodsze rosną podobno na zboczu wulkanu Haleakalā. Wulkaniczna ziemia, dużo słońca i chłodne wieczory to połączenie idealne dla tych owoców. – Mamo, a można na ten wulkan pojechać? – pytają dzieci. – Sprawdźmy – odpowiedziałam. Hawaje: Co zrobić by podróż tam nas nie zrujnowała? Nawet jeśli nie jesteś spadkobiercą, możesz przeżyć wakacje w stylu George'a Clooneya. Haleakalā to park narodowy, do którego można wjechać. A nawet dojechać na sam jego szczyt, na 3055 m n.p.m. Aby zaspokoić ciekawość, ruszamy więc naszym kamperem stromo pod górę. I już podczas pierwszego przystanku przekonuję się, że dobrze, iż mamy ze sobą dość ciepłe śpiwory i kurtki puchowe dla dzieci. Bo szczyt wulkanu Haleakalā znany jest z wyjątkowo, jak na Hawaje, niskich temperatur. I nie mówię tego z przymrużeniem oka. W 1961 r. zarejestrowano tu minus 10°C. Nie zmyliła nas, tak jak wielu podróżników, na szczęście nazwa Haleakalā, którą tłumaczy się jako „dom słońca”. Po przejechaniu budki parku narodowego zaczynamy się piąć w górę. W ciągu kilkunastu minut z piaszczystych plaż i zielonego lasu deszczowego przenosimy się na inną planetę. Czarną, brązową, pomarańczową, pełną skał i kamieni, bez drzew czy zwierząt, za to pokrytą niewystępującymi nigdzie indziej roślinami takimi jak srebrne Argyroxiphium sandwicense (miecze hawajskie), które kwitną raz w życiu. Gdy dojeżdżamy na szczyt wulkanu, orientujemy się, że jesteśmy ponad chmurami. Ocean i cała wyspa zniknęły pod nami. Za to nad głowami mamy niebieskie niebo i słońce. Wulkan Haleakalā jest tak duży, że tworzy własną pogodę i bardzo często spowity jest gęstymi chmurami. To sprawia, że tak popularne jest tu oglądanie zachodu słońca, podczas którego słońce kładzie się na chmurach i tworzy prawdziwy spektakl kolorów, gdy promienie rozpraszają się przez kolejne warstwy chmur. Jest zimno, więc zaraz po zachodzie zjeżdżamy. Niby największą atrakcję mamy zaliczoną. Ale czujemy niedosyt wulkanu. Mistycznej atmosfery na górze. Gry świateł. Zmiany perspektywy. Postanawiamy więc wracać tam przez kolejne kilka dni. Jeździmy tam nie tylko na zachód słońca, ale też i na wschód, na piknik na grani wulkanu i na spacery po jego mniej znanych zakątkach. Najpiękniejsza trasa świata Z takim samym założeniem ruszamy drogą do Hany. Bez pośpiechu i potrzeby zaliczenia. Za to z ogromną ciekawością i otwartością na to, co zastaniemy po drodze. Okrzyknięta została najpiękniejszą trasą samochodową świata, między innymi przez portal TripAdvisor. W liczbach można opisać tę drogę tak: ponad 100 km pomiędzy Kahului a Haną, 600 zakrętów, setki wodospadów i obłędnych plaż. Przejechać można ją w 3 godz. bez zatrzymywania, ale najczęściej turystom pokonanie tej trasy z przystankami w najciekawszych miejscach zajmuje ok. 8 godz. Jednak na Maui coraz bardziej przekonujemy się, że nie o liczby w podróżowaniu chodzi. Dlatego nam droga do Hany zajmuje ponad tydzień. Bo wiele godzin spędzamy na oglądaniu surferów na przydrożnych plażach. Ogromne fale, które załamują się nad sportowcami – na szczęście zawsze wypływają z nich cało – trzymają nas w napięciu. – Ja też tak chcę – oznajmia mi mój syn i przy każdej okazji wskakuje do wody, by podszkolić się w pływaniu. Codziennie budujemy bardzo niedoskonałe zamki z piasku, które fale zabierają do oceanu. Oglądamy muszle i kamienie, czasem układając z nich ciekawe wzory lub napisy. Cały dzień, a nie godzinę, jak czytam w przewodniku, zajmuje nam dojście do wodospadów Twin Lake i korzystanie z ich cudownie odświeżającej wody. „Jeszcze raz!”, słyszę kilkadziesiąt razy, gdy dzieci skaczą do oczka wodnego pod wodospadem. Miasteczko Haiku Nie spieszymy się też, gdy na noc zostajemy na kempingu w farmie kwiatów. I zamiast pędzić dalej, godzinami wąchamy hibiskusy i orchidee. A przy okazji dowiadujemy się, skąd na wyspie jest tyle dzikich kur i kogutów (przez huragany w 1982 r i 1992 r., które zniszczyły farmy i uwolniły wiele ptaków, które do dziś wolno chodzą po Maui). Powoli spacerujemy wśród bambusowego lasu na szlaku Pipiwali, dokładnie analizując wygląd roślin i zastanawiając się, co można by z nich zbudować. A w Parku Stanowym Wai’anapanapa zatrzymujemy się na kilka nocy, żeby podziwiać czarne plaże i widoki nie z tej ziemi, jaskinie i wodę wystrzeliwującą w powietrze przez dziury w skałach. Żeby po prostu wspólnie być. Kiedy po trzech tygodniach kończymy drogę do Hany i mamy ruszać na kolejną hawajską wyspę, dojeżdżamy do miasteczka Haiku. Robimy w nim przystanek, bo jest trochę zimniej niż nad oceanem, mimo że to tylko 10 minut drogi. W Haiku nie ma turystów ani nic szczególnie ciekawego, co mogłoby się znaleźć na liście do zwiedzenia. Jeden sklep. Kawiarnia. Studio jogi. Życie toczy się tu spokojnie. Ale właśnie to najbardziej się nam podoba. Bez żalu rezygnujemy z biletów na Kaui i zostajemy w Haiku już do końca naszej hawajskiej podróży. I chyba właśnie po tej decyzji orientujemy się, że zaczęliśmy żyć w rytmie, który mieszkańcy tej wyspy nazywają Maui time, czyli „czas Maui”. On płynie dużo wolniej i łagodniej, niż do tego jesteśmy przyzwyczajeni. Jak płynie czas na Maui W czasie Maui jest miejsce na odpoczynek, na zatrzymanie i na docenienie tego, co wokoło. I bardzo nam to odpowiadało. Dlatego zamiast odwiedzać kolejne miejsca, codziennie kosztujemy słynnych hawajskich shaved ice – czyli lodów zrobionych z kruszonego lodu i polanych smakowymi syropami z dużą zawartością cukru. Lub poke – miski ryżu z surową rybą w Toby’s Poke & Shave Ice. Przed południem jeździmy na kawę w Aloha Aina Center lub w okolice zatoki Ho‘okipa, przyglądać się zielonym żółwiom wodnym. Jest coś niezwykle kojącego w patrzeniu, jak te ogromne gady spokojnie poddają się falom, by te wyrzucały je na plaże. Potem nieśpiesznie pokonują kilka metrów, by położyć się na rozgrzanym piasku. Tam wylegują się godzinami, zanim znowu ruszą na morskie podboje. Wieczorami jemy kolacje na plaży i podziwiamy zachody słońca. A czasem ruszamy do stolicy Maui Lahainy na zachodzie wyspy, na targ po świeże owoce i ryby. A przy okazji bawimy się w cieniu największego figowca bengalskiego na Hawajach, którego gałęzie zajmują cały główny plac miasta. Na Maui nic nie musimy, ale nagle wszystko chcemy. Dni i tygodnie mijają i coraz mniejsze ma znaczenie, czego nie widzimy, a ważne staje się to, czego doświadczamy. Początkowy plan został zakopany tak głęboko, że przestajemy do niego wracać. Odpuszczamy. I paradoksalnie właśnie wtedy zyskujemy najwięcej. Umiejętność rodzinnego podróżowania. Oddechu. Cieszenia się wspólnym czasem. A także smakiem ananasów – teraz już wiemy, jak i gdzie rosną. Źródło: archiwum NG.
Byliśmy w sercu zjednoczonej Europy. Za każdym razem odkrywa przed nami kolejne zakamarki
Z wizytą w pełnej kontrastów Brukseli, spokojnej Ostendzie, uroczej Brugii i dostojnym Dinant. To serce zjednoczonej Europy. Uwielbiam tu wracać, ponieważ za każdym razem odkrywam coś zupełnie nowego.
W tym artykule: Kuchnia belgijska Spacer po Brukseli Dzielnica europejska i Wielki Plac Bruksela to miasto kontrastów Najciekawsze miejsca w Brukseli Ostenda, królowa kurortów Brugia jak z obrazka Zachwyt w Dinant Lubię odwiedzać Felicie w kwietniu. Wtedy uliczka Marie-José, przy której mieszka, wygląda jak magiczny ogród. Japońskie drzewa wiśniowe, które przez cały rok nieśmiało rosną, teraz dumnie stroją się jak damy w różowawe suknie. Kiedy idę chodnikiem wyłożonym ich miękkimi jedwabnymi płatkami, które gubią z każdym powiewem wiatru, mam ochotę zdjąć buty i dotknąć ich bosymi stopami. - Znów nie zdjęłaś adidasów? – śmieje się Felicie, która otwiera mi drzwi w czerwonym fartuchu z wielkim napisem: Je suis un génie en cuisine (pol. „jestem geniuszem w kuchni”). W haśle akurat nie ma przesady, bo moja belgijska przyjaciółka jest prawdziwą kulinarną artystką. Kiedy wręczam jej dwukilogramową torbę muli, które kupiłam rano na targu Marche Du Midi, nie kryje zachwytu. Kuchenne okno jej mieszkania wychodzi na ulicę, więc mogę podglądać popisy Felicie z małżami, a przy okazji gapić się na sakury. Kuchnia belgijska Do gotowania muli Belgowie używają specjalnych emaliowanych garnków z głęboką pokrywką, do której po ich zjedzeniu wrzuca się skorupki. Taki ma też moja przyjaciółka, jednak jej danie bardziej przypomina małże po hiszpańsku niż po belgijsku. Pewnie dlatego, że rodzice dyplomaci pochodzą z Madrytu – Feli­cie jest przedstawicielką pierwszego pokolenia, które urodziło się w Brukseli. Tymczasem widzę, jak do rozgrzanego gara żwawo wrzuca pokrojoną chorizo, ząbki drobno posiekanego czosnku, paprykę, dolewa białe wino, a kiedy w garze bulgoce, dorzuca mule. Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król? Monarchie na świecie mają się lepiej niż myślimy. Szczególnie, gdy spojrzymy na Europę, gdzie aż w dwunastu krajach na czele stoi koronowana głowa. Tak jak w Wielkiej Brytanii, w której r... –S'il te plaît, ma chérie! – stawia przede mną parujące mięczaki okraszone natką pietruszki. Opowiada, że jej mama umiała przygotować tylko dwie potrawy. Na śniadanie piekła bułeczki pain au chocolat, a na obiad gotowała małże, które dusiła na maśle z cebulą. Felicie kontynuuje tradycję, tylko po swojemu. Spacer po Brukseli Po wyżerce, jak to brukselczycy mają w zwyczaju, idziemy na spacer do pobliskiego parku Cinquantenaire. – Spójrz, chyba wszyscy są tak jak my najedzeni, bo idą bardzo powoli – zauważa Felicie, która nie jest typową Belgijką. To elegantka 24 h, nawet w mieszkaniu nosi wyprasowane koszule i cygaretki w kant. Doceniam w Belgach tę klasyczną szykowność. Jednak Felicie dużo żartuje i nie jest ani zdystansowana, ani wciśnięta w gorset przesadnej poprawności. Stajemy pod Łukiem Triumfalnym widniejącym na wszystkich pocztówkach i pamiątkowych magnesach. Geniusz w kuchni opowiada, że ufundował go król Belgów – Leopold II, w 1905 r. z okazji 75-lecia niepodległości kraju. I dziś oprócz kilku hektarów trawy, klonów, kasztanowców czy jesionów znajdziemy także w parku Muzeum Motoryzacji oraz największy meczet w mieście. À propos parków – Bruksela jest całkiem zielona i ma ich kilka. W Parc de Bruxelles można się skutecznie schłodzić przy XIX-wiecznej fontannie. W moim ulubionym Parc de Woluwe – bardziej kameralnym, urządzonym w stylu angielskim – miło jest popatrzeć na kormorany i łyski zwyczajne. Zabawnie tuptają białymi nogami, nurkują z lekkiego wyskoku i ciężko zrywają się do lotu. Dzielnica europejska i Wielki Plac Dochodzimy do popiersia Roberta Schumana, które jest zapowiedzią dzielnicy europejskiej obrośniętej przeszklonymi unijnymi budynkami. Rozmawiamy z Felicie o burzliwej historii miasta, które przecież nieźle oberwało podczas II wojny. O tym, że po niej stało się centrum zjednoczonej Europy, i że to tu w 1967 r. przeniesiono siedzibę NATO. Przy niedzieli jednak okolica jest całkowicie wymarła. Świecą pustkami nawet modne minimalistyczne bistra. Zniknęły też pędzące na oślep tłumy urzędniczek i urzędników, które codziennie przetaczają się przez rondo Schumana. Może wszyscy pojechali na rynek – śmiejemy się z przekąsem. Żeby się na rzeczony Wielki Plac dostać, najlepiej wysiąść na stacji Centrale (linie metra 1 i 5). We wczesnym średniowieczu Wielki Plac był po prostu targiem. Kiedy w XV w. zbudowano tu ratusz i przylegające do niego kamienice, stał się sercem miasta. A budynek ratusza jest iście zjawiskowy, zwieńczony strzelistą, wysoką na 97 m wieżą, na której szczyt prowadzi 420 schodów. Zdobi ją pozłacany posąg patrona Brukseli, św. Michała walczącego z diabłem. Od placu odchodzą kameralne uliczki z dziesiątkami restauracji, sklepikami z rękodziełem, czekoladą, belgijskimi frytkami i goframi. Najlepszy gofry są jednak w Ostendzie, ale o niej za chwilę. Bruksela to miasto kontrastów Bywam w Brukseli dość regularnie i przyznaję, że długo się do niej przekonywałam. Szukałam swoich miejsc, oswajałam dziesiątki kawiarni, zaglądałam w okna, przyglądałam się tej mieszance narodów, ras i wyznań. I miałam wrażenie braku spójności tego, co mnie otacza. Wszechobecne wory ze śmieciami, które wystawiają mieszkańcy na ulicach, kontra piękne secesyjne kamieniczki, wystawne pałace i gotyckie katedry. Elektryczne tesle kontra stare dzwoniące tramwaje. Szpilki od Balenciagi, apaszki od Diora i pachnące damy kontra bezdomni na stacjach metra i pod parkowymi ławkami. Aktywiści wykrzykujący równościowe hasła kontra oderwani od rzeczywistości urzędnicy. Same kontrasty. Wreszcie do nich przywykłam, trafiłam też do miejsc, za którymi tęsknię, będąc w Warszawie. Najciekawsze miejsca w Brukseli Przepadam na targu staroci przy Place du Jeu de Balle, gdzie za kilka euro można kupić porcelanową zastawę w grochy, złoty zegarek lub lampę w kształcie żyrafy. Lubię wypić kawę w kawiarni La Brocante, a potem poszperać w ciuchach w Vintage Seventies (15 euro za kg). Gdybym mieszkała tu na stałe, na pewno urządziłabym dom dzięki porozrzucanym po Rue Blaes sklepom z wystrojem wnętrz i działami sztuki. Bardzo lubię też zajść do dzielnicy arabskiej na prawdziwy kebab i poszukać sukienek wśród butików przy ulicy Brabant. A każdą niedzielę zaczynam od wizyty na targu Marché du Midi. Tu pewien dżentelmen w wyliniałym kapeluszu praży orzeszki ziemne – wyjęte prosto z pieca są pycha. Na innych stoiskach kupuję też pęczki kolendry i pietruszki za 1 euro, bakłażany, małże dla Feli­cie (prosto z Holandii), humus i sery. Nie byłabym sobą, gdyby też nie zaglądała do Królewskich Muzeów Sztuk Pięknych. Wyprawiam się również na wystawy czasowe do Muzeum Designu. A jak już tam jestem i mam na wyciągnięcie ręki Atomium. Czyli powiększony 165 mld razy model kryształu żelaza, który powstał na Expo 58. Podobnie jak wieża Eiffla miał być rozebrany, ale wciąż stoi. Wjeżdżam do jednej z jego kul, by zjeść lunch. Sami widzicie, lubię to miasto. I mam jeszcze jeden powód – to świetna baza wypadowa (nie tylko do Amsterdamu, Paryża czy Londynu), ale też do nieco mniejszych, acz uroczych belgijskich miejscowości. Ostenda, królowa kurortów Do kameralnej Ostendy przyjeżdżam dla szerokich plaż Morza Północnego. Pospacerować wzdłuż promenady i zjeść gofra z karmelowymi lodami robionymi na miejscu w cukierni Georgie Ijsjes działającej od 1966 r. Prowadzi ją uroczy Flamand i za każdym razem pyta, skąd przyjechałam. Ostenda, mimo że okrzyknięta królową belgijskich kurortów – na przełomie XVIII i XIX w. spędzali tu urlopy dwaj belgijscy królowie – Leopold I i Leopold II – bynajmniej kurortem nie jest. Daleko jej do Złotych Piasków czy Mielna. Krzykliwych kramów z pamiątkami jest tu niewiele. Za to można zjeść owoce morza w marinie, zrobić kilka zdjęć latarni morskiej Lange Nelle, posiedzieć na molo czy powłóczyć się między letnimi minimalistycznymi willami z bielonej cegły. A jeśli zabraknie wam kolorów, w drodze powrotnej do Brukseli zachęcam zajrzeć do cukierkowej Brugii. Brugia jak z obrazka Brugia to utrzymane w idealnym stanie, założone w średniowieczu bogate miasteczko. Dzięki dostępowi do morza przez stulecia było ważnym ośrodkiem handlu, głównie suknami, zbożem i winem. Jego uliczki, które zachowały pierwotny układ, są wąskie, brukowane, stoją przy nich ze smakiem odrestaurowane niskie kamienice. Każda ma okiennice w innym kolorze, na parapetach w donicach rosną bratki. Drzwi do domostw są wysokie, masywne, z klamkami i metalowymi rzeźbionymi kołatkami. Cały obrazek dopełniają urocze mostki i wąskie kanały, które przecinają miasto, prowadząc do Morza Północnego. Oraz na zabytkowy plac Burg z XIV-wiecznym ratuszem Stadhuis, multimedialnym muzeum dla dzieci Historium oraz bazyliką Świętej Krwi, gdzie przechowywane jest srebrne tabernakulum z relikwią krwi Chrystusa. W którejś z licznych restauracji polecam spróbować piwa Złocisty Brugse Zot, które warzone jest na miejscu w browarze De Halve Maan. A w jednym z dziesiątek sklepików z prawdziwą belgijską czekoladą, np. w Home Sweet Home, skusić się na paczkę pralinek. Zachwyt w Dinant Podobnie jak Brugia, także dostojne miasteczko Dinant (godzina drogi na południe od Brukseli) zachwyca od pierwszej wizyty. Malowniczo położone nad Mozą wita kolorowymi kamieniczkami, które odbijają się od tafli rzeki, górującą nad okolicą strzelistą gotycką kolegiatą Najświętszej Marii Panny (zjawiskowe witraże wewnątrz), ale przede wszystkim wznoszącą się nad nią skałą z cytadelą. Jej pierwotna wersja została wybudowana w XI w. Ta, z której dziś są dumni mieszkańcy Dinant, powstała po przebudowie w 1821 r. Mieści się tu muzeum broni. Ale najpopularniejszym muzeum jest jednak to poświęcone Adolfowi Saksie. Urodził się tu w 1814 r., a ok. 30 lat później skonstruował saksofon. Po zwiedzaniu można zrobić sobie zdjęcie z figurą Adolfa. A jeszcze lepiej pójść nad rzekę i wskoczyć do któregoś z odpływających wycieczkowców. Z wody widać wspinaczy, którzy wdrapują się na klify, rowerzystów mknących wzdłuż rzeki i spacerujących, świetnie ubranych Belgów. Miło jest na nich patrzeć. Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Własne mieszkanie czy Everest? Wybór wcale nie był oczywisty
Mówi się, że każdy ma swój Everest. Ja też miałam. Tyle że w moim przypadku naprawdę chodziło o najwyższy szczyt na Ziemi.
W tym artykule: Mieszkanie czy wyprawa? Każdy się boi Zdjęcie na zaliczenie Niespodziewany brak tlenu Same plusy Mount Everest nie był najtrudniejszą górą, na jakiej byłam – w tej kategorii na pierwszym miejscu bez cienia wątpliwości stawiam K2. Szczerze mówiąc, Everest nie łapie się też do mojego rankingu najpiękniejszych gór – jego sylwetka jest, jak na mój gust, zbyt przysadzista. Posiada jednak atut, który sprawia, że nie ma konkurencji – jest na Ziemi najwyższy. Chciałam na nim stanąć, bo każdy chyba by chciał, a ja na dodatek byłam po lekturze całej masy książek o himalaizmie. Ale ważniejszy w tym spełnieniu marzeń był nie tyle cel, co niełatwa droga do niego. To ona sprawiła, że Everest tak bardzo wpłynął na moje życie. Mieszkanie czy wyprawa? Mimo że w górach działam od bardzo dawna (tak na dobre – od czasów studenckich), na pierwszym ośmiotysięczniku, którym był właśnie Everest, stanęłam późno – w wieku 47 lat. Kiedy inni kończą himalajską „karierę”, ja dopiero ją zaczęłam. Powodów, dla których chciałam wspinać się na Everest, było kilka. Byłam już pod tą górą kilka razy w roli przewodniczki prowadzącej himalajskie trekkingi. Za każdym razem, patrząc z oddali na skalisty wierzchołek, zastanawiałam się, jaki widok się z niego roztacza. Jako pisząca o górach dziennikarka stwierdziłam, że nie powinnam komentować himalajskich wypraw, jeśli nie mam w tej kwestii własnych doświadczeń. Niewiele osób wiedziało, że będę się wspinać. Jechałam na Everest dla siebie, sprawdzić, czy dam radę, ale też po to, aby tak po prostu wśród tych majestatycznych szczytów pobyć, mieć je na wyciągnięcie ręki, odciąć się od prozy codziennego życia. I przez dwa miesiące, bo tyle trwała wyprawa, przenieść się – w przenośni i dosłownie – na zupełnie inne poziomy. Przygotowania były długie i wyczerpujące. Nie raz miałam kryzysy, zastanawiałam się, czy to ma sens. Zdawałam sobie sprawę z ryzyka, wiedziałam, że nie wszyscy z takich wypraw wracają. Ale podświadomie czułam, że jeśli odpuszczę, będę tego żałować do końca życia. Szkoliłam się wspinaczkowo, kompletowałam sprzęt, ambitnie pracowałam nad kondycją. Mimo że nie znoszę wczesnego wstawania, bez narzekania zrywałam się o 5 rano na trening. Problemem były fundusze. Po długich pertraktacjach z Nepalczykami udało mi się wynegocjować naprawdę dobrą cenę za organizację wyprawy, ale i tak 30 tys. dol., jakie musiałam zapłacić, to była dla mnie ogromna suma. Szukanie sponsorów zabierało mi mnóstwo czasu i energii, a tymczasem efektów nie było. Ale nie odpuszczałam. Uznałam, że raz się żyje, i ostatecznie stanęło na tym, że wydam na wyprawę wszystkie oszczędności życia, przez wiele lat odkładane na kupno własnego mieszkania. „Dla mnie sam fakt, że to wszystko pospinałaś i w ogóle na tę wyprawę wyjechałaś, to już jest swoisty Everest” – napisał mi w SMS-ie odczytanym po przylocie do Nepalu mój kibicujący mi wiernie mąż. Gdzie kończy się himalaizm, a zaczyna turystyka? "O klasie wspinacza świadczy to, że potrafi zawrócić" Więcej ludzi zdobyło Mount Everest jednego dnia w 2010 r. niż przez 30 lat po pierwszym wejściu w 1953 r. A jednak jak mówi Dariusz Załuski, "Everest nie jest górą, na którą wejść mog.. Każdy się boi Nie była to łatwa wyprawa. Wiele razy trzeba było wyjść, jak to się ładnie mówi, poza strefę komfortu. Przeklinałam zimno, ciasny namiot, ciężki plecak, buntujący się przez niedotlenienie organizm i ogólnie wysiłek, jakiego wymagało wspinanie. W lusterko wolałam nie spoglądać – trudno było zaakceptować samą siebie: spuchniętą twarz (na wysokości to normalne), tłuste włosy, wysuszoną skórę, popękane usta i poparzony słońcem nos. Równocześnie każda chwila tej wyprawy była wielką przygodą. Po kilku dniach pobytu w bazie znałam mnóstwo osób z różnych krajów. Moim ulubionym odcinkiem stał się rozciągający się między bazą a obozem pierwszym icefall. Wiedziałam oczywiście, że kluczenie między tworzącymi go ogromnymi serakami, czyli blokami śniegu i lodu, jest niebezpieczne, ale magia tego miejsca sprawiała, że nie mogłam mu się oprzeć. Czułam się jak w bajce. O tym, że śmierć na tej górze czai się na każdym kroku, przekonałam się, gdy dotarła do nas informacja o Szerpie, który zginął, wpadając do przykrytej śniegiem, niewidocznej szczeliny. Potem tragicznych wypadków było więcej. Zginął Aleksiej Bołotow, który wspinał się razem z Denisem Urubką. Kilka dni wcześniej byłam u nich w namiocie, piliśmy herbatę, Aleksiej opowiadał o swoich planach. Gdy dowiedziałam się, że spadł z kilkuset metrów, po tym jak na skałach przetarła mu się lina, przesiedziałam na pobliskim wzgórzu 3 godz. Płakałam, miałam żal do góry, że tak nagle zabiera życie. A potem zrozumiałam, że muszę się wziąć w garść. I że góry, zwłaszcza te najwyższe, to nie zabawa. To natura rozdaje tu karty. Czy się bałam? Jasne, że tak. Im wyżej, tym bardziej. Ale wiedziałam już, że to normalne – wszyscy się boją, choć nie zawsze się do tego przyznają. Jeśli ktoś się nie boi, to znaczy, że nie mówi prawdy albo nie wszystko jest w porządku z jego psychiką. Ważne, żeby był to lęk, który nie ogranicza, nie paraliżuje, a taki, który motywuje, pomaga podejmować rozsądne decyzje i wzmaga koncentrację. Zdjęcie na zaliczenie Niemal wszystkie wyprawy działają na Evereście w sezonie wiosennym, dokładnie w okresie od połowy kwietnia do końca maja, przy czym ataki szczytowe to zazwyczaj kilka, maksimum kilkanaście dni w okolicach połowy maja. Ja wyruszyłam pięć dni po głównym „szturmie”. Tak chętnie opisywane przez media „kolejki na Evereście” dotyczą raptem jednego dnia w roku, kiedy są najlepsze warunki pogodowe. Trudno się więc dziwić, że większość osób właśnie wtedy zmierza na szczyt. Ale można iść też kilka dni wcześniej albo później, kiedy co prawda wiatr jest silniejszy, a niebo bardziej pochmurne, za to na szlaku nie ma tak wielu ludzi. W trakcie mojego ataku góra była prawie pusta, spotkałam raptem kilkanaście osób, momentami wręcz żałowałam, że wokół mnie nikogo nie ma. Everest zdobyłam 23 maja 2016 r., tuż przed godziną szóstą, po ośmiu godzinach od wyjścia z „czwórki”, obozu na wysokości 7900 m. Z racji tego, że szłam sama, na finiszu mój umysł zaprzątała myśl: „a kto mi zrobi zdjęcie!?”. Nie chodziło o fotę do chwalenia się w internecie, ale o dowód, że cel osiągnęłam (telefonu komórkowego wtedy nie miałam, więc selfie nie wchodziło w rachubę). Na szczęście okazało się, że są na szczycie jakieś osoby – zdjęcie może nie najlepsze, bo pod słońce, ale mam. Często dostaję pytania, o czym myślałam, będąc na tych 8848 metrach nad poziomem morza? Jasne, że się cieszyłam. Świadomość, że wszystkie inne szczyty są dużo, naprawdę dużo niższe, a ja, szczęściara, stoję w najwyższym punkcie naszej planety, to uczucie bezcenne. Z drugiej strony nie byłam pewna, czy to się dzieje naprawdę, czy to przypadkiem nie sen, z którego ktoś mnie obudzi i powie, że mam się szykować do wyjścia w górę. Cieszyłam się też z innego powodu. Mianowicie – że nie muszę już wyżej iść, że to koniec tej wielogodzinnej męczarni, gdy ze względu na niedotlenienie każdy krok stanowił olbrzymi wysiłek (na szczycie Everestu dostępny dla organizmu tlen to tylko 33 proc. wartości z poziomu morza). Równocześnie zdawałam sobie sprawę, że to dopiero połowa drogi, i to łatwiejsza. Że przede mną jeszcze zejście. A wiem, że mój organizm jest wycieńczony, więc łatwo popełnić błąd. Statystyki jednoznacznie wskazują, że większość wypadków zdarza się w czasie powrotu ze szczytu. Niespodziewany brak tlenu Rzeczywiście, dalsze wydarzenia pokazały, że dopóki nie wrócisz do bezpiecznej bazy, wiele jeszcze może się zdarzyć. Po udanym ataku szczytowym pozostałam w ostatnim obozie na noc. Ponieważ to ciągle duża wysokość, praktycznie wszyscy korzystają tam z butli z tlenem. Niestety w środku nocy posłuszeństwa odmówił kluczowy zawór butli i w efekcie cały tlen się ulotnił. A ja, ciężko dysząc, męczyłam się do rana, nie mogąc złapać oddechu. Rzęziło mi w płucach, co świadczyło o obrzęku płuc, ale szczerze mówiąc, nikt z nocujących ze mną w namiocie wcale tym się nie przejął (wszyscy byli wyczerpani atakiem szczytowym). Rano, ledwo żywa, na szczęście już z nową butlą, którą ktoś mi dał, słaniając się na nogach, rozpoczęłam zejście. W miarę schodzenia, a tym samym też dotleniania organizmu, było już lepiej. Gdy dotarłam do obozu 2, gdzie spędziłam kolejną noc, w pełni już do mnie dotarło, że naprawdę to zrobiłam! O tym, że zostałam 10. Polką, która stanęła na Evereście, dowiedziałam się z SMS-ów. Same plusy Teraz, 11 lat później, utwierdzam się w przekonaniu, że była to najważniejsza wyprawa w moim życiu. Co mi przyniosła? Duży skok w moim górskim rozwoju, znajomości, które trwają do dziś, wspomnienia, które stały się treścią książki „Everest. Góra gór”, ale nie tylko. Była to też świetna okazja poznania samej siebie, zobaczenia, jak się zachowuję w ekstremalnych sytuacjach, sprawdzenia, czy inni mogą na mnie liczyć i jakie wartości są dla mnie istotne. Dzięki tej wyprawie zmienił się mój charakter – stałam się silniejsza: fizycznie, ale co ważniejsze – psychicznie. Bardziej w siebie wierzę, nauczyłam się lepiej panować nad emocjami (choćby lękiem i stresem), wiem, jak wyzwalać w sobie pokłady determinacji czy motywacji. Dotarło do mnie także, że mogę dużo więcej, niż mi się wydaje, a marzenia się nie spełniają – marzenia się spełnia! I jeszcze – mimo że wiedziałam już wcześniej, że kocham góry, po Evereście stały się one niczym narkotyk (tyle że zdrowy). Wkrótce przyszły kolejne wyzwania – zdobyłam w sumie cztery ośmiotysięczniki i skompletowałam Koronę Ziemi. Ale do Everestu już zawsze będę miała ogromny sentyment. I będę go bronić! Ze swoich doświadczeń wiem, że wiele opinii na temat tej góry jest przekłamanych, naciąganych. Przy czym najwięcej do powiedzenia mają zwykle ci, którzy nie byli nawet w bazie pod najwyższą górą świata. A to, że coraz więcej osób Everest zdobywa? Trudno się dziwić – przedrostek „naj” działa jak magnes. Dla najwyższej góry świata to zarówno atut, jak i przekleństwo.
Mamy coś dla miłośników średniowiecza. Będziecie tym miejscem zachwyceni
Na południu Francji wciąż słychać echa średniowiecznych dramatów. Dla miłośników średniowiecza to prawdziwy raj. Jednak intrygująca historia nie jest jedynym atutem tej krainy. Co jeszcze warto tam zobaczyć i zrobić?
W tym artykule: Romby przyjemności Ostatni bastion W nocy dzieje się prawdziwa magia Z krewetką w dłoni – Teraz już wiesz, czemu to miasto nazywane jest francuskim Rzymem – mówi Aurelien Clavero, przewodnik, który oprowadza mnie po Nîmes. Stoimy przed amfiteatrem równie imponującym, jak Koloseum w Wiecznym Mieście. To jeden z najlepiej zachowanych rzymskich zabytków w Europie. Wznosząca się na ponad 20 m kamienna elipsa mogła pomieścić 24 tys. widzów. Setki lat temu mieszkańcy dzisiejszego Nîmes przychodzili tu zobaczyć walki gladiatorów, współcześnie widzów przyciągają zmagania toreadorów z bykami lub występy artystyczne. Amfiteatr nie stał się bowiem martwym zabytkiem, który zwiedza się z nabożną czcią. Nadal jest w użyciu, stanowiąc ważne miejsce w krajobrazie miasta. Po przekroczeniu kamiennych bram mogę się swobodnie przechadzać na wszystkich poziomach, wejść na główną arenę, ale też zajrzeć w korytarze i ciasne pomieszczenia, gdzie zwierzęta, niewolnicy i gladiatorzy oczekiwali na walkę. – Ten budynek miał sporo szczęścia – wyjaśnia Aurelien, gdy wędrujemy po kamiennych stopniach służących niegdyś za miejsce dla widowni. – Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, w VI w. Wizygoci (lud germański, odłam Gotów – przyp. red.) przerobili go na fortyfikację, a na głównej arenie wybudowano domy i świątynie. Amfiteatr został zamieniony w miasto i tylko dlatego zachował się w tak dobrym stanie. Wciąż był w użyciu, więc nikt nie myślał o rozbieraniu porzuconej antycznej budowli, by zyskać materiały budowlane. Amfiteatr to jednak niejedyna wspólna cecha Nîmes i Rzymu – oba miasta otoczone są bowiem siedmioma wzgórzami. Przy dobrej pogodzie można je zobaczyć, wchodząc na najwyższy punkt korony budynku. Romby przyjemności Langwedocja, rozciągająca się od Morza Śródziemnego do Pirenejów w południowo-zachodnim rogu Francji, przesiąknięta jest historią. Przez te ziemie przetaczały się nie tylko rzymskie legiony, ale też armie Wizygotów, Karolingów, książąt Tuluzy. Mimo wspaniałego śródziemnomorskiego klimatu i kojącego otoczenia przyrody nigdy tych terenów nie można było uznać za spokojne. Były areną dramatycznych walk, potyczek, burzliwych epizodów. Podróżowanie przez Langwedocję jest więc nieustannym balansowaniem pomiędzy śladami krwawych historii a hedonistyczną współczesnością wyznaczaną kieliszkami costières de pomérols beauvignac i smakołykami podsuwanymi przez kelnerów w lokalach z gwiazdkami Michelina. O tej dwoistości myślę przy talerzyku calissons, na które przysiadłem w Pâtisserie Courtois po przemierzeniu labiryntu brukowanych ulic starego miasta Nîmes i minięciu niezliczonej ilości eleganckich butików, małych delikatesów spożywczych oraz zalanych słońcem placów. Calissons to regionalny specjał, popularny też w sąsiedniej Prowansji: migdałowe słodycze uformowane w kształt rombu, nasączane likierem pomarańczowym. Pogryzam je przy kawie, czerpiąc radość z każdego kęsa, ale nawet ta przyjemność odsyła mnie do historii – najstarsze zachowane wzmianki o tych słodyczach sięgają XVI w., prawdopodobnie były jednak produkowane już wcześniej. Ciekawostki o Francji – odkryj najciekawsze informacje o życiu, historii i kulturze francuskiej Światowa stolica sztuki, mody, wyśmienitej kuchni i najlepszego wina – Francja to kraj niezwykły pod wieloma względami, który naprawdę potrafi zaskoczyć. Zastanawiasz się, czym jeszcze za... Ostatni bastion Tymi okruchami szczęścia nie raczyli się jednak raczej katarzy, których historia jest nierozerwalnie związana z Langwedocją. I to nie tylko dlatego, że za ich czasów calissons jeszcze raczej nie istniały, ale też dlatego, że ci przedstawiciele religijnej sekty praktykowali ubóstwo i niechętnie patrzyli na wszelkiego rodzaju rozpustę. Za swoje ortodoksyjne poglądy zapłacili najwyższą cenę. Sprzeciwiając się ustrojowi feudalnemu oraz ignorując kościelną hierarchię, szybko podpadli papieżowi, który – co tu dużo mówić – na bogactwo patrzył raczej przychylnym okiem. W 1208 r. Innocenty III uznał katarów za heretyków i uruchomił przeciwko nim machinę inkwizycji. Nad ich głowami zaczęły się kłębić czarne chmury. Przez kolejne lata przedstawiciele sekty byli przepędzani, torturowani, zabijani. Większość rozproszyła się po langwedockich zamkach, szukając schronienia i próbując odpierać wojska krucjaty. Ta historia dobiegła końca w 1244 r. w Montségur. Docieram tam kilka dni później, przemierzając opustoszałe, rzadko odwiedzane dróżki przecinające senne wioski z garstką mieszkańców i wijące się u podnóży Pirenejów i wzdłuż skalnych klifów. Kamienny zamek w Montségur tkwi na szczycie góry. Twierdza była jedną z ostatnich kryjówek katarów. Chcąc do niej dojść, muszę się wspiąć po wąskiej ścieżce idącej na szczyt zakosami – ten marsz zajmuje mi niecałą godzinę. Ruiny zamku są w pełni dostępne. Przez kolejne minuty błąkam się pomiędzy porośniętymi trawami i niską roślinnością murami, spoglądam przez kamienne otwory i próbuję sobie wyobrazić, co czuli kryjący się tu członkowie ruchu religijnego, widząc nadciągające wojska inkwizycji. Po niemal 10-miesięcznym oblężeniu, 16 marca 1244 r., cytadela została zdobyta (a ściśle mówiąc, poddana), a dwustu obrońców, którzy odmówili wyrzeczenia się swoich wierzeń, spalono na stosie. Tak zakończyła się historia katarów. W malutkiej wiosce poniżej zamku zaglądam jeszcze do muzeum poświęconego historii Montségur. Przystaję przy szkieletach dwóch katarów. Odnaleziono ich z grotami strzał pomiędzy kośćmi – prawdopodobnie zginęli, uciekając z obleganej twierdzy. W nocy dzieje się prawdziwa magia Surowy ascetyzm katarów wydaje się nie pasować do dzisiejszych czasów, otaczająca religijne bractwo aura niezłomności i odwagi wciąż jednak okazuje się kusząca. Co roku kilka tysięcy piechurów decyduje się na wyruszenie na 250-kilometrowy Szlak Katarów. Górska trasa rozpoczyna się w Port la Nouvelle, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, by wciąć się w głąb lądu i zataczając kilka pętli, dotrzeć do Foix. Nie mam tyle czasu, a pewnie i sił, by podjąć się tak długiego marszu, odwiedzam jednak jeden z ważniejszych punktów na szlaku – Carcassonne. W tym średniowiecznym mieście katarzy rezydowali długo, broniąc się przed kolejnymi atakami. Carcassonne sławę zawdzięcza jednak nie tyle katarom, ile odporności na upływ czasu. Jest jednym z niewielu miejsc w Europie, które zachowało się przez wieki niemal w niezmienionej formie – stare miasto wciąż otoczone jest podwójnym murem strzeżonym przez 52 wieże. Ulokowane na szerokim płaskowyżu jest widoczne z oddali i zbliżając się do niego, bez trudu mogę sobie wyobrazić, jak wyglądał nasz świat w średniowieczu. Gdy przekraczam jednak bramę murów, zostaję szybko przywrócony do rzeczywistości. Carcassonne padło ofiarą własnego sukcesu – dziś zalane jest tłumem zwiedzających, a idąc brukowanymi uliczkami, muszę się przebijać przez stoiska z plastikowymi mieczami, figurkami bohaterów Gry o tron i Władcy Pierścieni. Niemal nikt tu już dziś nie mieszka, większość obywateli przeniosła się do nowej części miasta, a otoczona murami starówka stała się sceną handlowego spektaklu. Jest jednak sposób na to, by poczuć magię Carcassonne: trzeba zostać tu na noc. Wynająć pokój na starówce i zwiedzać ją późnym wieczorem, gdy sklepiki są już zamknięte, a po wycieczkach zjeżdżających do miasta autokarami nie ma śladu. W żółtym świetle latarni ciężkie mury rzucają cień, a Carcassonne jak za wypowiedzeniem zaklęcia staje się wówczas na powrót kwintesencją średniowiecza. Najważniejsze wynalazki średniowiecza. Te odkrycia zmieniły świat Średniowiecze często bywa nazywane również „wiekami ciemnymi” lub „epoką ciemnoty”. To niesprawiedliwe określenie zostało po raz pierwszy użyte przez renesansowych uczonych, którz... Z krewetką w dłoni Jednym z atutów Langwedocji jest wybrzeże i szerokie plaże obmywane Morzem Śródziemnym. Wyjeżdżam z Carcassonne i spędzam leniwe popołudnie na Plage de L’Espiguette. To ciągnący się przez niemal 10 km pas wydm i jasnego piachu na obrzeżach Le Grau de Roi. Rozległa, niemal pusta plaża i niezagospodarowana dzika linia brzegowa przez te kilka godzin stają się dla mnie całym wszechświatem. Pod koniec dnia jadę do Le Grau de Roi, które jest drugim co do wielkości francuskim portem rybackim na Morzu Śródziemnym. A to oznacza jedno: kulinarną ucztę. Zachodzę do restauracji Le Vivier na starym mieście, by zamówić świeżo złowione krewetki oraz lokalny specjał: rouille graulenne. To sałatka z duszonej ośmiornicy i ziemniaków podawana z czosn­kowym sosem ailloli, idealnie współgrająca z tutejszym winem picpoul de pinet. W tej chwili krwawe dramaty średniowiecza, które rozgrywały się na tych ziemiach, wydają się jedynie jakimś ledwo widocznym obrazem. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Góry w Rumunii – Przewodnik po najpiękniejszych szlakach i atrakcjach
Rumunia to kraj, który zaskakuje różnorodnością krajobrazów i bogactwem kultury. Od majestatycznych Karpat po historyczne zabytki Bukowiny, każdy znajdzie tu coś dla siebie. W tym artykule przyjrzymy się najbardziej malowniczym górom Rumunii, jak Góry Rodniańskie i Marmarosz, oraz odkryjemy unikalne atrakcje, które czekają na turystów w tych regionach.
W tym artykule: Góry w Rumunii – Królestwo Karpat Zabytki i Kultura Bukowiny Praktyczne Porady dla Turystów Podsumowanie – Dlaczego warto odwiedzić góry w Rumunii? Rumunia to kraj, w którym majestatyczne góry spotykają się z bogatą kulturą i historią. W sercu Karpat skrywają się malownicze szlaki i wyjątkowe zabytki, które zachwycają każdego, kto odważy się odkryć ich piękno. W tym artykule zabierzemy cię w podróż po najpiękniejszych zakątkach gór Rumunii, od dzikich i tajemniczych Gór Rodniańskich po historyczne skarby Bukowiny. Góry w Rumunii – Królestwo Karpat Góry Rodniańskie – Najwyższe szczyty i wyjątkowe szlaki Góry Rodniańskie to jeden z najpiękniejszych regionów górskich w Rumunii, który zachwyca nie tylko wysokością swoich szczytów, ale także dziką, nieujarzmioną naturą. Najwyższym szczytem tego pasma jest Pietrosul, wznoszący się na wysokość 2303 m n.p.m. To tak, jakby Rysy, najwyższy szczyt Polski, postawić w okolicach Zakopanego – robi wrażenie, prawda? Pietrosul przyciąga turystów, mimo że droga na szczyt bywa wymagająca i, jak zauważyli podróżnicy, nie zawsze oferuje spektakularne widoki. Szlak na Pietrosul to prawdziwe wyzwanie – od niższych partii, które prowadzą przez gęste lasy, aż po wyższe, gdzie często toniesz w chmurach. Jednak Góry Rodniańskie oferują o wiele więcej – przepiękne widoki, które zapierają dech w piersiach, rozległe łąki i niemal całkowity brak cywilizacji. Idealne miejsce na ucieczkę od zgiełku miasta. Marmarosz – Dzikość i piękno natury Marmarosz to kraina, która charakteryzuje się surowym pięknem i dziką przyrodą. To tu, w Górach Marmaroskich, możesz poczuć się jak w Bieszczadach, ale na wyższym poziomie – zarówno dosłownie, jak i w przenośni. Region ten, oddzielony od Gór Rodniańskich Przełęczą Prislop, jest idealnym miejscem dla osób, które pragną eksplorować mniej uczęszczane szlaki. Plantacje herbaty i malownicze Góry Kaçkar. Oto zielona oaza Turcji W pełnej życia tureckiej prowincji Rize wzgórza pokrywają plantacje herbaty. Życie płynie w rytmie „Sıkıntı yok”, czyli „Nie ma problemu". To właśnie w północno-wschodniej częś... Przełęcz Prislop to ważne miejsce, nie tylko z geograficznego, ale i historycznego punktu widzenia. Oddziela ona Marmarosz od Bukowiny i stanowi doskonały punkt wyjścia do wędrówek po górach. W pobliżu znajduje się cmentarz żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej, gdzie spoczywają także Polacy, walczący w szeregach II Brygady Legionów Polskich. Przełęcz Prislop – Wrota do Karpat Marmaroskich Przełęcz Prislop, na wysokości 1416 m n.p.m., to miejsce, które łączy Marmarosz z Bukowiną. Jest to również popularny punkt wyjściowy dla tych, którzy chcą zdobyć najwyższe szczyty Karpat Marmaroskich. Warto rozważyć biwak w tej okolicy, zwłaszcza że pracownicy parku narodowego wyznaczyli tu kilka miejsc do rozbicia namiotu. Otoczone górami, te miejsca biwakowe oferują wspaniałe widoki i spokój, który trudno znaleźć w innych, bardziej turystycznych częściach Europy. Zabytki i Kultura Bukowiny Wesoły cmentarz w Săpânța – Miejsce, gdzie tradycja spotyka sztukę W Bukowinie, jednym z najbardziej fascynujących miejsc jest Wesoły Cmentarz w Săpânța. To unikalne miejsce, które wyróżnia się na tle innych cmentarzy swoją kolorystyką i specyficzną atmosferą. Niebieskie nagrobki ozdobione są scenami z życia zmarłych oraz zabawnymi, czasem ironicznymi epitafiami. Mimo, że miejsce to stało się popularną atrakcją turystyczną, nadal pełni funkcję cmentarza, a świeże groby przypominają o jego pierwotnym przeznaczeniu. Monastyr Moldovita – Perła Bukowiny na liście UNESCO Monastyr Moldovita, wpisany na listę UNESCO, to kolejna atrakcja Bukowiny, której nie można pominąć. Świątynia pochodzi z XVI wieku i jest ozdobiona malowidłami zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Każdy detal jest tu starannie wykonany, co sprawia, że monastyr zachwyca swoją wyjątkowością. To jedno z miejsc, które najlepiej oddaje ducha rumuńskiej Bukowiny – regionu pełnego historii i tradycji. Praktyczne Porady dla Turystów Najlepsze czas na wędrówki po Rumunii Góry Rumunii są dostępne przez większą część roku, jednak najlepszy czas na wędrówki to późna wiosna oraz wczesna jesień. Wiosną przyroda budzi się do życia, a pogoda jest łaskawa, co pozwala cieszyć się wędrówkami bez zbytniego upału. Jesienią zaś, kolory gór są najpiękniejsze, a temperatury wciąż sprzyjają długim spacerom. Co zabierać ze sobą na wyprawy górskie Planując wyprawy w góry Rumunii, warto dobrze się przygotować. Ze względu na dzikość i izolację wielu szlaków, należy zabrać ze sobą wszystko, co potrzebne do przetrwania w warunkach terenowych. Namiot, śpiwór, ciepłe ubrania, zapas jedzenia i wody, a także sprzęt do gotowania są absolutnie niezbędne. Warto także mieć przy sobie mapę, gdyż nie wszystkie szlaki są dobrze oznaczone, a pogoda w górach potrafi zmienić się w mgnieniu oka. Podsumowanie – Dlaczego warto odwiedzić góry w Rumunii? Góry w Rumunii to idealne miejsce dla miłośników dzikiej przyrody i zapierających dech w piersiach krajobrazów. Od majestatycznych Gór Rodniańskich, przez dzikie i piękne Marmarosz, po historyczne zabytki Bukowiny – każdy znajdzie tu coś dla siebie. Dzięki różnorodności szlaków, zarówno początkujący, jak i zaawansowani turyści będą mogli cieszyć się wędrówkami wśród nieskażonej natury. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.