Zorza polarna na Islandii – poradnik, gdzie i jak ją sfotografować
Zorza polarna, jeden z najbardziej niezwykłych fenomenów natury, przyciąga turystów na Islandię. Dowiedz się, jak przygotować się do jej obserwacji, jakie miejsca wybrać i jak uchwycić ten magiczny moment na zdjęciach.
Spis treści: Czym jest zorza polarna? Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Islandia to nie tylko wyjątkowa kultura, widoki oraz tradycje, ale i zorza polarna. Fotografowanie zorzy to rodzaj polowania, w którym liczą się planowanie, odpowiedni sprzęt i odrobina islandzkiej magii – wtedy szanse na zobaczenie tego zjawiska znacznie wzrastają. Czym jest zorza polarna? Zorza polarna, znana również jako aurora borealis na półkuli północnej to niezwykłe zjawisko świetlne widoczne głównie w okolicach biegunów magnetycznych Ziemi. Jest efektem interakcji cząsteczek wiatru słonecznego z ziemską atmosferą. Szczególnie intensywnie występuje w sezonie zimowym, kiedy nocne niebo rozświetlają zielone, różowe, a czasem i purpurowe pasma światła. Choć Islandia jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji zorzy, nie zawsze jest ona widoczna – wymaga sprzyjających warunków pogodowych, przede wszystkim czystego nieba. Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Islandzka zima bywa mroźna i pełna niespodzianek pogodowych, które często utrudniają obserwację zorzy polarnej. Mimo sprzyjającego zjawisku wiatru słonecznego i aktywności magnetycznej nad biegunem północnym, wystarczy kilka ciężkich chmur, by całkowicie zasłonić zorzę. Sezon na zorzę polarną na Islandii trwa od końca sierpnia do początku kwietnia. Jej intensywność jest ściśle związana z aktywnością słoneczną, dlatego dobrze jest sprawdzać prognozy pogody i aplikacje monitorujące aktywność magnetyczną, takie jak islandzkie veður.is lub road.is, które wskazują nie tylko prognozy pogody, ale i aktualne warunki drogowe. Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Fotografowanie zorzy to wyjątkowe wyzwanie, wymagające przygotowania technicznego i cierpliwości. Zorza może pojawić się na niebie na zaledwie kilka sekund lub trwać nieprzerwanie przez dłuższy czas. Dlatego warto przygotować się wcześniej, aby szybko reagować na zmieniające się warunki. Podpowiadamy jak to zrobić. Podstawowe ustawienia aparatu obejmują: ISO: 1250 lub wyższe, aby uchwycić światło zorzy, czas migawki: 13–15 sekund dla wyraźnych, nieporuszonych obrazów, przysłona: jak najniższa (f/2.8 lub niżej), tryb ostrości: manualny, ustawiony na nieskończoność, aby uniknąć problemów z automatycznym łapaniem ostrości w ciemności. Dodatkowo niezbędne są statyw i zapasowe baterie, gdyż na mrozie szybko się rozładowują. Dobrze jest też przygotować aparat w ciepłym samochodzie, aby uniknąć problemów z ustawieniami w ciemności i na mrozie. Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Islandia oferuje wiele idealnych miejsc na „polowanie na zorzę”, gdzie brak zanieczyszczenia światłem pozwala dostrzec pełnię jej piękna. Półwysep Reykjanes i obszar geotermalny Krýsuvik – to serce półwyspu Reykjanes, opisane jako dzikie i niegościnne, ale idealne do obserwacji zorzy z dala od świateł stolicy. Jezioro Kleifarvatn i góra Kirkjufell – jezioro oraz malowniczy stożek góry Kirkjufell to popularne miejsca, gdzie zorza malowniczo odbija się od powierzchni wody lub kontrastuje z charakterystycznymi wulkanicznymi formacjami. Kościół Strandarkirkja i latarnia Reykjanesviti – kościół i latarnia morska to klimatyczne miejsca na obserwację zorzy oraz na zdjęcia z ciekawą, islandzką architekturą w tle. Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Na Islandii popularne są wierzenia w elfy (huldufólk, czyli „niewidzialni ludzie”), którym składa się drobne ofiary, aby zyskać ich przychylność. Gdy niebo było pełne chmur, autor artykułu postanowił spróbować nietypowej metody – zostawił podarki w specjalnym miejscu, by przyciągnąć szczęście w postaci dobrej pogody. Na szczególną uwagę zasługuje tradycyjny islandzki alkohol Brennivín, zwany „czarną śmiercią”, którego kupno nie należy do najprostszych. Mocniejsze alkohole dostępne są jedynie w sieci państwowych sklepów Vínbúðin, gdzie trunek ten jest sprzedawany w wysokich cenach. Dla miejscowych ma jednak znaczenie symboliczne i pojawia się w wielu historiach o Islandii.
„Nie bój się ludzi". 3 ćwiczenia z fotografii ulicznej od Joanny Mrówki [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Fotografia uliczna, obok fotografii podróżniczej i reportażowej, to jedna z pasji Joanny Mrówki. Nagradzana fotografka postanowiła zdradzić swoje sposoby na uchwycenie idealnego ujęcia i udzielić kilku dobrych rad czytelnikom national-geographic.pl.
1. Wieloplany. Spróbuj budować zdjęcia wieloplanowe. Świetnym przykładem tak skonstruowanych fotografii są prace Alexa Webba, Tomasza Tomaszewskiego czy Macieja Dakowicza. Zdjęcia takie w konstrukcji przypominają budowę z klocków. Znajdziesz pierwszy punkt zaczepienia, poczekaj na kolejne. Obiektyw 35 mm i do dzieła. Zobaczcie to na przykładzie fotografii z Kalkuty. I tak – zaintrygował mnie pies. Pies to zawsze jest dobry początek dla miłośników tych zwierząt. Był to pies z blizną na głowie. Ale sam pies to za mało, czekamy co się jeszcze wydarzy. Po chwili przychodzą dwie kobiety. I wreszcie całości dopełnia przepływający statek, z widocznymi sylwetkami kilku osób. 2. Korzystaj ze światła i cieni. Jeżeli zobaczysz miejsce z potencjałem, poczekaj. Jeśli masz problem z czekaniem, ustal sobie limit – np. czekam 15 minut. Spróbuj pułapki świetlnej – ustaw ekspozycję na światła, a wtedy szczegóły w cieniach znikną. Przy dzisiejszych aparatach trzeba będzie im jeszcze pomóc w obróbce – duży kontrast plus wygaszenie czerni. 3. Nie bój się ludzi. Pytając czy możesz zrobić zdjęcie, nic nie tracisz, a możesz zyskać. Na pytanie „a po co to zdjęcie?" dobrze odpowiedzieć zgodnie z prawdą. Pan Edward siedział z kolegą w jednej z krakowskich kawiarni. Interesująca twarz sprawiła, że podeszłam i powoli podniosłam aparat do oka, obserwując jak zareagują. Zaprosili mnie do środka, poczęstowali herbatą. Oddając mi wszystkie swoje ciasteczka, poopowiadali o wojnie – obydwaj są kombatantami. Mimo, że pan Edward, jak przyznał, nie lubi być fotografowany, nie miał nic przeciwko moim zdjęciom, a na odchodne uraczył mnie buziakiem. Joanna Mrówka, uhonorowana tytułem Artiste FIAP, jest też autorką i współautorką wielu wystaw fotograficznych - indywidualnych, zbiorowych, poplenerowych, pokonkursowych. Brała aktywny udział m.in. w Międzynarodowych Salonach Fotograficznych, organizowanych pod patronatem FIAP, zdobywając wiele medali, nagród i wyróżnień. Prowadzi też warsztaty fotograficzne, między innymi w ramach Akademii Odkryć Fotograficznych. Od 2015 roku stale współpracuje z Agencją Fotografów Forum.
Fotografia HDR korzysta wprawdzie ze standardowych definicji pojęć związanych z obrazami, ale wraz z jej rozwojem pojawiła się także potrzeba stworzenia nowych terminów, opisujących własności, na które dotychczas nie mieliśmy wpływu.
Poblask Efekt świecenia, a czasem samoświecenia, zazwyczaj bywa wywołany niedużą ilością delikatnego przejaskrawienia dookoła jasnego obszaru. Halo Artefakt występujący przy krawędziach, a zarazem jeden z najczęstszych błędów mapowania tonów. Przybiera postać jasnej, podlegającej łagodnej gradacji obwódki dookoła wyraźnej krawędzi. Kontrast lokalny Wzrost kontrastu w obrębie fragmentu obrazu przeciwstawiony ogólnemu kontrastowi całego obrazu. Kontrast lokalny jest względny w swoim bezpośrednim sąsiedztwie. W przypadku niektórych narzędzi do mapowania tonów obszar określania kontrastu może być zmieniany. Rozbłysk Jasne punkty, takie jak np. refleksy świetlne na wypukłej powierzchni albo małe latarnie gdzieś w oddali. Ponieważ rozbłyski są takie małe, zazwyczaj pozwala się na to, by były przepalone aż do czystej, pozbawionej szczegółów bieli. Odwrócenie tonów Zachodzi, gdy sąsiadujące ze sobą jaśniejsze i ciemniejsze tony zostaną poddane zbyt agresywnej obróbce w ramach mapowania tonów – do tego stopnia, że ich wzajemny stosunek się odwróci. Zazwyczaj polega to na tym, że cień zostaje tak bardzo rozjaśniony, że staje się jaśniejszy niż sąsiednie szczegóły. Rezultat wygląda bardzo sztucznie. Kaustyka Złożony wzór ze światła załamywanego przez działający jak soczewka przezroczysty obiekt (np. szklankę wody), tworzący zachodzące na siebie łuki, jaśniejsze plamy, a często także aberracje chromatyczne. Ghosting Jeżeli jakiś obiekt zmieni swoją pozycję w kadrze podczas różnych ujęć do obrazu HDR, po ich połączeniu pojawiają się nakładające się, półprzezroczyste obszary. Oprogramowanie HDR ma w założeniu radzić sobie z tym problemem na etapie generowania obrazu HDR, ale nie zawsze mu to wychodzi. Segment Oddzielny ograniczony obszar w obrębie obrazu, z reguły (ale nie zawsze) wyznaczany ze względu na różną od otoczenia ogólną jasność. Krawędzie graniczne (krawędzie rozświetleń, jeśli wyznaczone wyłącznie pod kątem jasności) decydują o tym, jak silna jest segmentacja. Duża segmentacja oznacza duże ryzyko powstania efektów halo podczas mapowania tonów. Mikrokontrast i wyrazistość Zwiększenie lokalnego kontrastu w najmniejszej możliwej skali, zaledwie kilku pikseli, prawie tak delikatne jak ostrzenie. Ogólny wygląd obrazu, w którym uwydatniono drobne szczegóły poprzez zwiększenie mikrokontrastu, jest trudny do opisania w taki sposób, by jasno odróżnić ten proces od ostrzenia, ale mówi się, że jest on wyrazisty. Jako taka, wyrazistość jest bardzo subiektywnym pojęciem. Wygładzanie Efekt „zmiękczenia” (bez utraty ostrości) drobnych szczegółów, w tym szumu, wiązany z mapowaniem tonów i podobny do zastosowanego selektywnie filtru Mediana. Nadmierne wygładzenie sprawia, że powierzchnie wyglądają, jakby były plastikowe. Flara Skrajna forma poblasku. W HDR jest to poważny problem, gdyż w przypadku jaśniejszych ekspozycji zbierane są przejaskrawione informacje, zachowywane później w obrazie końcowym. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Technikę HDR opracowano z myślą o rejestrowaniu pełnej rozpiętości tonalnej w scenach zawierających głęboki cień i faktyczne źródło świata (np. słońce). Początkowo wykorzystywano ją do efektów specjalnych w filmach. Obecnie HDR stanowi kolejne potężne narzędzie obróbki cyfrowej w arsenale fotografa. Przy pomocy tej techniki można osiągnąć każdy rezultat, od naturalizmu po pełny surrealizm. To właśnie szerokie możliwości przyciągają do HDR tak wielu fotografów.
Fotografia czarno-biała korzysta z HDR w większym nawet stopniu niż kolorowa, głównie dlatego, że HDR umożliwia edycję posuniętą do ekstremum, przy jednoczesnym zachowaniu fotograficzności obrazu. Zacznijmy od podstaw. HDR oznacza po prostu wyższy zakres rozpiętości tonalnej, niż możliwy do uchwycenia przez normalny aparat. Niektórzy proponują ściślejszą definicję i określają mianem HDR fotografie scen, w których widoczne jest główne źródło światła. Mówimy tu o scenach, które można sfotografować wyłącznie jako sekwencję identycznych kadrów w różnych ustawieniach ekspozycji, a następnie połączyć w jeden obraz. Wysokiej klasy lustrzanki cyfrowe rejestrują obraz o rozpiętości około 11 stopni przysłony, natomiast fotografia robiona pod słońce będzie miała zakres dynamiczny w granicach 20 stopni. W praktyce fotografia HDR obejmuje trzy etapy. Pierwszym jest wykonanie sekwencji ujęć. Potem następuje połączenie tych ujęć w pojedynczy obraz HDR, zawierający wszystkie poziomy jasności, przy czym jest ich więcej, niż można zobaczyć na standardowym monitorze lub wydruku. Krokiem trzecim jest kompresja w programie komputerowym wszystkich tych informacji do formy, którą można będzie oglądać – innymi słowy, obrazu 8-bitowego. Ostatni etap jest najbardziej wymagający i zróżnicowany, opiera się na procedurze edycji komputerowej zwanej mapowaniem tonów. Zajmiemy się nią za chwilę, najpierw jednak zauważmy, że mapowanie tonów można zastosować także do zwykłych obrazów z równie dobrymi rezultatami. UJĘCIE Uchwycenie pełnego zakresu jasności wymaga całkowitego bezruchu aparatu, umieszczonego na statywie. Pamiętajmy jednak, że współczesne oprogramowanie do fotografii HDR pozwala na korektę niewielkich ruchów pomiędzy poszczególnymi kadrami. Zacznijmy jednak od standardowej procedury wykonania ujęcia, przy czym aparat, obiektyw i przedmioty w scenie pozostają w bezruchu. Ta statyczność jest niezbędna, ponieważ łączenie wielu kadrów w jeden wymaga osiągnięcia doskonałego rejestru. Idealna różnica ekspozycji między kolejnymi kadrami to dwa stopnie przysłony. Oprogramowanie HDR potrafi obsłużyć taką różnicę, więc nie ma sensu fotografować przy niższej różnicy, na przykład 1 stopnia. Większość aparatów wyposażonych w funkcję automatycznego bracketingu umożliwia jednak tylko 1-stopniową różnicę, więc o ile nie zmienimy ustawień ekspozycji ręcznie, wykonamy więcej kadrów, niż będzie potrzeba. Ustawiając aparat na statywie przekonacie się, że lepszym rozwiązaniem jest ręczne dobranie i zmiana parametrów ekspozycji, a przy zachowaniu ostrożności ryzyko drżenia aparatu jest minimalne. Główną przyczyną wibracji są ruchy lustra przy niskich szybkościach migawki, toteż rozsądnie jest je zablokować (w górnym położeniu). Dokładna liczba klatek, jakie trzeba wykonać, by uchwycić cały zakres, uzależniona jest od sceny, więc nasz cel powinien wyglądać następująco: przy najciemniejszych ustawieniach światła są na granicy obcięcia, natomiast przy najjaśniejszej ekspozycji najciemniejsze cienie występują jako półtony. Zakładając, że korzystamy z ostrzeżenia o obcięciach świateł na wyświetlaczu aparatu oraz histogramu, obliczenie właściwych ustawień nie będzie trudne. Pamiętajmy jednak, że zmiany ustawień ekspozycji ograniczamy jedynie do szybkości migawki, nie regulujemy zaś przysłony, ponieważ to spowodowałoby różnicę w głębi ostrości i doprowadziło do problemów z wykonywaniem dalszych zdjęć. Zaczynamy od najciemniejszych ustawień. Kilka próbnych ujęć powinno wystarczyć do ustawienia prawidłowej ekspozycji. Znajdźcie taką konfigurację, w której pojawia się niewielkie ostrzeżenie o obcięciach i z tego poziomu zredukujcie ekspozycję o 1/3 lub 1/2 stopnia. Tym sposobem uzyskamy jeden punkt końcowy sekwencji. Dla drugiego ujęcia podnosimy szybkość migawki o dwa stopnie, na przykład z 1/500 s do 1/125 s. Powtarzamy to dla każdego kolejnego kadru do momentu, aż obraz na ekranie stanie się prawie całkowicie prześwietlony. Dla tych ujęć włączamy histogram na wyświetlaczu i kontynuujemy sekwencję, dopóki lewa krawędź histogramu nie znajdzie się w połowie skali. W razie wątpliwości wykonujemy więcej ujęć – zawsze można je później skasować. Jednym z najczęstszych błędów jest zbyt wczesne przerywanie sekwencji. Ostatni kadr ma być całkowicie pozbawiony czarnych partii, a najciemniejsze tony powinny pojawić się jako półtony. I to już wszystko. Jak wspomnieliśmy, omawiane tu oprogramowanie do HDR (które jest drugim etapem w procesie) wyposażone jest w algorytmy rozpoznawania treści, które radzi sobie z niewielkimi ruchami aparatu. Nie jest to jedynie zabezpieczenie na wypadek drgań statywu, ale pozwala również na fotografowanie z ręki, pod warunkiem że będziemy robić to ostrożnie i ograniczymy ruch do minimum. Jeśli nie dysponujemy statywem, wykorzystajmy każdą możliwą powierzchnię, na której można oprzeć aparat. Włączamy funkcję auto-bracketingu i ustawiamy tryb fotografowania na możliwie największą liczbę klatek. Podczas fotografowania pojawia się także inny rodzaj ruchu, na przykład idący człowiek, czy gałęzie poruszane wiatrem. Oprogramowanie do HDR także z nim sobie poradzi. Ten rodzaj ruchu jest trudniejszy do skorygowania, ale warto go sfotografować na wszelki wypadek. TWORZENIE PLIKU HDR Na rynku dostępnych jest kilka aplikacji do tworzenia plików HDR. Każdy z nich wykorzystuje własną metodę przetwarzania obrazu, jednak dla uproszczenia sprawy będziemy trzymać się dwóch najpopularniejszych, czyli Photomatix i Photoshop. Z punktu widzenia użytkownika tworzenie pliku jest najprostszym krokiem w całym procesie i właściwie powinno odbywać się bez naszego udziału. Bardziej czasochłonną, ale bezpieczniejszą opcją jest wyrównywanie obrazów. Jeśli w scenie pojawił się ruch, a oprogramowanie umożliwia jego usunięcie, to powinniśmy to zrobić. Po zakończeniu łączenia kadrów w HDR otrzymamy pojedynczy plik z 32 bitami na kanał, zamiast standardowych 8 lub 16 bitów. Oczywiście obejrzenie takiego zakresu szczegółów na zwykłym 8-bitowym monitorze jest niemożliwe i będzie wyglądało zbyt kontrastowo, ale to nieistotne. W programie Photomatix obok obrazu wyświetla się przydatna mini przeglądarka, w której możemy zobaczyć wszystkie informacje o małym wycinku obrazu, na który akurat najedziemy kursorem. Photoshop wyposażony jest w suwak, który umożliwia przyciemnienie lub rozjaśnienie widoku obrazu (bez wpływu na sam obraz). Warto następnie zapisać obraz w jednym z dostępnych formatów HDR. Generalnie nie ma znaczenia, jaki format wybierzemy, ale najpopularniejszy jest Radiance (.hdr), a najbardziej ekonomiczny w kontekście rozmiaru pliku – Open EXR (.exr). Zapisanie obrazu HDR nie jest konieczne i zamiast tego możemy przejść od razu do kroku nr 3, czyli mapowania tonów. Jeżeli jednak będziemy chcieli powrócić do obrazu i na przykład zastosować inne mapowanie, wówczas lepiej mieć zapisaną kopię, zamiast od początku tworzyć nowy obraz. Innymi słowy, zapisywanie obrazów HDR oszczędza czas. Jak nietrudno się domyślić, najdokładniejsze pliki HDR tworzy się bezpośrednio z obrazów w formacie RAW i jest to najbardziej polecana metoda. Jeśli jednak zajmujemy się obrazami HDR w czerni i bieli, zyskamy większą kontrolę twórczą, konwertując obrazy RAW na monochromatyczne przed mapowaniem tonów. Inna możliwość to przeprowadzenie całej procedury w kolorze, a na koniec konwersja do czerni i bieli. Ta druga metoda również się sprawdza, ale jak zobaczymy za chwilę, kontrola twórcza mapowania tonów znacznie różni się między obrazami kolorowymi a monochromatycznymi. Istnieją dwa sposoby: konwersja serii obrazów z formatu RAW do czarno-białego TIFF i dalsza obróbka, lub stworzenie obrazu HDR z RAW i następnie konwersja do skali szarości. MAPOWANIE TONÓW Na typ etapie odbywa się cała praca i zabawa jednocześnie. Algorytmy mapowania są skomplikowane i różnią się pomiędzy poszczególnymi programami, toteż warto mieć chociaż podstawowe pojęcie o procesie mapowania tonów. Podczas mapowania oprogramowanie stara się ścisnąć cały olbrzymi zakres dynamiczny obrazu w znacznie mniejszą głębię bitową tak, aby można było oglądać obraz w normalnych warunkach, na ekranie lub wydruku. Prosta kompresja uśredniająca wszystkie tony nie da nam jednak zadowalającego lub realistycznego efektu. Wszystkie operatory mapowania tonów (ang. TMO), jak powszechnie nazywane są te programy, wykorzystują metodę opartą na uwzględnieniu najbliższego sąsiedztwa obrazu. Na przykład, bardzo jasne krawędzie podświetlonych słońcem chmur najprawdopodobniej będą wymagały innej kompresji niż cienie pod ciemnym drzewem. Podobnie rzecz ma się w typowym przykładzie fotografii HDR, czyli wnętrzu z oknem wychodzącym na jasno oświetlone słońcem podwórze. Na takim obrazie znajdą się dwa wyraźnie od dzielone obszary – wnętrza i podwórka – wymagające różnej kompresji. Rozwiązaniem jest tu skomplikowana matematyczna operacja zwana lokalnym mapowaniem tonów, obejmująca obliczenia wszystkich tonów sąsiadujących z danym pikselem. Oczywiście można spędzić długie godziny, ucząc się szczegółowo mapowania tonów, ale w tym wypadku większa wiedza niekoniecznie pomaga, ponieważ proces mapowania jest dla większości fotografów twórczym eksperymentowaniem z efektami. Każdy program do mapowania posiada indywidualne cechy i funkcje, toteż osiąganie zamierzonego efektu jest znacznie istotniejsze od zrozumienia zaangażowanej w mapowanie matematyki, która potrafi być bardzo skomplikowana. Jedną z charakterystycznych cech mapowania tonów w HDR jest swoista poświata na granicach silnie kontrastujących ze sobą tonów, na przykład linii dachu i jasnego nieba. Szerokość poświaty zazwyczaj można skorygować za pomocą funkcji narzędzia do mapowania. Zwiększenie szerokości jest jednym ze sposobów na redukcję widoczności poświaty. Sama poświata jest w gruncie rzeczy błędem oprogramowania, które nie rozpoznaje ostrych granic między tonami. Z ortodoksyjnego punktu widzenia jest to wada obrazu, jednak z perspektywy interpretacji twórczej poświata może tworzyć efekty, które wielu osobom przypadną do gustu. Ta kwestia wywołuje wiele dyskusji, jednak fotografia monochromatyczna posiada interesującą zdolność absorbowania poświaty lepiej niż kolorowa. Szeroka poświata jest w gruncie rzeczy gradientem tonalnym. Usunięcie z równania koloru ułatwia jej zaakceptowanie, nawet dla osób, które uważają poświatę za artefakt tonalny. POD SŁOŃCE Choć HDR można zastosować do każdej sceny, to jednak ma to sens tylko w określonych sytuacjach. Najbardziej wymagające i zawierające najwyższy możliwy zakres dynamiczny są ujęcia z silnym źródłem światła w kadrze, które musi zostać uchwycone bez obcięć. W scenach na powietrzu oznacza to po prostu fotografowanie pod słońce. Obraz poniżej przedstawia sytuację mniej ekstremalną, to znaczy słońce jest schowane za krawędzią chmury. Ujęcie: standardowa procedura wykonywania sekwencji na potrzeby obrazu HDR rozpoczyna się od najciemniejszych ustawień ekspozycji, gdzie nie występują obcięcia, a następnie wydłużanie czasu ekspozycji o 2 stopnie dla każdego kolejnego kadru, aż do ujęcia końcowego, w którym najciemniejsze cienie występują jako półtony. Ponieważ poniższa sekwencja fotografowana była z ręki, włączony był auto-bracketing aparatu, dla którego maksymalny odstęp ekspozycji pomiędzy kadrami wynosi jeden stopień – w efekcie uzyskuje się więcej kadrów, niż potrzeba do stworzenia obrazu HDR. Niemniej technika ta jest w pełni zadowalająca. Następnie zastosowano konwersję do czerni i bieli przed utworzeniem obrazu HDR. INTERPRETACJA Mapowanie tonów uzależnione jest od umiejętności, gustu i stylu w równym stopniu, co zagadnienia techniczne w fotografii. Różnorodność narzędzi, które można dopasowywać do własnych preferencji, a także rozmaitych algorytmów oprogramowania oznacza, że nie istnieje coś takiego, jak standardowa procedura. Przede wszystkim każdy obraz ma swoją indywidualną charakterystykę i nawet doświadczeni użytkownicy formatu HDR nie są w stanie dokładnie przewidzieć, jakie ustawienia pozwolą osiągnąć pożądany rezultat. Mapowanie tonów z definicji jest techniką eksperymentalną. W przykładzie poniżej widzimy wnętrze kościoła (jedna z klasycznych scen HDR). Dwie wersje tego samego zdjęcia pokazują, jaka jest różnica między podejściem skupionym na szczegółach, a podejściem odtwarzającym atmosferę sceny (obejmującym blask – a właściwie flarę – z lampy). Fragment pochodzi w książki: Czarno- biała fotografia cyfrowa Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Niezależnie od wyników testu stabilności zawsze można poprawić wyniki. Stabilne trzymanie aparatu jest jak łucznictwo lub strzelectwo i można trenować je w podobny sposób, w jaki ćwiczą mistrzowie tych sportów. Poniżej opisałem najistotniejsze elementy techniki trzymania aparatu przy różnych ustawieniach, ułatwiające swobodne naciśnięcie spustu.
Chwyt Ergonomia trzymania aparatu to osobny temat, a współczesne lustrzanki cyfrowe są owocem dziesięcioleci doświadczenia w produkcji. Sposób trzymania aparatu powinien pozwalać pogodzić dwie rzeczy – stabilność i łatwy dostęp do wszystkich przycisków. Postawa Twoje ciało podtrzymuje aparat. Gdy stoisz, najlepszą równowagę zapewniają ci stopy w lekkim rozkroku, jedna lekko wysunięta na ukos do przodu. Aparat trzymaj ponad swoim środkiem ciężkości, rozkładaj swoją masę równo pomiędzy obie nogi. Możesz się delikatnie pochylić. Podparcie Wykorzystuj każdy dostępny punkt podparcia, który jest wygodny i nie zasłania widoku. Możesz użyć ściany, opierając o nią dłoń, przedramię i głowę, i podpierając się jedną nogą. Adrenalina Ten hormon zazwyczaj wydziela nasz organizm podczas ekscytującej sesji zdjęciowej. Poziom adrenaliny może wpływać na drżenie i ogólnie zaburzać stabilność. Trudno zrobić cokolwiek, żeby obniżyć poziom adrenaliny. Można próbować uspokoić się w myślach i oczywiście zastosować się do rad dotyczących oddechu. Oddech Powolne, głębokie i regularne oddychanie uspokaja cały organizm. Wstrzymywanie oddechu to pomysł, który sprawdza się tylko na krótką metę. Zaraz potem trzeba oddychać jeszcze mocniej. Wybór momentu Najlepiej nacisnąć spust pod koniec pełnego wydechu. Ruch w kierunku celu To technika strzelców wyborowych, która wykorzystuje siłę bezwładności (masa x prędkość) do przezwyciężenia drobnych, destabilizujących obraz ruchów. Doskonale sprawdza się przy dłuższych obiektywach. Poruszaj się powoli w stronę docelowego ujęcia i pstrykaj bez zatrzymywania się. Wymaga to dużej prędkości migawki i zdecydowanego ruchu naciskania, bez szarpania. Statyw na szybko Oprzyj lub postaw aparat na jakiejkolwiek dostępnej stabilnej powierzchni. Jedyny problem może być wtedy z kadrowaniem. Stabilizator obrazu To opcja wbudowana w wiele profesjonalnych obiektywów. Działa poprzez mikrosilniczki, połączone w obwód wokół jednego lub więcej elementów obiektywu, które natychmiast odpowiadają na ruch drżenia aparatu. Mikrosilniczki reagują, przesuwając elementy obiektywu w przeciwnym kierunku. Takie ulepszenie nie jest tanie, ale pozwala zmniejszyć przysłonę i prędkość migawki o parę jednostek. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Przy słabym oświetleniu lub kiedy musisz zmniejszyć przysłonę, by uzyskać głębię ostrości, powinieneś znać swoje szanse na uzyskanie w miarę ostrego zdjęcia. Choć sprawdzanie ostrości w powiększeniu na wyświetlaczu aparatu jest ważne, to niepraktycznie jest to robić przy każdym ujęciu, szczególnie jeśli jest duża szansa porażki. Najrozsądniej byłoby zatem sprawdzić, jak stabilnie trzymamy aparat zanim zajdzie nagła potrzeba tej próby, by móc zaplanować sposób postępowania.
Drżenie aparatu w dłoni nie jest niczym niezwykłym. Większe znaczenie ma to, czy ruch aparatu w czasie naświetlania ujęcia jest na tyle znaczny, by wpłynąć na zdjęcie. Są trzy stopnie ostrości. Zdjęcie dość ostre jest mniej wyraźne niż bardzo ostre. Liczy się też prawdopodobieństwo. Pomiędzy prędkością migawki, przy której można być pewnym, że zdjęcie wyjdzie zawsze bardzo ostre, a prędkością, dla której prawie nigdy nie wychodzi, jest spory przedział pośrednich prędkości, przy których zdjęcie czasem jest ostre, a czasem nie. W takich wypadkach, robiąc kilka ujęć, ma się spore szanse, że któreś wyjdzie. Dwie istotne zmienne to prędkość migawki i ogniskowa. Ta ostatnia ma znaczenie, ponieważ wpływa na powiększenie. Obiektywy o większej ogniskowej powiększają obraz, zatem powiększają też efekt drżenia aparatu. Często przytaczana zasada głosi, że najwolniejsza bezpieczna prędkość migawki jest odwrotnością ogniskowej obiektywu, czyli 1/ogniskowa (mierzona w milimetrach). Oznacza to, że mając obiektyw o ogniskowej 100 mm, powinno się robić zdjęcia z prędkością migawki najwyżej 1/100 s. Prosty eksperyment w praktyce wykaże, że jeśli tylko komuś nie trzęsą się nadmiernie ręce, to taki sposób oceny jest zbyt konserwatywny. Poniższy test należy wykonać w wygodnych, kontrolowanych i powtarzalnych warunkach, na przykład w domu. Weź na cel jakiś przedmiot o bardzo drobnych szczegółach, taki jak plakat, zegar czy strona z książki lub gazety. Użyj obiektywu, który stosujesz najczęściej (jeśli jest z zoomem, ustaw go na największe oddalenie) i wykonaj serię zdjęć, zaczynając od największej prędkości migawki do coraz wolniejszych. Całkowicie bezpieczna będzie prędkość, której wartość ma w mianowniku dwukrotną ogniskową obiektywu, na przykład 1/200 s przy obiektywie o ogniskowej 100 mm. Przy takiej prędkości zdjęcia na pewno wyjdą ostre i będziesz mógł ich użyć jako wzoru do porównań. Rób serie po kilka zdjęć, za każdym razem zmniejszając prędkość migawki (w tym wypadku, przy obiektywie 100 mm, kolejno do 1/100 s, 1/50 s i 1/25 s). Tak jak wspominałem, nawet przy niższych prędkościach może się okazać, że jedno czy dwa spośród kilku zamazanych ujęć okażą się dość ostre. Zgraj zdjęcia na komputer, przejrzyj je i oceń. Najlepiej oglądać zdjęcia w powiększeniu 100%, jedno obok drugiego. W ten sposób możesz ocenić nie tylko całkowicie bezpieczną prędkość migawki, ale też i prędkość, przy której masz pewną szansę na ostre ujęcie. Teraz możesz powtórzyć test, używając innych obiektywów lub zmieniając ogniskową. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Umiejętność ostrego ujęcia przedmiotu to tak podstawowa umiejętność, że czasem się o niej zapomina, próbując spełnić inne warunki zdjęcia, takie jak balans bieli i zachowanie najjaśniejszych elementów. Jednak ostrość pozostaje najważniejsza. Wiele innych błędów można naprawić w późniejszej obróbce, ale nawet niewielka utrata ostrości może zupełne zepsuć zdjęcie.
Jeśli chcesz uzyskać wyniki impresjonistyczne lub eksperymentalne, to faktycznie możesz zapomnieć o ostrości, ale przy zwykłej fotografii duża ostrość głównych elementów zdjęcia to podstawa. Napisałem „podstawowa umiejętność”, ale obecnie niewielu fotografów korzysta z ręcznego ustawienia ostrości, a jeszcze mniejsza grupa używa manualnego obiektywu, co oznacza, że obecnie ostrość należy do królestwa automatów. Nie wyklucza to jednak możliwości błędu. Przy automatycznym ustawieniu ostrości najczęstszym błędem jest celowanie w niewłaściwą część ujęcia, jak na przykład w tło portretu. Bardziej skomplikowane aparaty mają wiele sposobów znajdowania i utrzymywania ostrości na głównych obiektach, w tym rozpoznawanie sceny, ale żadna z tych metod nie zwalnia z myślenia. Bardziej subtelną odmianą błędu ostrości jest skupianie ostrości na przykład na nosie zamiast na oku modela przy portrecie z bliska z małą głębią ostrości. Im mniejsza przysłona, a taka bywa konieczna przy zdjęciach w słabym świetle, tym bardziej prawdopodobne są takie błędy. Drugi, bardziej typowy błąd ustawienia ostrości to rozmazany ruch, czy to z powodu poruszenia modela, czy też drżenia aparatu przy długim czasie ekspozycji. Najlepszym zabezpieczeniem przed takimi niespodziankami jest sprawdzenie i poprawa zdjęcia zaraz po zrobieniu. Nie mówię, żeby robić tak cały czas, ale jeśli wiesz, że fotografujesz w niepewnych warunkach, warto poświęcić na to chwilę. Paradoksalnie wyświetlacz LCD aparatu, który dzięki podglądowi zdjęć tak bardzo ułatwia nam życie, może zwabić Cię w pułapkę fałszywego poczucia bezpieczeństwa. Sam wielokrotnie, mimo doświadczenia, padałem ofiarą tego zagrożenia. Po zerknięciu na wyświetlacz wszystko wygląda w porządku, więc przechodzisz do kolejnego ujęcia. Niespodzianka czeka dopiero przy komputerze, kiedy po zgraniu zdjęć okazuje się, że nie wszystkie wyszły ostre. Ale wtedy jest już za późno. Tak naprawdę nie można ocenić ostrości zdjęcia, oglądając jego podgląd na wyświetlaczu aparatu. Należy wtedy przybliżyć obraz o 50% lub 100%. Można wtedy przyjrzeć się całemu zdjęciu, a przynajmniej z bliska zobaczyć element, na który chcieliśmy ustawić ostrość. Często okazuje się wtedy, że należy powtórzyć ujęcie. Każdy model aparatu ma własne metody wspomagania ostrości. Te z wyższej półki dysponują skomplikowanymi procedurami, takimi jak autofokus wielopunktowy (multi-ponit focus) i śledzenie poruszających się przedmiotów (focus tracking). Jest też spory wybór metod automatycznego ustawiania ostrości. System detekcji fazy (Phase-detection) stosuje specjalny czujnik ostrości, a system detekcji kontrastu (contrast-detection) analizuje informacje pobierane z matrycy. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Histogramy na pierwszy rzut oka nie wydają się zbyt przyjaznym sposobem oceny zdjęć. Jednak kiedy zdobędzie się trochę wprawy, mogą stać się szybkim narzędziem oceny ekspozycji, jasności i kontrastu, szybszym nawet niż spojrzenie na zdjęcie na wyświetlaczu LCD aparatu.
Histogram to najlepszy, zaraz po kontroli prześwietlenia, sposób kontroli ekspozycji. Warto nauczyć się rozpoznawania problemów, sygnalizowanych przez histogram. W ten sposób można szybko się zorientować, jeśli zdjęcie nie jest prawidłowo naświetlone lub jeśli ma sprawiać problemy w późniejszej obróbce. Histogram to rodzaj mapy tonów zdjęcia (a także jego kolorów, jeśli Twój aparat pokazuje również histogramy czerwonej, zielonej i niebieskiej barwy). Po lewej stronie histogramu jest czerń, po prawej biel, a kształt krzywej ukazuje rozłożenie tonów. Spójrz najpierw na lewą i prawą krawędź wykresu. Jeśli histogram jest „ściśnięty” na którymś z końców, świadczy to o problemach z ekspozycją. Jeśli większość tonów znalazła się po lewej, oznacza to, że zdjęcie jest niedoświetlone i wiele tonów przeszło w czerń. Jeśli większość tonów stłoczyła się po prawej stronie wykresu, oznacza to, że prześwietlone zostały najjaśniejsze tony zdjęcia. Jeśli histogram wykazuje nadmiar po obu stronach, wskazuje to na ujęcie o wysokim kontraście, w którym utracono najciemniejsze i najjaśniejsze tony, jeśli zaś wszystkie tony znajdują się pośrodku skali, nie sięgając lewej ani prawej strony, to znak, że zdjęcie ma za niski kontrast. Z technicznego punktu widzenia nie jest to problemem, chyba że później zdecydujesz się na rozciągnięcie skali kontrastu. Taka operacja będzie wymagać 16-bitowej głębi koloru, by uniknąć bandingu. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Rozpiętość tonalna w fotografii cyfrowej ma o wiele większe znaczenie niż w przypadku kliszy.
Po pierwsze klisza ma większą tolerancję, ponieważ jej światłoczułość zmienia się powoli aż do końca skali. Matryca cyfrowej lustrzanki z kolei ma skalę, która kończy się bardzo gwałtownie z każdej strony. Dlatego, jeśli prześwietlisz lub nie doświetlisz zdjęcia, nie licz na możliwość odzyskania dużej ilości informacji. Po drugie, matryce mają różną rozpiętość tonalną w zależności od marki i modelu aparatu. Przy kliszy typ aparatu miał niewielkie znaczenie, ale w aparatach cyfrowych rozpiętość tonalna zależy od kilku czynników, a producenci często ukrywają te informacje, by zachować konkurencyjność swoich produktów. W tej dziedzinie wciąż trwają badania, umożliwiające postęp, ale ich wyniki nie są ujawniane. Jeśli masz lustrzankę cyfrową z górnej półki, to jej rozpiętość tonalna z pewnością będzie większa niż w tańszym aparacie, ale duże znaczenie ma też świeżość modelu. Często średniej jakości, ale nowy aparat będzie sprawował się lepiej niż starszy model z czołówki. Dobrze jest znać możliwości swojego aparatu. Taką wiedzę można wykorzystać w praktyce, na przykład decydując o dodatkowym oświetleniu w sytuacjach, w których aparat może sobie nie poradzić. Główne czynniki kontrolujące rozpiętość tonalną matrycy to głębia bitowa, rozmiar elementów światłoczułych i charakterystyka szumu. Zaczynając od głębi bitowej – im większa, tym większy przedział jasności może uchwycić aparat. Matryca 14-bitowa potencjalnie odczytuje więcej niż 12-bitowa. Jednak, by móc to odpowiednio wykorzystać, matryca musi spełniać też inne warunki. Jednym z nich jest rozmiar. Im większy, tym lepszy, ponieważ większe matryce są bardziej odporne na szum niższego poziomu. Niektóre matryce korzystają ze specjalnych technologii, poprawiających rozpiętość tonalną, jak na przykład CCD SRII Fujifilm Super, gdzie są dwie fotodiody na każdy element światłoczuły – większa do użytku ogólnego i mniejsza, reagująca na poziom jasności. I na koniec ostatnia z cech matrycy – szum. Ma on największy wpływ przy mniejszej ilości światła, czyli przy cieniach i słabym oświetleniu. Ogranicza rozpiętość tonalną matrycy w dolnej części skali o wiele mocniej niż głębia bitowa. Zjawisko to jest znane jako poziom szumów i można je zobaczyć, próbując funkcji open up shadows na jakimkolwiek zdjęciu. Robiąc to w konwerterze formatu RAW, po zwiększeniu ekspozycji lub jasności powyżej pewnego punktu, ujawnia się więcej szumów niż prawdziwych informacji. Traktuj nieufnie przechwałki producentów, ponieważ łatwo sprawić, by rozpiętość tonalna wydawała się większa niż w rzeczywistości (na przykład lekko zaniżając poziom szumów). Możesz sprawdzić rozpiętość tonalną swojego aparatu w sposób opisany na sąsiedniej stronie. Jak sprawdzić rozpiętość tonalną Zrób zdjęcie karty szarości w jednorodnym i niezmiennym oświetleniu, zmniejszając maksymalnie ostrość, by uzyskać równy ton. Pierwsze zdjęcie wykonaj przy zwykłym ustawieniu ekspozycji. Następnie zrób serię ujęć co pół lub jedną trzecią działkę przysłony jaśniejszych (o 4 działek w dół) i ciemniejszych (aż do 6 w górę). W ten sposób uzyskasz całą gamę zdjęć od całkowicie niedoświetlonych po zupełnie prześwietlone. Ułóż zdjęcia po kolei w przeglądarce lub edytorze zdjęć, pozwalającym na pomiar jasności. Oznacz ekspozycję każdego zdjęcia. Zmierz jasność każdego zdjęcia w zwykłej 8-bitowej skali od 0 do 255. Znajdź wśród ciemnych zdjęć to, którego jasność wynosi 5 i oznacz je. Poniżej tego wyniku wszystko jest praktycznie czarne. Następnie znajdź zdjęcie, którego jasność wynosi 250. Powyżej tego wyniku wszystko jest praktycznie białe. Odczytaj ustawienia przysłony dla tych dwóch ujęć. Są one granicami Twojej rozpiętości tonalnej. Jeśli Twój aparat robi zdjęcia w formacie RAW, możesz zmierzyć jasność, otwierając zdjęcia w konwerterze formatu RAW. Pomiar przedstawiony powyżej wykonano dla Nikona D3, którego przedział wynosi prawie 9 działek. Warto zwrócić uwagę, że czysta biel (255) osiągana jest o wiele szybciej niż czysta czerń. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Nie chodzi tylko o zalecenie techniczne. Chodzi o całe sedno tego, czym jest fotografia cyfrowa. Polega to na wyjątkowej relacji pomiędzy ujęciem i obróbką.
Ideałem fotografii cyfrowej jest zdobycie jak największej ilości materiału wizualnego z rzeczywistości, w szczególności kolorów, ich głębi i pełnego zakresu odcieni. Wysokiej jakości cyfrowa lustrzanka zapisuje więcej tego rodzaju informacji, niż faktycznie można odtworzyć na ekranie czy w druku. Oznacza to, że masz dużą swobodę w obróbce fotografii. Zaczynając od większej ilości informacji niż potrzebujesz, uzyskasz luksus interpretacji, ale tylko pod warunkiem, że już na początku nie zmarnujesz tej szansy. Pozwalając aparatowi na wstępną obróbkę obrazu w momencie zapisu, co ma miejsce, jeśli zapisujesz w formacie JPEG lub TIFF, zdajesz się na jeden sposób interpretacji. Na przykład, wybierając konkretny balans bieli, nie możesz już zmienić tego wyboru. Nie stanowi to dużego problemu, ponieważ każdy program do edycji fotografii, taki jak: Photoshop, Aperture, Lightroom czy LightZone, ma opcje zmiany tego ustawienia, ale działając w ten sposób, tracisz nieco z jakości zdjęcia. Dobry aparat cyfrowy ujmuje 12-bitową lub nawet 14-bitową głębię koloru. Oznacza to więcej danych o kolorze i potencjalnie większą dynamikę barw. Obecnie większość monitorów, może z wyjątkiem najbardziej specjalistycznych, ma 8-bitową lub mniejszą głębię koloru. Jakość druku jest jeszcze niższa. Zatem dodatkowa głębia koloru jest praktycznie niemożliwa do zauważenia. Nie oznacza to wcale, że większa głębia jest marnotrawstwem. Moment krytyczny przychodzi, gdy chcesz w późniejszym przetwarzaniu nanieść ogólne poprawki do obrazu. Przy przesunięciu tonów lub kolorów w obrazie 8-bitowym istnieje wysokie ryzyko bandingu lub efektu próbkowania. Widać to na histogramie, który po przetworzeniu zdjęcia wygląda jak grzebień z mnóstwem cienkich zębów. Na gładkim obszarze obrazu, takim jak niebo, z pewnością będzie to widoczne w postaci pasków. Dlatego dobrze jest zatrzymywać wszystkie dane do czasu obróbki komputerowej. Jak to zrobić? Zapisywać zdjęcia w formacie RAW. Duże zapotrzebowanie na taki format sprawia, że prawie każdy porządny aparat będzie miał taką opcję. Skoro brzmi to tak przekonująco, to jakie są argumenty przeciwko formatowi RAW? Prostą odpowiedzią jest: brak czasu. Takie zdjęcia zawsze wymagają obróbki, podczas gdy obrazy w formacie JPEG są gotowe. Fotografowie sportowi, których w większości gonią krótkie terminy, raczej nie zaprzątają sobie tym głowy. Poza tym nie każdy lubi bawić się z obrazami na komputerze. Przy dobrze dobranych ustawieniach JPEG wysokiej jakości jest praktycznie nieodróżnialny od wypieszczonego zdjęcia w formacie RAW. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Choć na temat tej podstawowej dla fotografii czynności można powiedzieć bardzo niewiele, to są to informacje bardzo ważne.
Chyba najważniejszą z nich jest to, żeby nie stukać w guzik spustu. Należy naciskać go delikatnie i zdecydowanie, o czym zapewne wszyscy już wiemy, ale często się zdarza, że osoby, które nie czują się komfortowo z aparatem, nie potrafią zastosować się do tej wskazówki. Może chodzić o podświadome nastawienie do robienia zdjęć. Taka osoba mówi sobie „wszystko ustawione, no to pstrykam” i trzaska guzikiem spustu, jakby zatrzaskiwała drzwi. Podobnie dzieje się w sportach strzeleckich, kiedy bywa, że źle naciśnięty spust niweczy cały wysiłek włożony w przygotowanie się i celowanie. Jeśli tylko trzymasz aparat podobnie jak pokazałem na ostatnich kilku stronach, z wolnym palcem wskazującym prawej dłoni, nie ma żadnego powodu, żeby gwałtownie uderzać w spust. Poza tym przyzwyczajenie się do oporu aparatu i momentu, w którym następuje spust (jest on różny w zależności od typu aparatu), nie trwa długo. A ponieważ wiele funkcji aparatu aktywowanych jest poprzez wciśnięcie guzika spustu do połowy (na przykład autofocus), to dobrze jest przećwiczyć dwufazowe wciskanie spustu – najpierw do połowy, by aktywować funkcje, a następnie do końca, żeby zrobić zdjęcie. Przy niewielkiej prędkości migawki jest kilka technik, które sprawdzają się niewiele gorzej od statywu. Jeśli możesz oprzeć aparat o coś stabilnego, nic się nie stanie, jeśli nastawisz samowyzwalacz. Pod warunkiem, że obiekt, który fotografujesz nie wymaga dokładnie dobranego momentu ujęcia. Możesz też użyć wężyka, który naciśnie spust bez poruszania korpusem aparatu. Fragment pochodzi w książki: Fotografia cyfrowa: 101 praktycznych wskazówek Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Obiektyw: Zastosujcie teleobiektyw dla osiągnięcia lepszych proporcji, w szczególności przy fotografowaniu twarzy lub głowy i ramion. Jeśli dysponujecie tylko obiektywem szerokokątnym, odsuńcie się i sfotografujcie modela w jego otoczeniu. Głębia ostrości: Dla zbliżeń ustawcie małą przysłonę, najwyżej o dwa stopnie większą od pełnego otworu – aby oddzielić modela od tła. Skupcie się na oczach. Światło: Rozproszcie główne światło i umieśćcie je przed modelem, nieco z boku. Promienie słoneczne najłatwiej rozprasza się parasolem, jednak dobre efekty daje także światło przepuszczone przez okno. Użyjcie blendy (białej kartki lub folii aluminiowej) po stronie twarzy przeciwnej do światła. Poza: Nie ma ustalonych reguł, jednak kiedy model wychyla się w stronę obiektywu, zwykle wygląda bardziej interesująco. Nie da się zepsuć ujęcia z modelem opierającym się o jakąś powierzchnię, z głową zwróconą w stronę obiektywu, fotografowanego pod niewielkim kątem. Porozumienie: Najlepiej wychodzą zdjęcia ludzi rozluźnionych. Aby ich zrelaksować, należy podtrzymywać rozmowę i wyglądać profesjonalnie. Jeśli wyraz twarzy zaczyna zastygać, poproście, by model na moment spojrzał w bok, a potem znowu w obiektyw. Kadrowanie: Fotografujcie dużo – to nic nie kosztuje, a pomaga rozluźnić spiętego modela, by przestał zachowywać ten sam wyraz twarzy. Fragment pochodzi w książki: PROFESJONALNA FOTOGRAFIA CYFROWA. Portrety. Autor: Michael Freeman Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Wycofanie się w celu ukazania całej postaci ukazuje mniej z wyrazu twarzy, a więcej z pozy i postawy.
Portret całej postaci pozwala ukazać modela w zupełnie inny sposób niż bardziej klasyczne i zwarte kompozycje. Cofając się, tracicie możliwość szczegółowego pokazania wyrazu twarzy, zyskujecie za to szansę wykorzystania pozy, postawy i języka ciała. Jedną z największych trudności, jakie napotykają początkujący fotografowie podczas wykonywania zdjęć całej postaci, jest próba zapełnienia kadru. Określenie „cała postać” nie oznacza, że model koniecznie musi stać – może także leżeć, siedzieć lub klęczeć, więc jeśli czujecie potrzebę wypełnienia kadru, zacznijcie od kompozycji siedzącej. Ułożenie rąk i nóg modela oraz jego ramion, a także jego pozycja w kadrze mają równie duże znaczenie, jak wyraz twarzy w kompozycjach o większym zbliżeniu. Wszyscy znamy przynajmniej podstawy mowy ciała i jako fotografowie możemy wykorzystać tę wiedzę. Nogi mogą być wyprostowane lub skrzyżowane, ręce umieszczone w kieszeniach lub za plecami, wyciągnięte lub założone. Cokolwiek postanowicie, zdaniem specjalistów od mowy ciała będzie to miało znaczenie. Jeśli model stoi, spróbujcie przenieść ciężar jego ciała z jednej nogi na drugą, a później po równo na obie nogi. Możecie też poprosić modela, by oparł się o coś – np. drzwi, futrynę czy słup – ramieniem, plecami lub ręką. Lista możliwych póz i ich wariacji jest naprawdę długa. Warto przejrzeć książki i gazety, by przekonać się, jakie pomysły się sprawdzają. W niektórych pozach kobiety wyglądają lepiej niż mężczyźni, a osoby młodsze lepiej niż starsze – warto więc robić notatki, a nawet prowadzić notes ze wskazówkami przydatnymi w razie planowania portretu. Inne wyzwanie związane z portretami całych postaci to związek modela z tłem. Jeśli kompozycja jest zwarta, tło może być incydentalne, jednak w przypadku portretu całej postaci sprawa się komplikuje. W grę może wchodzić także pierwszy plan, miejcie więc świadomość, że wszystko, co znajduje się między wami a modelem, może wpłynąć na atmosferę zdjęcia. We wszystkich rodzajach fotografii portretowej wypracowanie własnego stylu wymaga czasu. Nie stosując konwencji związanych z portretem całej osoby, możecie czuć się znacznie mniej pewnie, rozpoczynając z nim eksperyment. Większość fotografów szybko uczy się jednak cieszyć wolnością, jaką ona daje. Fragment pochodzi w książki: PROFESJONALNA FOTOGRAFIA CYFROWA. Portrety. Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Typowe ujęcie portretowe, ukazujące głowę i ramiona, to standardowe rozwiązanie skupiające się na najważniejszych elementach.
Z biegiem lat stało się ono „klasyczną” kompozycją portretową. Połączenie wyrazu twarzy i ułożenia ciała, jakie umożliwia fotografowanie całego torsu, głowy i ramion stało się częścią kultury i zagościło w prasie i telewizji. Ten styl fotografii portretowej jest często używany na całym świecie i wiele napisano o subtelnościach póz i wyrazów twarzy. Każdy szczegół posiada własne konwencje i niuanse, a oto kilka rzeczy, o których należy pamiętać: Ważne jest ustawienie ramion modela w stosunku do aparatu. Jeśli są za mocno odchylone, zdjęcie może się wydawać zbyt statyczne i formalne, jeśli znajdują się zbyt blisko, atmosfera portretu staje się niepokojąca. Bardzo duże znaczenie może mieć ułożenie głowy modela – uniesiona w górę i zwrócona w stronę obiektywu wygląda uczciwie i solidnie, przechylona lekko w jedną stronę – wstydliwie, w drugą – wyraża pewne zdziwienie. Wysokość aparatu w stosunku do modela. Bezpieczne i rozsądne jest ustawienie o kilka stopni powyżej linii wzroku modela. Kierunek spojrzenia modela również ma duży wpływ na zdjęcie – zwróćcie uwagę, jaka jest różnica pomiędzy spojrzeniem skierowanym na wprost a zerkającym w róg zdjęcia. W tej dość zwartej kompozycji ubranie i włosy modela będą dobrze widoczne i znaczące. Ubranie można łatwo i szybko zmienić. Tło musi być dość neutralne, chyba że ma odegrać w zdjęciu istotną rolę. Kierunek padania światła jest bardzo ważny i wymaga przemyślenia. Na początek dobrze jest ustawić kompozycję tak, by główne źródło światła znajdowało się na wysokości klatki piersiowej modela. Powyższa lista zawiera podstawowe informacje i stanowi dobry punkt wyjścia, nawet jeśli zamierzacie się wyłamać i zrobić coś inaczej. W fotografii istnieją dwa rodzaje zasad, a klasyczny portret stanowi ciekawą mieszankę obu – technicznych, które łamie się na własne ryzyko, i kreatywnych, które będziecie naginać coraz bardziej w miarę doskonalenia techniki. Fragment pochodzi w książki: PROFESJONALNA FOTOGRAFIA CYFROWA. Portrety. Autor: Michael Freeman Książkę można nabyć w naszym sklepie. Znajdziesz ją tutaj Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa
Istniejące już światło we wnętrzach, choć nierównomierne i nieprzewidywalne, jest też normalne i znajome, a aparaty cyfrowe radzą sobie z nim zaskakująco dobrze.
Artyści od wieków, a fotografowie od czasów Foxa Talbota używają w swoich pracowniach „światła północnej strony” – współcześni fotografowie często mają dostęp do tego odbitego światła dziennego. Stanowi ono jedno z wielu możliwych źródeł światła we wnętrzu, z których każde ma inne cechy i inną barwę. Balans bieli w waszym aparacie z łatwością poradzi sobie z niebieskim odcieniem, jaki daje wychodzące na północ okno czy jakiekolwiek inne ze źródeł światła. Choć poziom światła jest znacznie niższy niż na zewnątrz, a jego barwa może być bardzo różna da się zrobić dobry portret we wnętrzu, nie stosując lampy błyskowej. Wykorzystując statyw, blendy, przesuwając lampę stołową i odpowiednio ustawiając balans bieli możecie tak ustawić modela, by korzystnie wyszedł na zdjęciu. W niektórych pokojach znajduje się wiele źródeł światła, warto więc sprawdzić, czy wszystkie są tego samego rodzaju. Jeśli nie są, musicie zdecydować, czy wyłączyć niektóre z nich, czy zniwelować różnice odpowiednimi ustawieniami balansu bieli. Możecie także rozważyć zrobienie zdjęcia czarno-białego. Niski poziom światła związany z fotografowaniem przy świetle zastanym zwykle narzuca modelowi nieruchomą, siedzącą pozycję. Unikajcie sadzania go bezpośrednio pod źródłem światła – najlepiej, by główne światło padało na niego z wysokości tuż powyżej linii wzroku. Rozejrzyjcie się za lampami stołowymi, które można przestawić, by uzyskać lepsze światło i za lampami biurkowymi o zmiennym kącie nachylenia, które mogą okazać się pomocne, jeśli rozproszycie ich światło. Przyda się również niewielka blenda. Jakiego oświetlenia należy się spodziewać Światło dzienne wpadające przez okno. Odbite może być bardzo użyteczne. Traktujcie je jak światło naturalne opisane w poprzednim rozdziale i bądźcie gotowi skorzystać z blend i ekranów, by je zmienić. Takie światło często ma niebieskawy odcień. Światło żarówek wolframowych. Normalne żarówki z żarnikiem są często słabe, należy więc wykorzystać wysoką czułość, długi czas naświetlania, małą przysłonę lub ich połączenie. Warto też skorzystać ze statywu. Takie światło jest bardzo pomarańczowe. Światło fluorescencyjne. Emitowane głównie przez świetlówki światło ma złą prasę. Jego źródło, zwykle umieszczone na suficie, rzuca ostre światło z kierunku zupełnie niewskazanego do oświetlania portretów. Jak w przypadku żarówek wolframowych, możeciewykorzystać wysoką czułość lub długi czas naświetlania oraz skorzystać ze statywu. Światło fluorescencyjne może mieć wiele barw, najczęściej jest zielone. Lampy rtęciowe. Można je spotkać coraz częściej, nawet w małych wnętrzach. Ich światło wygląda na białe, na fotografiach zwykle wychodzi niebieskie lub zielononiebieskie. Lampy sodowe. Zwykle występują jedynie na dużych obszarach, jak hale sportowe czy koncertowe. Dają bardzo żółte, zwykle nieprzyjemne światło. Fragment pochodzi w książki: PROFESJONALNA FOTOGRAFIA CYFROWA. Portrety. Autor: Michael Freeman
Zaletą portretów plenerowych jest spontaniczność, jednak odpowiednie są dla nich jedynie określone warunki – w innych będziecie musieli dostosować się i improwizować.
Wielu laików sądzi, że słońce jest przyjacielem fotografa, a szare dni jego wrogiem. Może to być prawdą w odniesieniu do pejzaży i zdjęć budynków, jednak podczas fotografowania ludzi optymalna ilość światła jest trudna do określenia. Jedną z najcenniejszych umiejętności fotografa portretowego jest umiejętność oceny światła naturalnego i efektywnej z nim pracy. Przy ostrym świetle, jakie daje słońce w południe, pracuje się bardzo trudno. Cienie są wyraźne i padają z góry, a kontrast obrazu jest duży. Nie ma chyba sytuacji, w której warto robić portret w takich warunkach. W takie dni większość fotografów szuka „otwartego cienia” – nie w wyraźnym cieniu budynków, ale pod drzewami lub w obszarach cienia w pobliżu miejsc naturalnego odbicia światła. Cienie są tu rozproszone światłem odbitym od powierzchni piasku czy wody. Nie zawsze łatwo o takie warunki, więc przez lata fotografowie wypracowali techniki pozwalające je symulować. Niektórzy zadają sobie trud postawienia namiotów bezcieniowych ze specjalnego, rozpraszającego światło materiału, inni stosują półprzepuszczalne parasole, by stworzyć otwarty cień. Oba rozwiązania wykorzystują produkty komercyjne, jednak wypracowanie własnego systemu wytwarzania odpowiedniej ilości światła nie jest trudne. Aby światło zadziałało tak, jak chcecie, trzeba upewnić się, że jego główne źródło oświetla modela pod odpowiednim kątem. Możecie zastosować własne odbłyśniki, by odbić światło od modela. Są one także dostępne w sprzedaży, a większość z nich daje się zwinąć w niewielką torbę. Białe, złote lub srebrne blendy o wymiarach 180 × 120 cm mogą być dobrą inwestycją, jeśli zamierzacie robić dużo portretów plenerowych. Utrzymywanie ich pod odpowiednim kątem w wybranym miejscu to wyzwanie dla pracujących samodzielnie – w szczególności jeśli wieje – weźcie to więc pod uwagę podczas planowania sesji. Niekiedy światło słoneczne jest zamglone i rozwodnione – to uwielbiane przez akwarelistów oświetlenie wspaniale nadaje się do fotografii portretowej. Nie można zaplanować go z wyprzedzeniem, jednak gdziekolwiek będziecie fotografować, o pewnych porach roku szanse na dobre światło będą rosły. Również światło tuż po świcie lub tuż przed zachodem słońca może okazać się znakomite do fotografowania ludzi. Zdarza się, że światło jest po prostu okropne. W takie dni musicie sprawdzić swe umiejętności fotografowania przy świetle naturalnym i wykorzystać wszelkie możliwe sztuczki, by wyglądało ono lepiej niż w rzeczywistości. W naprawdę pochmurne dni musicie wprowadzić własne światło, by uzupełnić naturalne – lub wykonać zdjęcia portretowe do obróbki na komputerze. Fragment pochodzi w książki: PROFESJONALNA FOTOGRAFIA CYFROWA. Portrety. Autor: Michael Freeman Zapraszamy również na bloga Wojtka Franusa