Wakacje w kraju, którego... nie ma. Turyści i tak go uwielbiają
Mają własne granice, rządy, a czasem nawet prężnie działającą turystykę, choć... oficjalnie nie znajdziesz ich na większości współczesnych map. Podczas gdy turyści masowo rezerwują tam tanie noclegi, prawo międzynarodowe udaje, że te miejsca nie istnieją. Jak wygląda codzienność w cieniu wielkiej polityki i dlaczego niektóre z tych „państw-widm” radzą sobie lepiej niż ich w pełni uznani sąsiedzi? Oto fascynująca podróż poza oficjalne granice świata.
Spis treści: Wakacje w kraju, którego nie ma Rosja i zamieszanie na Kaukazie Palestyna a opinia światowa Somaliland. Państwo, które działa, choć wcale go nie ma Historia zna przypadki, gdy uśmiech losu decyduje o tym, że jeden naród zdobywa niepodległość, podczas gdy inne krainy skazywane są na łaskę większych graczy. Decyzje o uznaniu państwowości poszczególnych terytoriów rzadko kiedy bywają jednak ostateczne, a debata o statusie prawnym niektórych miejsc potrafi rozgrzewać opinię publiczną przez dekady. Oto jak wygląda rzeczywistość w krajach, których... oficjalnie nie ma. Wakacje w kraju, którego nie ma W 1974 roku na spokojnej wyspie położonej na Morzu Śródziemnym doszło do poważnego w skutkach podziału. To wtedy Turcja dokonała inwazji na Cypr (będącej odpowiedzią na pucz cypryjskich nacjonalistów dążących do połączenia wyspy z Grecją), co w efekcie doprowadziło do powstania Tureckiej Republiki Cypru Północnego. Nieco ponad pięć dekad później to niewielkie państwo uznawane jest wyłącznie przez rząd w Ankarze, podczas gdy większość świata traktuje jego teren jako integralną część Republiki Cypru ze stolicą w Nikozji. Większość mieszkańców północy stanowią Turcy cypryjscy, dla których polityczne waśnie nie wpływają już w większym stopniu na codzienne życie. W ich nieuznawanej republice normalnie funkcjonują szkoły czy przedszkola, a z każdym rokiem coraz większe zyski generuje ruch turystyczny. Przyjezdni (głównie z Turcji i Niemiec) zwracają uwagę na to, że przy zachowaniu podobnych walorów krajobrazowych i infrastrukturalnych, ceny na północy wyspy są znacząco niższe niż za południową granicą. Tym samym tysiące ludzi wybiera rokrocznie wakacje w miejscu, które na większości map oficjalnie nie istnieje. Rosja i zamieszanie na Kaukazie Decyzja o ogłoszeniu niepodległości przez Abchazję w 1999 roku wywołała falę oburzenia instytucji międzynarodowych. Oficjalnie istnienie tej republiki zaaprobowało zaledwie pięć krajów – w tym Syria czy Wenezuela – na czele z jej głównym protektorem, Rosją (gdzie zresztą toczy się dyskusja nad bezpośrednim wcieleniem Abchazji do Federacji Rosyjskiej). Podobny los spotkał Południową Osetię, która w tym samym czasie wypowiedziała posłuszeństwo rządowi w Tbilisi, stając się de facto osobnym organizmem państwowym z własnymi służbami, granicą, parlamentem oraz symbolami narodowymi. Mieszkańcy obu republik z czasem oswoili się z tymi podziałami i choć reszta świata uznaje te regiony za terytoria okupowane przez Rosję, oni sami żyją własnym rytmem. Co ciekawe, dawne sowieckie kurorty nad Morzem Czarnym, niegdyś stanowiące dumę Abchazji, stały się w ostatnich latach popularnym kierunkiem dla turystów z Rosji. Do głównych atrakcji regionu należą krystalicznie czyste wody jeziora Rica, podziemne groty jaskini Nowy Afon oraz zabytkowe nadmorskie promenady w Gagrze i Suchumi. Palestyna a opinia światowa W dobie konfliktów pomiędzy krajami Bliskiego Wschodu toczy się nieustająca debata nad losem Palestyny. Choć Izrael nigdy nie zdecydował się na formalną aneksję całości tych terytoriów, opinia międzynarodowa w większości uznaje je za obszary okupowane. Owe „tereny sporne” od 1988 roku funkcjonują oficjalnie pod nazwą Państwa Palestyna, a decyzję o jego uznaniu zaaprobowała zdecydowana większość państw członkowskich ONZ. Mimo to Palestyna pozostaje jednym z najbardziej skomplikowanych i kontrowersyjnych przykładów państwowości we współczesnym świecie. W praktyce oznacza to, że miliony ludzi żyją w rzeczywistości zawieszonej pomiędzy dwoma sprzecznymi porządkami prawnymi i politycznymi. Somaliland. Państwo, które działa, choć wcale go nie ma Mniej kontrowersyjnym przykładem geopolitycznego galimatiasu jest państewko powstałe w latach 90. w Rogu Afryki. Somaliland wywalczył niepodległość od Somalii w 1991 roku. I choć data 18 maja celebrowana jest tam do dzisiaj, żadne inne państwo na świecie nie uznało dotąd oficjalnie jego suwerenności. To nie przeszkadza jednak mieszkańcom w budowaniu stabilizacji niespotykanej nigdzie indziej w tym regionie. Od ponad 30 lat Somaliland rozwija własne instytucje demokratyczne, przeprowadza regularne wybory, posiada sprawną armię oraz stabilną walutę. Pomimo międzynarodowej próżni, mieszkańcy Hargejsy (stolicy Somalilandu) nadal wierzą, że doczekają czasów, kiedy świat spojrzy na ich kraj bardziej przychylnym okiem. Wielu ekspertów od Afryki wskazuje wręcz, że Somaliland jest dziś znacznie bezpieczniejszy i lepiej zarządzany niż niejedno państwo posiadające pełne uznanie na arenie międzynarodowej. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Kuba Stasiak Korespondent wojenny i wolontariusz. Od lat relacjonuje konflikty zbrojne, łącząc pracę reporterską z bezpośrednim wsparciem ludności cywilnej. W ostatnich latach przebywał na ukraińskim froncie, gdzie dokumentował rzeczywistość wojny i uczestniczył w ewakuacjach mieszkańców ze stref zagrożenia. Publikował m.in. podczas konfliktu w Górskim Karabachu w 2020 roku. Z wykształcenia dziennikarz, posiada przygotowanie z zakresu medycyny pola walki. W swojej pracy skupia się na doświadczeniu ludzi uwikłanych w konflikty oraz na granicy między pomocą humanitarną a reportażem. Obecnie mieszka w Ameryce Południowej, skąd publikuje i pracuje nad kolejnymi projektami reporterskimi.
6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
Nie trzeba jechać nad Como, ani stać w kolejce do najpopularniejszych punktów widokowych nad jeziorem Bled, by poczuć magię wakacji nad jeziorem. Tych sześć europejskich akwenów oferuje wszystko, czego szukamy latem: wodę, góry, naturę i przestrzeń.
Wakacje nad jeziorem mają w sobie niepodważalny urok: poranna mgła unosząca się nad wodą, długie kąpiele, niespieszne rejsy łodzią i sylwetki gór odbijające się w lustrzanej tafli. Wiele europejskich akwenów nie pozostaje jednak tajemnicą na długo. Na szczęście nasz kontynent skrywa mnóstwo mniej znanych alternatyw – od zasilanego wodami lodowcowymi słoweńskiego jeziora Bohinj po usiane urokliwymi cerkwiami jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej. Jezioro Bohinj, Słowenia Poproś kogoś o wskazanie jeziora w Słowenii, a najpewniej usłyszysz „Bled”. To pocztówkowy klasyk z maleńką wysepką i kościołem pośrodku. Poproś o drugie, a prawdopodobnie zapadnie niezręczna cisza. To doskonała wiadomość dla tych, którzy zdążyli już poznać większą, dzikszą i równie piękną siostrę Bledu – Bohinj. Położone zaledwie 30 minut jazdy samochodem dalej, wygląda jak jezioro z dziecięcych marzeń: spokojna, krystalicznie czysta woda zasilana prosto z otaczających je gór, zalesione brzegi, zaciszne zatoczki i łagodnie opadające plaże. Można tu stać i po prostu zachwycać się widokiem, ale Bohinj to w równym stopniu żywy obraz, co naturalny plac zabaw. Tutejsze centra aktywności i wypożyczalnie sprzętu zaspokoją potrzeby każdego – od wędrowców, wspinaczy i grotołazów po kolarzy górskich oraz miłośników kajaków czy desek SUP. Liczący sobie ponad 11 kilometrów szlak wokół brzegu zachwyca, szczególnie na odcinku biegnącym wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Najbardziej satysfakcjonujące widoki gwarantują jednak górskie ścieżki pnące się w górę z trzech stron jeziora. Ambitni piechurzy mogą ruszyć na zachód, mijając potężną kaskadę wodospadu Savica i kierując się ku położonemu kilkaset metrów wyżej płaskowyżowi Komna (jeśli zostaniesz na noc w tutejszym schronisku, o poranku powita cię wschód słońca odbijający się w tafli jeziora). Łatwiejszy szlak zatacza pętlę wokół szczytu Vogar w północno-wschodnim narożniku, prowadząc do spektakularnego punktu widokowego, który służy jako rampa startowa dla paralotniarzy. Masz w sobie żyłkę poszukiwacza przygód? Na miejscu dostępne są loty w tandemie. Ennerdale Water, Wielka Brytania Gdyby choć jeden procent turystów odwiedzających takie magnesy Lake District jak Windermere dotarł nad Ennerdale Water, byłoby to spore zaskoczenie. To najbardziej wysunięte na zachód i prawdopodobnie najspokojniejsze jezioro w tym najsłynniejszym parku narodowym Wielkiej Brytanii. Mała kumbryjska osada Ennerdale Bridge – z dwoma pubami i ujmującym brakiem pośpiechu – leży niespełna kilometr na zachód. Jest ona jednak tętniącą życiem metropolią w porównaniu z tym, co czeka cię dalej, gdy ruszysz na wschód, w głąb dzikiej doliny Ennerdale. A czeka cię marsz, ponieważ ścieżka biegnąca wzdłuż północnego brzegu jeziora szybko się kończy, daleko przed kultowym schroniskiem YHA Black Sail, usytuowanym w kompletnej i urzekającej samotności u wrót doliny. Jak to w Kumbrii, pogoda nie daje gwarancji. Jeśli jednak dopisze ci szczęście i trafisz na bezwietrzny, słoneczny dzień, trudno o bardziej spektakularny widok niż majestatyczny amfiteatr szczytów – Pillar (892 m n.p.m.), Steeple (819 m n.p.m.) czy Kirk Fell (802 m n.p.m.) – idealnie odbijający się w nieruchomej toni tego odizolowanego, polodowcowego jeziora. Jeśli tylko masz okazję, zejdź na wodę: deski SUP, pakrafty i wszelkie inne jednostki bezsilnikowe są tu mile widziane. Warto też przespacerować się malowniczą, falującą ścieżką wzdłuż południowego brzegu, wypatrując objuczonych ciężkimi plecakami piechurów. To pasjonaci przemierzający Coast to Coast – najnowszy oficjalny szlak narodowy Wielkiej Brytanii, który przecina tę dolinę. Jezioro Saimaa, Finlandia Szacuje się, że aż 80 procent powierzchni Finlandii pokrywają na lasy i jeziora, a jezioro Saimaa oferuje jedno i drugie w ogromnej obfitości. Mając powierzchnię ponad 4400 kilometrów kwadratowych, uznawane jest za największe jezioro w kraju – choć trudno wyobrazić sobie taką mozaikę akwenów, zatok, kanałów i wysp jako jeden spójny organizm. W tym wodnym labiryncie tętni życie o wręcz oszałamiającej różnorodności: od wydr i rybołowów, przez jelenie wirginijskie i dzięcioły białogrzbiete, aż po wilki i dziki. Wszechobecne są tu również łosie. Jako doskonali pływacy, często dają się zauważyć, gdy z rozdętymi chrapami z impetem prują wodę, płynąc w kierunku jakiejś odległej wyspy. Nikt nie ma jednak wątpliwości, co jest tutaj największą atrakcją: to nerpa saimańska (endemiczna foka obrączkowana), stworzenie równie urokliwe, co skrajnie zagrożone wyginięciem (na wolności żyje około 480 osobników). Największą szansę na jej zobaczenie daje prowadzona przez ekspertów wodna wyprawa przyrodnicza, podczas której dobro zwierząt jest priorytetem, a uczestnicy mogą dowiedzieć się wszystkiego o tym wyjątkowym borealnym krajobrazie. Pobliskie miasteczka Mikkeli i Savonlinna stanowią doskonałą bazę wypadową i oferują bezpośredni dostęp do Saimaa od strony wody. Większość odwiedzających woli jednak odpoczywać po fińsku – zaszyć się w domku nad samym brzegiem, łącząc sesje w saunie z orzeźwiającymi kąpielami w wodzie tak czystej, że uznaje się ją za zdatną do picia. Przyjedź latem, a będziesz mieć do dyspozycji długie godziny dziennego światła, by w pełni chłonąć otaczającą cię przyrodę. Jezioro Ochrydzkie, Macedonia Północna i Albania Uważane za najstarsze jezioro Europy, sprawia wrażenie ponadczasowego pod wieloma względami. Leżące na granicy Macedonii Północnej i Albanii jezioro Ochrydzkie istnieje od około 1,5 miliona lat, a osady na jego brzegach liczą tysiące lat. Mimo niezwykłej historii i statusu obiektu wpisanego na listę UNESCO pozostaje znacznie spokojniejsze niż wiele słynniejszych jezior kontynentu. Głównym ośrodkiem jest miasto Ochryda – labirynt brukowanych uliczek, osmańskich domów i punktów widokowych zwieńczonych kościołami. Dni upływają tu na niespiesznym krążeniu między bizantyjskimi kaplicami, butikami z perłami i tawernami nad wodą. Samo jezioro jest zdumiewająco przejrzyste, zasilane dziesiątkami naturalnych źródeł i otoczone górami, które o zachodzie słońca nabierają złotego blasku. Jednym z najpiękniejszych miejsc jest XIII-wieczna cerkiew św. Jana w Kaneo, dramatycznie zawieszona nad wodą na skalistym cyplu. Rejsy łodzią należą tu do największych atrakcji, zwłaszcza te na południe, w stronę klasztoru św. Nauma, gdzie po terenie swobodnie przechadzają się pawie, a pielgrzymi ustawiają się w kolejce do grobu świętego. Wiele wycieczek zatrzymuje się również przy muzeum określanym mianem Zatoka Kości – zrekonstruowanej prehistorycznej osadzie na palach, wzniesionej nad turkusową płycizną. Po powrocie do miasta wieczory płyną leniwie nad brzegiem jeziora, przy lokalnym winie, grillowanych rybach i muzyce na żywo dobiegającej z barów oraz restauracji ciągnących się wzdłuż brzegu. Aby odkryć spokojniejsze oblicze Ochrydy, wypożycz kajak lub deskę SUP i rusz wzdłuż wybrzeża na północ, w stronę cichych plaż i zatoczek otoczonych sosnami. Jezioro Thun, Szwajcaria Mało który naród potrafi łączyć urok jezior i gór z taką klasą jak Szwajcaria. Thun to zachwycająca kompozycja obu tych elementów: spokojna, ciemnoniebieska wstęga wody o długości niemal 18 kilometrów, zasilana wodami z topniejących lodowców Alp Berneńskich, które otaczają akwen. Znajdujesz się tutaj w otoczeniu najbardziej ikonicznych alpejskich szczytów – na południowym wschodzie majaczy imponujący, pokryty wiecznym śniegiem trójząb: Eiger, Mönch i Jungfrau (wszystkie wznoszące się na wysokość około 4000 metrów). Z kolei na południu wyrasta „Szwajcarska Piramida”, czyli góra Niesen o idealnie geometrycznym kształcie, przypominającym słynną czekoladę Toblerone. Na jej szczyt (2362 m n.p.m.) można wjechać koleją linowo-terenową, skąd roztacza się widok na całe jezioro. Biegnące wzdłuż torów schody, liczące 11 674 stopnie, każdego lata stają się areną jednego z najbardziej morderczych biegów schodowych na świecie. Innym doskonałym punktem widokowym jest XII-wieczny zamek Spiez, usytuowany na otulonym kaskadami winnic półwyspie, który łagodnie schodzi ku samej wodzie. Latem miejsce to tętni życiem dzięki koncertom i wystawom sztuki. Tuż obok znajduje się kameralna marina oraz rozległe kąpielisko na świeżym powietrzu, zatopione w parkowej zieleni. Samo Thun – urokliwe, średniowieczne miasteczko – leży na północno-zachodnim krańcu jeziora, podczas gdy bardziej gwarne Interlaken wysunięte jest na wschód. Najlepiej zatrzymać się w jednym z hoteli na brzegu i traktować statki jako główny środek transportu podczas zwiedzania. To kwintesencja podróżowania w stylu slow travel – zwłaszcza na pokładzie odrestaurowanego parowca bocznokołowego z okresu belle époque, który dumnie kursuje po tutejszych wodach. Jezioro Vassivière, Francja Jezioro Vassivière jest, co może zaskakiwać, zbiornikiem sztucznym. Ze swoimi gęsto zalesionymi brzegami i nieregularnym kształtem – pełnym wcinających się w wodę półwyspów, zacisznych zatoczek i porośniętych lasem wysp – sprawia wrażenie, jakby istniało tu od zawsze. W rzeczywistości powstało w 1950 roku w ramach projektu hydroelektrycznego, który miał pomóc w odbudowie francuskiego przemysłu po II wojnie światowej. Rozległe, a zarazem kameralne, równie kulturalne, co sportowe, przyciąga różnorodnych gości do tego niespiesznego zakątka środkowej Francji. Wyspa Vassivière, położona na jeziorze i połączona z lądem groblą, mieści Międzynarodowe Centrum Sztuki i Krajobrazu, prezentujące prace lokalnych rzeźbiarzy i malarzy, a także okazały zamek oraz stożkową latarnię zaprojektowaną przez postmodernistycznego włoskiego architekta Alda Rossiego. Wzdłuż poszarpanej linii brzegowej jeziora równomiernie rozmieszczono pięć plaż, które pełnią funkcję centrów rozmaitych aktywności – od kajakarstwa, kolarstwa górskiego i pieszych wędrówek po obserwację gwiazd i połowy szczupaka. Szczególnie popularne wiosną są szlaki biegnące brzegiem jeziora przez krajobraz chroniony przed zabudową i degradacją dzięki statusowi parku naturalnego, gdy okolica usiana jest dzikimi kwiatami. Źródło: National Geographic
Wybrano najlepszą plażę w Europie na rok 2026 – złote klify, zachody słońca nad oceanem i zero tłumów
Znalezienie latem skrawka wybrzeża, nad którym wciąż nie dominują wielkie hotele, wydaje się powoli graniczyć w Europie z cudem. To na szczęście nie do końca prawda – wystarczy jedynie zboczyć z udeptanych ścieżek. Najnowszy ranking Europe Best Destinations pomógł nam odnaleźć najlepszą plażę w Europie w 2026 roku i nie możemy wam o niej nie opowiedzieć: klify, zachodzące słońce, potęga oceanu... Trzeba ją odwiedzić, ale – jak to zwykle bywa przy takich rankingach – należy się spieszyć.
Mowa o zjawiskowej plaży Monte Clerigo, perle surowego, portugalskiego wybrzeża Costa Vicentina. Zamiast niekończących się rzędów płatnych leżaków i głośnych kurortów podróżnicy odnajdują tu strzeliste klify, potężne fale oraz autentyczną kulturę celebrowania zachodów słońca. Ten pozornie skromny zakątek regionu Algarve całkowicie zachwycił grono jury, deklasując w tegorocznym rankingu słynne greckie wyspy czy luksusowe hiszpańskie zatoki. Zobacz, co sprawiło, że ta atlantycka oaza stała się tegorocznym numerem jeden w Europie i dlaczego przyciąga dziś zarówno miłośników dzikiej przyrody, jak i poszukiwaczy dyskretnego luksusu. Coś wspólnego ich do tego miejsca ciągnie. Prestiżowy ranking – kto w ogóle wyznacza turystyczne trendy? Kto stoi za tym wyróżnieniem? Plaża została wybrana przez European Best Destinations (EBD) – szanowaną instytucję z siedzibą w Brukseli, której nadrzędnym celem jest promowanie bogactwa kultury i turystyki na Starym Kontynencie. Wspierana przez unijną sieć EDEN, pomaga turystom odkrywać zarówno europejskie metropolie, jak i skarby natury. W tegorocznej edycji rankingu plaż zespół redakcyjny EBD przeanalizował setki lokalizacji, dokonując wstępnej selekcji około dziesięciu wyjątkowych miejsc z każdego kraju. Pod uwagę brano szereg bardzo rygorystycznych kryteriów. Oceniano między innymi czystość wody, naturalne piękno, ochronę środowiska, a także lokalną autentyczność i dostępność usług. Wyselekcjonowane 30 miejsc trafiło następnie pod głosowanie międzynarodowego panelu ekspertów i entuzjastów podróży, którzy ostatecznie wyłonili absolutnego zwycięzcę. Monte Clerigo – atlantycka oaza spokoju Triumfatorem zestawienia na rok 2026 została spektakularna plaża Monte Clerigo, leżąca w gminie Aljezur na zachodnim wybrzeżu południowego regionu Algarve. W przeciwieństwie do gęsto zabudowanych, hałaśliwych kurortów południowej Europy, ten fragment wybrzeża oferuje dzikie, atlantyckie krajobrazy i zapierające dech w piersiach złote klify. Znajduje się on na terenie chronionego Parku Narodowego Południowo-Zachodniego Alentejo i Wybrzeża Wicentyńskiego. Dzięki temu przybrzeżna flora i fauna pozostają nienaruszone przez ząb masowej turystyki. Półwysep Iberyjski oferuje tu czyste oceaniczne powietrze, doskonałe warunki dla kultury surfingowej oraz fascynujące szlaki turystyczne dla piechurów. To świetny pomysł na wakacje i dla tych, co lubią smażyć się na plaży, i dla tych, którzy lubią włożyć treki. Najlepiej jednak, jak lubi się i to i to. Miejsce to błyskawicznie zyskuje renomę „Plaży Zachodów Słońca”. Tradycją stało się, że każdego piątkowego wieczoru lokalni mieszkańcy i przyjezdni spotykają się boso na piasku, tuż przy kultowym Restaurante O Sargo. Przy dźwiękach muzyki na żywo i zapachu owoców morza, odwiedzający mogą podziwiać jedne z najpiękniejszych zachodów słońca w całej Portugalii. Dyskretny luksus na łonie natury. Można tam spotkać księcia Mimo swojego surowego charakteru, Monte Clerigo staje się modną, choć wciąż niezwykle dyskretną przystanią dla wymagających podróżnych. Niedawno widziano tu Alexandra Grimaldiego, syna księcia Monako Alberta II, a legendarny projektant mody Christian Louboutin często przyjeżdża tu na wakacje. Costa Vicentina ewoluuje, stając się jedną z najbardziej eleganckich „kryjówek” nadmorskich w Europie. Na wybrzeżu wyrasta nowa generacja wyrafinowanych willi wkomponowanych w naturę. Co niezwykle istotne, mimo napływu tak wymagających gości, ceny luksusowego zakwaterowania potrafią być tu nawet trzykrotnie niższe niż w słynnych kurortach dla celebrytów. Urok tego obszaru może być jednak dużo większy. Kto jeszcze został wyróżniony? Od Skandynawii po Morze Śródziemne Choć dzika Portugalia zgarnęła główny laur, w czołówce rankingu nie zabrakło innych ciekawych lokalizacji. Doceniono między innymi: Voutoumi Beach (Grecja) – bajkową plażę na wyspie Antipaksos, ukrytą wśród zielonych wzgórz i słynącą z krystalicznie czystej, turkusowej wody oraz białych kamyków. Fteri, Rovinia i Paleokastritsa (Grecja) – zaciszne zatoki i plaże zlokalizowane m.in. na Korfu i Kefalonii, gwarantujące spokój, doskonałe warunki do snorkelingu i otoczenie klifów. Elafonisi (Grecja) – słynącą z wyjątkowego, różowego piasku kreteńską plażę, leżącą na terenie rezerwatu przyrody. Bogliasco (Włochy) – urokliwą, żwirową plażę w malowniczej, liguryjskiej wiosce rybackiej pełnej kolorowych domów. Cala Mesquida (Hiszpania) – trzystumetrową, piaszczystą zatokę na Majorce, chronioną przez wydmy i łagodnie wznoszące się wzgórza. Kvalvika (Norwegia) – majestatyczną, odciętą od cywilizacji norweską plażę na Lofotach, otoczoną potężnymi górami i dostępną jedynie po wyczerpującym trekkingu. Kaputaş (Turcja) – zjawiskową zatokę wciśniętą między strome klify u wybrzeży Morza Śródziemnego, do której prowadzi niemal 190 schodów. Jak się dostać na najlepszą plażę 2026 roku? Podróż na najlepszą plażę w Europie jest stosunkowo prosta. Aby poczuć atlantycką bryzę na Monte Clerigo, należy zarezerwować lot do Faro (lotnisko FAO) w południowej Portugalii. Kurort od plaży dzieli odległość około 110 kilometrów. Najwygodniejszą opcją jest wypożyczenie samochodu zaraz po przylocie. Malownicza podróż autem w kierunku dzikiego, zachodniego wybrzeża Portugalii zajmie zaledwie półtorej godziny. Kto wie, może spotkacie księcia? Źródło: European Best Desinations Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dla tego zjawiska warto odwiedzić Nowy Jork. Zdarza się tylko dwa razy w roku
Manhattanhenge to zjawisko które ekscytuje mieszkańców Nowego Jorku, przyciąga też mnóstwo turystów. Zachodzące Słońce ustawia się idealnie w jednej linii z siatką ulic Manhattanu, tworząc spektakularny widok.
Spis treści Geneza nazwy i historia Manhattanenge w tym roku Najlepsze miejscówki do obserwacji Manhattanhenge to zjawisko astronomiczne występujące tylko dwa razy w roku. Zachód Słońca następuje idealnie równo z siatką ulic Manhattanu, tworząc jedyny w swoim rodzaju widok. Nazwa pochodzi od połączenia „Manhattan” i „Stonehenge”, a zjawisko przyciąga tłumy fotografów i instagramerów z całego świata. Geneza nazwy i historia Termin Manhattanhenge został wymyślony przez astrofizyka Neila deGrasse Tysona w 1997 roku w artykule dla magazynu „Natural History“. Tyson, dyrektor planetarium Haydena przy Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, zainspirował się wizytą w Stonehenge w młodości. Udział w wyprawie badawczej z Geraldem Hawkinsem – naukowcem, który wysunął teorię o astronomicznej funkcji Stonehenge – uświadomił mu, że podobne zjawisko zachodzi w nowoczesnym Manhattanie. Choć starożytni budowniczowie Stonehenge świadomie projektowali konstrukcję pod kątem wędrówki Słońca po niebie, twórcy nowojorskiego planu ulic nie planowali takiego efektu. To przypadek, że siatka ulic, stworzona w XIX wieku, zgrała się z cyklem słonecznym. Manhattanenge w tym roku Pierwszy Manhattanhenge w tym roku wypada 28 maja, o godzinie 20:14 czasu lokalnego. Powtórka nastąpi dzień później, 29 maja, o 20:13. Kolejna okazja do obserwacji tego fenomenu wystąpi latem – 11 i 12 lipca. Pełna tarcza Słońca będzie jednak widoczna tylko 28 maja i 12 lipca. W pozostałe dni widać tylko jej połowę, reszta już skrywa się pod horyzontem. Zjawisko nie przypada dokładnie w letnie przesilenie, które w 2026 roku wypada 21 czerwca. Ze względu na układ ulic Manhattanu ma miejsce mniej więcej trzy tygodnie przed i po tej dacie, kiedy Słońce ustawia się dokładnie wzdłuż głównych ulic przebiegających na linii wschód-zachód. Najlepsze miejscówki do obserwacji Najlepsze punkty obserwacyjne to ulice biegnące na linii wschód-zachód: 14th Street, 23rd Street, 34th Street, 42nd Street i 57th Street. Im dalej na wschód, tym bardziej spektakularny efekt – promienie słońca pięknie odbijają się od fasad budynków. Manhattanhenge można również obserwować zza East River i z Long Island City na Queensie. Całe wydarzenie ma raczej charakter nieformalny. Miłośnicy fotografii zbierają się na długo przed zachodem słońca, aby uchwycić jak najlepsze ujęcie. Warto to wziąć pod uwagę. Przy planowaniu można też wspomóc się którąś z aplikacji śledzących ruch Słońca, np. Sun Surveyor lub Sun Tracker. Źródło: Phys.org Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Gdzie najlepiej wyjechać w czerwcu? Te miejsca oferują idealne warunki na wakacje
Czerwiec dla wielu osób stał się jednym z najlepszych momentów na zagraniczny urlop. W popularnych kurortach panują już typowo letnie temperatury, plaże nie są jeszcze tak zatłoczone jak w lipcu i sierpniu, a ceny w wielu miejscach pozostają wyraźnie niższe niż w szczycie sezonu. To właśnie dlatego coraz więcej turystów decyduje się rozpocząć wakacje wcześniej – korzystając z długich dni, spokojniejszej atmosfery i większego wyboru hoteli czy lotów. Wiele kierunków dopiero budzi się wtedy do życia, oferując idealne warunki zarówno na plażowanie, jak i zwiedzanie.
Wszystko wskazuje na to, że czerwiec 2026 będzie bardzo mocnym miesiącem dla branży turystycznej. Początek lata odpowiada już za około 8–12% wszystkich wyjazdów urlopowych realizowanych w ciągu roku, a zainteresowanie podróżami w tym okresie systematycznie rośnie. Według szacunków właśnie w czerwcu na wypoczynek może wyjechać nawet 2,5–3,5 mln Polaków. Dane GUS i branży hotelarskiej pokazują zresztą, że miesiąc ten od lat notuje bardzo dobre wyniki – tylko w polskich obiektach noclegowych w czerwcu ubiegłego roku odnotowano około 3,4 mln krajowych turystów. Coraz większą popularnością cieszą się także wakacje zagraniczne – według różnych badań wybiera je około jedna trzecia wyjeżdżających. Gdzie zatem najlepiej wyjechać w czerwcu na zagraniczne wakacje? Sycylia w czerwcu. Idealny moment na plażowanie i zwiedzanie Sycylia w czerwcu zachwyca pogodą, kolorami i atmosferą, która pozwala poczuć prawdziwe włoskie lato jeszcze przed największym napływem turystów. Temperatury oscylują wokół 30°C, jednak początek miesiąca pozostaje znacznie bardziej komfortowy niż lipiec czy sierpień. Ala Kaźmierczak z biura podróży Itaka podkreśla, że właśnie wtedy wyspa pokazuje swoje najpiękniejsze oblicze. – Początek czerwca na Sycylii jest ciepły, ale jeszcze nie upalny, pod koniec miesiąca zaczyna się już prawdziwe lato – zaznacza. To doskonały moment zarówno na wypoczynek nad morzem, jak i zwiedzanie największych atrakcji wyspy bez wielogodzinnych kolejek i ekstremalnych temperatur. W czerwcu przyroda nadal zachwyca intensywną zielenią oraz kwitnącymi oleandrami i bugenwillami, a lokalne targi wypełniają się świeżymi truskawkami, czereśniami, melonami i arbuzami. Warto odwiedzić Palermo pełne historycznych zabytków, barwną Katanię czy Taorminę z imponującym widokiem na Etnę i starożytnym teatrem greckim. Temperatury morza, szczególnie na południu wyspy, sięgają około 21°C, co sprzyja zarówno kąpielom, jak i sportom wodnym. Cypr w czerwcu. Pogoda i festiwale przyciągają turystów Czerwiec na Cyprze oznacza pełnię słońca, bardzo małe ryzyko opadów i temperatury wynoszące średnio od 26 do 30°C. To właśnie wtedy wyspa zaczyna żyć wakacyjnym rytmem, choć nadal można uniknąć największych tłumów charakterystycznych dla środka lata. – To ostatni dzwonek na wczasy przed wakacyjnym szaleństwem, po ostatnim dzwonku w szkole – mówi Ala Kaźmierczak z Itaki. W tym okresie szczególnie popularne pozostają okolice Larnaki z promenadą Finikoudes i słonym jeziorem, a także Ayia Napa i Protaras słynące z szerokich, piaszczystych plaż oraz bogatego życia nocnego. Na zachodzie wyspy wielu turystów wybiera natomiast Pafos, gdzie można zobaczyć wpisane na listę UNESCO Grobowce Królewskie i ruiny antycznych willi. Czerwiec to także bardzo dobry moment na zwiedzanie Nikozji – jedynej podzielonej stolicy w Europie, gdzie Zielona Linia rozgranicza część grecką i turecką. Dodatkową atrakcją są odbywające się w tym czasie lokalne koncerty i festiwale związane m.in. z lawendą, wiśniami, filmem czy tańcem. Bułgaria na czerwcowy urlop. Spokojniejsza niż w szczycie sezonu Bułgaria od lat pozostaje jednym z najpopularniejszych kierunków wakacyjnych wybieranych przez Polaków, szczególnie rodziny z dziećmi. W czerwcu kraj oferuje jednak znacznie spokojniejszą atmosferę niż podczas wakacyjnego szczytu. Temperatury wynoszą około 26°C, a słońce świeci nawet przez dziewięć godzin dziennie, dzięki czemu można komfortowo odpoczywać na plaży i zwiedzać okolicę. Dużą zaletą pozostają również niższe ceny i bardziej kameralne warunki. – Przed sezonem hotele nie mają jeszcze pełnego obłożenia, co gwarantuje bardziej kameralną atmosferę i niższe ceny – podkreśla ekspertka Itaki. Wielu turystów wybiera Słoneczny Brzeg, Złote Piaski oraz Obzor, gdzie czekają szerokie, piaszczyste plaże i rozbudowana infrastruktura hotelowa. Warto jednak wyjść poza resorty i odwiedzić Nessebar wpisany na listę UNESCO, wybrać się na romantyczny rejs z Sozopolu albo odkrywać Warnę, określaną mianem „morskiej stolicy” Bułgarii. Dodatkowym atutem pozostaje krótki, około dwugodzinny lot z Polski. Gran Canaria w czerwcu. Wyspa idealna na aktywne wakacje Gran Canaria, nazywana „kontynentem w miniaturze”, przyciąga turystów przez cały rok, jednak czerwiec uznawany jest za jeden z najlepszych miesięcy na odkrywanie jej różnorodnych krajobrazów. Panujące wtedy temperatury sprzyjają zarówno plażowaniu, jak i aktywnemu wypoczynkowi czy zwiedzaniu. – To świetny czas nie tylko na plażowanie, sporty wodne i aktywności na świeżym powietrzu, ale również zwiedzanie – zaznacza Ala Kaźmierczak. Podróżni wybierają w tym czasie spacery po słynnych wydmach Maspalomas, wizyty w kosmopolitycznym Las Palmas czy klimatycznym Puerto de Mogán. Jedną z największych atrakcji pozostaje również Roque Nublo – monumentalny wulkaniczny monolit, z którego rozciąga się panorama wyspy, a przy dobrej pogodzie można dostrzec nawet Teide na sąsiedniej Teneryfie. W czerwcu odbywają się tutaj także lokalne fiesty, m.in. Fiesta de Santiago de los Caballeros, które pozwalają lepiej poznać kulturę Wysp Kanaryjskich bez ogromnych tłumów charakterystycznych dla lipca i sierpnia. Zanzibar w czerwcu. Egzotyczne wakacje w porze suchej Czerwiec to jeden z najlepszych momentów na podróż na Zanzibar, ponieważ właśnie wtedy rozpoczyna się długa pora sucha. Pogoda staje się bardziej stabilna, a temperatury wynoszą około 29°C w dzień i około 20°C nocą, co zapewnia komfort zarówno podczas plażowania, jak i zwiedzania wyspy. Ala Kaźmierczak podkreśla, że Zanzibar może być świetną propozycją dla osób szukających egzotycznego wypoczynku połączonego z aktywnościami. – To idealny wybór zarówno dla wielbicieli błogiego relaksu, jak i amatorów aktywnego spędzania czasu czasu oraz wszystkich, którzy podczas urlopu lubią słyszeć „Hakuna Matata” – mówi przedstawicielka Itaki. Wyspa zachwyca białymi plażami, turkusową wodą Oceanu Indyjskiego oraz bardzo dobrymi warunkami do snorkelingu i nurkowania – temperatura wody sięga tam około 24°C. Warto odwiedzić także Stone Town, czyli historyczną część stolicy wpisaną na listę UNESCO i miejsce narodzin Freddiego Mercury’ego, plantacje przypraw, Park Narodowy Jozani czy Prison Island słynącą z żółwi olbrzymich. Dla wielu turystów dodatkową atrakcją pozostaje możliwość połączenia wypoczynku z safari w Tanzanii. Źródło: Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie znajdziesz tam tłumów ani kolejek. Oto ukryte perełki podróżnicze, o których zapominają Polacy
Podróżujemy dziś częściej niż kiedykolwiek wcześniej, jednak większość wakacyjnych planów wciąż koncentruje się wokół tych samych, najpopularniejszych kierunków. Rzym, Barcelona, Paryż czy greckie wyspy regularnie przeżywają oblężenie turystów, także z Polski. Tymczasem na świecie nie brakuje miejsc, które pozostają niemal nieodkryte przez naszych rodaków, a potrafią zachwycić krajobrazami, atmosferą i autentycznością znacznie bardziej niż najbardziej znane kurorty. Gdzie zatem warto pojechać, jeśli marzy się o spokojniejszym i mniej oczywistym wyjeździe?
Choć w wielu częściach świata coraz częściej mówi się o overtourismie i zmęczeniu masową turystyką, wciąż istnieją kierunki, które pozostają poza głównym nurtem wakacyjnych trendów. Wśród dostępnych połączeń lotniczych można znaleźć prawdziwe turystyczne hidden gems, czyli miejsca oferujące spektakularne widoki, lokalną kulturę i wyjątkowy klimat, a jednocześnie pozbawione tłumów charakterystycznych dla najpopularniejszych destynacji. To właśnie tam łatwiej poczuć autentyczną atmosferę regionu, odkrywać mniej znane atrakcje i odpocząć bez kolejek, ścisku oraz wszechobecnych grup turystycznych. Polacy nadal wybierają klasyczne city breaki. Egzotyczne kierunki pozostają niszą Dane platformy Fru pokazują, że choć podróżnicze trendy stopniowo się zmieniają, Polacy wciąż najchętniej stawiają na dobrze znane europejskie kierunki. Wśród najczęściej rezerwowanych tras dominują miasta uznawane za klasykę krótkich wyjazdów – Rzym, Alicante, Barcelona, Mediolan, Londyn i Paryż. To właśnie szybkie city breaki pozostają podstawą podróżniczych wyborów. Z analiz wynika, że aż 88% rezerwowanych lotów stanowią połączenia krótkodystansowe trwające do 4 godzin, a większość klientów decyduje się średnio na jeden lub dwa wyjazdy rocznie. Popularność takich kierunków wynika przede wszystkim z łatwej dostępności połączeń, stosunkowo krótkiego czasu podróży oraz możliwości zaplanowania wyjazdu nawet na weekend. Jednocześnie w statystykach coraz wyraźniej pojawiają się mniej oczywiste destynacje, które pozostają niemal niezauważone przez masową turystykę. Do najrzadziej rezerwowanych tras należą między innymi loty z Warszawy do chińskiego Changchun, z Rzeszowa do Bordeaux-Mérignac czy z Katowic do Svalbardu, Parmy, Ottawy, Syracuse oraz meksykańskiego Ponciano Arriaga. W zestawieniu pojawiają się także Bournemouth, Raleigh-Durham czy Patna – miejsca rzadko obecne w typowych wakacyjnych rankingach. Zdaniem ekspertów rosnące zainteresowanie takimi kierunkami może świadczyć o stopniowym odchodzeniu części podróżnych od najbardziej zatłoczonych miast Europy i poszukiwaniu bardziej autentycznych doświadczeń. Svalbard jako kierunek dla tych, którzy chcą uciec od świata Svalbard należy do najbardziej niezwykłych i jednocześnie najbardziej surowych miejsc, do których można dotrzeć z Europy. Norweski archipelag położony daleko za kołem podbiegunowym zachwyca monumentalnymi lodowcami, fiordami i niemal nietkniętą przyrodą. To miejsce, gdzie częściej niż ludzi można spotkać niedźwiedzie polarne, a zimą niebo regularnie rozświetla zorza polarna. Podróż na Svalbard trudno porównać do klasycznych wakacji – zamiast tłocznych ulic i restauracji są tu cisza, śnieg i poczucie całkowitego odcięcia od codzienności. Latem z kolei można doświadczyć dnia polarnego, kiedy słońce praktycznie nie zachodzi. Kierunek przyciąga przede wszystkim osoby szukające kontaktu z naturą, fotografów i podróżników marzących o wyprawie na kraniec świata. Parma zachwyca włoską atmosferą bez tłumów turystów Choć większość turystów we Włoszech wybiera Rzym, Mediolan czy Florencję, Parma pozostaje jedną z najbardziej niedocenianych perełek kraju. Miasto położone w regionie Emilia-Romania słynie przede wszystkim z kuchni uznawanej za jedną z najlepszych we Włoszech. To właśnie stąd pochodzą parmigiano reggiano oraz prosciutto di Parma, które rozsławiły region na całym świecie. Parma zachwyca jednak nie tylko jedzeniem. Historyczne centrum pełne jest eleganckich placów, klimatycznych trattorii i zabytków, takich jak romańska katedra czy imponujący Teatro Farnese. W przeciwieństwie do najbardziej znanych włoskich miast można tu spokojnie spacerować bez ogromnych kolejek i tłumów turystów, dzięki czemu znacznie łatwiej poczuć autentyczny klimat północnych Włoch. Bordeaux pozwala odkryć spokojniejszą twarz Francji Bordeaux od lat uznawane jest za światową stolicę wina, ale wciąż pozostaje znacznie spokojniejsze niż Paryż czy Lazurowe Wybrzeże. Miasto zachwyca elegancką architekturą, szerokimi bulwarami i historycznymi kamienicami wpisanymi na listę UNESCO. W okolicy znajdują się jedne z najbardziej znanych regionów winiarskich świata, pełne niewielkich winnic i kameralnych miasteczek. Turyści mogą odwiedzać lokalne château, degustować regionalne wina i poznawać kulturę południowo-zachodniej Francji bez pośpiechu charakterystycznego dla najbardziej obleganych destynacji. Dodatkowym atutem Bordeaux jest bliskość Atlantyku, dzięki której łatwo połączyć zwiedzanie miasta z wypoczynkiem nad oceanem. Ottawa pokazuje spokojniejsze i bardziej zielone oblicze Kanady Ottawa często pozostaje w cieniu Toronto czy Montrealu, choć stolica Kanady ma do zaoferowania znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać. Miasto łączy reprezentacyjne budynki parlamentu i narodowe muzea z dużą ilością zieleni oraz dostępem do natury. Latem popularne są rejsy i spływy kajakowe po kanałach przecinających centrum, natomiast zimą Rideau Canal zamienia się w najdłuższe lodowisko świata. Ottawa wyróżnia się spokojniejszą atmosferą niż największe kanadyjskie metropolie, dzięki czemu pozwala lepiej poznać codzienne życie mieszkańców. To kierunek dla osób, które chcą odkrywać Kanadę bez wielkomiejskiego pośpiechu i tłumów charakterystycznych dla bardziej turystycznych miast. Changchun to mniej znane Chiny poza utartymi trasami Changchun nie należy do miejsc kojarzonych z typową turystyką w Chinach, dlatego dla wielu europejskich podróżnych pozostaje niemal całkowicie anonimowy. Miasto położone w północno-wschodniej części kraju znane jest przede wszystkim z historii dawnego państwa Mandżukuo oraz pałacu ostatniego cesarza Puyi. Znajdują się tu rozległe parki, muzea i szerokie aleje pokazujące zupełnie inne oblicze Chin niż zatłoczone Pekin czy Szanghaj. Zimą Changchun przyciąga również festiwalami lodowymi i śnieżnymi instalacjami, które tworzą niemal bajkowy krajobraz. To kierunek przede wszystkim dla bardziej doświadczonych podróżników, chcących zobaczyć mniej oczywistą stronę Państwa Środka i wyjść poza najpopularniejsze turystyczne schematy. Źródło: fru.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najpiękniejsze szlaki Europy. 10 tras, które trzeba przejść choć raz w życiu
Turystyka piesza przeżywa dziś prawdziwy renesans. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z intensywnego zwiedzania w pośpiechu na rzecz aktywnego wypoczynku bliżej natury. Popularność zdobywają zarówno wielodniowe trekkingi przez góry, jak i krótsze trasy prowadzące przez wybrzeża, jeziora czy parki narodowe. Europa oferuje pod tym względem ogromny wybór – od alpejskich szczytów po śródziemnomorskie klify. Które szlaki uchodzą dziś za najpiękniejsze i szczególnie warto wpisać je na listę podróżniczych planów?
Spis treści: Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Piesze wędrówki od lat uznawane są za jedną z najbardziej korzystnych form aktywnego wypoczynku. Regularny kontakt z naturą pomaga redukować stres, poprawia koncentrację i wspiera zdrowie psychiczne, a jednocześnie wzmacnia kondycję, poprawia wydolność organizmu i pozwala oderwać się od codziennego pośpiechu. Dla wielu osób trekking staje się dziś nie tylko sposobem na aktywne spędzanie urlopu, ale również formą świadomego podróżowania, która pozwala lepiej poznać krajobrazy, kulturę i lokalną przyrodę odwiedzanych miejsc. W Europie nie brakuje tras, które zachwycają widokami i różnorodnością. Jakie zatem warto odwiedzić? Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Droga Francuska Camino de Santiago od lat uznawana jest za jeden z najbardziej kultowych szlaków pieszych na świecie. Trasa rozpoczyna się w niewielkim francuskim miasteczku Saint-Jean-Pied-de-Port u podnóża Pirenejów i prowadzi aż do Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Całość liczy około 790 kilometrów, a jej przejście zajmuje zwykle od miesiąca do pięciu tygodni. Choć Camino kojarzy się przede wszystkim z pielgrzymką religijną, dziś wyruszają na nie także osoby szukające kontaktu z naturą, wyciszenia czy wielodniowego trekkingowego wyzwania. Szlak prowadzi przez niezwykle różnorodne krajobrazy – od górskich przełęczy i baskijskich wzgórz po rozległe pola Kastylii, średniowieczne miasta i pachnące eukaliptusami lasy Galicji. Po drodze wędrowcy mijają takie miasta jak Pampeluna, Burgos czy León, a każdego dnia pokonują średnio około 20-25 kilometrów. Ogromną zaletą Camino jest infrastruktura przygotowana specjalnie dla pielgrzymów – liczne schroniska, bary i tanie noclegi sprawiają, że szlak jest dostępny także dla mniej doświadczonych turystów. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostają późna wiosna i wczesna jesień, kiedy temperatury są łagodniejsze, a tłumy mniejsze niż w środku wakacji. Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy Ruta de Cares w hiszpańskich Picos de Europa często nazywana jest „boskim wąwozem” i trudno się temu dziwić. Trasa o długości około 22 kilometrów prowadzi pomiędzy miejscowościami Poncebos i Caín, przecinając monumentalny wapienny kanion wyrzeźbiony przez rzekę Cares. Szlak biegnie wąskimi ścieżkami wykutymi wysoko w skałach, przez tunele wydrążone w klifach i mosty zawieszone nad głębokim wąwozem. Widoki należą do najbardziej widowiskowych w całej Hiszpanii – strome ściany skalne kontrastują tu z intensywną zielenią dolin i turkusową wodą płynącą kilkaset metrów niżej. Trasa powstała pierwotnie dla pracowników elektrowni wodnej i do dziś uznawana jest za niezwykłe połączenie natury i inżynierii. Przejście zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin, dlatego wielu turystów decyduje się wrócić autobusem lub taksówką. Choć technicznie szlak nie jest bardzo trudny, wymaga dobrej kondycji i braku lęku wysokości – w niektórych miejscach ścieżka jest bardzo wąska i pozbawiona zabezpieczeń. Najlepiej wybrać się tam wiosną lub wczesną jesienią, unikając największych upałów i tłumów w lipcu oraz sierpniu. GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich La Gomera pozostaje jedną z najmniej zatłoczonych Wysp Kanaryjskich, a przebiegający przez nią fragment szlaku GR-131 uchodzi za prawdziwy raj dla miłośników trekkingu. Odcinek prowadzący z San Sebastián de La Gomera do Vallehermoso liczy około 43 kilometrów i zwykle rozkłada się go na dwa lub trzy dni marszu. Choć dystans może wydawać się niewielki, szlak jest wymagający ze względu na duże przewyższenia sięgające ponad 2300 metrów. Trasa przecina niemal całą wyspę, prowadząc przez surowe wulkaniczne krajobrazy, głębokie wąwozy, zielone doliny i niezwykły Park Narodowy Garajonay wpisany na listę UNESCO. To właśnie tam znajdują się słynne lasy wawrzynowe spowite mgłą, które wyglądają jak sceneria filmu fantasy. W przeciwieństwie do bardziej turystycznych Teneryfy czy Gran Canarii, La Gomera oferuje ciszę i kontakt z niemal dziewiczą przyrodą. Pogoda potrafi zmieniać się tu bardzo szybko ze względu na lokalne mikroklimaty, dlatego doświadczeni piechurzy zalecają ubieranie się warstwowo i zabranie odzieży przeciwdeszczowej nawet przy słonecznej prognozie. Najprzyjemniejsze warunki do trekkingu panują zwykle wiosną i jesienią, kiedy temperatury utrzymują się w okolicach 18-21 stopni Celsjusza. West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu West Highland Way jest najpopularniejszym długodystansowym szlakiem pieszym w Szkocji i jednocześnie jedną z najbardziej malowniczych tras w całej Wielkiej Brytanii. Liczący około 154 kilometry szlak rozpoczyna się w Milngavie pod Glasgow, a kończy w Fort William u stóp Ben Nevis – najwyższego szczytu Wysp Brytyjskich. Przejście całości zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu dni. Początkowe etapy prowadzą przez spokojniejsze tereny wokół jeziora Loch Lomond, jednak im dalej na północ, tym krajobraz staje się bardziej surowy i górzysty. Wędrowcy mijają wrzosowiska, dzikie doliny i słynne szkockie Highlands, a jednym z najbardziej wymagających momentów trasy pozostaje Devil’s Staircase – strome podejście na wysokość około 550 metrów. Wielką zaletą West Highland Way jest możliwość nocowania zarówno w pensjonatach i schroniskach, jak i na dziko, co w Szkocji jest legalne w wielu miejscach. Jesienią szlak zachwyca szczególnie intensywnymi kolorami wrzosowisk i możliwością obserwowania jeleni na Rannoch Moor. Doświadczeni piechurzy radzą jednak unikać szczytu lata, kiedy dużym problemem stają się słynne szkockie meszki. Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Kungsleden, czyli Szlak Królewski, to jedna z najbardziej legendarnych tras trekkingowych Europy Północnej. Szlak przebiega przez szwedzką Laponię i liczy około 460 kilometrów, choć większość turystów wybiera krótsze fragmenty. Najpopularniejszy odcinek między Abisko a Nikkaluoktą ma około 105 kilometrów i można go przejść w ciągu 10-12 dni. Kungsleden zachwyca przede wszystkim poczuciem przestrzeni i surową arktyczną naturą. Trasa prowadzi przez doliny lodowcowe, tundrę, brzozowe lasy oraz rozległe płaskowyże, gdzie przez wiele godzin można nie spotkać żadnych zabudowań. Latem dodatkową atrakcją jest zjawisko dnia polarnego, natomiast pod koniec sierpnia i we wrześniu na niebie coraz częściej pojawia się zorza polarna. Szlak jest bardzo dobrze oznakowany i wyposażony w drewniane pomosty oraz mostki ułatwiające przechodzenie przez mokradła. Co kilkanaście kilometrów znajdują się schroniska prowadzone przez Szwedzkie Stowarzyszenie Turystyczne, dzięki czemu trekking można dostosować do własnego poziomu doświadczenia. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostaje czas od czerwca do września, kiedy warunki pogodowe są najstabilniejsze. Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Snowdon, czyli Yr Wyddfa, to najwyższy szczyt Walii osiągający 1085 metrów wysokości i jeden z najczęściej zdobywanych górskich celów na Wyspach Brytyjskich. Wędrówka na szczyt może mieć od około 11 do 14 kilometrów w obie strony – wszystko zależy od wybranej trasy. Najłatwiejszy jest szlak Llanberis, natomiast bardziej wymagające i widowiskowe pozostają Pyg Track oraz Watkin Path. Trasa prowadzi przez charakterystyczne polodowcowe krajobrazy Parku Narodowego Snowdonia, gdzie można podziwiać jeziora, ostre grzbiety i zielone doliny przecinające walijskie góry. Szczególnie popularny jest szlak Pyg, który oferuje widoki na słynny Snowdon Horseshoe – jeden z najbardziej rozpoznawalnych górskich krajobrazów Wielkiej Brytanii. Wejście na szczyt zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin i wymaga dobrej kondycji, zwłaszcza przy zmiennej walijskiej pogodzie. Najlepszy okres na trekking przypada od wiosny do wczesnej jesieni, choć nawet wtedy warto być przygotowanym na silny wiatr, mgłę i gwałtowne opady deszczu. Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Wales Coast Path to jeden z najbardziej ambitnych i jednocześnie najbardziej niezwykłych szlaków pieszych w Europie. Trasa liczy około 1400 kilometrów i jako jedna z nielicznych na świecie prowadzi wzdłuż całego wybrzeża państwa. Szlak rozpoczyna się w Queensferry na północy Walii i kończy w Chepstow na południu. Przejście całości może zająć nawet kilka miesięcy, dlatego większość turystów wybiera krótsze fragmenty, szczególnie w rejonie Pembrokeshire oraz półwyspu Gower. Krajobrazy są niezwykle różnorodne – od dramatycznych klifów i szerokich plaż po zielone wzgórza, zamki i niewielkie rybackie miejscowości. Walia słynie z ogromnej liczby średniowiecznych fortec i wiele z nich można podziwiać właśnie z poziomu szlaku. Trasa daje także szansę obserwowania fok, delfinów, maskonurów i innych ptaków morskich. Dzięki dobrze rozwiniętej komunikacji autobusowej można łatwo planować krótsze etapy trekkingu bez konieczności przechodzenia całego dystansu. Najlepszy czas na wędrówki przypada między majem a wrześniem, kiedy pogoda jest najbardziej stabilna. Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Rätikon High Trail to jeden z najpiękniejszych trekkingów typu „od schroniska do schroniska” w Alpach. Trasa prowadzi przez masyw Rätikon na pograniczu Austrii, Szwajcarii i Liechtensteinu, tworząc około 45-kilometrową pętlę wokół jeziora Lünersee. Przejście zajmuje zwykle pięć dni i pozwala zanurzyć się w klasycznym alpejskim krajobrazie pełnym wapiennych szczytów, zielonych hal oraz pastwisk z pasącymi się krowami i kozami. Szlak uchodzi za stosunkowo dostępny technicznie, choć wymaga dobrej kondycji ze względu na duże przewyższenia. W ciągu dnia wędrowcy pokonują od 10 do 16 kilometrów, nocując w górskich schroniskach rozsianych po całym paśmie. Jednym z największych atutów tej trasy pozostają niezwykle malownicze panoramy Alp oraz możliwość obserwowania życia w tradycyjnych schroniskach, gdzie wieczory często upływają przy wspólnych kolacjach i rozmowach z innymi trekkerami. Szczególnie pięknie prezentują się okolice jeziora Lünersee, uznawanego za jedno z najbardziej malowniczych jezior Austrii. Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Szlak Coast to Coast uchodzi za jedną z najbardziej klasycznych tras trekkingowych w Anglii. Liczy około 306 kilometrów i prowadzi od St Bees nad Morzem Irlandzkim do Robin Hood’s Bay nad Morzem Północnym. Przejście całości zajmuje zwykle od 12 do 14 dni. Trasa została wytyczona przez słynnego autora przewodników Alfreda Wainwrighta i przecina trzy wyjątkowo różnorodne parki narodowe: Lake District, Yorkshire Dales oraz North York Moors. W przeciwieństwie do dzikich alpejskich tras, tutaj trekking odbywa się przez typowo angielski krajobraz – pełen kamiennych murków, zielonych pastwisk, niewielkich wiosek, owiec i historycznych pubów. Szlak prowadzi zarówno przez górskie ścieżki, jak i spokojne drogi wiejskie czy wrzosowiska. Dużą popularnością cieszą się zorganizowane warianty trekkingu z transportem bagażu pomiędzy noclegami, dzięki czemu można wędrować jedynie z lekkim plecakiem dziennym. Coast to Coast jest często uznawany za idealny wybór dla osób, które chcą połączyć aktywną podróż z odkrywaniem brytyjskiej prowincji i lokalnej kultury. Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Tour du Mont Blanc należy do najbardziej rozpoznawalnych szlaków trekkingowych świata i każdego roku przyciąga tysiące miłośników gór z różnych krajów. Trasa liczy około 180 kilometrów i prowadzi przez Francję, Włochy oraz Szwajcarię wokół najwyższego szczytu Europy Zachodniej – Mont Blanc. Najczęściej trekking rozpoczyna się i kończy w Chamonix, jednym z najważniejszych centrów alpinizmu we francuskich Alpach. Przejście całej pętli zajmuje zwykle od siedmiu do dziesięciu dni i wymaga dobrej kondycji, ponieważ szlak wiąże się z dużymi przewyższeniami i codziennymi podejściami przez wysokogórskie przełęcze. Nagrodą są jednak spektakularne widoki na lodowce, skaliste szczyty i alpejskie doliny pełne tradycyjnych górskich wiosek. Trasa oferuje ogromny wybór noclegów (od prostych schronisk po luksusowe hotele), dzięki czemu można dostosować trekking do własnego stylu podróżowania. Najlepszym okresem na przejście Tour du Mont Blanc pozostaje lato, szczególnie od połowy czerwca do początku września, kiedy większość przełęczy jest już wolna od śniegu. Źródło: Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie na urlop w maju? Te miejsca łączą świetną pogodę i niższe ceny
Maj w Polsce od lat pozostaje jednym z najpopularniejszych miesięcy na wyjazdy turystyczne. Ruch koncentruje się nie tylko wokół długiego weekendu majowego, ale coraz częściej rozkłada się na cały miesiąc, gdy podróżni szukają spokojniejszych i tańszych alternatyw. Gdzie w tym czasie warto wyjechać, by połączyć dobrą pogodę z mniejszymi tłumami?
Szacuje się, że w maju na co najmniej kilkudniowy wypoczynek decyduje się od 25 do nawet 40% dorosłych Polaków. Choć znacząca część tych wyjazdów przypada na majówkę, rośnie liczba osób świadomie planujących urlop poza tym okresem. Z badań wynika, że aż 42% podróżnych bierze pod uwagę wyjazd w innym terminie niż ustawowo wolne dni, co pozwala uniknąć zatłoczonych kurortów i skorzystać z bardziej atrakcyjnych cen. Najczęściej wybierane są wyjazdy trwające od 3 do 7 dni, a planowane wydatki – jak wskazują analizy – pozostają umiarkowane. Jednocześnie w tym okresie wyraźnie rośnie zainteresowanie zagranicznymi kierunkami, zwłaszcza tymi, które oferują stabilną, ciepłą pogodę już na początku sezonu. Jakie zatem zasługują na szczególną uwagę uwagę? Wakacje w Turcji w maju – pogoda i najlepsze miejsca Maj to jeden z najbardziej komfortowych momentów na wyjazd do Turcji, szczególnie dla osób, które chcą połączyć wypoczynek z aktywnym zwiedzaniem. Temperatury są już wysokie, ale wciąż przyjemne, co pozwala korzystać zarówno z plaż, jak i atrakcji kulturowych bez uciążliwego upału. Szczególnie korzystne warunki panują na Riwierze Tureckiej, gdzie Alanya i Side przyciągają stabilną pogodą oraz rozwiniętą bazą hotelową. – Wiosenny urlop w Turcji to prawdziwy przedsmak lata. W maju wszystko tu kwitnie, nie ma tłumów, pogoda jest idealna do odpoczynku, a temperatury sięgają nawet 25°C – podkreśla Ala Kaźmierczak z biura podróży Itaka. Co więcej, Turcja Egejska sprzyja zwiedzaniu i spokojniejszym aktywnościom, a wśród obowiązkowych punktów znajdują się antyczny Efez, białe tarasy Pamukkale czy spektakularna Kapadocja ze swoimi skalnymi formacjami. Nie można pominąć także Stambułu, który pozostaje kulturalnym centrum kraju i zachwyca orientalnym klimatem. Maj to również czas niższych cen, krótszych kolejek i szerokiego wyboru hoteli, w tym luksusowych resortów z ofertą all inclusive. Rodos poza sezonem, czyli spokojna „Wyspa Słońca” Zanim nadejdzie szczyt sezonu turystycznego, grecka wyspa Rodos w maju pokazuje swoje bardziej autentyczne oblicze. Przyjemne temperatury w granicach 20-25°C sprzyjają zarówno zwiedzaniu, jak i pierwszemu plażowaniu, a mniejsza liczba turystów pozwala odkrywać wyspę bez pośpiechu. – Majowe wczasy na „Wyspie Słońca” to doskonała pora, by odkryć i docenić prawdziwe piękno wyspy, spokojniejsze, pełne kolorów i intensywnych zapachów – zauważa Ala Kaźmierczak. To idealny moment, by odwiedzić miasto Rodos z imponującym Pałacem Wielkich Mistrzów, a także starożytny akropol w Lindos, położony na malowniczym wzgórzu. Warto również zaplanować wizytę w słynnej Dolinie Motyli, która wiosną prezentuje się szczególnie efektownie. W tym okresie wyspa pozwala poczuć swój naturalny rytm, a lokalna kuchnia i atmosfera są bardziej autentyczne niż w środku sezonu. Dodatkowym atutem są atrakcyjne oferty last minute i krótki czas przelotu, co czyni Rodos wygodnym kierunkiem na majowy wypoczynek. Dlaczego warto jechać na Fuerteventurę w maju? Fuerteventura to kierunek całoroczny, jednak maj zapewnia szczególnie komfortowe warunki dla osób, które chcą rozpocząć sezon letni wcześniej. Stabilna pogoda, długie dni i łagodny wiatr sprawiają, że wyspa jest idealna zarówno do wypoczynku, jak i aktywności na świeżym powietrzu. – Choć to doskonały wybór przez cały rok, to właśnie w maju pogoda jest tu niemal idealna na złapanie pierwszych letnich promieni słońca – zaznacza przedstawicielka biura podróży Itaka. Wyspa słynie z szerokich, piaszczystych plaż i krystalicznie czystej wody, która sprzyja kąpielom oraz sportom wodnym, takim jak kitesurfing, windsurfing czy surfing. Warto jednak wyjść poza strefę hotelową i zobaczyć Park Naturalny Corralejo, stolicę wyspy Puerto del Rosario oraz Betancurię, uznawaną za jedną z najpiękniejszych miejscowości regionu. Niezwykłym miejscem pozostaje również plaża Cofete, znana z surowego krajobrazu i spektakularnych widoków. Majowe ceny oraz mniejszy ruch turystyczny dodatkowo przemawiają za wyborem tego kierunku. Wyspy Zielonego Przylądka i egzotyka bez tłumów Dla osób poszukujących bardziej egzotycznych doświadczeń maj może być doskonałym momentem na wyjazd na Wyspy Zielonego Przylądka, szczególnie na wyspę Sal. Stabilna pogoda i wysokie temperatury sprawiają, że warunki do wypoczynku są bardzo przewidywalne. Jak dodała Ala Kaźmierczak, „w maju słońce świeci tu przez 12 godzin w ciągu doby, a temperatury sięgają średnio ok. 27°C”. Wyspa przyciąga nie tylko pięknymi plażami, ale także różnorodnymi atrakcjami. Warto odwiedzić saliny Pedra de Lume, gdzie można unosić się na powierzchni słonej wody, zobaczyć „Błękitne Oko” w zatoce Buracona czy wybrać się do Shark Bay, gdzie w płytkiej wodzie da się obserwować rekiny. Uzupełnieniem pobytu są wizyty w Palmeirze (spokojnym portowym miasteczku) oraz Santa Marii, znanej z kolorowej zabudowy, lokalnych restauracji i muzyki na żywo. To kierunek dla osób, które chcą odpocząć bez tłumów, w rytmie „no stress”. Najlepsze europejskie metropolie na city break w maju Maj to również doskonały moment na krótki wyjazd do jednej z europejskich metropolii, gdzie sezon turystyczny dopiero się rozpędza. Pogoda sprzyja zwiedzaniu, a ceny są bardziej przystępne niż w miesiącach letnich. Jak zauważa przedstawicielka Itaki: „Krótki urlop w wielkim mieście to opcja na majowe zwiedzanie i wypoczywanie”. Wśród najpopularniejszych kierunków znajdują się Paryż, który zachwyca kwitnącymi ogrodami i wydarzeniami (m.in. słynnym festiwalem Taste of Paris), Mediolan – jako stolica mody i sztuki – oraz Londyn, oferujący ogrom atrakcji nawet podczas krótkiego pobytu. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się również mniej oczywiste kierunki, takie jak Bilbao, czyli centrum Kraju Basków i ważny punkt na kulinarnej mapie Europy, a także Kair, który przyciąga swoją historią i kontrastami. Majowy city break to propozycja dla tych, którzy chcą zobaczyć najważniejsze atrakcje i doświadczyć miasta w spokojniejszym rytmie niż latem. Źródło: Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy przestają wybierać oczywiste kierunki. Te miejsca przejmują turystów
W dobie rosnącego zjawiska overtourismu i nieustannego skupienia ruchu turystycznego wokół tych samych, najbardziej obleganych miejsc, coraz więcej Polaków zaczyna szukać alternatyw. Podróżujemy częściej niż kiedyś, ale też coraz uważniej i zamiast powielać utarte schematy, wybieramy kierunki mniej oczywiste, spokojniejsze oraz bardziej autentyczne. Jak dziś planujemy wyjazdy i czego tak naprawdę szukamy poza głównym nurtem?
Zamiast najbardziej popularnych destynacji Polacy coraz częściej kierują się ku mniej oczywistym zakątkom Europy, które pozwalają nie tylko uniknąć tłumów, lecz także odkryć coś nowego. Ten zwrot w stronę alternatywnych kierunków wpisuje się w szerszy trend świadomego podróżowania – takiego, które stawia na doświadczenia, lokalną kulturę i autentyczność zamiast „odhaczania” atrakcji. Coraz większą rolę odgrywa potrzeba odpoczynku od zgiełku i poszukiwanie miejsc, które nie są jeszcze zdominowane przez masową turystykę. Wszystko wskazuje na to, że zainteresowanie mniej oczywistymi regionami będzie rosło, a lista popularnych kierunków stopniowo się poszerzy o miejsca dotąd pomijane przez szeroki nurt turystyczny. Gdzie zatem warto pojechać? Vodice, czyli spokojniejsza alternatywa dla Splitu i Dubrownika nad Adriatykiem Położone nad turkusowymi wodami Adriatyku Vodice to przykład miejsca, które coraz wyraźniej zyskuje na znaczeniu wśród polskich turystów. Choć Chorwacja od lat pozostaje jednym z najchętniej wybieranych wakacyjnych kierunków, dziś widać zmianę w sposobie podróżowania – zarówno pod względem wyboru transportu, jak i samych destynacji. Coraz więcej osób rezygnuje bowiem z wielogodzinnych tras samochodem na rzecz wygodnych połączeń lotniczych lub kolei, a zamiast najbardziej znanych kurortów (jak Dubrownik czy Split), wybiera mniejsze, mniej oczywiste miejscowości. Z danych internetowego biura podróży eSky wynika, że w 2026 roku liczba rezerwacji do Vodic wzrośnie o ponad 120% rok do roku, co wyraźnie pokazuje rosnące zainteresowanie tym kierunkiem. A skąd jego popularność? Miasto oferuje wszystko to, co kojarzy się z chorwackimi wakacjami – słoneczną pogodę, dostęp do zadbanych plaż i rozwiniętą bazę noclegową – a jednocześnie zapewnia bardziej kameralną atmosferę. Dodatkowym atutem jest bliskość atrakcji przyrodniczych, takich jak Park Narodowy Krka, co sprawia, że Vodice stanowią świetną bazę wypadową do zwiedzania regionu, bez konieczności rezygnowania z komfortowego wypoczynku. Sardynia – włoska wyspa poza utartym szlakiem turystycznym Choć Włochy niezmiennie przyciągają turystów takimi ikonami jak Rzym czy Mediolan, coraz więcej podróżnych kieruje swoją uwagę na mniej oczywiste regiony, a jednym z najciekawszych przykładów jest Sardynia. Ta druga co do wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym zachwyca nie tylko krystalicznie czystą wodą i spektakularnymi, często dzikimi plażami, ale także wyraźnie spokojniejszym tempem życia niż na kontynencie. Sardynia oferuje unikatowe połączenie natury i kultury – od surowych, górzystych krajobrazów w głębi wyspy, po urokliwe miasteczka i lokalne tradycje, które przetrwały tu w niemal niezmienionej formie. To również jeden z europejskich obszarów zaliczanych do tzw. blue zones, gdzie mieszkańcy żyją wyjątkowo długo, co dodatkowo wzmacnia jej wizerunek jako miejsca sprzyjającego zdrowiu i równowadze. Z danych internetowego biura podróży eSky wynika, że osoby wybierające Sardynię stawiają głównie na dłuższe pobyty – co najmniej pięciodniowe wyjazdy stanowią aż 66% wszystkich rezerwacji. To pokazuje, że wyspa traktowana jest nie jako pomysł na szybki city break, lecz raczej jako przestrzeń do pełniejszego, spokojnego wypoczynku i eksplorowania jej różnorodnych krajobrazów. Braszów jako alternatywny city break w sercu Rumunii Rosnące zainteresowanie mniej oczywistymi kierunkami sprawia, że na mapie popularnych wyjazdów coraz częściej pojawia się też Braszów. Położony u podnóża Karpat, w centralnej części Rumunii, przyciąga podróżnych, którzy szukają czegoś więcej niż klasycznego zwiedzania zatłoczonych metropolii. Miasto zachowało wyjątkowy, średniowieczny charakter – z brukowanymi uliczkami, kolorowymi kamienicami i jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu, czyli Czarnym Kościołem w Braszowie. Jego gotycka bryła dominuje nad starówką i stanowi symbol miasta. Braszów wyróżnia się jednak nie tylko architekturą, ale też dostępem do natury – w zaledwie kilkanaście minut można znaleźć się na górskich szlakach lub w popularnych ośrodkach, takich jak Poiana Brașov, co czyni go atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Dodatkowym atutem jest bliskość słynnych atrakcji regionu, w tym Zamku w Bran, często kojarzonym z legendą o Drakuli. Wzrost zainteresowania tym kierunkiem nie umyka branży lotniczej – nowe połączenia i coraz lepsza dostępność komunikacyjna sprawiają, że Braszów staje się realną alternatywą dla klasycznych europejskich city breaków, oferując jednocześnie bardziej kameralne i różnorodne doświadczenie podróżnicze. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Hiszpania poza utartym szlakiem. Te regiony zaskakują ciszą i brakiem tłumów
W obliczu napięć geopolitycznych i ograniczeń w podróżach do niektórych regionów świata coraz więcej turystów wybiera sprawdzone, łatwo dostępne kierunki w Europie. Jednym z największych beneficjentów tego trendu pozostaje Hiszpania, która już teraz przygotowuje się na rekordowy sezon. Choć do kraju przyjadą miliony urlopowiczów, wciąż można znaleźć miejsca, które pozostają poza głównym nurtem turystyki. Gdzie zatem szukać spokojniejszych alternatyw?
Spis treści: Almería – pustynny krajobraz i autentyczne wybrzeże Sierra de las Nieves – park narodowy i górski krajobraz Andaluzji La Rioja – spokojny region wina i niedoceniana północ Hiszpanii Kantabria – zielone wybrzeże oraz góry Picos de Europa El Hierro i La Gomera, czyli spokojniejsze oblicze Wysp Kanaryjskich Nawarra – spokojna północ i kontrasty krajobrazowe Mariña Lucense, czyli dzikie wybrzeże Galicji i ukryte plaże Prognozy na nadchodzące lato wskazują, że Hiszpania ponownie znajdzie się w centrum zainteresowania turystów z całego świata. W ubiegłym roku kraj odwiedziło rekordowe 97 milionów osób, a według ekspertów w tym sezonie liczba ta może wzrosnąć nawet do 100 milionów. Dane platformy marketingu turystycznego Sojern pokazują, że już na początku kwietnia rezerwacje lotów do Hiszpanii były o 32% wyższe niż rok wcześniej. Tak dynamiczny wzrost zainteresowania oznacza jednak nie tylko większy wybór połączeń, lecz także nasilenie zjawiska overtourismu w najpopularniejszych regionach. Mimo to w Hiszpanii wciąż nie brakuje miejsc mniej oczywistych – spokojniejszych, autentycznych i często pomijanych przez masową turystykę. Almería – pustynny krajobraz i autentyczne wybrzeże bez masowej turystyki Almería, położona na południowo-wschodnim krańcu Hiszpanii, pozostaje jednym z najmniej oczywistych kierunków w regionie Andaluzji, mimo wyjątkowych warunków klimatycznych i krajobrazowych. To właśnie tutaj znajduje się jedyny w Europie obszar o charakterze pustynnym – Tabernas – który w połączeniu z suchym, słonecznym klimatem tworzy unikatowe warunki przypominające bardziej północną Afrykę niż klasyczne wybrzeże Morza Śródziemnego. Region wyróżnia się także stosunkowo niewielką skalą zabudowy turystycznej – zamiast gęstej sieci hoteli dominują naturalne przestrzenie i spokojne plaże, które zachowały swój pierwotny charakter. W samym mieście uwagę przyciąga rozległa twierdza Alcazaba, będąca jedną z największych arabskich fortec w Hiszpanii, a także katedra o obronnym charakterze, świadcząca o burzliwej historii regionu. Almería to także dobre miejsce dla osób poszukujących równowagi między zwiedzaniem a wypoczynkiem – nadmorskie promenady, miejskie parki i szerokie plaże tworzą spójną przestrzeń do spokojnego odkrywania regionu, który wciąż pozostaje poza głównym nurtem turystycznym. Sierra de las Nieves – park narodowy i górski krajobraz Andaluzji W głębi Andaluzji, z dala od nadmorskich kurortów, znajduje się Sierra de las Nieves – obszar, który w 2021 roku uzyskał status parku narodowego i szybko stał się jednym z najcenniejszych przyrodniczo regionów Hiszpanii. To miejsce wyróżnia się niezwykłą różnorodnością biologiczną, obejmującą setki gatunków roślin oraz zróżnicowane ekosystemy, od górskich lasów po skaliste szczyty sięgające ponad 2000 metrów. Region ten bywa określany jako „kraina kontrastów”, ponieważ w stosunkowo niewielkiej przestrzeni można doświadczyć zupełnie odmiennych krajobrazów – od głębokich dolin po strome, wapienne formacje skalne. Sierra de las Nieves przyciąga przede wszystkim miłośników aktywnego wypoczynku, oferując rozbudowaną sieć szlaków pieszych oraz dostęp do malowniczych, tradycyjnych wiosek, w których zachował się autentyczny charakter andaluzyjskiej prowincji. To propozycja dla osób, które zamiast zatłoczonych plaż wybierają ciszę, przestrzeń i bezpośredni kontakt z naturą. La Rioja – spokojny region wina i niedoceniana północ Hiszpanii La Rioja pozostaje jednym z najmniej odwiedzanych regionów Hiszpanii, co czyni ją idealnym kierunkiem dla osób poszukujących kameralnej atmosfery i autentycznych doświadczeń. Położona w północnej części kraju, znana jest przede wszystkim z produkcji wina, które odgrywa kluczową rolę w lokalnej gospodarce i kulturze. Rozległe winnice, łagodne wzgórza i niewielkie miasteczka tworzą krajobraz sprzyjający spokojnemu podróżowaniu, z dala od zgiełku popularnych destynacji. Region oferuje jednak znacznie więcej niż tylko degustacje – można tu znaleźć zabytkowe kościoły, fragmenty szlaków pielgrzymkowych oraz miejsca związane z prehistorią, w tym stanowiska archeologiczne z odciskami dinozaurów. La Rioja to przestrzeń, w której tempo życia jest wyraźnie wolniejsze, a turystyka opiera się na jakości doświadczeń, a nie ich intensywności. Kantabria – zielone wybrzeże oraz góry Picos de Europa Kantabria, położona na północnym wybrzeżu Hiszpanii nad Morzem Kantabryjskim, stanowi wyraźny kontrast dla bardziej znanych regionów południa. To miejsce, gdzie zielone krajobrazy spotykają się z surowym wybrzeżem, a bliskość gór Picos de Europa pozwala na łączenie wypoczynku nad wodą z aktywnością w terenie. Region ten pozostaje stosunkowo mało popularny wśród turystów zagranicznych, co przekłada się na spokojniejszą atmosferę i większy udział podróżnych krajowych. Stolicą Kantabrii jest Santander – eleganckie miasto nadmorskie z bogatą historią i charakterystyczną architekturą, w tym dawną rezydencją królewską Palacio de la Magdalena. Dodatkowym atutem regionu są liczne jaskinie z prehistorycznymi malowidłami, które należą do najważniejszych stanowisk archeologicznych w Europie. Kantabria to propozycja dla osób, które chcą odkryć mniej oczywistą stronę Hiszpanii, łącząc naturę, historię i nadmorski klimat. El Hierro i La Gomera, czyli spokojniejsze oblicze Wysp Kanaryjskich Choć Wyspy Kanaryjskie od lat cieszą się ogromną popularnością, nie wszystkie z nich są równie oblegane. El Hierro i La Gomera pozostają jednymi z najmniej odwiedzanych, oferując zupełnie inne doświadczenie niż znane kurorty Teneryfy czy Lanzarote. El Hierro, najmniejsza z wysp archipelagu, przyciąga przede wszystkim osoby szukające ciszy, kontaktu z naturą i surowych, wulkanicznych krajobrazów. La Gomera z kolei wyróżnia się bujną roślinnością i unikatowymi lasami przypominającymi subtropikalne dżungle, które stanowią idealne warunki do pieszych wędrówek. Obie wyspy zachowały kameralny charakter, a liczba turystów jest tu wielokrotnie niższa niż na bardziej rozwiniętych kierunkach. Dzięki temu można tu doświadczyć spokojniejszego tempa życia i bardziej autentycznego kontaktu z lokalną kulturą. Nawarra – spokojna północ i kontrasty krajobrazowe Nawarra, położona w północnej części Hiszpanii, to region o dużej różnorodności krajobrazowej, który wciąż pozostaje poza głównym nurtem turystyki międzynarodowej. Znajdują się tu zarówno zielone doliny, jak i półpustynne tereny Bardenas Reales – obszaru wpisanego na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Region ten jest także silnie związany z historią i tradycją, czego przykładem jest Pampeluna, znana z corocznego festiwalu San Fermín. Poza okresem wydarzeń miasto i jego okolice zachowują jednak spokojny charakter, pozwalający na odkrywanie zabytków, takich jak średniowieczny pałac w Olite czy historyczne zamki. Nawarra to kierunek dla osób zainteresowanych mniej oczywistą Hiszpanią, w której kultura, historia i natura tworzą spójną całość. Mariña Lucense, czyli dzikie wybrzeże Galicji i ukryte plaże Na północnym wybrzeżu Galicji znajduje się Mariña Lucense – region, który pozostaje jednym z najmniej uczęszczanych odcinków hiszpańskiego wybrzeża. Rozciągająca się na długości około 100 kilometrów linia brzegowa oferuje różnorodne krajobrazy – od klifów po szerokie, piaszczyste plaże, które w przeciwieństwie do popularnych kurortów zachowały swój naturalny charakter. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest plaża As Catedrais, znana z imponujących formacji skalnych przypominających gotyckie katedry. Region stawia na zrównoważoną turystykę, co przekłada się na mniejszą liczbę inwestycji i ograniczony napływ odwiedzających. Choć pogoda bywa tu mniej przewidywalna niż na południu kraju, rekompensują to przestrzeń, cisza i możliwość obcowania z naturą w niemal niezmienionej formie. Źródła: Daily Mail, CNN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Odwiedziłem czeski trójkąt SPA. To nowy ulubiony kierunek Polaków?
W 2025 roku wydarzyło się coś przełomowego: po raz pierwszy Polacy odwiedzili Czechy tłumniej niż Słowacy. Według danych Czeskiej Centrali Ruchu Turystycznego CzechTourism, nasi rodacy coraz chętniej zaglądają do tzw. czeskiego trójkąta SPA. Tworzą go trzy legendarne uzdrowiska: Karlowe Wary, Franciszkowe Łaźnie oraz Mariańskie Łaźnie. To miejsca, które przed laty ukochali Goethe czy Chopin. Postanowiłem sprawdzić, czego szukają tam Polacy. To raj dla kuracjuszy… ale czy tylko?
Spis treści: Podróż w czasie do krainy Goethego i Chopina Dolina moczarów skrywająca leczniczy skarb Nie słuchajcie mnie, posłuchajcie Chopina i Franciszka Józefa Coś dla ciała, coś dla ducha (i coś dla piwoszy) Widok na uzdrowisko ze Swissôtel Mariánské Lázně Jak dotrzeć i czy warto? O uzdrowiskach w zachodnich Czechach wiedziałem tyle, co nic. Wstyd się przyznać, ale budziły we mnie skojarzenia z Ciechocinkiem (z całym uwielbieniem dla jego miłośników) czy – w najlepszym wypadku – Lądkiem Zdrojem. Spodziewałem się gryzącego w nos siarczystego zapachu termalnej wody, tradycyjnej, opartej na kluskach kuchni i specyficznej czeskiej mody. Dostałem jednak dużo, dużo więcej. Wiem, że będę tam wracać: szczególnie do Mariańskich Łaźni, które od 2021 roku zajmują należne sobie miejsce na liście UNESCO. To o nich w szczególności chciałbym wam dzisiaj opowiedzieć. Podróż w czasie do krainy Goethego i Chopina Do Mariańskich Łaźni wjechałem… znienacka. Podróż samochodem z Pragi okazała się krótsza niż zakładałem, a wygodna autostrada skróciła przyjemność słuchania czeskiego radia (wiecie, że Britney Spears to w Czechach Britney Spearsova?). Nie umiałem dobrze przetrawić tego, co widzę. W Mariańskich miałem się bowiem wrażenie, że za dotknięciem magicznej różdżki przeniosłem się sto lat wstecz. Wyglądały bardzo nietypowo: ciągnęły się po horyzont wzdłuż długiej ulicy pełnej urokliwych XIX-wiecznych kamienic, kolumnad i w towarzystwie spacerujących leniwie kuracjuszy, co jakiś czas przysiadających na ławeczkach i sączących zdrowotne wody ze specjalnych kubeczków. Czas się tutaj zatrzymał, ale w ten pozytywny sposób. Takich miejsc już po prostu nie ma. Dolina moczarów skrywająca leczniczy skarb Trudno uwierzyć, że jeszcze 200 lat temu w miejscu tych szerokich alei i parków znajdowały się dzikie moczary. Mariańskie Łaźnie od początku planowano z rozmachem jako miejsce dla europejskiej arystokracji. Wszystko zaczęło się jednak od Johanna Nehra, lekarza, który dowiódł, że tutejsze zimne wody mineralne mają wyjątkowe działanie lecznicze. W mieście bije aż 50 źródeł, bogatych w sole żelaza i dwutlenek węgla. Pomagają na układ krążenia, trawienie, a nawet problemy oddechowe czy dermatologiczne. Muszę przyznać – gdy odwiedziłem imponującą Kolumnadę Maksyma Gorkiego z 1889 roku, w pobliżu której znajdziemy krany z leczniczą wodą – od razu było mi jakoś lżej. Nawet mimo tego, że wcześniej nic mi nie dolegało. Nie słuchajcie mnie, posłuchajcie Chopina i Franciszka Józefa W czasach świetności Mariańskie Łaźnie gościły najznamienitsze nazwiska. Przy głównej ulicy stoi dom, w którym mieszkał Fryderyk Chopin (w jednym z parków znajdziemy także poświęcony mu pomnik), a a główny plac nosi imię Goethego. Słynny pisarz odwiedził ten region 33 razy, a Mariańskie ukochał szczególnie ze względu na lokalną dziewczynę, w której się zakochał. Miał wtedy ponad 70 lat, ona zaledwie 17 – ale to temat na zupełnie inną opowieść. Już po kilku latach od założenia miasto odwiedzali także Johann Strauss, Franz Kafka, Thomas Edison, Mark Twain, Vladimir Nabokov czy – siedmiokrotnie – król angielski Edward VII. Ten ostatni założył tu w 1905 roku prestiżowe pole golfowe, które jako jedyne w Czechach może mienić się mianem „królewskiego” – czyli posiadającego oficjalny patronat brytyjskiego monarchy. Można tam poczuć ducha arystokracji, co – nie ukrywam – trzeba po prostu lubić. Jeśli brytyjska monarchia Was nie interesuje, to może spróbujemy z innej strony – miasto wielokrotnie odwiedzał także cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef I. Coś dla ciała, coś dla ducha (i coś dla piwoszy) Kamienice – chociażby nie wiem jak piękne – potrafią jednak zmęczyć nawet najbardziej chłonne oko. To jednak nie problem: do Mariańskich przyjechałem samochodem (i to nie byle jakim, bo miałem przyjemność poruszać się hybrydowym SUV-em Renault Rafale), więc wystarczyła chwila, by znaleźć się w rezerwacie przyrody Kladské rašeliny. Wśród torfowisk i lasów zrozumiałem, że elementem kuracji jest tu nie tylko picie wody, ale też obcowanie z naturą i zmiana powietrza, którą czuje każdy przyjezdny z nizin – taki jak ja. Nie tylko leczniczą wodą żyje człowiek. Mariańskie Łaźnie to także okazja na spróbowanie między innymi lokalnego piwa z mieszczącego się nieopodal browaru Chodovar, który jako ostatni w kraju znajduje się w rękach czeskiej rodziny. Ja nie mogłem się oprzeć i musiałem go odwiedzić – wprowadzono mnie do mieszczącej się w skalnych głębinach restauracji, w której po przejściu kilkunastometrowego korytarza wykutego w litym kamieniu mogłem raczyć się najświeższym piwem i tradycyjnym czeskim hovězí guláš. Uwaga: w kamieniu zupełnie nie było zasięgu, ale to tylko potęgowało klimat. Widok na uzdrowisko ze Swissôtel Mariánské Lázně Miałem to szczęście, że odwiedzając Mariańskie Łaźnie mogłem patrzeć na nie z wysoka: z okien nowo otwartego hotelu szwajcarskiej marki Swissôtel, która chyba zrozumiała specyficznego ducha czeskiego uzdrowiska. Bo odwiedzając miejsce o tak specyficznej historii ostatnim, czego bym chciał, to spać w miejscu… stworzonym od linijki. Lubię miejsca z „duszą”, z „tym czymś”. Swissôtel Mariánské Lázně połączył kilka historycznych budynków w jeden ambitny projekt, w którym każdy pokój jest inny, a wszystkie łączą szwajcarskie zdrowie podejście do życia z czeską gościnnością. – Wyjątkowa historia Mariańskich Łaźni idealnie łączy się z DNA marki Swissôtel – wyjaśnia Jean Wendlig, Vice President Operations Management for Premium, Midscale and Economy brands, Eastern Europe Accor. – Wprowadzamy tu nową jakość poprzez połączenie zabytkowej architektury kurortu ze szwajcarską precyzją i nowym podejściem do odnowy biologicznej. To dzięki temu możemy zaoferować gościom coś więcej niż nocleg. Jak dotrzeć i czy warto? Podróż samochodem z Pragi to około 2 godziny komfortowej jazdy. Podobnie szybko jedzie wygodny pociąg Pendolino, który zatrzymuje się w samych „Mariańskich”. To właśnie w dobrym połączeniu upatrywany jest sukces „czeskiego trójkąta uzdrowiskowego” wśród polskich turystów – Mariańskie Łaźnie to świetny pomysł na przystanek w trakcie samochodowego „roadtripu”. Możemy połączyć go z wizytą w Czeskim Raju (znanym fanom gry „Kingdom Come: Deliverance II”), Pragą czy nieco bardziej zatłoczonymi Karlowymi Warami. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne wakacje spędzimy w Europie – to idealna okazja, by sprawdzić, co mają do zaoferowania nasi południowi sąsiedzi. Ja sprawdziłem i zapewniam: mają wiele. Warto zaplanować wycieczkę do Czech. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gdzie najlepiej wyjechać na wakacje z dziećmi? Oto europejskie kierunki idealne dla rodzin
Planowanie rodzinnych wakacji wymaga uwzględnienia wielu, często sprzecznych oczekiwań. Z jednej strony istotne są atrakcje dla dzieci, z drugiej – komfort i możliwość odpoczynku dla dorosłych. Równie ważne pozostają kwestie takie jak pogoda, bezpieczeństwo oraz dostępność infrastruktury turystycznej. W jakich miejscach najłatwiej połączyć wszystkie te elementy?
Wybór kierunku przyjaznego rodzinom nadal stanowi dla wielu osób wyzwanie. Z danych wynika, że aż 44% rodziców co roku decyduje się na te same, sprawdzone lokalizacje, kierując się obawą przed nieudanym wyjazdem lub brakiem odpowiednich atrakcji dla dzieci. Tymczasem eksperci branży turystycznej coraz częściej analizują europejskie destynacje pod kątem ich dopasowania do potrzeb rodzin. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez specjalistów TUI, przeanalizowano ponad 150 nadmorskich kierunków w Europie, uwzględniając m.in. liczbę parków rozrywki, akwariów, parków wodnych, ogrodów zoologicznych, a także warunki pogodowe i zaplecze rekreacyjne. Na tej podstawie wskazano miejsca, które w 2026 roku szczególnie wyróżniają się jako kierunki przyjazne dzieciom i ich opiekunom. Jakie destynacje zasługują zatem na największą uwagę? 3 najlepsze miejsca na rodzinne wakacje w Europie w 2026 roku Na czele zestawienia znalazły się miasta, które świetnie łączą rozwiniętą infrastrukturę turystyczną z bogatą ofertą atrakcji dla dzieci i komfortowymi warunkami wypoczynku dla dorosłych. Pierwsze miejsce zajęła Lizbona, uzyskując najwyższą ocenę w całym rankingu. Stolica Portugalii wyróżnia się nie tylko dużą liczbą parków i obiektów noclegowych dostosowanych do rodzin, ale także zróżnicowaną ofertą atrakcji. Jednym z najciekawszych miejsc dla najmłodszych pozostaje Oceanarium w Lizbonie, uznawane za jedno z największych tego typu miejsc w Europie. Miasto oferuje również dostęp do plaż w okolicach Cascais oraz liczne przestrzenie rekreacyjne nad rzeką Tag, co pozwala łączyć zwiedzanie z wypoczynkiem. Umiarkowane temperatury sprawiają, że nawet w sezonie letnim warunki pozostają komfortowe. Drugą pozycję w rankingu zajmuje Neapol, który przyciąga przede wszystkim różnorodnością atrakcji i śródziemnomorskim klimatem. Miasto oferuje dostęp do licznych wycieczek, zarówno w obrębie samej metropolii, jak i w jej okolicach – od rejsów na wyspy, takie jak Capri czy Ischia, po zwiedzanie historycznych obiektów, w tym zamków i starożytnych ruin. Rodziny mogą korzystać z nadmorskich promenad, parków oraz szerokiej oferty gastronomicznej, która sama w sobie stanowi atrakcję dla najmłodszych. Ciepła pogoda i dostęp do morza sprawiają, że Neapol łączy elementy wypoczynku typowego dla wakacji plażowych z intensywnym zwiedzaniem. Na trzecim miejscu uplasowało się Porto, które wyróżnia się bardziej kameralnym charakterem przy jednoczesnym zachowaniu szerokiej oferty turystycznej. Miasto oferuje dużą koncentrację hoteli przyjaznych rodzinom oraz liczne tereny zielone, co ułatwia organizację pobytu z dziećmi. Spacerowe bulwary nad rzeką Douro, pobliskie plaże oraz bogata oferta wycieczek sprawiają, że Porto stanowi atrakcyjną alternatywę dla bardziej zatłoczonych kierunków. Dzięki dobrze rozwiniętej infrastrukturze transportowej przemieszczanie się po mieście jest wygodne, co ma szczególne znaczenie dla rodzin. Gdzie jeszcze warto pojechać z dziećmi? Top kierunki Kolejne miejsca w zestawieniu pokazują, że rodzinny wyjazd w Europie można zaplanować na wiele sposobów – od dużych, tętniących życiem miast po spokojniejsze kurorty nad Morzem Śródziemnym. Tę różnorodność dobrze oddaje czwarte miejsce, które zajęła Katania, przyciągająca przede wszystkim wysokimi temperaturami i typowo śródziemnomorskim charakterem. Położona u stóp Etny, oferuje zarówno dostęp do plaż, jak i możliwość organizacji wycieczek krajoznawczych, co pozwala urozmaicić pobyt. Na piątej pozycji uplasowała się Barcelona, wyróżniająca się wyjątkowo szeroką ofertą atrakcji i łatwością zwiedzania. Kompaktowy układ miasta oraz rozwinięta infrastruktura sprawiają, że wiele miejsc można odwiedzić pieszo, co ma znaczenie w przypadku podróży z dziećmi. Kolorowy Park Güell, monumentalna Sagrada Família oraz plaża Barceloneta tworzą przestrzeń, w której zwiedzanie naturalnie łączy się z wypoczynkiem. Szóste miejsce zajęła grecka wyspa Rodos, znana z wysokich temperatur i rozbudowanej oferty plażowej. Jednym z najczęściej polecanych miejsc dla rodzin jest Plaża Tsambika, która dzięki łagodnemu zejściu do morza uchodzi za bezpieczną dla dzieci. W zestawieniu znalazły się także cypryjskie kurorty – Pafos oraz Limassol – oferujące dużą liczbę hoteli przyjaznych rodzinom oraz stabilne, słoneczne warunki pogodowe sprzyjające wypoczynkowi przez większą część sezonu. Listę uzupełniły tureckie kierunki, które od lat cieszą się popularnością wśród rodzin. Side łączy dostęp do szerokich, piaszczystych plaż z historyczną zabudową, co pozwala połączyć relaks z poznawaniem lokalnej kultury. Z kolei Marmaris (miejsce 10.) wyróżnia się wysokimi temperaturami oraz rozbudowaną bazą noclegową i ofertą aktywności – od rejsów wzdłuż wybrzeża po zajęcia wodne i wycieczki fakultatywne. Dzięki temu oba kierunki pozostają jednymi z najczęściej wybieranych opcji na rodzinne wakacje w regionie Morza Śródziemnego. Źródła: Daily Mail, TUI Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Island hopping przyciąga coraz więcej podróżnych. W tych miejscach w Europie sprawdza się najlepiej
W 2026 roku island hopping – czyli podróżowanie między wyspami drogą morską lub powietrzną – umacnia swoją pozycję jako jeden z wyraźniejszych trendów w segmencie premium. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z jednego kierunku na rzecz wieloetapowych tras, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy i kultury w ramach jednej wyprawy. Gdzie w Europie ten sposób podróżowania sprawdza się najlepiej?
Zamiast pozostawać w jednym miejscu, współczesne podróże coraz częściej przybierają formę przemieszczania się między różnymi punktami, które razem tworzą spójną, a zarazem zróżnicowaną opowieść o regionie. Island hopping wpisuje się w ten model, oferując elastyczność i możliwość dopasowania trasy do indywidualnych oczekiwań – od spokojnych, niemal odludnych wysp po tętniące życiem kurorty. Według danych touroperatora Atlantida Travel zainteresowanie takimi podróżami systematycznie rośnie, a wyraźne przyspieszenie tego trendu nastąpiło po pandemii. Podróżni coraz częściej poszukują doświadczeń opartych na bliskości natury, większej swobodzie przemieszczania się i poczuciu prywatności, nie rezygnując przy tym z wysokiego standardu usług. W tym kontekście podróż między wyspami staje się nie tylko formą zwiedzania, lecz także sposobem na redefinicję samego rytmu podróżowania. Na czym polega island hopping i dla kogo jest ta forma podróżowania? Island hopping coraz wyraźniej wpisuje się w sposób podróżowania osób, które oczekują od wyjazdu czegoś więcej niż biernego wypoczynku. Jak wskazuje Atlantida Travel, na tego typu trasy decydują się zarówno pary w wieku 30–45 lat, jak i bardziej doświadczeni podróżnicy o wysokiej sile nabywczej, a także rodziny podróżujące w kilku pokoleniach. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba łączenia relaksu z aktywnym odkrywaniem – od żeglowania i nurkowania, po poznawanie lokalnej kultury i kuchni. Jak podkreśla dyrektor firmy Francesc Escánez: „Jest to atrakcyjna formuła dla podróżników, którzy mają mentalność odkrywcy i cenią sobie swobodę przemieszczania się”. W najbardziej rozbudowanej, luksusowej odsłonie island hopping obejmuje podróże prywatnymi jachtami lub katamaranami, pobyty w willach nad wodą, eksplorację chronionych rezerwatów morskich czy organizowane na zamówienie kolacje na odludnych plażach. Coraz częściej pojawiają się także elementy takie jak przeloty hydroplanem, które pozwalają spojrzeć na archipelagi z zupełnie innej perspektywy i lepiej zrozumieć ich układ przestrzenny. Kluczowym elementem tej formy podróżowania pozostaje jednak czas – optymalna trasa zakłada co najmniej 10–15 dni, co umożliwia odwiedzenie trzech lub czterech wysp bez presji i pozwala w pełni doświadczyć różnic między nimi. W przeciwieństwie do krótkich wyjazdów typu city break, island hopping opiera się na płynności i stopniowym odkrywaniu kolejnych miejsc, gdzie sama droga między wyspami staje się integralną częścią doświadczenia. Jak zauważa Francesc Escánez, model ten sprawdza się niezależnie od sezonu, szczególnie w przypadku kierunków tropikalnych. – Island hopping można uprawiać przez cały rok dzięki destynacjom takim jak Malediwy, Seszele, Karaiby czy Tajlandia, zwłaszcza w okresie europejskiej jesieni, zimy i wiosny – mówi. Coraz częściej jednak ten sposób podróżowania przenosi się także na grunt europejski, gdzie różnorodność archipelagów pozwala tworzyć równie złożone i atrakcyjne trasy. Gdzie zatem w Europie najlepiej praktykować island hopping? Island hopping w Europie. Gdzie najlepiej podróżować między wyspami? W Europie niekwestionowanym liderem island hoppingu pozostaje Grecja, a szczególnie archipelag Cyklady, który od lat przyciąga podróżnych szukających zróżnicowanych doświadczeń w obrębie jednego regionu. Połączenie takich wysp jak Santorini, Mykonos czy Paros pozwala zestawić spektakularne krajobrazy i intensywne życie towarzyskie z bardziej kameralnymi przestrzeniami, gdzie tempo wyraźnie zwalnia. Równie silną pozycję zajmuje Chorwacja, której wybrzeże i wyspy – takie jak Hvar, Brač, Zlarin czy Korčula – tworzą jeden z najbardziej rozwiniętych szlaków żeglarskich w Europie. Rejsy między średniowiecznymi miastami, ukrytymi zatokami i portami o bogatej historii nadają tej formie podróżowania wyjątkowo narracyjny charakter. Na zachodzie kontynentu Hiszpania oferuje dwa odmienne, ale równie atrakcyjne kierunki. Na Morzu Śródziemnym Baleary, z popularną trasą między Ibizą a Formenterą, zapewniają łatwe logistycznie przemieszczanie się dzięki częstym połączeniom promowym, które można rozszerzyć o Majorkę i Minorkę. Z kolei na Atlantyku Wyspy Kanaryjskie oferują zupełnie inny krajobraz – surowy, wulkaniczny i znacznie bardziej zróżnicowany, gdzie trasy między La Palmą, La Gomerą i Teneryfą pozwalają połączyć trekking, obserwację gwiazd i kontakt z dziką przyrodą. W południowej Europie wyróżniają się także Włochy, gdzie podróż między Sycylią a Wyspami Liparyjskimi (w tym Stromboli czy Vulcano) pozwala obserwować aktywność wulkaniczną i kontrastowe krajobrazy. We Francji natomiast popularne jest łączenie Korsyki z włoską Sardynią, a także eksplorowanie mniejszych wysp Atlantyku, takich jak Belle-Île czy Île de Ré, które oferują spokojniejsze tempo i bardziej lokalny charakter. Na północnym Atlantyku uwagę przyciąga Portugalia z archipelagiem Azorów – obejmującym m.in. São Miguel, Pico czy Faial – gdzie island hopping przybiera formę podróży przez wulkaniczne krajobrazy, zielone laguny i miejsca obserwacji wielorybów. Alternatywą pozostaje Madera, łącząca górzyste tereny z dostępem do oceanu. Z kolei dla osób poszukujących bardziej surowych doświadczeń północ Europy oferuje szkockie archipelagi – Skye, Lewis and Harris czy Mull – gdzie spektakularne klify, zmienna pogoda i rozległe, niemal puste przestrzenie nadają podróży niemal ekspedycyjny charakter. Źródła: Euronews, Atlantida Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turystyka w 2026 roku będzie rozwijać się najszybciej w historii. Ale nie tam, gdzie się spodziewamy
W 2025 roku ponad 1,5 mld turystów wyjechało za granicę, a rok 2026 zapowiada się na historyczny rekord: dynamiczny wzrost podróżnych przewiduje się w krajach, które do tej pory nie były turystycznymi potentatami. Które państwa zaskoczą świat w najbliższych miesiącach?
Liczba podróży międzynarodowych wzrosła globalnie w zeszłym roku o 4% i zbliżyła się do średniej sprzed pandemii. Chociaż według danych UN Tourism Europa nadal pozostaje niekwestionowanym liderem jeśli chodzi o turystykę – Stary Kontynent jak magnes przyciąga ludzi z całego świata – najszybszy wzrost odwiedzających obserwujemy w krajach takich jak Brazylia, Etiopia, Bhutan czy Seszele. Ich sukces nie jest przypadkiem. Chociaż Europę odwiedza 800 mln turystów rocznie, to notuje ona wzrost „zaledwie” o 6%. Inni depczą nam po piętach, rosnąc nawet 37% rokrocznie. Gdzie pojedziemy na wakacje w 2026 roku? Brazylia – 37% więcej turystów. To wszystko dzięki sprytnej strategii i nowym połączeniom Mieszkańcy Brazylii zdają się rozumieć, że turystyka jest ogromną siłą kraju. To dlatego w ostatnich latach prowadzone są przemyślane, zunifikowane działania rządu i sektora prywatnego. Publiczno-prywatne partnerstwa pozwoliły na stworzenie dogodnych połączeń lotniczych z wieloma miejscami w Europie, Ameryce czy Azji. Lot do Rio de Janeiro jest teraz prostszy niż kiedykolwiek i nie wymaga wielomiesięcznego planowania. W Brazylii szczególnie uwidacznia się także trend świadomego podróżowania. Przyciąga ona turystów, którzy oczekują nie tylko komfortu, ale także angażują się w kontakt z lokalną kulturą, szukają autentycznych przeżyć i rozwiązań przyjaznym środowisku. Widać to po wzroście liczby podróżujących rodzin oraz wydłużeniu pobytów. Powstają luksusowe apartamenty, ale z możliwością spaceru po fawelach. Gdzie na wakacje 2026? Nie tylko do Rio Branża stara się także promować różnorodność kraju i przyciągać turystów do miejsc położonych dalej od znanych metropolii. Przykładem jest Belém i jej rynek Ver-o-Peso oraz rozwijająca się scena gastronomiczna wykorzystująca składniki z Amazonii. Eksperci wskazują, że prawdziwe bogactwem Brazylii są dziesiątki „wersji” tego kraju, a coraz bardziej popularne staje się odkrywanie mniej znanych miast i regionów Egipt – nowy rozdział turystycznego potentata i 20% wzrost Egipt wraca na turystyczną mapę z przytupem, od razu notując wzrost o 20%. Główną atrakcją okazało się otwarcie długo wyczekiwanego Wielkiego Muzeum Egipskiego niedaleko Gizy – inwestycji zapowiadanej przez dekady, która przyciągnęła zarówno tych, którzy czekali na jej inaugurację, jak i turystów powracających po wcześniejszych rozczarowaniach. Zmienia się nie tylko liczba, ale i profil odwiedzających. Coraz więcej rodzin i kobiet decyduje się na podróż do Egiptu – co odnotowują touroperatorzy, tacy jak Johnny Prince z Timbuktu Travel, podkreślając blisko 50% wzrost zapytań o wyjazdy rodzinne i solo w 2025 roku. Coraz popularniejsze staje się powolne zwiedzanie kraju, a nie tylko siedzenie w hotelu: rejsy tradycyjnymi, drewnianymi i kameralnymi dahabijami po Nilu, wizyty w lokalnych wioskach czy wycieczki rowerowe. Etiopia, Bhutan i Seszele – zaskakujące gwiazdy turystyki 2026 Etiopia – 15% wzrost, powrót do bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju Wschodnioafrykański kraj przez lata omijany był z powodu konfliktu w Tigraju, ale to zdaje się zmieniać – wzrost o 15% był najwyższym wskaźnikiem w całej Afryce. Jako przyczyny podaje się rosnącą liczbę połączeń, zwiększenie bezpieczeństwa oraz powstanie wygodnej platformy Visit Ethiopia. W 2025 kraj przyciągnął zarówno turystycznych wyjadaczy, jak i młodych, aktywnych podróżników. Nie ma się co dziwić, bo Etiopia słynie z niepowtarzalnych atrakcji – od gór Simien, przez świątynie Lalibeli, po wyjątkowe społeczności Doliny Omo, które od lat kultywują niesamowite tradycje. Bhutan – aż 30% turystów więcej chce przeżyć głębokie doświadczenie. Pomimo dodatkowych opłat Bhutan od lat broni się przed napływem nadmiernej ilości turystów. To wyjątkowa polityka „niskiej liczby odwiedzających wysokiej wartości” (ang. high value, low volume) realizowana poprzez obowiązkową opłatę Sustainable Develompent Fee (czyli „podatku zrównoważonego rozwoju”), która wynosi obecnie 100 dolarów za noc, jednak cena potrafi się zmieniać w zależności od sezonu. Opłata finansuje infrastrukturę i pomaga dbać o środowisko. Mimo to kraj w 2025 roku zanotował aż 30% wzrost liczby turystów. Według Yeishana Goela z Himalayan Echoes Bhutan przyciąga poszukiwaczy głębokich doświadczeń duchowych, spotkań z mnichami, tkaczami i mieszkańcami odległych dolin. Goście wybierają piesze wędrówki czy wyprawy motocyklowe. Seszele – 13% więcej turystów wybrało zadbane plaże Wyspiarski kraj chce zerwać ze swoim wizerunkiem plażowego, turystycznego raju – a przynajmniej go rozszerzyć. Zdecydowanie się to udaje! Seszele chcą dbać o swoje środowisko naturalne i to podoba się turystom – kraj ściśle chroni aż 30% swoich wód oceanicznych i inwestuje duże środki w ekoturystykę. Dzięki temu udało mu się nie stracić swojej wyjątkowej tożsamości. Dzięki integracyjnemu podejściu (np. na Seszelach nie ma prywatnych plaż) rośnie liczba podróżujących rodzin czy podróżników nastawionych na wellness i kontakt z naturą. Turyści zachwycają się spacerami, nurkowaniem czy poznawaniem kuchni kreolskiej. Czemu turyści przyjeżdżają akurat w te miejsca? To nie przypadek, że na turystycznych mapach pojawiają się nowi gracze, którzy zawzięcie gonią Europę. To kraje, które inwestują nie tylko w nowe połączenia lotnicze, ale także w bezpieczeństwo i promocję. Wpisują się też w trendy – promują ekoturystykę, slow travel czy – niekiedy – luksusowe podróżowanie. Łączy je także autentyczność doświadczeń, którą lokalne władze zdają się rozumieć. Wzrost popularności nowych kierunków to także efekt rosnącego przeciążenia tradycyjnych destynacji – takich jak Paryż, Wenecja czy Barcelona. Nowe miejsca oferują alternatywę dla zatłoczonych miast, umożliwiając głębszy kontakt z przyrodą i kulturą lokalną oraz korzystanie z atrakcji w mniej skomercjalizowanych warunkach. Turystyka w 2026 roku to przede wszystkim jakość – najbardziej zyskają kraje, które potrafią połączyć innowacyjność, dbałość o środowisko i dobro mieszkańców, co skutkuje autentycznością turystycznego doświadczenia... i niezapomnianymi wakacjami. Źródła: BBC, UN Tourism, bhutan.travel, Seychelles Tourism Board Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Przez lata była białą plamą na turystycznej mapie Europy. Dziś to ulubiony kierunek Polaków
Albania to kraj paradoksów, gdzie bunkry stoją na rajskich plażach, a wioski kryją ślady przeszłości. Poznaj nieoczywiste piękno tego zakątka Bałkanów i odkryj, czego możesz się tam spodziewać.
Spis treści: Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii W Albanii znajdziesz wszystko: bunkry na tle lazurowego morza, gościnność przeplataną z ostrożnością wobec obcych i dziką przyrodę obok betonowych kurortów. Kraj na południowym wybrzeżu Morza Adriatyckiego to miejsce, które wymyka się prostym definicjom – idealne dla podróżników, którzy nie boją się zderzenia z nieoczywistym. Zapraszamy do lektury reportażu Małgorzaty Rejmer, autorki reportaży książkowych, m.in. „Błoto słodsze niż miód. Głosy komunistycznej Albanii (Wydawnictwo Czarne). Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Tirana była taka maleńka. Jak chudy podrostek w za ciasnym ubraniu. Jeszcze na początku lat 90. XX wieku granice miasta wyznaczały ulice, które dziś tworzą centrum. I nagle, w 1991 r., gdy już wszystko było wolno, Tirana eksplodowała. Tłumy ściągały z całego kraju, bo wreszcie można było zmieniać miejsce zamieszkania. Taka wolność! I co z nią robić? Energia Albańczyków nagle wybuchła. Przypominam sobie słowa starszego przyjaciela, gdy próbuję przebić się przez sznur samochodów na placu Skanderbega, a one pędzą jeden za drugim, nieprzerwanie. Jeszcze 25 lat temu Tiranę tworzyły puste ulice pokryte żółtym pyłem, gdzie dzieci do woli mogły się bawić, bo samochodów nie było. Tylko czasem przejechał peugeot albo volvo – wtedy wszyscy wiedzieli, że jedzie partyjniak, czerwony pasza, jeden z dwóch tysięcy szczęśliwców, którzy mogli prowadzić samochód należący do państwa. Wśród nich krążył też czarny mercedes Envera Hodży, albańskiego Stalina, który przez 40 lat rządził krajem żelazną ręką. Kiedy Albańczycy opowiadają o Tiranie z początku lat 90., mówią o pustce. Niczego nie było. Papieru, szkła, opakowań, nawet plastikowych butelek, które teraz zaściełają chodniki. Żeby zrobić zakupy, chodziło się z własnym woreczkiem, do którego sprzedawczyni sypała a to mąkę, a to fasolę. Rakija była na szklanki przyniesione z domu. Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? A dziś Tirana pławi się w kolorze. Z dnia na dzień wokół obręczy gór, która zamyka miasto w kołysce, wyrósł kolejny pierścień wieżowców. Kiedy burmistrzem miasta został artysta Edi Rama, obecnie premier i najważniejsza postać albańskiej polityki, postanowił skąpać budynki przy bulwarach w zieleni i fiolecie, różu i żółci. Cała Tirana zaczęła przypominać obrazki z dziecięcych malunków: tu pomarańczowe drzewo, tam tęczowa wstęga i popartowe kropki. Edi Rama wyznaczył trendy w estetyce Tirany, a może wyznaczyła je czarno-biała przeszłość, w każdym razie Tirana pokochała kolor. Tu wszystko jest jakieś, najlepiej luksusowe, epatujące, z wykrzyknikiem. Kolorowe krzesła w kawiarniach, kolorowe donice z kolorowymi kwiatami, kolorowo ubrani ludzie. Albania jest kolorem: czerwoną flagą z czarnym orłem, błękitnym niebem, miodowo-malinowymi budynkami rządowymi przy placu Skanderbega, zielenią palm, granatem gór o poranku, ich różowością o zmierzchu. Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Był niedostatek, jest nadmiar. Była pustka, jest przesyt bodźców. I niby każdy jest w ruchu, ale nikomu się nie spieszy. Albańczycy przesiadują w restauracjach i kawiarniach, gardłując o polityce. Mężczyźni podrywają się, wymachują rękami, nabierają powietrza i puchną jak jadowite ryby. Ogień! Czekasz na pożar, na wojnę, a tu nic, po chwili cmokają siarczyście, jeden policzek, drugi, niedźwiedzi uścisk. Południowcy, którzy już zapomnieli, gdzie trzymają pistolety. Jeszcze w latach 90. broń kładziono na blacie stolika jako rekwizyt ułatwiający biznesowe rozmowy. Czasem słyszę, jak turyści marudzą: niby stolica, a nic w niej nie ma. Tirana, średniowieczna wioska, która prawa miejskie uzyskała w XVII w., jeszcze w 1945 r. liczyła 60 tys. mieszkańców i przypominała polskie miasto powiatowe. Dziś mówi się, że mieszka tu 800 tys. ludzi, ale kto wie, może i milion. W centrum wznosi się wszystko co ważne dla Albanii: meczet Ethem Beja (ukończony w 1821 r., więc jak na Tiranę stary), obok typowa dla miast Imperium Osmańskiego wieża zegarowa, pomnik bohatera narodowego Skanderbega z 1968 r. oraz inne świeże nabytki z czasów Envera Hodży: Pałac Kultury i Narodowe Muzeum Historyczne, zwieńczone słynną mozaiką przedstawiającą bohaterów narodowych Albanii. Współczesna Tirana to pośpiech, żywioł drobnych biznesów i inicjatyw, miasto paradoks, miasto skrajność. Obok luksusowych butików z Diorem i Chanel stoją pokątne rozlewnie perfum, gdzie można napełnić stare flakony. Obok zaparkowanych mercedesów przycupnęły prowizoryczne budki i stojaki, punkty napełniania zapalniczek i sprzedaży wszystkiego. Drugi obieg materii, która kipi, wylewa się zewsząd, triumfuje. Po latach deprywacji, niedostatku, pustki wyrosły: albańska kapitalistyczna żarłoczność, nadmiar, zachwyt kolorem, luksusem. Obok tych, którzy dorobili się i teraz piją kawę w ogródkach, przemykają na rowerach chudzi chłopcy objuczeni worami plastiku. Obok hipsterek i łań, które zainwestowały w koafiurę i szpilki, suną poważne dziewczęta w burkach, zasłonięte od stóp do głów. Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Jeśli ktoś chce zobaczyć Albanię starszą, naznaczoną przymusowym mariażem z Turcją, powinien odwiedzić Berat i Gjirokastër. Berat nazywany jest „miastem tysiąca okien”. Z koleiGjirokastër „miastem tysiąca schodów”. Nie od dziś wiadomo, że lepiej nie pytać nikogo z Beratu o Gjirokastër i na odwrót, bo w najlepszym wypadku usłyszycie: „Phi! Nigdy tam nie byłem, nie warto!”. Mimo to obydwa mają podobną, nieco orientalną, kamienną aurę: wzgórze, na wzgórzu forteca, a wcześniej strome wzniesienie i schody. Ale każde z miast ma w sobie coś wyjątkowego: symbolem Beratu jest Mangalem, dzielnica śnieżnobiałych maleńkich domków z regularnymi czarnymi prostokątami okien, symbolem Gjirokastër jest trzypiętrowy dom Zakate o dwóch potężnych wieżach, esencja albańskiej architektury: rosły i groźny, kamienno-obronny. Pragmatyka, niekoniecznie piękno, i wojna, niekoniecznie pokój. Gjirokastër widziana z góry, z perspektywy fortecy, jest srebrzysta i zasępiona, rozważna i dostojna. Ismail Kadare, najsłynniejszy albański pisarz, który się tutaj urodził, pisał o niej, że przypomina prehistorycznego stwora, który pewnej zimowej nocy wyłonił się z doliny i z trudem wpełzł pod górę, by wczepić się w zbocza. Wszystko tu było stare i kamienne, od ulic i fontann po dachy wielkich stuletnich domów pokrytych kamiennymi płytkami koloru popiołu, jak liczne wielkie skorupy. Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Na południe od Gjirokastër ciągnie się największy obok Përmetu i Gór Przeklętych turystyczny skarb kraju: Albańska Riwiera. Brzmi szumnie, i słusznie, bo południe Albanii jest równie piękne jak Grecja – może się pochwalić porządną, rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, a ceny są dużo niższe niż w sąsiednich krajach. W Sarandzie, największym mieście południa, kwitnie turystyczno-kapitalistyczny folklor, strzelnice strzelają, grajkowie grają, śpiewacy śpiewają, błyskotki błyszczą, wibracje, neony i gwar. Wieczorami całe miasto wychodzi na xhiro, czyli niekończący się spacer wzdłuż promenady, w celu zaprezentowania światu swej urody i dobrego samopoczucia. Młodzi panowie z panami, młode panie z paniami, ewentualnie starsi państwo pod rączkę: chodzą wszyscy, kiwają głowami, pytają o zdrowie, taksują, kto z kim, co za ile. Ciągle jeszcze xhiro służy wyłowieniu z tłumu kandydatki na żonę, ale dzisiaj rozpoznania matrymonialne odbywają się mniej subtelnie, bez zabiegów swatów. Riwiera Albańska to ciąg malowniczych wiosek i miasteczek rozsianych wzdłuż wybrzeża, zaczynających się od przełęczy Llogara, a kończących w Lukovë. Wśród nich najsłynniejsze są Himarë i Dhërmi. Himarë jest niewielka, bardziej kameralna niż Saranda, ale z wieloma restauracjami i pięknymi plażami wokół, grecka z ducha, małodomkowa, błękitno-biała. Dhërmi z kolei przypomina kolonię grzybów, które nagle wyrosły po radioaktywnym deszczu: z chaotycznymi hotelami i pensjonatami, budowanymi najczęściej bez zezwolenia, ale też prawdziwym życiem imprezowym i wieloma włosko-bałkańskimi klubami dudniącymi całą noc. Najpiękniejsze są plaże w Ksamilu, za Sarandą: piaszczyste, złociste, z turkusową wodą – i dlatego Ksamil zabudowano bez przyzwoitości. Kolorowe domki sprawiają wrażenie obłąkanego tłumu, który tłoczy się w kolejce bez kręgosłupa i środka, rozlewa na wszystkie strony, trąca łokciami dachy. Odpocząć od kurortowego gwaru można w Butrincie, wspaniale zachowanej greckiej kolonii nad jeziorem, której początki sięgają X w. p.n.e. Obok ruin teatru, świątyń i wież atrakcją jest samo wzgórze, na którym rozlokowało się miasto, ocienione starymi drzewami, otoczone szmaragdową wodą, po której suną łódki wydobywające sieci z małżami. Nie wypada wyjechać z Butrintu, nie kosztując małży w winie, lokalnej specjalności. Kiedyś te albańskie małże będą równie sławne co greckie ośmiornice i chorwackie kalmary. Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii Dojazd do Albanii jest łatwy i niedrogi. Najwygodniejszą opcją jest przelot do Tirany – stolicy kraju – gdzie lądują tanie linie lotnicze, zwłaszcza w sezonie letnim. Alternatywnie, do Albanii można dotrzeć promem z Włoch (np. z Bari lub Ankony) do portów w Durres lub Vlora, co sprawdza się szczególnie podczas podróży własnym samochodem. Obywatele Polski mogą wjechać do Albanii na okres do 90 dni na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu – wiza nie jest wymagana. Po kraju można poruszać się tanimi busami i autobusami, ale największą swobodę daje wynajem samochodu, szczególnie przy odkrywaniu górskich terenów i mniej turystycznych miejsc. Zakwaterowanie w Albanii to szeroki wybór – od budżetowych hoteli, przez rodzinne pensjonaty, aż po komfortowe apartamenty. Ceny są nadal znacznie niższe niż w innych krajach Europy Południowej. Równie atrakcyjne są ceny w restauracjach – lokalne jedzenie jest smaczne i przystępne cenowo. Najlepszy czas na podróż to wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik). Wtedy pogoda jest idealna, a liczba turystów znacznie mniejsza niż w szczycie sezonu letniego. Źródło: Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 50 miejsc w Europie” (nr 02(03)/2020) Nasz ekspert Małgorzata Rejmer pisarka i reportażystka. Zadebiutowała powieścią „Toksymia”, a rozgłos przyniosły jej reportaże „Bukareszt. Kurz i krew” oraz „Błoto słodsze niż miód”. W swoich książkach opisuje historię i codzienność krajów Europy Wschodniej i Bałkanów. Jest laureatką wielu prestiżowych nagród literackich.
Czy wiecie, że na Podkarpaciu znajduje się perła renesansu? Posiadłość należąca do rodu Sapiehów została Cudem Polski
Zamek w Krasiczynie został Cudem Polski 2025 i nie ma się co dziwić, bo to wyjątkowy na skalę Polski zabytek renesansu. Ogromny i świetnie zachowany kompleks powoli staje się turystyczną perłą, a zwycięstwo w plebiscycie z pewnością mu w tym pomoże.
Malowniczo usytuowany nad Sanem zamek jest zachwycającą renesansową rezydencją, otoczoną jednym z najpiękniejszych parków w Polsce. Jego bogata historia zachwyca i jest kolejnym argumentem, by wybrać się na wycieczkę na Podkarpacie. Nic dziwnego, że zwyciężył w plebiscycie organizowanym przez „National Geographic Traveler”. Czemu Zamek Krasiczyn jest wyjątkowy? Odrobina historii Budowa zamku rozpoczęła się pod koniec XVI wieku z inicjatywy kasztelana przemyskiego Stanisława Krasickiego. Syn fundatora, Marcin Krasicki – znany mecenas sztuki – nadał rezydencji rozmach i prestiż, przekształcając ją z warownego zamku (takie budowle w XVI wieku, wraz z rozwojem broni prochowych, odchodziły już do lamusa) w reprezentacyjną siedzibę magnacką. Zamek w Krasiczynie powstał na planie czworoboku z czterema charakterystycznymi cylindrycznymi wieżami – Boską, Papieską, Królewską i Rycerską. Każda z nich symbolizuje inną wartość i zajmuje odpowiednie miejsce w przyjętym przez fundatorów porządku świata. Warto podziwiać ich przynajmniej za konsekwencję! Między basztami, po stronie wschodniej, wznosi się czworoboczna wieża zegarowa z wysokim hełmem. Kto urodził się w zamku w Krasiczynie? W zamku odbywały się nie tylko wydarzenia polityczne i dworskie, ale również te o wymiarze symbolicznym. Chociażby narodziny kardynała Adama Stefana Sapiehy, który był jednym z najważniejszych przedstawicieli rodu i duchownych Kościoła katolickiego w Polsce. To jest w zamku najbardziej wyjątkowe Wzrok w zamku przyciągają szczególnie dekoracje elewacji. Sgraffito, czyli technika polegająca na nakładaniu kilku warstw tynku i zeskrobywaniu ich w odpowiedni sposób, tworzy niezwykłe ornamenty o powierzchni aż… 7000 m2. Sgrafittowe zdobienia portretują m.in. polskich monarchów z rodu Wazów, w tym Zygmunta III (znanego z warszawskiej kolumny), Władysława IV czy Jana II Kazimierza. Park zamkowy rodziny Sapiehów z wyjątkową tradycją Było coś o historii, to teraz coś o przyrodzie. Otoczenie zamku to prawdziwy raj dla jej miłośników. Przyłączony do niego ogromny park o powierzchni 14,5 ha łączy w sobie elementy ogrodów geometrycznych z XVII wieku oraz nowsze nasadzenia. W parku rośnie ponad 200 gatunków drzew i krzewów – zarówno rodzimych, jak i egzotycznych. Szczególnie interesujący jest platan klonolistny, miłorząb dwuklapowy czy perukowiec podolski. Według tradycji, rodzina Sapiehów – właściciele zamku od XIX wieku – sadziła drzewa z okazji narodzin dzieci: dąb dla syna, lipę dla córki. Park słynie także z licznych legend: według jednej z nich, trzykrotne obejście wiekowego miłorzębu zapewnia spełnienie marzeń. Obiekt stanowi także siedlisko wielu gatunków ptaków, co dodatkowo wzbogaca doznania odwiedzających. Zwiedzanie zamku w Krasiczynie W programie zwiedzania zamku znajdziemy m.in. dziedziniec zamkowy, niezwykle bogato zdobioną kaplicę, gabinet myśliwski czy zlokalizowaną pod Basztą Boską kryptę (to dobre miejsce, prawda?). Jednymi z najciekawszych propozycji są wejście na Wieżę Zegarową oraz zwiedzanie sal tortur w głębokich podziemiach. Wyjątkowym przeżyciem jest także nocne zwiedzanie zamku z przewodnikiem-kamerdynerem. W klimacie świec i ogniska, uczestnicy mogą usłyszeć o tajemnicach i legendach zamku, a niekiedy nawet poczuć obecność Białej Damy, ducha znanego z lokalnych podań. Nie trzeba po nim wracać do domu: na terenie zamku znajduje się także klimatyczny hotel. Kiedy warto odwiedzić zamek Krasiczyn? Cud Polski z Podkarpacia zachwyca o każdej porze roku, a bogata oferta wydarzeń i możliwości noclegowe sprawiają, że to doskonały cel zarówno na weekendowy wyjazd rodzinny, jak i romantyczną podróż we dwoje. Warto zarezerwować zwiedzanie z wyprzedzeniem – zwłaszcza w sezonie turystycznym, gdy zainteresowanie zamkiem jest największe. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródła: National Geographic Polska, zabytek.pl, podkarpackie.eu Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To jedna z najbardziej malowniczych części Podlasia. Wzgórza Sokólskie wybrane Cudem Polski 2025 wprost trzeba odwiedzić
Malowniczy pas łagodnych, polodowcowych wzgórz na Podlasiu zachwycił internautów. Nie chodzi jednak tylko o pofalowanie terenu: Wzgórza Sokólskie to teren zamieszkany przez wiele kultur, zachwycający drewnianą architekturą i podlaskim klimatem, który powoli odkrywają turyści z całej Polski. Nic dziwnego, że został Cudem Polski.
Wzgórza Sokólskie zostały „Cudem Polski 2025” w województwie podlaskim podczas corocznego plebiscytu organizowanego przez „National Geographic Traveler”. Mają wszystko: historię, piękną przyrodę i zaangażowaną społeczność. To teren, który nie zawsze jest na pierwszym miejscu u osób planujących odwiedzenie Podlasia, ale warto się nim zainteresować – dopóki nie ma w nim tłumów. Lodowiec, wiatraki i drewno Wzgórza Sokólskie należą do tych najbardziej charakterystycznych form krajobrazu północno-wschodniej Polski: regionu, który w malowniczy sposób został ukształtowany przez plejstoceński lodowiec i nabrał łagodnego, pagórkowatego charakteru. Szerokie panoramy, liczne doliny oraz mozaika pól, łąk i lasów tworzą widoki jak z obrazka. Za to kochamy Podlasie! Nieodłączną częścią tożsamości Wzgórz Sokólskich są jednak liczne wsie z tradycyjną, drewnianą zabudową – domy, stodoły i wyjątkowe wiatraki, które przez stulecia były budowane według lokalnych wzorców i z dostępnych surowców. Do dzisiaj można tu spotkać funkcjonujące wiatraki typu holenderskiego czy bogato zdobione sadyby. Autentyczność krajobrazu sprawia, że jest on wyjątkowy w skali kraju. Ludzie żyją tu normalnie, zgodnie z tradycją, jakby nieświadomi upływu czasu. Co robić na Wzgórzach Sokólskich? To wymarzony teren dla miłośników wycieczek – zarówno pieszych, jak i rowerowych. Zróżnicowane szlaki pomogą zaplanować krótkie i wielogodzinne wyprawy, które przeprowadzą przez najciekawsze miejsca (np. Nową Kamionkę czy Szudziałowo). Jeśli interesuje nas historia, to dobrze wybrać trasę pieszą „Śladami tradycji Podlasia”, podczas której obejrzymy drewniane cerkwie, zabytkowe cmentarze czy miejsca pamięci. Rowerzyści powinni poznać szlak rowerowy „Zielone Wzgórza” liczący sobie około 60 km. Prowadzi przez malownicze wsie, punkty widokowe oraz pozwala podziwiać zabytkowe wiatraki. Poza szlakiem warto odwiedzić także cerkiew w Bohonikach, która jest ważnym elementem kulturowego dziedzictwa regionu. Kiedy najlepiej odwiedzić Wzgórza Sokólskie? Wzgórza Sokólskie najlepiej prezentują się – naszym zdaniem – od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy przyroda zachwyca kolorami, malując pięknie na i tak urokliwym podlaskim płótnie. Lato sprzyja wycieczkom rowerowym, natomiast jesienne barwy lasów i panoramy podczas „golden hour” zachęcają do pieszych spacerów. Warto zaplanować wyjazd na kilka dni, by w pełni docenić urok regionu i odwiedzić najważniejsze atrakcje. I przede wszystkim – dać sobie czas, by w pełni chłonąć atmosferę Podlasia. Tak jak się powinno: na spokojnie. Tu czas płynie wolniej, a my płyńmy razem z nim. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polskie wybrzeże skrywa wiele skarbów, ale ten został Cudem Polski. Gdzie znajdziecie Zatopiony Las?
Czy wiecie, że na polskim wybrzeżu mamy scenografię jak z „Władcy Pierścieni” czy „Diuny”? Zatopiony niemal 3 tysiące lat temu i odsłonięty przez sztormy las został uznany za jeden z Cudów Polski. Ale trzeba się spieszyć, żeby go obejrzeć. To jedno z najspokojniejszych miejsc nad Morzem Bałtyckim.
Zatopiony Las koło Czołpina to niezwykłe miejsce, które stało się symbolem przemian natury nad polskim wybrzeżem. Przez tysiące lat ukryty pod piaskiem i wodami Bałtyku, starożytny i znakomicie zakonserwowany las został odsłonięty podczas sztormów. Widok liczących 3 tysiące lat pni i szum oceanu robi niezapomniane wrażenie, więc nie ma się co dziwić, że został Cudem Polski 2025 w województwie pomorskim. Historia Zatopionego Lasu koło Czołpina – jak powstał ten cud natury? Pochodzenie pełnego magii lasu sięga epoki brązu. Według analiz dendrochronologicznych przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Gdańskiego, pnie drzew znajdujące się dziś na plaży mają około 3000 lat. W tamtym okresie w miejscu obecnej plaży znajdował się gęsty las dębowo-bukowy. Teoria jego powstania zakłada dwa scenariusze: albo dawni mieszkańcy wykarczowali teren, by zdobyć miejsce pod uprawę, albo doszło do rozległego pożaru. Tak czy inaczej, po nagłej zmianie poziomu morza i sztormach, pozostałości lasu zostały pogrzebane pod warstwami piasku i zakonserwowane przez słoną wodę. Morze Bałtyckie odsłoniło pradawne pnie Odsłonięcie zatopionego lasu to efekt działania Morza Bałtyckiego. Największe sztormy ostatnich lat spowodowały przesunięcia piasku i odsłoniły kilkadziesiąt pni, które przez wieki były całkowicie niewidoczne. Morze zabiera i morze oddaje – przesuwanie się wydm, cofanie lądu i silne fale to naturalny cykl życia tego regionu, a Zatopiony Las jest spektakularnym dowodem na siłę i kapryśność morza. Jak dotrzeć do Zatopionego Lasu? Zatopiony Las znajduje się w granicach Słowińskiego Parku Narodowego w województwie pomorskim, pomiędzy Czołpinem a Rowami, w pobliżu jeziora Dołgie Duże. Najłatwiej dotrzeć tam z parkingu przy byłej jednostce wojskowej w Czołpinie. Stamtąd należy ich wyznaczoną ścieżką (bez zbaczania, to teren parku narodowego) do morza, a następnie skręcić w lewo i wędrować plażą przez około 3 km. Cała malownicza trasa z parkingu liczy sobie około 4,5 km i po drodze podziwiać można nadmorskie wydmy i charakterystyczny, najodowany bałtycki krajobraz. Nie ma możliwości dojazdu samochodem. Zatopiony Las Cudem Polski 2025, który wkrótce może zniknąć Zatopiony Las w Czołpinie pokonał konkurentów i zwyciężył w prestiżowym plebiscycie „Cuda Polski” organizowanym przez magazyn „National Geographic Traveler”. Tam – głosami internautów – został wybrany najciekawszym, nie do końca odkrytym miejscem w całym województwie pomorskim. Nie ma się co dziwić: stwarza atmosferę jak z bajki czy filmowego planu, ale o jego magii może decydować także… ulotność. Wystarczy kolejny sztorm, by na setki lat został pogrzebany pod piaskiem. Tym razem warto się pospieszyć. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Miasto Mikołaja Kopernika zostało Cudem Polski 2025. Całe województwo pęka z dumy
Frombork to niewielkie, ale niezwykle urokliwe miasteczko w sercu Warmii. Małe rozmiary nie przeszkodziły mu jednak w otrzymaniu prestiżowego tytułu Cudu Polski 2025 w plebiscycie „National Geographic Traveler”: zachwyciło internautów i swoją średniowieczną magią przyciąga rzesze turystów. Jaki jest jego sekret?
To dla takich miejsc powstały „Cuda Polski”. Niewielkie miasto nad Zalewem Wiślanym udowodniło, że nie rozmiar ma znaczenie, a magia samego miejsca. Miasto Mikołaja Kopernika – Frombork – pokonało konkurencję w plebiscycie „National Geographic Traveler”, zebrało największą ilość głosów i oczarowało cały kraj. Dlaczego warto je odwiedzić? Zachwycająca historia Fromborka i dziedzictwo Mikołaja Kopernika Historia Fromborka sięga XIII wieku i jest nierozerwalnie związana z działalnością Mikołaja Kopernika. To tutaj wielki astronom napisał swoje najważniejsze dzieło „De revolutionibus orbium coelestium” (O obrotach ciał niebieskich), które zmieniło postrzeganie świata. Przez wieki Frombork pełnił funkcję biskupstwa oraz centrum administracyjno-kulturalnego Warmii, stając się ważnym punktem najpierw na trasach dyplomatyczno-handlowych, a obecnie – turystycznych. Przyciąga turystów nie tylko zabytkami, ale także wyjątkowym położeniem geograficznym – mieści się na styku lądu i wód Zalewu Wiślanego. Mieszkańcy dumni z prestiżowego tytułu – To wyjątkowe wyróżnienie dla naszego miasta i gminy, ale także olbrzymie wyzwanie, by sprostać oczekiwaniom wszystkich, którym zależy na Fromborku. […] Pokazaliśmy, jak ważny dla całego regionu jest Frombork. Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy oddali swój głos na Miasto Kopernika – mówi Damian Krasiński, burmistrz Fromborka. Miasto zostało jednym z 16 Cudów Polski 2025 – z każdego województwa, za pomocą głosowania internautów, wybierany był jeden zwycięzca. – Jest nam niezmiernie miło, że takie niewielkie miasto, miasto na końcu świata, jak to mówił Mikołaj Kopernik, znalazło się wśród 16 Cudów Polski – uśmiecha się włodarz. Zwycięstwo nie jest jednak dziełem przypadku, a prężnie działających w miejscowości stowarzyszeń i ludności zdeterminowanej, by dbać o piękno swojego miasta. Najważniejsze atrakcje Fromborka Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów miasta i zarazem centrum historycznym Fromborka jest jego Wzgórze Katedralne. To kompleks, w którym znajduje się m. in. Archikatedra Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja – gotycka świątynia z XIV wieku i miejsce pochówku Mikołaja Kopernika, Wieża Radziejowskiego z planetarium, z której rozpościera się wspaniały widok na panoramę Zalewu Wiślanego czy Pałac Biskupi, czyli obecna siedziba Muzeum Mikołaja Kopernika. Charakterystyczna dla miasta jest także XVI-wieczna Wieża Wodna. To unikatowy zabytek techniki, będący fragmentem pierwszego na ziemiach Polski systemu wodociągowego. To przykład polskiej innowacji technologicznej. Warto zobaczyć także fromborski port i nabrzeże. Szacuje się, że Frombork odwiedza obecnie ponad 220 tysięcy turystów rocznie. Nie ma w tym nic dziwnego – to piękne miasto z ciekawą historią i kolejny powód, by spędzić wakacje na Warmii, co każdy podróżnik powinien mieć w swoim „portfolio”. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, kopernik.warmia.mazury.pl. Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gdzie szukać słońca zimą? Brytyjczycy wybrali TOP 7 najlepszych destynacji
Aura za oknem nie zachęca, więc coraz więcej Polaków szuka sposobu, by zaznać zimą nieco słońca. Szukając inspiracji warto skorzystać z doświadczenia naszych lewojezdnych przyjaciół, którzy – sami nie mając na Wyspach zbyt wiele słonecznych dni – wybrali 7 najlepszych destynacji na ucieczkę od chłodu i mroku. Poznaj miejsca na wakacje zimą, gdzie w styczniu i lutym czeka ciepło, rajskie plaże i mnóstwo słońca.
Zima w Polsce i w Wielkiej Brytanii zachęca do planowania wyjazdów poszukujących ciepła i słońca. Tęsknota za niebieskim niebem i taką temperaturą, która nie skłania do picia ciepłej herbaty i leżenia pod kocem sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na wyjazd zimą, zaraz po Świętach Bożego Narodzenia, albo w styczniu czy lutym: w okresie ferii. Brytyjczycy wskazali 7 miejsc, które łączą łatwą dostępność, przyjemny klimat i atrakcje wyrywające z zimowego marazmu. Zobacz, które kierunki najlepiej według nich sprawdzają się zimą. 1. Marrakesz – egzotyczna kultura w sercu Maroka Perła zachodniej Afryki i stolica Maroka położona u podnóża Atlasu Wysokiego – Marrakesz kusi styczniowymi temperaturami oscylującymi około 18°C, brakiem przejmującej wilgoci i nawet 10 godzinami dziennego światła. To idealna pogoda na zwiedzanie Medyny w Marrakeszu, czyli historycznej części miasta wpisanej na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 12 stycznia obchodzony jest tam berberyjski Nowy Rok, więc to dobra pora, żeby wybrać się do Maroka i poczuć zupełnie inny rytm życia. 2. Sewilla i Andaluzja – hiszpańskie słońce poza sezonem Do południowej Hiszpanii zima nie ma wstępu: nawet w styczniu w Sewilli średnie temperatury w ciągu dnia wynoszą od 15 do 18°C, a większość dni jest słonecznych. Poza sezonem kuszą niższe ceny i brak tłumów, a zobaczenia warta jest przede wszystkim kolorowa parada Trzech Króli. Sewilla słynie ze swojej architektury, ale to okazja na odwiedzenie mniej znanych, ale także urokliwych miasteczek w Andaluzji, np. Rondy czy Grazalemy i spróbowania lokalnych tapas. 3. Madera – zielona wyspa pośrodku oceanu Wulkaniczna Madera kusi zachwycającymi, górskimi widokami i temperaturą w styczniu około 15°C. To idealne miejsce dla wielbicieli aktywnego wypoczynku: na portugalskiej wyspie znajduje się wiele szlaków trekkingowych, a na najwyższy szczyt – Pico Ruivo mierzący 1862 m n.p.m. – prowadzi widokowa trasa o długości 10 km. Stolica wyspy Funchal regularnie plasuje się w rankingach najlepszych europejskich city breaków. Zimą na Maderze jest spokojniej niż latem, ale nadal oferuje ona wszystkie swoje atrakcje: kolejki linowe, lokalne wina i wyjątkowe krajobrazy tarasowych plantacji. 4. Teneryfa – kanaryjski relaks w krainie delifnów Na największej z Wysp Kanaryjskich zimą otuli nas łagodny klimat i temperatury około 20°C – nawet w styczniu. Jednym z najbardziej znanych kurortów jest Costa Adeje – cicha, ale ekskluzywna część południowego wybrzeża. To coś dla tych, którzy pragną polecanych restauracji, pól golfowych czy butików. Co kto lubi. Wielbicieli przyrody zachwycą jednak z pewnością charakterystyczne czarne plaże i wulkaniczne pejzaże: tak różne od tego, co możemy zobaczyć zimą w Europie. Do odwiedzin zachęca także duża ilość lotów z Polski. 5. Dominikana – karaibski raj Zdaniem niektórych Karaiby to najlepsze miejsce na świecie, w którym można znaleźć się zimą. To prawdziwy raj, w którym w styczniu cieszyć się będziemy temperaturą 28°C i praktycznie brakiem jakichkolwiek opadów. Oprócz słynnych plaż Punta Cana na Dominikanie warto odwiedzić także stolicę Santo Domingo, które jest jest najstarszym miastem Nowego Świata. Tam kolonialne zabytki przeplatają się z tętniącym codziennym życiem. Na półwyspie Samaná podziwiać można także coroczną migrację humbaków. 6. Wietnam – orientalne klimaty Chociaż europejskim latem pogoda w Wietnamie może być nużąca, to w styczniu i lutym panuje tam w miarę łagodny klimat. W leżącym na południu Ho Chi Minh (dawniej Sajgonie) panuje sucha i słoneczna pogoda, a temperatury sięgają 30°C. To doskonały czas na zwiedzanie świątyń i chłonięcie barwnego wietnamskiego życia ulicznego. Jeśli to za gorąco, to w leżącej na północy kraju stolicy – Hanoi – doświadczymy temperatur bliższych 20°C i spektakularnych widoków. To idealne miejsce na spróbowanie orientalnej kuchni. 7. Namibia – gorące lato i zielone krajobrazy Tych, którzy marzą o całkowitej zmianie klimatu, może skusić Namibia. To południowoafrykańskie państwo w styczniu przeżywa swój szczyt lata, co oznacza wysokie temperatury sięgające 30°C i krótkie, ciepłe, intensywne i niemal codzienne opady. To dzięki nim w tym sezonie sawanna zamienia się w zieloną mozaikę, przyciągając wszystkich miłośników fotografii przyrodniczej. Szczególnie malowniczy jest Park Narodowy Etoszy, gdzie można obserwować młode antylopy, zebry czy słonie. To także teren rozrodu wielu ptaków, dzięki czemu Namibia staje się rajem dla ornitologów. Czy warto podróżować zimą? Jednym z głównych atutów wyjazdów poza klasycznym sezonem urlopowym jest brak tłumów i niższe ceny. Z brytyjskich analiz wynika, że najwięcej osób planuje wakacje zaraz po Nowym Roku lub na przełomie stycznie i lutego. Warto wtedy wybrać miejsca, które i zimą są mniej oblegane: np. Sewillę zamiast Barcelony, Maderę zamiast kontynentalnej Portugalii czy Azję Południowo-Wschodnią. Wystarczy kilka godzin podróży, by zapomnieć o mrozie. Źródło: Daily Mail Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Odwiedziłem najpiękniejszą dolinę w Austrii. Ötztal wciąż pozostaje nieznane dla Polaków, ale trzeba się spieszyć
Jeszcze do niedawna uważałem Alpy za kierunek wyłącznie zimowy: świetnie przygotowane trasy narciarskie i magiczne widoki jak z pocztówek. Narciarz jednak ze mnie co najwyżej średni, więc w najwyższe góry Europy było mi zawsze nie po drodze. Aż do teraz, bo letni pobyt w Dolinie Ötztal uświadomił mi, jak wiele mnie omijało. To bezsprzecznie jedno z najpiękniejszych miejsc na Starym Kontynencie.
Jeśli, tak jak ja, kojarzyliście wyjazd do Austrii wyłącznie z zimą, to razem byliśmy w błędzie. Piękno Tyrolu warto odkryć także latem, o czym miałem okazję na własnej skórze przekonać się w ostatnich dniach. Ciepłe letnie powietrze i ośnieżone szczyty robią piorunujące wrażenie, a ukryta między nimi Dolina Ötztal oferuje wiele atrakcji dla wszystkich głodnych wrażeń. Każdego rodzaju. Przez chwilę sam byłem sceptyczny, ale spakowałem moje treki do walizki i udałem się w niedługą podróż do – jak się okazało – tej perły Europy Środkowej. Skusiła mnie wizja 250 trzytysięczników otaczających Dolinę, ukrytego w górach lodowca i termalnych źródeł u ich podnóża, ale dostałem o wiele, wiele więcej. Zrozumiałem, czemu zamieszkiwane przez 22 391 osób Ötztal odwiedza rokrocznie nawet 3 mln turystów. Dolina pełna możliwości Do Ötztal trafiłem z grupą międzynarodowych dziennikarzy na zaproszenie Austriackiej Organizacji Turystycznej. Chciano pokazać nam piękno Doliny popularnej zimą, ale rzadko odwiedzanej latem. Brak letnich odwiedzin to wielki błąd, bo Ötztal jest wspaniałą bazą wypadową dla miłośników wspinaczki, raftingu, rowerów czy szeroko zakrojonej turystyki górskiej. To najdłuższa dolina alpejska w austriackim Tyrolu, oferująca ponad 1600 kilometrów szlaków turystycznych czy 860 kilometrów tras rowerowych – to wszystko w otoczeniu kilkuset przekraczających 3000 m n.p.m. szczytów i tryskających wód termalnych (idealnych po długim dniu wspinaczki – sprawdziłem na własnej skórze). Adrenalina płynąca potokiem Relaks zostawmy jednak na później. Najpierw wypada się lekko zmęczyć i dostarczyć sobie porządną dawkę adrenaliny. Wyjątkową dla Ötztal atrakcją jest wciąż mało popularny w Polsce kanioning, czyli sport polegający na podróżowaniu przez… kaniony właśnie. To połączenie wspinaczki, ekstremalnej turystyki pieszej i pływania. Wszyscy zostaliśmy wyposażeni w specjalne pianki, kaski i buty, a następnie przez instruktorów z Area 47 – lokalnego parku rozrywki organizującego kipiące od adrenaliny wyprawy – wywiezieni do dzikiego kanionu w górach, w którym musieliśmy pokonać szlak prowadzący przez malowniczy, ale rwący potok. Warto wspomnieć, że poszczególne trasy mają różne poziomy trudności. Dość powiedzieć, że już po kilku minutach byłem cały mokry – to jednak ani przez chwilę nie zmywało uśmiechów z mojej twarzy. Wprost nie dało się ich powstrzymać, a każdy kolejny skok do wody tylko je potęgował. Trasa rozpoczynała się od zjazdu z 17-metrowego mostu na linie wprost do orzeźwiającej wody, a potem… było tylko lepiej. Wszystkie atrakcje w jednym miejscu, czyli Area 47 Sama Area 47 warta jest uwagi. To raj dla wszystkich tych, którzy kochają przygodę: w cenie biletu skorzystamy z różnorodnych atrakcji – wspinaczki, raftingu, kanioningu, ekstremalnej strefy wodnej pełnej gigantycznych zjeżdżalni i ramp czy kolarstwa górskiego. Możliwe jest także zakwaterowanie na miejscu, by wszystko mieć pod ręką. Zauważyłem, że to popularne rozwiązanie dla par czy… wieczorów kawalerskich. – Chcieliśmy stworzyć miejsce, którego sami potrzebowaliśmy. Na rafting czy kanioning wybieramy się zwykle rano, a o 13:30 jesteśmy już wolni: pełni adrenaliny i czujący się jak „królowie życia”. Szkoda marnować tę energię! Potrzebowaliśmy miejsca, dzięki któremu rano możemy pójść na ekstremalną przygodę, a po powrocie, zamiast do hotelu, wybrać się na ogromne zjeżdżalnie czy wspinaczkę – opowiada z uśmiechem na ustach Chris Schnöller, CEO Area 47, pełny energii przewodnik, instruktor wspinaczki górskiej i raftingu. Raj dla rowerzystów W Ötztal żal nie skorzystać z setek kilometrów rowerowych tras poprowadzonych w dużej mierze 2000 m n.p.m. Świetnym rozwiązaniem jest wypożyczenie roweru elektrycznego, który nieco pomoże we wspinaczce – zwłaszcza, jeśli tak jak ja nie spędzacie zbyt dużo czasu na jednośladzie. Rowery warto wypożyczyć w popularnym miasteczku Sölden, a następnie wjechać z nimi na górę specjalną gondolą. Tam czekają nas zapierające dech w piersiach trasy. Można dojechać nawet na górujący nad ośrodkiem lodowiec Rettenbach (3350 m n.p.m.), w którego obrębie co roku rozpoczynają się zawody Pucharu Świata w Narciarstwie Alpejskim. Widoki są wprost nie z tej ziemi – zarówno na otaczające góry, jak i na rozpościerającą się u naszych stóp dolinę. Uczucie przestrzeni, wolności i kontaktu z naturą jest nieporównywalne z niczym innym. BRS Festival, czyli zawody mistrzów rowerów górskich Jednak górska przejażdżka to nie koniec rowerowej atrakcji. W pierwszej połowie września w Sölden organizowany jest BRS Festival, na którym pojawiają się największe gwiazdy rowerów MTB. Na ogromnym torze cieszą widownię i siebie nawzajem najbardziej ekstremalnymi trikami, od których samej obserwacji zaczynają pocić się ręce. Zobaczenie mistrzów w akcji to wielkie przeżycie. Ogromne owacje zebrali m. in. bracia Godziek, czyli nasi polscy czempioni. Cały festiwal organizowany jest przez Bike Republic, organizację powołaną do życia przez kolarzy i dla kolarzy. Są oni odpowiedzialni nie tylko za stworzenie zjawiskowych tras rowerowych w Sölden, ale także za powstanie ogromnego, wyjątkowego toru dla rowerów górskich, na którym organizowana jest impreza. W jego zaprojektowaniu brały udział tuzy światowego kolarstwa. – Bike Republic to, jak sama nazwa wskazuje, republika. Wszystko wybieramy demokratycznie: od muzyki, którą gramy, po nowe trasy, które wyznaczamy w górach. To „plac zabaw” dla wszystkich zapalonych rowerzystów, którzy szukają swojego miejsca na świecie – opowiada mi Dominik Linser, twórca Bike Republic Sölden. Zasłużony relaks w wodach termalnych Brzmi jak dużo emocji, prawda? Bez obaw, w Dolinie można także porządnie wypocząć. Ja miałem szczęście spędzić czas w Aqua Dome, czyli jednym z najlepszych SPA w całej Europie. To liczący 65 tys. metrów kwadratowych kompleks basenów, saun i łaźni, który czerpie wodę z lokalnych źródeł. Jego historia sięga 200 lat wstecz! Obecnie mieści się tutaj także 4-gwiazdkowy hotel, który połączony jest ze SPA podziemnym przejściem. Z wodnych atrakcji można korzystać także bez wykupienia noclegu, a zdecydowanie warto się nimi zainteresować: niektóre z basenów mieszczą się w ogromnych misach na wysokości, w których w ciepłej wodzie podziwiać można otaczające Dolinę góry. Z własnego doświadczenia powiem, że wody termalne świetnie regenerują zmęczone mięśnie. Być może to dzięki nim byłem gotów na kolejne wyzwania, ale czyste, górskie powietrze także robiło swoje. Austria latem to przepis na udane wakacje Dolina Ötztal udowodniła mi, że w Alpy warto pojechać także latem. To miejsce wciąż nieodkryte przez Polaków – a przynajmniej nie wtedy, gdy brak tam śniegu. Ciągnąca się bez końca, otoczona górami przestrzeń to moim zdaniem wspaniała destynacja zarówno dla fanów adrenaliny, jak i dla rodzin: każdy znajdzie coś dla siebie. Od górskich spacerów, przez wspinaczkę, rowerowe szaleństwo czy odpoczynek w pięknie położonych SPA. Ötztal ma szansę stać się perłą dla polskich turystów, więc warto się spieszyć, by dotrzeć tam przed tłumami. Do Doliny dojedziemy samochodem lub wygodnym i szybkim pociągiem z Monachium. Dostępne są także dojazdy autobusowe. Rekonesans zrobiony, czas na Was! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Bałkany: historia, smaki i miejsca, które trzeba zobaczyć choć raz w życiu
Wakacje na Bałkanach to coraz popularniejszy wybór wśród turystów szukających autentycznych doświadczeń, zróżnicowanych krajobrazów i przystępnych cen. Region oferuje zarówno relaks nad Adriatykiem, jak i górskie wędrówki oraz bogactwo kulturowe. Oto krótki przewodnik po Bałkanach od dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Jak dotrzeć na Bałkany? Co zwiedzać na Bałkanach? Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region, który przez lata pozostawał nieco w cieniu popularnych kierunków wakacyjnych. Dziś zyskuje zasłużoną uwagę – i to nie bez powodu. Połączenie różnorodnych kultur, kuchni i krajobrazów sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. Co najważniejsze – nie trzeba być zawodowym podróżnikiem ani mieć wypchanego portfela. W tym artykule podpowiadamy, jak zaplanować idealne wakacje na Bałkanach, bez stresu i zbędnych kosztów. Kraje bałkańskie – pełna lista państw regionu Gdzie leżą Bałkany Wśród mieszkańców Bałkan krąży anegdota, że gdy spytać Słoweńca, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Chorwacji. Gdy spytać Chorwata, gdzie zaczynają się Bałkany, odpowie, że w Bośni, gdy spytać Bośniaka, odpowie, że w Grecji. Grek z kolei powie, że Grecja to już nie są Bałkany. Te leżą na północy od ich kraju. Takie przekonanie wiele mówi o regionie, które granice są nieostre, bardziej wynikają ze wspólnoty kulturowej i pewnych wspólnych cech językoznawczych niż z geografii. Z pewnością jednak Bałkany stanowią znaczną część Półwyspu Bałkańskiego, który mieści się w południowo-wschodniej Europie i graniczy z takimi akwenami, jak Morze Adriatyckie, Morze Jońskie, Morze Czarne, Morze Marmara i Morze Egejskie. Ta część Bałkanów, która jest najdalej wysunięta na południe nazywana jest Peloponezem. Które państwa leżą na Bałkanach? Do państw uznawanych za rdzeń Bałkanów zalicza się: Albania (stolica: Tirana), Bośnia i Hercegowina (stolica: Sarajewo), Bułgaria (stolica: Sofia), Czarnogóra (stolica: Podgorica), Grecja (stolica: Ateny), Macedonia Północna (stolica: Skopje), Serbia (stolica: Belgrad), Chorwacja – głównie jej część dalmatyńska (stolica: Zagrzeb) Kosowo (stolica: Prisztina). Niektórzy badacze i geopolitycy wskazują również na kraje, które częściowo leżą na Bałkanach lub są z nimi silnie związane historycznie i kulturowo. Do tej grupy zalicza się: Słowenię (Lublana), Rumunię (Bukareszt) oraz Mołdawię (Kiszyniów). Granice regionu bywają więc płynne, a sam termin „Bałkany” odnosi się nie tylko do geografii, ale też do wspólnej historii, wieloetniczności oraz specyficznej tożsamości kulturowej. Historia Bałkanów – od starożytności po współczesność Bałkany od wieków były miejscem styku kultur i religii, co czyni je jednym z najbardziej złożonych regionów Europy. Już w starożytności znajdowały się tu wpływowe cywilizacje – starożytna Grecja na południu, a później Imperium Rzymskie i Bizantyjskie, które przez wieki kształtowały tożsamość tego obszaru. Po upadku Bizancjum w XIV wieku dużą część półwyspu podporządkowało sobie Imperium Osmańskie, pozostawiając ślad w architekturze, religii i strukturze społecznej. XIX wiek to czas narodowych przebudzeń, kiedy kolejne narody bałkańskie zaczęły walczyć o niepodległość. Powstania, wojny i procesy emancypacyjne doprowadziły do powstania nowych państw narodowych, ale także do pierwszych napięć etnicznych i politycznych, które z czasem stały się jednym z symboli tego regionu. Po I wojnie światowej utworzono Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które wkrótce przyjęło nazwę Jugosławia. Było to wielonarodowe państwo, w którym próbowano zjednoczyć różnorodne społeczności pod wspólnym sztandarem, jednak od początku istniały w nim napięcia narodowościowe. Po II wojnie światowej prawie wszystkie kraje bałkańskie znalazły się w bloku komunistycznym, przy czym Jugosławia, rządzona przez Josipa Broza Tito, zachowała niezależność od ZSRR i wybrała własną drogę polityczną. W 1991 roku rozpoczął się krwawy rozpad Jugosławii, prowadzący do powstania niepodległych republik: Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Macedonii Północnej, Serbii oraz Kosowa. Konflikty, jakie mu towarzyszyły, odcisnęły głębokie piętno na historii regionu i do dziś wpływają na stosunki międzynarodowe na Bałkanach. Klimat Bałkanów – od Alp Dynarskich po wybrzeże Morza Egejskiego Bałkany wyróżniają się wyjątkową różnorodnością klimatyczną, co wynika z ich dużej powierzchni (ok. 470 000 km²) oraz zróżnicowanego ukształtowania terenu – od wysokich gór po rozległe wybrzeża morskie. Północne Bałkany pozostają pod wpływem klimatu umiarkowanego kontynentalnego. Zimy bywają tu chłodne, ze śniegiem i temperaturami poniżej zera, a lata gorące i suche. Występują wyraźne różnice temperatur między porami roku. Południowe rejony półwyspu cechuje klimat śródziemnomorski, szczególnie widoczny w Grecji, Albanii czy na chorwackim wybrzeżu. Zimy są łagodne i wilgotne, natomiast lata gorące i suche, co sprzyja turystyce i uprawom roślin śródziemnomorskich, takich jak oliwki, winorośl czy cytrusy. W górach, m.in. w Alpach Dynarskich, Pirynie czy Rodopach, dominuje klimat górski, z niższymi temperaturami, dużą ilością opadów i długimi zimami. Na wybrzeżach Morza Czarnego i Morza Egejskiego można dostrzec wpływy klimatu morskiego, który łagodzi temperatury i zapewnia bardziej stabilne warunki pogodowe przez cały rok. Ta mozaika warunków klimatycznych sprawia, że Bałkany są niezwykle atrakcyjne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców – oferując zimą narciarskie kurorty, a latem gorące plaże i ciepłe morza. Kiedy najlepiej wybrać się na Bałkany? Bałkany kuszą turystów przez cały rok, jednak najlepszy moment na podróż zależy od tego, jaką formę wypoczynku planujesz. Lipiec i sierpień to szczyt sezonu wakacyjnego – temperatury osiągają wówczas najwyższe wartości, a kurorty nad Adriatykiem, Morzem Egejskim i Jońskim tętnią życiem. To doskonały czas dla miłośników plażowania, sportów wodnych i nocnej rozrywki. Trzeba jednak liczyć się z tłumami i wyższymi cenami. Wrzesień to idealna pora dla osób ceniących spokojniejszy wypoczynek. Pogoda wciąż sprzyja kąpielom i zwiedzaniu, ale tłok w najpopularniejszych kurortach znacznie się zmniejsza. To także świetny okres na górskie wędrówki w Alpach Dynarskich czy Pirynie, gdzie temperatury są bardziej umiarkowane. Maj i czerwiec to miesiące szczególnie atrakcyjne dla podróżników nastawionych na zwiedzanie miast, parków narodowych i zabytków – przyroda rozkwita, dni są słoneczne, a turystów mniej niż latem. Zima na Bałkanach również ma swoje uroki – regiony górskie, takie jak Bułgaria (Bansko), Serbia (Kopaonik) czy Bośnia i Hercegowina (Jahorina), oferują świetne warunki narciarskie i coraz lepszą infrastrukturę turystyczną. Dzięki tej różnorodności klimatu i atrakcji, Bałkany można odwiedzać o każdej porze roku, wybierając termin dopasowany do własnych preferencji. Jak dotrzeć na Bałkany? Podróż na Bałkany można zaplanować na wiele sposobów – od szybkiego lotu samolotem, po długą, ale malowniczą podróż samochodem lub autokarem. Wybór zależy od preferencji, budżetu oraz miejsca docelowego. Samolotem – to najszybsza i najwygodniejsza opcja. Lot z Polski do takich miast jak Ateny, Sofia, Tirana, Zagrzeb czy Belgrad trwa średnio 2–3 godziny. W sezonie wakacyjnym dostępnych jest wiele tanich połączeń czarterowych i low-costowych, zwłaszcza do Chorwacji, Grecji i Bułgarii. Samochodem – wybierany przez osoby ceniące niezależność i możliwość zwiedzania po drodze. Trasa z Polski do Chorwacji czy Serbii zajmuje przeciętnie 10–12 godzin, choć w sezonie letnim czas podróży może się wydłużyć z powodu korków i kolejek na granicach. Autokarem – jedna z tańszych opcji, popularna wśród osób podróżujących zorganizowanie lub budżetowo. Podróż trwa od 17 do 20 godzin, ale daje możliwość bezpośredniego dojazdu do wielu popularnych kurortów. Pociągiem – choć romantyczna i malownicza, ta forma podróży jest najmniej praktyczna. Wymaga kilku przesiadek, a cała trasa może zająć ponad 20 godzin. Zaletą jest możliwość podziwiania krajobrazów Europy Środkowej i Bałkanów, co czyni ją ciekawą opcją dla pasjonatów kolei. Dzięki tak szerokiemu wachlarzowi możliwości, Bałkany są regionem łatwo dostępnym zarówno dla turystów indywidualnych, jak i grup zorganizowanych. Co zwiedzać na Bałkanach? Bałkany to mozaika kultur, krajobrazów i tradycji, dlatego podróżując po tym regionie, można zobaczyć zarówno zabytki starożytności, jak i dziką przyrodę oraz nowoczesne miasta. Każdy kraj ma swoje unikalne atrakcje, które zachwycają turystów z całego świata. Bośnia i Hercegowina – kraj pełen kontrastów, gdzie obok osmańskich tradycji spotykamy wpływy austriacko-węgierskie. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest Mostar ze słynnym Starym Mostem nad Neretwą, wpisanym na listę UNESCO. W stolicy, Sarajewie, można zobaczyć wyjątkową mieszankę kultur – cerkwie prawosławne, meczety i kościoły katolickie stoją tu niemal obok siebie. Miłośników natury zachwyci wodospad Kravica czy Park Narodowy Sutjeska z majestatycznym szczytem Maglić. Chorwacja – to jeden z najchętniej wybieranych kierunków wakacyjnych. Szczególną popularnością cieszy się Dalmacja z jej malowniczymi plażami i zabytkowymi miastami. Warto odwiedzić Dubrownik, nazywany „Perłą Adriatyku”, Split z Pałacem Dioklecjana oraz Zagrzeb, gdzie można podziwiać Kościół św. Marka, Kamienną Bramę i Jezioro Jarun. Latem obowiązkowym punktem programu jest Dubrownicki Festiwal Letni, jedno z największych wydarzeń kulturalnych w Europie. Czarnogóra – kraj niewielki, ale niezwykle malowniczy. Jej największą atrakcją jest Zatoka Kotorska, często porównywana do norweskich fiordów, wpisana na listę UNESCO. To idealne miejsce zarówno do zwiedzania urokliwych miasteczek, jak i rejsów po błękitnych wodach Adriatyku. Grecja – kolebka cywilizacji europejskiej. Warto zobaczyć Ateny z Akropolem, Meteory – klasztory zawieszone na skałach, a także mityczny Olimp. Oprócz tego na turystów czekają słoneczne wyspy, m.in. Kreta, Rodos i Santorini, oferujące wypoczynek, kulturę i wyjątkową kuchnię. Serbia – choć mniej popularna turystycznie, przyciąga miłośników natury i górskich wędrówek. Najchętniej odwiedzane regiony to Zlatibor, Stara Płanina oraz Kopaonik, gdzie zimą działają ośrodki narciarskie. Belgrad, tętniąca życiem stolica, zachwyca z kolei swoją energią i kontrastami architektonicznymi. Poza tym w Serbii jest restauracja, w której Polacy nie płacą za jedzenie. Macedonia Północna – prawdziwy raj dla miłośników przyrody. Warto odwiedzić parki narodowe Galiczica, Pelister i Mavrovo, a także słynny Kanion Matki, Jezioro Prespa oraz Jezioro Ochrydzkie – jedno z najstarszych i najgłębszych w Europie. Z miast wyróżniają się Skopje z monumentalną architekturą oraz urokliwa Bitola. Bałkany to region, w którym historia przeplata się z naturą, a różnorodność kulturowa i krajobrazowa sprawia, że każdy turysta znajdzie tu coś dla siebie – od zabytków światowej klasy po nieodkryte zakątki gór i jezior. Góry Bałkanów – raj dla miłośników wspinaczki i trekkingu Bałkany to nie tylko morze i zabytkowe miasta, ale także jedne z najbardziej malowniczych pasm górskich w Europie. Tutejsze góry oferują zarówno wymagające szlaki wspinaczkowe, jak i malownicze trasy trekkingowe, idealne dla osób poszukujących kontaktu z dziką naturą. Najchętniej odwiedzane pasma górskie na Bałkanach to: Szar Planina (Albania, Kosowo, Macedonia Północna) – jej najwyższy szczyt to Titov Vrv (2748 m). Region ten słynie z rozległych pastwisk i tradycyjnych wiosek. Maglić (Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina) – szczyt Maglić (2383 m) to najwyższy punkt Bośni i Hercegowiny, a okolica zachwyca dziką przyrodą Parku Narodowego Sutjeska. Góry Przeklęte (Prokletije) (Kosowo, Albania, Czarnogóra) – zdominowane przez monumentalny szczyt Maja Jezercë (2694 m), nazywane są „Alpami Bałkanów”. To jedno z najbardziej wymagających miejsc dla wspinaczy. Olimp (Grecja) – legendarna siedziba bogów z najwyższym szczytem Mitikas (2918 m). To góra o ogromnym znaczeniu kulturowym i mitologicznym. Piryn (Bułgaria) – pasmo z najwyższym wierzchołkiem Wichren (2914 m), słynące z ostrych grani i licznych jezior polodowcowych. Korab (Macedonia Północna, Albania) – dominujący szczyt Golem Korab (2763 m) leży na granicy obu krajów, oferując panoramiczne widoki na Bałkany. Riła (Bułgaria) – najwyższe pasmo całego półwyspu, którego szczyt Musała (2925 m) góruje nad Europą Południowo-Wschodnią. Region ten znany jest także z malowniczych Siedmiu Jezior Rilskich. Velebit (Chorwacja) – jego najwyższy punkt, Vaganski Vrh (1757 m), to idealny kierunek dla miłośników trekkingu z widokiem na Adriatyk. Dinara (Bośnia i Hercegowina, Chorwacja) – z kulminacją na Veliki Troglav (1913 m), to pasmo pełne skalistych formacji i dzikiej roślinności. Bałkańskie pasma górskie oferują różnorodność krajobrazów – od surowych skał po zielone doliny i alpejskie jeziora. To kierunek, który przyciąga zarówno doświadczonych alpinistów, jak i turystów poszukujących spokojnych wędrówek w otoczeniu natury. Kuchnia bałkańska – smaki tradycji i różnorodności Kuchnia bałkańska to prawdziwa mozaika smaków, w której spotykają się wpływy tureckie, greckie, austriackie i słowiańskie. Jej wyjątkowość polega na łączeniu prostych składników z bogactwem przypraw oraz tradycyjnych metod przyrządzania potraw. Dominują tu dania mięsne, warzywne, słodkie desery i napoje o charakterze regionalnym, które podkreślają różnorodność całego półwyspu. Najbardziej charakterystyczne przysmaki kuchni bałkańskiej to: Ajwar – aromatyczna pasta warzywna z papryki, bakłażana i czosnku, często używana jako dodatek do mięs i pieczywa. W Macedonii popularny jest jej wariant zwany pindżur, przygotowywany głównie z pieczonej papryki. Baklawa – słodki deser z warstw ciasta filo, przełożonych mieszanką orzechów i syropu miodowego lub cukrowego. Choć pochodzi z kuchni tureckiej, na Bałkanach jest niezwykle popularny, zwłaszcza w Bośni i Macedonii. Byrek (burek) – chrupiący placek z ciasta francuskiego lub drożdżowego, wypełniony mięsem, serem lub warzywami. Najczęściej spotykany w Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej. Banica – bułgarski placek z ciasta filo, nadziewany serem sirene. Tradycyjnie podawany na ciepło, często jako danie śniadaniowe. Boza – lekko fermentowany napój z kukurydzy, pszenicy lub prosa, zawierający do 1% alkoholu. Najpopularniejszy w Albanii, Bułgarii i Macedonii, serwowany zazwyczaj na zimno. Flija – wielowarstwowe naleśniki przekładane śmietaną i kajmakiem, szczególnie popularne w Kosowie. To danie wymaga długiego przygotowania, dlatego często pojawia się podczas świąt i uroczystości rodzinnych. Rakija – narodowy alkohol bałkański, otrzymywany z destylacji owoców takich jak śliwki, winogrona, jabłka, pigwy czy figi. W wielu krajach traktowana jest nie tylko jako trunek, ale także symbol gościnności. Sarma – danie podobne do polskich gołąbków, ale przygotowywane z kiszonych liści kapusty, które nadają potrawie intensywniejszy smak. Oprócz tego w kuchni bałkańskiej popularne są: ajran (napój jogurtowy), pikantna kiełbasa sujuk, świeże owoce morza (mule, krewetki, ryby, kalmary) oraz szeroka gama serów i wypieków. Kuchnia Bałkanów to idealne odzwierciedlenie kulturowego tygla regionu – łączy w sobie różne tradycje, zachwycając bogactwem smaków i aromatów. Ciekawostki o Bałkanach Bałkany to region pełen niezwykłych tradycji, legend i wyjątkowych miejsc, które nadają mu niepowtarzalny charakter. Wiele z nich jest mało znanych, a jednak fascynujących i głęboko zakorzenionych w lokalnej kulturze. Nestinarstwo w Bułgarii – unikalny rytuał chodzenia po rozżarzonych węglach, praktykowany głównie w południowo-wschodniej części kraju. Uznaje się go za obrzęd oczyszczający, zapewniający pomyślność i obfite plony. Od 2009 roku został wpisany na listę UNESCO. Kanion rzeki Tary w Czarnogórze – najgłębszy w Europie i jeden z najgłębszych na świecie. Ma długość aż 78 km, a jego ściany sięgają nawet 1300 metrów wysokości. Kanion ten bywa nazywany „europejskim Kolorado” i stanowi popularne miejsce dla miłośników raftingu. Jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej i Albanii – jedno z najstarszych i najczystszych jezior świata, liczące około 3 milionów lat. To także dom dla unikatowych gatunków ryb i roślin, które nie występują nigdzie indziej. Most w Mostarze (Bośnia i Hercegowina) – słynny Stary Most nad rzeką Neretwą, wpisany na listę UNESCO, jest symbolem pojednania i odbudowy po wojnie bałkańskiej. Tradycją w tym mieście są skoki z mostu do wody, sięgające kilkunastu metrów. Rakija jako symbol gościnności – w wielu krajach regionu, m.in. w Serbii, Bułgarii i Macedonii, podanie gościowi kieliszka rakiji jest wyrazem szacunku i przyjaźni. Góra Olimp w Grecji – uważana za mityczne siedlisko bogów. Choć dziś jest celem wspinaczek, w starożytności traktowano ją jako święte miejsce, którego człowiek nie powinien zdobywać. Bałkany to nie tylko piękne krajobrazy i zabytki, ale także żywe tradycje, legendy i niezwykłe zjawiska przyrodnicze, które sprawiają, że region ten ma wyjątkową tożsamość. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Santorini bez tłumów – to możliwe? Nasze 5 sprawdzonych sposobów na wyspę
To jedna z najbardziej zatłoczonych greckich wysp. Uważana jest także za jedną z najpiękniejszych, a jej wyjątkowa historia rokrocznie przyciąga całą masę odwiedzających. Jak odwiedzić mieniące się bielą miasteczka, a przy tym nie utonąć w morzu turystów?
Santorini każdego lata roi się od turystów. Nie ma się co dziwić – próżno próżno szukać drugiego tak urokliwego miejsca na świecie. Kilka tysięcy lat temu olbrzymi wulkan rozerwał środek dawnej wyspy, a na powstałej kalderze zbudowano malownicze, białe wioski. Ich zwiedzanie nie musi jednak oznaczać urlopu spędzonego wśród tłumu. Mieszkańcy mówią, że Santorini to jedno z rzadkich miejsc, które przypominają sen. Udało nam się skonsultować z turystycznymi ekspertami i bywalcami wyspy i wybrać 5 wskazówek, by i wam mógł się on przyśnić – bez tłoku. 1. Unikaj tłumu – zdecyduj się na inną porę dnia – Wystarczy kilka drobnych zmian w planie dnia, by uniknąć tłumów – przekonuje Mina Agnos, założycielka i prezes dużej firmy zarządzającej destynacjami turystycznymi w Grecji. – Wczesne poranki i późne wieczory to twoi najwięksi sprzymierzeńcy, zwłaszcza w Oia. Chociaż zachód słońca w Oia, przez wielu uważanym za najbardziej malownicze miasteczko wyspy, to obowiązkowy punkt każdej wycieczki, wystarczy przeżyć go tylko raz i dzielnie stawić czoła tłumom. Eksplorację miasteczek lepiej zaplanować na wczesny poranek. Kilka kroków od głównych uliczek i można rozkoszować się ciszą. 2. Skosztuj lokalnego wina z wulkanicznej ziemi Na Santorini, na przekór upałom i słonym wiatrom, winorośl hoduje się w specyficznych koszyczkach, zwanych kouloura. Większość osób nie wie, że lokalne wino Assyrtiko jest tak dobre! Jego mineralny smak przypomina na języku klimat wulkanicznej gleby. Warto poznać tę część kultury wyspy i odwiedzić jedną z kameralnych winnic, na przykład Estate Argyros czy Santo Wines. Wiele ofertuje oprowadzanie, degustację wina i specjalny posiłek. 3. Zamiast Firy i Oii – wybierz mniej znane wioski Wielu turystów, chcąc odhaczyć Santorini na swojej turystycznej mapie, uderza wprost do dwóch najbardziej znanych miast – Firy i Oii. Chociaż są niewątpliwie piękne, to w sezonie uroku odejmować może im ilość odwiedzających. Warto więc poznać spokojniejsze wioski: Megalochori, Emporio czy Pyrgos, gdzie czas płynie trochę wolniej. O takim stylu życia włosi mówią la dolce far niente, czyli słodycz robienia… niczego. Czy nie brzmi to pięknie? 4. Przespaceruj się kalderą Turyści tłoczą się w miasteczkach, ale wyspa skrywa wiele innych skarbów. Warto przespacerować się 10-kilometrowym szlakiem wzdłuż krawędzi kaldery, która zapewnia oszałamiający widok na krajobraz Santorini. Zaledwie 20 minut od Oii znajdziesz się na szlaku, na którym zastąpisz długie kolejki turystów cichymi dzwonami kościołów, a za towarzystwo służyć ci będą przyjazne koty. Warto pamiętać o kremie z filtrem i dużej ilości wody! 5. Unikaj zatłoczonych plaż – wybierz Vlychadę lub Exo Gialos Instagramowe plaże pękają w szwach, ale znana Red Beach – wbrew temu, co możemy oglądać w internecie – nie jest jedyną z nich. – Jeśli szukasz plaży bez tłumów, wybierz się na Vlychadę lub Exo Gialos. Wydają się jak zupełnie z innego świata, a łatwo się do nich dostać – mówi Agnos. Na Vlychadzie kuszą szczególnie białe klify i spokojniejsza atmosfera, a Exo Gialos to typowa plaża lokalnych mieszkańców. Kiedy najlepiej jechać na Santorini? Warto także pamiętać, że szczyt sezonu na Santorini przypada na polskie lato i jesień. Od listopada do kwietnia turystów jest znacznie mniej, więc jeśli uda się trafić na dobrą pogodę, zdecydowanie warto odwiedzić wyspę przed lub tuż po sezonie turystycznym. Źródło: National Geographic Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Bałkany, trąbki i tygiel kulturowy. Dlaczego Polacy masowo odwiedzają latem małe serbskie miasteczko?
Gorące bałkańskie noce, mnóstwo słońca i fascynująca kultura – samo to przyciąga latem do Serbii coraz więcej turystów. Jeden sierpniowy weekend jest jednak najbardziej magiczny: już 8 sierpnia w niewielkim miasteczku Guča zaczyna się fiesta, której nie można przegapić!
Spis treści: Dlaczego warto przyjechać do Gučy? Guča 2025: pojedynek na trąbki Co ciągnie Polaków do Gučy? Turystyka w Serbii W górskim miasteczku południowo-zachodniej Serbii dzieje się magia. Raz w roku licząca kilkuset mieszkańców miejscowość przeradza się w tętniące życiem centrum kultury, w którym spotykają się ludzie z całego świata. Wszystko za sprawą Guča Trumpet Festival, czyli Festiwalu Trąbek i wszystkiego tego, co bałkańskie! Należy jak najszybciej planować wyjazd, bo wydarzenie odbędzie się w dniach 8–10 sierpnia i uwaga – jest całkowicie darmowe. Dlaczego warto przyjechać do Gučy? Wśród gwarnych straganów, dźwięczących trąbek i skwierczącej pljeskavicy spotkamy mnóstwo ludzi z całego świata: miejscowi mówią, że w ciągu tych kilku sierpniowych dni odwiedza ich nawet kilkaset tysięcy turystów! Wśród nich z roku na rok znajdziemy coraz więcej Polaków. Poza wieloma koncertami największych bałkańskich gwiazd na odwiedzających czekają także tysiące małych, muzycznych uniesień. Wszystko za sprawą spacerujących po miasteczku setek zarówno najlepszych, jak i dopiero aspirujących do tego miana orkiestr dętych z całych Bałkanów. Do tego beztroski taniec kolo, wspaniała pogoda, lokalna kuchnia i odrobina rakii – dla wielu to przepis na idealne wakacje. Guča 2025: pojedynek na trąbki Celem festiwalu nie jest jednak wyłącznie wspaniała zabawa – ta niejako odbywa się przy okazji – a wirtuozerski pojedynek na instrumenty dęte. Najbardziej prestiżową nagrodą jest przyznawana rokrocznie Złota Trąbka, której zdobywca w Serbii traktowany jest niemalże z boską czcią. Wiele innych kategorii pozwala jednak artystom sprawdzić się, ku uciesze słuchaczy, w różnorodnych dziedzinach muzycznej sztuki. Trąbki, waltornie, suzafony i puzony rozgrzane są do czerwoności. Co ciągnie Polaków do Gučy? Wielu turystów z Polski jako przyczynę wakacji na Bałkanach wskazuje bliską naszemu sercu kulturę i południowosłowiański temperament. Guča ściąga także wielu polskich muzyków, a reprezentacje z naszego kraju również biorą udział w konkursie. – Festiwal muzyki bałkańskiej w Guczy to wyjątkowy czas: głównie przez klimat i wspaniałą atmosferę panującą wśród wszystkich uczestników, ale także niezwykle przyjazne nastawienie lokalnej społeczności. Jednak każdego muzyka i melomana, nie tylko grającego na instrumentach dętych blaszanych, ściąga przede wszystkim aspekt wykonawczy, który [w Gučy – przyp. red.] jest wyjątkowy w skali całego świata – mówi Fryderyk Bodzianowski, waltornista Teatru Muzycznego w Łodzi. Turystyka w Serbii Serbia jest coraz chętniej odwiedzanym kierunkiem turystycznym. W sierpniu 2024 liczba przyjazdów osiągnęła rekordowy poziom 282 070, wzrastając o ponad 30% w ciągu dwóch ostatnich lat. Piękna pogoda, względne bezpieczeństwo i mnóstwo zabytków sprawiają, że według prognoz liczba ta będzie stale rosnąć. Źródło: guca.rs, Trading Economics. Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nazywane jest „miastem tysiąca okien”. Nie bez powodu trafiło na listę UNESCO
Berat to miasto, w którym osmańska architektura spotyka się z dziką przyrodą i autentyczną albańską gościnnością. Położony malowniczo na wzgórzu, nad rzeką Osumi, zachwyca swoją harmonią i klimatem, jakiego nie znajdziecie nigdzie indziej.
W tym artykule: Wyjątkowa gościnność Lato w butelce Szukając Frodo Berat – informacje praktyczne Czasem trzeba się trochę powspinać, ale masz za to każdego dnia wyjątkowy widok z okna – mówi Irina, gdy spytałem ją o to, jak to jest żyć w zamku. Na szczyt zamkowego wzgórza w Beracie, miejscowości w środkowej Albanii, da się co prawda dotrzeć autem, ale trzeba się liczyć z podróżą po kamienistym bruku oraz z mocno ograniczoną przestrzenią na manewrowanie. Bardziej przydaje się tu skuter lub motor. Mieszkańcy tacy jak Irina, prowadząca tu niewielką kawiarnię, często więc wędrują do i z centrum, pokonując kręte uliczki idące obok rozsadzanych przez figowce porzuconych domów. Przed chwilą też przemierzyłem tę trasę i teraz łapię łapczywie hausty tlenu, by uspokoić paniczny bieg serca. Mieszkanie na tym wzgórzu ma w sobie wpisane codzienne hartowanie kondycji. Zamek w Beracie jest jedną z ostatnich zamieszkanych twierdz w Europie, będąc domem dla około 300-osobowej społeczności. Kontynuuje ona tradycję sięgającą setek, jak nie tysięcy lat. Pozostałości kamiennej budowli są czymś w rodzaju historycznego przekładańca. Da się tu znaleźć ślady starożytnego ludu Ilirów sprzed 2400 lat, Rzymian, Bizantyjczyków, Osmanów i oczywiście Albańczyków. Wiekowe domy, liczące sobie blisko 400 lat freski, średniowieczne ulice, potężne blanki – wzgórze jest żywym eksponatem. Pomimo sklepików z pamiątkami i kawiarni urządzonych na potrzeby turystów udało mu się nie zmienić w teatralną scenografię. Pomiędzy kamiennymi murami toczy się codzienne życie – ktoś gotuje obiad, w podmuchach ciepłego wiatru suszy się pranie, dzieci wracają z tornistrami ze szkoły, starsza kobieta idzie pomodlić się do cerkwi. Wyjątkowa gościnność Turyści wdrapują się na zamkowe wzgórze głównie dla widoku, wychylam się więc za metalową barierkę, by z wysokości niemal 200 m spojrzeć na rozciągający się w dole Berat, szmaragdową nić dzielącej miasto na pół rzeki Osumi oraz pierścień gór, które według legendy są zamienionymi w szczyty gigantami bliźniakami. W zasięgu wzroku mam też nowoczesną odsłonę miejscowości, z potężnym budynkiem przykrytym jasną kopułą, przypominającym Kapitol w Waszyngtonie. To dawna siedziba uniwersytetu, a dziś najbardziej luksusowego hotelu w mieście: Colombo Berat. Studenci musieli się pożegnać z gmachem, po tym jak ich uczelnia zaliczyła poważny kryzys wizerunkowy związany z dość niejasnym – oględnie mówiąc – sposobem wydawania dyplomów. Najsłynniejszym miejscem w Beracie nie jest jednak ani wzorowany na amerykańskiej budowli hotel, ani sięgająca starożytności twierdza, lecz rozciągająca się na zboczu wzgórza, poniżej zamku, dzielnica Mangalem. Ciasna, wspinająca się po stoku zabudowa pamięta przełom XV i XVI w., gdy twierdza przestała już być dla rozrastającej się społeczności wystarczająca i zaczęto się osiedlać także poza jej murami. Odbudowane po trzęsieniu ziemi w połowie XIX w. budynki to modelowy przykład architektury w stylu osmańskim, z białymi fasadami, dużymi oknami i zdobionymi wykuszami. Żyjący w tych domach muzułmanie tworzyli jedną z barw na wielokolorowym fresku, jakim przez ostatnie 500 lat był Berat. To miasto przyjmowało zarówno wyznawców Allaha, jak i katolików, prawosławnych, Żydów. O losach tych ostatnich opowiada zresztą niewielkie muzeum Solomoni, do którego zachodzę kilka godzin później. – Żydzi pojawili się na terenie Albanii ok. 70 r., ale tutaj przyglądamy się przede wszystkim ostatnim dziesięcioleciom – tłumaczy mi Angjelina Vrusho, która po śmierci męża prowadzi założone przez niego muzeum. – Podczas II wojny światowej muzułmańscy i chrześcijańscy Albańczycy ryzykowali życie, by dać schronienie ponad dwóm tysiącom Żydów i uchronić ich przed nazistami – dodaje. Do samego Beratu trafiło ponad 600 uciekinierów, dzięki czemu miasto stało się jednym z nielicznych w Europie, w którym po zakończeniu wojny społeczność żydowska była większa niż przed jej wybuchem. Dziś żyje tu już tylko garstka Żydów, wielu z ocalonych w końcu wyjechało do Izraela lub USA.– W Albanii od wieków kultywowana jest besa – tłumaczy Vrusho. – To rodzaj honorowego kodeksu, którego częścią jest też wyjątkowa gościnność. Przybysze zawsze stawiani są na pierwszym miejscu. Nieważne, czy to podróżnicy, czy uciekający przed wojną uchodźcy. Echa tej gościnności rozbrzmiewają do dziś, o czym przekonuję się pod koniec dnia, gdy odwiedzam restaurację w zabytkowej dzielnicy Gorica, po drugiej stronie rzeki, z której rozciąga się widok na Mangalem i wzgórze zamkowe. We wszystkich lokalach spotykam się z miłym przyjęciem: uściskami na powitanie, teatralnym spektaklem podczas serwowania dań, długimi opowieściami i całą baterią raki podawanej na koszt właściciela. Wiem oczywiście, że każdy restaurator na świece ma własne sztuczki, by skusić klientów. Tu jednak, obok marketingu, da się odczuć autentyczną radość ze spotkania z przybyszem, którego należy ugościć najlepiej, jak to możliwe. Lato w butelce Równie ciepło zostaję przywitany w winnicy Çobo na obrzeżach Beratu. Ermira Çobo, najstarsza z córek właściciela, składa na moim policzku powitalny pocałunek i każe siadać przy drewnianym stole zastawionym butelkami. Przyjechałem tu na degustację, czuję się jednak, jakbym trafił do rodzinnego domu, w którym bez pośpiechu podjada się smakołyki, żartuje i gada o wszystkim i o niczym. Ermira opowiada, jak za czasów dyktatury Hodży prowadzona przez jej dziadka winnica została skonfiskowana i przekazana komunistycznym spółdzielniom. I jak wiele wysiłku wymagała później od jej ojca i wujka odbudowa odzyskanej wytwórni. Albańskie wina nigdy nie cieszyły się światową renomą, a większość trunków powstawała w domowych zaciszach i nie trafiała na sprzedaż. Właściciele Çobo uparli się jednak wynieść tutejszą sztukę winiarską na nowy poziom. I gdy próbuję czerwonego trunku z lokalnego szczepu vlosh, leżakującego przez trzy lata w dębowych beczkach, wiem już, że w dużej mierze im się to udało. Nie jest to co prawda wino wyznaczające trendy, opiera się raczej na tradycyjnych smakach i bukiecie. Jest to jednak jakość, której nie powstydziliby się producenci z Francji czy Hiszpanii. Jeszcze lepsze okazuje się białe shëndeverë (co można przetłumaczyć na coś w rodzaju „letniego szczęścia”), lekkie i orzeźwiające. – Wyobraź sobie, że jest gorące lato, a ty masz wolny czas, nie musisz nic robić, jesteś z przyjaciółmi gdzieś nad wodą i czujesz, że wszystko jest dokładnie takie, jakie być powinno – mówi Ermira. – I takie właśnie jest to wino. Szukając Frodo Produkcja wina ma w tym kraju długą, sięgającą Rzymian tradycję, wydaje się jednak zaledwie chwilą w porównaniu z okresem formowania się kanionu Osumi, do którego wybieram się następnego dnia. Głęboka na ponad 120 m formacja powstała dobre 3 mln lat temu i od tego czasu wciąż tu jest, rzeźbiona wiatrem, deszczem i przeciskającą się między kamiennymi ścianami rzeką. Miejsce stało się popularnym punktem do uprawiania raftingu, a latem, gdy poziom rzeki nieco opada – do kanioningu, którego nieodzowną częścią są przerwy na skoki do wody ze skalnych półek. Podziwiam kanion z platformy widokowej pozwalającej z góry zanurzyć wzrok w skalnych głębinach. Gdy zerkam w tę szczelinę, przez głowę przewijają mi się kadry z „Władcy pierścieni”. Krajobraz jest bowiem nie tylko zupełnie dziewiczy, ale też bezsprzecznie spektakularny i wcale bym się nie zdziwił, gdybym dostrzegł w dole wędrującą grupkę hobbitów. Na koniec podróży patrzę na równie fascynujące, choć mające inny charakter, dzieło natury. Wracając do Tirany, zajeżdżam nad Jezioro Szkoderskie położone na północy kraju, przedzielone linią graniczną z Czarnogórą. Akwen jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znanym rezydentem jest pelikan kędzierzawy, jeden z większych ptaków słodkowodnych na świecie, borykający się obecnie z ciągłym spadkiem populacji. Czasem da się dostrzec sylwetki tych ptaków z brzegu, szanse na bliskie spotkanie rosną jednak wraz z wypłynięciem na jezioro. Ofert wycieczek nie brakuje – miejscowi już dawno się zorientowali, że akwen o wyjątkowej bioróżnorodność jest cennym miejscem dla miłośników przyrody, i rozbudowali ofertę rejsów po jeziorze. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/shutterstock295368557-053c9ff.jpg" width="2500" height="1656" alt="Jezioro szkoderskie jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znany rezydent to pelikan kędzierzawy" title="Jezioro szkoderskie jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znany rezydent to pelikan kędzierzawy" /> Wybieram niewielką łódź, licząc na chwilę spokoju, a przewodnik, Goran, szybko odgaduje moje potrzeby. Prowadzi motorówkę na niskich obrotach silnika, co jakiś czas pozwalając mu wpaść w uśpienie i sunąć łodzi niemal bezszelestnie. Odpuszczam sobie wyszukiwanie przez lornetkę poszczególnych gatunków ptaków, skanuję po prostu horyzont wzrokiem, patrząc tam, gdzie wskazuje mi Goran, i delektuję się ciepłym popołudniem spędzonym na wodzie. Jest wiosna i ptaki zajęte są swoimi sprawami, krzątając się w swoim harmiderze, a my nie zamierzamy im przeszkadzać. Przesuwamy się powoli, nie podpływając zbyt blisko, i po prostu patrzymy, nie wyznaczając sobie żadnych celów ani planów, i w zupełności nam to wystarcza. Berat – informacje praktyczne Dojazd Z Tirany do Beratu dojedziesz najtaniej autobusem. Ze stolicy realizowanych jest w tym kierunku kilkanaście połączeń dziennie. Podróż trwa ok. 2 godz. Koszt biletu w jedną stronę to ok. 20 zł (w promocji możesz też trafić na ceny w granicach 7–10 zł). Niestety, transportem publicznym nie dotrzesz już do punktów widokowych na wąwóz Osumi. Możesz jednak dojechać autobusem z Beratu do Çorovody, ok. 3 km od pierwszego punktu widokowego. Dotrzesz do niego na piechotę, idąc wzdłuż trasy SH72 lub taksówką. Możesz też wykupić całodniową wycieczkę z transportem – np. w Berat City Tours (ok. 55 euro). Nocleg Hotel Ansel w Beracie stoi na nabrzeżu rzeki, oferując świetny widok na dzielnicę Gorica. Tradycyjny albański wystrój wnętrz, obfite i smaczne śniadania. Doba dla 2 os. od 280 zł (ze śniadaniem). Niższe ceny znajdziesz w Guesthouse Pelivani, nieco dalej od rzeki, ale również z doskonałym widokiem z tarasu. Nowocześnie urządzone pokoje, do dyspozycji miejsce parkingowe. Doba: ok. 105 zł. Jeżeli szukasz noclegu nad Jeziorem Szkoderskim, rozważ Lake Escape Villa Shirokë niedaleko Szkodry. Za 260 zł za dobę dostaniesz do dyspozycji cały budynek z widokiem na wodę. Warto wiedzieć Latem, gdy poziom rzeki jest niższy, możesz się wybrać na trekking wąwozem Osumi. Jeżeli dysponujesz wodoszczelnym workiem na rzeczy oraz odpowiednimi gumowymi butami o dobrej przyczepności, poradzisz sobie nawet bez pomocy przewodnika. Cały kanion ma jednak 26 km długości, większość wędrowców mniej więcej w połowie zawraca do punktu startowego. Źródło: National Geographic Traveler