5 powodów, dla których Stare Miasto w Gdańsku jest ciekawsze niż inne polskie starówki
Gdańsk Stare Miasto to miejsce pełne historii, klimatycznej architektury i wyjątkowych zabytków. Choć często mylone z Głównym Miastem, ma własny urok, bogatą przeszłość i atrakcje warte uwagi. W artykule odkryjesz, co zobaczyć na Starym Mieście, poznasz jego historię i różnice względem bardziej znanego sąsiada.
Spis treści: Gdańsk Stare Miasto – gdzie się znajduje i czym się wyróżnia? Historia Starego Miasta w Gdańsku Najważniejsze zabytki Gdańska Starego Miasta Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Gdańsk Stare Miasto jako miejsce na weekend Kulturalne i turystyczne życie Starego Miasta Choć Główne Miasto w Gdańsku przyciąga turystów najbardziej rozpoznawalnymi zabytkami, to właśnie Stare Miasto kryje w sobie autentyczny klimat dawnych czasów. To tutaj znajdują się budowle, które przetrwały zawieruchy wojenne, a także miejsca, które opowiadają historię miasta od średniowiecza aż po współczesność. Spacerując ulicami Starego Miasta można odkryć mniej oczywiste, ale równie fascynujące atrakcje – zarówno te architektoniczne, jak i kulturowe. Gdańsk Stare Miasto – gdzie się znajduje i czym się wyróżnia? Lokalizacja i granice Starego Miasta Stare Miasto w Gdańsku położone jest w północnej części dzielnicy Śródmieście, w bezpośrednim sąsiedztwie Głównego Miasta, z którym bywa często mylone. Graniczy m.in. z ulicą Wałową, Targiem Drzewnym oraz Kanałem Raduni, który przecina jego przestrzeń, stanowiąc nie tylko element krajobrazu, ale również pamiątkę po średniowiecznym systemie hydrotechnicznym. Obszar ten zachował odmienny układ urbanistyczny – mniej reprezentacyjny niż sąsiednie Główne Miasto, za to bliższy oryginalnemu układowi sprzed wieków. Widoczne są tu różnice w skali i charakterze zabudowy: dominują budynki niższe, bardziej funkcjonalne, o mieszkalnym przeznaczeniu, z licznymi śladami powojennej odbudowy i adaptacji do nowych funkcji miejskich. Charakterystyczne dla tego rejonu są również pozostałości dawnych fortyfikacji oraz większa liczba przestrzeni otwartych, jak place i dziedzińce, które pełniły funkcje handlowe i rzemieślnicze. To właśnie tutaj przez wieki toczyło się codzienne życie mieszkańców Gdańska – mniej oficjalne, ale bardziej autentyczne i dynamiczne. Różnice między Starym a Głównym Miastem Choć zarówno Stare, jak i Główne Miasto należą do najstarszych części Gdańska, ich funkcje historyczne i dzisiejszy wizerunek znacząco się różnią. Główne Miasto było zawsze centrum reprezentacyjnym – z siedzibą władz, najważniejszymi zabytkami sakralnymi i świeckimi oraz intensywnym życiem publicznym. Znajdują się tam ulica Długa, Fontanna Neptuna, Złota Brama czy Dwór Artusa – ikony Gdańska rozpoznawalne w całej Polsce i poza jej granicami. Stare Miasto, w przeciwieństwie do swego bardziej znanego sąsiada, pełniło funkcje usługowo-przemysłowe i mieszkaniowe. Znajdowały się tu m.in. Wielki Młyn, zakłady rzemieślnicze, składy i warsztaty, które świadczyły o jego praktycznym charakterze. Dzięki temu zachował się tu bardziej surowy, lecz autentyczny klimat, który dziś doceniają osoby szukające mniej komercyjnych, spokojniejszych przestrzeni z duszą. Obecnie Stare Miasto stanowi atrakcyjną alternatywę dla zatłoczonego centrum turystycznego. Znajdują się tu kameralne kawiarnie, galerie lokalnych artystów, historyczne zaułki oraz miejsca o dużym znaczeniu kulturowym, ale niekoniecznie eksponowane w przewodnikach. To również przestrzeń, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością – w dawnych murach funkcjonują centra kultury, muzea oraz miejsca spotkań mieszkańców. Dzięki temu Gdańsk Stare Miasto przyciąga nie tylko turystów, ale również osoby poszukujące autentycznego kontaktu z historią, architekturą i miejskim rytmem życia. Historia Starego Miasta w Gdańsku Średniowieczne początki Stare Miasto w Gdańsku stanowi jedno z najstarszych założeń urbanistycznych tego regionu. Jego początki sięgają XII i XIII wieku, kiedy to Gdańsk zaczął przekształcać się z osady rybacko‑handlowej w ważny ośrodek o znaczeniu strategicznym i gospodarczym. Już w XIII wieku obszar ten zaczął być zabudowywany zgodnie z planami lokacyjnymi, które wyznaczały siatkę ulic, place targowe oraz miejsca pod budowę obiektów sakralnych i administracyjnych. Z czasem, na mocy przywilejów nadawanych przez książąt pomorskich i zakon krzyżacki, Gdańsk rozwijał się jako port hanzeatycki, zyskując rangę miasta o istotnym znaczeniu w międzynarodowym handlu zbożem, drewnem, suknem i bursztynem. To właśnie na terenie dzisiejszego Starego Miasta powstawały młyny, magazyny, zakłady rzemieślnicze, a także kościoły i szkoły parafialne, które służyły lokalnej społeczności. Zachowane do dziś elementy średniowiecznej zabudowy – choć w wielu przypadkach zrekonstruowane – odzwierciedlają pierwotny charakter tej części miasta. Typowe dla tego okresu są kamienice o wąskich fasadach, brukowane uliczki i fragmenty dawnych murów miejskich. Zniszczenia i odbudowa XX wiek przyniósł dramatyczne zmiany w krajobrazie Starego Miasta. Podczas II wojny światowej, zwłaszcza w 1945 roku, Gdańsk – jako strategiczny punkt militarny i symbol niemieckiej obecności – został znacząco zbombardowany i zniszczony. Stare Miasto ucierpiało w ogromnym stopniu, tracąc wiele oryginalnych budynków o wartości historycznej i kulturowej. Po wojnie rozpoczął się proces odbudowy, który nie przebiegał jednak w sposób całkowicie wierny przedwojennej zabudowie. Zamiast pełnej rekonstrukcji historycznego układu, w wielu przypadkach zdecydowano się na połączenie zachowanych elementów z nowoczesnymi funkcjami i uproszczonymi formami architektonicznymi. Odtwarzano przede wszystkim fasady, często jedynie w ich głównych partiach, natomiast wnętrza budynków i ich przeznaczenie uległy znaczącej zmianie. Dzisiejszy krajobraz Starego Miasta to efekt powojennej pragmatycznej odbudowy, łączącej zachowane dziedzictwo z potrzebami ówczesnego społeczeństwa. Można tu odnaleźć zarówno fragmenty murów pamiętających średniowiecze, jak i modernistyczne wstawki z lat 60. i 70., które wpisano w strukturę miasta z myślą o jego dalszym rozwoju i funkcjonowaniu. Pomimo powojennych przekształceń, Stare Miasto zachowało swój charakter lokalnego centrum życia społecznego, z widocznymi śladami wielowiekowej historii i miejscami, które – choć często odbudowane – wciąż przypominają o dawnym blasku Gdańska. Najważniejsze zabytki Gdańska Starego Miasta Ratusz Starego Miasta Ratusz Starego Miasta to jeden z najbardziej reprezentacyjnych budynków tej części Gdańska, wybudowany pod koniec XVI wieku w stylu manieryzmu niderlandzkiego, charakterystycznego dla północnej Europy tamtego okresu. Jego fasada wyróżnia się eleganckimi zdobieniami, smukłą wieżą zegarową i detalami architektonicznymi o bogatej symbolice. W przeszłości budynek pełnił funkcję siedziby władz miejskich Starego Miasta, które jako osobny ośrodek administracyjny funkcjonowało niezależnie od Głównego Miasta. Wnętrza zachowały fragmenty historycznych dekoracji, a obecnie mieszczą się tu instytucje kultury oraz przestrzenie wystawiennicze, gdzie regularnie organizowane są wydarzenia artystyczne, koncerty, wystawy sztuki współczesnej i prelekcje historyczne. To miejsce, które łączy historię władzy miejskiej z nowoczesnym życiem kulturalnym, pełniąc rolę ważnego ośrodka dla mieszkańców i turystów zainteresowanych lokalnym dziedzictwem. Wielki Młyn Wielki Młyn to prawdziwa perła średniowiecznej inżynierii. Zbudowany w XIV wieku przez zakon krzyżacki, był niegdyś największym młynem wodnym w Europie, posiadającym aż 18 kół młyńskich napędzanych wodami Kanału Raduni. Służył do mielenia zboża i zaopatrywania mieszkańców miasta oraz floty handlowej w mąkę. Imponująca bryła budynku – o długości blisko 50 metrów – zachwyca swoją surową, ale majestatyczną architekturą z czerwonej cegły, typową dla stylu gotyckiego Pomorza Gdańskiego. Obiekt został zniszczony podczas II wojny światowej, a następnie odbudowany i zaadaptowany do nowych funkcji. Obecnie Wielki Młyn mieści nową siedzibę Muzeum Bursztynu, które prezentuje zarówno zbiory geologiczne, jak i wyroby artystyczne z tego cenionego surowca. To połączenie dziedzictwa przemysłowego z kulturą i rzemiosłem, czyniące to miejsce jednym z najciekawszych punktów Starego Miasta. Kanał Raduni Kanał Raduni to niezwykle ważny zabytek techniki, wykopany w XIV wieku przez Krzyżaków jako część systemu hydrotechnicznego zasilającego Gdańsk. Jego głównym celem było dostarczanie wody do miejskich młynów oraz zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Biegnący przez całe Stare Miasto kanał tworzy dzisiaj malowniczą oś widokową i naturalne uzupełnienie miejskiego krajobrazu. Wzdłuż jego brzegów można podziwiać zabytkowe budynki, kładki oraz zielone enklawy. W przeszłości odgrywał rolę gospodarczą i militarną, dziś zaś jest przede wszystkim atrakcyjnym elementem przestrzeni publicznej, chętnie odwiedzanym przez spacerowiczów i miłośników historii Gdańska. Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Urokliwe uliczki i architektura Stare Miasto to przestrzeń pełna historycznych zaułków, cichych uliczek i architektonicznych perełek, które w subtelny sposób opowiadają o wielowiekowej historii tego miejsca. W odróżnieniu od bardziej okazałego Głównego Miasta, zabudowa tutaj jest skromniejsza, lecz przez to bardziej autentyczna. Dominują odrestaurowane kamienice z powojenną rekonstrukcją fasad, wiele z nich zachowało gotyckie lub renesansowe detale, jak gzymsy, łuki czy portale wejściowe. Wśród budynków użyteczności publicznej szczególnie wyróżniają się stare szkoły, kościoły oraz dawne hale targowe, które przez wieki służyły mieszkańcom i do dziś pozostają aktywne w miejskiej przestrzeni. To również obszar licznych tablic pamiątkowych, pomników i miejsc związanych z lokalnymi bohaterami, które pozwalają zgłębić mniej znane karty historii Gdańska. Miejsca z klimatem Stare Miasto to także centrum lokalnego życia społecznego, tętniące spokojnym, ale autentycznym rytmem. W odróżnieniu od zgiełku turystycznego Długiego Targu, tutaj dominują kameralne kawiarnie, restauracje z regionalną kuchnią, antykwariaty i galerie sztuki, w których można odpocząć, poczytać lub obejrzeć prace lokalnych artystów. Wiele z tych miejsc powstało w zrewitalizowanych budynkach dawnych warsztatów lub mieszkań i zachowało oryginalne elementy konstrukcyjne, co dodatkowo buduje unikatowy klimat. Spacerując po Starym Mieście, można natknąć się na ukryte dziedzińce, zielone zakątki i tarasy widokowe, z których roztaczają się panoramy na Kanał Raduni, kościoły i zabytkowe dachy. To idealne miejsce dla osób, które szukają nie tylko zabytków, ale też doświadczenia atmosfery miasta „od środka” – spokojnej, refleksyjnej i przesiąkniętej historią codzienności. Gdańsk Stare Miasto jako miejsce na weekend Zwiedzanie w 1 dzień Choć Stare Miasto w Gdańsku nie jest rozległe, jego przestrzeń miejska oferuje na tyle bogatą ofertę turystyczną, że nawet jeden intensywny dzień może stać się niezapomnianą przygodą. Najlepiej rozpocząć od Ratusza Starego Miasta, którego monumentalna bryła i detale architektoniczne od razu wprowadzają w historyczny klimat dzielnicy. Następnie warto udać się w stronę Wielkiego Młyna, jednego z najważniejszych zabytków przemysłowych Gdańska. Spacer jego otoczeniem, w tym wzdłuż kanału Raduni, pozwala poczuć pierwotną funkcjonalność tej części miasta — gdzie gospodarka, rzemiosło i codzienne życie mieszkańców tworzyły wspólną przestrzeń miejską. Dzień można zakończyć w jednym z lokalnych lokali gastronomicznych, które mieszczą się często w zabytkowych wnętrzach, oferując nie tylko kuchnię regionalną, ale również opowieść o mieście zaklętą w cegłach i drewnianych belkach stropowych. Klimatyczne zakątki, brukowane ulice i kameralna atmosfera sprawiają, że nawet krótka wizyta może być pełna wrażeń. Propozycje tras Dla osób, które nie mają możliwości spędzenia w Gdańsku całego weekendu, idealnym rozwiązaniem jest kompaktowa trasa tematyczna po Starym Mieście. Taki spacer pozwala zobaczyć kluczowe punkty i poczuć atmosferę dzielnicy bez zbędnego pośpiechu. Rekomendowana trasa może obejmować: Ratusz Starego Miasta – jako punkt startowy i symbol lokalnej władzy; Pomnik Jana Heweliusza – nawiązanie do słynnego astronoma urodzonego w Gdańsku; Bazylikę św. Mikołaja – najstarszy gotycki kościół w mieście, który przetrwał wojnę; Wielki Młyn i Kanał Raduni – industrialna historia miasta i zieleń w centrum; Plenerowe galerie i kawiarnie – na relaks i doświadczenie lokalnej kultury. Alternatywą może być spacer wieczorny, który pozwala odkryć urok oświetlonych kamienic i podwórek, gdy turystyczny tłum już się rozproszy. Kulturalne i turystyczne życie Starego Miasta Wydarzenia sezonowe Stare Miasto to nie tylko przestrzeń do zwiedzania, ale również aktywny ośrodek wydarzeń kulturalnych. W sezonie wiosenno-letnim regularnie odbywają się tutaj spacery tematyczne z przewodnikami, które pozwalają głębiej zrozumieć historię tego obszaru – od średniowiecza po XX wiek. Tematy obejmują m.in. tajemnice gdańskich kamienic, historię zakonu dominikanów, funkcjonowanie dawnych cechów rzemieślniczych czy urbanistykę powojennej odbudowy. Nie brakuje również warsztatów artystycznych, kiermaszy rzemiosła, koncertów plenerowych, a nawet wydarzeń rekonstrukcyjnych, w których mieszkańcy wcielają się w postacie z dawnych epok. Takie działania przybliżają historię w sposób żywy, dostępny i angażujący – zarówno dla dorosłych, jak i dla rodzin z dziećmi. W okresie zimowym Stare Miasto zamienia się w nastrojową przestrzeń jarmarkową – z oświetlonymi uliczkami, grzanym winem i lokalnymi produktami, które przyciągają zarówno turystów, jak i mieszkańców. Oferty muzealne Jednym z najważniejszych punktów kulturalnych Starego Miasta jest Muzeum Bursztynu, zlokalizowane w Wielkim Młynie. Placówka prezentuje nie tylko historię i znaczenie bursztynu w kulturze Gdańska, ale także współczesne interpretacje artystyczne tego surowca. W okolicy funkcjonuje również wiele galerii sztuki, prywatnych muzeów tematycznych i punktów wystawienniczych. Często mieszczą się one w odnowionych kamienicach i dawnych magazynach, oferując ekspozycje czasowe, spotkania z artystami, pokazy filmowe czy debaty miejskie. To przestrzenie, w których kultura spotyka się z historią, a dziedzictwo materialne służy współczesnemu dialogowi. Dzięki takiej różnorodności Stare Miasto to idealne miejsce dla osób szukających kontaktu ze sztuką, historią i życiem lokalnym, bez konieczności przemieszczania się po całym mieście. Źródło: VisitGdansk.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zapomniana historia Westerplatte. Archeolodzy dotarli do rajskiego kurortu
Westerplatte kojarzy się nam z bohaterską i symboliczną walką polskich żołnierzy z Niemcami na początku II wojny światowej. Ale pod ziemią miejsce to skrywa zupełnie inną, zapomnianą historię. Archeolodzy wydobyli na powierzchnię opowieść o słońcu, plaży i eleganckich wczasowiczach.
Archeolodzy właśnie zakończyli dwunasty sezon wielkich prac badawczych na Westerplatte. Są one związane z planowaną budową na półwyspie Muzeum Westerplatte i Wojny 1939. Badacze chcą sprawdzić, co kryje się pod ziemią i oczyścić teren również z potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów. Mowa tu o niewybuchach z II wojny światowej. Westerplatte mekką wczasowiczów? Tym razem archeolodzy natknęli się na liczne ślady po dawnym raju letników. Zanim na Westerplatte powstała wojskowa składnica, półwysep był luksusowym uzdrowiskiem. Już w 1835 roku powstał tam pierwszy zakład kąpielowy. W górnych warstwach ziemi mamy ślady wojny, ale głębiej kryją się fundamenty hoteli i willi. Kurort zaczął podupadać po sztormie w 1914 roku. Badacze odsłonili fragmenty murów hotelu Prinz Heinrich, który otwarto w 1889 roku. Odkryli też ślady eleganckich domów przy dawnej głównej ulicy – Birkenallee, czyli Alei Brzóz. Kiedyś spacerowali tu ludzie w modnych strojach. Nawet polski Pomnik X-lecia z 1928 roku stanął w miejscu, gdzie wcześniej stała jedna z willi. Archeolodzy znaleźli jego fundamenty zaledwie 30 centymetrów pod dzisiejszą trawą. To pokazuje, jak blisko nas jest odległa historia tego miejsca. Skarby w piasku: zabawki i filiżanki Podczas ostatnich prac wydobyto ponad 14 tysięcy przedmiotów. Co ciekawe, większość z nich wcale nie służyła do walki. To pamiątki po codziennym życiu gości kurortu. Archeolodzy znaleźli piękną ceramikę oraz naczynia ze szkła uranowego, które było wtedy bardzo modne. Trafił się nawet luksusowy, angielski dzbanek ozdobiony scenami z polowań. Obok guzików z wojskowych mundurów w ziemi leżały dziecięce zabawki i stare monety. To niesamowite zestawienie: z jednej strony mamy łuski od karabinów Mauser, a z drugiej delikatne figurki i filiżanki. Te drobiazgi obrazują nam, jak dbano o wygodę wczasowiczów. Badacze natrafili też na pozostałości ceglanego szaletu z końca XIX wieku oraz systemy rur. Gdy leje po bombach stają się śmietnikami Wojna brutalnie przerwała życie na półwyspie, chociaż już wtedy kurort był tylko odległym wspomnieniem, bo na Westerplatte od 1926 roku funkcjonowała składnica wojskowa. 2 września 1939 roku niemieckie samoloty zrzuciły tu ogromną liczbę bomb. Wybiły one w ziemi dziury o szerokości ponad 10 metrów. Po kapitulacji, polscy jeńcy cywilni zostali zmuszeni do sprzątania terenu. Wykorzystali te wielkie leje jak gotowe kosze na śmieci. Wrzucali do nich gruz, resztki drewnianych podłóg, a nawet fragmenty mebli i balustrad z wojskowego kasyna. W jednym z takich zagłębień archeolodzy znaleźli drewniane nosidła, którymi jeńcy przenosili gruz. Oprócz tego odkryto ślady po tzw. zadymiarzach, czyli włoskich żołnierzach, którzy tworzyli sztuczną mgłę do obrony przed nalotami w latach 1943–1944. Świadczy o tym pozostałość po zbiorniku zawierającym stężony kwas. Archeolodzy odkryli… film Jedną z większych ciekawostek, na które natknęli się badacze w tym roku, jest element planu filmowego z 1966 roku. Przy falochronie znaleźli wkop wykonany w 1966 r. na potrzeby filmu „Westerplatte” oraz na ślepą amunicję wykorzystaną podczas jego realizacji. Wszystkie tegoroczne znaleziska, od luksusowych dzbanków po wojskowe czajniki, trafią do nowego muzeum. Źródło: Muzeum II Wojny Światowej Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Architektura, która zachwyca. Krzywy Domek to surrealistyczna wizytówka Sopotu
Krzywy Domek wywołuje różne reakcje. Wielu obserwujących wprawia w zdumienie, u innych wywołuje autentyczny zachwyt, a u niektórych – odrazę. Ta niezwykła konstrukcja stanowi architektoniczną zagadkę. Czy jest jedynie kapryśną fanaberią? A może postmodernistycznym arcydziełem lub budowlą skalkulowaną na przyciągnięcie turystów? Bez względu na postrzeganie, słynny Krzywy Domek jest jedną z największych atrakcji w mieście, które przecież ma naprawdę dużo do zaoferowania. A to mówi samo za siebie.
Spis treści: Kontrowersyjna abstrakcja w turystycznym sercu Sopotu Najdziwniejszy budynek świata Wizjonerzy i ich dzieło Tętniące życiem wnętrze Przemierzając „Monciak”, czyli główny deptak Sopotu, można niemal poczuć ducha kurortu z przełomu XIX i XX wieku. Eleganckie, historyczne kamienice, szum pobliskiego Bałtyku i gwar rozmów tworzą atmosferę nadmorskiej elegancji. W tym uporządkowanym krajobrazie nagle pojawia się coś, co zdaje się przeczyć prawom fizyki i logiki. To Krzywy Domek, budynek, który nie stoi, a zdaje się płynąć, falować i drżeć w letnim słońcu. Wygląda jak odbicie w krzywym zwierciadle, surrealistyczna wizja przeniesiona wprost z kart baśni do serca tętniącego życiem miasta. Kontrowersyjna abstrakcja w turystycznym sercu Sopotu Obiekt, o którym mowa, wznosi się na narożniku ulic Bohaterów Monte Cassino i Haffnera w Sopocie. To najbardziej uczęszczany punkt na mapie miasta i nic dziwnego. Mówimy tu przecież o deptaku, który prowadzi prosto do słynnego molo. Krzywy Domek jest częścią nowoczesnego centrum handlowego. Powstał w latach 2003–2004 i od razu stał się symbolem kreatywnego i odważnego Sopotu, ale także ikoną kontrowersji. Percepcja budynku od samego początku była spolaryzowana. Mówi się, że ma on tylu samo zwolenników, co przeciwników. Krytycy zarzucają mu, że nie pasuje do otaczającej przestrzeni, zaburzając historyczny charakter kurortu. Dla niektórych jest architektonicznym „koszmarem” i przykładem kiczu. Potoczna nazwa – „Pijany Domek” – odzwierciedla skojarzenia, jakie budzi jego chwiejna forma. Z drugiej strony, wielu mieszkańców i turystów docenia oryginalność budowli. Najdziwniejszy budynek świata Międzynarodową sławę Krzywy Domek zyskał w dużej mierze dzięki rankingowi opublikowanemu przez portal „Village of Joy”, który umieścił go na pierwszym miejscu listy 50 najdziwniejszych budynków świata. To wyróżnienie było wielokrotnie powielane przez media na całym świecie, w tym przez stacje BBC i CNN. Krzywy Domek jest często wymieniany jednym tchem obok innych architektonicznych osobliwości, takich jak The Basket Building w Ohio czy muzeum Salvadora Dalego w hiszpańskim Figueres. Jego surrealistyczny wygląd uczynił go jednym z najczęściej fotografowanych obiektów w Polsce. Stał się idealnym tłem dla pamiątkowych zdjęć i postów w mediach społecznościowych. Wizjonerzy i ich dzieło Za projektem stoi gdańska pracownia architektoniczna Szotyńscy & Zaleski, a konkretnie zespół w składzie: Szczepan Szotyński, Małgorzata Kruszko-Szotyńska, Leszek Zaleski, Maciej Łapkowski, Anna Dubicka-Sawicka, Agnieszka Kolka i Robert Mielniczek. Budynek został zaprojektowany i wzniesiony w latach 2003–2004, a jego oficjalne otwarcie nastąpiło w 2004 roku. Powstał na zlecenie dewelopera Rezydent S.A. Kluczowa dla sukcesu Krzywego Domku okazała się lokalizacja. Ekspozycja przy głównym deptaku miasta gwarantowała, że budynek od pierwszego dnia stanie się przedmiotem publicznej debaty i nieustannego zainteresowania. Co inspirowało projektantów? Twórcy czerpali natchnienie z dzieł malarza dziecięcych marzeń, lokalnego wizjonera i katalońskiego geniusza. Pierwsza muza: Jan Marcin Szancer Aby zrozumieć Krzywy Domek, trzeba najpierw poznać twórczość Jana Marcina Szancera, nazywanego „królem ilustratorów” i „malarzem dziecięcych marzeń”. Jego rysunki do setek książek, w tym do „Akademii Pana Kleksa” Jana Brzechwy czy baśni Andersena, ukształtowały wyobraźnię kilku pokoleń Polaków. Styl Szancera charakteryzuje się niezwykłą dynamiką i energią. Jego postaci są zawsze w ruchu, kompozycje często budowane po spirali, a perspektywa bywa zaburzona – widzimy sceny z lotu ptaka lub z żabiej perspektywy. Architekci nie skopiowali jednego konkretnego rysunku. Po prostu przetłumaczyli energię i narracyjny rozmach ilustracji Szancera na trójwymiarową formę architektoniczną. Falujące ściany i wygięte okna Domku są hołdem dla tej dynamiki. Druga muza: Per Dahlberg Drugim kluczowym źródłem inspiracji była twórczość Pera Oscara Dahlberga, szwedzkiego grafika, który od lat mieszka i tworzy w Sopocie. Jego prace, zwłaszcza cykl rysunków przedstawiających miasto, cechuje oniryczna, iście baśniowa atmosfera. Mówi się, że w jego dziełach „żadna linia nie jest prosta”. Dahlberg reinterpretuje znaną architekturę kurortu przez pryzmat fantazji, nadając jej płynne, nierealne kształty. Włączenie szwedzkiego twórcy jako inspiracji ma fundamentalne znaczenie, bo osadza surrealizm budynku w jego bezpośrednim, lokalnym kontekście. O ile Szancer dostarczył uniwersalnego, baśniowego ducha, o tyle Dahlberg nadał mu specyficznie sopocki język wizualny. Trzecia muza: Antoni Gaudí Jako trzecia inspiracja wymieniany jest Antoni Gaudí, sławny kataloński architekt. Jego barcelońskie dzieła, jak La Pedrera, odrzucają proste linie i słyną z organicznych, inspirowanych naturą form. Gaudí mawiał, że „linia prosta należy do człowieka, a krzywa do Boga”. Odwołanie się do Gaudíego przez projektantów budynku to coś więcej niż zwykła inspiracja. W architekturze postmodernistycznej, do której zalicza się Krzywy Domek, cytowanie historycznych stylów i postaci jest jedną z podstawowych technik. Przywołując Gaudíego, projektanci świadomie wpisali swoje dzieło w długą tradycję architektury antyracjonalistycznej. Tętniące życiem wnętrze Krzywy Domek to coś więcej niż tylko architektoniczna ciekawostka. To dynamiczne centrum usługowo-rozrywkowe, które ewoluowało wraz ze zmieniającymi się potrzebami mieszkańców i turystów. Na jego kilku kondygnacjach mieszczą się liczne punkty handlowe i usługowe, co świadczy o jego funkcjonalnej elastyczności. Goście mogą tam znaleźć sklepy odzieżowe i jubilerskie, kawiarnie i restauracje. Oprócz tego budynek jest siedzibą biur korporacyjnych, gabinetów medycznych, kancelarii prawnych i pracowni projektowych. Dodatkowym elementem, budującym prestiż tego niezwykłego miejsca, jest „Ściana Sławy”, na której swoje autografy składają znane osoby ze świata kultury, uczestniczące w organizowanych tam wydarzeniach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Polskie wybrzeże skrywa wiele skarbów, ale ten został Cudem Polski. Gdzie znajdziecie Zatopiony Las?
Czy wiecie, że na polskim wybrzeżu mamy scenografię jak z „Władcy Pierścieni” czy „Diuny”? Zatopiony niemal 3 tysiące lat temu i odsłonięty przez sztormy las został uznany za jeden z Cudów Polski. Ale trzeba się spieszyć, żeby go obejrzeć. To jedno z najspokojniejszych miejsc nad Morzem Bałtyckim.
Zatopiony Las koło Czołpina to niezwykłe miejsce, które stało się symbolem przemian natury nad polskim wybrzeżem. Przez tysiące lat ukryty pod piaskiem i wodami Bałtyku, starożytny i znakomicie zakonserwowany las został odsłonięty podczas sztormów. Widok liczących 3 tysiące lat pni i szum oceanu robi niezapomniane wrażenie, więc nie ma się co dziwić, że został Cudem Polski 2025 w województwie pomorskim. Historia Zatopionego Lasu koło Czołpina – jak powstał ten cud natury? Pochodzenie pełnego magii lasu sięga epoki brązu. Według analiz dendrochronologicznych przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Gdańskiego, pnie drzew znajdujące się dziś na plaży mają około 3000 lat. W tamtym okresie w miejscu obecnej plaży znajdował się gęsty las dębowo-bukowy. Teoria jego powstania zakłada dwa scenariusze: albo dawni mieszkańcy wykarczowali teren, by zdobyć miejsce pod uprawę, albo doszło do rozległego pożaru. Tak czy inaczej, po nagłej zmianie poziomu morza i sztormach, pozostałości lasu zostały pogrzebane pod warstwami piasku i zakonserwowane przez słoną wodę. Morze Bałtyckie odsłoniło pradawne pnie Odsłonięcie zatopionego lasu to efekt działania Morza Bałtyckiego. Największe sztormy ostatnich lat spowodowały przesunięcia piasku i odsłoniły kilkadziesiąt pni, które przez wieki były całkowicie niewidoczne. Morze zabiera i morze oddaje – przesuwanie się wydm, cofanie lądu i silne fale to naturalny cykl życia tego regionu, a Zatopiony Las jest spektakularnym dowodem na siłę i kapryśność morza. Jak dotrzeć do Zatopionego Lasu? Zatopiony Las znajduje się w granicach Słowińskiego Parku Narodowego w województwie pomorskim, pomiędzy Czołpinem a Rowami, w pobliżu jeziora Dołgie Duże. Najłatwiej dotrzeć tam z parkingu przy byłej jednostce wojskowej w Czołpinie. Stamtąd należy ich wyznaczoną ścieżką (bez zbaczania, to teren parku narodowego) do morza, a następnie skręcić w lewo i wędrować plażą przez około 3 km. Cała malownicza trasa z parkingu liczy sobie około 4,5 km i po drodze podziwiać można nadmorskie wydmy i charakterystyczny, najodowany bałtycki krajobraz. Nie ma możliwości dojazdu samochodem. Zatopiony Las Cudem Polski 2025, który wkrótce może zniknąć Zatopiony Las w Czołpinie pokonał konkurentów i zwyciężył w prestiżowym plebiscycie „Cuda Polski” organizowanym przez magazyn „National Geographic Traveler”. Tam – głosami internautów – został wybrany najciekawszym, nie do końca odkrytym miejscem w całym województwie pomorskim. Nie ma się co dziwić: stwarza atmosferę jak z bajki czy filmowego planu, ale o jego magii może decydować także… ulotność. Wystarczy kolejny sztorm, by na setki lat został pogrzebany pod piaskiem. Tym razem warto się pospieszyć. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Odkryj jedno z najpiękniejszych jezior Pomorza i Borów Tucholskich
Jezioro Charzykowskie to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie dzikość przyrody i klimat letniskowego kurortu. Położone w otoczeniu Borów Tucholskich zachwyca czystą wodą, malowniczymi zatoczkami i historią, która sięga początków polskiego żeglarstwa. Jego przejrzyste wody, urokliwe plaże i bogata przyroda sprawiają, że przyciąga zarówno aktywnych podróżników, jak i tych, którzy szukają spokoju wśród lasów i szumu fal.
Spis treści: Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Plaża i kąpieliska Atrakcje dla turystów Jezioro Charzykowskie, zwane też w niektórych źródłach Jeziorem Łukomie, leży w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim. Rozciąga się na długości blisko 10 kilometrów, a jego szerokość na poszczególnych odcinkach jest mocno zróżnicowana i waha się od 0,42 km do 2,1 km. Powierzchnia jeziora według różnych źródeł wynosi od 1363 hektarów do 1363,8 ha, a maksymalna głębokość dochodzi do 30 metrów. Zbiornik jest przepływowym jeziorem rynnowym – jego wody zasilane są przez rzekę Brdę, która łączy Jezioro Charzykowskie z sąsiednim Jeziorem Karsińskim (Długim). Taki układ hydrologiczny tworzy spójną sieć wodną, szczególnie atrakcyjną dla kajakarzy i miłośników spływów. Z uwagi na rynnowy charakter jeziora, jego tafla z lotu ptaka przypomina długi, wijący się pas błękitu otoczony zielonymi borami sosnowymi, które wchodzą w skład kompleksu Borów Tucholskich. Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Jezioro Charzykowskie słynie z czystej wody (II klasa), choć miejscami przejrzystość ogranicza rosnąca w nim roślinność. Dbałość o ochronę środowiska w tym regionie jest priorytetem. Jezioro Charzykowskie (Łukomie) na północnym wschodzie sąsiaduje bezpośrednio z Parkiem Narodowym Bory Tucholskie oraz leży w obrębie Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Wokół jeziora można spotkać wiele gatunków ptaków wodnych, nic więc dziwnego, że jego teren należy do Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Wielki Sandr Brdy. Nad Jeziorem Charzykowskim można spotkać łabędzie, perkozy, czaple siwe czy kormorany. Wśród roślinności przeważają trzciny, pałki i sitowie, a w strefach przybrzeżnych rozciągają się torfowiska i podmokłe łąki. Region ten jest ostoją dla chronionych gatunków – m.in. żurawia, bociana czarnego oraz wydry europejskiej. Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Jezioro Charzykowskie to nie tylko rozległy akwen o malowniczej linii brzegowej, ale również kilka urokliwych wysp, które nadają mu wyjątkowego charakteru. Największą i najbardziej znaną z nich jest Wyspa Miłości, na której w okresie międzywojennym znajdowała się kawiarnia. Odbywały się tam często zabawy taneczne i inne liczne spotkania towarzyskie. Niestety, w czasie II wojny światowej na wyspę zostały zrzucone bomby lotnicze, które zniszczyły znajdujące się na wyspie budynki. Z kolei na Wyspie Bachorskiej w okresie wojennym ukrywali się partyzanci. Nazwa wyspy pochodzi od znajdującej się w niedalekiej odległości miejscowości Bachorze. Dziś obie wyspy przypominają, że Jezioro Charzykowskie to nie tylko przyrodniczy skarb Borów Tucholskich, ale również miejsce o bogatej i nieoczywistej historii. Jezioro Charzykowskie – plaża i kąpieliska Jednym z największych atutów jeziora są jego plaże. Najbardziej znane kąpielisko znajduje się w miejscowości Charzykowy, gdzie latem działa strzeżone kąpielisko z pomostem, wypożyczalniami sprzętu wodnego i mocno rozbudowanym zapleczem gastronomicznym. W sezonie letnim funkcjonuje tu strefa rekreacyjna z boiskami, molo i sceną, na której odbywają się koncerty oraz festiwale szantowe. Drobny piasek i czysta przy brzegu woda sprawiają, że to miejsce jest chętnie wybierane przez rodziny z dziećmi. Z kolei dla osób poszukujących ciszy świetnym wyborem będzie plaża w Bachorzu – tam można cieszyć się spokojniejszą atmosferą i bezpośrednim kontaktem z przyrodą. Czy w Jeziorze Charzykowskim można się kąpać? Tak, kąpiel w Jeziorze Charzykowskim jest dozwolona i bardzo popularna. Dzięki dobremu zapleczu ratowniczemu i oznakowanym kąpieliskom, miejsce to cieszy się opinią jednego z najlepszych jezior kąpielowych w Borach Tucholskich. Poza kąpielą można tu uprawiać żeglarstwo, windsurfing, kajakarstwo czy paddleboarding. Dla wielu osób Jezioro Charzykowskie to synonim wakacyjnej swobody – z dala od miejskiego zgiełku, w otoczeniu lasu i wody. Jezioro Charzykowskie – atrakcje dla turystów Region Charzyków oferuje znacznie więcej niż tylko plażowanie. To również prawdziwa mekka żeglarzy, gdyż to właśnie tutaj w 1920 roku zorganizowano pierwsze w Polsce śródlądowe regaty żeglarskie. Dziś działa tu jeden z najstarszych klubów żeglarskich w kraju, a nad brzegiem jeziora odbywają się liczne imprezy i zawody. W samej miejscowości Charzykowy nie brakuje też restauracji, kawiarni i przystani, które tworzą klimat małego, wakacyjnego kurortu. Dla miłośników aktywnego wypoczynku przygotowano sieć szlaków rowerowych i pieszych. Szczególnie polecana jest ścieżka rowerowa Charzykowy-Bachorze-Funka, biegnąca przez lasy i punkty widokowe. Nieopodal znajduje się też Muzeum Przyrodnicze Parku Narodowego „Bory Tucholskie”, gdzie można poznać bogactwo fauny i flory tego regionu. Niezależnie od tego, czy przyjedziesz tu z rodziną, z wędką, z aparatem fotograficznym czy po prostu, by odpocząć w samotności, to miejsce oczaruje cię spokojem, zapachem żywicy i blaskiem słońca odbijającym się w tafli wody. Jezioro Charzykowskie to esencja Borów Tucholskich pełna przestrzeni, ciszy i natury. Punkt widokowy na Jezioro Charzykowskie Panoramę jeziora najlepiej podziwiać z punktu widokowego położonego niedaleko miejscowości Małe Swornegacie. W tym rejonie wysokość brzegu dochodzi nawet do 25 metrów, co zapewnia zachwycający widok na błękitną taflę wody i zielone lasy Borów Tucholskich. O zachodzie słońca jezioro przybiera tu złocisty odcień, a ciszę przerywa jedynie głos ptaków. To jedno z tych miejsc, które idealnie oddaje ducha regionu – spokój, przestrzeń i bliskość natury. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Gdańsk oglądany z kajaka zachwyca na trzy sposoby. Jeden was zaskoczy
Zabytkowy, postindustrialny i zaskakująco zielony. Podróż kajakiem przez Gdańsk pozwala odkryć to piękne miasto z nowej perspektywy.
Spis treści: Kamienna Śluza Kajakiem przez Gdańsk Stocznia Cesarska Wzdłuż Wyspy Spichrzów Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Czy to na pewno dobry pomysł? – zastanawiam się, stojąc przy przystani na ślepym końcu Starej Motławy. Kamienne nabrzeże schodzi szerokimi stopniami nad wodę. Tam kołysze się spory pomost. Tafla wygląda jak lustro, ale to tylko krótka zmyłka pomiędzy potężnymi podmuchami; kolejny przychodzi nagle, unosi ją jak tkaninę, a potem opadająca woda wdziera się na pomost. Wodowanie kajaka wydaje się co najmniej nierozsądne, ale... Jesienne słońce tak pięknie oświetla fasady, tak miło poczuć ciepłe promienie na twarzy, a na wodzie jest tak pusto. Jakbyśmy mieli miasto tylko dla siebie! Czy taka okazja szybko się powtórzy? Jedno spojrzenie i bez słowa decydujemy: spróbujmy! Jeśli się nie uda, najwyżej zawrócimy. Ściągamy kajak, pakujemy się i odbijamy. Płyniemy w kierunku Głównego Miasta, pod stalowo-żelbetowym mostem Popielnym. Wiosłując obok Wyspy Spichrzów, wypływamy na Nową Motławę, by zrobić kolejny zwrot – za miasto. Na razie to jednak obrzeża jego turystycznej części. Kamienna Śluza Równolegle do rzeki biegnie ulica. Zachwyt budzi tutejsza cisza i spokój. Z każdym machnięciem wiosłem dookoła jest coraz więcej zieleni, w całość malowniczo wpisuje się opuszczony stary młyn z czerwonej cegły na prawym brzegu. Dziś zrujnowany, z pustymi oknami, niegdyś był częścią niezwykłej konstrukcji, do której właśnie dopływamy – jednej z nielicznych tego typu na świecie. „Ale że takie coś? Co tu niezwykłego?” – myślę, przepływając przez surową Kamienną Śluzę, między żeliwnym wrotami w kolorze jasnej mięty. Żeby zrozumieć majstersztyk tego dzieła, trzeba na nie spojrzeć z góry, co nie jest trudne, bo w jego skład wchodzi też kilka bastionów, dziś zamienionych w punkty widokowe. Otóż Gdańsk miał ze swoimi trzema rzekami – Wisłą, Motławą i Radunią – utrapienie (czytaj: powodzie), ale nauczył się też z nich korzystać. Śluza łącząca Nową Motławę z Motławą tuż przed skrzyżowaniem z dawną fosą (dziś: Opływ Motławy), wytyczoną zygzakami pomiędzy bastionami, miała znaczenie hydrotechniczne. Pozwalała regulować poziom wody i zapobiegać powodziom. Poprawiała również bezpieczeństwo miasta. Tak zwany manewr wodny nie wymagał armii, broni ani walki; żeby wojsko nie podeszło z południa pod miasto, wystarczyło zalać jego przedpola. Co też skutecznie wykorzystano już w początkach istnienia konstrukcji w czasie – nomen omen – potopu. Zaskoczeni Szwedzi odstąpili od oblężenia. My też szybko poznajemy detale tej zmyślnej struktury. Gdy próbujemy wpłynąć w Opływ Motławy, utykamy na pasie ciągnących się tuż pod powierzchnią wody kamieni. Ani popłynąć dalej, ani zawrócić. To jedna z dwóch grodzi naprowadzających wodę między Motławą i śluzą. Na obu ich krańcach stoją pękate wieże zaporowe, a że wyrastające z wody budowle wyglądają dosyć urokliwie, w ogóle mnie nie irytuje ta przymusowa przerwa. W końcu udaje nam się zsynchronizować mocne machnięcie wiosłami z podmuchem wiatru, wycofujemy się i opływając małą wysepkę, skręcamy w Odpływ. Szybko się okazuje, że było warto. Wiatr cichnie, zieleń wylewa się z brzegów, nie mogę uwierzyć, że ta oaza natury znajduje się dosłownie kwadrans pieszo od centrum dużego miasta. Kajakiem przez Gdańsk Spływałam często przez różne miasta i wiem, że woda pozwala je zobaczyć z całkiem innej perspektywy, ale w Gdańsku trzeba przemnożyć zaskoczenie przez dwa. Nigdzie indziej nie ma tylu jednostek pływających, ze statkami pasażerskimi włącznie, nigdzie nie da się być tak blisko portu i stoczni. – Oczywiście, że najciekawsza i najpopularniejsza jest stara część miasta. Ale przy wypożyczaniu kajaków zawsze radzimy: „Popłyńcie najpierw na Opływ, oswójcie się, dopiero potem ruszajcie na Główne Miasto, gdzie pływają też inne jednostki, motorówki, łodzie, statki” – mówi Przemysław Siudem wypożyczający nam sprzęt w przystani o frapującej nazwie Żabi Kruk, gdzie działa najstarszy klub kajakowy w Gdańsku. Zygzakami z widokiem na kolejne bastiony, a potem nieduży neogotycki kościół Matki Bożej Bolesnej z charakterystyczną smukłą wieżyczką, dopływamy do Martwej Wisły. I wtedy zaczyna się dziać! Ze stanu „relaks” natychmiast przenosimy się w stan „przygoda”. – Trzymamy się blisko brzegu – instruuje doświadczony kolega. – Ale nie za blisko, bo jeśli przepłynie statek, odbiją się od niego silne fale. Spycha nas na środek, czasem buja jak na karuzeli, ledwie rejestruję, że przepływamy pod mostem Siennickim i obok ujścia Motławy, a wokół pojawiają się postindustrialne budynki. Płyniemy jeszcze kawałek. Gigantyczne żurawie portowe wydają się jeszcze większe, ale na otwartej przestrzeni znów nieźle dmucha i rozsądek każe zawracać. Poza tym chcę się przyjrzeć robotom. Stocznia Cesarska Wracamy, by przybić do jednego z pomostów w dawnych dokach Stoczni Cesarskiej. To nie lada gratka; założona w XIX w. była jedną z pierwszych nowoczesnych stoczni okrętów wojennych, wypływały z niej u-booty, krążowniki i pancerniki. Po wojnie dała podwaliny Stoczni Gdańskiej, ale ta jej część podupadła i niektóre budynki zwyczajnie się zawaliły. Do 2018 r. był to teren zamknięty, a kiedy go w końcu udostępniono, jego historia potoczyła się szczęśliwie: w postindustrialnej przestrzeni „coś” zobaczyli artyści, powstały alternatywne kluby, sypnęło wydarzeniami kulturalnymi. Roboty, do których chciałam wrócić, to niezwykła kolekcja rzeźb z portowego złomu: do stworzenia cudaków wychodzących z morza po pochylni dawnego Wydziału Kadłubowego rzeźbiarz Czesław Podleśny użył nieco już przerdzewiałych sprężyn, kół, części maszyn, fragmentów sieci elektrycznej. Kiedy wychodzimy na brzeg, rozglądam się po tym tyglu starego i nowego. Wybite okna i graffiti na budynkach, podniszczony dźwig z 1937 r. – najstarszy w stoczni. A nieopodal – jak ocalała baza na opuszczonej planecie – lśniący futurystyczny namiot-kopuła. Ludzie schodzący się na rejs statkiem wycieczkowym. – Państwo na kajaki? – zagaduje ktoś przychodzących. To Szymon z kajakowej firmy Around Gdansk czeka na czwórkę Anglików. Zagadujemy, kto i dlaczego pływa. – Wszyscy. Mieliśmy ludzi z całego świata, nawet z małych wysp na Pacyfiku. A po spływach zaskoczeni są nawet gdańszczanie. Mówią, że takiego oblicza metropolii nie znali, że czuli się tak, jakby byli w innym mieście. Chwilę wygrzewamy się na słońcu, gapimy na przypływające statki – w tym charakterystyczny wycieczkowy galeon Czarna Perła nazywany tu „Piratami”– i odbijamy. Szymon, patrząc na zegarek, mówi: – Zaraz zamykają kładkę, na 40 minut macie Motławę tylko dla siebie. Wracamy tą rzeką, by skończyć pętlę. Niedaleko stąd przerzucono nad nią kładkę na wyspę Ołowiankę. Jest zwodzona: przez pół godziny otwarta – i wtedy pływają tędy duże statki. Przez kolejne pół zamknięta, przeznaczona dla pieszych, ale przecież i kajakiem pod nią damy radę przepłynąć. Jest bajecznie! Przed nami przecież najciekawsza, stara część Gdańska. Wzdłuż Wyspy Spichrzów Napakowane zabytkami Główne Miasto to najczęściej wybierany cel wycieczek kajakowych. W godzinę, dwie można spokojnie opłynąć Wyspę Spichrzów i wyspę Ołowiankę, wreszcie wpłynąć w kanał Raduni – przy wysokim stanie wody aż do Wielkiego Młyna. My, płynąc z powrotem do Żabiego Kruka, machamy wiosłami od niechcenia, żeby spokojnie nacieszyć się widokami. Zdarza się tylko jeden zgrzyt, ale to ten, na który czekaliśmy. Opuszczanie kładki na Ołowiankę. Wyrasta ona długim ramieniem z tej wyspy tuż przed ikonicznym budynkiem Polskiej Filharmonii Bałtyckiej. Co nie tylko widać, ale i słychać. Płynąc wzdłuż Ołowianki, możemy obejrzeć budowle na obu brzegach Motławy z różnej perspektywy. Po jednej stronie ogromny diabelski młyn AmberSky, po drugiej – uroczo staroświecka Karuzela Gdańska, na której obracają się malowane ławki, konie i rydwany. Po lewej – statek muzeum, po prawej – koronkowe fasady kamienic Rybackiego Pobrzeża i charakterystyczna sylwetka starego Żurawia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdansk-co-zobaczyc-i-zjesc-stocznia-i-wyspa-spichrzow-to-miejsca-pelne-sztuki-muzyki-i-swietnej-kuchni-fot-shutterstock-d399115.jpeg" width="2400" height="1600" alt="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" title="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" /> Tak samo nieśpiesznie płyniemy wzdłuż Wyspy Spichrzów. W złotych czasach stało na niej ponad 300 spichlerzy – magazynów, w których kupcy przechowywali towary. Kompletnie zrujnowany w czasie II wojny skrawek lądu jest teraz jednym z najszybciej zmieniających się rejonów w mieście. Patrzą na mnie fasady z dziesiątkami okien: jedne są już pięknie odnowione, zamienione na apartamenty i hotele, inne – z wyprutymi wnętrznościami – dopiero czekają na swoją kolej. Przepływamy jeszcze raz pod mostem Popielnym, tylko w odwrotnym kierunku. Kilka machnięć i cumujemy. Wiatr ucichł, stojące nisko słońce wydłuża cień Baszty pod Zrębem, malowniczej ruiny na tyłach klubu kajakowego. Wychodząc na ląd, myślę, że tak właśnie Gdańsk witał przybyszów wieki temu – prezentując się od strony wody. Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Warto wiedzieć Kajak wypożyczyć można przy ul. Żabi Kruk 15 od wiosny do jesieni. Kajak jedno-/dwuosobowy na 3 godz.: 70/80 zł, instruktor dla grupy – od 250 zł, kajakiempogdansku.pl. Around Gdansk (Dokowa 1) oferuje spływy przez cały rok; jedynie z instruktorem, w grupie. 100–170 zł/os.; aroundgdansk.pl. Trasy Wycieczki trwają zwykle od 1,5 do 3,5 godz. Np. pętla Opływem i Motławą (8 km). Warto wyrwać się z miasta, płynąc w górę Motławy – woda stojąca, nie trzeba wiosłować pod prąd – do Krępca albo Dziewięciu Włók, gdzie są przystanie i dobre warunki na krótki biwak. Nocleg W okresie lipiec–wrzesień dla turystów otwierają się akademiki, np. Politechniki Gdańskiej: 80–100 zł/os.; pg.edu.pl, Uniwersytetu Gdańskiego, 110–210 zł/2 os.; akademikigdansk.pl. Domy na Wodzie: La Mare Motlava Houseboats. Przeszklone barki z tarasami na dachu na Nowej Motławie; 750 zł/noc. Źródło: archiwum NG
Wielki hotel na helskim cyplu. Wycinka drzew budzi kontrowersje
Po 15 października 2025 roku ma ruszyć budowa jednego z największych ośrodków rekreacyjnych na Pomorzu. Spektakularny kompleks będzie zajmować powierzchnię 10 tysięcy metrów kwadratowych na samym końcu półwyspu Helskiego. Za budową stoi jednak szereg kontrowersyjnych działań, które na stałe mogą pozbawić domu setki gatunków ptaków.
Spis treści: Kolos z Helu Kontrowersyjna wycinka Jak ucierpią ptaki? Protesty mieszkańców Po hotelu Gołębiewskim w nadmorskim Pobierowie nadszedł czas na kolejny gigantyczny projekt, mający na celu pobudzenie lokalnej turystyki. Tym razem budynek ma stanąć w jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc na mapie Polski – półwyspie Helskim. Podobnie jak w Pobierowie, i tutaj inwestycja na zawsze odmieni krajobraz okolicy. Kolos z Helu Kiedy w tym momencie spojrzymy na miejsce, które za kilka może się roić od turystów, dostrzeżemy jedynie piasek i charakterystyczne nadbałtyckie iglaste lasy. Już w drugiej połowie października panujący tam spokój mają zakłócić pierwsze dźwigi i koparki przygotowujące grunt pod nową inwestycję. Kompleks hotelowy o nazwie Hel Happiness ma zajmować łącznie powierzchnię ok. 10 000 metrów kwadratowych. Na tym terenie staną budynki o wysokości nawet 18 metrów (co zdecydowanie przewyższa stojące tam teraz drzewa), mieszczące pokoje hotelowe, apartamenty oraz strefę SPA. Całość jest przewidziana dla ok. tysiąca osób, które będą mogły korzystać z nowoczesnego kurortu. Kontrowersyjna wycinka Aby Hapinness Hel powstało należy jednak najpierw przygotować teren. W tym celu inwestorzy planują wycięcie ok. 433 drzew wchodzących w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto inwestycja obejmuje fragment dwóch obszarów europejskiej sieci Natura 2000. Dlaczego pozwolenie na wycinkę zostało wydane, mimo że teren znajduje się w granicach strzeżonego ekologicznie obszaru? Urzędnicy nie widzą w tym problemu. – Dopóki nie przekroczymy tej wartości 1 procenta w kontekście całego siedliska będącego przedmiotem ochrony, to nie możemy mówić o znaczącym oddziaływaniu – mówi w rozmowie z TVN24 Jakub Kięczkowski z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku. To właśnie ten urząd wydaje opinię na temat zgody na realizacje takich projektów. Aktywiści i przeciwnicy budowy zaznaczają jednak, że destrukcja wspomnianego jednego procenta może trwale uszkodzić cały istniejący tam ptasi ekosystem. Jak ucierpią ptaki? Burmistrz miasta Hel Mirosław Wądołowski tłumaczy decyzję o budowie kompleksu troską o mieszkańców regionu. Całoroczna destynacja turystyczna ma bowiem stworzyć setki nowych miejsc pracy, co ożywi rozwój gospodarczy okolicy. Niestety, zapomina o tym, że takie działania powinny być realizowane także z troską o zwierzęta korzystające z tej przestrzeni. Na terenie, na którym powstać ma Hel Happiness rozpoznano występowanie aż 345 gatunków ptaków, w tym wielu egzemplarzy objętych ścisłą ochroną. Półwysep Helski to również jeden z najważniejszych w Europie punktów migracyjnych dla tych zwierząt. Wycinka drzew uniemożliwiłaby ptakom znalezienie schronienia, pokarmu i miejsc lęgowych przed dalszą drogą. Nic więc dziwnego, że organizacje sprzeciwiające się wycince zostały poparte przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Wystosowało ono nawet specjalne pismo zawierające stanowisko OTOP w sprawie projektu budowy kompleksu hotelowego Centrum Rewitalizacji Zdrowia Hel Happiness. Protesty mieszkańców Organizacją, która walczy z wycinką drzew pod nowy hotel jest inicjatywa społeczna „Ratujmy Helski Cypel”. Organizuje petycję skierowaną do Prezesa Rady Ministrów RP, dzięki której sprawa nabrałaby szerszego rozdźwięku. Aktywiści wnoszą o: podjęcie działań prawnych mających na celu unieważnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, wydanej – zdaniem wnioskodawców – z rażącym naruszeniem prawa; natychmiastowe wstrzymanie wycinki drzew na Helskim Cyplu do czasu zakończenia postępowań wyjaśniających wszelkie wątpliwości prawne i proceduralne związane z inwestycją; przeprowadzenie ponownej, rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko, która obejmie łączny wpływ wszystkich istniejących i planowanych inwestycji na obszarze Helskiego Cypla i całej gminy Hel; zobowiązanie władz lokalnych do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa miejscowego, w tym uchwały z 2008 roku o ustanowieniu na Helskim Cyplu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, która jednoznacznie zakazuje niszczenia, uszkadzania lub przekształcania tego obszaru; powołanie rezerwatu przyrody na Helskim Cyplu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 30 marca 2005 r., w celu ochrony drzewostanu jako trwałego elementu krajobrazu, miejsca pamięci, schronienia dla przyrody oraz dobra o wysokiej wartości społecznej. Póki co internetowa petycja zebrała już ponad 25 000 podpisów. Źródła: Zawsze Pomorze, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kamienne kręgi na Pomorzu: ślady pradawnych rytuałów i nieznanych cywilizacji
Kręgi kamienne w Polsce od lat rozpalają wyobraźnię turystów i badaczy. Niezwykłe konstrukcje z północy kraju przyciągają tajemnicą, historią i siłą natury, która je otacza.
Spis treści: Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Archeologiczne fascynacje – od Stonehenge po Odry Goci i kultura wielbarska – skandynawskie korzenie pomorskich kręgów Obrządek śmierci i rytuały Gotów – groby, biżuteria i krwawe ofiary Jak zwiedzać kamienne kręgi na Pomorzu – Odry, Węsiory i Grzybnica w praktyce Z daleka wyglądają jak rozsypane przypadkiem kamienie, ale im bliżej się podejdzie, tym silniejsze ma się uczucie, że te miejsca skrywają coś więcej niż tylko pozostałości po dawnych czasach. Kamienne kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy od lat pobudzają wyobraźnię – zarówno badaczy, jak i poszukiwaczy tajemnic. Dla jednych to relikty pogańskich rytuałów, dla innych – miejsca o niezwykłej energii, a nawet dawne lądowiska obcych cywilizacji. Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Według legend kaszubskich, kamienne kręgi były grobami olbrzymów lub zabawkami stolemów – mitycznych gigantów przybyłych z północy. Inne podania głoszą, że to zaklęci w kamień tancerze albo miejsca przeklęte przez siły nieczyste, w których diabeł miał zostawić swój ślad. Radiesteci i bioenergoterapeuci (choć ich rewelacje są dementowane rzez naukowców) wierzą, że kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy emitują silne pole energetyczne, które rzekomo wpływa na ludzki organizm, poprawia samopoczucie i pomaga w medytacji. Z kolei ufolodzy od lat sugerują, że mogą to być pozostałości po lądowiskach obcych cywilizacji, wskazując na precyzyjne rozmieszczenie kamieni i ich rzekome powiązania z konstelacjami gwiazd. Co więcej, wśród lokalnych mieszkańców krążą opowieści o dziwnych dźwiękach i światłach pojawiających się nocą w okolicach kręgów. Część badaczy spekuluje, że kręgi mogły pełnić funkcję punktów orientacyjnych dla podróżników lub rytualnych miejsc uzdrawiających, choć brak na to jednoznacznych dowodów. Fascynacja trwa – tak jak od wieków, te zagadkowe struktury wciąż stawiają więcej pytań niż dają odpowiedzi. Archeologiczne fascynacje – od Stonehenge po Odry Nic dziwnego, że tajemnicze kamienne kręgi szybko przyciągnęły uwagę naukowców i badaczy przeszłości. Pierwsze próby ich dokumentacji na Pomorzu miały miejsce już w XIX wieku, kiedy to podejrzewano, że są one dziełem ludów epoki kamienia lub wczesnych Słowian. Jednak przełom w badaniach nastąpił na początku XX wieku, gdy do Odry trafił Paul Stephan – poznański mierniczy i pasjonat astronomii, zafascynowany odkryciami ze słynnego Stonehenge. To właśnie poznanianin jako jeden z pierwszych zasugerował, że kręgi w Odrach – będące największym tego typu zespołem w Polsce, zajmującym aż 17 hektarów – mogły pełnić rolę starożytnych obserwatoriów astronomicznych. Zauważył, że niektóre z kamieni są ustawione w liniach wyznaczających wschody i zachody słońca podczas przesileń, co może świadczyć o zaawansowanej znajomości cykli niebieskich u ich twórców. W kolejnych dekadach koncepcja ta inspirowała kolejne pokolenia badaczy – dziś wiadomo, że niektóre układy kręgów rzeczywiście mogą być powiązane z kalendarzem solarno-księżycowym, co tylko dodaje kolejną warstwę tajemniczości tym pozornie prostym konstrukcjom z głazów. Goci i kultura wielbarska – skandynawskie korzenie pomorskich kręgów Dziś badacze coraz częściej wiążą te dawne cmentarzyska z monumentalnymi kamiennymi konstrukcjami z obecnością Gotów na ziemiach polskich – starożytnego ludu germańskiego, który odegrał istotną rolę w historii Europy. Kręgi, kurhany, brukowane ścieżki i stele w centrum okręgów, niekiedy o średnicy sięgającej nawet kilkudziesięciu metrów, są interpretowane jako elementy pogrzebowych i rytualnych praktyk Gockich klanów. Fascynującą historię tego ludu opisał Jordanes, gocki kronikarz z VI wieku n.e., w swoim dziele „Getica” („Historia Gotów”). Według przekazu Jordanesa Goci przybyli ze Skandynawii w I wieku n.e. pod wodzą legendarnego króla Beriga i osiedlili się właśnie na Pomorzu. Przez kolejne stulecia rozwijali swoją kulturę, dziś nazywaną wielbarską – od miejscowości Wielbark, gdzie odkryto jedno z najważniejszych cmentarzysk tej społeczności. Kultura wielbarska odróżniała się od wcześniejszych i sąsiednich cywilizacji zarówno pod względem obrządku pogrzebowego, jak i stylu życia. Jej charakterystyczne cechy to brak broni w grobach mężczyzn, obecność ozdobnej biżuterii w pochówkach kobiet oraz właśnie kamienne kręgi, które mogły mieć znaczenie rytualne lub społeczne. Około III wieku n.e. Goci opuścili Pomorze i wyruszyli w długą migrację na południowy wschód, ku brzegom Morza Czarnego, gdzie odegrali kluczową rolę w upadku Cesarstwa Rzymskiego. Obrządek śmierci i rytuały Gotów – groby, biżuteria i krwawe ofiary Goci wyróżniali się na tle innych ludów zamieszkujących ziemie dzisiejszej Polski specyficznymi praktykami pogrzebowymi. Ich zmarłych zarówno palono, jak i chowano w stanie nienaruszonym, co świadczy o zróżnicowanym i zapewne symbolicznym podejściu do śmierci. Zadziwiające jest, że mężczyznom nie wkładano do grobów broni ani narzędzi – w przeciwieństwie do tradycji wielu innych ludów epoki. W ich miejsce czasem znajdowano ostrogi, których funkcja do dziś pozostaje zagadką – być może miały znaczenie ceremonialne lub symbolizowały pozycję społeczną. Z kolei kobiety żegnano z wyjątkowym przepychem. Do grobów trafiały ozdoby z srebra i złota, bogato zdobione technikami filigranu (cienkie, skręcane druciki) i granulacji (drobne kuleczki metalu). Szczególną uwagę przyciągają bransolety ze stylizowanymi głowami węży, esowate klamerki do koli z paciorków, a także wisiory w kształcie gruszek i kul. Do tego dochodzą kunsztowne fibule – zapinki do szat, które ukazują wysoki poziom rzemiosła gockich złotników. Funkcja samych kamiennych kręgów nadal pozostaje przedmiotem debat. Najbardziej rozpowszechniona teoria głosi, że służyły one jako miejsca wieców plemiennych, tzw. thingów, gdzie podejmowano decyzje w ważnych sprawach – być może w obecności duchów przodków. Rytualne zgromadzenia, ofiary ze zwierząt i ucztowanie miały prawdopodobnie miejsce podczas przesileń lub świąt związanych z cyklami przyrody. Niepokojącym elementem są jednak ślady, które mogą świadczyć o krwawych rytuałach. Według relacji Jordanesa Goci składali ofiary z jeńców wojennych, wierząc, że tylko ludzka krew może zyskać przychylność Marsa – boga wojny. Takie praktyki mogły być jednym z elementów obrzędów odbywających się właśnie wewnątrz tych kręgów – między grobami, w cieniu kamiennych stel. Jak zwiedzać kamienne kręgi na Pomorzu – Odry, Węsiory i Grzybnica w praktyce Jeśli chcesz poczuć energię dawnych wieców i stanąć w cieniu tajemniczych kamiennych kręgów, Pomorze oferuje aż trzy główne lokalizacje, które możesz odwiedzić podczas weekendowego wypadu lub wakacyjnej trasy. Każda z nich ma nieco inny charakter, ale wszystkie przyciągają nie tylko miłośników historii, lecz także osoby poszukujące kontaktu z naturą i duchową ciszą. Odry to największy i najlepiej zachowany zespół kamiennych kręgów w Polsce – aż 17 hektarów z kurhanami, brukami i stelami. Znajduje się około 40 km na północny wschód od Tucholi, w sercu Wdeckiego Parku Krajobrazowego. W sezonie letnim obowiązuje niewielka opłata za wstęp – 4 zł (ulgowy 2 zł). Na miejscu znajduje się małe muzeum i tablice edukacyjne, a całość trasy jest dostępna dla turystów pieszych i rowerzystów. Kontakt telefoniczny: 052 398 61 30. Węsiory, położone 20 km na północny zachód od Kościerzyny, oferują bardziej kameralne doświadczenie. Opiekę nad stanowiskiem sprawuje Stowarzyszenie Badań Kamiennych Kręgów, które prowadzi także lokalne działania edukacyjne i organizuje spotkania dla pasjonatów archeologii. Kręgi znajdują się tuż przy jeziorze, co czyni to miejsce idealnym na letni piknik lub kontemplację wśród przyrody. Grzybnica, usytuowana ok. 25 km na południowy wschód od Koszalina, to część rezerwatu przyrody „Grzybnica” i jedna z najbardziej malowniczych lokalizacji. Na teren można dotrzeć ścieżką przyrodniczą, a informacje dostępne są na stronie internetowej www.manowo.pl. Kręgi położone są w sosnowym lesie, a wokół rozciągają się trasy piesze i rowerowe – idealne dla rodzin i osób szukających spokojnej eksploracji. Pamiętaj, aby na wycieczkę zabrać wygodne obuwie, wodę i odpowiednie ubranie na pogodę, ponieważ większość lokalizacji to tereny leśne bez zabudowań. Na miejscu nie znajdziesz komercyjnych atrakcji – za to czeka tam spotkanie z przeszłością, która mimo upływu wieków wciąż tętni tajemniczą energią. Źródło: National Geographic Traveler, OdkryjPomorze.pl, BoryTucholskie24.pl Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najpiękniejsze plaże Władysławowa i miejsca nad Bałtykiem
Plaża we Władysławowie jest znana z szerokich, piaszczystych obszarów. Jej wyjątkowe walory przyciągają turystów nie tylko z Polski, ale też z zagranicy. Wzdłuż jego wybrzeża rozciąga się aż 23 kilometry linii brzegowej, a każda część plaży ma swój niepowtarzalny charakter – od strzeżonych kąpielisk pełnych atrakcji po niemal dzikie, ustronne zakątki. To miejsce, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od tego, czy szuka relaksu, rodzinnej zabawy, sportowych emocji czy chwili kontaktu z naturą.
Spis treści: Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Centralna plaża, położona w samym centrum miasta, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów wybrzeża. Rozciąga się na długości 3 kilometrów, a jej szerokość sięga ponad 20 metrów, co zapewnia mnóstwo przestrzeni dla plażowiczów. Aby tu trafić, z centrum miasta trzeba przejść około kilometra – spacer wśród wydm i sosnowego lasu prowadzi do licznych wejść na plażę. Plaża centralna jest bezpieczna i strzeżona, a ratownicy czuwają nad bezpieczeństwem kąpiących się osób. Wejścia wyposażono w toalety, przebieralnie i kładki dla osób niepełnosprawnych, dzięki czemu każdy może komfortowo korzystać z plaży. Dodatkowo na plaży znajdują się bary oraz wypożyczalnie sprzętu, co pozwala urozmaicić pobyt nad morzem. W sezonie letnim najmłodszych czekają zjeżdżalnie wodne, dmuchane miasteczka i przedszkola plażowe, a osoby lubiące sport mogą korzystać ze sprzętu do sportów wodnych, w tym bananów i skuterów wodnych. Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Plaże Władysławowa zachwycają różnorodnością krajobrazów i atmosfer. W zależności od odcinka brzegu można natknąć się na tętniące życiem plaże strzeżone, które są idealne dla rodzin z dziećmi. Znajdują się tu place zabaw, wypożyczalnie sprzętu wodnego i atrakcje sezonowe, takie jak szkółki żeglarskie czy przedszkola plażowe. Na plaży we Władysławowie znajdują się też strefy sportów wodnych. Cieszą się one dużą popularnością wśród fanów windsurfingu, kitesurfingu i innych sportów wodnych. Warto wiedzieć, że są one dostosowane do aktywności dla osób początkujących i zaawansowanych. Można tu też znaleźć przestrzenie idealne do relaksu z szerokimi piaszczystymi plażami. To doskonałe miejsca do opalania, na spacery czy piknik nad morzem. Ciekawostką są też dzikie plaże, czyli ciche i kameralne zakątki, które pozwalają na pełne wyciszenie. Tu można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty wybrzeża. Dzięki tej różnorodności każdy turysta znajdzie odpowiedni dla siebie zakątek, niezależnie od tego, czy szuka spokoju, czy aktywnej rozrywki. Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Władysławowo oferuje pięć kąpielisk strzeżonych, które są wyposażone w odpowiednią infrastrukturę i zapewniają bezpieczeństwo plażowiczom. Ratownicy są obecni na miejscu, dzięki czemu rodziny z dziećmi mogą spokojnie korzystać z uroków Bałtyku. Na strzeżonych plażach znajdują się liczne atrakcje i udogodnienia, w tym: zjeżdżalnie wodne i dmuchane miasteczka dla dzieci, wypożyczalnie sprzętu wodnego – deski, banany, kajaki, stoiska gastronomiczne i bary plażowe, łagodne zejścia do wody, odpowiednie dla małych dzieci i osób nieumiejących pływać. Plaże te są najczęściej tłumnie odwiedzane w sezonie, ale oferują wszystko, czego potrzeba do komfortowego wypoczynku: bezpieczeństwo, rozrywkę i wygodę. Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Dla osób szukających spokoju i kontaktu z przyrodą, Władysławowo oferuje dzikie, niestrzeżone odcinki plaży. Są one szczególnie urokliwe w okolicach Rozewia czy niektórych fragmentach północnej Mierzei Helskiej. Na takich plażach można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty brzegu, spacerować po niemal dziewiczym wybrzeżu lub po prostu cieszyć się ciszą i spokojem, z dala od tłumów. Warto też poświęcić nieco czasu na obserwację lokalnej fauny i flory Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Dzikie plaże to idealna propozycja dla miłośników fotografii i romantycznych spacerów. Szczególnie podczas podziwiania zachodów słońca nad Bałtykiem, kiedy spokojna tafla wody odbija kolory nieba, tworząc spektakularne widoki. Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Władysławowo jest położone nad otwartym morzem i Zatoką Pucką – taka lokalizacja sprawia, że nie tylko w samej miejscowości, ale i w całej gminie znajduje się sporo plaż wartych uwagi. Choć nie trafiły one na naszą listę najpiękniejszych plaż w Polsce, to mimo wszystko polecamy je osobom spragnionym nadmorskiego relaksu: Plaża w Karwi – czysta, szeroka plaża, idealna dla rodzin z dziećmi. Latem tętni życiem, przyciągając zarówno mieszkańców, jak i turystów. Przestrzeń pozwala na zabawy w piasku, opalanie i sportowe aktywności. Plaża w Jastrzębiej Górze – charakteryzuje się różnorodnym krajobrazem – od wschodu jest kamienista, a od zachodu piaszczysta. To miejsce dla osób, które cenią połączenie naturalnego piękna z atrakcjami turystycznymi. Plaża w Chłapowie – oferuje szerokie wybrzeże i nowoczesne udogodnienia. Latem odbywają się tu różne animacje i imprezy, a plaża jest doskonałym miejscem zarówno do relaksu, jak i zabawy. Plaża w Rozewiu – słynie z dzikiej atmosfery i klifowego brzegu. Wąskie, kamieniste fragmenty oraz malownicze widoki czynią ją wyjątkowym miejscem dla osób szukających kontaktu z naturą. Dużym jej atutem jest też fakt, ze zazwyczaj nie jest zatłoczona. Plaża w Chałupach – znana z plaży nudystów, przyciąga turystów ceniących swobodę. Chałupy oferują także doskonałe warunki do kitesurfingu i innych sportów wodnych. Plaża w Swarzewie – położona nad Zatoką Pucką, to mekka dla windsurferów i kitesurferów. Sprzyjające warunki wiatrowe czynią ją jednym z najlepszych miejsc w regionie do nauki i doskonalenia umiejętności. Jest położna nieopodal ścieżki rowerowej, która łączy Hel z Puckiem. Plaża w Pucku – charakteryzuje się cieplejszą wodą i kameralną atmosferą, co sprawia, że jest idealna dla osób szukających relaksu z dala od tłumów. Plaża w Dębkach – jedna z najszerszych plaż w Polsce (ma około 108 m szerokości). To miejsce doskonałe na rodzinne wakacje i długie spacery brzegiem morza. Plaża w Kuźnicy – położona od strony otwartego Bałtyku, oferuje unikalne widoki i kontakt z naturą w jej najczystszej postaci. Plaża w Białogórze – idealna dla osób poszukujących spokoju i ciszy, z dala od centrum turystycznego. Otoczona przyrodą, pozwala na relaks w harmonii z naturą. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
W Gdańsku zaprezentowano polską urnę sprzed 2600 lat. Ma wyjątkowy kształt
W Muzeum Archeologicznym w Gdańsku zaprezentowano wyjątkowe znalezisko – urnę domkową, która liczy sobie nawet 2600 lat. To gratka dla wszystkich miłośników archeologii, ponieważ od II wojny światowej odnaleziono takich jedynie cztery. Co mówi ona o historii naszego kraju?
W gdańskim muzeum odwiedzających czeka prawdziwa gratka. Zaprezentowana została wyjątkowa popielnica grobowa, która wyglądem przypomina… dom. Składano w niej skremowane ludzkie kości, ale nie tylko. Pomorski obrządek pogrzebowy Popielnice grobowe – urny, w których składało się przepalone kości zmarłych – były nieodłącznym elementem ciałopalnego obrządku pogrzebowego Pomorza Wschodniego. Szczególnie wyjątkowe są wśród nich starannie wykonane urny domkowe: ich nietypowy kształt przypomina model glinianego „domku” stojącego na dziewięciu nóżkach. Od II wojny światowej odnaleziono jedynie cztery takie obiekty. – Osoba, która zmarła, była składana na stosie. Skrupulatnie dbano o to, żeby wybrać po procesie kremacji wszystkie kości i złożyć je do takiej urny, razem z drobnymi przedmiotami stanowiącymi wyposażenie osoby zmarłej. Z reguły były to drobne przedmioty metalowe, najczęściej brązowe – tłumaczy PAP dr Piotr Fudziński, kierownik Działu Wczesnej Epoki Żelaza w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku. Zawartość popielnego domku Nie tylko kształt urny, ale także jej zawartość zaskoczyła naukowców. Antropologowie potwierdzili, że w liczącej sobie 2600 lat popielnicy złożone były kości więcej niż jeden osoby. To oznaczy, że można mówić o pochówku wielokrotnym. Badacze są pewni, że w urnie znajdują szczątki dziecka powyżej 10. roku życia, dorosłego mężczyzny oraz prawdopodobnie dwóch innych osób, w tym być może kobiety. Wyjątkowe znalezisko nieopodal Wejherowa Popielnica została znaleziona w miejscowości Bożepole Wielkie w powiecie wejherowskim. Chociaż odkryto ją jeszcze w 2023 roku w trakcie badań ratowniczych prowadzonych przez Fundację Dziedzictwa Archeologicznego, to najpierw konieczne było wykonanie drobiazgowych badań. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków przekazał ją Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, a tam przeszła m.in. żmudne i czasochłonne opracowanie antropologiczne ludzkich szczątków kostnych. Stąd długi czas oczekiwania na jej prezentację. Gdzie obejrzeć znalezisko? Według pracowników muzeum urna już niebawem ma zasilić nową wystawę archeologiczną w wyremontowanym Domu Przyrodników przy ul. Mariackiej w Gdańsku. To siedziba Muzeum Archeologicznego, a zarazem jedna z największych i najbardziej reprezentatywnych kamienic w pomorskim mieście. Źródło: Nauka w Polsce, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Niezwykła polska laguna. Tu Bałtyk miesza się ze słodką wodą
Zalew Szczeciński to laguna Morza Bałtyckiego – największa w Polsce, położona na pograniczu z Niemcami. Wyjątkowe połączenie słodkiej wody z Odry i słonej z Bałtyku tworzy bogate ekosystemy i idealne warunki do rekreacji.
Spis treści: Ekologia i przyroda Zalewu Szczecińskiego Historia i geneza Zalewu Szczecińskiego Turystyka i rekreacja Zalewu Szczecińskiego Znaczenie gospodarcze i społeczno‑ekonomiczne Ciekawostki o Zalewie Szczecińskim – 10 faktów, które mogą cię zaskoczyć Laguna Zalewu Szczecińskiego to środowisko wodne o dużym znaczeniu geograficznym i społecznym. Płytki akwen, połączony z Morzem Bałtyckim aż trzema cieśninami, stanowi miejsce intensywnego życia biologicznego i przestrzeń dla rozwoju turystyki. Położony między Polską a Niemcami Zalew Szczeciński odgrywa również ważną rolę również w kontekście transportu wodnego. Ekologia i przyroda Zalewu Szczecińskiego Fauna – ryby, bentos i unikatowe gatunki Zalew Szczeciński należy do akwenów o wyjątkowo zróżnicowanej ichtiofaunie w Polsce. Oprócz wszystkich krajowych gatunków karpiowatych występują tu sandacz, miętus, sum, troć wędrowna, a także rzadkie gatunki, takie jak aloza, certa i ciosa. Ekosystem laguny opiera się w dużym stopniu na bentosie – organizmach dennych, takich jak larwy owadów, skąposzczety, mięczaki i małże. Szczególnie istotną rolę pełnią racicznice – małże filtrujące, które w przeszłości potrafiły oczyszczać dziennie nawet kilkaset ton wody. Bentos litoralny oraz makrofity strefy przybrzeżnej dostarczają pokarmu dla wielu gatunków ryb i stabilizują warunki chemiczne wód. Model ekosystemu Zalewu Szczecińskiego uwzględnia aż 45 komponentów troficzno-funkcjonalnych, od producentów pierwotnych po drapieżniki, co podkreśla złożoność biologiczną i znaczenie tego środowiska. Ptaki – ostoja europejska Zalew Szczeciński to jedna z najważniejszych ostoi ptasich w Europie. Na jego terenie odnotowano ponad 260 gatunków ptaków, w tym wiele gatunków chronionych. W okresie zimowym gromadzi się tu do 150 000 ptaków wodno-błotnych, a podczas migracji liczba ta wzrasta nawet do 250 000 osobników. Charakterystyczne gatunki lęgowe to bielik, derkacz, czernica, ohar, perkoz dwuczuby. W okresie zimowym dominują łabędź krzykliwy, gęgawa, nurogęś, głowienka, gągoł. W ostatnich latach prowadzono działania zwiększające liczbę stanowisk lęgowych, m.in. poprzez budowę sztucznych wysp. Od 2021 do 2024 liczba par lęgowych wzrosła z niespełna 200 do blisko 5000. Wśród nowych gatunków lęgowych pojawiła się rybitwa kaspijska – po raz pierwszy odnotowana jako lęgowa w Polsce. Historia i geneza Zalewu Szczecińskiego Położenie i geneza laguny Zalew Szczeciński powstał po ostatnim zlodowaceniu jako część delty Górnej Odry. W wyniku cofania się lodowca skandynawskiego (ok. 16 tys. –14,5 tys. lat temu), dolina rzeki przebudowana została przez procesy wodno-lodowcowe i fluwialne, tworząc obecny system lagunarny. Uformowane osady lodowcowe oraz rozbudowa stożków napływowych i sandrów przekształciły kotlinę w płytki zbiornik wodny oddzielony wałami piaszczystymi od Bałtyku. Etapy sedymentacji holocenu W czasie holocenu zbiornik przeszedł dwie główne fazy sedymentacji: fazę karbonatową (osady węglanowe), typową dla jezior marginalnych, oraz fazę post-karbonatową, zapoczątkowaną transgresją morską (tzw. transgresją Littorina), która stworzyła połączenie z wodami Bałtyku i poszerzyła system lagunowy. W wyniku kumulacji osadów (piaski, muły, gyttja), siedliska Zalewu ulegają ciągłym zmianom – także dziś widać przesunięcia brzegów i spłycenia basenu głównego. Kanał Piastowski (dawniej Kaiserfahrt) Od XVIII/XIX w., region zyskiwał na znaczeniu gospodarczym – szczególnie po wykopaniu Kanału Kaiserfahrt (dzisiejszy Kanał Piastowski) w latach 1874–1880. Liczący ok. 12 km długości kanał o głębokości około 10 m miał na celu ominięcie trudnego do żeglugi odcinka wschodniej Świny. Dzięki niemu duże statki mogły wpływać bezpośrednio z Bałtyku do portu w Szczecinie, odbywając bezpieczny kurs laguną, co zdecydowanie zwiększyło rangę portu szczecińskiego, przy jednoczesnym zmniejszeniu roli portu w Świnoujściu. Efekty gospodarcze i społeczno-geograficzne Budowa kanału doprowadziła do odcięcia części wyspy Usedom, tworząc wyspę Karsibór, która dziś stanowi oddzielną jednostkę administracyjną Świnoujścia. Miejscowa infrastruktura – transport drogowy, linie kolejowe, nabrzeża – zmieniła charakter regionu i przyczyniła się do intensywnej wymiany ludnościowej, społeczno-gospodarczej i przekształceń krajobrazowych. Współczesne procesy sedymentacyjne Obecnie Zalew nadal gromadzi ok. 1,5 mln m³ osadów rocznie, wymagających regularnego pogłębiania torów wodnych (ok. 10,5 m), aby utrzymać przejezdność kanałów i portów. Osady pochodzą zarówno z rzek, które niosą piaski, muły i gliny, jak i z pływów morskich i wiatru niosącego materiał z zewnątrz. Te procesy powodują zmiany głębokości, przesunięcia linii brzegowej i powstawanie nowych mielizn. Turystyka i rekreacja Zalewu Szczecińskiego Aktywności wodne – żeglarstwo, kajakarstwo i sporty wodne Zalew Szczeciński to idealny akwen dla fanów żeglarstwa, kajakarstwa i innych sportów wodnych. Dzięki licznym portom jachtowym i przystaniom – m.in. w Nowym Warpnie, Wolinie, Świnoujściu czy Trzebieży – region oferuje dogodną infrastrukturę do uprawiania aktywności wodnych. Żeglarze mogą korzystać z Zachodniopomorskiego Szlaku Żeglarskiego, który umożliwia bezpieczne wpływanie dużych jednostek z Bałtyku do Szczecina. Dla kajakarzy dostępne są spokojne odcinki delty Odry i laguny, idealne do rekreacyjnych spływów – także rodzinnych i dla początkujących. Trasy rowerowe – Szlak R66 i widoki nad laguną Wokół Zalewu Szczecińskiego przebiega międzynarodowy, pętlowy Szlak rowerowy R66 (wokół Zalewu Szczecińskiego) o długości około 296 km, prowadzący przez tereny Polski i Niemiec. Trasa biegnie przez Puszczę Wkrzańską, Puszczę Goleniowską, obszary nadrzeczne i miejscowości o walorach krajobrazowych. Odcinki mają zróżnicowaną nawierzchnię – asfalt, szuter, lokalne drogi – dzięki czemu są dostępne dla różnych typów rowerzystów. Widokowe fragmenty biegną bezpośrednio nad brzegiem laguny, oferując panoramy na wodę, trzcinowiska i przystanie. Szlak można przejechać w ciągu 4–6 dni, z noclegami i punktami gastronomicznymi w takich miejscach jak Świnoujście, Anklam, Nowe Warpno, Wolin. Plaże, spacery i rekreacja nad brzegiem Zalew Szczeciński to również przestrzeń do spokojnego wypoczynku. W wielu miejscowościach – jak Stepnica, Trzebież, Wolin, Nowe Warpno – znajdują się zadbane plaże, kąpieliska, promenady spacerowe i tereny rekreacyjne. Miejsca te oferują dostęp do wypożyczalni sprzętu, placów zabaw, ścieżek zdrowia oraz punktów gastronomicznych. Spacerowanie brzegiem, obserwacja przyrody i zachody słońca nad laguną stanowią wyjątkową atrakcję niezależnie od pory roku. Znaczenie gospodarcze i społeczno‑ekonomiczne Zalew Szczeciński odgrywa kluczową rolę w systemie transportowym, rybołówczym, turystycznym oraz społeczno‑gospodarczym całego regionu Pomorza Zachodniego i pogranicza polsko-niemieckiego. Żegluga komercyjna i znaczenie portowe Laguna stanowi fragment drogi wodnej łączącej Morze Bałtyckie z głębokowodnym portem w Szczecinie, jednym z najważniejszych portów śródlądowo-morskich w Polsce. Kanał Piastowski, Świna i tory wodne Zalewu Szczecińskiego umożliwiają bezpieczny ruch statków towarowych, promów pasażerskich i transportu kontenerowego. Dzięki modernizacji torów do głębokości ponad 10 m, możliwy jest ruch jednostek o dużym zanurzeniu, co ma istotne znaczenie dla importu i eksportu towarów – głównie węgla, zbóż, kontenerów, drewna oraz komponentów przemysłowych. Rybołówstwo i przemysł lokalny Rybołówstwo Zalewu Szczecińskiego ma charakter tradycyjny i lokalny – oparty na połowie ryb słodkowodnych i euryhalicznych, takich jak sandacz, leszcz, węgorz, miętus czy płoć. Funkcjonuje tu szereg gospodarstw rybackich, małych przystani rybackich oraz przetwórni, które zaopatrują lokalne rynki i gastronomię. Akwen odgrywa też rolę miejsca połowów kontrolowanych, a okresowe zamulenia i zmienność zasolenia sprawiają, że rybołówstwo wymaga dostosowań sezonowych i specjalistycznej wiedzy lokalnych rybaków. Rola turystyki w gospodarce regionu Turystyka wodna i przybrzeżna to dynamicznie rozwijająca się gałąź lokalnej gospodarki. Wzrost liczby przystani jachtowych, inwestycje w infrastrukturę rowerową i plażową oraz rozwój agroturystyki i noclegów sezonowych generują nowe miejsca pracy i źródła dochodu. Zalew przyciąga zarówno turystów krajowych, jak i zagranicznych, co przekłada się na wzrost obrotów lokalnych przedsiębiorstw – od gastronomii i hotelarstwa po wypożyczalnie sprzętu wodnego i centra rekreacyjne. Wpływ na społeczności lokalne Zalew Szczeciński integruje społeczności przybrzeżne, oferując miejsca zatrudnienia i możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Gminy położone nad laguną, takie jak Nowe Warpno, Stepnica, Police, Świnoujście i inne, korzystają z efektu synergii między sektorem transportowym, rybackim a turystycznym. Jednocześnie laguna pełni funkcję przestrzeni kulturowej. Organizowane są tu lokalne festyny rybackie, dni morza, regaty, co buduje tożsamość regionu i wspiera rozwój lokalnych marek i produktów. Ciekawostki o Zalewie Szczecińskim – 10 faktów, które mogą cię zaskoczyć Racicznice filtrujące – dawniej oczyszczały dziennie nawet 500 ton wody dzięki naturalnej filtracji bentosu. Wahania poziomu wody – ekstremalne cofki mogą podnieść poziom laguny nawet o 1,3 m w ciągu jednego sztormu. Laguna źródłem rekordu ptasich zbiorowisk – podczas migracji potrafią się tu gromadzić stada liczące nawet 250 000 ptaków. Ponad 260 gatunków ptaków stwierdzonych na obszarze – w tym wiele gatunków rzadkich i chronionych. Wody eutroficzne – intensywna dostawa nutrientów z Odry uczyniła lagunę eutroficzną i bardzo produktywną biologicznie. „Threatened Lake of the Year 2024” – Zalew Szczeciński został wyróżniony jako zbiornik zagrożony ze względu na presję ekologiczną i konieczność ochrony. Kanał Piastowski (dawniej Kaiserfahrt) – umożliwia wpływanie dużych statków bezpośrednio z Bałtyku do portu w Szczecinie. Struktura laguny – podział na duży i mały Zalew; część zachodnia (po stronie niemieckiej) ma mniej dynamiczną wymianę wodną. Mielizny i głazy polodowcowe – laguna kryje liczne płycizny poniżej 0,5 m głębokości i głazy nawet kilometr od brzegu. Duży system biologiczny – model żywnościowy laguny obejmuje aż 45 komponentów troficzno‑funkcjonalnych, wykorzystywanych w analizach ekologicznych. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Cypel Rewski – spacer po dnie Zatoki Puckiej
Mało jest w Polsce miejsc równie intrygujących jak Cypel Rewski – naturalna mierzeja, która niczym wąska grobla wysuwa się w głąb Zatoki Puckiej. To unikatowe zjawisko przyrodnicze, które przyciąga turystów nie tylko latem, ale również poza sezonem, kiedy ukazuje zupełnie inne oblicze. Cypel Rewski to jeden z tych zakątków, gdzie natura, lokalna historia i kontrowersje spotykają się w jednym punkcie.
Spis treści: Rybitwia Mielizna – swoiste przedłużenie Cypla Rewskiego Marsz Śledzia – tradycja i kontrowersje Rewa – brama na cypel Cypel Rewski zimą Cypel Rewski jest znany również jako Szpyrk lub Szperk. Zamieszkujący ten region Kaszubi określają go w swoim języku jako Réwsczi Ùsëp lub Szpërk. Cypel Rewski to długi na około 1 kilometr piaszczysty nasyp wypływający z miejscowości Rewa w kierunku Kuźnicy na Półwyspie Helskim. W rzeczywistości mierzeja ciągnie się pod wodą jeszcze przez kilka kilometrów, stanowiąc granicę między Zatoką Pucką a otwartym morzem. To niezwykłe miejsce tworzą nanoszone przez morze osady, które dzięki specyficznym warunkom geologicznym i prądowi morskiemu uformowały naturalną groblę widoczną szczególnie podczas odpływów. Przy sprzyjającej pogodzie można niemal przejść po niej „na sucho” przez spory odcinek morza. Warto jednak podkreślić, że całkowite przejście możliwe jest tylko na odcinku blisko Rewy. Dalej mierzeja znajduje się już pod wodą, a próby przejścia nią do Kuźnicy są nie tylko trudne, ale i niekiedy ryzykowne. Mimo to, każdego roku organizowane są wydarzenia, które w sposób kontrolowany pozwalają symbolicznie „przejść przez morze”. Rybitwia Mielizna – swoiste przedłużenie Cypla Rewskiego Rybitwia Mielizna to wąska, piaszczysta mielizna o długości około dziesięciu kilometrów, łącząca Cypel Rewski z Mierzeją Helską. Powstała w wyniku nanoszenia piasku przez prądy morskie w Zatoce Puckiej i stanowi jedno z najbardziej niezwykłych siedlisk w polskiej części Bałtyku. Nazwa wzięła się od gniazdujących tu rybitw – ptaków objętych ścisłą ochroną. Obszar objęty jest ochroną krajobrazową i przyrodniczą – jest częścią obszaru Natura 2000. Średnia głębokość na całej długości Rybitwiej Mielizny wynosi około jednego metra, z wyjątkiem sztucznego przekopu o szerokości około 700 metrów, zwanego Głębinką. Znajduje się on około kilometra na północ od Rewy i umożliwia żeglugę małych jednostek w kierunku portu w Pucku. W najgłębszym miejscu osiąga około 5 metrów. Przekop – znany wcześniej pod niemiecką nazwą Depke, a w okresie międzywojennym także jako Dypka – został wykonany najprawdopodobniej na początku XX wieku i od tamtej pory jest stale utrzymywany oraz oznakowany nawigacyjnie. W 1950 roku urzędowo przyjęto nazwę Głębinka. Warto dodać, że w lutym 2004 roku w helskim fokarium przyszła na świat foka szara, której nadano imię Depka – nawiązujące właśnie do dawnej nazwy tego przekopu. Marsz Śledzia – tradycja i kontrowersje Najbardziej znanym wydarzeniem związanym z mielizną jest Marsz Śledzia – spektakularny marsz przez Zatokę Pucką. Pomysł narodził się w 2000 roku, a jego organizatorzy chcieli połączyć zabawę z promocją regionu oraz propagowaniem bezpiecznego odpoczynku nad wodą. Uczestnicy pokonują trasę przez Rybitwią Mielizną o długości około 10 km z Rewy do Kuźnicy. Marsz Śledzia cieszy się dużą popularnością, ale jednocześnie wzbudza kontrowersje. Przyrodnicy alarmują, że przejście przez Rybitwią Mieliznę, objętą ochroną w ramach programu Natura 2000, może zagrażać lęgowiskom ptaków i zakłócać ekosystem unikatowego obszaru. Niektóre organizacje ekologiczne postulowały nawet o jego ograniczenie lub zakazanie. Rewa – brama na cypel Sama Rewa to niewielka miejscowość położona w powiecie puckim, która w ostatnich latach zyskała miano jednej z ciekawszych baz wypadowych nad Zatokę Pucką. Przyciąga miłośników sportów wodnych – zwłaszcza kitesurfingu i windsurfingu. Płytkie i spokojne wody zatoki sprzyjają nauce i rekreacji. W miejscowości znajdują się pensjonaty, kawiarnie, wypożyczalnie sprzętu oraz punkty gastronomiczne. Latem przyciąga rodziny z dziećmi, a zimą staje się ostoją spokoju – idealną do kontemplacji natury i spacerów wzdłuż pustych plaż. Cypel Rewski zimą W okresie jesienno-zimowym Cypel Rewski nabiera zupełnie innego charakteru. Tłumy turystów znikają, a miejsce spowija cisza i surowe piękno natury. Plaża pokrywa się szronem, a wiatr przynosi zapach morza zmieszany z mroźnym powietrzem. To idealny moment, by odwiedzić Rewę i spojrzeć na Cypel Rewski z dystansu – spacerując po plaży lub podziwiając go z pobliskich punktów widokowych. W pogodny dzień widać zarys Półwyspu Helskiego, a bezchmurne niebo potęguje poczucie przestrzeni i oderwania od codzienności. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Kiedyś była ośrodkiem rybołówstwa. Dziś jest jednym z najchętniej odwiedzanych zakątków Pomorza
Mierzeja Wiślana to wyjątkowy obszar na mapie Pomorza. Praktycznie niezindustrializowana i słabo zurbanizowana, jest domem dla kilku rezerwatów przyrody i miejscem, które pozwala zapomnieć o zgiełku. Niegdysiejsze rybackie wioski dziś są miejscowościami turystycznymi, ale panuje tam znacznie spokojniejsza atmosfera niż w pozostałych częściach polskiego wybrzeża. Czym jeszcze zachwyca Mierzeja Wiślana? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Podzielona między Polskę i Rosję Półwysep uformowany z piasku Półwysep uformowany z piasku Przekop Mierzei Wiślanej Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła Dzikie, spokojne plaże, długie trasy rowerowe i szlaki piesze, pozwalające wędrować w otoczeniu niesamowitej nadmorskiej przyrody. Do tego należy doliczyć jedyny na tym obszarze kurort i nastrojowe wioski, oferujące różnorakie, często nieoczywiste atrakcje. Oto Mierzeja Wiślana – najprawdziwsza perła polskiego wybrzeża. Podzielona między Polskę i Rosję Mierzeja Wiślana, piaszczysty wał składający się z porośniętych lasami sosnowymi i świerkowymi wydm, rozciąga się od Gdańska aż do Lochstedt za Piławą w Federacji Rosyjskiej. Wąski pas lądu, naturalnie oddzielający Zalew Wiślany od Zatoki Gdańskiej, łącznie mierzy około 96 km długości i od 1 do 2 km szerokości. W granicach Polski pozostaje odcinek o długości około 31,5 km. Tylko jedno miasto Ten niezwykły obszar w dużej mierze zachował swoje pierwotne cechy, a najlepiej świadczy o tym fakt, że poza obszarem Gdańska, na mierzei istnieje tylko jedno miasto – Krynica Morska. Reszta tamtejszych miejscowości to niewielkie, za to niezwykle nastrojowe wioski: Kąty Rybackie, Sztutowo, Stegna i Jantar. Oczywiście wokół Zalewu Wiślanego jest więcej miast. Wystarczy wskazać choćby na Elbląg, Frombork czy Braniewo, ale sama mierzeja pozostaje niemal niezurbanizowana. Wynika to z konieczności ochrony tamtejszej przyrody, ale nie tylko. To także zasługa niestabilności gruntu. Półwysep uformowany z piasku Powstanie mierzei jest rezultatem dynamicznych procesów morskich. Powstała przede wszystkim w następstwie działalności fal, wiatru i przybrzeżnych prądów morskich, w wyniku czego nastąpiła akumulacja piasku i innych materiałów wzdłuż linii brzegowej. W ten sposób powstały podwodne wały, które podczas regresji morza wynurzyły się ponad powierzchnię, dając początek formowaniu się mierzei. Niczym żywy organizm Jako forma geologiczna, Mierzeja Wiślana podlega nieustannym zmianom. Wystarczy powiedzieć, że jeszcze w średniowieczu półwysep był poprzecinany wąskimi, naturalnymi przesmykami. Dziś nie ma już po nich śladu, ale siły natury nadal oddziałują na ten piaszczysty fragment lądu. Delikatny ekosystem Nie ulega wątpliwości, że ze względu na swój unikatowy charakter środowisko przyrodnicze Pomorza jest jednym z najcenniejszych w Polsce. Dzięki obecności obszarów wodnych i bagiennych, Mierzeja Wiślana ma kluczowe znaczenie dla zrównoważonego funkcjonowania tamtejszego ekosystemu. Jej istnienie ma bezpośredni wpływ na jakość wód przybrzeżnych, co nie pozostaje bez znaczenia dla rozwoju różnych form życia. Pełni ważną rolę hydrologiczną i ogranicza podatność obszaru na powodzie i inne ekstremalne zjawiska. Tak delikatny ekosystem wykazuje szczególną wrażliwość na wszelkie zmiany. Nic więc dziwnego, że ekolodzy (i nie tylko oni) nie zareagowali entuzjastycznie na ogłoszony w 2016 roku plan wykonania przekopu mierzei. Przekop Mierzei Wiślanej Spektakularna inwestycja – kanał łączący Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską – miała skrócić i uprościć szlak na Bałtyku, a w konsekwencji uniezależnić Polskę od Cieśniny Pilawskiej, która wcześniej byłą jedynym dostępnym przejściem między zalewem a zatoką. Od początku było wiadomo, że nie uda się zrealizować tego planu bez wywołania negatywnych skutków środowiskowych. Wśród największych specjaliści wymieniali: zanieczyszczenie gleby i wód, zmianę stopnia zasolenia wody i w rezultacie – zmianę składu gatunkowego roślin i zwierząt, degradację siedlisk poprzez zniszczenie lub zredukowanie obszarów bagiennych, wydm i trzcinowisk, negatywny wpływ na ichtiofaunę w następstwie pogorszenia jakości wody i utrudnienia rybom odbycia tarła, zaburzenie naturalnych procesów ekologicznych w następstwie zwiększonego ruchu statków i zmiany warunków hydrologicznych. Mimo poważnych zastrzeżeń, inwestycja doczekała się realizacji. W 2022 roku zakończył się budowa kanału. Prace zwieńczy pogłębienie ostatniego odcinka, co umożliwi ruch większym jednostkom. Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła Ludzie od setek lat interesują się Mierzeją Wiślaną. Pierwotnie osadnictwo na tym terenie było ściśle powiązane z gospodarką rybacką. Osady, które dziś są turystycznym rajem, kiedyś były zamieszkiwane przez rybaków i mimo że początek turystyki na tym obszarze sięga połowy XIX wieku, taki stan utrzymywał się aż do okresu międzywojennego. Popularność tego obszaru „eksplodowała” na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, kiedy rozpoczęto zagospodarowywanie tamtejszej leśnej strefy wydmowej. Rybackie wioski powoli zaczęły przekształcać się w kurorty. W latach 90., w dobie transformacji ustrojowej, rybołówstwo zaczęło tam zanikać, a Mierzeja Wiślana stała się jedną z popularniejszych atrakcji Pomorza. Zainteresowanie tym obszarem trwa do dziś. Jakie atrakcje oferuje to miejsce? Co do zaoferowania ma Mierzeja Wiślana? Mierzeja Wiślana jest idealnym miejscem dla wszystkich, którzy urlop lubią spędzać na beztroskim plażowaniu, ale nie tylko. Wyśmienicie poczują się tam także wszyscy, którzy stawiają na sporty wodne, długie spacery, jazdę rowerową i na inne aktywności. Krynica Morska Wymieniając ciekawe miejsca w obszarze mierzei, w pierwszej kolejności należy skupić się na Krynicy Morskiej. Tamtejsza plaża, rozciągająca się nad Zatoką Gdańską, należy do wyjątkowo urokliwych. W pobliżu strzeżonych kąpielisk z licznymi udogodnieniami, można tam znaleźć także dzikie, niezagospodarowane fragmenty, idealne dla osób poszukujących spokoju. Mówiąc o Krynicy Morskiej, nie można nie wspomnieć o tamtejszej latarni morskiej. Mierząca 26,5 metra wieża wznosi się na wschodnim krańcu miasta. W sezonie letnim jest dostępna dla zwiedzających. Rozpościera się stamtąd fantastyczny widok na Morze Bałtyckie i Zalew Wiślany. Doskonale widoczny jest także Frombork. Wydmy na Mierzei Wiślanej Mierzeja jest pasmem piaszczystych wydm. Niektóre osiągają imponującą wysokość, jak choćby Góra Pirata, znajdująca się między Krynicą Morską a Piaskami. Stała wydma wznosi się na wysokość 40 metrów n.p.m. To jeden z najwyższych punktów w okolicy. Pod względem wysokości słynna Góra Pirata musi jednak uznać wyższość Wielbłądziego Garbu. Wydma składająca się z dwóch charakterystycznych wzniesień osiąga prawie 50 metrów wysokości. To absolutny rekord, nie tylko na Mierzei Wiślanej, ale i w całej Europie. Trasy piesze i rowerowe Coś dla siebie znajdą tam także miłośnicy długich wędrówek i jazdy rowerowej. Żółty szlak, nazywany też bursztynowym, jest częścią Międzynarodowego Szlaku Dalekobieżnego E-9, który przebiega wzdłuż atlantyckiego wybrzeża. Odcinek mierzy 45 km długości i nadmorskimi lasami prowadzi z Mikoszewa do Stegny. Inna propozycja to prowadzący przez otulinę Paku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana szlak niebieski, zwany nadwiślańskim. Mierzy aż 76 km długości. Rowerzyści będą zachwyceni trasą R10. Ścieżka prowadząca przez sosnowe bory wzdłuż wybrzeża Bałtyku mierzy 52 km długości. Atrakcje wzdłuż szlaków Co piechurzy i rowerzyści mijają po drodze? Poza dzikimi plażami i wspaniałymi borami, główne atrakcje to: turystyczne wioski z nastrojową zabudową, rezerwat Mewia Łacha, port w Kątach Rybackich, zabytki architektury sakralnej. Szlakiem żółtym i trasą R10 można dotrzeć także do miejsca pamięci – niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof we wsi Sztutowo. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Swornegacie to styl życia. Ta wieś gra, tańczy i karmi jak dawniej
Swornegacie to miejsce, gdzie tradycja, jezioro i wakacyjne festyny tworzą miks, który wciąga jak serial. Nie chodzi tylko o nazwę, choć ta robi furorę w internecie.
Spis treści: Swornegacie na weekend i dłużej Swornegacie: co to znaczy? Cotygodniowe festyny Tabaka dla każdego Zrób to sam(a)! Nietypowe nazwy miast i wsi w Polsce Swornegacie często pojawiają się w zestawieniach polskich miejscowości o najbardziej oryginalnych nazwach. O tym za chwilę. Warto pokopać nieco głębiej i oprócz genezy nazwy odkryć też, dlaczego Swory, jak mówią sympatycy, doczekały się nieoficjalnego tytułu Perły Kaszub. Swornegacie na weekend i dłużej Jedna z najstarszych wsi w regionie (pierwsze pisemne wzmianki pochodzą z 1272 r.) jest położona nad Jeziorem Karsińskim, w pobliżu Parku Narodowego Bory Tucholskie. Malownicza lokalizacja to jeden z wielu atutów tego miejsca. Wyróżnikiem miejscowości jest autentyczny kaszubski klimat. To szczególnie cenne w czasach, kiedy turystyczne miasteczka są zalewane kebabami, goframi, a od niedawna również pluszowymi gęsiami. Kilka dni wystarczy, żeby aktywnie poznać regionalną kulturę i kulinaria Swornegaci. Turyści coraz chętniej przyjeżdżają tam jednak nie tylko na weekendy, ale i na tygodniowe wakacje. Nie brakuje osób, które nie wyobrażają sobie lata bez choćby kilkudniowego wypadu do Sworów. Na szczęście gości nie ma tam aż tylu, żeby nie poczuć lokalnej aury. Oto, jak robić to dobrze. Swornegacie: co to znaczy? Już sama nazwa „Swornegacie” działa na przyjezdnych jak magnes. Jej pochodzenie, wbrew domysłom, nie jest jednak związane z elementami garderoby. Wyjaśnienie kryje się w połączeniu dwóch kaszubskich słów. Swora to warkocz pleciony z korzeni sosnowych. Mieszkańcy wykorzystywali je do umacniania, czyli gacenia, brzegów (gacy) jezior i rzek. Co ciekawe, na przestrzeni wieków Swornegacie wielokrotnie zmieniały swoją nazwę. I tak w 1275 r. był to Swornigat, a w 1400 r. Swornegacz. Obecna nazwa pochodzi dopiero z XIX w. Cotygodniowe festyny Kiedy pierwszy raz usłyszałem, że latem Swornegacie organizują festyny co tydzień, aż trudno było mi w to uwierzyć. A jednak. W każdy weekend wakacji na starym statku przekształconym w scenę miejscowi i przyjezdni bawią się do muzyki nie tylko kaszubskiej. Cykliczne imprezy mają różny charakter: dożynkowy, żeglarski, morski... Stałym elementem regionalnych festynów są koncerty. Na scenie występują lokalne gwiazdy i artyści bluesowi. Nie chodzi tu jednak o samą zabawę dla zabawy. To okazja dla wszystkich, żeby w tańcu spotkać się z kaszubskością, z której mieszkańcy są bardzo dumni. Już od najmłodszych lat dzieci uczą się w szkołach tradycyjnych tańców kaszubskich. Najbardziej uzdolnieni trafiają do zespołów, które reprezentują region na ogólnoświatowych przeglądach i konkursach muzyki folklorystycznej. Tabaka dla każdego Nie tylko weekendy upływają w Sworach pod znakiem lokalności. W wakacyjne czwartki w Kaszubskim Domu Rękodzieła Ludowego można posłuchać na żywo największych kaszubskich przebojów, ale także poznać miejscowe zabawy, legendy i historyjki opowiadane po kaszubsku. W czwartki mieszkańcy wystawiają na sprzedaż swoje rękodzieła i wyroby kulinarne. Na straganach nie brakuje oryginalnych przedmiotów, takich jak figurki z łusek po nabojach. Są też oczywiście hafty kaszubskie, ręcznie malowana porcelana czy drewniane rzeźby. Stałym punktem czwartkowych występów jest częstowanie gości tabaką. Zażywanie tabaki ma tam szczególnie znaczenie. Tabakiera, często nazywana „kaszubską fajką pokoju” symbolizuje zgodę i szacunek między ludźmi. Towarzyski rytuał rozpoczyna najważniejsza osoba w grupie, a następnie ofiarowuje tabakę kolejnemu towarzyszowi i tak dalej. Jeszcze w XX w. wciąganie tabaki było powszechne nawet w lokalnych kościołach. Ksiądz puszczał tabakierę w obieg na początku kazania (po wcześniejszym z niej skorzystaniu), a naukę kończył dopiero wtedy, kiedy otrzymywał ją z powrotem po zażyciu przez wiernych. Zrób to sam(a)! Poza czwartkami Kaszubski Dom Rękodzieła Ludowego tętni życiem również w pozostałe dni. Organizowane są tam między innymi warsztaty plastyczne i hafciarskie. Zainteresowani mogą też zgłębiać tajniki wikliniarstwa czy ceramiki. Prawdziwym hitem są jednak warsztaty pieczenia chleba według tradycyjnej receptury. Po zakończeniu uczestnicy wychodzą z ciepłym, świeżo upieczonym bochenkiem. Sam dom kryty strzechą reprezentuje miejscowy styl budownictwa. Mieści się w nim izba regionalna z wystawą tradycyjnych sprzętów i narzędzi używanych kiedyś przez Kaszubów. Można tam również oglądać wystawy malarstwa, fotografii i rzeźby kaszubskich artystów plastyków i rękodzielników. Skarby kultury i sztuki czekają na turystów nie tylko na wystawach, ale też w apartamentach i pokojach do wynajęcia. To świadectwo wielu talentów miejscowych artystów i amatorów. Lokalność Swornegaci przejawia się nie tylko w cyklicznych warsztatach i wydarzeniach, ale też, a może i przede wszystkim, w codziennym życiu mieszkańców. Około 90% z nich urodziło się właśnie w tym miejscu. Tworzą więc zgraną, dobrze znającą się społeczność, która wspiera się i dzieli zasobami. Są to przede wszystkim specjały lokalnej kuchni, takie jak domowej roboty dżemy czy sery oraz ryby. Nietypowe nazwy miast i wsi w Polsce Swornegacie to niejedyna miejscowość w Polsce z wyjątkowo oryginalną nazwą. Podróżując po naszym kraju, można trafić zarówno do Nieba i Piekła w województwie świętokrzyskim, jak i Czyśćca w Wielkopolsce. Polska ma również swoją Amerykę (woj. warmińsko-mazurskie), Hiszpanię (woj. wielkopolskie) czy Kanadę (woj. łódzkie). Stali bywalcy zestawień miejscowości o najbardziej nietypowych nazwach to też: Tumidaj, Cyców, Szczekaczka, Potworów, Białykał. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Velo Baltica pełna niespodzianek. Ta trasa odkrywa dzikość polskiego wybrzeża
Rowerowa eskapada z Ustki do Krynicy Morskiej prowadzi pośród zatok, jezior, rzek i mokradeł. Velo Baltica pozwala poznać dziksze oblicze wybrzeża Bałtyku.
Spis treści: Orzechowo – Smołdziński Las Kluki – Łeba Sasino – Dębki Krokowa – Rewa Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Velo Baltica – informacje praktyczne Morze jest bladosrebrzyste, niemal gładkie – i nieskończone. Niebo zasnuł opar mgły i trudno dostrzec, gdzie styka się ono z taflą wody. Słychać tylko delikatny plusk fal i szemranie uchodzącej do Bałtyku rzeczki Orzechowej. Za chwilę do dźwięków tych dołączy bulgot wrzątku i zapach świeżej kawy. Siedzimy oparci o kłodę, przy ustawionej na piasku kuchence. Za plecami mamy wąwóz, nad którym nachylają się siwe pnie buków, hen przed sobą – horyzont, który na próżno próbujemy wypatrzyć. Poza nami jest tu garstka spacerowiczów – rozmawiają półszeptem, jak gdyby nie chcieli zepsuć tej chwili. Wszyscy czujemy, że jest wyjątkowa. To właśnie możliwość przeżycia takich momentów uważamy za największy przywilej wędrownych rowerowych wakacji. A świeżo zaparzona kawa smakuje wtedy lepiej niż kiedykolwiek. Orzechowo – Smołdziński Las Orzechowo dzieli od Ustki kilka kilometrów, ale zdaje się ono leżeć na innej planecie niż popularny kurort. Tam – gwar na deptaku, lody i smażona ryba; tu – wieś w środku lasu i jeden kemping. No i parów pośród buczyny, która zdaje się wraz z rzeczką spływać na plażę i rozlewać na niej świeżą, liściastą aurą. Gdy ruszamy, po chwili znów owiewa nas klasycznie bałtycka woń rozgrzanej żywicy i morskiej bryzy. Słońce rozgania strzępy porannych mgieł, dróżka zanurza się w sosnowy las na wydmach. Podczas wycieczki wzdłuż wybrzeża często korzystamy ze szlaku rowerowego Velo Baltica, ale tu, pomiędzy Ustką a Rowami, poprowadzono go nieco dalej od morza, wybieramy więc czerwony szlak pieszy. Wąska ścieżka kluczy po dywanie igieł, pośród jałowców i mchu. Czasem spowalnia nas piach, czasami trzeba zsiąść i pchać rower. Ale gdy wespniemy się wreszcie na klify, czujemy, że warto! Z wysokości kilkudziesięciu metrów spoglądamy na taflę lśniącą odcieniami lazuru i turkusu. Kwitnące na żółto żarnowce i oślepiająca biel brzóz uzupełniają paletę bałtyckich barw. Mamy ją tylko dla siebie – na plaży w dole nie ma żywego ducha. Na ślady cywilizacji – w postaci malowniczej kładki ponad wąwozem – natykamy się nieopodal Poddąbia. Letniskowa osada w lesie jeszcze nie wybudziła się z przedwakacyjnego snu, podobnie jak sąsiednia Dębina. Trochę gwarniej jest pewnie w Rowach, ale tego nie będzie nam dane sprawdzić. Na klifach zmitrężyliśmy sporo czasu, trzeba przyspieszyć. Przed nami odcinek wzdłuż południowych brzegów Gardna – jednego z dwóch wielkich jezior w Słowińskim Parku Narodowym. Pedałujemy zasłuchani w szelest trzcin, próbując wypatrzyć kryjące się w nich ptaki. Nici z obiadu planowanego w Gardnie Wielkiej – tutejsza oberża jest zamknięta na głucho. Ratują nas drożdżówki ze sklepu, spałaszowane pod lipami nieopodal kościoła. Szosa do Smołdzina prowadzi u stóp Rowokołu. Z najwyższym wzgórzem w okolicy – mierzy prawie 115 m! – wiąże się wiele legend; znaleziono tu ślady grodziska, przedchrześcijańskich miejsc kultu i kościoła. Nas najbardziej cieszą spotkane na łąkach sarny i żurawie. Odprowadzają nas wzrokiem i wracają do poszukiwania kolacji wśród wyzłoconych przez słońce traw. My kolację i nocleg znajdujemy we wsi Smołdziński Las, pośród łąk w otulinie parku. W samą porę! Niebo znów się zaciąga. Dzień żegnamy zaszyci w śpiwory, przy akompaniamencie bębniącego o tropik deszczu. Kluki – Łeba W Klukach kończy się szosa. Za ostatnimi domami rozciąga się bezmiar trzcin i wody. Łebsko to jedno z największych jezior w Polsce – ustępuje tylko Śniardwom i Mamrom – i jedno z płytszych: jego średnia głębokość wynosi 1,5 m. Przede wszystkim zaś jest to ptasi raj, wpisany przez UNESCO wraz z całym parkiem narodowym na listę rezerwatów biosfery. Zaglądamy jeszcze na zabytkowy cmentarz nieopodal Kluk, gdzie pod żeliwnymi krzyżami spoczywają dawni mieszkańcy tych stron, luterańscy Słowińcy, i do skansenu z szachulcowymi chałupami. Ale wkrótce ruszamy dalej: przed nami dawny odcinek Velo Baltiki – przez torfowiska, budzący postrach wśród części rowerzystów (obecnie poprowadzono objazd bitymi drogami). Wolimy mieć zapas czasu na przeprawę. Początkowo jedzie się nieźle, ale potem, zwłaszcza za mostkiem na rzeczce Pustynce, zaczynają się wykroty. Trzeba pchać rowery. Z odsieczą przychodzi kładka, wysoka i długa na dobrych kilkaset metrów. Wokół morze trzcin, z którego wystają krępe olchy. Wdychamy zapach rozgrzanych bagiennych ziół, nasłuchujemy ptaków i mrużymy oczy, by dostrzec szybującego drapieżnika. Nie jest to klasyczny szlak rowerowy, za to świetna ścieżka do samego serca dzikiej przyrody. Za kładką trasa poprawia się. Jedziemy przez las, potem przez łąki, wzdłuż kanału. Po lewej skrzy się Łebsko, na drugim brzegu jaśnieją grzbiety słynnych ruchomych wydm. Za wsią Gać też na naszej trasie pojawia się piach. Leśna droga w kierunku Łeby wije się pomiędzy wydmami a Wielkim Bagnem. Nakrapiane kępkami wełnianki poduchy mchu okalają ciemną taflę, w której przeglądają się dziwacznie poskręcane sosenki. Moczary jak z baśni. Dawniej kopano tu torf – ciekawe, czy o zmierzchu robotnicy snuli gawędy o topielicach? Sasino – Dębki Jej światło od prawie 120 lat wskazuje żeglarzom drogę i ostrzega przed mieliznami; na morzu widać je z przeszło 40 km. Od strony lądu latarnia Stilo najpiękniej wygląda zaś z szosy w Sasinie: czerwono-biała wieża góruje nad ciemną zielenią sośniny na wydmowych garbach. Droga doprowadza do tablicy z nazwą wsi, na której ktoś dopisał: „Koniec świata”. Tak to wygląda: kilka domów, dwie smażalnie, sklep. Tuż za nim urywa się asfalt – i zaczyna przygoda. Kolejnych 30 km to cudowna plątanina leśnych szutrowych dróg. Nadmorski pejzaż nieustannie się tu zmienia. W Lubiatowie zimowe sztormy zabrały prawie całą plażę, w Szklanej Hucie to piasek upomina się o swoje i nieubłaganie zasypuje rzeczkę Bezimienną. Zostawiamy rowery przy jej ujściu do morza i brodzimy w chłodnym nurcie, wdychając zapach kwitnących przy ścieżce dzikich róż. W Białogórze stajemy na gofry – z obłędną bitą śmietaną z mleczarni w Perlinie i domowymi konfiturami. I choć potem zatrzymujemy się jeszcze, by nazbierać w lesie jagód na śniadanie, to do Dębek, gdzie zaplanowaliśmy nocleg, i tak docieramy objedzeni po uszy. Zamiast na rybę idziemy więc od razu na plażę przy ujściu Piaśnicy. W międzywojniu rzeka oddzielała terytoria Polski i Niemiec – jest tu nawet kopia kamienia granicznego. Dziś kajakarze podpływają beztrosko i do jednego, i drugiego brzegu. Zbliża się wieczór, słońce wisi już nisko. Siadamy na korzeniach sosny i patrzymy, jak po niebie i wodzie rozlewają się odcienie różu, purpury i oranżu. Krokowa – Rewa W Krokowej jest neogotycki kościół, kilkusetletni pałac rodziny von Krockow i stacyjka wybudowanej przez nią kolei. Nie ma za to torów – ich śladem wytyczono szlak rowerowy, który prowadzi nas nad Zatokę Pucką. Pedałujemy pośród łąk, bociany brodzą wśród rozlanej szeroko zieleni. Zjazd do doliny Czarnej Wody jest łagodny, podjazd na drugim brzegu – nieforsowny. Mijamy pałac w Kłaninie, gęstą jak namorzyny olszynę Puckich Błot, wiatraki za Łebczem – i już jesteśmy w Swarzewie. Strzelista wieża kościoła mogłaby robić za latarnię morską – a gdyby nawigacja zawiodła, pozostaje modlitwa do XV-wiecznej figurki Matki Boskiej, patronki rybaków i całego polskiego morza. Z przystani widać wstęgę Półwyspu Helskiego. Mierzeja kusi, ale bardziej urzeka nas klimat zatoki – okolonego trzcinami ni to morza, ni jeziora. Skręcamy więc na południe. W Pucku zaglądamy na rynek i zatrzymujemy się w marinie na flądrę w occie. Dodatkowe kalorie przydadzą się za chwilę, gdy będziemy wpychać rowery stromą ścieżką, przeklinając pomysł jechania nadmorskim szlakiem pieszym zamiast wytyczoną w głębi lądu Velo Balticą. Gdy jednak stajemy na krawędzi klifów – Puckiego, a potem Rzucewskiego – przestajemy żałować wyboru. Zatoka mieni się szmaragdem i lazurem, nakrapianym białymi trójkątami żagli. Lipowa aleja prowadzi nas do Osłonina. W plażowym barze zamawiamy smażone szprotki. A przed nami jeszcze Moście Błota – wielkie mokradła w ujściu Redy. W zielonym labiryncie kanałów, przepustów i grobli nie możemy się nadziwić, że tak dzikie ostępy rozciągają się na opłotkach Trójmiasta. Wisienką na torcie okazuje się Rewa, gdzie wąski cypel wcina się na kilkaset metrów w morze. Wstęga piasku smukleje, wypłaszcza się, w końcu znika w zatoce – i ciągnie się dalej jako mielizna, rozcinająca ją na dwoje niewidzialną linią. Po jednej stronie woda jest rozfalowana i spieniona, po drugiej po gładkiej tafli śmigają kitesurferzy. A my stoimy wśród nich – na środku morza. Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Rozbijamy się na szczycie wydmy. Wokół las, a w nim kolorowe namioty, rozsiane na pagórkach. Z kempingu nad morze mamy kilka minut piechotą. Plaża jest szeroka, woda – przyjemnie rześka, w sam raz na wieczorną kąpiel. Schnąc, patrzymy na statki na redzie i migoczące hen w dali światła portu. Czy to możliwe, że nadal jesteśmy w mieście? Tabliczka, którą minęliśmy tuż przed mostem, oznajmiała wyraźnie: „Gdańsk”. Wyspa Sobieszewska to najrozleglejsza dzielnica Trójmiasta, ale jej 36 km2 to głównie lasy i łąki. Na stałe mieszka tu niespełna 3,5 tys. osób. Znacznie więcej jest ptaków – naliczono ich ponad 300 gatunków, głównie w rezerwatach Ptasi Raj i Mewia Łacha. Pierwszy chroni ujście Wisły Śmiałej, drugi – ujście Przekopu Wisły, który pod koniec XIX w. odciął Wyspę Sobieszewską od stałego lądu. Poza rybitwami, sieweczkami czy ostrygojadami upodobały go sobie foki szare. To ich najważniejsza ostoja w Polsce – widywano tu prawie tysiąc osobników naraz! Promem przejeżdżamy do Mikoszewa, na drugi brzeg Wisły. Zaczyna się ostatni etap wycieczki – na Mierzeję Wiślaną. Mijamy popularne Jantar i Stegnę, ale nasz szlak – wspaniały leśny dukt, po którym koła same się toczą – omija budki z kebabem, stragany z pamiątkami i rozdzwonione stoły do cymbergaja. Co jakiś czas przecinamy strumienie wczasowiczów drepczących z parawanami na plażę i znikamy w zieleni. Właściwa mierzeja zaczyna się w Kątach Rybackich. Nazwa zobowiązuje, przystanie rybackie są tu aż trzy: jedna nad Bałtykiem, dwie nad zalewem. Zajeżdżamy najpierw do starszej, na obrzeżach wsi. Pusto, w trzcinach drzemią dwa czy trzy maleńkie kutry. Ale rybą pachnie, bo na trawie suszą się sieci i żerdzie do ich rozstawiania. Zanęceni, zaglądamy do baru U Basi – sandacz w sosie koperkowym dorasta do swojej legendy. Trakt na mierzei wije się wśród omszałych świerków i dębów, przez świeżą buczynę, między parowami zarośniętymi paprocią. W zielonej ciszy słychać kruka. Nagle, za kolejnym zakrętem, wypadamy na otwartą przestrzeń. Nowiutki jeszcze przekop rozcina las na dwoje. Budynek z napisem „Kapitanat Portu Nowy Świat” kształtem udaje pełnomorski statek, ale przy betonowym nabrzeżu kołysze się jedna jedyna żaglówka. Przejeżdżamy przez pusty most i znów przygarniają nas drzewa. Velo Baltica żegna się z nami jednym z najpiękniejszych odcinków: szutrową drogą na krawędzi niewysokiego klifu. Po prawej mamy sosny, po lewej dzikie róże i morską toń. Niebo zasnuła ciężka chmura, w oddali dudni grzmot. Powinniśmy gnać do Krynicy Morskiej, ale nie potrafimy się oprzeć. Zostawiamy rowery i schodzimy na pustą plażę. Od piasku bije alabastrowy blask, srebrzyste trawy ani drgną. Zrzucamy ubrania, zanurzamy się w wodzie, gładkiej i lśniącej jak rtęć pod sinym, elektrycznym niebem. To kolejna z chwil podarowanych przez rower i drogę. Gdy za godzinę będziemy w Krynicy rozstawiać namiot, na rozgrzane sosny spadną krople deszczu. Velo Baltica – informacje praktyczne Trasa Szlak rowerowy Velo Baltica jest fragmentem europejskiej trasy EuroVelo 10 i prowadzi wzdłuż polskiego wybrzeża, od Świnoujścia po Elbląg (z Jantaru do Krynicy Morskiej i Piasków wiedzie jego odnoga). Cały ma ok. 530 km długości, odcinek Ustka–Krynica – ok. 280 km. Nawierzchnia na trasie bywa różna: na Pomorzu Zachodnim dominują asfaltowe ścieżki, na opisanej tu części szlaku sporo jest dróg szutrowych. Zdarzają się też odcinki piaszczyste. W Słowińskim Parku Narodowym wszystkie szlaki piesze są dostępne dla rowerzystów, ale nie wszystkimi da się wygodnie przejechać. W Trójmieście dość długi odcinek miejski można skrócić dzięki pociągom SKM. Noclegi Na całej trasie są dziesiątki miejsc do spania. My nocowaliśmy na kempingach. Polecamy klimatyczny Camp Classic w Smołdzińskim Lesie (60 zł za 2 os.), Kotwicę w Rewie (90 zł za 2 os.) i Orlinek na Wyspie Sobieszewskiej (84 zł za 2 os., camping 96.com). Jedzenie Polecamy wędzarnię ryb U Mieci w Łebie, smażalnię U Zamojskich w Stilo, gofry w Gabi Snack w Białogórze oraz pucką smażalnię Maszoperia i Bar Rybny u Basi w Kątach Rybackich. Źródło: archiwum NG
Wkrótce otwarcie nadmorskiego kolosa. Hotel nadal wzbudza sprzeciw przyrodników
W kwietniu zarządcy rozpoczęli poszukiwania personelu potrzebnego do obsługi obiektu. Takie działania mogą mówić o zbliżającym się wyczekiwanym otwarciu największego hotelu w Polsce. Kontrowersje jednak nie milkną, a ekolodzy zwracają uwagę na liczbę drzew, które zostały wycięte z powodu budowy obiektu.
Spis treści: Jak wygląda nadmorski kolos? Poszukiwania pracowników Kontrowersyjna budowa Decyzja o budowie Hotelu Gołębiewski w Pobierowie zapadła w 2017 roku, kiedy właściciele sieci hoteli nabyli 30-hektarowy teren po byłej jednostce wojskowej. W 2018 we wsi Pobierowo (okolice Kołobrzegu, powiat gryficki) ruszyła budowa nadmorskiego kolosa. Ambitna inwestycja po wielu przeszkodach zmierza do końca. Hotel rozpoczął poszukiwania przyszłych pracowników. Jak wygląda nadmorski kolos? Hotel to nie tylko obiekt z miejscami noclegowymi, ale i cała infrastruktura towarzysząca bryle. Wraz z 13-piętrowym budynkiem (11 pięter naziemnych i 2 podziemne) powstaną m.in. rozbudowana strefa spa, kilka restauracji, pub oraz ogólnodostępna kawiarnia. Do dyspozycji gości będą także dwie wielofunkcyjne sale przystosowane do projekcji filmów i wydarzeń teatralnych. Kompleks zaoferuje rozbudowane zaplecze konferencyjne z 16 salami oraz rozległą strefę rekreacyjną z basenami wewnętrznymi i zewnętrznymi, tworzącymi aquapark. Goście będą mogli również skorzystać z sportowych aktywności na przeznaczonych do tego boiskach do koszykówki i siatkówki, a także na kortach tenisowych i ściankach wspinaczkowych. Poszukiwania pracowników Data otwarcia obiektu zbliża się coraz bardziej. Świadczyć może o tym ogłoszenie wakatów na miejsca do pracy w przyszłym hotelu. Hotel poszukuje m.in. recepcjonistów, pracowników ochrony, kierowników zmiany kuchni oraz głównego księgowego. Rozmach budowy może jednak świadczyć o jeszcze większym zapotrzebowaniu na nowy personel, którego poszukiwania mogą wydłużyć przygotowania do otwarcia obiektu. Kontrowersyjna budowa Problemy wokół 13-piętrowego budynku rozpoczęły się już na gruncie administracyjnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gryficach uznał część obiektu za samowolę budowlaną i wydał decyzję o wstrzymaniu prac. Chodziło o pięć basenów, które zdaniem inspektoratu zostały postawione bez wcześniejszego pozwolenia na budowę. Ekolodzy apelują, że budowa w znaczący sposób naruszy nabrzeżny ekosystem Pobierowa. Po pierwsze, kolos został postawiony na terenie wcześniej obrośniętym 1500 drzewami, które wszystkie zostały wycięte. Hotel narusza również krajobraz wybrzeża – bryła znajduje się zaledwie 150 metrów od plaży, dominując w nadmorskim pejzażu. Do kontrowersyjnych efektów ekologicznych dochodzą jeszcze skutki społeczne takie jak przeciążenie lokalnej społeczności. Pobierowo, którego liczba mieszkańców oscyluje w okolicy 1000 osób, stanie się kurortem dla ponad 3000 nowych gości. Z jednej strony można więc mówić o przeciążeniu lokalnej infrastruktury, zwiększeniu ruchu turystycznego oraz zmianach w charakterze miejscowości. Z drugiej jednak hotel zapewni miejsca pracy dla dużej liczby miejscowej ludności, która wcześniej borykała się z problemami wynikającymi z zatrudnienia jedynie w lecie. To nie jedyna kontrowersyjna inwestycja nad Bałtykiem. Wcześniej protesty pojawiały się m.in. w związku z hotelami w Międzyzdrojach i w Łebie. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polski cud natury to fenomen. Dziś mówią o nim wszyscy
Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce. Tym razem w centrum uwagi znalazł się jeden z parków narodowych, którego przyroda jest zarazem piękna i niepokojąca.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Osiedle jak z bajki. Ptasie gniazda na Wyspie Sobieszewskiej zasiedlą ludzie
Na Wyspie Sobieszewskiej powstanie osiedle, jakiego Polska jeszcze nie widziała. Zamiast prostych bloków – okrągłe bryły przypominające ptasie gniazda, wykonane z naturalnych materiałów, z dachami porośniętymi roślinnością.
Spis treści: Wyspa Sobieszewska z nowym osiedlem Bloki mieszkaniowe jak ptasie gniazda W naszym kraju nie brakuje oryginalnych przykładów architektury. Niektóre, tak jak trzonolinowiec we Wrocławiu, powstały jeszcze w ubiegłym wieku. Niebawem do listy nietypowych konstrukcji na mapie Polski dołączy osiedle mieszkaniowe, które architektonicznie nawiązuje do ptasich gniazd. Projekt powstaje na Wyspie Sobieszewskiej w Gdańsku. Wyspa od 2017 roku znajduje się w granicach administracyjnych miasta, ale mimo to zachowała kameralny charakter. Wyspa Sobieszewska z nowym osiedlem Teren inwestycji znajduje się na obszarze byłej jednostki wojskowej przy ul. Lazurowej. Zamiast koszar i ogrodzonych kwater wojskowych, w przyszłości staną tu budynki mieszkalne, które mają przypominać gniazda ptaków. Ich wygląd nie jest przypadkowy. To bezpośrednie nawiązanie do przyrodniczego charakteru Wyspy Sobieszewskiej, w tym pobliskich rezerwatów przyrody oraz stacji ornitologicznej. Projekt został opracowany przez pracownię B1 Architekci jako zgłoszenie na konkurs Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Koncepcja zakłada stworzenie dziesięciu budynków mieszkalnych. Ich bryły opierają się na okrągłym rzucie i przypominają gniazda utworzone z gałęzi. Elewacje budynków mają być wykończone naturalnymi materiałami – głównie drewnem. To dodatkowo podkreśli ich związek z naturą i będzie komponować się z otoczeniem. Architekci proponują również dachy porośnięte roślinnością. Mają one poprawić bilans energetyczny budynków. Bloki mieszkaniowe jak ptasie gniazda Ekologiczny charakter dotyczy nie tylko samych budynków, ale też zagospodarowania terenu. Projekt przewiduje dużo zieleni, wspólne przestrzenie do wypoczynku i rekreacji, a także ścieżki edukacyjne i obserwacyjne związane z lokalną florą i fauną. Wyspa Sobieszewska to jedno z najbardziej malowniczych i zarazem najmniej zurbanizowanych miejsc w Gdańsku. Położona między Martwą Wisłą a Zatoką Gdańską, wyspa oferuje dostęp do dzikich plaż, lasów oraz dwóch rezerwatów przyrody. Oryginalna inwestycja mieszkaniowa na Wyspie Sobieszewskiej to wyraźny manifest urbanistyczny. Architekci chcą udowodnić, że możliwe jest projektowanie nowoczesnych przestrzeni mieszkaniowych w zgodzie z otaczającą przyrodą, szacunkiem dla krajobrazu i zrównoważonym rozwojem. Realizacja projektu ma ruszyć w najbliższych latach, a zainteresowanie już teraz jest spore. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Molo w Sopocie znowu płatne. Koniec z wejściami za darmo
Trudno sobie wyobrazić Sopot bez słynnego molo. Spacerem pomostem to obowiązkowa atrakcja podczas pobytu w Trójmieście. Od niedawna znów jest płatna. Ile kosztuje?
Spis treści: Sopockie molo gotowe na lato Molo w Sopocie – cennik Sopot, choć jest najmniejszym miastem Trójmiasta, oferuje tyle atrakcji, że mógłby nimi obdzielić zarówno Gdańsk, jak i Gdynię. Uzdrowiskowa miejscowość Polakom kojarzy się nie tylko z wypoczynkiem, ale też z muzyką. Właśnie w Sopocie znajduje się jeden z najsłynniejszych amfiteatrów w Polsce. Mowa oczywiście o Operze Leśnej, gdzie koncertowali m.in. Whitney Houston, Boney M czy Demis Roussos. Obowiązkowym punktem podczas wycieczki do Sopotu jest też oczywiście molo. Sopockie molo gotowe na lato Kultowy pomost w ciągu roku odwiedzają setki tysięcy osób, zarówno mieszkańców Trójmiasta, jak i turystów. W niektórych miesiącach wstęp na molo jest bezpłatny, ale w tym sezonie to już przeszłość. Od 11 kwietnia za spacer wgłąb Zatoki Gdańskiej znów trzeba płacić. Mowa o spacerze na długości ponad jednego kilometra, licząc drogę w dwie strony. Całkowita długość sopockiego molo to 511,5 metra, z czego 458 metrów to pomost nad wodą. Konstrukcja opiera się na solidnych, sosnowych palach wbitych w morskie dno na głębokość od 5 do 12 metrów. Molo ma od 10 do 26 metrów szerokości. Na jego końcu znajduje się marina z przystanią jachtową. Jednocześnie może cumować tam nawet 100 jednostek pływających. Molo w Sopocie kiedyś i dziś Choć w Polsce wybudowano również inne mola – m.in. w Międzyzdrojach, Kołobrzegu, Gdyni czy Ustce – to właśnie molo w Sopocie jest nie tylko najdłuższe, ale również najbardziej znane i cenione. To zasługo zarówno jego rekordowych rozmiarów, jak i długiej historii, która sięga 1827 roku. Właśnie wtedy doktor Jean Georg Haffner – lekarz armii napoleońskiej i założyciel sopockiego uzdrowiska – zainicjował budowę niewielkiego pomostu spacerowego. Początkowo miał zaledwie kilkanaście metrów długości, jednak z biegiem lat był wielokrotnie rozbudowywany. Największe zmiany nastąpiły w 1927 roku, kiedy to z okazji 25-lecia nadania Sopotowi praw miejskich, molo osiągnęło swój obecny kształt. Dodatkowo, w latach 1989–1991 dobudowano żelbetową głowicę, mającą chronić pomost przed uszkodzeniami. Dziś molo pełni przede wszystkim funkcję rekreacyjną. Jest też niekwestionowaną wizytówką Sopotu. Molo w Sopocie – cennik W sezonie 2025, od 11 kwietnia do 30 września, wstęp na molo jest płatny. Ceny biletów są następujące: bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy – 5 zł (dla dzieci od 3 do 16 lat oraz osób z niepełnosprawnościami do 26. roku życia). Przewidziano również bilety rodzinne: 2+1 za 21 zł, 2+2 za 22 zł i 2+3 za 23 zł. Dzieci do 3. roku życia oraz osoby z niepełnosprawnościami I grupy mają zapewniony bezpłatny wstęp. Mieszkańcy Sopotu posiadający Kartę Sopocką również mogą korzystać z mola bez opłat – przez cały rok. Godziny, w których obowiązują opłaty, zmieniają się w zależności od miesiąca. Od 11 do 30 kwietnia molo jest dostępne za opłatą od 8:00 do 20:00. W maju i do 21 czerwca – od poniedziałku do czwartku również w tych godzinach, natomiast w piątki i soboty aż do 22:00. W szczycie sezonu, czyli od 22 czerwca do 31 sierpnia, opłata obowiązuje przez całą dobę. We wrześniu powraca godzina zamknięcia o 20:00. Poza sezonem wstęp na molo jest całkowicie darmowy dla wszystkich. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polska też ma swoją pustynię. Wydma Łącka to kraina wędrującego piasku
Wydma Łącka to jedna z największych atrakcji Słowińskiego Parku Narodowego. Co roku przyciąga tysiące turystów – i trudno się dziwić. Malownicza panorama to tylko część jej wyjątkowego uroku.
W tym artykule: Czym jest Wydma Łącka? Gdzie znajduje się Wydma Łącka? Jak wygląda Wydma Łącka? Dlaczego Wydma Łącka jest nazywana „wędrującą”? Flora i fauna Wydmy Łąckiej Czy Wydma Łącka jest dostępna dla turystów? Jak dostać się na Wydmę Łącką? Słowiński Park Narodowy skrywa wiele atrakcji. Słynie z muzeów, starych osad i nastrojowych latarni morskich, ale największą wartością tego obszaru jest wspaniała przyroda. Wielkie Bagno, Zatopiony Las i wspaniałe jeziora to jeszcze nie wszystko. Warte wymienienia są także tamtejsze ruchome wydmy. Najbardziej znaną i najtłumniej obleganą jest Wydma Łącka. Czym jest Wydma Łącka? Wydma Łącka to wzniesienie wydmowe będące częścią dużego kompleksu ruchomych wydm. Została usypana przez wiatr, a jej kształt jest determinowany przez panujące w środowisku warunki. Osiąga wysokość 42 m n.p.m., co czyni ją najwyższym wzniesieniem całego kompleksu. Należy wspomnieć, że do powstawania wydm przyczynia się nie tylko natura, ale także ludzie. Działalność człowieka doprowadza do zwartej pokrywy roślinnej. Gdy piaski nie są związane systemami korzeniowymi, wiejący wiatr może je swobodnie przenosić. Łeba i święty spokój Zimą nad Bałtyk? A dlaczego by nie. Mieszkańcy nadmorskich kurortów oddychają wtedy z ulgą. Nieliczni turyści, którzy się tam pojawiają – też. Sama się o tym przekonałam. Bo wszę... Geneza nazwy Do 1945 roku obszar ten był znany jako Lontzken Berg. Później wprowadzono nazwę „Wydma Łącka”, która w 1955 roku stała się nazwą urzędową. Nawiązuje ona do wsi Łączka, która w przeszłości zniknęła pod niesionym przez wiatr piaskiem. Gdzie znajduje się Wydma Łącka? Wydma Łącka znajduje się na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Piaszczystego wzniesienia należy szukać na Mierzei Łebskiej (Wybrzeże Sowińskie), w gminie Smołdzino (powiat słupski, województwo pomorskie). Rozległa wydma znajduje się między jeziorem Łebsko i Morzem Bałtyckim. Jak wygląda Wydma Łącka? Wydma ma kształt półksiężyca, którego ramiona wyciągnięte są na wschód. Stok zachodni (dowietrzny) jest długi łagodnie nachylony. Z kolei stok wschodni (zawietrzny) jest znacznie krótszy i wyraźnie bardziej stromy. Wcześniej wspomnieliśmy, że Wydma Łącka osiąga wysokość 42 m n.p.m. Należy jednak wspomnieć, że ta wartość jest zmienna. Wysokość rozległej wydmy zależy od siły wiejących wiatrów. Wiosną i latem wiatr wieje z umiarkowaną prędkością. To sprawia, że wzniesienie przybiera na wysokości i osiąga szczytową wartość. Z kolei jesienią i zimą zrywają się huraganowe wiatry. Wydma jest wtedy wyraźnie niższa – osiąga wysokość ok. 30 m n.p.m. Dlaczego Wydma Łącka jest nazywana „wędrującą”? Wydma Łącka nieustannie zmienia swoje położenie. Przesuwa się nawet o kilkanaście metrów na rok, stale w kierunku wschodnim. Jak to możliwe? Odpowiedź jest bardzo prosta – to zasługa wiatru stale wiejącego z zachodu. Żeby mógł zacząć się ruch wydmy, wiatr musi osiągać prędkość przynajmniej 5 m/s, czyli 18 km/godz. Nacierające na stok zachodni masy powietrza toczą ziarenka piasku, które przesuwają się na wschód. Gdy docierają do stoku wschodniego, zaczynają gwałtownie opadać. Wędrująca wydma pochłania wszystko, co spotka na swojej drodze. Ze szczytu wzniesienia można zaobserwować, że piasek w części południowej wdarł się już na teren lasu olchowego i powoli go przysypuje. Flora i fauna Wydmy Łąckiej Obszar wydmowy tworzy środowisko dla nielicznych roślin i zwierząt. Panujące tam warunki nie mogą być określane jako sprzyjające, a mimo to na niektóre gatunki dobrze radzą sobie na piaszczystym terenie. Najbardziej charakterystycznym gatunkiem porastającym Wydmę Łącką jest piaskownica zwyczajna. To gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Ma długie i rozbudowane korzenie, dzięki którym skutecznie zakotwicza się w podłożu, a przy okazji – stabilizuje wydmę. Różnorodność zwierząt jest niewielka. Dominują bezkręgowce. Ptaki nie gniazdują na wydmie. Okazy, które można tam zaobserwować, zalatują na piaszczysty teren z okolicznych lasów i plaż. Przez wydmę przebiegają ścieżki ssaków – dzików, jeleni i saren. Czy Wydma Łącka jest dostępna dla turystów? Na terenie Słowińskiego Parku Narodowego Wydma Łącka jest jednym z dwóch fragmentów obszaru wydmowego, na którym dopuszczony jest ruch turystyczny (drugim jest Wydma Czołpińska). Należy jednak pamiętać, że można się poruszać wyłącznie w wyznaczonej strefie, wygrodzonej sznurem. Przekraczanie ogrodzenia jest zabronione. Jak dostać się na Wydmę Łącką? Samochód należy zostawić na parkingu przed wejściem na teren Słowińskiego Parku Narodowego. Najbliżej wydmy położony jest ten, który znajduje się przy Muzeum Przyrodniczym Słowińskiego PN. Stamtąd turystów czeka ok. pięciokilometrowy spacer. Alternatywnie można wybrać przejazd jednym z wózków elektrycznych, które dowożą przyjezdnych. Należy jednak wspomnieć, że pojazdy zatrzymują się przy Muzeum Wyrzutni Rakiet i dalej już nie jadą. Stamtąd do wydmy zostaje jeszcze dwukilometrowy odcinek. Całą drogę można pokonać rowerem. Przed wydmą znajduje się wygodny parking dla jednośladów. Na wydmę prowadzi niezbyt długie, ale dość strome podejście. Nagrodą jest fantastyczna panorama Bałtyku i jeziora Łebsko. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pomorze Zachodnie na dwóch kółkach. Byliśmy na rowerowym święcie w Szczecinie
II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej to doskonała okazja, by poznać malownicze trasy Pomorza Zachodniego, odkryć urok nadodrzańskich krajobrazów i poczuć prawdziwą wolność podróżowania na rowerze. Już po raz kolejny National Geographic Polska był jednym z partnerów tego wydarzenia.
Spis treści: Rowerowe Pomorze Zachodnie Święto ponadgraniczne Nie tylko rowery National Geographic Polska partnerem Dni Rowerowych „Pamiętam radość mojej koleżanki po powrocie z tygodniowej wakacyjnej wyprawy rowerowej wzdłuż Morza Bałtyckiego, na którą zabrała nastoletniego syna. – Jestem zmęczona, ale taka szczęśliwa – powiedziała rozemocjonowana, opowiadając, jak pokonali liczący 235 km szlak Velo Baltica" – pisze Agnieszka Franus we wstępniaku do nowego wydania specjalnego magazynu National Geographic Traveler. Czasopismo zawiera aż 33 pomysły na rowerowy wypoczynek na Pomorzu Zachodnim. Dlaczego właśnie w tym regionie? Bo to właśnie Pomorze Zachodnie może się chwalić największą liczbą kilometrów tras rowerowych. Rowerowe Pomorze Zachodnie Pomorze Zachodnie od lat przyciąga entuzjastów wypraw rowerowych, oferując im dobrze rozwiniętą infrastrukturę i różnorodne trasy prowadzące przez lasy, wybrzeże Bałtyku oraz nadodrzańskie ścieżki. W tym roku wszystkie te możliwości podsumowano podczas II Polsko-Niemieckich Dni Turystyki Rowerowej. To inicjatywa, która łączy pasjonatów jazdy na rowerze z obu stron granicy. Wydarzenie odbyło się w lutym w Szczecinie. Rowerowe dni to nie tylko sport i rekreacja, ale także przykład współpracy transgranicznej. Organizatorzy – samorząd województwa zachodniopomorskiego oraz niemieckie regiony przygraniczne – zadbali o to, by wydarzenie promowało zarówno aktywny tryb życia, jak i wspólne działania na rzecz turystyki rowerowej. Święto ponadgraniczne – II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej odbywają się przed sezonem po to, żeby zaplanować sobie kolejne ścieżki, trasy i wyprawy. W ubiegłym roku po raz pierwszy podjęliśmy się tego zadania, by odkryć nasze rowerowe Pomorze Zachodnie, ale również Pomorze Przednie, bo to święto transgraniczne. – powiedział Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz otwierając II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej. – Skala przedsięwzięci jest imponująca: 29 prelegentów, 27 godzin wykładów oraz warsztatów, 40 wystawców, którzy zajęli praktyczne cały Urząd Marszałkowski. Niedawno ogłosiliśmy przejście do drugiego etapu budowy tras rowerowych. Kiedy rozpoczynaliśmy to dzieło wydawało się, że budowa 1100 km tras zajmie nam wiele dekad. Jesteśmy dekadę później i już sporo zrobiliśmy, dlatego przechodzimy do etapu drugiego, a już w zanadrzu mamy kolejne dwa. Już myślimy, jak nasza sieć dróg rowerowych na Pomorzu Zachodnim będzie wyglądała po realizacji III i IV etapu. Wszystkie jest zależne od tego, na ile nas będzie finansowo stać. Ale dzięki waszemu zaangażowaniu dostajemy oręż, dostajemy bodziec. Dzięki temu, że w zeszłym roku na naszych punktach, które zliczają przejazdy, odnotowaliśmy ok 1,8 mln rowerzystów. To wszystko daje nam argumenty, żeby przekonywać, że ta infrastruktura dla rowerzystów jest ważna. Mamy pełną determinację, by to wspaniałe rowerowe dzieło kontynuować – mówi marszałek. Nie tylko rowery Nie zabrakło pokazów sprzętu, testów rowerów tradycyjnych, elektrycznych i cargo oraz stoiska Komendy Wojewódzkiej Policji, która promowała bezpieczną jazdę na jednośladach, a funkcjonariusze prowadzili także ich znakowanie. W ramach warsztatów można było odbyć darmowy przegląd oraz konsultacje rowerowe – ocena stanu technicznego roweru, drobne regulacje układu napędowego i hamulcowego, porady techniczne jak użytkować rower, jak przygotować rower do sezonu, jak dbać o rower w sezonie. National Geographic Polska partnerem Dni Rowerowych Podczas wydarzenia w Szczecinie uczestnicy mogli odwiedzić stoisko National Geographic Polska. Stolicę Pomorza Zachodniego odwiedziła też dyrektorka artystyczna magazynu, która poprowadziła warsztaty z reportażu fotograficznego. Specjalne prelekcje wygłosiły również współpracujące z National Geographic pilotka i dziennikarka Ola Kutz oraz podróżniczka i himalaistka Monika Witkowska. Przy okazji wydarzenia premierę miało również specjalne wydanie Travelera poświęcone Pomorzu Zachodniemu. Źródło: National Geographic Traveler
Sydonia von Borck – czarownica czy ofiara? Szlachcianka, która mogła zmienić historię
Sydonia von Borck, szczecińska szlachcianka żyjąca na przełomie XVI i XVII wieku, pozostaje jedną z najbardziej zagadkowych postaci w historii Pomorza. Czy była czarownicą – jak głosi legenda – czy ofiarą procesów o czary, które przetaczały się przez Europę jeszcze w czasach nowożytnych? Jej historia to mieszanka faktów i narosłych przez wieki mitów, która wciąż fascynuje historyków, pisarzy i artystów.
Spis treści: Niedoszła księżna Szczecina Klątwa na ród Gryfitów Co mówią akta z procesu Sydonii Sydonia von Borck – ze Szczecina do Hollywood Powstaje dokument o życiu Sydonii von Borck Sidonia von Borcke (znana też jako Sydonia von Borck) przyszła na świat około 1548 roku w szlacheckiej rodzinie o słowiańskich korzeniach. Choć dokładna data jej urodzin jest owiana tajemnicą, wiemy, że była córką hrabiego Ottona i Anny von Schwiecheld. Pradziadkiem Sydonii był Maćko Bork, sprzyjający Polsce rycerz pomorski, poseł i rozbójnik. Borkowie należeli do wpływowej pomorskiej arystokracji, a ich majątek obejmował rozległe ziemie i liczne posiadłości. Najstarsze przekazy dotyczące tego walecznego rodu pochodzą z XII wieku. W jego herbie znajdują się dwa wilki. Niedoszła księżna Szczecina Sydonia dorastała w otoczeniu przywilejów, ale także w cieniu obowiązków i surowych zasad, jakie narzucała na kobiety ówczesna etykieta. Była kobietą o niezwykłej urodzie, ale także silnym i niezależnym charakterze. Gdy nie wyszła za mąż, zaczęły się szerzyć plotki na temat jej trudnej natury i kontaktów z siłami nadprzyrodzonymi. Nie istnieją jednoznaczne dowody, że Sydonia była dwórką w Wołogoszczy (dzisiaj niemieckie miasto Wolgast). Wiele jednak wskazuje, że tak mogło być. Wzbudzała zainteresowanie wśród mężczyzn. Ale czy sama odwzajemniała uczucia adoratorów? Według różnych opowieści, serce młodej damy mogło bić dla jednego z Gryfitów. Jedna z wersji mówi o księciu szczecińskim Erneście Ludwiku, synu księcia Filipa I, który miał obiecywać jej ślub i miejsce w książęcej rodzinie. Polityczne interesy i presja rodziny sprawiły, że obiekt jej uczuć wybrał korzystne sojusze i małżeństwo z niemiecką arystokratką, Zofią Jadwigą. Inna legenda wspomina jednak, że jej uczucie mogło być skierowane do kolejnego członka dynastii. Niezależnie od szczegółów, historia nie kończy się dla Sydonii szczęśliwie. Klątwa na ród Gryfitów Z zemsty za złamane serce rozgoryczona Sydonia ma przekląć ród władców pomorskich. „Nim 50 lat upłynie, ród Gryfitów przeminie” – miała powiedzieć porzucona kochanka. Co ciekawe, już 16 lat po egzekucji „czarownicy” zmarł bezpotomnie ostatni książę z rodu Gryfitów. W 1637 Pomerania bezpowrotnie przestaje istnieć jako suwerenne księstwo, a jej ziemie zostaną podzielone pomiędzy Szwecję i Brandenburgię. To tylko podsyciło wiarę w przeklętą moc Borkówny. Do tej pory nieznane są przyczyny niemocy Gryfitów. Warto pamiętać, że była to jedna z najdłużej panujących dynastii w Europie i nic nie zapowiadało ich rychłego końca. Co mówią akta z procesu Sydonii W 1619 roku zaczęło się piekło. Sydonia stanęła przed sądem oskarżona o czary. Broniła się sama i do końca była przekonana, że sprawiedliwość zwycięży. Zarzuty były bowiem absurdalne. Kobietę sądzono o powodowanie śmierci, rzucanie klątw oraz kontakty z diabłem. Proces Sydonii von Borck był jednym z wielu podobnych, które miały miejsce w Europie w czasach polowań na czarownice. Trwał przez kilka miesięcy. Mimo, że była już w podeszłym wieku, nie potraktowano jej ulgowo. Nie ominęły jej brutalne tortury mające na celu wymuszenie przyznania się do winy. Ostatecznie została skazana na śmierć przez ścięcie, a jej ciało spalone na stosie. Wyrok wykonano publicznie w Szczecinie w 1620 roku. Akta procesowe Sidonii von Borcke – jak zapisywano nazwisko kobiety w czasach jej współczesnych – stanowiące bezcenny dokument historyczny, zostały zachowane do dziś. Fragmenty dokumentów znajdują się w archiwach w Greifswaldzie w Niemczech oraz w Szczecinie. Te unikatowe źródła rzucają światło na dramatyczne wydarzenia związane z procesem Sydonii, w tym zarzuty o czary, brutalne metody przesłuchań oraz wyrok skazujący. Umożliwiają także poznanie jej jako postaci historycznej – szlachcianki, która miała skomplikowane relacje z otoczeniem. Dodatkowo akta te dają cenny wgląd w funkcjonowanie ówczesnego systemu sądowniczego. Sydonia von Borck – ze Szczecina do Hollywood Jedyny portret Sydonii autorstwa Cranacha najprawdopodobniej spłonął w pożarze podczas II wojny światowej. Jego kopia nieznanego autora wisi w szczecińskim Muzeum Narodowym w Szczecinie i przedstawia podwójny portret – kobiety młodej i starej. W 1847 roku niemiecki pisarz Wilhelm Meinhold wydał powieść „Sidonia von Bork, die Klosterhexe”. Już rok później matka Oscara Wilde’a, Lady Jane Wilde, przełożyła tę książkę na język angielski, dzięki czemu historia Sydonii zyskała międzynarodowy rozgłos. Tempo, w jakim pojawia się przekład, świadczy o sporym zainteresowaniu tematem zjawisk nadprzyrodzonych w wiktoriańskiej Anglii. Jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki inspirowanych postacią tej pomorskiej piękności jest obraz Edwarda Burne-Jonesa, znajdujący się w Tate Britain w Londynie. Płótno stało się następnie inspiracja dla hollywoodzkiej projektantki kostiumów Colleen Atwood. W filmie „Jeździec bez głowy" w reżyserii Tima Burtona postać mściwej Lady Van Tessel ma na sobie charakterystyczną suknię Sydonii, jak z obrazu brytyjskiego malarza. W 1999 Atwood zostaje za to nominowana do Oskara w kategorii Best Costume Design. Powstaje dokument o życiu Sydonii von Borck Jednym z najnowszych dzieł literackich jest powieść Elżbiety Cherezińskiej pod tytułem „Sydonia. Słowo się rzekło”, która ukazuje losy kobiety w nowym świetle, łącząc historyczną dokładność z literacką wyobraźnią. Książka trafiła na listę bestsellerów Empiku 2023 roku, a obecnie interesują się zagraniczne rynki wydawnicze m.in. anglojęzyczne, niemiecki i hiszpański. Elżbieta Cherezińska jest również jedną z bohaterek powstającego filmu w reżyserii Moniki Lipanovich, produkowanego przez Braidmade Films. W dokumencie wystąpi również niemiecka dziennikarka, potomkini rodu von Borcke, Juliane Schiemenz. Odwiedzi dawne ziemie Księstwa Pomorskiego, aby dowiedzieć się czy jej praciotka faktycznie zrujnowała księstwo. W tym celu wejdzie z kamera do Archiwum Państwowego i prześledzi ponad 400-letnie akta procesowe. Wśród ekspertów pojawią się profesorowie i historycy polscy i brytyjscy, a także Dorota Makrutzki, referentka z Muzeum Pomorza w Greifswaldzie, zajmująca się promocją burzliwej historii regionu Pomeranii. Źródła: Elżbieta Cherezińska „Sydonia. Słowo się rzekło” wyd. Zysk i S-ka, Akta Sydonii, Podcast „Prawo, ale prosto" – jeden z odcinków omawia m.in. kontekst prawny sprawy Sydonii, Profil projektu filmowego na Instagramie
Największa depresja w Polsce. Gdzie znajduje się najniżej położone miejsce?
Największa depresja w Polsce, czyli najniżej położone miejsce w naszym kraju, zlokalizowana jest obok wsi Marzęcino w województwie pomorskim. Znajduje się 2,2 m pod poziomem morza. Ale nie zawsze tak było. Przez wiele lat inna miejscowość na Żuławach Wiślanych była pod tym względem liderem.
Spis treści: Największa depresja w Polsce. Detronizacja po wielu latach Żuławy Wiślane – najniższy region Polski Największa depresja w Polsce – jak ją odwiedzić? Najniższe depresje na świecie Wszystkie „naj” są uważane za magnesy dla ruchu turystycznego. Dlatego przyznanie tytułu najniżej położonego miejsca w Polsce jest nie tylko ważne z naukowego punktu widzenia, ale też ze względów wizerunkowych. Największa depresja w Polsce. Detronizacja po wielu latach W „Małym Roczniku Statystycznym Polski” (wydawanym przez Główny Urząd Statystyczny) w 2022 roku podano zaskakującą dla wielu osób informację. Otóż okazało się, że zmieniła się lokalizacja najniższego punktu w Polsce. Przez wiele lat największa polska depresja (czyli obszar położony poniżej poziomu morza) znajdowała się w Raczkach Elbląskich i wynosiła 1,8 m pod poziomem morza. Tymczasem od 2022 roku GUS oficjalnie uznał, że liderem jest wieś Marzęcino zlokalizowana również na Żuławach Wiślanych w województwie pomorskim, kilkanaście kilometrów na północny zachód od Raczków Elbląskich. „Nowa” największa depresja w Polsce jest głębsza o 40 cm i wynosi 2,2 m. Najniższe miejsce w Polsce zlokalizowane jest w obrębie dawnego dna Zalewu Wiślanego w miejscu określanym Zakątkiem Stobieńskim. Obszar ten wynurzył się z wody w 1943 roku. Wówczas Niemcy wybudowali przepompownie w Osłonce. Została ona zniszczona, gdy hitlerowcy opuszczali Prusy Wschodnie, uciekając przed Armią Czerwoną w czasie ostatniej fazy II wojny światowej. Wówczas woda ponownie zalała ten teren. Polder ponownie osuszono na przełomie 1948 i 1949 roku. Najniższy punkt w Polsce zlokalizowali wspólnie geodeta Jacek Gross i historyk Edmund Łabieniec już w 2013 roku. Pomocne w tym zadaniu było wykorzystanie lotniczego skanowania laserowego i urządzenia LiDAR. Kilka lat musiały potrwać procedury, aby uznać Marzęcino za lidera pod tym względem. Żuławy Wiślane – najniższy region Polski Żuławy Wiślane nie są przypadkowo miejscem, gdzie od lat znajduje się największa depresja w Polsce. Region ten o powierzchni około 1700 km kw. znajduje się w środkowej części Pobrzeża Gdańskiego, obejmującej deltę największej polskiej rzeki Wisły. Aż 28 proc. powierzchni Żuław zajmuje depresja – to około 450 km kw. Jest to jeden z najmłodszych obszarów Polski, bo zaczął kształtować się po ustabilizowaniu się poziomu Morza Bałtyckiego. A to nastąpiło zaledwie 5–6 tysięcy lat temu. Delta powiększała się z czasem, zwłaszcza w średniowieczu, gdy ją intensywnie odlesiano i zagospodarowywano rolniczo. Od XVI wieku na ten teren napływali osadnicy olenderscy. Była to ludność z terenów współczesnej Danii, Niemiec i Niderlandów, która posiadała doświadczenie w gospodarce podmokłych terenów i ich melioracji. Społeczności te osiedlały się również na Kujawach, Mazowszu i w Wielkopolsce. Najwyższy punkt Żuław Wiślanych liczy zaledwie 14,6 m n.p.m. Region ten słynie z bardzo urodzajnych gleb. Uprawia się na nich przede wszystkim zboża (pszenicę), buraki cukrowe i rośliny pastewne. Płaskie przestrzenie są też wymarzonym miejscem na pastwiska. Żuławy są słabo zurbanizowane. Nowy Dwór Gdański to jedyne miasto w środkowej części regionu. Na obrzeżach zlokalizowane są Gdańsk, Elbląg, Tczew i Malbork. Żuławy pokryte jest gęstą siecią kanałów, grobli i wałów przeciwpowodziowych. Powstały na skutek akumulowania osadów rzecznych w końcowym odcinku Wisły. Zarys tego obszaru przywodzi na myśl odwrócony trójkąt o wysokości około 50 km i podstawie około 40 km. Żuławy Wiślane dzielimy na trzy mniejsze jednostki regionalne: Żuławy Gdańskie, Żuławy Malborskie, Żuławy Elbląskie. Największa depresja w Polsce – jak ją odwiedzić? Najniższy punkt w Polsce znajduje się około półtora kilometra od wsi Marzęcino na łąkach. Dojazd nie jest najprostszy. Od drogi gruntowej to nadal jakieś 200 metrów. Miejsca tego jednak nie da się przegapić, bo nad największą depresją w Polsce zbudowano wysoką drewnianą wieżę triangulacyjną. Pod nią umieszczono betonową kolumnę na której jest stalowy dysk z napisem: „Najniższy punkt Polski – punkt osnowy geologicznej”. Turyści mogą uzyskać certyfikat „zdobycia najniższego miejsce w Polsce”. Szczegółowe informacje na ten temat zamieszczone są na tablicy umieszczonej na wieży triangulacyjnej. Najniższe depresje na świecie Podobnie jak w przypadku Polski, najniższe punkty na Ziemi ciągle się zmieniają. Są to jednak ciągle te same rejony świata. Na głowę biją niewielką polską depresją z jednocyfrowym wynikiem. Wśród najniżej położonych miejsc na świecie są: wybrzeże Morza Martwego na pograniczu Jordanii, Palestyny i Izraela (ok. 438 m pod poziomem morza), Jezioro Tyberiadzkie na pograniczu Jordanii i Izraela (ok. 213 m pod poziomem morza), Kotlina Turfiańska w Chinach (ok. 154 m pod poziomem morza), Jezioro Asal w Dżibuti (ok. 153 m pod poziomem morza). Jest to jednocześnie najniżej położony punkt na kontynencie afrykańskim, Kattara w Egipcie (ok. 133 m pod poziomem morza), Kotlina Danakilska w Etiopii (ok. 153 metry pod poziomem morza). Jeśli chodzi o najgłębsza depresję na terenie Europy, to jest to Nizina Nadkaspijska na obszarze Federacji Rosyjskiej i Kazachstanu. Rozciąga się wzdłuż północnego wybrzeża Morza Kaspijskiego. Jej głębokość wynosi 28 m p.p.m., a powierzchnia depresji – ok. 100 tys. km kw. Jest to pod względem powierzchni największy obszar położony pod poziomem morza w Europie i Azji. Źródła: Zintegrowana Platforma Edukacyjna, Mały Rocznik Statystyczny Polski 2024, Encyklopedia PWN Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zagadkowe wydarzenie w Darłowie. Czy w 1497 roku doszło do uderzenia tsunami?
Największa w dziejach Darłowa powódź otrzymała nazwę „niedźwiedzia morskiego”. Wzbierające wody morskie poprzedzone były podobno przetaczającym się grzmotem, dalekim głuchym pomrukiem przypominającym ryk niedźwiedzia. Czy było to tsunami?
Spis treści: Początek kataklizmu w Darłowie Czym była niszcząca fala w Darłowie w 1497 roku? XV-wieczne tsunami zaklęte w kościele? Katastrofalne sztormy w historii Bałtyku Tsunami i mityczna Atlantyda Miłościwie wtedy w Darłowie panujący Bogusław X przebywał na pielgrzymce w Ziemi Świętej. Rządy na Pomorzu Zachodnim w czasie jego nieobecności sprawowała małżonka Anna. Traf chciał, że pamiętnego dnia, czyli 16 września 1497 roku, przebywała wraz ze swym dworem w Darłowie na zamku. Początek kataklizmu w Darłowie Zaskoczenie było pełne, nikt nie spodziewał się takiego obrotu zdarzeń, a Bogusław X, wyruszając na pielgrzymkę, wydał szczegółowe dyspozycje na czas swojej nieobecności. Tymczasem feralnego dnia zaczęły dziać się rzeczy niepokojące. Kronikarz księżnej Anny zapisał: „Ranek tego pamiętnego dnia był podobny do innych dni, tylko znacznie bardziej wietrzny. Wiejący z północnego zachodu silny wiatr wywołał sztorm. W południe wiatr dął już z mocą huraganu, zrywając połacie dachów, powalając drzewa i stare mury”. Nie był to jednak zwykły sztorm, fale wdzierały się coraz głębiej w ląd. Radni Darłowa nakazali zamknięcie miejskich bram, wystawienie straży na murach, zaś mieszkańcy skryli się w kaplicy zamkowej i odmawiali modlitwy. Czym była niszcząca fala w Darłowie w 1497 roku? Szybka reakcja rady miasta i zaradnej księżnej Anny sprawiła, że nie ma wzmianek o ofiarach w ludziach, ale odbudowa miasta potrwała aż dwadzieścia lat. Wokół przyczyn tsunami z 1497 roku wywiązała się żywa dyskusja. Znane z różnych regionów świata zjawisko w rejonie Bałtyku raczej nie występuje, stąd kłopoty z zakwalifikowaniem tego, co stało się w Darłowie. Słowo tsunami oznacza w dosłownym tłumaczeniu „fala portowa”. Jest ona wywoływana przez podwodne trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanu, osuwisko ziemi lub lodu, rzadziej przez upadek meteorytu. Od miejsca zdarzenia fale morskie rozchodzą się promieniście z prędkością do 900 km/godz. W strefie brzegowej spieniona fala o wysokości nawet do kilkudziesięciu metrów wpada na ląd i niszczy wszystko, co napotka w nadbrzeżnych miejscowościach. Specjaliści oceniają, że przyczyną tsunami w Darłowie było oddalone o pięćset kilometrów na północ trzęsienie ziemi w rejonie jeziora Wener w Szwecji. Nawet niewielkie ruchy tektoniczne mogły spowodować eksplozję metanu, uwięzionego w warstwach tworzących dno Bałtyku. Towarzyszył temu wielki grzmot, przypominający pomruk niedźwiedzia morskiego, który poprzedził atak tsunami. Takie ślady po wybuchach metanu w postaci kilkuhektarowych obniżeń są obecnie czytelne w dnie Bałtyku. XV-wieczne tsunami zaklęte w kościele? Zwróćmy jeszcze uwagę na pewien fragment wyposażenia kościoła pw. Najświętszej Marii Panny w Darłowie. Przy pierwszym filarze nawy głównej znajduje się wsparta na aniele kariatydzie bogato zdobiona barokowa ambona. Powstała około 1700 roku i charakteryzuje się staranną robotą snycerską i malarską oraz bogatymi złoceniami. W latach 1974–1980 ambonę poddano gruntownym zabiegom konserwatorskim na zlecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków w Koszalinie. W części cokołowej balustrady schodowej, pomiędzy różnymi scenami biblijnymi rzuca się w oczy płaskorzeźba przedstawiająca scenę biblijnego potopu. Przyjmuje się powszechnie, że jest to konwencjonalna symbolika biblijnego potopu, ale rodzi się pytanie, czy nie jest to nawiązanie do wydarzeń sprzed dwustu czy dwustu pięćdziesięciu lat. Czy pamięć o owym dramacie mogła stanowić inspirację do takiego ujęcia tej sceny? Czy oprócz konwencji jest tam miejsce na lokalne realia? Kto wie, jeśli weźmiemy pod uwagę, że ambona została wykonana w miejscowym warsztacie. Płaskorzeźba nie zawiera typowych dla biblijnego potopu elementów, takich jak arka Noego, ulewny deszcz czy gołąbek z gałązką oliwną. W górnym lewym narożniku przedstawienia widzimy postać, która ratuje się przed wysoką wodą, siedząc okrakiem na pochyłym drzewie. Takie właśnie sceny rozgrywały się w Darłowie. Katastrofalne sztormy w historii Bałtyku Tsunami o takiej sile na Bałtyku już później nie wystąpiło, ale podobne zjawiska odnotowano w 1757 roku w Mrzeżynie i w 1779 w Kołobrzegu. W Darłowie w 1558 roku szalał sztorm podobno jeszcze większy i bardziej gwałtowny, ale o mniejszej sile niszczycielskiej. W zamku przebywał wtedy książę Barnim IX, który po przejęciu – po wprowadzeniu luteranizmu – majątków kościelnych i sekularyzacji klasztorów rozwinął szeroką działalność jako mecenas kultury i zasłużył się dla budowania potęgi dynastii Gryfitów. Wraz z nim byli tam małżonka Anna Lüneburska, panna Sybilla, młody hrabia Adolf von Schwarzenburg oraz spora świta. Wszyscy byli przerażeni. Pierwsze uderzenie sztormu nastąpiło w styczniu 1558 roku, a drugie, jeszcze groźniejsze, w lutym. To drugie zniszczyło zebraną sól i różne towary w spichlerzach nad Wieprzą, a w Darłówku zdewastowanych zostało osiemnaście chałup rybackich wraz z towarem i sprzętem, który odnaleziono później na łąkach, koło klasztoru i w okolicznych miejscowościach. Ludzie wraz z czeladzią i dziećmi ratowali się, wchodząc na drzewa. Tsunami o mniejszej sile zaatakowało wybrzeże Bałtyku w roku 1757. Kronikarz L.W. Bruggemann tak je charakteryzuje: „Bałtyk posiada także często swoją własną pogodę, która z pogodą lądową nie ma związku; czasami jednakże, tylko rzadko, występuje podwodna burza w tymże (Bałtyku), o czym można wnioskować z tego, że przy czystym i spokojnym niebie daje się słyszeć wzdłuż pomorskich brzegów morskich toczący się grzmot, a na ląd wyrzucane są nieżywe lub na wpół żywe ryby morskie i przybrzeżne. Tak było np. 3 kwietnia 1757 r. około południa przy spokojnej i jasnej pogodzie, brzeg Bałtyku koło Trzebiatowa nad Regą stał się nagle tak wzburzony, że wysokie fale zerwały duży prom zacumowany w porcie i przeniosły daleko na ląd. Po czym, kiedy to (falowanie) się trzykrotnie powtórzyło, morze stało się znowu spokojne. Żeglujący mieszkańcy wybrzeża nazywają to znane im zjawisko Niedźwiedź Morski.” Tsunami i mityczna Atlantyda Tsunami na Bałtyku prowadzi nas nieuchronnie do porównań. Nie można tu nie wspomnieć o Atlantydzie, mitycznej krainie wysoko rozwiniętej cywilizacji, która miała zostać zniszczona przez trzęsienia ziemi i pochłonięta przez wody morskie. Wśród autorów antycznych pierwszy opis tego królestwa przekazał Platon, a tradycja o Atlantydzie pochodziła podobno jeszcze od kapłanów egipskich. Atlantyda miała znajdować się na wyspie większej od Afryki i Azji razem wziętych, usytuowanej za Słupami Herkulesa, czyli Cieśniną Gibraltarską. Atlantyda – według opisu Platona – była bogata w drewno, metale szlachetne i diamenty. Wysokie góry stwarzały ochronę przed mroźnymi wiatrami północnymi, na łąkach pasły się wielkie stada dzikich i oswojonych zwierząt. Patronat nad Atlantydą sprawował bóg Posejdon, którego świątynia znajdowała się w pałacu królewskim. Zatopienie królestwa dokonać się miało w IX tysiącleciu p.n.e. Ta opowieść wzbudziła – jak wiadomo – ogromne zainteresowanie, stawiano przede wszystkim dwa pytania, czy Atlantyda istniała i gdzie ewentualnie mogła się znajdować. Lokalizacji zatopionego kontynentu proponowano wiele, a fakt jego istnienia jest raczej kwestionowany, co nie przeszkadza w stawianiu ciągle nowych hipotez. To jest przedruk z książki autorstwa Wojciecha Iwańczaka pt. „Magiczny rok 1497”, która ukazała się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego (2024). Tytuł, śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji.
Rowerowe trasy Pomorza Zachodniego: kompletny przewodnik po ścieżkach nad morzem
Pomorze Zachodnie to prawdziwy raj dla miłośników turystyki rowerowej. W artykule znajdziesz szczegółowy opis tras, które prowadzą przez malownicze nadmorskie miejscowości, dziką przyrodę Ekoparku Wschodniego oraz historyczne miejsca, takie jak Kołobrzeg, Karlino i Białogard. Czekają tu na Ciebie wyjątkowe widoki, zabytki oraz atrakcje przyrodnicze – a wszystko to na dwóch kółkach!
Spis treści: Najpiękniejsze trasy rowerowe Pomorza Zachodniego Miasta, które warto odwiedzić na trasie Porady dla rowerzystów: co zabrać i jak się przygotować na trasę? Najpiękniejsze trasy rowerowe Pomorza Zachodniego Koszalin – start Twojej przygody Koszalin to idealne miejsce, aby rozpocząć rowerową przygodę na Pomorzu Zachodnim. Miasto, będące punktem startowym wielu tras, oferuje wygodny dojazd zarówno pociągiem, jak i samochodem. Trasę do Mielna pokonasz w zaledwie 30 minut, przemierzając 12 km płaskiego terenu. Mielno słynie nie tylko z szerokich plaż, ale także z Międzynarodowych Zlotów Morsów, podczas których pobito tu rekord Guinnessa na „największe zanurzenie misiów polarnych”. Warto zobaczyć pomnik morsa, który jest lokalną atrakcją, a także kolorowy mural autorstwa Cukina, koszalińskiego artysty, który zdobi wiele miejsc w regionie​. Przystanek Mielno: plaża i Międzynarodowy Zlot Morsów Mielno, poza organizowaniem zlotów morsów, przyciąga turystów swoimi plażami i wakacyjną atmosferą. Spacerując po deptaku, natkniesz się na liczne murale, a plaża ozdobiona jest malunkami przedstawiającymi ryby i meduzy. Po krótkiej przerwie w Mielnie, ruszaj dalej wzdłuż wybrzeża – już po kilku kilometrach trafisz na 16. południk, który oznaczono głazem i tabliczką informacyjną. Miejsce to przyciąga turystów szukających unikatowych punktów orientacyjnych na swojej trasie. Chłopy – ostatnia osada rybacka Po drodze warto zatrzymać się w Chłopach, jednej z ostatnich autentycznych osad rybackich w Polsce. Zachowana tu tradycyjna zabudowa szachulcowa i stary port rybacki przenoszą turystów w czasy, kiedy Pomorze Zachodnie żyło głównie z rybołówstwa. W Chłopach można zjeść świeżą rybę prosto z kutra, a plaża z molo i widokiem na morze to idealne miejsce na krótki odpoczynek​. Latarnia morska w Gąskach – widoki, które zapierają dech Kolejnym przystankiem jest latarnia morska w Gąskach. Z jej szczytu, który wznosi się na 49,80 metra, roztacza się spektakularna panorama na okoliczne miejscowości, takie jak Mielno, Sarbinowo i Unieście. Warto pokonać 226 schodów, aby podziwiać te widoki. Latarnia w Gąskach to jedna z nielicznych wciąż zamieszkanych przez latarnika, Piotra Laskowskiego, który przejął obowiązki po swoim ojcu​. Ekopark Wschodni: dzika przyroda i obserwacja ptaków Jeżeli interesuje Cię przyroda, koniecznie odwiedź Ekopark Wschodni, jedną z perełek Pomorza Zachodniego. To rozległy, ponad 380-hektarowy obszar chroniony, gdzie znajdziesz liczne ścieżki rowerowe i piesze. Drewniana kładka o długości 3 km biegnie przez wydmy i rozlewiska, umożliwiając obserwację ptaków. Jest to idealne miejsce dla miłośników ornitologii – można tu spotkać ponad 117 gatunków ptaków, w tym żurawie i orliki pospolite​. Miasta, które warto odwiedzić na trasie Kołobrzeg – najstarsze uzdrowisko Pomorza Kołobrzeg, jedno z największych miast Pomorza Zachodniego, słynie z uzdrowiskowych tradycji, które sięgają VII wieku. Oprócz bogatej historii związanej z pozyskiwaniem soli, miasto oferuje wiele atrakcji, takich jak promenada nadmorska, Muzeum Oręża Polskiego czy latarnia morska. To również jedno z najchłodniejszych miejsc na polskim wybrzeżu. Bałtyk w Kołobrzegu bywa o 10 stopni zimniejszy niż w innych częściach kraju​. Karlino – miejsce pamięci wielkiego pożaru Po przejechaniu około 90 km, trasa rowerowa prowadzi do Karlina, znanego z wydarzeń z 1980 roku, kiedy to doszło tu do wielkiego pożaru podczas wydobywania ropy naftowej. Wspomnieniem tamtych wydarzeń jest mural przedstawiający strażaków walczących z ogniem, namalowany przez Cukina. Karlino, położone nad rzeką Parsętą, to również świetna baza wypadowa dla kajakarzy i rowerzystów. Z nowej przystani kajakowej można rozpocząć wielodniowe spływy​. Białogard – historia i tradycja na rynku Białogard, leżący około 15 km od Karlina, jest jednym z najstarszych miast na Pomorzu. Zachwyca zabytkowym rynkiem z ratuszem i wieżą zegarową oraz historią sięgającą VIII wieku. W Izbie Tradycji Regionalnej można zobaczyć kolekcję medali i odznaczeń byłego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, który urodził się właśnie w Białogardzie. To także miasto, które przyciąga miłośników historii i tradycji Pomorza Zachodniego​. Porady dla rowerzystów: co zabrać i jak się przygotować na trasę? Planując rowerową wyprawę po Pomorzu Zachodnim, warto pamiętać o kilku praktycznych wskazówkach: Kondycja fizyczna. Trasa liczy ponad 100 km, więc dobrze jest przygotować się fizycznie przed dłuższym wyjazdem. Sprzęt. Przed wyjazdem upewnij się, że twój rower jest w pełni sprawny. Zestaw naprawczy to absolutny must-have. Ubrania na każdą pogodę. Nad morzem pogoda zmienia się dynamicznie. Warto mieć ze sobą lekką odzież na wietrzne dni i krem z filtrem na słoneczne popołudnia. Nawodnienie. Zabierz ze sobą wystarczającą ilość wody, zwłaszcza na dłuższych odcinkach trasy, gdzie trudno o sklepy czy restauracje. Pomorze Zachodnie oferuje nie tylko malownicze trasy rowerowe, ale także wyjątkowe miejsca pełne historii, kultury i dzikiej przyrody. To idealne miejsce na aktywny wypoczynek, który łączy sport i przygodę.