Kolumna Zygmunta: co skrywa najstarszy świecki pomnik w Warszawie
Kolumna Zygmunta to jeden z najbardziej rozpoznawalnych pomników w Warszawie, upamiętniający przeniesienie stolicy przez Zygmunta III Wazę i będący symbolem siły oraz historii miasta. Dzieje tego pomnika były równie burzliwe, co dzieje Warszawy.
Spis treści: Historia Kolumny Zygmunta – powstanie, architektura i fundatorzy Zniszczenie i odbudowa Kolumny Zygmunta – wojna i rekonstrukcja Kolumna Zygmunta dziś – znaczenie kulturowe i miejsce w przestrzeni miasta Kolumna Zygmunta to jeden z najważniejszych zabytków Warszawy, który od blisko 380 lat przyciąga uwagę zarówno mieszkańców, jak i turystów. Monumentalna sylwetka króla góruje nad Placem Zamkowym, przypominając o decyzji Zygmunta III Wazy o przeniesieniu stolicy z Krakowa do Warszawy. Ten świecki pomnik, zaprojektowany w XVII wieku, wielokrotnie był świadkiem przełomowych wydarzeń historycznych, zniszczeń oraz odbudowy miasta, co nadaje mu szczególnego znaczenia w polskiej kulturze i pamięci narodowej. Historia Kolumny Zygmunta – powstanie, architektura i fundatorzy Zygmunt III Waza i przeniesienie stolicy do Warszawy Decyzja Zygmunta III Wazy o przeniesieniu stolicy z Krakowa do Warszawy w 1596 roku miała kluczowe znaczenie dla historii Polski. Warszawa stała się centralnym ośrodkiem politycznym i kulturowym, co położyło fundamenty pod jej późniejszy rozwój jako miasta stołecznego. Monarchowie z dynastii Wazów, zasłynęli również jako fundatorzy wielu istotnych inwestycji architektonicznych, w tym właśnie Kolumny Zygmunta. Pomnik powstał jako wyraz wdzięczności i hołdu dla króla, który na stałe zmienił losy miasta. Projekt i budowa – Constantino Tencalla i Clemente Molli Kolumna Zygmunta została wzniesiona w latach 1643–1644 z inicjatywy syna Zygmunta III Wazy, króla Władysława IV. Głównym projektantem był włoski architekt Constantino Tencalla, który odpowiadał także za inne realizacje na dworze królewskim. Rzeźbę przedstawiającą króla wykonał natomiast znakomity włoski rzeźbiarz Clemente Molli. Trzon pierwotnej kolumny wykonano z marmuru chęcińskiego – surowca wydobywanego w okolicach Chęcin, znanego z wysokiej jakości i wytrzymałości. Całość miała 22 metry wysokości, co czyniło ją jednym z najwyższych pomników ówczesnej Europy. Pierwszy pomnik świecki nowożytnej Europy Kolumna Zygmunta była jednym z pierwszych pomników świeckich w nowożytnej Europie, poświęconych nie świętym, ale świeckiemu władcy. Wyróżniało ją także umieszczenie na wysokim trzonie – rozwiązanie typowe dla monumentalnych kolumn rzymskich. Według badań naukowych Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego, pomnik ten zapoczątkował nową tradycję upamiętniania władców poprzez formę monumentalnych kolumn, co czyni go wyjątkowym nie tylko w skali Polski, ale i kontynentu. Zniszczenie i odbudowa Kolumny Zygmunta – wojna i rekonstrukcja Zburzenie kolumny podczas II wojny światowej Podczas II wojny światowej, zwłaszcza w trakcie Powstania Warszawskiego, Kolumna Zygmunta została poważnie uszkodzona. Nocą z 1 na 2 września 1944 roku hitlerowcy celowo zburzyli pomnik – trzon rozpadł się na kawałki, a postać króla runęła na bruk Placu Zamkowego. Był to jeden z najbardziej symbolicznych aktów zniszczenia dziedzictwa kulturowego Warszawy podczas niemieckiej okupacji. Odbudowa i zmiana lokalizacji po 1945 roku Po zakończeniu wojny decyzja o odbudowie Kolumny Zygmunta zapadła niemal natychmiast, co pokazuje jej ogromne znaczenie dla mieszkańców miasta. Zrekonstruowano nie tylko samą kolumnę, ale również przeniesiono ją o kilka metrów na północny wschód względem pierwotnego miejsca, aby lepiej wpisała się w powojenną przestrzeń Placu Zamkowego. Posąg króla, mimo uszkodzeń, zachował się w całości i po renowacji wrócił na nowy, solidniejszy trzon. Materiały i technika rekonstrukcji Odbudowa pomnika była możliwa dzięki zaangażowaniu wybitnych specjalistów z zakresu konserwacji zabytków oraz sztuki inżynierskiej. Nowy trzon kolumny wykonano z różowego granitu sprowadzonego z Włoch – materiału o znacznie większej odporności na czynniki atmosferyczne niż pierwotny marmur chęciński. Był to wybór podyktowany chęcią zapewnienia pomnikowi jak największej trwałości, co potwierdzają badania Wydziału Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej. Prace rekonstrukcyjne ukończono w lipcu 1949 roku, a odrestaurowana Kolumna Zygmunta ponownie stała się centralnym punktem Placu Zamkowego. Kolumna Zygmunta dziś – znaczenie kulturowe i miejsce w przestrzeni miasta Symbol Warszawy – rola w świadomości mieszkańców Kolumna Zygmunta to niekwestionowany symbol Warszawy. Obecność pomnika na Placu Zamkowym od prawie czterech stuleci buduje tożsamość miasta i jego mieszkańców. Jak pokazują badania socjologiczne prowadzone przez Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, kolumna jest dla warszawiaków nie tylko świadectwem historii, lecz także symbolem siły i zdolności do odbudowy po tragediach narodowych. Kolumna pojawia się w literaturze, sztuce oraz na licznych pamiątkach, będąc rozpoznawalnym na całym świecie emblematem stolicy. Atrakcja turystyczna i miejsce spotkań Plac Zamkowy, na którym stoi Kolumna Zygmunta, to jedno z najpopularniejszych miejsc spotkań w Warszawie. Pomnik jest obowiązkowym punktem zwiedzania dla turystów podczas spacerów po Warszawie. Docenia się zarówno jego historyczne, jak i architektoniczne walory. Wielu przewodników turystycznych opisuje Kolumnę Zygmunta jako punkt orientacyjny oraz doskonały punkt wyjścia do odkrywania Starego Miasta i innych zabytków Warszawy, takich jak Zamek Królewski czy katedra św. Jana. Ciekawostki architektoniczne i artystyczne Kolumna Zygmunta składa się z kilku charakterystycznych elementów, które czynią ją wyjątkową na tle innych pomników barokowych. Postać króla trzyma w ręku szablę oraz krzyż – symbole władzy i wiary, podkreślające jego rolę jako obrońcy Rzeczypospolitej. Ozdobne detale oraz proporcje pomnika zostały zaprojektowane zgodnie z kanonami architektury barokowej, co podkreśla wyjątkową estetykę tej realizacji. Jedna z ciekawostek o Warszawie mówi, że przez wiele lat krążyły legendy na temat domniemanych „skarbów” ukrytych w podstawie kolumny, co przyciągało uwagę badaczy i pasjonatów historii. Kolumna Zygmunta, jako jedno z najważniejszych miejsc na mapie Warszawy, pozostaje nie tylko świadkiem historii, ale także inspiracją dla kolejnych pokoleń mieszkańców i gości odwiedzających stolicę Polski. Jest dowodem na to, jak trwałe mogą być symbole narodowej tożsamości, mimo zmieniających się dziejów i licznych przeciwności losu. Źródła: Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska, PAP Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najwyższy w Europie pomnik Matki Boskiej ma stanąć w Polsce. Wszystko za sprawą miliardera
Jeszcze do 2022 roku Polska mogła się szczycić największym statuą Jezusa Chrystusa na świecie. Teraz do świebodzińskiego pomnika ma dołączyć najwyższa w Europie figura Matki Boskiej. Brytyjski magazyn „Financial Times” już nazwał ten projekt „ogromnym, niemal faraońskim”.
Nowa statua Matki Boskiej powstaje we wsi Konotopie w województwie kujawsko-pomorskim. Wybór lokalizacji nie jest przypadkowy – nieopodal, w miejscowości Kikół, swój dom ma Roman Karkosik, miliarder i fundator pomnika. Przedsiębiorca już wcześniej finansował inne sakralne inwestycje w regionie, np. odbudowę Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Konotopiu. Jak przebiega budowa pomnika? Budowa ruszyła w marcu 2025 roku, czego symbolicznym aktem było wmurowanie aktu erekcyjnego 12 marca. W uroczystości wzięli udział m.in. fundatorzy – Grażyna i Roman Karkosikowie – oraz przedstawiciele lokalnych władz. „Financial Times” relacjonuje, że obecnie konstrukcja zaczyna nabierać ostatecznych kształtów dzięki pracy dwóch ogromnych żurawi budowlanych. Figura ma zostać zwieńczona piedestałem w formie korony, na której ulokowany zostanie taras widokowy. W ten sposób obiekt nabierze wartości nie tylko religijnej, ale i turystycznej, pozwalając przyjezdnym na podziwianie okolicy z kompletnie nowej perspektywy. Koniec prac zaplanowany jest na wakacje przyszłego roku, a dokładniej na 15 sierpnia, czyli święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Jakie są powody budowy figury? Aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące powodów budowy figury Matki Boskiej, należy poznać lepiej postać fundatora pomnika. Jak opisuje „FT”, Roman Karkosik stoi za stworzeniem konglomeratu Boryszew – olbrzymiej struktury przemysłowej, zatrudniającej 9 tysięcy pracowników. Chęć stworzenia pomnika ma być kolejnym przejawem wyjątkowego przywiązania biznesmena do wiary. Miejscowa ludność nie ukrywa entuzjazmu związanego z budową. W rozmowie z „FT” proboszcz lokalnej parafii, ksiądz Marek Mrówczyński, mówi o znaczeniu miejsca, w którym powstaje statua. – To serce Polski, miejsce, gdzie naprawdę bije serce naszego kraju. (…) Niezależnie od tego, czy jesteście wierzący, czy nie, kiedy tu przyjedziecie, będziecie patrzeć w niebo, by zobaczyć naszą Matkę Bożą – podkreśla duchowny. Brytyjski dziennik zwraca również uwagę na rolę nowej budowli jako turystycznego magnesu dla całego regionu. Wielu mieszkańców Konotopia liczy na to, że powstanie figury ożywi turystykę pielgrzymkową i pozytywnie wpłynie na lokalne firmy. Nowy pomnik na tle świata Nowy pomnik Matki Boskiej ma mieć około 55 metrów wysokości. To wynik przewyższający o kilka metrów słynnego Chrystusa ze Świebodzina (licząc również kopiec, na którym stoi figura), a także aż o 20 metrów dotychczasowy europejski rekord – najwyższą statuę Matki Boskiej w Bułgarii. Nadal jednak figura z Konotopia odstawać będzie wysokością od tej najwyższej na świecie, która znajduje się na Filipinach i osiąga niemal 100 metrów. Źródło: PAP Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowy pomnik w Krynicy Morskiej budzi kontrowersje. Jak został odebrany przez turystów?
Krynica Morska jest jednym z najchętniej odwiedzanych letnich kurortów w Polsce. W poprzednich latach miejscowość przyciągnęła setki tysięcy turystów. Wśród nowości w tym sezonie jest rzeźba „Dzika loszka”, której pojawienie spotkało się z umiarkowanym entuzjazmem.
Spis treści: Jakie pomniki powstały do tej pory? Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Dzika turystyka Od paru lat w Krynicy zaczęły powstawać kolejne rzeźby przedstawiające zwierzęcych „obywateli” miejscowości. Metalowe dziki wpisały się na stałe w nadmorski krajobraz. Wybór akurat tych zwierząt spowodowany jest ich regularnym występowaniem na krynickich ścieżkach. W internecie możemy natrafić na mnóstwo filmików przedstawiających spotkania ludzi z tymi zwierzętami. Dziki tak bardzo wryły się w obraz miasta, że władze postanowiły udokumentować obecność zwierząt w postaci serii pomników. Jakie pomniki powstały do tej pory? Charakter rzeźb związany jest ze stylem życia nadmorskich wczasowiczów. W nadmorskiej scenerii Krynicy możemy dostrzec chociażby „Dzika ratownika”, który znajduje się na bulwarze Słonecznym lub „Dzika policjanta” przy ulicy Portowej. Cała seria dzików stała się wyjątkową atrakcją turystyczną miejscowości. Karykaturalne figury zyskały sympatię wczasowiczów, którzy w pozytywny sposób wypowiadają się na temat nowych pomników. W aplikacji Google Maps natrafić można na liczne pozytywne opinie wystawiane przez turystów. Niektórzy starają się nawet skompletować zdjęcia ze wszystkimi metalowymi zwierzętami. Spacerujący zwracają przede wszystkim uwagę na skuteczną próbę zaznaczenia „dzikiej” obecności w Krynicy Morskiej. Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Najnowszy pomnik nie spotkał się jednak z jednogłośnym pozytywnym przyjęciem. „Dzika loszka” – bo tak nazywa się najnowsza rzeźba – przedstawia leżącą na leżaku kobietę z głową dzika. Sposób przedstawienie figury spotkał się z wieloma nieprzychylnymi komentarzami. Na facebookowym profilu „Na Mierzeję”, promującym turystykę w tamtym regionie, można przeczytać pokaźną liczbę nieprzychylnych opinii dotyczących nowej rzeźby. Internauci zwracają przede wszystkim uwagę na wygląd pomnika, który – w opinii niektórych – stanowi obrazę kobiet. Oliwy do ognia dolewa oficjalna nazwa figury, która przez niektórych może być traktowana jako pejoratywne określenie kobiety. Pojawiają się również komentarze dotyczące bezsensowności budowy dzikiej loszki, zamiast której w tym miejscu mogłaby powstać bardziej zachęcająca turystów atrakcja. Mimo hejtu, można natrafić również na komentarze przychylne, które apelują o zdrowy dystans i poczucie humoru. Tak czy inaczej, popularność rzeźby może wpłynąć na to, że o krynicznych dzikach zrobi się w Polsce jeszcze głośniej. Dzika turystyka Już teraz dziki w Krynicy wpisały się na dobre w turystykę miejscowości. Na nadmorskich straganach możemy kupić tradycyjne turystyczne pamiątki – pocztówki, magnesy – ozdobione wizerunkiem tych zwierząt. Na okolicznych bramach i furtkach często można dostrzec tabliczki apelujące o zamykanie drzwi przed dzikimi „przechodniami”. Na popularność dzików w Krynicy Morskiej wpływa parę czynników. Przede wszystkim Krynica leży w samym środku lasu, który jest naturalnym środowiskiem życia dla tych zwierząt. W połączeniu z łatwym dostępem do jedzenie zostawianego przez turystów, miejscowość staje się idealnym miejscem dla tych wszystkożernych ssaków. Przy spotkaniu z tymi zwierzętami należy pamiętać o zachowaniu spokoju i spokojnym oddaleniu się od dzików. Nie wolno przede wszystkim krzyczeć, gwałtownie uciekać ani podchodzić do zwierzęcia – wszystkie te zachowania mogą wywołać u dzików reakcje obronne lub agresywne. Źródło: Onet Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Hiszpanie budują nowego Jezusa. Ma być wyższy niż w Świebodzinie i Rio
Nowy pomnik Chrystusa w Hiszpanii ma być nie tylko największy, ale i najbardziej zaawansowany technologicznie. Złote serce, światło przez rany i wnętrze dostępne dla wiernych – to tylko niektóre z planowanych atrakcji.
Spis treści: Nowy największy Jezus Pomnik i kaplica w jednym Posągi Jezusa to osobna kategoria atrakcji turystycznych. Swojego Chrystusa na cokole mają między innymi Brazylijczycy i Polacy. Kolosem, już za kilka lat, będę chcieli pochwalić się również Hiszpanie. Nowy największy Jezus Chodzi o gigantyczną figurę Chrystusa, która ma być jedną z najwyższych na świecie. Nowy Jezus mia mierzyć 37 metrów wysokości. Przypomnijmy, że słynny pomnik Jezusa z Rio de Janeiro mierzy „tylko” 30 metrów (bez cokołu), za to Chrystus Król w Świebodzinie ma 33 metry, nie licząc korony. Projekt w położonej pod Madrytem gminie Boadilla del Monte ma być finansowany wyłącznie ze środków prywatnych. Wystarczy wpłata w wysokości 5 euro, aby znaleźć się w gronie darczyńców. Do tej pory zebrano około 95–100 tys. euro. To zaledwie ułamek potrzebnej sumy. Do osiągnięcia celu brakuje niemal 17 mln. Według artykułów portalu WP, których autorzy powołują się na informacje PAP i dziennik „El País”, największe wpłaty pochodzą z Meksyku i Polski. Dane darczyńców nie są jawne. Pomnik i kaplica w jednym Planowana olbrzymia rzeźba Chrystusa ma być nie tylko figurą, ale również miejscem duchowych przeżyć. Jej konstrukcja będzie oparta na żelbetowym szkielecie obejmującym głowę i tułów. Rozłożyste ramiona powstaną natomiast z lekkich, wytrzymałych materiałów. Wnętrze pomnika zaprojektowano jako przestrzeń dostępną dla zwiedzających, a zarazem miejsce skupienia. W środku znajdzie się kaplica oraz strefa przeznaczona na medytację i obrzędy religijne. Sercem całego założenia – dosłownie i w przenośni – ma być monumentalny, złoty emblemat w kształcie serca. Zawieszony na systemie rolek, każdego ranka będzie opuszczany na poziom ziemi, by wieczorem unosić się ponownie ku górze. Promienie światła mają przedzierać się przez symboliczną „ranę” w boku figury. Wygląd Chrystusa zostanie odtworzony na podstawie rekonstrukcji Całunu Turyńskiego. Idea budowy największej figury Chrystusa na świecie wzbudza niemałe emocje. Jedni widzą w niej przyszły symbol duchowej odnowy i atrakcję turystyczną, inni powód do niepokoju. Zwolennicy podkreślają uniwersalne przesłanie projektu: miłosierdzie, pokój i braterstwo ponad podziałami. Przeciwnicy wskazują jednak na potencjalne problemy: zmiany w krajobrazie, większy ruch drogowy, brak wcześniejszych konsultacji z mieszkańcami, a także wątpliwości etyczne – czy taka inwestycja ma sens w dobie kryzysu mieszkaniowego i rosnących nierówności społecznych? Źródło: TeleMadrid Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ile prawdy w nowym serialu Netfliksa o UFO? Fakty o Emilcinie
Kilka dekad temu w niewielkiej wsi Emilcin miało dojść do wizyty obcych. Teraz na platformie Netflix można obejrzeć miniserial „Projekt UFO” inspirowany tymi wydarzeniami.
Spis treści: Projekt UFO – polskie Roswell na szklanym ekranie Emilcin: podstawowe informacje Kontrowersyjny przypadek Emilcina Pomnik UFO w Emilcinie Niezidentyfikowane obiekty latające w Polsce UFO w Emilcinie to najważniejszy epizod w historii rzekomych wizyt obcych w naszym kraju. Właśnie w lubelskiej wsi stoi jedyny, jak do tej pory, pomnik UFO w Polsce. Teraz historia ta zainspirowała filmowców. Swoją premierę na platformie Netflix ma właśnie miniserial „Projekt UFO”. Projekt UFO – polskie Roswell na szklanym ekranie Takiego serialu jeszcze nie było. W środę swoją premierę na Netfliksie ma „Projekt UFO”. To czteroodcinkowy komediodramat Kaspra Bajona – autora scenariusza „Wielkiej Wody”. Wśród aktorów zobaczymy takie gwiazdy jak Piotr Adamczyk, Mateusz Kościukiewicz czy Maja Ostaszewska. Jak informują twórcy produkcji, serial inspirowany jest prawdziwymi wydarzeniami. I faktycznie wiele faktów, które zobaczymy na ekranie ma odzwierciedlenie z realnymi lub domniemanymi zajściami. Mamy tu świadka zagadkowego spotkania z kosmitami, który pochodzi z niewielkiej wsi na Warmii, pszczelarza Jana Kunika. Jest też spór badaczy (ufologów), łaknących prawdy. A co naprawdę wiemy o Emilcinie? Dowiecie się z naszego tekstu. Emilcin: podstawowe informacje Maleńki Emilcin zamieszkuje niewiele ponad 200 osób (stan z 2023 r.). Chyba żadna tak mała wieś w Polsce nie cieszy się jednak aż tak sporą sławą. Powód jest niecodzienny. Można śmiało powiedzieć, że nieziemski. Chodzi bowiem o rzekome pojawienie się w tym miejscu UFO. To w Emilcinie miało dojść do jednego z najsłynniejszych domniemanych spotkań z istotami pozaziemskimi w naszym kraju. Ponad 40 lat temu rolnik Jan Wolski stwierdził, że 10 maja 1978 roku napotkał dwie nietypowe postacie podczas powrotu do domu przez las. Według jego relacji, istoty te były niewysokie, miały około 1,4 metra wzrostu, oliwkowozielone twarze, skośne oczy i wystające kości policzkowe. Ich ciała pokrywały czarne kombinezony, odsłaniające jedynie twarze i dłonie, a palce były połączone błoną pławną. Wolski opowiadał, że istoty te wsiadły na jego wóz konny. Następnie poprosiły go, by podwiózł ich na polanę, gdzie unosił się nad ziemią pojazd wielkości połowy autobusu. Rolnik został zaproszony do środka za pomocą platformy przypominającej windę. Wewnątrz pojazdu, jak relacjonował, został poddany badaniu, po czym opuścił obiekt i wrócił do domu. Kontrowersyjny przypadek Emilcina Relacja Jana Wolskiego o spotkaniu z istotami pozaziemskimi w Emilcinie w 1978 roku wywołała zróżnicowane reakcje w społeczeństwie i mediach. Z czasem stała się przedmiotem zainteresowania zarówno entuzjastów ufologii, jak i sceptyków Sprawą zainteresował się Zbigniew Blania-Bolnar, socjolog i ufolog, który przeprowadził szczegółowe badania i opisał je w książce „Zdarzenie w Emilcinie”. Jego praca była jedną z pierwszych prób analizy incydentu. Spotkała się jednak z krytyką ze strony niektórych badaczy. Naukowcy zarzucali autorowi np. pominięcie wcześniejszych przypadków dziwnych wizji w rodzinie Wolskich. W miarę upływu lat, historia z Emilcina zyskała na popularności i była szeroko opisywana w literaturze ufologicznej oraz mediach. W 2013 roku pojawiły się jednak informacje podważające autentyczność zdarzenia. Badacz Bartosz Rdułtowski w swojej książce „Tajne operacje. PRL i UFO” zasugerował, że incydent mógł być mistyfikacją, będącą efektem rywalizacji między ufologami. Wolski mógł z kolei zostać zmanipulowany za pomocą technik parapsychologicznych. W 2019 roku Krzysztof Drozd opublikował książkę „Emilcin 1978. W poszukiwaniu prawdy”. Podjął w niej próbę ponownego zbadania incydentu i przedstawienia nowych faktów oraz interpretacji związanych z tym wydarzeniem. Pomimo kontrowersji, zdarzenie w Emilcinie pozostaje jednym z najbardziej znanych przypadków domniemanego kontaktu z UFO w Polsce, a sam Emilcin zyskał miano „polskiego Roswell”. Chodzi o podobieństwo do słynnego incydentu w USA z 1947 roku, gdzie rzekomo rozbił się statek kosmitów. W obu przypadkach świadkowie twierdzili, że widzieli istoty pozaziemskie i latające obiekty. Autentyczność tych historii jest kwestionowana, ale i tak pozostają symbolami lokalnej ufologii. Pomnik UFO w Emilcinie W celu upamiętnienia rzekomego spotkania z obcymi, 15 października 2005 roku w Emilcinie odsłonięto pomnik UFO. Pomnik ma formę metalowego sześcianu umieszczonego na kamiennym cokole z napisem: „10 maja 1978 roku w EMILCINIE wylądował obiekt UFO. Prawda nas jeszcze zadziwi... FUNDACJA NAUTILUS 2005 r.”. Autorem koncepcji pomnika jest polski malarz Andrzej Fogtt, a inicjatorem jego powstania była Fundacja Nautilus, zajmująca się badaniem zjawisk niewyjaśnionych. Pomnik nie znajduje się w miejscu domniemanego lądowania, lecz w centrum wsi. W takiej lokalizacji jest bardziej dostępny dla odwiedzających. A tych nie brakuje. Emilcin jest celem wycieczek turystów oraz pasjonatów zjawisk paranormalnych. W 2011 roku nieopodal pomnika zakopano kapsułę czasu z listami do przyszłych pokoleń, która ma zostać otwarta w 3011 roku. Mimo upływu lat, historia Jana Wolskiego o spotkaniu z domniemanymi istotami pozaziemskimi pozostaje żywa w świadomości wielu osób. Według raportu „Co Polacy wiedzą o UFO?” z 2023 roku, 54% respondentów uważa, że istnieją dowody na istnienie cywilizacji pozaziemskich. 7% twierdzi, że miało kontakt z UFO lub istotami z kosmosu. Niezidentyfikowane obiekty latające w Polsce W Polsce UFO miało być widziane na przestrzeni lat w kilku miejscach. Poza słynnym Emilcinem, innym ważnym miejscem jest Wylatowo, gdzie w latach 2000–2006 regularnie pojawiały się kręgi w zbożu. Mieszkańcy relacjonowali obserwacje świateł i niezidentyfikowanych obiektów na niebie, a badacze próbowali wyjaśnić te fenomeny naukowo. Niektóre z tych zjawisk były przedmiotem badań m.in. przez Fundację Nautilus. Relacje świadków trafiły do raportów i publikacji prasowych. Niezależnie od sceptycyzmu te historie stały się częścią polskiej kultury ufologicznej i nadal inspirują poszukiwaczy pozaziemskich cywilizacji. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polska za granicą. Żurawia czy Archikatedrę Oliwską zobaczysz nie tylko w Gdańsku
Archikatedrę Oliwską, Długi Targ z ratuszem, a nawet słynną Bramę Żuraw – obejrzałem w czasie wizyty nie w Gdańsku, ale w zachodnich Niemczech. Jak to możliwe?
Spis treści: Gdańsk w niemieckim kościele Opowieści z krypty Biskup gdański aż po grób Gdańsk zaklęty w kamieniu i topografii Gdańska architektura jest nie do podrobienia. Liczba wiekowych budowli w tym mieście robi wrażenie. I nie sposób ich pomylić z innymi w Polsce czy w Europie. Gdańsk w niemieckim kościele – Chodź, zobaczysz Gdańsk w Düsseldorfie! – zachęcił mnie Bartosz Radojewski, znajomy pasjonat muzeów i dziedzictwa kulturowego. Od lat mieszka w Niemczech. Nie odpuścił chyba żadnego muzeum, które znalazło się w zasięgu jego wzroku. Ale jak to? Gdańsk w Düsseldorfie – w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia na zachodnich krańcach RFN? W linii prostej 900 km od Gdańska? – dziwię się. W końcu nadarzyła się okazja. Przybywam zaintrygowany do Düsseldorfu. Jest upalny letni dzień. No dobra – gdzie ten Gdańsk? – pytam Bartosza. Opowieści z krypty Bartosz prowadzi mnie do chłodnych wnętrz Bazyliki św. Lamberta. Świątynia ulegała wielu przebudowom i zniszczeniom w swojej długiej, 800-letniej historii. Ucierpiała na przykład w 1606 roku w związku z wybuchem w pobliskiej prochowni. Później – w wyniku działań w czasie II wojny światowej. Pora jednak znaleźć Gdańsk w… kościele. W pewnym momencie Bartosz z triumfem na twarzy wskazuje palcem na posadzkę i mówi – Oto i Gdańsk! Moim oczom ukazała się spora płyta nagrobna w kościelnej posadzce. Oprócz pokaźnego herbu rodowego widzę w środkowej części napis: dr Carl Maria Splett, Bischof von Danzig (17.01.1898 – 5.03.1964). A poniżej widzę pieczołowicie wykonaną panoramę Gdańska z m.in. Bramą Żuraw czy Długiem Targiem i w końcu z Archikatedrą Oliwską na pierwszym planie. Jest to miejsce pochówku niemieckiego biskupa gdańskiego, który był zmuszony do opuszczenia Polski. Biskup gdański aż po grób Kim był Carl Maria Splett? W 1938 roku został mianowany biskupem gdańskim. „Pod naciskiem gestapo, które zagroziło masowym aresztowaniem kapłanów, wprowadził oficjalny zakaz spowiadania po polsku, potajemnie nakazał jednak spowiadać w języku ojczystym penitenta. Splett mówił w języku polskim i polecał wszystkim niemieckim księżom posługującym w Gdańsku, aby też się go uczyli” – czytamy w artykule ks. Leszka Jażdżewskiego w piśmie „Na rozstajach”. Wstawiał się też za kapłanami aresztowanymi przez hitlerowców, ale bez rezultatów. Nie wszystko opinie na jego temat są tak pochlebne. W „Gazecie Więcborskiej” czytamy: „Interwencje Spletta u hitlerowskich władz, w których przyjaźnie do niego nastawieni autorzy chcą widzieć objaw oporu przeciw hitleryzmowi, w istocie były prawdopodobnie jedynie oczywistym ujęciem się zwierzchnika za prześladowanymi podwładnymi. Stosunek biskupa do nowej sytuacji objawił się publicznie na przykład w formie listu pasterskiego z 4 września 1939 r., w którym pisał m.in.: »W tej historycznej godzinie dziejowej nie zapomnijmy podziękować Bogu najwyższemu i prosić go o dalsze błogosławieństwo dla przyszłości, Führera, narodu i ojczyzny«”. – O Splettcie myślę przez pryzmat czasów, w których przyszło mu żyć. Był to niemiecki duchowny żyjący w politycznie gorącym mieście. Wydaje się też, że taki klimat odpowiadał jego temperamentowi. Była to postać niejednoznaczna – komentuje Radojewski. Władze PRL uwięziły Spletta we Wronkach. Ale wyszedł na wolność dzięki staraniom ks. prymasa Stefana Wyszyńskiego. Ostatnie msze w Polsce przed deportacją do Niemiec sprawował w kościele w Więcborku. Tam na pamiątkę swojego pobytu pozostawił kielich mszalny i patenę biskupa gdańskiego. Tytuł biskupa Gdańska Splett zachował aż do śmierci. Gdańsk zaklęty w kamieniu i topografii Płyta nagrobna z gdańskim motywem to jednak nie wszystko, co można znaleźć w Düsseldorfie związanego z Gdańskiem. Przy ruchliwej Danziger Strasse (ul. Gdańskiej) do dziś stoi zapomniany kamień upamiętniający Gdańsk. Można na nim dostrzec trzykrotnie powtórzone słowo „Danzig”. A Bartosz przez kilka lat mieszkał właśnie przy tej ulicy. W życiu nie ma przypadków. Przez wiele lat członkowie Bund der Danziger e. V. (BdDA), organizacji zrzeszającej wysiedlonych mieszkańców Wolnego Miasta Gdańska i ich potomków, składali przy tym kamieniu wieńce. W miastach zachodnioniemieckich po II wojnie światowej zmieniano nazwy ulic. Część denazyfikowano, usuwano nazwiska hitlerowskich notabli. Inne określano mianem miast, które znalazły się w granicach Polski. A przy niektórych z nich zamieszkiwały nawet grupy przesiedleńców. W ten sposób Niemcy chcieli wyrazić przywiązanie do swojego dawnego „Heimatu”, czyli regionu. Źródła: National Geographic Polska, Gazeta Więcborska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pomnik Tadeusza Kościuszki nie stoi wyłącznie na Wawelu. Wielkiego bohatera upamiętniono w wielu miastach na świecie
Pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w wielu polskich miastach. Nic w tym dziwnego. Bohaterowie narodowi, którzy przelewali krew za ojczyznę, zasługują na upamiętnienie. Mimo że powstanie, któremu przewodził Tadeusz Kościuszko, zakończyło się klęską, wskazał Polakom drogę do wolności i porwał następne pokolenia do walki z okupantem.
Spis treści: Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Trudno wskazać, w ilu miastach wzniesiono pomnik ku pamięci Tadeusza Kościuszki, a należy podkreślić, że wybitnego przywódcę upamiętnia się nie tylko w naszym kraju. Na świecie stoi ponad 200 monumentów Kościuszki. Można je podziwiać m.in. we Francji, w Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych i Australii. Naprawdę trudno wskazać drugą osobę, która została aż tak szeroko upamiętniona. Poniżej przybliżamy historię czterech pomników naszego bohatera narodowego. Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Najsłynniejszy pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w Krakowie. Monument powstał z inicjatywy Towarzystwa im. Tadeusza Kościuszki i jest wspólnym dziełem kilku osób. Rzeźbiarz Leonard Marconi wykonał pomniejszony projekt. Antoni Popiel i Giovani Giovanetti wykonali model naturalnej wielkości. W 1900 roku, w zakładach firmy Władysław Dedrzeński i Spółka z Pogórza, powstał odlew z brązu. Pomnik w założeniu miał stanąć na Rynku Głównym, jednak władza nie wyraziła na to zgody. W rezultacie dzieło przedstawiające Kościuszkę na koniu, uchwyconego w momencie wymarszu z Krakowa na bitwę pod Racławicami, przez długi czas było przechowywane w magazynie. Później pomnik zdobił dziedziniec przy budynku straży pożarnej. Dopiero w 1921 roku stanął na wawelskim bastionie króla Władysława IV Wazy. 17 lutego 1940 roku pomnik został zniszczony przez Niemców. Po wojnie strona niemiecka podjęła się jego rekonstrukcji. Był to jedyny monument w Polsce, który doczekał się odbudowy sfinansowanej przez Niemców. Na swoje miejsce powrócił w 1960 roku, jako dar mieszkańców Drezna dla Krakowa. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach został umieszczony w parku jego imienia, który w 1922 roku powstał na miejscu lasku miejskiego. Medalion z wizerunkiem przywódcy insurekcji z 1794 roku i płytę pamiątkową ufundowali mieszkańcy miasta. Umieszczono je na dawnej wieży Bismarcka, wzniesionej w 1903 roku. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 22 września 1925 roku. Osiem lat później wieżę rozebrano, a tablicę i medalion umieszczono na obelisku w centralnej części parku. Po wybuchu II wojny światowej, elementy pomnika zostały ukryte. Dopiero w drugiej połowie lat 40. XX wieku umieszczono je na nowym obelisku, który wzniesiono przy wejściu do parku. Pomnik stał tam do końca lat 60. XX wieku. Podczas przebudowy alei Górnośląskiej, został rozebrany. Po zakończeniu prac stanął w głębi parku, gdzie znajduje się do dziś. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki stanął na małym placu w pobliżu zabudowań „Rurkowni Huldczyńskiego”, zakładu specjalizującego się w produkcji rur. Uroczyste odsłonięcie monumentu odbyło się 14 października 1917 roku, w przeddzień setnej rocznicy śmierci bohatera narodowego. Ceremonię poprzedziła msza święta, która odbyła się w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Po zakończeniu nabożeństwa, tłum sosnowiczan z patriotycznymi flagami i transparentami wymaszerował spod katedry i przy akompaniamencie orkiestry dętej pomaszerował. Po odsłonięciu pomnika, przy którym od rana wartowali harcerze, niewielki plac, który wcześniej był odnogą ulicy 3 Maja, przemianowano na plac Tadeusza Kościuszki. Odsłonięty pomnik miał formę cokołu z nadbudową, na której ustawiono popiersie Kościuszki i figurę orła. Wkrótce po ceremonii stwierdzono, że monument wzniesiony za zgodą Niemców jest ciosem wymierzonym w patriotyczne uczucia Polaków. Znawcy ornitologii doszli do wniosku, że ptak nie jest orłem, a sokołem. Zwrócono też uwagę na jego skrzydła – opuszczone, nie wzniesione do lotu ku wolności. W związku z tym, figura „orła” wkrótce została wymieniona. W 1939 roku sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki został zrzucony z cokołu. Na polecenie Niemców, na plac podjechała masywna platforma, ciągnięta przez dwa konie. Woźnica zarzucił powróz na popiersie i gdy otrzymał sygnał, pogonił konie batem. Górna część pomnika upadła na ziemię. Resztę zniszczono ciężkimi młotami i kilofami. Dwa dni później na plac wysypano piasek. Pomnik wrócił na swoje miejsce dopiero w 1983 roku. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Decyzja o budowie łódzkiego pomnika Tadeusza Kościuszki została podjęta 15 października 1917 roku, podczas uroczystego posiedzenia Rady Miejskiej Łodzi. Tamtego dnia zadecydowano również o nazwaniu umieniem naczelnika drugiej reprezentacyjnej ulicy miasta (równoległej do Piotrkowskiej). Monument miał stanąć u zbiegu ul. św. Andrzeja i al. Kościuszki. Finalnie skończyło się na planowaniu. Do pomysłu wrócono dopiero w 1918 roku. Ustalono wówczas, że miejscem usytuowania pomnika będzie plac Wolności. W 1921 roku ogłoszono konkurs na projekt pomnika. Żadna z przedstawionych prac nie została zakwalifikowana do wykonania. Kolejny ogłoszono w 1923 roku. Wybrano projekt Władysława Czaplińskiego, a jako miejsce ustawienia pomnika wskazano park na Zdrowiu, który miał zostać przemianowany na Park Ludowy im. Tadeusza Kościuszki. Jednak pod wpływem sprzeciwu Wiktora Groszkowskiego, wiceprezydenta miasta, nie doszło do jego realizacji. Kolejny konkurs rozstrzygnięto trzy lata później. Wybrano pracę Mieczysława Lubelskiego. 3 maja 1927 roku położono kamień węgielny pod budowę. Prace trwały niemal cztery lata. 14 grudnia 1930 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika. W 1939 roku, po aneksji zachodnich województw, III Rzesza zadecydowała o wyburzeniu pomnika. Niemcy podpiłowali figurę Kościuszki u podstawy, następnie założyli na nią stalowe liny, które przyczepili do samochodów ciężarowych. Udało im się jedynie wygiąć statuę. Żeby dokonać dzieła zniszczenia, pod cokołem umieścili ładunki wybuchowe. Okazały się za słabe. W obliczu niepowodzenia, zmusili łodzian żydowskiego pochodzenia do rozbicia posągu ciężkimi młotami. Rok później na miejscu pomnika bohatera narodowego stanął obelisk ze swastyką. W 1956 roku zadecydowano o odbudowie pomnika Kościuszki. Ceremonia odsłonięcia odbyła się 21 lipca 1960 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pomnik Ziemniaka to nie tylko zabawna atrakcja. Monument poświęcony warzywu ma znaczenie symboliczne
Pomnik Ziemniaka bez wątpienia jest jednym z najbardziej osobliwych monumentów w Polsce. Z pozoru wydaje się być atrakcją stworzoną z myślą o zwiedzających gminę przyjezdnych, ale należy podkreślić, że poświęcona warzywu okazała instalacja nie powstała przypadkiem. Co symbolizuje Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu? Gdzie go szukać? Poniżej odpowiadamy na każde z tych pytań.
Spis treści: Gdzie znajduje się Pomnik Ziemniaka? Co symbolizuje Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu? Jak wygląda pomnik ziemniaka? Co jeszcze warto zobaczyć w Biesiekierzu? Biesiekierz, niewielka wieś w województwie zachodniopomorskim, nie jest miejscowością turystyczną, a mimo to słyszało o niej wiele osób. To dzięki osobliwemu monumentowi, o którym zrobiło się głośno już w latach 80. XX wieku. Mowa o słynnym pomniku przedstawiającym ziemniaka, pierwszym takim monumencie w Polsce i prawdopodobnie największym na świecie. Osoby, które nie znają historii pomnika, mogą zastanawiać się, dlaczego ktoś postanowił uhonorować warzywo, w dodatku tak pospolite? Zapewniamy, że jest w tym sens. Nie bez powodu mówi się, że Biesiekierz jest polską stolicą ziemniaka. Gdzie znajduje się Pomnik Ziemniaka? Wiele polskich miast jest kojarzonych ze zdobiącymi ich place i ulice monumentami. Pomnik UFO jest główną atrakcją w Emilcinie, a w Krakowie... krakowskie pomniki można wymieniać niemal w nieskończoność. Wystarczy wskazać choćby na słynny Pomnik Tadeusza Kościuszki, Mikołaja Kopernika czy Adama Mickiewicza, a i tak będzie to zaledwie kilka przykładów z długiej listy krakowskich monumentów. Gdy mowa o Pomniku Ziemniaka, wielu osobom może przyjść na myśl stolica Wielkopolski. To akurat błędne skojarzenia. W Poznaniu stoi Pomnik Pyry, a to nie to samo. Monument, o którym mowa w tym artykule, powstał w Biesiekierzu. Ta niewielka miejscowość znajduje się w południowo-zachodniej Polsce – w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Przejeżdżając tamtędy, nie sposób przeoczyć jej główną atrakcję. Pomnik Ziemniaka wznosi się tuż przy drodze wojewódzkiej nr 112, przed zabudowaniami zamkniętej w 1991 roku Stacji Hodowli Roślin. Co symbolizuje Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu? Niektóre pomniki, upamiętniają ważnych ludzi, którzy zapisali swoje nazwiska na kartach historii. Inne są dedykowane wydarzeniom o znaczeniu dziejowym, ale są też takie, które wydają się być osobliwym żartem, jak choćby szczeciński Pomnik Paprykarza albo Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu. Ten pierwszy rzeczywiście jest przede wszystkim atrakcją turystyczną, choć nie można nie wspomnieć, że szczecińska konserwa rybna jest znana nie tylko w Polsce, ale także w 32 krajach świata. Więc być może upamiętnienie w formie pomnika, a właściwie instalacji, jest tu jak najbardziej na miejscu? Takich wątpliwości nie ma w kwestii Pomnika Ziemniaka. Trzeba bowiem wiedzieć, że to właśnie Biesiekierz jest polską stolicą tego warzywa (choć mieszkańcy Poznania mogą mieć inne zdanie na ten temat). W tamtejszej Stacji Hodowli Roślin, utworzonej po II wojnie światowej w majątku rodziny von Kameke, wyhodowano aż dziewięć nowych odmian tego warzywa. W latach 80. XX wieku ówczesny dyrektor instytucji, Mariusz Roeder, postanowił upamiętnić to osiągnięcie. Jak wygląda pomnik ziemniaka? Realizacją jego wizji zajął się artysta rzeźbiarz Wiesław Adamski, którego dzieła były wystawiane między innymi w Berlinie, Paryżu, Madrycie i Waszyngtonie. Spod jego dłuta wyszedł choćby pomnik Józefa Piłsudskiego, który jest ozdobą Szczecinka. Prace trwały niemal rok. Oficjalne odsłonięcie Pomnika Ziemniaka nastąpiło latem 1983 roku. Monument przedstawia bulwę ziemniaczaną, podtrzymywaną przez trzy stalowe ramiona. Warzywo mierzy 395 cm, natomiast podstawa – ponad 500 cm. Pomnik wznosi się na 9 metrów i jak głosi wieść, jest najwyższym monumentem poświęconym ziemniakowi, nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Wysokość Pomnika Ziemniaka nie jest przypadkowa. Stanowi nawiązanie do nowych odmian warzywa, które zostały wyhodowane w Biesiekierzu. Nie tylko pomnik O tym, jak duże znaczenie ma dla mieszkańców Biesiekierza ziemniak, niech świadczy fakt, że to warzywo ma swoje miejsce także w herbie gminy. Zainspirowało też Zygmunta Królaka, tamtejszego poetę, do napisania utworu na jego cześć. Czy ktoś jeszcze ma wątpliwości, gdzie w Polsce znajduje się stolica tego warzywa? Co jeszcze warto zobaczyć w Biesiekierzu? Pomnik Ziemniaka bez wątpienia jest największa atrakcją Biesiekierza. Największą, ale nie jedyną. Co jeszcze warto zobaczyć, będąc na miejscu? We wsi znajduje się wybudowany w XIV wieku kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla, którego wnętrze zdobią barokowe rzeźby, późnorenesansowy ołtarz, pochodząca z XVII wieku chrzcielnica i gotycki dzwon. Ten urokliwy obiekt z całą pewnością zainteresuje wszystkich miłośników architektury sakralnej. Będąc na miejscu, warto zobaczyć także pochodzący z przełomu XIX i XX stulecia zespół parkowo-pałacowy, rozpościerający się na terenie o powierzchni ponad dwóch hektarów. Tamtejsza aleja dębowa, składająca się z dziewięciu drzew, jest chroniona jako pomnik przyrody. W tym miejscu trzeba jednak wspomnieć, że pałac jest własnością prywatną i nie zawsze można wejść na jego teren. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pies Dżok jest symbolem wierności. Poruszająca historia czworonoga została upamiętniona pomnikiem
Pies Dżok już w ostatniej dekadzie XX wieku stał się symbolem bezgranicznej wierności i pozostaje nim do dziś, dzięki staraniom mieszkańców Krakowa. Sympatyczny czworonóg, który przez rok wyczekiwał powrotu swojego opiekuna, doczekał się wyjątkowego upamiętnienia. To właśnie jemu dedykowany jest Pomnik Psa, zdobiący Bulwar Czerwiński. Czym Dżok zasłużył sobie na takie wyróżnienie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Historia psa Dżoka Pomnik psa Dżoka Dla nikogo nie jest tajemnicą, że prawidłowo prowadzony pies jest najwierniejszym przyjacielem człowieka. Powstało na ten temat wiele fikcyjnych historii, ale nie brakuje też realnych przykładów, potwierdzających bezgraniczną miłość, jaką czworonogi są w stanie obdarzyć swoich opiekunów. W końcu określenie „wierny jak pies” nie wzięło się znikąd. Najlepszych dowodów na to dostarczył pies Dżok z Krakowa. Historia psa Dżoka Choć z pewnością wiele psów zasłużyło sobie na pomnik, tylko nieliczne są nagradzane takim wyróżnieniem. Jednym z nich jest Dżok – średniej wielkości wielorasowiec o czarnej maści. Niezwykła historia psa Dżoka zaczęła się w 1991 roku, w pobliżu ronda Grunwaldzkiego w centrum Krakowa, gdzie zwierzak przeżył największą traumę w swoim życiu. Pewnego październikowego dnia, w okolicach ruchliwego skrzyżowania, starszy mężczyzna spacerował ze swoim psem. Nagle złapał się za serce i upadł, a wokół niego natychmiast zgromadzili się przechodnie. Na miejsce szybko przyjechała karetka pogotowia. Stwierdzono zawał serca. Pomimo podjętej akcji reanimacyjnej, pan Nikodem, bo tak miał na imię, zmarł w drodze do szpitala. Wiedział, że jego opiekuna spotkało nieszczęście Pies, który mu towarzyszył, rozumiał, że stało się coś złego. Gdy jego opiekun leżał na ziemi, zwierzak skamlał i próbował lizać go po twarzy, ale przechodnie, którzy próbowali udzielić pomocy panu Nikodemowi, przeganiali go. Gdy mężczyzna został przeniesiony do karetki, która ruszyła w stronę szpitala, wyrwał się w pogoń, ale zrozumiał, że nie ma szans dogonić pojazdu. Wrócił na miejsce, gdzie po raz ostatni widział swojego przyjaciela. Trwał na stanowisku, wyczekując powrotu opiekuna Początkowo kręcił się zdezorientowany po okolicy ronda, unikając przejeżdżających samochodów i tramwajów. Przez wiele godzin nikt nie interesował się zwierzęciem. Nikt poza kierowcami. Niektórzy próbowali go przegonić, inni – złapać. Sprytny zwierzak był jednak szybszy i za każdym razem umykał przed ludźmi. Nastała noc, a Dżok wciąż nie opuszczał miejsca tragicznego zdarzenia. Najwyraźniej był przekonany, że jego opiekun wkrótce wróci. Następnego dnia wciąż był na miejscu. Umościł się na trawniku rosnącym na środku skrzyżowania i czekał. Mijały kolejne dni, a Dżok nie odpuszczał. Nic nie wskazywało, że zamierza ruszyć się gdziekolwiek ze swojego stanowiska. Tylko nocą opuszczał rondo Grunwaldzkie, by szukać wody i resztek na śmietnikach. Ale za każdym razem wracał, by czekać na swojego przyjaciela. Nie zniechęcała go nawet kapryśna pogoda. Zaufał tylko jednej osobie Wreszcie ktoś zawiadomił schronisko dla zwierząt. Na miejsce przyjechali pracownicy azylu, ale Dżok nie dał się pojmać swoim „adwersarzom”. Uciekał, ale za każdym razem wracał na miejsce. W końcu stał się stałym elementem krajobrazu ronda Grunwaldzkiego. O psie zrobiło się głośno. Mieszkańcy zaczęli go dokarmiać. Niektórzy przyjeżdżali z odległych dzielnic, żeby przekonać się, czy pogłoski o niezwykłym zwierzaku są prawdziwe. Dżok przyjmował pożywienie, ale do każdego podchodził z nieufnością i dużą dozą ostrożności. Zaufał tylko jednej osobie – mieszkającej w pobliżu Marii Müller. Starsza kobieta odwiedzała go ze swoim psem, Kajtkiem, z którym Dżok się zaprzyjaźnił. W końcu pozwolił się przygarnąć. Zanim trafił do nowej opiekunki, przez niemal rok wyczekiwał powrotu pana Nikodema. Dalsze losy psa Dżoka Dżok znalazł dom, w którym był kochany. Szczęście czworonoga trwało do 1998 roku. Po śmierci Marii Müller, oba psy – Dżok i Kajtek – trafiły do schroniska dla zwierząt. Pierwszy z wymienionych nie doczekał adopcji. Kierowany psią wiernością, Dżok uciekł z azylu. Kilka dni później znaleziono go martwego w pobliżu torów kolejowych. Pies zginął, potrącony przez pociąg. Pomnik psa Dżoka Kraków słynie z dzieł upamiętniających wielkich ludzi i najważniejsze wydarzenia w dziejach kraju. Pomnik Tadeusza Kościuszki, Adama Mickiewicza czy Mikołaja Kopernika – te posągi widział chyba każdy, kto zwiedził historyczną stolicę Polski. Warto jednak wspomnieć, że nie tylko wielcy ludzie mają swoje miejsca pamięci w Krakowie. Także wierny Dżok doczekał się takiego upamiętnienia. Początkowo władze miasta nie były przychylne pomysłowi wzniesienia pomnika psiej wierności. Jednak ugięły się pod naciskiem lokalnych organizacji, mieszkańców miasta i znanych osób. Całe szczęście, bo ta poruszająca historia bez wątpienia powinna być upamiętniona. 26 maja 2001 roku zaprezentowany został pomnik psa Dżoka autorstwa Bronisława Chromego. Odsłonięcia dokonał pies – owczarek niemiecki o imieniu Kety. Niewielka rzeźba pomnikowa przedstawia psa siedzącego wewnątrz rozłożonych ludzkich dłoni. Symbolizuje psią wierność oraz więź łączącą czworonoga z człowiekiem. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dzieci nie powinny walczyć. Pomnik Małego Powstańca budzi kontrowersje
Dziecko w zdobycznym hełmie, z pistoletem maszynowym i w panterce – to bardziej mit niż fakt. Władze powstańcze nie pozwalały, by dzieci brały czynny udział w walce. Pomagały jednak jako kurierzy i sanitariuszki. I ginęły jak dorośli.
W tym artykule: Spór o pomnik Małego Powstańca Bez walki z bronią w ręku Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Na warszawskiej Starówce u zbiegu Podwala z Wąskim Dunajem znajduje się jeden z najsłynniejszych i najbardziej kontrowersyjnych monumentów w Polsce. To pomnik Małego Powstańca. Spór o pomnik Małego Powstańca Projekt zatytułowany „Dziecko-bohater” stworzył w roku 1946 utalentowany młody artysta, student Akademii Sztuk Pięknych Jerzy Jarnuszkiewicz. Ulepił rzeźbę w pracowni Biura Odbudowy Stolicy, gdzie pojawiał się, by pomagać przy odgruzowywaniu i odbudowie Warszawy. Jarnuszkiewiczowi przyświecał szlachetny cel. Chciał uhonorować dziecięce ofiary walk powstańczych w 1944 roku. Jego projekt zdobył wyróżnienie w konkursie ministerstwa kultury. „Marzyłem wówczas o tematach heroicznych zawierających doświadczenie spraw ostatecznych, czyli również śmierci, śmierci na II wojnie światowej” – wspominał później. „Trzeba pamiętać, że nie ma kawałka ziemi polskiej, nie ma ulicy i domu, który by nie był grobem, nie był godny upamiętnienia" – podkreślał. Jednak z czasem nabrał wobec „Dziecka-bohatera” ambiwalentnych odczuć. Zajął się innymi artystycznymi planami, po okresie martyrologii i heroizmu zmierzał w stronę awangardy. Tymczasem temat dziecięcych żołnierzy zaczął żyć własnym życiem. W Warszawie zaczęto wytwarzać i sprzedawać miniatury małych powstańców. Trwało to latami. A kiedy w latach 70. XX wieku pojawiła się kwestia postawienia takiego pomnika przy Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu, Jarnuszkiewicz postanowił działać. Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem Jacek Jabłoński, twórca profilu Sztuczna Polska na Instagramie, wykorzystał narzędzia AI do pokolorowania powstańczych fotografii. Galeria wygląda bardzo realistycznie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-odswiezyla-zdjecia-z-powstania-warszawskiego-wygladaja-jak-zrobione-telefonem-b1dfb26.jpg" width="938" height="528" alt="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" title="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" /> Według producentów rozprowadzanych masowo miniatur z małym żołnierzem, powstały one na podstawie pracy nieżyjącego już artysty, który oparł się na zdjęciu autentycznego powstańca, a nie na bazie dzieła Jarnuszkiewicza. Doszło do sporu prawnego, który musiał rozstrzygnąć sąd. W roku 1979 wskazał on ostatecznie, że prawa autorskie należą do Jarnuszkiewicza. 4 lata później z inicjatywy środowiska harcerskiego pomnik stanął na Starówce, budząc kolejne wzruszenia i kontrowersje – tym razem już nie prawne. Bez walki z bronią w ręku Dla wielu zwiedzających pomnik wydaje się bowiem nie tylko hołdem, ale i pochwałą udziału dzieci w walkach. Zachętą, że tak właśnie należy postępować. Pamiętajmy jednak, że Armia Krajowa nigdy na to nie zezwalała. Oczywiście, czasem trudno było powstrzymać nastolatków, wyrywających się do boju. Jeśli jednak dochodziło do tego, że walczyli na barykadach czy obrzucali niemieckie czołgi butelkami z benzyną, były to ewenementy. Generalnie kierowano najmłodszych powstańców do służby pomocniczej. „Inscenizacje historyczne, w których dzieci walczą na barykadach Powstania Warszawskiego są sprzeczne z prawdą historyczną. Armia Krajowa nie pozwalała dzieciom brać udziału w walce zbrojnej” – podkreślał w artykule historyk i publicysta prof. Adam Leszczyński, obecny dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej, „Formalnie dowództwo AK zabraniało wykorzystania dzieci – dokładniej osób do 14. roku życia – do walki z bronią w ręku. Nastolatki pełniły m.in. funkcje łączników i listonoszy poczty polowej”. Jak dodaje prof. Leszczyński, sanitariuszką była np. jego babcia Danuta Paszkowska, mająca podczas powstania 15 lat. Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Jednak były też takie przypadki, jak Witolda Stefana Modelskiego, rocznik 1932. Pomimo wieku wyrwał się z domu do walki i poległ we wrześniu 1944 roku, mając niewiele ponad 12 lat. „W drugim dniu Powstania przyłączył się do oddziału mały, 12-letni chłopiec »Warszawiak«” – wspominał po latach Jerzy Dargiel ps. „Henryk”, dowódca jednego z plutonów „Parasola”. Jak relacjonował weteran walk, Modelski „sam zdobył dla siebie broń, wynosząc ją prawie spod czołgu. Był niezastąpiony, pełen inicjatywy. Pomagał żołnierzom w najtrudniejszych natarciach. (...) Później »Warszawiak« został osobistym łącznikiem dowódcy 1. kompanii »Rafała« i awansował do stopnia kaprala. »Rafał« traktował chłopca nie jak dowódca, ale jak jego najbliższy opiekun. Również »Warszawiak« bardzo dbał o swojego dowódcę, tym bardziej, że »Rafał« nigdy nie pamiętał o sobie. Chłopiec podsuwał mu jedzenie, czyścił broń, czuwał nad jego snem. Bardzo ciężko przeżył śmierć »Rafała«, a niedługo później sam zginął, przysypany w piwnicy Pałacu Krasińskich, kwaterze »Parasola«”. Bywali powstańcy jeszcze młodsi. Znane są przypadki 8-letniej sanitariuszki Róży Marii Goździewskiej (pomagającej w szpitalu polowym) czy 9-letniego łącznika Jerzego Romualda Grzelaka (który musiał „naciągnąć” metrykę, by wzięto go do Powstania). Wielu nastoletnich powstańców trafiło potem do niemieckich obozów jenieckich, dzieląc gehennę swoich starszych towarzyszy broni. To prawdziwe historie kryjące się za zmitologizowanym i kontrowersyjnym Małym Powstańcem. Źródła: Jerzy Grzelak, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/jerzy-grzelak,10846.html Aleksander Jackowski, „Jerzy Jarnuszkiewicz – szkic do portretu”, w: „Konteksty: polska sztuka ludowa” nr 1/2007 Adam Leszczyński, „Mały Powstaniec to mit”, na: https://oko.press/maly-powstaniec-mit Witold Stefan Modelski, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/witold-modelski,31858.html Małgorzata Szejnert, „Brąz i gips”, w: „Literatura” nr 3/1980 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Zaskakujące odkrycie na parkingu w Wielkiej Brytanii. Marmurowa głowa Rzymianki liczy 1800 lat
Nie wiadomo, jak i kiedy marmurowa głowa wraz z popiersiem została zakopana pod ziemią. Miejsce odkrycia jest jednak nieprzypadkowe i sugeruje, jak obiekt mógł trafić do Anglii z dalekiego kraju.
W tym artykule: Niespodziewane odkrycie na parkingu Marmurowe popiersie Rzymianki trafi do muzeum Odkrycia archeologiczne w Wielkiej Brytanii Odkrycia archeologiczne mają to do siebie, że nierzadko dochodzi do nich przypadkowo. W dodatku w miejscach nieoczywistych. Tylko w ostatnich miesiącach wiele razy dowiadywaliśmy się o zapomnianych budowlach i artefaktach sprzed wieków dzięki pracom budowlanym. Przykładowo poszerzanie linii metra w Rzymie ujawniło złote szkło z IV wieku. Z kolei pod największym miastem Kanady znaleziono cmentarz rdzennej ludności. Niespodziewane odkrycie na parkingu Tym razem uwagę historyków i archeologów przykuła Wielka Brytania. Niedaleko Stamford w Lincolnshire odkryto bowiem liczący ok. 1800 lat rzymski marmurowy posąg kobiety, a w zasadzie podobiznę jej głowy. Eksperci datują znalezisko na I lub II wiek. Co ciekawe, dzieło odkryli nie archeolodzy, a operator koparki mechanicznej. Greg Crawley, bo o nim mowa, przeprowadzał prace budowlane na parkingu przy Burghley House (inspirowana stylem włoskim rezydencja z czasów Tudorów). Najpierw, w kwietniu 2023 r., robotnik trafił na marmurową głowę „rzymskiej damy”. Dwa tygodnie później odnaleziono marmurowe popiersie, do którego była pierwotnie przymocowana. W marmurowej głowie znajdował się żelazny kołek. Element ten prawdopodobnie został dodany w XVIII wieku. Po co? Według ekspertów miał umożliwić umieszczenie głowy na popiersiu lub cokole. Była to częsta praktyka wśród włoskich handlarzy antykami. W ten sposób chcieli uatrakcyjnić starożytne dzieła sztuki. Marmurowe popiersie Rzymianki trafi do muzeum Badacze uważają, że marmurowy posąg nie jest pamiątką po rzymskim epizodzie w historii Brytanii. Jak więc trafił na wyspy? Do Burghley z Włoch miał je przywieźć w latach sześćdziesiątych XVIII wieku jeden z hrabiów. Zarządcy rezydencji nie wiedzą jednak, jak i dlaczego popiersie wraz z marmurową głową zostały zakopane. Jedna z teorii mówi o nieudanym włamaniu. Nie jest również jasne, jak długo artefakt znajdował się pod ziemią. Obydwa przedmioty zostały zaprezentowane kuratorowi rezydencji w Burghley. Następnie profesjonalny konserwator oczyścił je i ponownie złożył w całość. Znalezisko ma trafić do zbiorów British Museum. Odkrycia archeologiczne w Wielkiej Brytanii Wielka Brytania ma wyjątkowo bogatą historię. Obejmuje ona chociażby dzieje Celtów czy najazdy wikingów w okresie średniowiecza. Szczególnym okresem w rozwoju dzisiejszej Anglii było podbicie przez wojska cesarza Klaudiusza. Wówczas powstała tam jedna z rzymskich prowincji. Archeolodzy do dziś trafiają na pamiątki z tamtego czasu. I tak na przykład niedawno w Anglii odkryto głowę rzymskiego boga handlu i złodziei. Z kolei inne, pierwsze takie odkrycie w Wielkiej Brytanii, obejmuje kompletnie zachowanie rzymskie łoże pogrzebowe sprzed blisko 2 tysięcy lat. Intrygującym projektem badawczym jest też odkrywanie zaginionego miasta pod powierzchnią Londynu. Chodzi o Lundenwic, czyli osadę założoną przez germańskich Sasów z Westfalii i Dolnej Saksonii. Jak się okazuje, jej zasięg był większy, niż sądzono. Źródło: Burghley House. Szukasz fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Pomniki przyrody w Polsce – najciekawsze przykłady
Co kryje się pod pojęciem pomnika przyrody? Gdzie zlokalizowane są najciekawsze pomniki przyrody w Polsce? Na każde z tych pytań odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co jest nazywane pomnikiem przyrody? Jakie są rodzaje pomników przyrody? Najciekawsze pomniki przyrody w Polsce Wiele okazów przyrody ożywionej i nieożywionej wykazuje szczególną wartość, nie tylko w kontekście zabytkowym, ale także kulturowym, krajobrazowym i naukowym. Takie obiekty powinny zostać zachowane w stanie niezmienionym, ale żeby było to możliwe, należy je otoczyć szczególną opieką. To z kolei wymaga objęcia ich ochroną prawną. Jedną z jej form jest nadanie takiemu obiektowi lub obszarowi statusu pomnika przyrody. Pojęcie „pomnik przyrody” na przełomie XVIII i XIX wieku wprowadził Aleksander von Humboldt – niemiecki przyrodnik. Propagatorem tej formy ochrony przyrody był natomiast niemiecki botanik i paleobotanik Hugo Conwentz. W raporcie z 1978 roku, który sporządziła Komisja Parków Narodowych i Obszarów chronionych działająca przy IUCN (Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody), pomnik przyrody został zaproponowany jako jedna z 10 kategorii obszarów objętych ochroną prawną. 16 lat później, na XIX Zgromadzeniu Generalnym IUCN, ustanowiono 8 kategorii obszarów objętych ochroną. Pomnik przyrody zakwalifikowano do kategorii III. Wyższy status nadano tylko parkom narodowym (II kategoria) i ścisłym rezerwatom przyrody (I kategoria). Co jest nazywane pomnikiem przyrody? W Polsce ochronę pomników przyrody reguluje Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Z kolei kryteria, które musi spełniać obiekt lub obszar uznany za pomnik przyrody, wyszczególniono w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 roku w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody. Kryteria, o których mowa powyżej, mają charakter jakościowy i ilościowy. Żeby obiekt mógł zostać objęty tą formą ochrony, musi wyróżniać się na tle innych okazów reprezentujących ten sam gatunek m.in. unikatowymi walorami krajobrazowymi, przyrodniczymi, naukowymi, historycznymi lub kulturowymi. Wyróżnikami mogą być następujące cechy: wiek, wysokość, obwód pnia, średnica pnia, pokrój, szerokość korony, występowanie w szpalerach, alejach lub skupiskach. Odkryj najpiękniejsze leśne zakątki w Polsce! Ruszył jubileuszowy konkurs Lasów Państwowych na najpiękniejsze leśne zakątki w Polsce W przypadku obszarów, które mają być klasyfikowane jako pomniki przyrody, pod uwagę brane są następujące cechy jakościowe: występujące formy geomorfologiczne, deniwelacja, rozciągłość i długość korytarzy (dotyczy jaskiń), skład petrograficzny (dotyczy skał), cechy geomorfologiczne i profil (dotyczy wąwozów i jarów), forma, miejsce, intensywność wypływu i cechy fizykochemiczne wody, występowanie związków mineralnych w wodzie (dotyczy źródeł i wywierzysk), wysokość (dotyczy wodospadów). Żeby obiekt lub obszar mógł być uznany za pomnik przyrody, musi spełniać przynajmniej jedno z wymienionych kryteriów (ilościowe lub jakościowe). Jakie są rodzaje pomników przyrody? Z powyższego jasno wynika, co może być pomnikiem przyrody. Tą formą ochrony prawnej można objąć zarówno okaz (lub kilka okazów występujących w skupisku) przyrody żywej, jak i obszar przyrody nieożywionej. W praktyce, status pomnika przyrody mogą uzyskać: drzewa i krzewy, skały i głazy narzutowe, jaskinie, jary, wąwozy, źródła, wywierzyska i wodospady. Każdy pomnik przyrody jest oznaczony stosowną tabliczką, która jest zgodna ze wzorem opisanym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 10 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów tablic. Zielona tablica znakuje pojedyncze obiekty, natomiast czerwona – grupę obiektów. Dodatkowo, na wniosek konserwatora przyrody (właściwego dla danego obszaru), w obrębie drogi publicznej można umieścić znak E-11 „drogowskaz do zabytku przyrody”. Tablica informująca o położeniu obiektu może zawierać symbol drzewa (dla okazów żywej przyrody) lub skały i groty (dla obiektów przyrody nieożywionej). Najciekawsze pomniki przyrody w Polsce W Polsce pomniki przyrody są ustanawiane w drodze uchwały rady gminy. Według danych zgromadzonych przez GUS, w 2020 roku w całym kraju zarejestrowanych było 34898 pomników przyrody, z czego większość to drzewa i grupy drzew. Najciekawsze obiekty i obszary opisujemy poniżej. Cis Henrykowski Najstarsze pomniki przyrody w Polsce liczą sobie ponad 1000 lat. Jednym z takich obiektów jest Cis Henrykowski, uznany za najstarsze drzewo w kraju. W 1921 roku jego wiek oszacowano na ponad 1400 lat! To oznacza, że jest znacznie starszy niż choćby słynny Dąb Bartek. Okazały, bo 15-metrowy cis można podziwiać we wsi Henryków Lubański, tuż obok domu nr 293. Na przestrzeni lat miały miejsce zdarzenia, w wyniku których piękne drzewo mogło na zawsze zniknąć z polskiego krajobrazu. W XIX wieku Kozacy używali jego gałęzi do wytwarzania strzał. W 1945 roku cis został uszkodzony przez pocisk artyleryjski, a 44 lata później – przez huragan. Na szczęście wszystko wskazuje na to, że najstarsze drzewo w Polsce jeszcze długo nie odda tego statusu. Obecnie Cis Henrykowski jest wsparty rusztowaniem, a za ochronę przed zbyt bliskim dostępem odpowiada ogrodzenie wyposażone w czujniki ruchu. Dąb Bartek O ile Cis Henrykowski jest najstarszym polskim drzewem, to pod względem popularności daleko mu do kolejnego obiektu na naszej liście. Dąb Bartek, bo o nim mowa, rośnie we wsi Bartków (województwo świętokrzyskie). Jeszcze nie tak dawno temu sądzono, że majestatyczne drzewo liczy sobie 1200 lat. Dziś wiemy, że Bartek jest młodszy o ok. 500 lat. Drzewo mierzy 30 m wysokości. Jego potężny pień ma 10 m obwodu i 3 m średnicy. Rozłożyste gałęzie osiągają do 40 m rozpiętości. Jak głosi legenda, schronił się pod nimi sam Jan III Sobieski. Także to drzewo musiało mierzyć się z wieloma zagrażającymi mu sytuacjami. Do jednej z najniebezpieczniejszych doszło w 1906 roku, kiedy dąb ucierpiał w pożarze trawiącym okoliczne domy. 14 lat później zadecydowano o wzmocnieniu pnia, umieszczając w jamie betonowe wypełnienie. Krzywy Las Wymieniając niezwykłe pomniki przyrody, nie można pominąć słynnego Krzywego Lasu. W Nowym Czarnkowie (gmina Gryfino), na obszarze 0,5 ha rosną nietypowe sosny. Co w nich niezwykłego? Chodzi o kształt pnia. Drzewa, najprawdopodobniej posadzone w 1934 roku, wyginają się tuż nad ziemią pod kątem 90 stopni i tworzą charakterystyczny łuk. Skąd wzięła się taka niezwykła forma? Nie wiadomo. Istnieje kilka hipotez na ten temat, ale najbardziej prawdopodobna teza zakłada, że specyficzne ukształtowanie sosen jest dziełem nie sił natury, a człowieka. Najprawdopodobniej, ich drewno miało służyć celom przemysłowym – produkcji instrumentów muzycznych, łodzi lub mebli. Źródło Bełkotka Kolejny ciekawy obiekt na naszej liście reprezentuje przyrodę nieożywioną. Źródło Bełkotka wybija w Iwoniczu-Zdroju, na szczycie Łysówki. Skąd wzięła się ta osobliwa nazwa? Źródło zawdzięcza ją wydobywającym się na powierzchnię pęcherzykom, które generują charakterystyczny bulgot. Jak głosi legenda, dawno temu uderzył tam piorun, który został uwięziony pod wodą i do dziś próbuje się uwolnić. Tyle legend, teraz przyjrzyjmy się faktom. Pęcherze, które sprawiają, że woda na Łysówce „bełkocze”, to nic innego jak wydobywający się na powierzchnię metan. Organy Wielisławskie Przenieśmy się na Pogórze Kaczawskie, a konkretnie – na zbocze Wielisławki. Właśnie tam zlokalizowane jest jedno z najsłynniejszych stanowisk geologicznych w regionie. Z podnóża wzniesienia „wyrasta” niezwykła formacja skalna. Organy Wielisławskie zawdzięczają swoją nazwę odsłoniętym riolitom, czyli obfitującym w krzemionkę skałom wulkanicznym z okresu permu. Regularne pęknięcia tworzą słupkową strukturę, która przypomina rurki organów, zwłaszcza w części północnej, gdzie przylegające do siebie słupy są ustawione w pionie. Dęby Rogalińskie Na koniec odwiedzamy dolinę Warty. W obszarze Rogalińskiego Parku Krajobrazowego (województwo wielkopolskie) rośnie ok. 2000 dużych dębów, tworząc jedno z największych skupisk tych drzew w Europie. Niektóre z nich liczą sobie nawet kilkaset lat. Najstarsze i największe to Rus (ponad 900 cm obwodu), Czech (ponad 730 cm obwodu) i Lech (ponad 600 cm obwodu). Wiek tych drzew jest szacowany na ok. 700 lat. Trzeba jednak podkreślić, że Czech, drugi z trzech wielkich dębów, jest martwy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pomniki w Polsce, których już nie ma. Nie wszystkie przedstawiały polityków
Te pomniki w Polsce nie miały długiego żywota. Co się z nimi stało?
W tym artykule: Zburzone pomniki w Warszawie. Gdzie stał Feliks Dzierżyński? Pomnik Lenina w Nowej Hucie Pomniki w Polsce, których już nie ma Szczecin bez Frygi Każda epoka i krótszy okres w historii ma swoje ikony: postacie, wydarzenia, miejsca… Niektóre z nich doczekują się utrwalenie w postaci pomnika. Utrwalenie nie jest tu jednak najlepszym słowem. Pomniki w Polsce, które zaraz przypomnę, zniknęły już z ulic polskich miast. Dlaczego? Powody były różne. Od zmiany ustroju i politycznego niesmaku po względy estetyczne. Zburzone pomniki w Warszawie. Gdzie stał Feliks Dzierżyński? O Warszawie często mówi się, że zawdzięcza swój urok historii i miejscom, które obecnie są już tylko wspomnieniem. Jako stolica od XVI w. jest soczewką zmian zachodzących nad Wisłą. Te widać było podczas spacerów po mieście. Które warszawskie pomniki zniknęły na dobre? W Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej warszawiaków straszył między innymi pomnik Feliksa Dzierżyńskiego. Podobizna znienawidzonego komunisty stała od 1951 do 1989 r. na Placu Bankowym (wówczas Placu Dzierżyńskiego). Zanim pomnik został rozebrany na fali zmian ustrojowych, wcześniej był wielokrotnie podpalany i malowany. Po tym, jak nieznani sprawcy oblali ręce komunisty czerwoną farbą, pomnik nazwano „krwawym Feliksem”. W 2001 r. obok niesławnego miejsca na Placu Bankowym odsłonięto pomnik Juliusza Słowackiego. Wbrew plotkom wieszcz narodowy nie stoi na tym samym cokole, co Dzierżyński. Przed laty Pałac Prezydencki w Warszawie równie był kojarzony z innym pomnikiem, niż obecnie. Niedługo po tym, jak budynek został odkupiony od Radziwiłłów przez władze Królestwa Polskiego w 1832 r., wystawiono przed nim pomnik marszałka Iwana Paskiewicza. Podobizna namiestnika zastąpiła Józefa Poniatowskiego. Po prawie 100 latach Niemcy wprowadzili własne porządki i Paskiewicz zniknął. Spacerując po Krakowskim Przedmieściu, zobaczymy teraz rekonstrukcję wspomnianego pomniku Poniatowskiego. Brazylia doczeka się nowego pomnika Chrystusa. Obrońca przewyższy Zbawiciela w Rio De Janeiro W Brazylii powstaje nowy pomnik Chrystusa Obrońcy. Statua będzie wyższa od znanego na całym świecie Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro (38 m). Pomnik jest dziełem rzeźbiarza Genésio Gome... Pomnik Lenina w Nowej Hucie Nie wszyscy dziś o tym pamiętają, ale w Nowej Hucie przez 16 stał kilkumetrowy pomnik Włodzimierza Lenina. Na jego odsłonięciu w kwietniu 1973 r. nie zabrakło najważniejszych dygnitarzy. Naturalnie mieszkańcy nie podzielali ich entuzjazmu. Pomnik Lenina był wielokrotnie podpalany i oblewany farbą. Aby go chronić, w pobliżu ustawiono nawet całodobową stróżówkę. To nie powstrzymało nowohucian przed organizowaniem antykomunistycznych manifestacji. Lenin zniknął z Nowej Huty w grudniu 1989 r. Trzy lata później trafił do jednego ze szwedzkich muzeów osobliwości. Pomniki w Polsce, których już nie ma Mimo że od przemian ustrojowych w naszym kraju minęło już ponad 30 lat, proces dekomunizacji przestrzeni publicznej cały czas trwa. W kwietniu 2022 r. Instytut Pamięci Narodowej opublikował listę 60 pomników do wyburzenia. Ksiądz Prałat Henryk Janowski to kolejna postać, której pomnik doczekał się rozebrania. Monument przedstawiający duchownego stał w Gdańsku od sierpnia 2012 do marca 2019 r. W tym przypadku nie chodziło jednak o politykę. Pierwsze protesty przeciwko czczeniu jego pamięci zorganizowano po publikacji reportażu „Sekret Świętej Brygidy. Dlaczego Kościół przez lata pozwalał księdzu Jankowskiemu wykorzystywać dzieci?”. Dalszemu utrzymywaniu pomnika sprzeciwiali się zarówno mieszkańcy Gdańska, jak i posłowie. "System zawiódł kolorowych. Biały system". Banksy ma pomysł na pomnik, który "uszczęśliwi wszystkich" Znany komentator problemów społecznych, artysta uliczny Banksy nie mógł nie włączyć się w dyskurs na temat amerykańskich zamieszek na tle policyjnej przemocy wobec czarnoskórych. Odniós.. Szczecin bez Frygi Nie wszystkie pomniki nawiązują do osobistości czy wydarzeń historycznych. Tak było w przypadku nieistniejącej już szczecińskiej Frygi. Kolorowa rzeźba autorstwa Maurycego Gomulickiego stała w centrum miasta zaledwie rok i 2 miesiące. Fryga miała zainaugurować program artystyczny Monumento. Porażka przekreśliła jednak jego dalszą realizację. Co dokładnie się wydarzyło? O rozebraniu Frygi przesądził jej zły stan. Wykonane z betonu okręgi szybko popękały. Kontrowersje wzbudzała też jej cena, czyli 200 tys. zł, i kształt przypominający szczecinianom szaszłyki lub kebaby. Fryga zniknęła 19 grudnia 2016 r. i nic nie wskazuje na to, żeby miała wrócić. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro skończyła 90 lat
W historii najpopularniejszego pomnika Jezusa na świecie nie brakuje polskich akcentów.
W tym artykule: Jak wyglądała budowa statui Jezusa w Rio De Janeiro? Nie najwyższy, ale najpopularniejszy Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro to jedna z najpopularniejszych i najbardziej charakterystycznych atrakcji turystycznych na świecie. W wielu przewodnikach stawia się ją na równi między innymi z Big Benem czy wieżą Eiffla. Nic dziwnego, że mierzący 38 metrów (razem z cokołem) pomnik został okrzyknięty jednym z siedmiu nowych cudów świata. Przypomnijmy, że na liście znalazły się również: Wielki Mur Chiński, Petra, Machu Picchu, Chichén Itzá, Koloseum oraz Tadź Mahal. W tym roku, a dokładnie 12 października, niekwestionowany symbol Brazylii skończył 90 lat. Budowę statui Chrystusa rozpoczęto w 1926 r. na szczycie góry Corcovado. Oficjalnie otwarcie odbyło się pięć lat później. Wieża Eiffla znów otwarta dla odwiedzających. To była najdłuższa przerwa jej działaniu Planujesz wyjazd do Paryża? Jedna z największych atrakcji turystycznych stolicy Francji została ponownie otwarta dla zwiedzających. Jak wyglądała budowa statui Jezusa w Rio De Janeiro? Pomysł wybudowania chrześcijańskiego pomnika w Rio de Janeiro pojawił się już w latach 50. XIX w. Rodzina królewska zignorowała jednak propozycję francuskiego księdza Pierre-Marie Bosa. Projekt wrócił na tapet w 1921 r. kiedy rozpoczęto zbiórkę pieniędzy na budowę pomnika upamiętniającego setną rocznicę niepodległości Brazylii. Zwycięski pomysł Heitora da Silvy Costy, czyli olbrzymi pomnik Jezusa z rozpostartymi ramionami, miał być powitaniem dla gości przypływających morzem oraz upomnieniem dla „bezbożnego społeczeństwa”. Współautorem projektu był Paul Landowski – francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia. Inne rozważane propozycje miały przedstawiać chrześcijański krzyż lub Jezusa trzymającego w dłoniach Ziemię. Pierwotnie fragmenty statui wyrzeźbiono z gliny we Francji. Następnie wysłano je do Brazylii, gdzie zostały odtworzone w żelbetonie przez inżynierów. Całość pokryto milionami płytek ze steatytu. Najstarsi mieszkańcy Rio de Janeiro twierdzą, że na ich odwrocie znajdują się notatki budowniczych. Dobre wieści dotyczące lasów z Brazylii! Brazylijskie lasy u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego regenerują się szybciej niż przypuszczano. Nie najwyższy, ale najpopularniejszy 12 października 1931. r. podczas otwarcia pomniku laureat Nobla Guglielmo Marconio uroczyście włączył oświetlenie. Ceremonię powtórzono po zainstalowaniu nowego oświetlenia oraz w 50. urodziny Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro. Wówczas honory pełnił papież Jan Paweł II. Każdego roku atrakcja turystyczna na górze Corcovado przyciąga około 2 miliony osób każdego roku. Oczywiście dane pochodzą jeszcze sprzed wybuchu pandemii. Do punktu widokowego u stóp Jezusa można dostać się pieszo lub kolejką. Przez 90 lat na świecie stanęły inne, równie efektowne pomniki Jezusa – chociażby w Świebodzinie. Następcy nie zbliżyli się jednak popularnością do oryginału z Rio de Janeiro. I wcale nie szkodzi, że Statua Chrystusa Zbawiciela nie jest już najwyższa na świecie.
Brazylia doczeka się nowego pomnika Chrystusa. Obrońca przewyższy Zbawiciela w Rio De Janeiro
W Brazylii powstaje nowy pomnik Chrystusa Obrońcy. Statua będzie wyższa od znanego na całym świecie Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro (38 m). Pomnik jest dziełem rzeźbiarza Genésio Gomesa Moury i jego syna Markusa.
W tym artykule: Najwyższy brazylijski Chrystus stanie jeszcze w tym roku Monumentalne pomniki kultu na świecie Najnowszy pomnik Jezusa, jednocześnie trzeci najwyższy na świecie, powstaje w mieście Encantando na południu Brazylii. Jego całkowita wysokość wyniesie 43 metry. Budowa trwa już od 2019 roku, ale prace konstrukcyjne nad głową i wyciągniętymi ramionami Chrystusa ruszyły dopiero kilka dni temu. Pomysłodawcą projektu był lokalny polityk Adroaldo Conzatti. Mężczyzna zmarł w marcu po przegranej walce z COVID-19. Najwyższy brazylijski Chrystus stanie jeszcze w tym roku Jak podaje organizacja Association of the Friends of Christ, budowa pomnika ma zostać ukończona do końca tego roku. Cały projekt jest wyceniany na 350 000 dolarów, a finansują go darowizny od osób prywatnych oraz firm. Mierząc od dłoni do dłoni, pomnik będzie szeroki na 36 metrów. Wewnątrz statuy powstaje winda, która będzie zabierać turystów na punkt widokowy zlokalizowany na wysokości serca Jezusa (40 metrów). – Budujemy przeszklony otwór, przez który będzie można fotografować i filmować dolinę – zapowiada kierownik projektu Artur Lopes de Souza w rozmowie z serwisem internetowym AACristo. Niewielkie miasto Encantando może poszczycić się bardzo atrakcyjnym położeniem – w pobliżu granic Brazylii z Urugwajem i Argentyną. Lokalne władze mają nadzieję, że powstający pomnik Jezusa stanie się wabikiem dla turystów nie tylko z Ameryki Południowej. Monumentalne pomniki kultu na świecie Budowany w mieście Encantando pomnik Chrystusa Obrońcy będzie najwyższy w Brazylii, ale nie na świecie. Przewyższają go posąg Jezusa Buntu Burake na indonezyjskiej wyspie Celebes oraz nasz polski Chrystus Król w Świebodzinie. W boliwijskim mieście Oruro położonym na wysokości 3700 m n.p.m. znajduje się z kolei najwyższa na świecie figura Maryi. Rzeźba mierzy 45,5 metra, a więc jest wyższa od słynnego Chrystusa Zbawiciela w Rio De Janeiro. Matka Boża z Socavon, nazywana jest również Matką Bożą Gromniczną. Mieszkańcy regionu wierzą, że jest ich opiekunką i każdego dnia czuwa nad nimi. W szczególności czczą ją okoliczni górnicy, którzy zwracają się do niej z prośbą o to, żeby zawsze wystarczało im bogactw naturalnych. Mówiąc o rekordowych pomnikach czczonych postaci, nie sposób nie wspomnieć o wizerunkach Buddy. Te podzielone są pod kątem pozycji, w jakiej został ukazany. Najczęściej siedzi lub leży, jednak druga najwyższa statua na świecie, czyli Wielki Budda z Lushan przedstawia założyciela buddyzmu na stojąco. Posąg mierzy ponad 200 metrów wraz z cokołami, na których stoi. To jedna z największych atrakcji turystycznych w chińskiej prowincji Henan.
"System zawiódł kolorowych. Biały system". Banksy ma pomysł na pomnik, który "uszczęśliwi wszystkich"
Znany komentator problemów społecznych, artysta uliczny Banksy nie mógł nie włączyć się w dyskurs na temat amerykańskich zamieszek na tle policyjnej przemocy wobec czarnoskórych. Odniósł się też do niedawnej manifestacji wspierającej działania zbuntowanych obywateli USA w jego rodzinnym Bristolu.
Niedawno w tym brytyjskim mieście grupa osób wspieranych krzykami 10 tys. demonstrantów obaliła i przeturlała do kanału portowego statuę z brązu przedstawiającą XVII-wiecznego handlarza niewolników a jednocześnie wielkiego benefaktora Bristolu, Edwarda Colstona. Dorastając Banksy miał świadomość jak postać Colstona i jego czyny podzieliły ludzi w jego mieście (w 2014 roku sondaż wśród mieszkańców pokazał: 56 proc. chciało pozostawienia pomnika, 44 usunięcia. Widząc, że chwilowo górę wzięła opozycja, zaproponował alternatywny projekt pomnika jednającego dwa obozy. - Co powinniśmy zrobić z pustym cokołem w centrum Bristolu? Oto pomysł który może trafić do tych, którzy chcieli usunięcia pomnika Colstona i tych, którzy chcieli go zachować. Trzeba by go wyciągnąć z wody, postawić znów na cokole, obwiązać kabel wokół szyi i zapłacić za wykonanie kilku figur z brązu pokazujących grupę protestujących w momencie ściągania rzeźby na ziemię. Wszyscy będą zadowoleni. A i ważny dzień będzie uwieczniony – zaproponował. W niedzielę 7 czerwca protestujący pod hasłem Black Lives Matter ludzie zebrali się pod figurą Edwarda Colstona a potem zrzucili ją z piedestału i zepchnęli do rzeki Avon. Szefowa brytyjskiego MSW Priti Patel skrytykowała zajście określając wydarzenie przejawem ”władzy tłumu”. Pomnik Colstona stał w centrum Bristolu 125 lat, ale duże kontrowersje zaczął wzbudzać już w latach 90-tych XX wieku. Od tamtej pory pisano do władz miejskich petycje w celu usunięcia rzeźby, albo przynajmniej zmiany dość ogólnej tabliczki pomijającej niewygodne fakty z życia biznesmena i polityka. Krytycy wytykają handlarzowi niewolników, że w czasie, gdy przez 12 lat przewodził Royal African Company, państwowemu towarzystwu handlowemu, statkami opłacanymi przez RAC wywieziono z Afryki Zachodniej do obu Ameryk (głównie w rejon Karaibów) 84 tys. niewolników (w tym 12 tys. dzieci) z czego 19 tys. zmarło po drodze. View oEmbed on the source website W ostatnich latach przed śmiercią Colston zajął się prowadzeniem odziedziczonego po krewnych biznesu w Bristolu i aktywnie wspierał finansowo różne instytucje edukacyjne, religijne i społeczne. Historycy zwracają jednak uwagę, że zawsze zastrzegał, że oferowane przez niego pieniądze mogą jedynie pomagać ludziom o poglądach zbieżnych z jego własnymi. Tymczasem anonimowy artysta już wcześniej wypowiedział się na temat protestów po śmierci George’a Floyda. Na Instagramie pokazał namalowany przez siebie obraz na którym znicz zapalony ku pamięci zabitego podpala flagę USA. - System zawiódł kolorowych. Biały system. Niczym pęknięta rura zalewająca mieszkanie z ludźmi piętro niżej. Niesprawny system zamienia ich życie w udrękę, ale to nie oni muszą go naprawić. I tak nie mogą, bo nikt ich nie wpuszcza do mieszkania piętro wyżej. I to jest problem białych. I jeżeli oni się nim nie zajmą, to ktoś przyjdzie z dołu i wykopie im drzwi – zauważył Banksy. Jan Sochaczewski
27 narodowych pomników przyrody jest zagrożonych. Mogą stracić ochronę
Na skutek przeglądu narodowych pomników przyrody nakazanego przez prezydenta Donalda Trumpa ochronę rządu federalnego może stracić 27 takich obszarów, głównie w zachodnich stanach USA - podaje w sobotę AP, powołując na komunikat ministerstwa spraw wewnętrznych.
Trump zlecił rewizję decyzji o objęciu ochroną narodowych pomników przyrody w kwietniu, argumentując, że było to równoznaczne z "wielką federalną grabieżą gruntów (...), która nigdy nie powinna się zdarzyć" - przypomina AP. W piątek resort spraw wewnętrznych, odpowiedzialny również za zasoby naturalne i ochronę przyrody, poinformował, że przegląd objął 22 narodowe pomniki przyrody w 11 stanach, głównie na zachodzie kraju, oraz pięć morskich rezerwatów na Atlantyku i Pacyfiku, włącznie z wielkim rezerwatem na Hawajach ustanowionym przez prezydenta George'a W. Busha i rozszerzonym przez Baracka Obamę. Obama ustanowił też pomnik przyrody Bears Ears w stanie Utah, na terenach, które Indianie uznają za świętą ziemię przodków i gdzie znajdują się tysiące stanowisk archeologicznych. Bears Ears ma być również objęty przeglądem, jest zresztą wyraźnie na celowniku administracji, ponieważ w przyszłym tygodniu uda się tam minister spraw wewnętrznych USA Ryan Zinke, który zlecił już przygotowanie na czerwiec raportu w sprawie tego obszaru. Ustanowienie jego ochrony nie było po myśli mieszkających w Utah Republikanów - wyjaśnia AP. Prezydenci mogą obejmować ochroną wybrane obszary na mocy ustawy z 1906 roku (The Atiquities Act) przeforsowanej przez Teodora Roosevelta, pierwszego amerykańskiego prezydenta, który poświęcił wiele uwagi ochronie przyrody. Trump oskarżył Obamę o skorzystanie z tej ustawy w sposób, który był "nadużyciem władzy federalnej" i oznajmił, że anulując decyzje poprzednich prezydentów w sprawie ochrony pomników przyrody, "oddaje władzę stanom i ludziom". AP zwraca uwagę, że ustawa Roosevelta nie daje prezydentom prawa do anulowania decyzji o objęciu ochroną narodowych pomników przyrody i żaden z nich nie podjął jak dotąd takiej decyzji. Organizacje ekologiczne i obrońcy przyrody krytykują posunięcia Trumpa, które w ich ocenie zmierzają właśnie do tego, by ważne narodowe pomniki przyrody pozbawić rządowej ochrony. "Trump chce pociąć ten piękny kraj na tak wiele kawałków przeznaczonych na prezenty dla przemysłu naftowego i gazowego, jak to tylko możliwe" - powiedział AP Travis Nichols z Greenpeace USA. Przedstawiciele pięciu indiańskich plemion, które zabiegały o ustanowienie federalnej ochrony dla Bears Ears poinformowali, że są oburzeni decyzją administracji o rewizji statusu tego terytorium. "Trump powinien respektować (decyzje) naszych poprzednich przywódców (...). On lekceważy rdzennych Amerykanów (Native Americans), pierwszy lud tego narodu. To nasza święta ziemia" - powiedział przedstawiciel ludu Navajo Davis Filfred. Źródło: PAP
Dzieci ze Szprotawy odnalazły i odnowiły zabytkowy pomnik z czasów kampanii napoleońskiej z 1813 roku
Z okazji 200-lecia bitwy francusko-rosyjskiej o Szprotawę Towarzystwo Bory Dolnośląskie zorganizowało I Rajd Napoleoński nawiązujący swoim przebiegiem do wydarzeń batalistycznych z 27 maja 1813 roku. Wtedy to Francuzi ostrzelali miasto, zmuszając carską artylerię do ucieczki w kierunku Przemkowa. Trasa pieszego rajdu wiodła spod Pałacu von Neumannów w Wiechlicach do zachodnich rubieży Szprotawki, gdzie Rosjanie wysadzając swoje składy amunicji doprowadzili do wielkiego pożaru okolicznych lasów. Dla upamiętnienia pożogi hrabia von Neumann kazał wystawić kamienny pomnik, opatrzony inskrypcją i datą feralnego wydarzenia. Zapomniany i przewrócony monument młodzi uczestnicy rajdu odnaleźli przy drodze krajowej nr 12. Kilka godzin zajęło im jego ponowne ustawienie i odnowienie wyrytych napisów. Dzięki rewitalizacji artefakt doskonale widać z drogi i ponownie daje świadectwo lokalnej historii.
29 lipca 1423 r. otrzymała prawa miejskie, nadane jej przez króla Władysława Jagiełłę.
20 września 1820 r. namiestnik Królestwa Polskiego wydał dekret, powołujący Łódź do grona miast przemysłowych. W 1821 r. założono osadę sukienniczą Nowe Miasto, a w 1824 r. osadę tkacką Łódka. 30 lipca 1865 r. Łódź otrzymała zgodę na budowę linii kolejowej do Koluszek, którą otwarto 19 września 1865 r. 6 października 1888 r. w budynku należącym do hotelu „Victoria”, przy ul. Piotrowskiej 67, otwarto pierwszą stałą scenę teatralną w Łodzi. Dziś w tym miejscu znajduje się kino „Polonia”. 24 grudnia 1898 r. na łódzkie ulice wyjechał pierwszy w Królestwie Polskim tramwaj elektryczny. 3 listopada 1899 r. zamieszkał w Łodzi przy ul. Wschodniej 19 Józef Piłsudski z żoną. Wydawał tu konspiracyjne pismo PPS „Robotnik”. W nocy 22 lutego 1900 r. został aresztowany przez carską policję i czasowo osadzony w więzieniu przy ul. Gdańskiej 13. W grudniu 1938 r. dawne mieszkanie marszałka zamieniono na muzeum. 20 sierpnia 1903 r. powstało pierwsze w kraju stowarzyszenie działające na rzecz teatru -Polskie Towarzystwo Teatralne w Łodzi. 17 maja 1905 r. został otwarty najstarszy w kraju szpital dla dzieci im. Anny Marii (na pamiątkę zmarłej wnuczki największego przemysłowca Łodzi, Karola W. Scheiblera). W 1951 r. szpital otrzymał imię Janusza Korczaka. Od 1908 r. działa w Łodzi, przy al. Kościuszki 14, największy w Polsce bank, którego sala operacyjna liczy 1100m2. Miłośnicy zabytków odnajdą w nim sporo urokliwych motywów secesyjnych, a także nowych stylizowanych witraży i mebli. W 1919 r. powstało województwo łódzkie, a pierwszym wojewodą został inż. Antoni Kamieński. Łódź była pierwszym miastem w kraju, które wprowadziło i zrealizowało powszechne, obowiązkowe nauczanie. 26 maja 1936 r. powstało Koło Przyjaciół Łodzi, które reaktywowano 27 listopada 1959 r. pod nazwą Towarzystwo Przyjaciół Łodzi. W Łodzi można odszukać około 160 willi i pałaców pofabrykanckich. W największym z nich, zbudowanym przez Izraela Kalmanowicza Poznańskiego, mieści się Muzeum Historii Miasta Łodzi. 18 października 1948 r. odbyła się inauguracja roku akademickiego w Wyższej Szkole Filmowej. Dziś jest ona najbardziej znana wśród wszystkich łódzkich uczelni. W Łodzi istnieje jedyne w Polsce Centralne Muzeum Włókiennictwa. Zajmuje ono starą klasycystyczną fabrykę Ludwika Geyera, wybudowaną w latach 1835-1837. W Łodzi znajduje się ponad 30 parków, największy w kraju ogród botaniczny oraz Las Łagiewnicki (największy w Polsce las miejski). Na jego 1200 hektarowym terenie znajdują się szlaki turystyczne, rezerwaty przyrody, barokowy zespół klasztorny, klub jeździecki, kąpielisko, hotele i szpital. Tekst: Agnieszka Budo