Między Bałtykiem a Zatoką Pucką. Półwysep Helski krok po kroku
Półwysep Helski to coś więcej niż wakacyjne plaże i kempingi. Na wąskim pasie lądu między Bałtykiem a Zatoką Pucką mieszczą się historyczne i przyrodnicze skarby, a każda miejscowość – od Władysławowa, po Hel – ma tu własny rytm.
Półwysep Helski to niezwykle ważne miejsce na mapie Polski – nie tylko z turystycznego, ale także historycznego i przyrodniczego punktu widzenia. Dlatego poza typowymi nadmorskimi atrakcjami można znaleźć tu prawdziwe bałtyckie perełki: latarnie morskie, chaty rybackie, słone łąki, piaszczyste plaże i mieliznę Zatoki Puckiej. Jednocześnie każda z leżących tu miejscowości ma własny, niepowtarzalny klimat, który trudno porównywać. To miejsce dla całych rodzin, tych, którzy chcą poczuć klimat surferskiej wioski i osób, które lubią podróżować we własnym tempie. Władysławowo To brama na półwysep, która w sezonie letnim tętni życiem. Jednocześnie jest jednym z najpopularniejszych pomorskich kierunków wakacyjnych i co roku przyciąga wielu turystów. Jednym z jego największych atutów jest nieoczywiste położenie, ponieważ Władysławowo ma dostęp zarówno do Morza Bałtyckiego, jak i Zatoki Puckiej. Dlatego można niekiedy usłyszeć, że to „miasto nad dwoma morzami”. Poza typowymi dla nadmorskich miejscowości atrakcjami znajdziemy tutaj także coś dla miłośników natury. Słone Łąki to rezerwat przyrody położony między miastem a Zatoką Pucką, na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Swoją nazwę zawdzięcza słonolubnym roślinom oraz zasolonym siedliskom, na które wpływają słone wody Zatoki Puckiej. To miejsce szczególnie cenne przyrodniczo, gdzie żyje wiele gatunków zwierząt oraz roślin. Władysławowo jest miejscowością, która dobrze sprawdza się zwłaszcza podczas wyjazdów rodzinnych. Oferuje szeroki wybór noclegów, gastronomii i atrakcji. Gdy jednak pustoszeje po sezonie, staje się dobrym kierunkiem dla osób szukających ciszy i spokoju oraz chcących eksplorować Kaszuby w spokojniejszym rytmie. Chałupy To miejscowość doskonale znana wszystkim miłośnikom sportów wodnych, położona na jednym z najwęższych odcinków półwyspu. W ostatnich latach stała się bardzo atrakcyjnym kierunkiem zwłaszcza dla młodych ludzi, którzy chcą poczuć niepowtarzalny klimat nadmorskiego luzu. Chociaż baza noclegowa obejmuje również pensjonaty, domki i hotele, Chałupy słyną przede wszystkim z kempingów, kamperów oraz przyczep. To idealny wybór, jeśli naprawdę chce się poczuć surferski klimat, skorzystać z dobrych warunków wiatrowych na Zatoce Puckiej i spróbować rozmaitych sportów wodnych. W sezonie przyjeżdża tu dużo młodzieży, odbywają się koncerty oraz imprezy do późnych godzin, dlatego warto mieć to na uwadze przy wyborze docelowej bazy na półwyspie. Osoby szukające ciszy lub podróżujące z małymi dziećmi mogą znaleźć znacznie spokojniejsze miejsca w okolicy. Kuźnica Kuźnica, położona tuż obok Chałup, również leży na bardzo wąskim odcinku półwyspu. To właśnie tutaj już w okresie międzywojennym zaczęły rozwijać się pierwsze obiekty turystyczne, a miejscowość do dziś zachowała bardziej kameralny charakter. Także tutaj można korzystać ze sportów wodnych, w tym kite- i windsurfingu. Miłośnicy przyrody również znajdą coś dla siebie. W okolicy znajduje się Góra Libek, najwyższa wydma piaszczysta na tym terenie, mierząca 12,5 m n.p.m. To dobre miejsce na krótki spacer i obserwację ptaków morskich. W pobliżu Kuźnicy zaczyna się też jedna z najbardziej niezwykłych przyrodniczych ciekawostek regionu – Rybitwia Mielizna, czyli płytki pas Zatoki Puckiej ciągnący się w kierunku Rewy. W sprzyjających warunkach można pokonywać go pieszo w wodzie, ale zawsze trzeba pamiętać, że poziom wody, wiatr i pogoda mają tu ogromne znaczenie. Co roku organizowany jest tu „Marsz Śledzia”, którego uczestnicy przechodzą przez zatokę z półwyspu w stronę stałego lądu. Jastarnia To jedno z najlepszych miejsc na wypoczynek w tradycyjnym wydaniu. Szerokie plaże co roku przyciągają wielu turystów, a okoliczne schrony bojowe – miłośników historii. Dawniej Jastarnia była rybacką wioską i do dziś można zauważyć ślady tej tradycji. Spacerując po miejscowości, trudno nie natknąć się na stare rybackie chaty. Jedną z najważniejszych jest Chata Rybacka w Jastarni, zabytkowy budynek, w którym zrekonstruowano wnętrze dawnej rybackiej zagrody i pokazano narzędzia związane z życiem mieszkańców półwyspu. Zatrzymując się na dłużej, można również zajrzeć do miejsc związanych z rybacką tradycją i lokalnym rzemiosłem, a także do portu, aby obejrzeć sprzęt rybacki i poczuć codzienny rytm nadmorskiej miejscowości. Nie sposób też nie wspomnieć o jednym z najbardziej charakterystycznych punktów miasta – Latarni Morskiej w Jastarni. Należy ona do szlaku latarni ciągnącego się wzdłuż polskiego wybrzeża. Jurata Niewielka, ale dzięki temu urokliwa. Jej niewątpliwym atutem jest molo wychodzące na Zatokę Pucką, z którego turyści chętnie korzystają o każdej porze roku. Jurata ma bardziej elegancki, spokojny charakter i świetnie sprawdza się jako miejsce na spacer albo odpoczynek z dala od największego zgiełku. Molo stanowi również dobry punkt wyjścia do krótkich spacerów przyrodniczych. W okolicy znajduje się ścieżka edukacyjna „Żyzne Lasy z Orlicą”. Chociaż jest krótka, prowadzi przez fragment lasu, w którym można spotkać orlicę pospolitą – paproć dorastającą nawet do około dwóch metrów wysokości. Hel Sam czubek półwyspu obejmuje jego najszerszą część i jednocześnie stanowi jego kwintesencję. To miejscowość, w której każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy historii mogą ruszyć Szlakiem Fortyfikacji w Helu, obejmującym między innymi zabytkowe schrony i obiekty militarne, a także odwiedzić Muzeum Obrony Wybrzeża. Fani aktywnego wypoczynku, podobnie jak w poprzednich miejscowościach, mogą skorzystać z oferty sportów wodnych, ścieżek rowerowych oraz pieszych. Ci, którzy chcą w pełni korzystać z uroków Bałtyku, mogą liczyć na szerokie, piaszczyste plaże. Hel oferuje naprawdę wiele z tego, czego potrzeba do pełnego wypoczynku. Do punktów obowiązkowych należy Fokarium Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Można tu zobaczyć foki szare, ale przede wszystkim zgłębić wiedzę na temat ich ochrony i problemów ekosystemu Bałtyku. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia. W Helu znajduje się także Latarnia Morska, również należąca do wspomnianego przy okazji Jastarni szlaku. Rowerem przez Półwysep Helski Cały Półwysep Helski można przejechać rowerem, a specjalnie wyznaczona trasa stanowi niewątpliwie jedną z najpiękniejszych na całym polskim wybrzeżu. Prowadzi od Władysławowa prosto do Helu i ma około 35 km. Jej długość pozwala na częste postoje w dowolnych miejscowościach i przy najciekawszych atrakcjach. To idealny sposób na zobaczenie mierzei z innej perspektywy. Ze względu na niezbyt wymagający charakter trasy sprawdzi się ona dla wielu turystów, również tych, którzy nie jeżdżą na rowerze regularnie. Można ją dostosować do własnych potrzeb – na przykład wyruszyć z Władysławowa, dojechać do Helu i wrócić tego samego lub następnego dnia. Doskonałą opcją jest również urozmaicenie wycieczki i rozpoczęcie jej w Trójmieście. W sezonie z Gdańska i Gdyni kursują statki oraz tramwaje wodne na Hel, a część rejsów umożliwia zabranie roweru. W ten sposób można zakończyć wycieczkę we Władysławowie i połączyć rowerową trasę z rejsem przez Zatokę Gdańską. Możliwości jest wiele, a sam szlak da się pokonać w jeden dzień. Warto jednak skorzystać z okazji, zatrzymać się trochę dłużej i dać się oczarować temu wyjątkowemu miejscu na mapie Polski. Źródło: Pomorskie.travel. Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
Urlop blisko natury pod namiotem lub w kamperze. Oto 8 najlepszych kempingów w Polsce nad morzem, jeziorem i w górach
Kempingi w Polsce przeżywają swój dobry czas. Dają swobodę, kontakt z naturą i możliwość podróżowania we własnym rytmie – pod namiotem, kamperem albo z przyczepą. Od Półwyspu Helskiego, przez Mazury, po Bieszczady wybraliśmy miejsca, które warto sprawdzić, planując wakacyjny wyjazd blisko wody, lasu i górskich krajobrazów.
W tym artykule: Kempingi nad morzem Kempingi na Mazurach Kempingi w Bieszczadach Kempingi nie są formą wypoczynku dla każdego. Trzeba lubić życie bliżej natury, wspólne przestrzenie, poranki z kubkiem kawy przed namiotem i wieczory, podczas których czas płynie wolniej niż w hotelowym lobby. Właśnie w tym tkwi jednak ich największy urok. Na kempingu panuje spokój i luz. Nikt się niczym nie przejmuje, a gdy się zapomni pasty do zębów, to zawsze jest ktoś kto wyciągnie pomocną dłoń. Jedno jest pewne – urlop na kempingu może być tańszy, bardziej elastyczny i znacznie bliższy przyrodzie niż klasyczny wyjazd all inclusive. Ten subiektywny wybór obejmuje 8 miejsc i kierunków kempingowych w Polsce – od Półwyspu Helskiego, przez Mazury, po Bieszczady. Kempingi nad morzem Półwysep Helski od lat uchodzi za jedno z najlepszych miejsc w Polsce dla miłośników windsurfingu, kitesurfingu i plażowego luzu. Co roku przyciąga swoim urokiem masę turystów, a w szczególności młodzież. Chałupy Chałupy są szczególnie popularne wśród osób, które szukają połączenia bliskości morza, sportów wodnych i wakacyjnej atmosfery. Wśród znanych miejsc kempingowych warto wymienić Chałupy 6, Kaper oraz Ekolagunę. Chałupy to dobry kierunek dla aktywnych, ale nie zawsze najlepszy wybór dla tych, którzy marzą o całkowitej ciszy. W szczycie sezonu bywa tu tłoczno i głośno, dlatego rodziny z małymi dziećmi oraz osoby szukające spokoju powinny uważnie sprawdzić charakter konkretnego kempingu przed rezerwacją. JurataCamp w Juracie Jeżeli ktoś chce zostać na Półwyspie Helskim, ale woli nieco spokojniejszą atmosferę niż w Chałupach, dobrym kierunkiem będzie JurataCamp. Obiekt położony jest w lesie sosnowym, między Morzem Bałtyckim a Zatoką Pucką, co daje dostęp do dwóch zupełnie różnych nadmorskich krajobrazów. Jurata od lat przyciąga osoby szukające bardziej kameralnego wypoczynku. Są tu restauracje, kawiarnie, plaże i ścieżki spacerowe, ale klimat jest spokojniejszy niż w najbardziej imprezowych częściach półwyspu. To propozycja dla tych, którzy chcą połączyć wakacje pod namiotem lub w przyczepie z wygodą nadmorskiego kurortu. Horyzont Camp we Władysławowie Władysławowo to jeden z najpopularniejszych kierunków nad Bałtykiem. Jeżeli ktoś planuje pobyt na kempingu właśnie w tej okolicy, może wziąć pod uwagę Horyzont Camp. To miejsce bardziej uporządkowane i rodzinne niż najbardziej rozrywkowe kempingi półwyspu. Może być dobrym kompromisem dla osób, które chcą mieć blisko do morza, ale jednocześnie zależy im na wygodniejszym zapleczu i łatwym dostępie do atrakcji Władysławowa oraz okolicznych miejscowości. Kempingi na Mazurach Mazury to jeden z najbardziej oczywistych kierunków dla osób, które lubią kempingi nad wodą. Jeziora, lasy, żeglarstwo, kajaki i długie wieczory przy ognisku sprawiają, że region od lat przyciąga zarówno kamperowiczów, jak i osoby podróżujące z namiotem. Aura w Rydzewie Jednym z miejsc, które warto rozważyć, jest Aura w Rydzewie, położona niedaleko Giżycka nad jeziorem Niegocin. To dobry wybór dla osób, które chcą odpocząć blisko wody, ale niekoniecznie w samym centrum największego mazurskiego ruchu turystycznego. Rydzewo daje dostęp do szlaku Wielkich Jezior Mazurskich, a jednocześnie pozwala złapać spokojniejszy rytm wypoczynku. Cezar w Mrągowie Drugą mazurską propozycją jest Camping Cezar w Mrągowie, położony nad jeziorem Czos. Mrągowo to jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych regionu, dlatego trudno się tu nudzić. W sezonie odbywają się wydarzenia muzyczne, działa zaplecze gastronomiczne, a okolica sprzyja spacerom, rowerom i sportom wodnym. Na terenie obiektu znajdują się zarówno domki letniskowe, jak i pole campingowe oraz namiotowe. To dobre miejsce dla osób, które chcą połączyć wakacje nad jeziorem z dostępem do atrakcji większej mazurskiej miejscowości. Sun Bila w Bogaczewie Sun Bila w Bogaczewie to propozycja dla osób, które chcą być blisko żeglarskiego serca Mazur. Obiekt znajduje się nad jeziorem Bocznym, na Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich i łączy funkcję kempingu oraz mariny. To miejsce może zainteresować zarówno osoby podróżujące kamperem lub z namiotem, jak i żeglarzy. Atutem jest położenie przy wodzie, dostęp do zielonego terenu i możliwość korzystania z infrastruktury portowej. To dobry wybór dla tych, którzy chcą wypoczywać blisko jeziora, ale jednocześnie mieć łatwy dostęp do Giżycka i okolicznych atrakcji. Kempingi w Bieszczadach Bieszczady to kierunek dla osób, które w kempingu szukają przede wszystkim przestrzeni, ciszy i kontaktu z naturą. Są idealne jeśli szuka się również aktywności w postaci trekkingu, na niezbyt wymagających trasach. Diabla Góra w Tyrawie Solnej Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy Diabla Góra znajduje się w Tyrawie Solnej, na pograniczu Krajobrazowego Parku Gór Słonnych. Obiekt położony jest przy Sanie i potoku Tyrawka, co tworzy dobre warunki do spokojnego wypoczynku w zielonej okolicy. Choć nazwa może brzmieć groźnie, miejsce dobrze sprawdzi się także dla rodzin z dziećmi. Okolica sprzyja spacerom, wycieczkom rowerowym i poznawaniu mniej oczywistej części Bieszczadów. To propozycja dla tych, którzy wolą bardziej naturalny rytm wyjazdu niż zatłoczone kurorty. Zjawa w Polańczyku Ostatnią propozycją jest Kemping Zjawa w Polańczyku, położony bezpośrednio nad Jeziorem Solińskim. To sezonowy ośrodek działający od maja do października, oferujący domki, miejsca dla kamperów, przyczep oraz pole namiotowe. Największym atutem tego miejsca jest położenie – blisko wody, w otoczeniu bieszczadzkich krajobrazów. Jezioro Solińskie daje możliwość plażowania, pływania, korzystania ze sprzętu wodnego i spacerów po okolicy. To dobry wybór dla osób, które chcą połączyć kempingowy klimat z klasycznym wypoczynkiem nad jednym z najsłynniejszych jezior w Polsce. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i National Geographic Traveler”.
Byłem w najstarszej stacji badawczej w Polsce. Tak wygląda świat ptaków z bliska
Cienkie sieci w nadmorskim lesie zdradzają, że dzieje się tu coś wyjątkowego. To właśnie na Helu działa Akcja Bałtycka, gdzie od dekad bada się ptasie migracje. Każdy zaobrączkowany ptak to kolejna historia do odkrycia.
Spis treści: Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Wędrówki ptaków a zmiana klimatu 60 lat badań Akcji Bałtyckiej. Niekończąca się opowieść Mój dzień wśród ptaków. Opowieści z terenu Jesienią 1960 roku kilku przyjaciół rozstawiło 10 sieci ornitologicznych na wybrzeżu Bałtyku. Złapali i zaobrączkowali ponad tysiąc ptaków. Rok później powtórzyli badania i uzyskali jeszcze lepsze wyniki. To właśnie te pierwsze, obiecujące próby dały początek jednej z największych i najdłużej prowadzonych akcji obrączkowania ptaków na świecie – Akcji Bałtyckiej. Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Pierwsza Terenowa Stacja Obrączkowania Ptaków powstała w Górkach Wschodnich na Wyspie Sobieszewskiej, na terenie dzisiejszego rezerwatu przyrody Ptasi Raj. Działała ona głównie jesienią w latach 1960–1962. Już w 1961 r. funkcjonowało łącznie 6 takich stacji, w tym także te, które istnieją do dziś, m.in. Bukowo-Kopań, Mierzeja Wiślana i Hel. Początkowo Akcja Bałtycka była opisywana w notatkach jako „Sprawozdanie z akcji terenowej Koła Naukowego Biologów U.W.”. Pierwsze obserwacje zapisywano w zwykłym, 32-kartkowym zeszycie, a pierwszym zaobrączkowanym ptakiem był biegus malutki (Calidris minuta), który otrzymał numer H1439. Prawdopodobnie został schwytany przypadkowo podczas wieczornego przygotowywania sieci i pułapek na kolejny dzień. Na okładce zeszytu widniał napis „Ptaki złapane w siatki (Górki Wschodnie, 11–24 IX 1960)”. Następnego dnia, przed wschodem słońca, rozpoczęto chwytanie ptaków. Pierwszym schwytanym tego dnia gatunkiem był rudzik (Erithacus rubecula), który trafił do sieci o godzinie 6:45. Ten moment uznaje się dziś za symboliczny początek Akcji Bałtyckiej, a sam rudzik stał się jej symbolem i do dziś widnieje w jej logo. Pierwszego dnia badań schwytano łącznie 21 ptaków należących do 7 gatunków. Były to m.in. biegusy zmienne (Calidris alpina), rudziki, gajówki (Sylvia borin), pleszki (Phoenicurus phoenicurus), piegże (Curruca curruca), trznadle (Emberiza citrinella) oraz pierwiosnki (Phylloscopus collybita). Dziś, zarówno wiosną, jak i jesienią, w kilku miejscach nad Bałtykiem nadal rozstawiane są sieci ornitologiczne. Przez kilkadziesiąt lat w badaniach wzięło udział już kilka tysięcy osób – zarówno kierowników posiadających uprawnienia do obrączkowania ptaków, jak i wolontariuszy. Jak podkreślają organizatorzy Akcji Bałtyckiej, z pierwszych uczestników pozostał już tylko jeden – Przemysław Busse (ur. 1937), który spędził na badaniach ok. 1800 dni i zaobrączkował blisko 200 tysięcy ptaków. Motto akcji brzmi: „Badamy ptaki, wierząc, że nasze działania przyczynią się do ochrony przyrody i człowieka – teraz i w kolejnych pokoleniach.” Wędrówki ptaków a zmiana klimatu Wędrówki ptaków od dawna są ważną częścią przyrody i są ściśle związane ze zmianami pór roku. Dla wielu gatunków migracje to podstawowy sposób przetrwania. Ptaki żyjące w Polsce odżywiają się głównie małymi zwierzętami, takimi jak owady, gryzonie, płazy czy gady. Jesienią i zimą ich liczba znacznie się zmniejsza – część z nich zapada w sen zimowy, a część ginie. Dlatego wiele ptaków jesienią odlatuje do cieplejszych rejonów, gdzie łatwiej znaleźć pożywienie. Wiosną, gdy dni stają się dłuższe, a pokarmu jest więcej, ptaki wracają, aby się rozmnażać. Nie wszystkie gatunki jednak migrują daleko – te, które żyją w miejscach o łagodniejszym klimacie lub znajdują zimą pokarm, często pozostają na miejscu lub przemieszczają się tylko na krótkie odległości. Do ptaków osiadłych należą na przykład dzięcioły, które potrafią znaleźć pokarm nawet zimą, wyciągając owady spod kory drzew. Naukowcy zauważają, że zmiany klimatu mają coraz większy wpływ na ptaki i w przyszłości będzie to jeszcze bardziej widoczne. Ptaki zmieniają między innymi terminy swoich migracji oraz obszary występowania. Szczególnie zagrożone są gatunki, które pokonują bardzo duże odległości. Coraz częściej mają problem ze znalezieniem pożywienia zarówno podczas wędrówki, jak i na terenach lęgowych. Dodatkowo nie nadążają za zmianami w środowisku – na przykład owady pojawiają się wcześniej z powodu cieplejszych zim i wiosen, przez co ptaki mogą przylatywać zbyt późno, aby w pełni wykorzystać dostępny pokarm. Kolejnym skutkiem zmian klimatu jest zmiana obszarów występowania ptaków. Wraz z ocieplaniem się klimatu obszary lęgowe gatunków związanych z cieplejszymi warunkami przesuwają się na północ. Trudniejszą sytuację mają natomiast ptaki żyjące w chłodniejszych regionach, ponieważ ich naturalne siedliska stopniowo zmniejszają swój obszar. Zjawisko to można zauważyć także w Polsce. Niektóre gatunki, takie jak kląskawka (Saxicola rubicola) czy żołna (Merops apiaster), coraz częściej gniazdują w naszym kraju i rozszerzają swój zasięg z południa. Z kolei ptaki związane z chłodniejszym klimatem, np. świergotek łąkowy (Anthus pratensis), stają się coraz mniej liczne. Z drugiej strony występują również sytuacje odwrotne. Niektóre gatunki ciepłolubne przestały w Polsce gniazdować – przykładem są dzierzba czarnoczelna (Lanius minor) i dzierzba rudogłowa (Lanius senator). Inny gatunek pochodzący z ciepłych rejonów, kraska (Coracias garrulus), jest obecnie na skraju wyginięcia. Jednocześnie rośnie liczebność niektórych ptaków z północy, takich jak żuraw (Grus grus) czy łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus). Dzieje się tak, ponieważ na zmiany liczebności i zasięgów takich ptaków wpływa nie tylko klimat, ale także działalność człowieka oraz dostępność pokarmu i odpowiednich siedlisk. Najbardziej zagrożone są gatunki wyspecjalizowane, które mają określone wymagania dotyczące pożywienia lub środowiska życia. Jak bada się ptaki? Kulisy Akcji Bałtyckiej Około godziny 10 wysiadam na stacji w Kuźnicy, na Helu. Po lewej stronie rozciąga się otwarty krajobraz Zatoki Puckiej, a po prawej ciągnie się wąski pas nadmorskiego lasu, oddzielający mnie od Morza Bałtyckiego. Idę piaszczystą leśną ścieżką i co kilkadziesiąt metrów mijam rozstawione siatki ornitologiczne. Niedaleko znajduje się stacja obrączkowania ptaków Hel, należąca do programu badawczego – Akcja Bałtycka. Docieram do obozu. Najpierw poznaję wolontariuszkę z Niemiec – przejechała ponad tysiąc kilometrów, żeby spędzić tu czas z ptakami. Robi to wrażenie. Chwilę później witam się z kierownikiem obozu Akcji Bałtyckiej. Już po kilku zdaniach widać, że mam do czynienia z prawdziwym pasjonatem, więc zaczynam jeszcze uważniej słuchać. Właśnie wracają wolontariusze z obchodu. W rękach trzymają niewielkie woreczki. Okazuje się, że w środku są ptaki. To specjalne, przewiewne, bawełniane worki, które służą do ich bezpiecznego transportu po wyjęciu z sieci. Ptaki trafiają do nich tylko na chwilę – do momentu, gdy zostaną przekazane obrączkarzowi, osobie z odpowiednimi uprawnieniami. Sieci ornitologiczne, zwane także „japonkami”, to podstawowe narzędzie używane przez badaczy do bezpiecznego chwytania ptaków w celach naukowych. Są cienkie i niemal niewidoczne, rozwieszane między tyczkami bambusowymi, najczęściej na tle roślinności. Składają się z kilku kieszeni, tzw. półek, do których wpadają ptaki. Ptaki, nie dostrzegając delikatnej siatki, wpadają w nią i zatrzymują się w jednej z półek. Materiał oraz wielkość oczek są dobrane tak, aby nie stanowiły dla nich zagrożenia. W pobliżu stacji terenowej sieci są rozstawione w różnych miejscach, a ich obchody z wyjmowaniem ptaków odbywają się co godzinę – od świtu do zmroku, a w nocy co dwie godziny. W razie pogorszenia pogody, np. podczas ulewy, kontrole przeprowadza się częściej lub czasowo zamyka się część sieci. Każdy schwytany ptak jest dokładnie zapisywany w zeszycie. Obrączkarz najpierw wyjmuje go z worka i oznacza gatunek, następnie, jeśli to możliwe jego płeć i wiek, a na końcu zakłada na nogę aluminiową lub stalową obrączkę. Każda z nich ma unikatowy kod literowo-cyfrowy, który pozwala zidentyfikować konkretnego osobnika. To trochę jak ptasi odpowiednik numeru PESEL. Dzięki temu można śledzić historię życia tych pierzastych lotników – ich trasy migracji, długość życia czy powroty do miejsca zaobrączkowania. Mój dzień wśród ptaków. Opowieści z terenu Po poznaniu zasad pracy stacji przyszedł czas na wyjście w teren i obserwację ptaków z bliska. Idę z doświadczonym wolontariuszem wzdłuż sieci rozstawionych w lesie, a każdy krok budzi ciekawość. W jednej z sieci czeka na nas rudzik i pokrzywnica (Prunella modularis), a w kolejnej aż pięć mysikrólików (Regulus regulus). To właśnie mysikrólik jest najczęściej obrączkowanym gatunkiem w historii Akcji Bałtyckiej – zaobrączkowano już ponad pół miliona osobników. Rudzik zajmuje drugie miejsce z wynikiem prawie 400 tysięcy. Pokrzywnica jest znacznie rzadsza, dlatego jej obecność w sieci cieszy jeszcze bardziej. Największe wrażenie robi jednak spotkanie z jerem (Fringilla montifringilla), muchołówką żałobną (Ficedula hypoleuca), gilem (Pyrrhula pyrrhula) i sójką (Garrulus glandarius). Jery to ptaki północy, które w Polsce zimują, lecz nie gniazdują. Wiosną wracają na lęgi do Europy i Azji Północnej, a jesienią przemieszczają się na zimowiska m.in. do Europy Środkowej i Południowo-Zachodniej. To moje pierwsze spotkanie z tym gatunkiem. Trudno uwierzyć, że te zaledwie kilkadziesiąt gramów potrafią wywołać tyle emocji. Tego dnia trafia się też mniej oczywisty gość. O godzinie 21 dociera do mnie informacja, że kierownik stacji ruszył w teren. W jednej z sieci znajduje się uszatka (Asio otus) – gatunek, którego nie spotyka się tu codziennie. Spotkanie z nią z bliska dopiero wprawia w osłupienie. Wydawało mi się, że to duży ptak drapieżny. W rzeczywistości okazuje się być wielkości gołębia miejskiego (Columba livia f. urbana), a jej objętość w dużej mierze tworzą pióra. Choć brzmi to zabawnie, bez piór sowa ta wyglądałaby jak „miniaturowy dinozaur”. Jej pomarańczowe oczy przyciągają uwagę, a świadomość, że ptaki widzą więcej barw niż człowiek, tylko potęguje to wrażenie. Kolejnego dnia ponownie odwiedzam Akcję Bałtycką, na kilka godzin przed powrotem do Warszawy. Chcę zdobyć więcej doświadczenia i być może zaobserwować nowe gatunki. Dostaję informację, że w dużą sieć wpadł krogulec (Accipiter nisus) – drapieżnik polujący głównie na mniejsze ptaki. Z bliska obserwuję, jak doświadczony obrączkarz ostrożnie wyjmuje go z sieci. Najpierw unieruchamia jego nogi – ostre, kilkucentymetrowe szpony mogłyby być niebezpieczne. To samica, wyjaśnia kierownik stacji. Po założeniu obrączki ptakowi wykonuje się pomiary, takie jak długość skrzydeł, ogona czy masa ciała. Dzięki nim można poprawnie określić gatunek lub płeć osobnika. Na podstawie cech upierzenia możliwe jest również określenie jego wieku. Do dziś na Akcji Bałtyckiej zaobrączkowano ponad 3 tys. krogulców. Opuszczam to miejsce z poczuciem, że zobaczyłem coś więcej niż świat ptaków. Czuję, że dotknąłem fragmentu historii tego miejsca. Wystarczyło kilka dni, by zrozumieć, że ptaki to nie tylko element krajobrazu. To niezwykle złożone istoty, które nieustannie komunikują się ze światem, choć nie zawsze potrafimy to dostrzec. Kryją w sobie wiele jeszcze nieodkrytych tajemnic. Źródła: akbalt.ug.edu.pl, Fundacja AB, Co powiedziały nam ptaki przez 60 lat badań? Nasz autor Aleksander Kusznir Od lat łączy pasję do ptaków z fotografią i edukacją przyrodniczą. Współpracuje z „National Geographic Polska”, gdzie opowiada o świecie natury – zarówno tej, którą spotyka na co dzień, jak i bardziej egzotycznej. Najchętniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwykłych zachowaniach zwierząt. Pracuje też w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzień ma możliwość badania różnych gatunków zwierząt. Inspirację czerpie z podróży i nowych doświadczeń, a twórczą energię najłatwiej odnajduje przy filiżance dobrej kawy – najlepiej pośród śpiewu ptaków.
Przybierają na wadze 2,5 kg dziennie i są tak tłuste, że ledwo się ruszają. W Bałtyku pojawiły się młode foczki szare
Marzec to dla Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry Uniwersytetu Gdańskiego w Helu pracowity czas. Bałtyk to w tym miesiącu prawdziwe „focze przedszkole”. Niektóre młode foczki szare jednak za szybko tracą matki. O życiu fok i ratowaniu maluchów opowiada biolożka, dr Iwona Pawliczka vel Pawlik.
Narodziny i pierwsze tygodni życia fok szarych w Bałtyku przypadają w marcu. Do Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry w Helu trafiają focze maluchy, które z różnych przyczyn – od sztormów po działalność człowieka – zbyt wcześnie straciły kontakt z matkami. Dr Iwona Pawliczka opowiedziała PAP o niezwykłej biologii tych zwierząt i ich kluczowej roli jako bioindykatorów stanu Bałtyku. W tym roku pierwszym uratowanym foczątkiem jest samczyk Irek z Ustki. Mali biali rekordziści Życie nowonarodzonej foki szarej u boku mamy trwa zaledwie trzy tygodnie. Przez ten krótki czas maluch żywi się wyłącznie jej mlekiem. Nie jest to jednak zwykły pokarm – zawiera on nawet 50% tłuszczu, co czyni go jedną z najbardziej kalorycznych substancji w świecie przyrody. Dzięki takiej diecie foczki mogą przybierać na wadze nawet 2,5 kg dziennie, zmieniając się z kilkunastokilogramowych maluchów w ważące 60 kg tłuste kulki. W tym czasie ich ciało pokryte jest białym, gęstym futrem zwanym lanugo. Jest bardzo ciepłe, ale pełni też rolę kamuflażu na lodzie. Ma jednak istotną wadę: nie jest wodoodporne. Dopiero po zrzuceniu białej sierści i wykształceniu właściwej, krótkiej okrywy włosowej, młoda foka jest gotowa na wejście do zimnej wody. To równocześnie moment separacji od matki. Pozbawiony jej pokarmu maluch stopniowo zużywa zapasy tłuszczu, co dopinguje go do nauki samodzielnego polowania. Ratowanie młodych fok szarych w Helu – To moment w roku, kiedy do naszego „foczego szpitalika” trafiają pierwsze młode foki szare, które zbyt wcześnie straciły kontakt z matkami. (…) Pierwszym tegorocznym pacjentem jest samiec Irek, przywieziony z Ustki. To maleństwo. Ważył około 17 kg i był odwodniony – opowiada dr Pawliczka. W pierwszych dniach pobytu w Stacji Morskiej foczątka dostają tzw. owsiankę rybną – specjalnie przygotowaną mieszankę ryb, tranu, witamin i mikroelementów. Stopniowo wprowadzana jest dieta oparta na rybach, a foki są uczone samodzielnego pobierania pokarmu. Cała rehabilitacja ma jeden cel – przygotować zwierzę do życia w naturze. Największy wróg foki szarej Foki szare prawie nie mają naturalnych wrogów. Poza bielikami polującymi na szczenięta, największym zagrożeniem pozostaje dla nich działalność człowieka. Rozwój turystyki, rybołówstwo oraz budowa infrastruktury na morzu zabierają im naturalne siedliska. Dr Pawliczka podkreśla, że plaże nie należą wyłącznie do ludzi – są domem dla wielu gatunków, które potrzebują spokoju do rozrodu i odpoczynku. Na plażach foki szare odpoczywają, rodzą młode i przechodzą okres linienia. Najczęstszym błędem turystów jest zbyt bliskie podchodzenie do odpoczywających fok. Zasada jest prosta: należy zachować dystans co najmniej 30 metrów. Spłoszenie foki to dla niej ogromny wydatek energetyczny, a w przypadku szczeniąt może prowadzić do odłączenia od matki. Pamiętajmy, że foka, mimo swojego łagodnego wyglądu, jest dzikim zwierzęciem, które w poczuciu zagrożenia może się bronić. Foka szara strażnikiem ekosystemu Foki szare to wyspecjalizowane drapieżniki, znajdujące się na szczycie łańcucha pokarmowego. Z perspektywy naukowej pełnią rolę tzw. bioindykatorów – gatunków skupiających jak w soczewce zdrowie całego ekosystemu. Badanie ich stanu zdrowia, kondycji oraz liczebności pozwala naukowcom ocenić ogólną kondycję Morza Bałtyckiego. Choć obecnie populacja fok w Bałtyku wynosi około 60 tysięcy osobników – co jest ogromnym sukcesem w porównaniu z kryzysem z lat 80. – badacze wciąż monitorują sytuację. Wykorzystują nowoczesne technologie, takie jak drony, do liczenia zwierząt podczas okresu linienia. – Chciałabym, aby ludzie zrozumieli, że plaże nie należą wyłącznie do nas. Są domem wielu gatunków – fok, ptaków, bezkręgowców – i wszystkie tworzą harmonijnie funkcjonujący ekosystem. Jeśli nauczymy się z nimi współistnieć, Bałtyk będzie zdrowszy także dla nas – podsumowuje dr Pawliczka. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wielki hotel na helskim cyplu. Wycinka drzew budzi kontrowersje
Po 15 października 2025 roku ma ruszyć budowa jednego z największych ośrodków rekreacyjnych na Pomorzu. Spektakularny kompleks będzie zajmować powierzchnię 10 tysięcy metrów kwadratowych na samym końcu półwyspu Helskiego. Za budową stoi jednak szereg kontrowersyjnych działań, które na stałe mogą pozbawić domu setki gatunków ptaków.
Spis treści: Kolos z Helu Kontrowersyjna wycinka Jak ucierpią ptaki? Protesty mieszkańców Po hotelu Gołębiewskim w nadmorskim Pobierowie nadszedł czas na kolejny gigantyczny projekt, mający na celu pobudzenie lokalnej turystyki. Tym razem budynek ma stanąć w jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc na mapie Polski – półwyspie Helskim. Podobnie jak w Pobierowie, i tutaj inwestycja na zawsze odmieni krajobraz okolicy. Kolos z Helu Kiedy w tym momencie spojrzymy na miejsce, które za kilka może się roić od turystów, dostrzeżemy jedynie piasek i charakterystyczne nadbałtyckie iglaste lasy. Już w drugiej połowie października panujący tam spokój mają zakłócić pierwsze dźwigi i koparki przygotowujące grunt pod nową inwestycję. Kompleks hotelowy o nazwie Hel Happiness ma zajmować łącznie powierzchnię ok. 10 000 metrów kwadratowych. Na tym terenie staną budynki o wysokości nawet 18 metrów (co zdecydowanie przewyższa stojące tam teraz drzewa), mieszczące pokoje hotelowe, apartamenty oraz strefę SPA. Całość jest przewidziana dla ok. tysiąca osób, które będą mogły korzystać z nowoczesnego kurortu. Kontrowersyjna wycinka Aby Hapinness Hel powstało należy jednak najpierw przygotować teren. W tym celu inwestorzy planują wycięcie ok. 433 drzew wchodzących w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto inwestycja obejmuje fragment dwóch obszarów europejskiej sieci Natura 2000. Dlaczego pozwolenie na wycinkę zostało wydane, mimo że teren znajduje się w granicach strzeżonego ekologicznie obszaru? Urzędnicy nie widzą w tym problemu. – Dopóki nie przekroczymy tej wartości 1 procenta w kontekście całego siedliska będącego przedmiotem ochrony, to nie możemy mówić o znaczącym oddziaływaniu – mówi w rozmowie z TVN24 Jakub Kięczkowski z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku. To właśnie ten urząd wydaje opinię na temat zgody na realizacje takich projektów. Aktywiści i przeciwnicy budowy zaznaczają jednak, że destrukcja wspomnianego jednego procenta może trwale uszkodzić cały istniejący tam ptasi ekosystem. Jak ucierpią ptaki? Burmistrz miasta Hel Mirosław Wądołowski tłumaczy decyzję o budowie kompleksu troską o mieszkańców regionu. Całoroczna destynacja turystyczna ma bowiem stworzyć setki nowych miejsc pracy, co ożywi rozwój gospodarczy okolicy. Niestety, zapomina o tym, że takie działania powinny być realizowane także z troską o zwierzęta korzystające z tej przestrzeni. Na terenie, na którym powstać ma Hel Happiness rozpoznano występowanie aż 345 gatunków ptaków, w tym wielu egzemplarzy objętych ścisłą ochroną. Półwysep Helski to również jeden z najważniejszych w Europie punktów migracyjnych dla tych zwierząt. Wycinka drzew uniemożliwiłaby ptakom znalezienie schronienia, pokarmu i miejsc lęgowych przed dalszą drogą. Nic więc dziwnego, że organizacje sprzeciwiające się wycince zostały poparte przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Wystosowało ono nawet specjalne pismo zawierające stanowisko OTOP w sprawie projektu budowy kompleksu hotelowego Centrum Rewitalizacji Zdrowia Hel Happiness. Protesty mieszkańców Organizacją, która walczy z wycinką drzew pod nowy hotel jest inicjatywa społeczna „Ratujmy Helski Cypel”. Organizuje petycję skierowaną do Prezesa Rady Ministrów RP, dzięki której sprawa nabrałaby szerszego rozdźwięku. Aktywiści wnoszą o: podjęcie działań prawnych mających na celu unieważnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, wydanej – zdaniem wnioskodawców – z rażącym naruszeniem prawa; natychmiastowe wstrzymanie wycinki drzew na Helskim Cyplu do czasu zakończenia postępowań wyjaśniających wszelkie wątpliwości prawne i proceduralne związane z inwestycją; przeprowadzenie ponownej, rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko, która obejmie łączny wpływ wszystkich istniejących i planowanych inwestycji na obszarze Helskiego Cypla i całej gminy Hel; zobowiązanie władz lokalnych do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa miejscowego, w tym uchwały z 2008 roku o ustanowieniu na Helskim Cyplu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, która jednoznacznie zakazuje niszczenia, uszkadzania lub przekształcania tego obszaru; powołanie rezerwatu przyrody na Helskim Cyplu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 30 marca 2005 r., w celu ochrony drzewostanu jako trwałego elementu krajobrazu, miejsca pamięci, schronienia dla przyrody oraz dobra o wysokiej wartości społecznej. Póki co internetowa petycja zebrała już ponad 25 000 podpisów. Źródła: Zawsze Pomorze, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jastarnia – kompletny przewodnik po atrakcjach, noclegach i historii nadmorskiego kurortu
Jastarnia, jedno z najpiękniejszych miast na Półwyspie Helskim, zachwyca plażami, rybacką tradycją i bogatą ofertą turystyczną. Odkryj, co warto zobaczyć i jak najlepiej spędzić czas w tym wyjątkowym nadmorskim kurorcie.
Spis treści: Atrakcje Jastarni Kuchnia Jastarni – lokalne smaki Bałtyku Sporty wodne i atrakcje turystyczne Jak dojechać do Jastarni? Podsumowanie Atrakcje Jastarni Plaże w Jastarni Plaże w Jastarni oferują niezwykłe widoki, zwłaszcza poza sezonem, kiedy są mniej uczęszczane. Spokojna atmosfera, szum fal i szerokie, piaszczyste brzegi pozwalają na pełen relaks. Warto wybrać się na spacer wzdłuż Zatoki Puckiej, gdzie można podziwiać zarówno kitesurferów, jak i tradycyjne kaszubskie łodzie – pomeranki​. Historia i zabytki Jastarni Pierwsza wzmianka o Jastarni pochodzi z 1378 roku, jednak najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie sięgają I wieku p.n.e. Miasto kryje w sobie liczne pamiątki z przeszłości, takie jak kaszubskie chaty, z których najstarsza, pochodząca z 1881 roku, znajduje się przy ul. Rynkowej 10​. W Jastarni nie brakuje też śladów dawnej tradycji rybackiej. W Muzeum Rybackim „Pod Strzechą” można dowiedzieć się, jak dawniej łowiono ryby oraz zobaczyć warsztat szkutniczy, gdzie do dziś buduje się tradycyjne łodzie​. Kultura i tradycje kaszubskie Jastarnia ma głębokie korzenie kaszubskie. Kaszubska kultura jest widoczna zarówno w architekturze, jak i w lokalnych tradycjach. Rybacy dawniej używali tzw. „merków” – znaków graficznych, które oznaczały ich łodzie i narzędzia. Każdy rybak miał swój własny, unikatowy merk, który był dziedziczony z pokolenia na pokolenie​. Dzięki muzeum oraz warsztatom szkutniczym, te tradycje są wciąż żywe. Kuchnia Jastarni – lokalne smaki Bałtyku Tradycyjne ryby i wędzarnie Jednym z największych atutów Jastarni jest lokalna kuchnia, oparta głównie na świeżych rybach. Warto spróbować sandacza w sosie kurkowym, a także belony – ryby o długim dziobie i niebieskich ościach, którą można znaleźć w Zatoce Puckiej​. Na ulicy ks. Bernarda Sychty znajdują się liczne wędzarnie, gdzie można kupić świeżo wędzone ryby, takie jak śledzie czy węgorze. Ten niezapomniany smak i zapach towarzyszy każdemu, kto odwiedza Jastarnię​. Restauracje i lokale gastronomiczne Wśród licznych restauracji wyróżnia się „Łóżko”, które serwuje zarówno klasyczne, jak i nowoczesne dania rybne. Smakosze znajdą tu także solidne zupy rybne oraz opcje mięsne i wegetariańskie. Po smacznym posiłku warto zatrzymać się w jednej z lokalnych kawiarni na aromatyczną kawę z mlekiem, idealną na chłodniejsze dni​. Sporty wodne i atrakcje turystyczne Kitesurfing i windsurfing Jastarnia to raj dla miłośników sportów wodnych. Molo przy zatoce jest centrum życia kitesurfingowego i windsurfingowego. Można tu nie tylko wypożyczyć sprzęt, ale także zapisać się na kursy, które pozwalają zarówno początkującym, jak i zaawansowanym entuzjastom sportów wodnych cieszyć się wiatrem i falami​. Spacer po porcie Malowniczy port w Jastarni to idealne miejsce na popołudniowy spacer. Kolorowe kutry rybackie, marina oraz widok na Zatokę Pucką tworzą wyjątkowy klimat. To właśnie tu można zobaczyć wcześniej wspomniane kaszubskie pomeranki, które są symbolem szkutniczych tradycji regionu​. Noclegi w Jastarni Hotele, apartamenty i pensjonaty W Jastarni znajduje się wiele komfortowych miejsc noclegowych. Wśród nich wyróżnia się Hotel Jastarnia, położony blisko portu, który łączy wygodę z lokalnym kolorytem​. Dla tych, którzy szukają bliskości natury, dostępne są również kempingi oraz apartamenty, takie jak kompleks Wydma & Las, które oferują ciszę i spokój. Jak dojechać do Jastarni? Transport publiczny Dojazd do Jastarni jest bardzo wygodny, szczególnie w sezonie wakacyjnym, gdy kursują bezpośrednie pociągi z Warszawy, Krakowa i Wrocławia. Dla tych, którzy preferują podróż rowerem, Półwysep Helski oferuje doskonałą infrastrukturę rowerową, umożliwiającą bezpieczne przemieszczanie się po okolicy​. Alternatywne środki transportu Podczas pobytu w Jastarni warto skorzystać z lokalnych rejsów kutrami, które stanowią atrakcję samą w sobie. Rejsy z Jastarni do Helu to doskonały sposób na zwiedzenie wybrzeża i cieszenie się morską przygodą​. Podsumowanie Jastarnia to miejsce, które oferuje zarówno piękno natury, jak i bogatą tradycję kaszubską. Oprócz plaż i sportów wodnych, znajdziesz tu także doskonałą kuchnię oraz spokojną atmosferę, która pozwala na pełen relaks. Niezależnie od pory roku, warto odwiedzić ten wyjątkowy nadmorski kurort i odkryć jego urok.
Polski zakątek robi furorę w Europie. Nazywają go „rajem na Ziemi”
Półwysep Helski od lat uchodzi za krajobrazową wizytówkę Polski. Tym razem „piaszczystą kosę”, czyli miejscową plaże, docenili Brytyjczycy, którzy okrzyknęli ją „rajem na Ziemi”.
W tym artykule: Brytyjczycy zachwyceni plażą na Półwyspie Helskim Półwysep Helski nie po raz pierwszy wyróżniony Polska jest coraz chętniej odwiedzana przez turystów z zagranicy. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2022 r. do naszego kraju zawitało ponad 5,8 mln przyjezdnych, czyli o 2,3 mln więcej niż w 2021. Nic więc dziwnego, że Polska co i rusz pojawia się w czołówce prestiżowych rankingów i jest zauważana przez największe światowe media. To właśnie kraj nad Wisłą otwierał listę turystycznych poleceń CNN na 2023 rok. Amerykańscy dziennikarze docenili nie tylko walory turystyczne, ale przede wszystkim ogromne wsparcie i solidarność, jaką Polacy okazali w stosunku do walczącej Ukrainy. Dodajmy, że to nie pierwszy raz, kiedy Polska została wyróżniona przez CNN. W 2021 r. Amerykanie opublikowali zestawienie 15 najpiękniejszych miasteczek na Starym Kontynencie. Wśród nich znalazł się położony w województwie małopolskim Tarnów, który zachwycił autorów rankingu „małomiasteczkowym klimatem” oraz urzekającą starówką. Surowe kary dla plażowiczów. Nawet 160 tysięcy złotych grzywny Portugalia ma dość niesfornych turystów i wprowadza kary dla plażowiczów. Wczasowiczów, którzy nie dostosują się do zakazu, czekają poważne konsekwencje finansowe. Brytyjczycy zachwyceni plażą na Półwyspie Helskim W ostatnim czasie Polska została doceniona przez internetową redakcję dziennika „The Sun”. Brytyjczycy uznali plażę na Półwyspie Helskim za jedną z najpiękniejszych, nazywając ją „rajem na Ziemi”. W artykule nie zbrakło także porównań do Scilly, czyli liczącego ponad 16 km kw. archipelagu zlokalizowanego na zachód od wybrzeży Kornwalii. Autorzy podkreślają, że Półwysep Helski to idealna propozycja na aktywny wypoczynek w pięknych okolicznościach przyrody i słonecznej pogodzie. Dużym atutem, według „The Sun”, są także koszty wyjazdu. Na stronie czytamy, że loty z Wielkiej Brytanii do Polski nie należą do najdroższych. Średnio za bilet do Gdańska trzeba zapłacić ok. 40 funtów i to niezależnie od sezonu. W artykule poświęconym Półwyspowi Helskiemu nie zabrakło miejsca na polską kuchnię. Brytyjczycy docenili to, że w okolicy można znaleźć wiele dobrych knajpek, w których podawane są lokalne specjały. Półwysep Helski nie po raz pierwszy wyróżniony Warto przypomnieć, że w 2013 roku Mierzeja Helska i Mierzeja Wiślana znalazły się wśród 15 najbardziej niezwykłych półwyspów na ziemi. Zwycięzcą rankingu ogłoszonego przez serwis „The World Geography” jest La Dune de Bouctouche w Kanadzie. To 12-kilometrowe wydmy wzdłuż zatoki Bouctouche z zachwycającym wijącym się „wiszącym” drewnianym deptakiem. Pejzaże są romantyczne i kuszą długimi spacerami – brzmiało uzasadnienie. Jednak rozciągający się na 34 km piaszczysty wał w kształcie kosy, czyli Półwysep Helski, i 90-kilometrowa wydma biegnąca od Gdańska po Lochstedt za Piławą w Rosji, czyli Mierzeja Wiślana, urzekają nie mniej niż zwycięzca z Kanady. W zestawieniu znalazły się odpowiednio na 6. i na 5. miejscu. Mierzeja Helska jest najmłodszym fragmentem polskiego wybrzeża. Jeszcze 200–300 lat temu w tym miejscu znajdował się ciąg wysepek, które zaczęły się ze sobą łączyć. Obecnie oddziela Zatokę Pucką od Morza Bałtyckiego. Mierzeja Wiślana z dawnymi wioskami rybackimi jak Piaski, Jantar czy Mikoszewo w średniowieczu również składała się z wysp. „The World Geography” zachwalał panujące na Mierzei Wiślanej warunki klimatyczne. – Latem to najcieplejszy region polskiego wybrzeża – podkreślali autorzy zestawienia. Źródła: The Sun, archiwum National-Geographic.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Półwysep Helski bez pośpiechu. Poznaj najpiękniejsze miejsca na kultowej mierzei
Jadąc rowerem przez półwysep, momentami można odnieść wrażenie, że świat bierze głęboki oddech. Wokół tylko las i morze. Żadnej cywilizacji! Poznaj najpiękniejsze miejsca na kultowej mierzei.
W tym artykule: Surferzy, foki i domy hobbitów Mekka surferów Foki i domy hobbitów INFORMATOR Surferzy, foki i domy hobbitów Jedynym przejawem działalności człowieka jest tu ścieżka rowerowa wyłożona gdzie niegdzie kostką brukową. Poza tym dookoła tylko las, otwarte morze z szeroką plażą oraz zatoka z Trójmiastem w tle. Mogłam zacząć już w Pucku, gdzie zaczyna się 45-kilometrowa ścieżka. Ponieważ jednak w pewnym momencie zbliża się ona za bardzo do ruchliwej jezdni pełnej aut, zdecydowałam, że wystartuję w rezerwacie przyrody Słone Łąki, pomiędzy Swarzewem a Władysławowem. Utworzony został stosunkowo niedawno, bo w 1999 r. Ktoś mógłby pomylić łąki z bagnami, bowiem zapach, który roznosi się zaraz za tablicą wjazdową, łaskocze nos tak samo. Wszystko przez bardzo słoną w tym miejscu wodę z zatoki. Wjechałam nie tylko w specyficzny zapach, ale i ciemną zieleń, tak odmienną od jaskrawowiosennej, którą zostawiłam za sobą. Słone Łąki stworzono, by chronić rzadkie gatunki roślin, a właściwie słonoroślin, tj. występujący tylko na Pomorzu Gdańskim jarnik solniskowy, ale też ostrzewy, centurie nadbrzeżne czy babki nadmorskie. Z daleka wszystkie przypominają zboża, więc czasem czuję się, jakbym przejeżdżała przez łany pszenicy czy żyta gotowe do żniw. Im dalej w las, tym częściej towarzyszą mi ptaki, głównie kaczki i występujące jedynie tutaj biegusy zimne i łęczaki. Krzyczą tak donośnie, jakby chciały, żebym opuściła ich teren jak najszybciej. Czasem ścieżka jest tak grząską, że muszę schodzić z roweru i go prowadzić. Tuż za rezerwatem krajobraz zmienia się o 180 stopni. Niskie bagniste łąki zastępuje niemal od razu wysoki las sosnowo-świerkowy, a moje płuca wypełniają się tlenem po brzegi. Z daleka widzę tablicę z napisem „Władysławowo”. To po lewej. Po prawej zaś rozciąga się przede mną cały Półwysep Helski. Widok jest iście bajkowy. Ścieżka prowadzi tuż przy lesie, morze huczy, przyzywając do siebie, ale na razie nie daję się skusić. Toczę się powoli, wchłaniając przestrzeń przede mną. Mam wrażenie, że ten skrawek ziemi należy tylko do mnie. Nawet mewy się nie pokazują. Jadę w ciszy jakieś 7 km, zagłębiając się mocniej w leśną gęstwinę. Mekka surferów Wreszcie dojeżdżam do Chałup, niewielkiej rybackiej osady, która słynie z plaż idealnych dla surferów. Słońce powoli schodzi za horyzont, czas na odpoczynek. Przede mną defiluje grupka chłopaków i dziewczyn z rozwianymi włosami i deskami pod pachami. Spokojni i powolni na lądzie, w wodzie stają się demonami szybkości. Wyglądają jak z jakiegoś kalifornijskiego serialu. Inna sprawa, że na Bałtyku nie zawsze są warunki do uprawiania tego sportu. Zdecydowanie większe szanse na aktywność mają miłośnicy windsurfingu i kitesurfingu. Ich żagle i spadochrony leżą na piachu nieopodal mojej miejscówki. Jest akurat bezwietrznie, więc życie toczy się na plaży, przy ognisku. Aż do zachodu słońca, którego czerwień rozlewa się na wody Zatoki Puckiej. Chałupy nosiły niegdyś inne nazwy, np. Budziszów, od rodziny rybaków o tym nazwisku, a także Ceynowa, z którą to wiąże się niesamowita historia niczym z Czarownic z Salem. Na początku XIX w. wdowa po rybaku o nazwisku Krystyna Ceynowa została posądzona o czary. Nie chodziła do kościoła jak pozostali mieszkańcy wioski, a na jej kominie widziano siedzące w okręgu czarne wrony. Oskarżona o rzucenie uroku na chorego rybaka została poddana próbie wody, której nie przeżyła. Ceynowa przeszła do legendy, a z czasem stała się bohaterką rozdziału książki Wiatr od morza Stefana Żeromskiego. Następnego dnia wczesnym rankiem ponownie wsiadam na rower. Chałupy słyną również z plaży nudystów rozsławionej przez Zbigniewa Wodeckiego piosenką Chałupy welcome to, ale dziś cieszy się ona chyba mniejszą popularnością niż w latach 80., gdy przebój powstawał. Ja w każdym razie, jadąc wzdłuż brzegu, nie widzę ani jednej osoby w stroju Ewy lub Adama. Niepostrzeżenie dojeżdżam do Kuźnicy, niewielkiej wioski, która położna jest w najwęższym miejscu na całym Półwyspie Helskim – nadmorski brzeg od tego nad zatoką dzieli tu jedynie 200 m. Poprzez prześwity między drzewami mogę dostrzec wodę z obu stron. A także jadący tuż obok mnie pociąg. Trasa kolejowa przebiega tutaj tak blisko morza, jak to tylko możliwe. Foki i domy hobbitów Ruszam dalej, w kierunku Jastarni i Juraty. Jakże różne są one od Chałup i Kuźnicy. Chociaż położone również w lesie i nad morzem, to sprawiają wrażenie, jakby były z innej planety. Hotele, które tu wybudowano, bardziej kojarzą się z Lazurowym niż polskim wybrzeżem. W pobliżu Juraty od wielu lat znajduje się też rezydencja prezydenta Polski. Nie ją jednak chcę obejrzeć, a molo, które wychodzi daleko w Zatokę Pucką. Kiedy już jestem na samym jego końcu, czuję się jak na dziobie Titanica, z Leonardo DiCaprio za plecami. Niemal słyszę, jak krzyczy: „Jestem królem świata”. Przede mną rozpościera się połyskująca w słońcu spokojna tafla wody, nade mną wirują pokrzykujące mewy, a w oddali majaczą budynki Pucka. Ostatni punkt programu na mojej trasie to miasto Hel. Ścieżka ciągnie się wzdłuż lasu i morskiej linii. Po nieco ponad pół godzinie jazdy otaczają mnie już stare, niskie, porybackie chaty, które przypominają nieco domy hobbitów z Władcy Pierścieni. Część domów jest pobielona, inne – w kolorach idealnie współgrających z barwami przyrody. Zielone, żółte, niebieskie... Wyglądają tu trochę jak kwiaty na jakiejś wielkiej łące. Tak też się tu czuję. A do tego nawet w centrum sporego przecież miasteczka wciąż słyszę szum morskich fal. To sprawia, że robię się senna. Mam ochotę po prostu położyć się na piachu i zasnąć. Zanim jednak to zrobię, wolnym spacerem idę do słynnego tutejszego fokarium. Utworzone po to, by odrodzić gatunek foki szarej, znajduje się w pobliżu plaży. Obserwujemy się wzajemnie – foki oglądają mnie uważnie, ja z równą ciekawością spoglądam na nie. One mruczą coś w swoim języku, wyginając obłe ciała, ja milczę. W końcu mamy siebie dość. Godzinę później jestem na samym koniuszku Helu, w okolicy latarni morskiej z 1942 r. Wysoka na 41 m, stoi zaledwie 40 stóp od pierwszej na cyplu latarni, z 1827 r., zasilanej wówczas jedynie olejem rzepakowym. Chcę zobaczyć widok rozciągający się z jej szczytu – ale to później. Najpierw obchodzę cypel dookoła, idąc jedną z najszerszych plaż w Polsce. Zmęczona kładę się wreszcie na piasku i... natychmiast zasypiam. Rower czuwa obok. INFORMATOR Nocleg W Helu: Willa Korona, pok. 2-os.: od 230 zł; Willa Kaszub: 300 zł. Jeżeli nie zależy nam na wygodach, możemy postawić namiot lub przyczepę kempingową w Chałupach – już od 15 zł, lub kampera – od 40 zł (Easy Surf, Chałupy 6). Jedzenie Najważniejsze w menu są tu ryby, świeżo złowione i dostarczone przez miejscowych rybaków. Podawane z grilla, smażone lub pieczone na przeróżne sposoby, zawsze okraszone cytryną lub limonką. Do tego obowiązkowa surówka z kapusty. Koniecznie trzeba spróbować tutejszego śledzia. Rybę podaje się tu również w zupie z różnych jej gatunków lub jako ikrę z dodatkiem śmietany i placków ziemniaczanych. Warto wybrać się do restauracji Łóżko w Jastarni, w której z pięknego tarasu naziemnego możemy podziwiać morze, lub do Busoli w Helu, gdzie również wegetarianie znajdą coś dla siebie. Godny polecenia jest też pub-restauracja Admiral Nelson w Helu. Atrakcje Rezerwat przyrody Helskie Wydmy utworzony w 2006 r., by chronić ekosystemy murawowe, wrzosowiskowe oraz leśne, w szczególności porosty i grzyby naporostowe. Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu. Można tutaj zobaczyć m.in. poniemieckie żelbetowe bunkry oraz multimedialną wystawę o 32 dniach obrony tego miasta.
Największe działa baterii artyleryjskich, jakie w ogóle zainstalowano na lądzie, stały w czasie wojny na Helu.
W sezonie na Półwyspie Helskim tysiące turystów paradują w strojach kąpielowych z ręcznikami. Ale pomiędzy nimi przemykają czasem postacie w panterkach, z saperkami i wykrywaczami metalu. Idą chwilę tym samym deptakiem, po czym nagle skręcają w las i znikają za wydmami. Odkrywają inny, mniej znany półwysep: uzbrojony po zęby, ogromny, naturalny „pancernik”, który choć nie pływał po morzu, to wychodząc daleko w jego wody, stanowił silny obiekt strategiczny Marynarki Wojennej. Instalowane na jego „pokładzie” działa mogły kontrolować ruch statków na Zatoce Gdańskiej, a pociski dosięgały wybrzeży i portów w Gdyni i Gdańsku (odległych o jakieś 20 km). Przez długi czas rzeczywistością półwyspu było odcięcie od świata i rygor wojskowy strefy przygranicznej: posterunki, rogatki, ograniczenie ruchu mieszkańców, legitymowanie turystów. Aż wreszcie wojsko ustąpiło i nadeszły czasy penetracji zakazanych miejsc po drugiej stronie ogrodzenia z drutu kolczastego. Na półwyspie są trzy rodzaje drutu: polski przedwojenny, niemiecki z czasów wojny i polski powojenny. Pierwsze przymiarki do wykorzystania półwyspu w celach militarnych były robione w latach 20. XX w. Oceniono, że odległość granicy z Niemcami od Gdyni i Oksywia jest niebezpiecznie mała i postanowiono uczynić z Helu główny punkt ochrony polskiego wybrzeża. Liczyło ono ledwie 140 km, z czego prawie połowę stanowił sam półwysep. Najważniejszy obiekt z tego czasu to 31. Bateria im. Heliodora Laskowskiego, tzw. cyplowa (znajduje się na cyplu wieńczącym helską „kosę”). Perełką militarnej historii Helu są bez wątpienia stanowiska baterii Schleswig-Holstein, zabytek na skalę światową. Po zajęciu półwyspu Niemcy prawie natychmiast przystąpili do budowy swoich umocnień i największej w swoim czasie baterii artyleryjskiej. Zamontowane na niej działa o kalibrze 406 mm miały lufy długości 21 m. Mogły wystrzeliwać pociski o wadze przeszło 1 tony na odległość ponad 40 km! Na fortyfikację składały się 3 stanowiska ogniowe, schrony dla załogi i magazyny amunicji. Bateria była praktycznie samowystarczalna. Do dziś w dobrym stanie przetrwały sale sypialne i socjalne załogi, kuchnia z olbrzymim piecem do wypiekania chleba, warsztaty i liczne magazyny. Nad wszystkim górowała 30-metrowa wieża do kierowania ogniem, teraz nazywana „mysią wieżą”. Całość połączono kolejką wąskotorową i drogami wewnętrznymi. Niedawno obiekty odrestaurowano za pieniądze Unii Europejskiej – teraz mieści się w nich Muzeum Obrony Wybrzeża. Nie tylko sama miejscowość Hel była ufortyfikowana. Bunkry i stanowiska ogniowe były rozsiane po całym półwyspie. Jedne z ciekawszych znajdują się w okolicach Jastarni. Wiele zabytków militarnych wojsko udostępniło turystom. Najciekawsze połączono szlakiem, ale część pozostała nieznana lub niedostępna – kilometry wzmacnianych betonem okopów, torpedownie sterczące z wód zatoki, ukryte w lesie magazyny min, podziemna elektrownia, zbiorniki na ropę. Prawie pod każdą wydmą można wyszukać łuski, pasy wojskowe, niewypały. Nie zawsze trzeba kopać – wiatr przesuwa piasek i historia odkrywa się sama. No to w drogę - Hel Muzeum Obrony Wybrzeża – codz. 10.00–19.00. Bilet normalny 6 zł, ulgowy 4 zł. (www.helmuzeum.pl) 27. Bateria Artylerii Stałej – w Helu, za portem rybackim (przedłużenie Bulwaru Nadmorskiego). Ośrodek Oporu Jastarnia Rejonu Umocnionego Hel – 3 km na zachód od Jastarni.
Wprawdzie wciśnięty między większe wyspy wydaje się leżeć na uboczu, lecz niegdyś był tu ważny port przeładunkowy imperium holenderskiego. Statkami płynęły stąd na Zachód korzenie i inne cenne towary kolonialne. Dzisiaj gwarny port, targ owocowy i rybny, meczety, stare fortyfikacje, pałac sułtański i schludne murowane domy układają się wzdłuż brzegu niczym paciorki nanizane na jedyną biegnącą wokół wybrzeża drogę na wyspie. Strome zbocza są zalesione i niemal bezludne. Jeśli ktoś ma trochę szczęścia, w lesie dostrzeże olśniewającego rajskiego ptaka o szmaragdowej piersi, z dwoma długimi, białymi piórami zwisającymi z ramion niczym peleryna. Nazwa naukowa ptaka, Semioptera wallacii, upamiętnia tego, który go po raz pierwszy opisał – Alfreda Russela Wallace’a. Ten młody brytyjski przyrodnik na przełomie lat 50. i 60. XIX w. prowadził na Malajach badania terenowe. Nie pozostała po nim na Ternate żadna tablica ani pomnik. A przecież to właśnie stąd 9 marca 1858 r. Wallace wysłał pocztowym parowcem list, który miał znaczne konsekwencje dla teorii ewolucji. Adresatem listu był W.P. Karol Darwin. Do przesyłki Wallace dołączył rozprawę O tendencji różnych odmian do ciągłego oddalania się od typu pierwotnego. Był to efekt dwóch nocy pośpiesznej twórczości wywołanej iluminacją doznaną podczas gorączki oraz 10 lat badań i przemyśleń. Opisywał w nim teorię ewolucji (choć jej tak nie nazywał) dokonującej się przez dobór naturalny (tego wyrażenia też nie użył), niezwykle zbliżoną do hipotezy, którą sam Darwin, uznany przyrodnik, postawił już wcześniej, ale jeszcze nie zdecydował się ogłosić. W nauce takie zbiegi okoliczności zdarzają się często. Oto teorię, którą znamy jako darwinizm, sformułowali niemal równocześnie Darwin i młody badacz Alfred Russel Wallace. Może i historię tę wspomina się w podręcznikach o biologii ewolucyjnej, ale wiele osób nie ma o niej pojęcia. Wallace, za życia cieszący się sławą młodszego współodkrywcy teorii ewolucji oraz przyrodnika i socjologa, po śmierci w 1913 r. został zapomniany. Ostatnio autorzy publikacji popularnych oraz naukowcy, zwłaszcza biografowie Darwina, znowu zajęli się jego badaniami. Nagrobek Wallace’a w wiosce Broadstone nie jest już zarośnięty i zaniedbany. Niedawno jego podobizna dołączyła do portretu Darwina wiszącego od dawna w sali konferencyjnej Towarzystwa Linneuszowskiego w Londynie. To właśnie na posiedzeniu tego stowarzyszenia naukowego 150 lat temu, 1 lipca 1858 r. wieczorem, ogłoszono wspólne odkrycie Darwina i Wallace’a. Jego dzieła teraz zaczynają ukazywać się drukiem lub są umieszczane w internecie. Historycy nauki przyznają mu pozycję twórcy biogeografii ewolucyjnej (nauki o tym, gdzie żyją jakie gatunki żywych istot i dlaczego właśnie tam). Jako pierwszy przedstawił hipotezę mimikry adaptacyjnej (upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony) oraz zauważył konieczność ochrony różnorodności biologicznej. Mimo to większość osób, które w ogóle słyszały o Alfredzie Russelu Wallasie, uważa go za mniej znanego partnera Karola Darwina. Takiego, co miał pecha, bo był drugi. Wallace, jeden z największych badaczy terenowych XIX w., był wielkim indywidualistą. Drażliwy i efemeryczny, wierzył w okultyzm, seanse spirytystyczne i frenologię (związek między ukształtowaniem czaszki a cechami psychicznymi). Wypowiadał się przeciw szczepieniom na ospę i popierał upaństwowienie majątków ziemskich. Biografowie mają problem z wyjaśnieniem, jak w jednym człowieku, wybitnym empiryku i skrupulatnym naturaliście mogły współistnieć błyskotliwe zdolności naukowe, radykalne przekonania społeczne i irracjonalne fanatyzmy. W naszym artykule pokazujemy człowieka, którego barwne życie było wielką przygodą – podróżniczą i naukową. Tekst: David Quammen
|Spis treści - grudzień 2008 Wallace. Rzecz o człowieku, który omal nie został Darwinem. Herod. Złoczyńca mniejszy niż się sądzi, za to wielki budowniczy. Dinozaury. Błotna pułapka przechowała dla nas dramatyczną scenę. Mars. Czerwona Planeta fascynuje nas nie mniej niż naszych przodków. Stocznia. Kolebka „Solidarności” znów przeżywa trudne chwile. Tylko dla prenumeratorów Benoy Behl. Oświecenie w mroku indyjskich grot.