Przełomowa samotna podróż wieloryba. Wyniósł się z miejsca, którego nigdy nie opuszczał
Naukowcy przebadali wyjątkową gromadę humbaków zamieszkującą wody Morza Arabskiego. Spośród zwierząt, które na co dzień poruszają się wzdłuż wybrzeży Omanu, badacze zaobserwowali jeden okaz wyłamujący się z reguły. Samica Luban udała się w samotną podróż do – oddalonych o około 7 tysięcy kilometrów – Indii.
Wybrzeża Omanu stanowią jeden z najciekawszych fragmentów Morza Arabskiego. W wodach przy kraju ze stolicą w Muskacie żyje bowiem wyjątkowa gromada humbaków, licząca zaledwie nieco ponad 80 osobników. Wyjątkowość tych zwierząt objawia się w ich niechętnym stosunku do migracji. W odróżnieniu od innych przedstawicieli tego gatunku, długopłetwce z Morza Arabskiego nie podejmują transoceanicznych wędrówek. Aby lepiej zrozumieć wzorce przemieszczania się tej leniwej grupy, badacze śledzili ich kierunki poruszania przez kilka lat. Wyniki tych badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”. Humbak z GPS-em - jak prowadzone były badania? Naukowcy, aby prześledzić wędrówki humbaków, wykorzystali 14 nadajników satelitarnych, które zostały umieszczone na zwierzętach w dwóch lokalizacjach: w wodach obok wysp Masirah oraz Al Hallaniyah. W ten sposób badacze chcieli udokumentować codzienne życie zwierząt, które dopłynęły do wód Morza Arabskiego 70 000 lat temu. Obserwowane długopłetwce przesyłały łącznie nieco ponad 1800 lokalizacji dla wszystkich śledzonych osobników. Całoroczny żer Przeprowadzone badania ukazały miejsca, w których obecność humbaków była najsilniej skoncentrowana. Aż 57% wszystkich lokalizacji zostało nadanych z okolic wyspy Masirah, podczas gdy na drugim miejscu uplasowały się tereny Al Hallaniyah z wynikiem 18%. Oba punkty oddalone są od siebie o nie więcej niż 400 kilometrów, co w porównaniu z długimi, kilkutysięcznymi odległościami pokonywanymi przez inne humbaki daje wynik wręcz spacerowy. Migracje wielorybów z Morza Arabskiego są ledwie przebieżką w porównaniu do innych, żyjących na Ziemi humbaków. Skąd to rozleniwienie? Naukowcy podkreślają znaczenie monsunów, dzięki którym zachodzą zjawiska upwellingu. Proces ten polega na wynoszeniu się zimnych wód głębinowych ku powierzchni zbiornika. Cieplejsze wody powierzchniowe, które zostały wywiane przez wiatr, zostają zastąpione zimnymi, niezwykle bogatymi w sole mineralne i składniki odżywcze. W rezultacie humbaki otrzymują łatwo dostępny pokarm przez cały rok, co nie zmusza ich do dalekich wypraw. Samotna podróż Lubany Wśród leniwych humbaków, które nie wysuwały paszcz poza wody Morza Arabskiego, znalazł się jeden osobnik chcący zaznać kąpieli w innych zbiornikach. Samica Luban (nazwana tak ze względu na swoje umaszczenie, przypominające arabski olejek eteryczny, pozyskiwany z żywicy kadzidłowych drzew) wyłamała się z tego wybitnie lokalnego schematu podróży. Dzielny długopłetwiec podjął się wyprawy na wschód przez Morze Arabskie. Podróżniczka została później wykryta u wybrzeży zachodnioindyjskiego stanu Goa, oddalonego o około 7000 kilometrów od miejsca życia jej gromady. Zarejestrowana podróż Luban dostarcza pierwszego bezpośredniego dowodu na to, że humbaki z Morza Arabskiego faktycznie fizycznie przekraczają granice tego zbiornika. W trakcie miesięcznego „urlopu” u południowych wybrzeży Indii Luban nie mogła narzekać na posiłki. Region ten jest znany z wysokiej produktywności biologicznej, co mogło skusić humbaka. Badacze przypuszczają, że do tak dalekiej podróży pchnęły ją dwa główne powody: poszukiwanie nowych żerowisk oraz chęć znalezienia partnera. To właśnie te dwa czynniki najsilniej motywują humbaki do dalekomorskich wędrówek. Po wczasach na południu Indii, Luban została ponownie zauważona w wodach u wybrzeży Omanu. Przyszłość humbaków z Morza Arabskiego Zespół badawczy żywi głęboką nadzieję, że zebrane dane pozwolą skuteczniej chronić tę unikatową, odizolowaną populację przed niszczycielskimi skutkami zmian klimatycznych oraz presją ze strony nowoczesnego rybołówstwa. Choć nadmorskie społeczności w Omanie od pokoleń darzyły te stworzenia ogromnym szacunkiem, publikacja przełomowych analiz ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia widoczności morskich zwierząt w modernizującym się społeczeństwie. Naukowcy podkreślają jednak, że same odczyty z nadajników nie rozwiążą wszystkich zagadek. Czyni to kolejne morskie wyprawy badawcze absolutnie niezbędnymi do pełnego zrozumienia mechanizmów funkcjonowania tych ssaków. Źródła: Phys.org, Frontiers Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kraina gościnnych ludzi i zachwycających krajobrazów. Arabia Saudyjska zaprasza do odkrywania nieodkrytego
Arabia Saudyjska fascynuje podróżników, a dziś można ją odkrywać w łatwy i komfortowy sposób. Nowoczesność spotyka się tu z autentycznym duchem odkrywania, a bezpośrednie połączenia z Warszawy ułatwiają planowanie podróży. Dodatkowym atutem jest łagodny klimat od jesieni do wiosny, co sprawia, że kierunek ten jest atrakcyjnym wyborem przez większą część roku.
Arabia Saudyjska zaprasza do fascynującego świata kontrastów i autentyczności. Saudyjska część wybrzeża Morza Czerwonego, nowoczesne miasta, bogate dziedzictwo kulturowe, zielone oazy i starożytne miejscowości tworzą przestrzeń, w której historia płynnie przenika się z nowoczesnością. Nowy rozdział nabiera kształtów Transformacja Arabii Saudyjskiej realizowana jest w ramach długofalowej strategii Saudi Vision 2030, która stawia turystykę w centrum przyszłego rozwoju kraju. Nie jest to nagła zmiana, lecz konsekwentne otwieranie Królestwa na świat, wspierane szeroko zakrojonymi inwestycjami oraz wyraźnym ukierunkowaniem na gości zagranicznych. Ta wizja rozwijającej się gospodarki i ambitnego państwa, oparta na filarach dynamicznego społeczeństwa, jest już widoczna w praktyce. Rozbudowana infrastruktura, dynamicznie rozwijająca się oferta kulturalna i rozrywkowa oraz coraz większa dostępność sprawiają, że podróżowanie po kraju staje się łatwiejsze i bardziej atrakcyjne. Jako dwunasty co do wielkości kraj świata, Arabia Saudyjska oferuje ponad 1800 kilometrów linii brzegowej oraz dziesiątki tysięcy stanowisk archeologicznych – wiele z nich jeszcze do niedawna pozostawało właściwie nieodkryte przez podróżników. Dziś to rozległe i zróżnicowane dziedzictwo staje się coraz bardziej dostępne, zapraszając do poznawania miejsca imponującego skalą, historią i naturalnym pięknem. Dynamiczne społeczeństwo kształtujące doświadczenie odwiedzających Jedną z kluczowych cech współczesnej Arabii Saudyjskiej jest energia szybko rozwijającego się społeczeństwa, które patrzy w stronę świata. Dynamika ta widoczna jest w sposobie, w jaki Królestwo tworzy ofertę dla międzynarodowych gości – poprzez programy kulturalne, wydarzenia na światowym poziomie oraz ambitne projekty urbanistyczne skierowane do globalnej publiczności, a jednocześnie zakorzenione w lokalnej tożsamości. Miasta takie jak Rijad i Dżudda goszczą coraz bogatszy kalendarz wydarzeń o międzynarodowej randze, atrakcyjnych dla podróżnych w każdym wieku i o różnych zainteresowaniach. Arabia Saudyjska zaprasza odwiedzających na prestiżowe wydarzenia – w tym wyścig Formuły 1 o Grand Prix Arabii Saudyjskiej na torze Jeddah Corniche Circuit, turnieje tenisowe najwyższej rangi, walki bokserskie o mistrzowskie tytuły czy kultowy Rajd Dakar, który przemierza spektakularne krajobrazy Królestwa. Ta otwartość na świat idzie w parze z głębokim szacunkiem dla dziedzictwa. Obok odważnych projektów architektonicznych i nowoczesnych obiektów wciąż tętnią życiem wielowiekowe zabytki, tworząc przestrzeń, w której tradycja współistnieje z innowacją – oferując odwiedzającym wielowymiarowe doświadczenie oparte na otwartości, dumie i wyrazistych kontrastach. Szlakami historii, smaków i aromatów Możliwości spędzania wolnego czasu są niezwykle zróżnicowane. Miłośnicy przyrody mogą wędrować górskimi szlakami, nurkować wśród jednych z najlepiej zachowanych raf koralowych na świecie lub przemierzać rozległe pustynie podczas wypraw terenowych. Entuzjaści kultury znajdą tu muzea, festiwale i zabytki sięgające początków cywilizacji. Osoby ceniące wielkomiejski styl życia odkryją go w restauracjach, centrach handlowych i podczas wydarzeń organizowanych w Rijadzie czy Dżuddzie. Arabia Saudyjska zaprasza do poznawania swoich miast, krajobrazów i zwyczajów, przypominając jednocześnie o znaczeniu poszanowania lokalnej kultury. Kraj zachwyca różnorodnością, której niewielu się spodziewa. Z jednej strony rozciągają się pustynie o niemal księżycowym charakterze, z drugiej – zielone góry południa, oazy pełne palm i błękitne wody saudyjskiego Morza Czerwonego. Klimat również potrafi zaskoczyć, oferując łagodniejsze temperatury w regionach górskich nawet w szczycie lata. Warto pamiętać, że jest to kraj o ogromnej powierzchni. Poszczególne regiony różnią się tradycjami, kuchnią i stylem życia, a nowoczesne metropolie współistnieją z miejscami, w których dawne zwyczaje pozostają żywe. Nowoczesność przejawia się także w śmiałych projektach architektonicznych oraz wydarzeniach na międzynarodową skalę. Magii tego kraju można doświadczyć również na talerzu. Nie sposób zrozumieć Arabii Saudyjskiej bez poznania jej kuchni. Saudyjskie smaki odzwierciedlają długą historię, wpływy dawnych szlaków handlowych oraz lokalne tradycje. Dania oparte na ryżu, mięsie, przyprawach i aromatycznych dodatkach tworzą kulinarną mapę, która sama w sobie jest zaproszeniem do podróży. Przykłady? Na szczególną uwagę zasługują takie potrawy jak kabsa – aromatyczne danie z ryżu i mięsa – oraz jareesh, sycący gulasz na bazie pszenicy. Desery wypełnione miodem, orzechami i daktylami opowiadają kolejną, słodszą część tej historii. Niezbędnym elementem każdego spotkania jest saudyjska kawa, której kardamonowy aromat wypełnia domy i restauracje. Wizyta w Arabii Saudyjskiej może więc stać się prawdziwą kulinarną przygodą. Festiwale kulinarne, warsztaty gotowania i lokalne targi pozwalają zajrzeć za kulisy tradycyjnych receptur. Trzy miasta, które warto poznać Podróż po Arabii Saudyjskiej – kulinarna lub inna – często rozpoczyna się w Rijadzie. Stolica łączy historyczne warstwy z odważną wizją przyszłości. Zabytki takie jak Forteca Masmak, Muzeum Narodowe czy historyczna Dirijja – gdzie znajduje się wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO At-Turaif – opowiadają o początkach Królestwa, podczas gdy nowoczesna dzielnica finansowa i imponujące wieżowce definiują jego współczesny charakter. Z tarasu widokowego Kingdom Centre Tower można podziwiać panoramę metropolii, która nieustannie się rozwija. Dżudda, położona nad saudyjskim wybrzeżem Morza Czerwonego, oferuje zupełnie inny rytm. Jej historyczna dzielnica Al-Balad, wpisana na listę UNESCO, zachwyca tradycyjną architekturą z koralu i bogatym dziedzictwem handlowym. Nadmorska promenada, różnorodna scena kulinarna i bliskość wody tworzą idealne warunki dla podróżnych poszukujących spokojniejszej atmosfery. Dżudda stanowi również bramę do tętniących życiem raf koralowych, przyciągających nurków z całego świata. AlUla przenosi odwiedzających w zupełnie inny wymiar czasu. Nabatejskie grobowce Hegra – pierwszy w Arabii Saudyjskiej obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO – oraz monumentalne formacje skalne tworzą krajobraz przypominający żywą lekcję starożytnej historii. Wśród tych naturalnych i historycznych świadków wznosi się Maraya, największy na świecie lustrzany budynek, w którym odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne. Spacer wąskimi uliczkami starego miasta pozwala odkryć galerie, małe sklepy i miejsca pełne lokalnego charakteru – pokazując, jak harmonijnie historia łączy się ze sztuką współczesną. Zaledwie kilka kroków do własnej opowieści Podróż do Arabii Saudyjskiej jest dziś łatwiejsza niż kiedykolwiek. Obywatele Polski mogą skorzystać z systemu e-wizy lub uzyskać wizę po przylocie, co znacząco upraszcza planowanie wyjazdu. Do rozpoczęcia przygody, która na długo pozostanie w pamięci, wystarczy paszport ważny co najmniej sześć miesięcy. Poszanowanie lokalnych zwyczajów, skromny strój oraz uprzejme zachowanie są mile widziane i świadczą o świadomości kulturowej podczas wizyty w Arabii Saudyjskiej. Warto również po przylocie zaopatrzyć się w lokalną kartę SIM lub eSIM, co znacząco ułatwi poruszanie się po kraju. Dla turystów Arabia Saudyjska jest kierunkiem wygodnym i gościnnym, a komunikację dodatkowo ułatwia powszechna znajomość języka angielskiego. Arabia Saudyjska znajduje się dziś w wyjątkowym momencie swojej historii. Otwiera się na świat, zaprasza podróżnych i oferuje doświadczenia, które w innych miejscach stają się coraz rzadsze. To kraina kontrastów, zróżnicowanych krajobrazów i żywej kultury, gotowa przyjąć tych, którzy chcą naprawdę odkrywać. Warto doświadczyć tej autentycznej gościnności, spróbować nieznanych smaków i zobaczyć świat, który dla wielu dopiero zaczyna się odsłaniać. Więcej informacja na www.visitsaudi.com Materiał promocyjny Saudi Tourism Authority
Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
Szardża nie błyszczy jak Dubaj, nie imponuje monumentalnością jak Abu Zabi. Słynie z białych plaż i rezerwatów przyrody. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”.
Spis treści: Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Szardża – informacje praktyczne Będąc w ZEA, szukałam miejsca bardziej zakorzenionego w tradycji, pełnego orientalnego nastroju i refleksji. I to właśnie tu, w Szardży, to odnalazłam. Nazwa emiratu pochodzi od arabskiego rdzenia oznaczającego „wschód”, dlatego mieszkańcy z dumą nazywają go „krajem, gdzie wschodzi słońce”. Od razu poczułam, że to miejsce inne niż sąsiednie. Wydało mi się lekko zamglone, jakby ktoś posypał dachy domów i strzeliste minarety warstwą rdzawego piasku. W Emiratach mówi się, że Dubaj buduje wieżowce, Abu Zabi inwestuje w potęgę, a Szardża – pielęgnuje duszę. To trzeci co do wielkości emirat ZEA, zaraz po Abu Zabi i Dubaju, zamieszkany przez 1,8 mln osób. Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Emir Szardży, szejk Sułtan ibn Muhammad Al-Qasimi, będąc pisarzem, od lat pracuje nad wizerunkiem swojego emiratu jako oazy wiedzy i humanistyki. To tu powstają jedne z najważniejszych w świecie arabskim centra kultury i projekty literackie – nic dziwnego, że w 2019 r. UNESCO przyznało mu tytuł Światowej Stolicy Książki. Musiałam jednak pamiętać, że ta intelektualna oaza jest równocześnie miejscem, gdzie zasady islamu są wyjątkowo surowo przestrzegane. Emirat uchodzi za najbardziej konserwatywny w ZEA. Znajduje to swoje odzwierciedlenie m.in. w ubiorze. Widziałam kobiety ubrane w długie czarne abaje, z hidżabem zakrywającym włosy, szyję i uszy. Wiele z nich nosi również nikab – maskę zakrywającą dolną część twarzy, pozostawiającą widoczne jedynie oczy. Na publicznych plażach nie wolno nosić bikini ani jednoczęściowych kostiumów. Kobiety mogą wejść do wody jedynie w długiej tunice i legginsach lub w tzw. burkini. Stroje kąpielowe są dozwolone tylko na niektórych prywatnych, hotelowych plażach. W imię zasad islamskiej skromności haya w czasie ramadanu ubierają się w jeszcze bardziej bezkształtne i zakrywające ciało czarne stroje. Haya dotyczy również turystek – w muzeach, parkach, centrach handlowych trzeba mieć zakryte ramiona i kolana, unikać obcisłych czy prześwitujących tkanin. Szardża, jako jedyny emirat w kraju, posiada formalnie ustalone przepisy dotyczące „modest dress” i stosowania się do zasad obyczajowych. Również publiczne okazywanie uczuć nie jest tu mile widziane. Wieczorem nie spodziewałam się więc dyskotek ani klubów. Życie nocne w zachodnim rozumieniu tu po prostu nie istnieje. Sprzedaż alkoholu jest surowo zakazana, co wpływa zarówno na charakter turystyki, jak i codzienne zwyczaje mieszkańców. Trzeba pogodzić się z tym, że przez cały pobyt nie napijecie się ani kieliszka wina w hotelu i w restauracji. Władze emiratu twierdzą, że w ten sposób pilnują społecznego porządku, zgodnie z tradycyjnymi normami islamu. Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Przemierzając miasto w jasnej, długiej sukience, rozpoczęłam zwiedzanie od Muzeum Cywilizacji Islamskiej – jednego z najciekawszych w regionie. Przyglądałam się starym mapom, niezwykle cienkiej porcelanie, misternie kaligrafowanym manuskryptom. Od przewodnika dowiedziałam się, że to miejsce przez lata uchodziło za centrum wiedzy o świecie. Następnym przystankiem na mojej trasie był Heart of Sharjah – kompleks odrestaurowanych dzielnic, po których chodziłam, wyobrażając sobie to miejsce, jakim było kiedyś, gdy mieszkali tu handlujący perłami kupcy. Zatrzymałam się na chwilę przy Al Hisn Fort – dawnym domu szejków i zarazem twierdzy, która strzegła wybrzeża. Dziś jest siedzibą rządu i rezydencją wszechwładnej rodziny Al Qasimi. Od zawsze zainteresowana literami nie mogłam ominąć Muzeum Kaligrafii. Długo patrzyłam na arabskie znaki, które niczym muzyczne frazy zakręcają, dosłownie płyną po pergaminie. Kaligrafia arabskiego alfabetu wydała mi się tutaj, w Arabii, niemal formą medytacji. Al Noor jest jednym z dwóch z 700 meczetów w Szardży dostępnych dla zwiedzających niebędących muzułmanami. Jasne mury i strzeliste minarety nie zrobiły na mnie tak dużego wrażenia jak znajdująca się tam, wpisana do „Księgi rekordów Guinnessa”, największa na świecie skrzynia na darowizny. W Al Noor można nie tylko robić zdjęcia i filmować, ale też napić się mocnej arabskiej kawy. Po wyjściu usiadłam nad laguną Al Majaz i obserwowałam odbicia budynków w spokojnej wodzie. Ale nie trwało to długo, bo czekało na mnie jeszcze 20 nowoczesnych instalacji muzealnych – w pełni interaktywnych, z których Szardża jest bardzo dumna. Wybrałam spośród nich „Pokój deszczu”, w którym krople non stop spadają ze zraszaczy umieszczonych pod sufitem. Gdy jednak zbliżyłam się do ściany wody, zdarzyła się rzecz zadziwiająca. Woda rozstąpiła się, pozostawiając wokół mnie suchy tunel powietrza. Wieczór spędziłam zaś w dzielnicy Al Qasba. Przeszłam się modnym deptakiem i przysiadłam w jednej z kawiarni. Byłam tam jedyną kobietą bez abai i hidżabu. Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Następnego dnia opuściłam miasto. Krajobraz nagle przybrał odcień ochry, a Szardża zaczęła odsłaniać przede mną to, co ma najcenniejszego: wąwozy, rude wydmy, akacjowe lasy i plaże. Najbardziej magnetycznym miejscem wydała mi się Mleiha i jej pustynny krajobraz. Pomarańczowy piasek ma tam barwę, jakiej nie widziałam nigdzie indziej w Emiratach. Jest to ponoć zasługa obecnych w nim domieszek żelaza i magnezu. Usiadłam pod Fossil Rock i dotknęłam skał, których skamieliny pamiętają życie sprzed miliona lat. W Mleiha Astronomy Centre, które wygląda jak futurystyczna perła wyrzucona na pustynię, najpierw podziwiałam pierścienie Saturna, kratery Księżyca i odległe mgławice przez teleskop. A potem wyszłam na zewnątrz, żeby popatrzeć na nocne niebo gołym okiem i przekonać się, że teleskop, tu na pustyni, nie jest nam do niczego potrzebny. Odwiedziłam też plaże. W Al Khan Beach życie toczy się leniwie: rodziny piknikują, dzieci budują zamki z piasku. Z kolei Al Fisht Beach oferuje ciszę i przestrzeń, w której mogłam się poczuć samotnym wędrowcem. Najbardziej niezwykłe są jednak plaże na wschodnim wybrzeżu, tuż przy Oceanie Indyjskim, szczególnie te w Khorfakkan, gdzie góry schodzą wprost do morza, a fale uderzają o czarne skały. Zatrzymałam się w tym miejscu na dłużej, chłonąc widok. To tu najbardziej zatęskniłam za swobodną kąpielą bez krępujących ciało szat. Wschodnia część emiratu to zupełnie inny krajobraz – jaśniejszy, rzeźbiony przez wodę i góry. Trafiłam do oazy Wadi Shees otoczonej przez rzędy palm i strumień płynący wśród skalnych ścian. Podziwiałam też lasy akacjowe Al Faya i Al Dhaid, które pojawiają się na granicy pustyni. Ich korony rozciągają się, chroniąc przed słońcem, a cienkie gałęzie rzucają na piasek ażurowe wzory. Są częścią rezerwatów, a emirat chroni je z determinacją, zdając sobie sprawę z tego, że to one czynią go wyjątkowym. Pojechałam także do rezerwatu Al Hefaiyah. Wśród gór i żółtych skał, z platformy widokowej wypatrywałam gazeli, oryksów i lisów pustynnych, ucząc się przy tym cierpliwości – pustynne zwierzęta nie znają pośpiechu. Jeszcze bardziej zaciekawiło mnie Wasit Wetland Centre, które – na przekór moim pustynnym wyobrażeniom – okazało się prawdziwym królestwem wody. Gromadzą się tu ptaki wędrowne, flamingi i czaple, które obserwowałam, nie zakłócając ich spokoju, nie wypowiadając ani jednego słowa, bo najpiękniejsze rzeczy odkrywa się w całkowitej ciszy. Jak zaplanować podróż do Szardży? Dojazd Linia lotnicza Air Arabia obsługuje bezpośredni lot z Warszawy. Czas podróży to ok. 5 godz. i 30 min. Takie połączenie to najprostsza i najszybsza opcja, a ceny biletów zaczynają od 1,2 tys. zł w dwie strony. Nocleg The Chedi Al Bait to butikowy 5-gwiazdkowy hotel stworzony w starych, odrestaurowanych domach w historycznej części miasta. Zamiast typowego resortu daje klimat tradycyjnej emirackiej architektury i orientalnej elegancji. Cena: od 400 zł za pokój 2-os. ze śniadaniem. Sahara Beach Resort&Spa. Nadmorski 5-gwiazdkowy hotel z prywatną plażą, basenem i udogodnieniami spa. Dobre miejsce na wakacje na Półwyspie Arabskim. Cena: od 200 zł za noc w pokoju 2-osobowym ze śniadaniem. Muzea Do większości muzeów w Szardży trzeba kupić bilet wstępu, jednak opłaty są zazwyczaj symboliczne. Sharjah Museum of Islamic Civilization (Muzeum Cywilizacji Islamskiej) – bilet dla osoby dorosłej: 10 dirhamów (10 zł), dzieci (2–12 lat): 5 dir. (5 zł), dzieci poniżej 2 lat wchodzą za darmo. Sharjah Heritage Museum – 10 dir. dla dorosłych (ok. 10 zł), 5 dir. dla dzieci 2–12 lat (5 zł), darmowy wstęp dla maluchów. Sharjah Art Museum – wstęp jest bezpłatny. Jedzenie Prawdziwym przysmakiem jest długo gotowana jagnięcina serwowana na aromatycznym ryżu. Bardzo mi smakował balaleet – słodko-słona potrawa z cienkich makaronowych nitek z szafranem i cukrem, podawana z omletem. Polecam restaurację Mushmaool Arabic Grill, w której menu znajdziemy m.in. kebaby, szisz tawook (kurczak z grilla) i typowe arabskie przekąski. Ceny od 10 zł za danie. Źródło: National Geographic Traveler Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich przeczytasz w magazynie „National Geographic Traveler” nr 1/2026. Nasza ekspertka Marzena Mróz Dziennikarka, podróżniczka, fotografka. Redaktor naczelna magazynu „Business Traveller”, która z okiem przy obiektywie aparatu od lat dokumentuje zmieniający się świat. Z wykształcenia humanistka, ukończyła polonistykę na UŁ, a także socjologię na wydziale profesora Zygmunta Baumana. Fanka literatury, autorka książek pod tytułem „Domy pisarzy”. Wystawy jej zdjęć można było oglądać m.in. w łodzkim Muzeum Kinematografii. Jej wielką pasją są kraje Dalekiego Wschodu, a także joga i żeglarstwo. Wciąż w podróży, spakowana i gotowa na kolejną przygodę.
Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
Zanurzony w nowoczesności emirat Ajman (Adżman) często zaskakuje swoim silnym przywiązaniem do tradycji. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”!
Spis treści: Stocznia w Adżmanie Targ suk Saleh Promenada Ajman Corniche Ajman Museum Rezerwat Al Zorah Adżman – informacje praktyczne Dzień zaczyna się od zapachu drewna. Świeżo przyciętych desek, trocin zsuwających się strugami spod hebla, gęstej żywicy. Wdycham go o świcie, przysłuchując się stukotowi młotków i rozmowom toczonym przez rzemieślników. Stocznia w Adżmanie O tej godzinie w stoczni panuje niewielki ruch, ale praca już trwa. Wszystko powstaje tu ręcznie, bez pośpiechu, z wykorzystaniem technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Liczy się przede wszystkim jakość, a nie ilość. Jestem w stoczni w Adżmanie, mieście będącym głównym punktem najmniejszego emiratu w ZEA. To najstarsza i ostatnia już w tym regionie stocznia zajmująca się produkcją i naprawą łodzi dau. Przez wieki te wąskie statki napędzane trójkątnym żaglem przecinały Zatokę Perską. Aż do połowy ubiegłego wieku kursowały między krajami arabskimi i wschodnim wybrzeżem Afryki, wykorzystując do tego siłę wiatru. Niosły przyprawy, daktyle, ryby, perły, a w drodze powrotnej głównie drewno, którego tu, w pustynnym otoczeniu, zawsze brakowało. Dau ożywiały handel, który pozwolił Emiratom Arabskim na szybką ekspansję i rozwój. Wciąż jeszcze można je tu zobaczyć, choć dziś są w mniejszości. Bogaci mieszkańcy kraju chętniej wybierają napędzane silnikami motorówki. Zamiłowanie do dau wciąż mają jednak we krwi – często nawet nowoczesne, odlewane z kompozytów kadłuby nawiązują kształtem do tradycyjnych statków. Drewniane dau mają zbyt wiele zalet, by tutejsza społeczność zupełnie je porzuciła. Wielu rybaków używa łodzi odziedziczonych po ojcach i dziadkach. Trzeba o nie dbać i je naprawiać. Pracy dla szkutników więc nie brakuje. Ostatnio jednak stocznia zyskała dodatkową wartość – jest traktowana jako miejsce o znaczeniu historycznym i edukacyjnym. Można się tu wybrać na wycieczkę z przewodnikiem, a przy odrobinie szczęścia nawet spróbować swoich sił w szkutnictwie. Targ suk Saleh Na podobne ślady przeszłości w Adżmanie da się natrafić niemal codziennie. Stocznia znajduje się niemal w samym centrum, ginie jednak w modernistycznym krajobrazie pełnym betonu, stali i szkła. Podobne otoczenie ma suk Saleh, prawdopodobnie najstarszy targ w Emiratach. Powstał na początku lat 50. ubiegłego wieku, a dekadę temu przeszedł gruntowną modernizację, podczas której jednak zachowano pierwotną bryłę obiektu. Gdy wchodzę pod lekki dach z liści palmowych, przepuszczający pojedyncze smugi światła, nowoczesne wieżowce znikają momentalnie z pola widzenia. Wystarczą dwa kroki, by wpaść w unoszący się w powietrzu odurzający zapach przypraw, kadzideł i egzotycznych perfum. Może się od tego zakręcić w głowie. – Wizyta u nas to zupełnie inne doświadczenie niż przemierzanie galerii handlowej – przekonuje mnie Mohammed Shahid, Pakistańczyk, który od niemal trzech dekad prowadzi tu sklep Al Molouk. – Każda rzecz dostępna na suku jest unikatowa. To nie jest przemysłowa produkcja, ale efekt pracy rzemieślników. Klienci przychodzą tu też po to, by po prostu spotkać się z kupcami, pogadać, skorzystać z ich wiedzy. Większość z kupujących to turyści z innych krajów arabskich szukający misternie haftowanych ubrań, wyrobów skórzanych, biżuterii. Przyciąga ich tu też to, co wielu Europejczyków zniechęca – możliwość targowania się. Ta sztuka pozostaje jednak dla mnie niemal obca. Próbując zbić cenę, czuję się bardzo niezręcznie. Z fascynacją obserwuję jednak toczący się na moich oczach handlowy spektakl – przerzucanie się cenami, lamenty, unoszenie rąk ku niebu, idące w ruch kalkulatory. Wszystko jest elementem tego specyficznego teatru. Promenada Ajman Corniche Gdy opuszczam targ, momentalnie wracam do nowoczesnego miasta. Adżman, tworzący z sąsiednim Dubajem niemal jeden ciąg zabudowy, nie odbiega od miejsc, które stają nam przed oczami, gdy mówimy o Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Jest oazą przepychu, technologii, triumfu człowieka nad krajobrazem. Najprzyjemniejszym zaś miejscem w tym otoczeniu jest klimatyczna promenada Ajman Corniche. To prawdziwe serce miasta. 4 km deptaka z pięknymi plażami, kawiarniami i restauracjami. Emiratczycy przyjeżdżają tu nawet z odległych miejscowości, by podziwiać zachody słońca, a także na bardzo tu lubiane rodzinne pikniki – wyposażeni w dziesiątki pakunków i pudełek z jedzeniem. Siadam z kawą w jednej z urokliwych kawiarenek. Przede mną rozciąga się Ajman Beach uważana za najpiękniejszą plażę w całych Emiratach. Co ważne, mimo tej opinii pozostaje ona przy tym niezbyt zatłoczona. Wieczorami na okolicznych murkach zobaczyć można grupy młodzieży. Wygłupiają się, śmieją, choć mam wrażenie, że cały czas ogranicza ich surowy nakaz pewnej obyczajowej poprawności – jaki czuje się w każdym z emiratów. Tak czy inaczej to tutaj rodzą się nastoletnie miłości i przyjaźnie. Powoli nasiąkam tym klimatem. Ajman Museum Następnego dnia jadę zwiedzić Stary Fort. To monumentalna budowla z koralowca, kamienia i cegły mułowej powstała w XVIII w. Obecnie to Ajman Museum. Zobaczyć tu można makiety łodzi dau i warsztatów szkutniczych, a także bogatą dokumentację emirackiego dziedzictwa: zdjęcia i inne pamiątki z czasów poławiaczy pereł, a więc sprzed ery nafty. Są tu więc obrazy i opowieści o tym, co ważne w emiracie: systemy irygacyjne faladż, tradycyjne domy i stroje, rękopisy, a także dawna broń. To naprawdę potężna piguła wiedzy o Adżmanie i nie tylko. Muszę to spokojnie przetrawić, poukładać sobie w głowie – najlepiej w jakimś odludnym miejscu. Co ciekawe, umknięcie do świata natury okazuje się tu zadziwiająco łatwe. I wbrew pozorom, nie musi być to, jak na przykład w Dubaju, wycieczka na piaszczystą pustynię. Rezerwat Al Zorah Adżman skrywa bowiem w granicach miasta prawdziwą perłę. To rozciągający się na niemal 200 ha rezerwat przyrody Al Zorah. Jego sercem jest płytka laguna otoczona gęstymi lasami namorzynowymi. Mimo objęcia terenu ochroną nie został on wyłączony z użytkowania – dozwolone jest przemierzanie kanałów kajakami i łodziami, można się też wybrać na spacer po drewnianych kładkach, popływać z maską i rurką lub wstąpić na pobliskie 18-dołkowe pole golfowe. Na chętnych czeka też plaża. Jadę tam na początku dnia, by uniknąć najwyższych temperatur i palącego słońca. Wypożyczam kajak i wypuszczam się na spokojne wody, próbując wypatrzyć kryjące się tu ptaki. Wysokie sylwetki nowoczesnych budynków tylko co jakiś czas migają na horyzoncie, pomiędzy drzewami, przypominając, że formalnie wciąż jestem w obrębie miasta. Al Zorah okazuje się równie spektakularnym terenem jak sama metropolia i podobnie jak ona – choć trudniej to dostrzec – jest częściowo dziełem człowieka. Władze emiratu już kilkanaście lat temu zdały sobie sprawę, że lasy namorzynowe odgrywają niebagatelną rolę w redukcji dwutlenku węgla, łagodzą zmiany klimatu i chronią regiony nabrzeży przed sztormami. Szejkowie, przyzwyczajeni do działania na dużą skalę, postanowili więc ten teren zielony powiększyć – opracowano plan zasadzenia dodatkowych 500 tys. nowych drzew i podwojenia powierzchni rezerwatu. Plątanina kanałów pozwala penetrować go godzinami. Mijam zarośla, w których podziwiam grupki flamingów brodzących w płytkiej wodzie. To obraz, który może zachwycić. Mam wrażenie, że Al Zorah tworzy świat niemal kompletny – ekosystem mangrowców, turkusowych lagun i piaszczystych plaż. To miejsce udowadnia, że rozwój nie zawsze musi oznaczać destrukcję. Przy odrobinie chęci nadal potrafimy koegzystować z naturą, wystarczy po prostu pozwolić jej być tuż obok. Adżman – informacje praktyczne Dojazd Z Dubaju do Adżmanu można dojechać autobusem E400 albo E411 za 13–18 zł (godzina jazdy) lub taksówką za 80–130 zł. Transport Po samym mieście najlepiej poruszać się pieszo. Można też skorzystać z dobrze rozwiniętej sieci autobusów miejskich. Główna stacja to Al Musalla, a ceny za przejazd zależą od kierunku i zaczynają się od 3 dirhamów (3 zł). Za bilety można zapłacić kartą na pokładzie autobusu. Noclegi Różnica w cenach noclegów pomiędzy hotelami i wynajmowanymi apartamentami potrafi być spora. Za oferowane przez osoby prywatne pokoje zapłacisz w przeliczeniu ok. 150 zł za noc dla 2 os. W większości hoteli ceny zaczynają się od ok. 500 zł, a tańsze zazwyczaj mają fatalne oceny. Dobra okazja to Radisson Blu Hotel – standardowa dwójka to koszt ok. 650 zł. Niezłym kompromisem pomiędzy ceną a jakością może pochwalić się też Onyx Hotel Apartments (ok. 300 zł). Jedzenie Jednym z narodowych dań ZEA jest khuzi, szczególnie popularne w Adżmanie. To specjał z pieczonej jagnięciny podawany z ryżem oraz warzywami, orzechami i rodzynkami. Charakter daniu nadają wyraziste przyprawy, m.in. kardamon, cynamon, szafran i gałka muszkatołowa. Warto wiedzieć Nowocześnie wyglądający Adżman kultywuje tradycje wynikające z religii islamskiej. Przyjęte jest, by w miejscach publicznych ubierać się skromnie, unikać noszenia obcisłych lub mocno odsłaniających ciało ubrań – dotyczy to zwłaszcza kobiet. Zasady te nie obowiązują na plażach czy w hotelowych basenach, gdzie dozwolone są stroje kąpielowe. Źródło: archiwum NG Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich przeczytasz w magazynie „National Geographic Traveler” nr 1/2026.
W Arabii Saudyjskiej odkryto mumie gepardów. Teraz pomogą wskrzesić gatunek
Naukowcy odkryli w saudyjskich jaskiniach naturalnie zmumifikowane gepardy, które spoczywały tam przez tysiące lat. Te niezwykłe znaleziska są genetycznymi kapsułami czasu, która rzucają nowe światło na historię tych wielkich kotów. Dzięki nim rodzi się nadzieja na ponowne wprowadzenie tych drapieżników do środowiska naturalnego.
Gepardy (Acinonyx jubatus) zamieszkują obecnie jedynie 9% swojego historycznego obszaru występowania na świecie. Globalna populacja tych drapieżników drastycznie spada przez niszczenie ich siedlisk i nielegalny handel. Podgatunek azjatycki jest krytycznie zagrożony, a na wolności w Iranie pozostało zaledwie 50–70 osobników. Około 60% dzikich gepardów stanowią obecnie osobniki z podgatunku południowoafrykańskiego. W wielu regionach, w tym na Półwyspie Arabskim, gatunek ten został uznany za lokalnie wymarły. To właśnie tego ostatniego podgatunku dotyczy poniższa niezwykła historia. Mumie nie tylko w Egipcie Wszystko zaczęło się od znaleziska dokonanego w północnej Arabii Saudyjskiej w czasie wypraw naukowych przeprowadzonych w 2022 i 2023 roku. Wówczas udało się znaleźć siedem zmumifikowanych gepardów w jaskiniach na północy tego kraju. Badacze opisują to znalezisko jako przypadkowe, bo dokonane podczas inwentaryzacji fauny w jaskiniach. Do pierwszej jaskini, w której znajdowała się większość szczątków gepardów, naukowcy dostali się przez 16-metrowy lej krasowy. Było to spore wyzwanie. Z datowania radiowęglowego wynika, że najstarsze z tych zwierząt żyły około 4200 lat temu. Wykonano też badania ich materiału genetycznego. Wyniki analiz opublikowano właśnie na łamach czasopisma „Communications Earth & Environment”. Największa grupa badaczy pochodzi z Arabii Saudyjskiej, ale znalazł się wśród autorów też prof. Francesco Maria Galassi afiliowany w Katedrze Antropologii Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Co geny mówią o mumiach gepardów? Badania genetyczne mumii gepardów wykazały, że na Półwyspie Arabskim żyły w przeszłości co najmniej dwa różne podgatunki tych zwierząt. Wiemy to, bo naukowcom udało się po raz pierwszy w historii zsekwencjonować pełny genom naturalnie zmumifikowanych wielkich kotów. Analiza najmłodszego okazu sprzed około 130 lat potwierdziła jego bliskie pokrewieństwo z gepardem azjatyckim. Starsze szczątki, pochodzące sprzed kilku tysięcy lat, okazały się genetycznie najbliższe gepardom z Afryki Północno-Zachodniej. Interesującym wynikiem jest fakt, że choć jądrowe DNA starszych kotów wskazuje na Afrykę, to ich DNA mitochondrialne łączy je z linią azjatycką. Wyniki te obalają wcześniejsze przekonanie, że w Arabii Saudyjskiej występował wyłącznie podgatunek azjatycki. DNA z mumii na pomoc gatunkowi Wykrycie różnorodności gatunkowej wśród mumii oznacza, że do reintrodukcji tych zwierząt do środowiska można teraz wykorzystać szerszą pulę genetyczną zwierząt. Wcześniej błędnie sądzono, że pasuje tu wyłącznie krytycznie zagrożony podgatunek azjatycki. Teraz wiemy, że genetycznie pasują w rejonie Półwyspu Arabskiego także gepardy z Afryki Północno-Zachodniej. A większa dostępność różnych osobników sprawia, że plany powrotu są bardziej realne. Takie podejście do tematu stanowi przykład nowoczesnego modelu planowania ochrony dla wielu gatunków dzikich zwierząt. Źródło: Communications Earth & Environment Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Archeolodzy na tropie starożytnych zapachów. Tak pachniała Arabia 2 tysiące lat temu
W suchych krajobrazach starożytnej Arabii powietrze było często wypełnione bogatym, intensywnym zapachem różnych substancji aromatycznych. Z nowych badań wynika, że kadzidła były używane nie tylko w świątyniach, ale także w domach mieszkalnych ponad 2 tysiące lat temu.
Półwysep Arabski i generalnie świat arabski często kojarzony jest z gwarnymi targami, na których można zakupić przeróżne aromatyczne przyprawy, ale też substancje zapachowe, w tym kadzidła. Ale od kiedy w tym rejonie świata zaczęto stosować różnorakie wonności? Czy stosując metody archeologiczne jesteśmy w stanie się tego dowiedzieć? Okazuje się, że odpowiedź na to pytanie – przynajmniej częściowo – jest twierdząca. Wyniki różnych analiz na ten temat ukazały się właśnie w tomie „Scents of Arabia: Interdisciplinary Approaches to Ancient Olfactory Worlds”. Węszący archeolodzy na tropie Archeolodzy przeanalizowali dane dotyczące wonności z kilku stanowisk archeologicznych na Półwyspie Arabskim, głównie z Arabii Saudyjskiej, ale też z Omanu czy Zjednoczonych Emiratów Arabskich. W tych czasach do takich badań nie wystarczy jednak tylko sprawny nos. Naukowcy użyli zaawansowanych metod: profilowanie metaboliczne – to archeologia biomolekularna. Pomaga ono identyfikować małe cząsteczki, które są unikatowymi biomarkerami dla określonych roślin, takich jak żywice; chromatografia gazowa sprzężona ze spektrometrią mas – jest to kluczowa technika chemiczna używana do analizy. Umożliwia rozpoznanie substancji organicznych poprzez ich rozdzielenie i identyfikację na podstawie masy cząsteczkowej; wysokosprawna chromatografia cieczowa sprzężona z tandemową spektrometrią mas – to kolejna zaawansowana technika biomolekularna. Jest ona bardzo czuła, co pozwala wykryć małe ilości związków, takich jak kwasy bosweliowe (markery kadzidła olibanowego) w próbkach archeologicznych. Co epoka, to inny zapach Interesujących wyników dostarczyły badania z Oazy Taymāʾ (północno-zachodnia Arabia Saudyjska). Analiza pozostałości kadzideł wykazała, że rodzaje używanych żywic zmieniały się w czasie. Najpierw w środkowej epoce brązu palono żywice iglaste, np. sosny. Potem, we wczesnej epoce żelaza, pojawiła się żywica z drzew typu Pistacia. A od drugiej połowy I tysiąclecia p.n.e. dominowało olibanum (żywica Boswellia), popularne do naszych czasów. Wykryto je nawet w zwykłych domach i magazynach, a nie tylko w świątyniach. To sugeruje, że mieszkańcy Taymāʾ byli aktywnymi konsumentami luksusowych towarów, które mogły być u nich tańsze niż np. w Rzymie. Z kolei na nekropoli w tej oazie w grobowcach z epoki żelaza (IX–V w. p.n.e.) znaleziono specjalne mieszanki aromatyczne. Głównym składnikiem była żywica typu Commiphora (jak mirra lub bdelium – ta ostatnia jest wymieniana w Biblii). Takie mieszanki te były używane wyłącznie w kontekstach pogrzebowych. Archeolodzy przypuszczają, że Commiphora miała właściwości antybakteryjne i pomagała maskować zapachy rozkładu. Aromaty roznoszone na dalekie odległości Archeolodzy zauważają w opublikowanym tomie, że aromatyczne substancje były eksportowane z Półwyspu Arabskiego do pobliskiej Mezopotamii. Tam szczególnie ceniono sobie bdelium. Na przykład asyryjski król Aszurbanipal otrzymał ogromną ilość bdelium jako daninę. Pochodziło ono prawdopodobnie z Dilmun (Bahrajn) lub z Omanu. Wiemy też, że Sargon II otrzymywał bardzo różne substancje aromatyczne z Arabii jako trybut władców tego regionu. Największe królestwo południowej Arabii, Saba, było głównym państwem handlującym olibanum i mirrą. Królowie Saby (XI–III wiek p.n.e.) składali daniny Asyrii. Aromatyczne substancje były bardzo ważne dla działalności świątyń w Mezopotamii. To za pomocą kadzideł można było zapewnić „most” pomiędzy światem śmiertelników z bóstwami. Źródło: Scents of Arabia: Interdisciplinary Approaches to Ancient Olfactory Worlds, red. Arnulf Hausleiter, Barbara Huber, Archaeopress Archaeology, Archaeopress 2025 Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zwierzęta zaklęte w kamieniu. Odkrycie archeologów na Półwyspie Arabskim
Ryty naskalne przedstawiające naturalnej wielkości wielbłądy i gazele odkryto w Arabii Saudyjskiej. Mają nawet 13 tysięcy lat. Wykonanie części z nich wymagało niebezpiecznej wspinaczki. Archeolodzy próbują rozkodować funkcje tych dzieł. Co motywowało ich twórców?
Sztuka naskalna jest jedną z największych zagadek pradziejów. Różne rodzaju rytów i malowidła ludzie wykonywali na ścianach skalnych już nawet kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Najbardziej znane są dzieła z zachodniej Europy – pograniczna Francji i Hiszpanii, ale wykonywano je też w Indonezji. W najdalszych zakamarkach jaskiń malowano stada dzikich zwierząt. Sztuka naskalna jest nadal odkrywana. Dotyczy to zwłaszcza trudno dostępnych obszarów świata. Wśród nich jest Półwysep Arabski. Stada zaklęte w kamieniu Międzynarodowy zespół badaczy postanowił przeszukać tereny pustynne północnej Arabii Saudyjskiej. Rejony Jebel Arnaan, Jebel Mleiha i Jebel Misma okazały się być bardzo bogate w nieznaną do tej pory sztukę naskalną. W trzech badanych obszarach udokumentowano łącznie 62 panele sztuki naskalnej, zawierające 176 rytów. Były to przedstawienia głównie w postaci wielbłądów i gazel, ale też innych zwierząt: koni czy turów. Niektóre mierzą do 3 metrów długości i ponad 2 metry wysokości. Bardzo stare zwierzęta Archeolodzy oszacowali wiek rytów na okres od 12 800 do 11 400 lat temu. Już wówczas teren obecnej pustyni był dość suchy, ale te dzieła poświadczają obecność ludzi w tym trudnym do życia środowisku. Były to czasy zmian klimatu związanych z końcem epoki lodowcowej. Do tej pory istniały bardzo ograniczone dowody archeologiczne na obecność ludzi w północnej Arabii w okresie od 25 000 do 10 000 lat temu, kiedy obszar ten był skrajnie suchy. Inne rejony Bliskiego Wschodu pod koniec tego okresu stały się kolebką rolnictwa – tam dostęp do wody był zdecydowanie lepszy. Określenie wieku rytów naskalnych to trudna sprawa. Możliwe jest w sposób pośredni i tak też było w tym przypadku. Na kilkanaście tysięcy lat wydatowano zabytki wykopane pod panelami skalnymi. Poza tym przeanalizowano patynę pokrywającą sztukę naskalną. Funkcja rytów? – Te duże ryty to nie tylko sztuka naskalna. Były one prawdopodobnie markerami obecności, dostępu i tożsamości kulturowej – powiedziała główna autorka publikacji, dr Maria Guagnin z Instytutu Geoantropologii Maxa Plancka. W przeciwieństwie do wcześniej znanych stanowisk archeologicznych, gdzie ryty ukryte były w szczelinach, panele z Jebel Mleiha i Jebel Arnaan wyryto na wysokich ścianach klifów – niektóre na wysokości nawet 39 metrów, w eksponowanych miejscach. Wykonanie ich wymagało niebezpiecznej wspinaczki. Zdaniem badaczy ryty te powstały obok źródeł wody i szlaków, wzdłuż których ludzie się przemieszczali. Mogły pełnić funkcje symboliczną lub zaznaczać terytorium. Źródło: Nature Communications Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Socotra to miejsce jedyne w swoim rodzaju. Dociera tam tylko garstka turystów
Socotra, wyspa na Oceanie Indyjskim, stwarza wrażenie jednego z najpierwotniejszych zakątków na Ziemi. Urozmaicony, jednak mający w sobie coś surowego krajobraz i unikatowe gatunki fauny i flory czynią to miejsce turystycznym rajem. Należy jednak podkreślić, że ci, którzy zobaczą Socotrę na własne oczy, mogą mówić o sporym szczęściu. Na wyspę docierają tylko nieliczni podróżnicy. Dlaczego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Socotra to rajska wyspa, która cierpi przez niekorzystną lokalizację Informacje o Socotrze Na wyspie nie brakuje atrakcji Nie ulega wątpliwości, że Socotra jest jednym z najniezwyklejszych zakątków na naszej planecie. Śnieżnobiałe plaże otoczone turkusowym Morzem Arabskim, piaszczyste wydmy, wyznaczające linię krajobrazu strzeliste szczyty i wreszcie – okazy przyrody, których nie można zobaczyć nigdzie indziej. To wszystko sprawia, że tuż po wylądowaniu na tej niezwykłej wyspie, można się poczuć jak na innej planecie. Socotra jest cudem natury, jednak jak na ironię, nie sposób „zginąć” tam w turystycznym tłumie, bo rocznie wyspę odwiedza zaledwie kilka tysięcy osób. Socotra to rajska wyspa, która cierpi przez niekorzystną lokalizację Wśród turystów z Polski (i nie tylko), Półwysep Arabski cieszy się dużą popularnością. Podróżnicy obierają za cel przede wszystkim Zjednoczone Emiraty Arabskie, kuszące atmosferą luksusu i przepychu. Na największym półwyspie świata są jednak takie miejsca, do których zapuszczają się tylko nieliczni. Jednym z nich jest Jemen. Socotra, największa wyspa archipelagu o tej samej nazwie, należy właśnie do tego kraju, a jakby tego było mało, za sąsiada ma Somalię. Od Jemenu jest oddalona o około 380 km, a od somalijskiego przylądka Gees Gwardafuy – o około 240 km. Informacje o Socotrze Na Oceanie Indyjskim nie brakuje zachwycających miejsc. Przykładem niech będzie choćby Wyspa Bożego Narodzenia, której 63% powierzchni podlega ochronie jako Chritmas Island National Park. Socotra odznacza się jeszcze niezwyklejszą przyrodą, a przy tym jest znacznie większa od australijskiego terytorium zależnego. Pochodzenie – kontynentalne. Powierzchnia – 3625 km kw. Długość – 132 km. Szerokość – 49,7 km. Średnia wysokość nad poziomem morza – 500 m. Najwyższy punkt – 1503 m n.p.m. Linia brzegowa – umiarkowanie rozwinięta, z małymi zatokami, skalistym wybrzeżem i występującymi miejscowo wapiennymi klifami. Ruch turystyczny na Socotrze Wyspa od 1967 roku należy do Jemenu. W 1990 roku tamtejsze władze otworzyły ten skrawek rajskiego lądu dla ruchu turystycznego. Mimo że Socotra ma wiele do zaoferowania, miesięcznie przyjmuje około 400 zagranicznych turystów. Skoro największa wyspa archipelagu Socotra jest tak niezwykła, dlaczego odwiedza ją tylko garstka podróżników? Częściowo wynika to z obawy przed wciąż trwającym w Jemenie konfliktem zbrojnym i kryzysem humanitarnym. Należy jednak podkreślić, że sama wyspa ma niewiele wspólnego z macierzystym krajem. Zamieszkana głównie przez lud Soqotri, odznacza się odrębnym językiem i kulturą, a działania wojenne nie dotarły na jej terytorium. W praktyce rajska Socotra nijak ma się do kontynentalnego Jemenu. Nie można jednak nie wspomnieć, że aby dostać się na Socotrę, nie wystarczy porzucić uprzedzenia. Chętni na wyjazd muszą uzyskać wizę, a oprócz tego – personalne zezwolenie wydawane przez jemeńską policję turystyczną, które jest niezbędne do odbycia indywidualnej podróży po kraju. Tamtejsze krajobrazy nie pozwalają o sobie zapomnieć Czy warto podjąć taki trud, skoro na świecie jest wiele innych pięknych miejsc do zwiedzenia? Oczywiście, że tak. Socotra to miejsce jedyne w swoim rodzaju, gdzie ponad bezkresnymi wapiennymi płaskowyżami piętrzą się strzeliste szczyty pasma Hadżhir. Gdzie górskie kaniony zdają się nie mieć końca. Gdzie suche doliny wadi okresowo zmieniają się w kręte rzeki. Gdzie rozpościerają się lasy dziwacznych drzew, całkowicie odmiennych od gatunków europejskich. Gdzie biały piasek łączy się z turkusową wodą. Krajobraz wyspy ma w sobie coś surowego i pierwotnego. Wydaje się, że czas zatrzymał się tam na długo, zanim na Ziemi pojawił się człowiek. Nic dziwnego. Miasta pokrywają tylko niewielki fragment Socotry, a większość zlokalizowana jest na północnym wybrzeżu. To sprawia, że wyspa wciąż wydaje się dziewicza, nietknięta ludzką ręką. Socotra jest krainą endemitów To specyficzne wrażenie potęguje tamtejsza przyroda. Bioróżnorodność Socotry jest wprost niesamowita, ale jeszcze większe wrażenie robi nagromadzenie endemitów. Wystarczy powiedzieć, że aż 37% z 835 występujących tam gatunków roślin nie rośnie nigdzie indziej. Jeszcze bardziej imponująco przedstawia się unikatowe królestwo zwierząt. 60% pajęczaków, 73% równonogów, 90% gadów i, uwaga, aż 95% mięczaków lądowych to gatunki endemiczne. Nic dziwnego, że od 2008 roku Lista UNESCO wymienia wyspę jako miejsce o szczególnej wartości. Jak to możliwe, że na wyspie wyewoluowała tak niezwykła przyroda? To zasługa jej lokalizacji. 6–7 milionów lat temu Socotra została odizolowana od reszty świata. Od tamtej pory życie toczy się tam własnym rytmem. Tamtejsze gatunki mogły ewoluować całkowicie niezależnie od wpływów zewnętrznych. Pod tym względem Socotra przypomina Galapagos, choć trzeba wspomnieć, że pod względem zróżnicowania fauny, nie może równać się z wyspami, które były natchnieniem Darwina. Wizytówką wyspy są niezwykłe drzewa O tamtejszych endemitach można by pisać i pisać. Do najcharakterystyczniejszych należą między innymi drzewa butelkowe i ogórkowe, wyróżniające się pękatym pniem. My skupimy się na innym gatunku, który jest najbardziej wyrazistą wizytówką niezwykłej przyrody Socotry. Mowa o gatunku Dracaena cinnabari (z rodziny szparagowatych), znanym jako smocze drzewo. Wiecznie zielona roślina drzewiasta osiąga około 6 metrów wysokości. Największe okazy dorastają do 10 metrów. Smocze drzewo można rozpoznać już z daleka. Wyróżnia się rozłożystą, gęstą koroną o parasolowatym kształcie, którą tworzą gałęzie gęsto porośnięte długimi na około 60 cm lancetowatymi liśćmi. Jednak to nie osobliwy wygląd czyni je niezwykłym. O ogromnej wartości tej rośliny decyduje tzw. smocza krew, której drzewo zawdzięcza swoją potoczną nazwę. Mowa o czerwonej żywicy (jej kolor rzeczywiście przypomina kolor krwi), która wciąż znajduje praktyczne zastosowanie w tradycyjnej medycynie ludowej. Substancja ta wykazuje silne działanie bakteriobójcze, dzięki czemu dobrze sprawdza się w leczeniu ran, oparzeń i infekcji skórnych. Dla miejscowych stanowi też naturalny substytut pasty do zębów. Jest też wykorzystywana jako naturalny barwnik. Warto wspomnieć, że charakterystyczne smocze drzewa są zagrożone wyginięciem. Nie z powodu pozyskiwania żywicy. Nie z powodu ruchu turystycznego, który wciąż jest niezwykle skromny. Największym problemem jest wypas kóz. Na wyspie nie brakuje atrakcji Socotra nie oferuje typowo kurortowych atrakcji. Próżno szukać tam luksusowych ośrodków wczasowych. Infrastruktura drogowa jest tam uboga i słabo utrzymana, a do najatrakcyjniejszych zakątków nie prowadzą utwardzone szlaki. Transport publiczny właściwie nie istnieje. Jedynym słusznym środkiem lokomocji jest tam samochód terenowy prowadzony przez kierowcę, który wie, jak wykorzystać potencjał takiej maszyny. A jednak niezwykła wyspa pozostaje jedną z najbardziej pożądanych wakacyjnych destynacji. Już sama możliwość podziwiania tamtejszych krajobrazów i okazów przyrody, które nie występują nigdzie indziej, jest niesamowitym przeżyciem. Tak samo jak trekking w górach Hadżhir, skąd można zobaczyć całe wybrzeże Morza Arabskiego i gdzie można spotkać rdzennych mieszkańców wyspy, którzy wciąż prowadzą koczowniczy tryb życia. Wytrwali piechurzy mogą zdobyć najwyższy szczyt pasma – wznoszący się na ponad 1500 m n.p.m. Dżabal Skand (Maszanik). Co jeszcze oferuje Socotra? Malownicze górskie kaniony. Wspaniałe piaszczyste plaże, które wciąż jeszcze sprawiają wrażenie dziewiczych. Wapienne jaskinie. Rejsy łodzią wzdłuż wybrzeża i na pozostałe wyspy archipelagu, w tym na bezludną Darsę. Coś dla siebie znajdą tam także miłośnicy eksploracji barwnego podwodnego świata. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wygląda jak nie z tego świata. Polscy archeolodzy odkryli w Kuwejcie zagadkową figurkę sprzed ponad 7 tys. lat
Nienaturalnie wydłużoną czaszkę, skośne oczy i płaski nos posiada główka glinianej figurki sprzed ponad 7 tysięcy lat, którą odkryła kuwejcko-polska misja archeologiczna w Kuwejcie. To pierwsze takie znalezisko w Zatoce Perskiej. Zagadkowy przedmiot przywieziono z miejsca odległego o kilkaset kilometrów.
Spis treści: Figurka jak nie z tego świata Czym była zagadkowa figurka? Skąd pochodzą artefakty odkrywane w Bahrze 1? Do znaleziska doszło na stanowisku archeologicznym Bahra 1 w północnym Kuwejcie, w rejonie Al-Subiyah. Jest to jedna z najstarszych i największych znanych pradziejowych osad na Półwyspie Arabskim. Istniała w połowie VI tysiąclecia p.n.e., czyli ok. 7500 lat temu. Naukowcy z Polski i Kuwejtu prowadzą tam badania od 2009 roku. Ten sezon przyniósł niespodziewane odkrycie. Figurka jak nie z tego świata W czasie tegorocznych wykopalisk archeolodzy znaleźli małą, precyzyjnie wykonaną główkę glinianej figurki. Uwagę zwracają jej charakterystyczne cechy: nienaturalnie wydłużona czaszka, skośne oczy i płaski nos. Archeolodzy przypuszczają, że na głowie figurki mogła znajdować się jeszcze „peruka” wykonana z innego materiału. Włosy oddawano, nakładając ciemną masę bitumiczną. Jak informują archeolodzy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, tego rodzaju zabytki znajdowano wcześniej w Mezopotamii, zarówno w grobach, jak i w osadach. Ale znalezisko ze stanowiska archeologicznego Bahra 1 jest pierwszym tego typu obiektem odkrytym w regionie Zatoki Perskiej. Badania prowadzone są we współpracy z kuwejcką Narodową Radą Kultury, Sztuki i Literatury (NCCAL). Czym była zagadkowa figurka? Niestety, figurka nie zachowała się w całości. Mimo poszukiwań archeologom nie udało się znaleźć jej tułowia. – Obecność tej figurki na naszym stanowisku stawia intrygujące pytania o jej przeznaczenie oraz symboliczne, a być może rytualne znaczenie, jakie mogła mieć dla społeczności zamieszkującej tę osadę – mówi kierownik ekspedycji ze strony polskiej prof. Piotr Bieliński. Tegoroczny sezon odbył się pod kierunkiem dr Agnieszki Pieńkowskiej z CAŚ UW. – Miejsce, gdzie [figurka – przyp. red.] została odkryta wydaje się być obszarem tuż poza główną zabudową osady, gdzie widać ślady rozmaitej działalności – przygotowywania posiłków, obróbki muszli – na stanowisku działał warsztat paciorkarski – dodaje w rozmowie z National Geographic Polska uczestniczka badań Agnieszka Szymczak z CAŚ UW. Oznacza to – jej zdaniem – że nie był to obszar związany z kultem. – Jednocześnie znajduje się tam stosunkowo dużo przedmiotów, które mogły być drobnymi ozdobami osobistymi, a takie z natury mają w społecznościach prehistorycznych (i nie tylko) bardzo silne znaczenie symboliczne – dodała. Według niej wydłużony kształt czaszki nie tylko mógł pełnić praktyczną funkcję – na przykład w celu umocowania „peruki”. Są też przesłanki wynikające z analiz szczątków ówcześnie żyjących ludzi, że wówczas praktykowano modyfikacje czaszek. Polegała na opasaniu głów noworodków w taki sposób, aby wydłużyć czoło i górną część czaszki. – Nie był to jednak zwyczaj powszechny, lecz zapewne zarezerwowany dla wybranej grupy ludzi. Znów, brak nam źródeł, by móc bardziej precyzyjnie określić ich status – zaznaczyła Szymczak. Skąd pochodzą artefakty odkrywane w Bahrze 1? Zagadkowej figurki nie wytworzyła lokalna społeczność. Przywieziono ją z obszaru Mezopotamii, odległego od Bahry 1 o około 200–300 km. Archeolodzy znają kompletne egzemplarze podobnych dzieł sztuki, dlatego są w stanie zrekonstruować fragmentaryczne zabytki tego typu. Z główką z Bahry 1 jest jednak pewien problem. Wiadomo, że figurki mogły przedstawiać zarówno mężczyzn, jak i kobiety, ale nie da się tego stwierdzić w przypadku nowo odkrytego zabytku, bo główka nie posiada rozstrzygających cech płciowych. W tym roku archeolodzy dokonali też ważnego odkrycia związanego z produkcją naczyń ceramicznych. Od rozpoczęcia badań na stanowisku Bahra 1 odkrywano dwa typy naczyń: importowaną ceramikę związaną z kulturą Ubaid oraz zupełnie odmienną ceramikę, tzw. Coarse Red Ware , znaną również z innych stanowisk archeologicznych z tego okresu na Półwyspie Arabskim. Ten drugi rodzaj wyrobów uważano za lokalny, ale brakowało na to dowodów. Kluczowym odkryciem było odnalezienie niewypalonego glinianego naczynia w Bahrze 1. Dodatkowe analizy wykonane przez dr hab. Annę Smogorzewską z Wydziału Archeologii UW potwierdziły, że Bahra 1 to najstarsze znane miejsce produkcji ceramiki w regionie Zatoki Perskiej. Źródło: Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tak wyglądało jedno z najstarszych miast północnej Arabii. Otaczały je rozległe fortyfikacje
Archeolodzy odkryli w Arabii Saudyjskiej jedno z najstarszych miast w tym rejonie świata. Istniało przez prawie tysiąc lat, a powstało około 2400 lat p.n.e. Jego obecność oznaczała rewolucję w sposobie życia.
Spis treści: Biała plama na archeologicznej mapie Bliskiego Wschodu Miasto w oazie otoczonej przez mur Jak wyglądało miasto sprzed tysiącleci i kto w nim mieszkał? Najstarsze miasta znane są obszaru Bliskiego Wschodu mają nawet 10 tysięcy lat. Jednak pierwsze ośrodki miejskie, które są związane z cywilizacjami egipską czy sumeryjską w tym rejonie świata, pochodzą z IV tysiąclecia p.n.e. To tam wykształciło się pismo, społeczności cechowała stratyfikacja społeczna – pojawili się władcy i zorganizowany stan kapłański. A jak sytuacja wyglądała na Półwyspie Arabskim, w jego interiorze, czyli na południowy zachód od rzek Tygrys i Eufrat, gdzie położona była Mezopotamia? Biała plama na archeologicznej mapie Bliskiego Wschodu Teren północnej Arabii, który obecnie wchodzi w granicę Arabii Saudyjskiej, przez wiele lat był niemal zupełnie nierozpoznany przez archeologów. Dopiero badania w ostatnich dwudziestu latach przyniosło mnóstwo nowych informacji na temat tego obszaru. Jedną z zagadek było to, kiedy zaczęły powstawać tam pierwsze miasta. Długo sądzono, że stało się to dopiero w II tysiącleciu p.n.e. Wcześniej mobilni nomadzi mieli wznosić tam jedynie grobowce w formie konstrukcji megalitycznych, ale mieszkać w obozowiskach. Wykopaliska prowadzone w ostatnich latach przyniosły masę nowych informacji i zweryfikowały ten pogląd. Miasto w oazie otoczonej przez mur Na początku 2024 roku zespół naukowców z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) i Komisji Królewskiej ds. Al-'Ula ogłosił ważne odkrycie archeologiczne. Były to pozostałości po fortyfikacjach, które w całości otaczały oazę Chajbar. Miejsce to położone jest około 150 km na północ do Medyny. Mury otaczały obszar o powierzchni blisko 1100 hektarów. Ta wielka konstrukcja zachowała się do dziś tylko częściowo, a jej przebieg namierzono również dzięki zdjęciom lotniczym. Teraz badacze ogłosili na łamach czasopisma „PLOS One”, że udało im się zlokalizować w rejonie al-Natah, w obrębie murów otaczających oazę, miasto sprzed 4500 lat. Jak wyglądało miasto sprzed tysiącleci i kto w nim mieszkał? Miasto zajmowało około 2,6 hektara, zatem nie było zbyt duże. Składało się z dwóch „dzielnic”: centralnej i mieszkalnej otoczonej wałami obronnymi. Ta pierwsza była nieco wyżej położona. Zachowały się tam dwa czworoboczne budynki. Pełniły zapewne ważną rolę i jak piszą autorzy, mógł to być „dominujący ośrodek strategiczny i polityczny dla całego terenu”. W części mieszkalnej znaleziono sporo fragmentów naczyń ceramicznych i kamienie żarnowe. Udało się też namierzyć nekropolię. Zdaniem archeologów z pochówków wynika, że można mówić o stratyfikacji społecznej. W południowej części fortyfikacji znajdowały się dwie wieże obronne. Miasto było zamieszkiwane przez około 500 osób. Zarówno jego wielkość i rozplanowanie są zbliżone do innych podobnych stanowisk archeologicznych w północnej Arabii. Miasto istniało prawie tysiąc lat – od ok. 2400 lat p.n.e. do 1500 roku p.n.e. Wszystkie są zdecydowanie mniejsze i mniej złożone społeczno-politycznie niż równoczasowe miasta z Lewantu i Mezopotamii. Nowością w przypadku al-Natah jest jednak to – zdaniem badaczy – że nowo zlokalizowane miasto jest połączone z rozległą siecią wałów obronnych. – A to rodzi pytania o wczesny rozwój lokalnej urbanistyki – uważają odkrywcy. Odkrycia archeologiczne wskazują, że północna Arabia była usiana małymi ufortyfikowanymi miastami we wczesnej i środkowej epoce brązu. W Arabii bardzo długo, w porównaniu do innych obszarów Bliskiego Wschodu, utrzymywał się mobilny styl życia. Odkryte przez archeologów miasto to dowód na postępującą zmianę stylu życia – z typowo pasterskiego na bardziej osiadły. Niezbyt imponująca wielkość miast z tego okresu pokazuje, że był to okres przejściowy w ich rozwoju. Mimo w dużej mierze koczowniczego trybu życia ówcześni mieszkańcy północnej Arabii aktywnie uczestniczyli w dalekosiężnym handlu. Archeolodzy uzyskali dowody na to w postaci różnych surowców znalezionych na przykład w nowo zlokalizowanym mieście. Źródło: PLOS One. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pierwszy dowód na istnienie zaginionego Kościoła w tym kraju. Unikatowe odkrycie w Zatoce Perskiej
W Bahrajnie w Zatoce Perskiej mogło dojść do odkrycia pałacu biskupa diecezji. To pierwszy namacalny dowód na pobyt w tym kraju przedstawicieli Kościoła nestoriańskiego. Budowla istniała 1500 lat temu.
W tym artykule: Chrześcijański Bahrajn. Znalezisko sprzed 1500 lat Krzyże i chrześcijańskie symbole w kompleksie Pałac niepokornego biskupa? Chrześcijanie w Zatoce Perskiej Bogate znaleziska z rezydencji Chrześcijaństwo i Półwysep Arabski? Nie jest to pierwsze skojarzenie, jakie się nam nasuwa. Prawda jest jednak taka, że na tym obszarze przebywali wyznawcy Kościoła nestoriańskiego (nazywanego też Kościołem wschodu) aż do początków VII wieku. Wówczas na dużą skalę zaczęto nawracać się na islam. Chrześcijański Bahrajn. Znalezisko sprzed 1500 lat Brytyjscy archeolodzy ogłosili właśnie odkrycie dokonane w rejonie wsi Samahij, w północnej części wyspy Al-Muharrak – jednej z kilkudziesięciu należących do Bahrajnu. – Jest to pierwszy fizyczny dowód na istnienie Kościoła nestoriańskiego w Bahrajnie. Daje fascynujący wgląd w to, jak ludzie żyli, pracowali i oddawali cześć – mówi kierownik badań ze strony brytyjskiej, prof. Tim Insoll. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że budynek był zamieszkiwany między połową IV a połową VIII wieku, kiedy został opuszczony po przejściu ludności na islam. Krzyże i chrześcijańskie symbole w kompleksie Brytyjscy i bahrajńscy archeolodzy prowadzili wykopaliska pod kopcem na wiejskim cmentarzu. To tam znaleziono obszerny budynek z ośmioma zachowanymi pomieszczeniami. Obejmowały one kuchnię, refektarz lub jadalnię, pomieszczenie robocze i trzy pokoje dzienne. Budynek przetrwał do naszych czasów, ponieważ później na jego zgliszczach zbudowano meczet. Na chrześcijańską tożsamość mieszkańców kompleksu wskazują znalezione w nim gipsowe krzyże. Dwa, które zdobiły budynek, i jeden, który mógł być noszony lub przechowywany jako osobista pamiątka. Są też dwa ryty na tynku budowli: fragment ligatury dwóch greckich liter „Χ” (chi) i „Ρ” (rho). Jest to jeden z najstarszych chrystogramów używanych przez wczesnych chrześcijan. Archeolodzy wypatrzyli też wyrytą na ścianie rybę – to również wczesnochrześcijański symbol. Pałac niepokornego biskupa? Chrześcijanie w Zatoce Perskiej Możliwe, że budynek był pałacem biskupa diecezji, do której należała miejscowość Samahij, zwana Meshmahig lub Mašmahig w źródłach historycznych. Zapisy historyczne wskazują, że relacje między Meshmahig a centralnymi władzami kościelnymi nie zawsze były bezproblemowe. Jeden z tamtejszych biskupów został ekskomunikowany w 410 r. W połowie VII wieku innego biskupa potępiono za kwestionowanie jedności Kościoła. Odkrycie ekskluzywnego kompleksu w Bahrajnie jest niezwykłe. Do tej pory archeolodzy zlokalizowali pojedyncze budynki użytkowane przez chrześcijan: kościoły, klasztory, rezydencje. Są rozsiane po w prowincjonalnych lokalizacjach w Iranie, Kuwejcie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i wschodniej Arabii Saudyjskiej. Większość z nich pochodziła z późniejszego okresu. Archeolodzy odnaleźli perłowe miasto w Zatoce Perskiej. „Jest najstarsze w regionie” Na wyspie Siniyah, która należy do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, archeolodzy odkryli ruiny prawdopodobnie najstarszego miasta, które zamieszkiwali poławiacze pereł. Pochodzi z VI wieku n.e. Bogate znaleziska z rezydencji Przypuszczalny biskupi pałac wzniesiono w porządny sposób. Kamienne ściany były otynkowane wewnątrz. Podłogi wykonano z gipsu. Kuchnia posiadała kilka palenisk, zlokalizowano też obszerne naczynia zasobowe. Mieszkańcy mieli wysoki standard życia. Jedli wieprzowinę, która nie była już dostępna po przejściu na islam. Spośród owoców morza konsumowali ryby oraz skorupiaki. O tym, że mieszkańcy rezydencji byli majętni, świadczą karneolowe paciorki oraz naczynia ceramiczne sprowadzone aż z Indii. W miejscu dokonania odkrycia powstaje obecnie muzeum, które ma prezentować znalezisko. Jego otwarcie planowane jest na 2025 rok. Źródło: Uniwersytet w Exeter Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Wszystkie kolory piasku. Poleciałem LOT-em do Arabii Saudyjskiej
W czerwcu Polskie Linie Lotnicze LOT zainaugurowały nowe stałe połączenie między Warszawą a Rijadem. Do stolicy Arabii Saudyjskiej wybrałem się w poszukiwaniu orientalnej kultury i nieziemskich krajobrazów.
W tym artykule: Nawet kieliszka alkoholu W poszukiwaniu początków cywilizacji arabskiej Islam dla początkujących Co zjeść w Rijadzie? Zwiedzanie Rijadu Jak dolecieć do Arabii Saudyjskiej Monotonnie falujące gorące powietrze potęguje niesamowity widok. Mrużę powieki, starając się widzieć wyraźniej, ale to błąd bo kropla słonego potu szybko znajduje drogę do oka. Ognisty kolor zachodzącego słońca powoli zalewa każdy element nieziemskiej scenografii. Jest 46 st. C w cieniu, ale ja stoję jak zamurowany bojąc się stracić choćby sekundę tego spektaklu. – Welcome to Saudi! – donośny głos Jasira wyrywa mnie z letargu. – Wiedziałem że zaniemówisz z wrażenia. Nawet kieliszka alkoholu Saudyjczycy nazwali to miejsce „Krawędzią świata” i nie ma w tym przesady. Metr przede mną kamienista ziemia urywa się nagle, aby ponad 300 metrów niżej tworzyć płaską, niekończącą się pustynię. Wiele milionów lat temu było tu morze. Dzisiaj – stojąc na klifach gór Dżabal Tuwajk – można podziwiać pustynię w całej okazałości. Nieliczne drzewa akacjowe i wyschnięte koryta rzek urozmaicają krajobraz, który w promieniach zachodzącego słońca mieni się złotymi kolorami. To miejsce tylko fragment ogromnego pustynnego płaskowyżu Nadżd. Brakuje tu stałych rzek, a na nielicznych oazach uprawiane są palmy daktylowe i drzewa cytrusowe. Jest godzina 18, a temperatura osiąga niewyobrażalne dla Europejczyka 46 st. C. Chociaż terenowym autem można podjechać prawie pod krawędź klifu, niezbędnym ekwipunkiem jest czapka z daszkiem, koszula zasłaniająca ramiona i woda. Dużo wody. Wjazd na teren parku jest bezpłatny, ale po zmroku bramki wjazdowe są zamykane. Do Rijadu mamy około 120 km. Droga zajmuje nam prawie 2 godziny które wykorzystuję na rozmowę z Jasirem. Jest moim kierowcą i kopalnią niezbędnej wiedzy. Do zwiedzania Arabii Saudyjskiej trzeba się bowiem przygotować. Obowiązują tu zasady, których łamać naprawdę nie warto. – Nawet kieliszka wina do obiadu? – dopytuję z niedowierzaniem. – Żadnego alkoholu. Nie wolno sprzedawać i spożywać. Zakaz dotyczy każdego, nawet turystów. Za jego złamanie grożą wysokie kary. To samo dotyczy wieprzowiny. Zakazane są także publiczne tańce i muzyka. No i pamiętaj o tym żeby nie robić zdjęć saudyjskim kobietom. Prawo muzułmańskie, czyli szariat, jest podstawą ustroju prawnego. Musisz o tym pamiętać. W poszukiwaniu początków cywilizacji arabskiej Twierdza Al Masmak już z daleka robi spore wrażenie. Wielopiętrowa budowla w samym centrum Rijadu jest pozbawiona okien, za to wszędzie widać otwory strzelnicze. Grube mury obronne pokryte warstwą gliny w piaskowym kolorze zostały wzniesione w XIV wieku. Imam Abdullah bin Faisal kazał wybudować fortecę, która strzegła centrum władzy przed wrogami. Al Masmak w języku arabskim znaczy „gruby budynek". Kiedyś używany jako magazyn broni i amunicji, dzisiaj jest nowoczesnym muzeum. Eksponaty z przed tysięcy lat uświadamiają zwiedzającym, gdzie były początki cywilizacji, komu zawdzięczamy cyfry arabskie i kalendarz księżycowy. Wejście do muzeum jest bezpłatne, a klimatyzacja pozwala mi odetchnąć od wysokich temperatur. Powoli kieruję się do wyjścia. Mam jeszcze wiele do zobaczenia. Islam dla początkujących W drzwiach Al-Raihi, największego meczetu w Rijadzie, czeka na nas mułła. Nauczyciel i interpretator praw religijnych islamu uważnie przygląda się naszym strojom. Przed wejściem odkryte ramiona czy krótkie spodenki musimy pozakrywać. Dostajemy białe abaje. Wszyscy mężczyźni w świątyni są ubrani na biało. Kobiety zakrywają włosy. Wycieczka z przewodnikiem do Wielkiego Meczetu Al-Rajhi stanowi wprowadzenie do islamu dla nie-muzułmańskich gości. Co prawda wstęp do meczetu jest ograniczony wyłącznie do osób wyznających wiarę muzułmańską, ale dostępna dla turystów część kompleksu daje wyobrażenie jego ogromnego znaczenia dla mieszkańców Rajdu. Dwie biblioteki, w których znajduje się ponad 16 tys. książek i 50 tys. woluminów dostępne są dla każdego. Sala modlitewna dla mężczyzn pomieści 18 tys. osób, mniejsza przeznaczona jest dla 2500 kobiet. Ten ogromny kompleks służy nie tylko jako miejsce kultu muzułmanów, ale także miejsce spotkań społeczności podczas wydarzeń towarzyskich, takich jak Id al-Adha. To ważne święto wyznacza koniec Ramadanu. Oglądamy krótki film o meczecie. Co ciekawe, jest w języku polskim. Mułła oprowadza nas, cierpliwie odpowiadając na pytania. Na koniec wspólne zdjęcie i skromny prezent dla gości. Książka wyjaśniająca islam, oczywiście w języku polskim. Co zjeść w Rijadzie? Restauracja Najd Village to popularne w Rijadzie miejsce z tradycyjną lokalną kuchnią. Stoję w skarpetach przed lnianym obrusem leżącym na dywanie. Przecież nie będę chodził w butach po stole. To znaczy niby stole. Bo stołu nie ma. Nie ma też krzeseł. Na półmiskach u moich stóp parują gorąc potrawy, a ich zapach przypomina mi, że od dawna nic nie jadłem. Ale najpierw instrukcja arabskiego savoir-vivre. Siadam na lewym kolanie, prawe zostaje w górze. Można też usiąść po turecku, ale byłoby za łatwo. Teraz sięgam po potrawę. Tylko prawą ręką. Lewej ręki do jedzenia się nie używa. Jest nieczysta. Już po kilku minutach łapie mnie skurcz w łydce, a kolana i plecy przypominają o metryce. Siadam po swojemu i łapię za sztućce. Jedzenie jest pyszne. Pieczony kurczak w arabskich przyprawach, kibbeh – kulki z wołowego mięsa z kaszą bulgur i duszona jagnięcina z warzywami. No i oczywiście humus. Ciecierzyca, tahini, oliwa z oliwek, sok z cytryny i przyprawy. Ta kremowa pasta jest jednym z symboli Bliskiego Wschodu. W towarzystwie delikatnie wypieczonej pity podawana jest wszędzie i do każdego posiłku. Kelnerzy dwoją się, aby na stole niczego nie zabrakło. Gościnność to jedna z najwyższych wartości Saudyjczyków. To synonim hojności i troski. Nieodzowna część kultury arabskiej. LOT uruchomił stałe połączenie z Uzbekistanem. To będzie hit tego roku Bajkowa Samarkanda, plantacje pistacji i wielobarwne szale z kaszmiru. Nie potrzebowałem tysiąca i jednej nocy. Wystarczyły dwie, aby się przekonać, że Uzbekistan to podróżnicze „next bes... Zwiedzanie Rijadu Większość budynków w Rijadzie ma kolor ochry, która po zachodzie słońca ma piękny brązowy odcień. Temperatura spada do akceptowalnych 34 st.C i miasto zaczyna tętnić życiem. Centra handlowe zapełniają się mieszkańcami. Kupcy otwierają stragany na licznych soukach. Perfumy, kadzidełka, ręcznie robione pamiątki, można tu kupić wszystko. I koniecznie trzeba się targować. Na towarach nie ma cen i bardzo łatwo jest przepłacić kilkukrotnie. Przymierzam kefiję. To tradycyjna arabska chusta, zapewniająca ochronę przed słońcem. Sprzedawca cierpliwie uczy mnie, jak ją wiązać i ręcznie zaplata piękny sznur, pozwalający ją utrzymać na głowie podczas wiatru. Dowiaduję się, że wszystkie mają taką samą długość. Dopasowanie reguluje się jego grubością. Nie muszę martwić się przeliczaniem cen z riala na złotówki. Przelicznik jest 1:1. Chusty nie kupiłem, za to plecak mam wypchany brązową kawą z kardamonem, która bardzo przypadła mi do gustu i oczywiście brązowymi daktylami. Gotowy zestaw dla przyjaciół, których zaproszę po powrocie na moje kolorowe saudyjskie opowieści. Jak dolecieć do Arabii Saudyjskiej Arabia Saudyjska jest jednym z najbogatszych państw świata. Oczywiście za sprawą wydobycia ropy naftowej, ale również gazu, soli kamiennej i złota. W ciągu ostatnich kilkunastu lat kraj bardzo się zmienił i otworzył na inne sektory rozwoju. Turystyka jest jednym z nich, a Rijad to miasto nowoczesne i ciekawe. Można tu dolecieć samolotami Polskich Linii Lotniczych LOT. Podróż trwa około 6 godzin, a ceny biletów zaczynają się od 2600 zł w obie strony. Latem jest tu bardzo gorąco, ale od listopada do marca jest przyjemne 25 st. C. I to idealna temperatura na zwiedzanie tego ponad 7-milionowego miasta i jego okolic. Weekend w Arabii Saudyjskiej przypada na piątek i sobotę, a niedziela jest dniem pracującym. Karty płatnicze działają praktycznie wszędzie. Zakazane jest wykonywanie zdjęć obiektów wojskowych, rządowych i strategicznych oraz na obszarach zastrzeżonych. Obowiązuje również zakaz wwozu i posiadania dronów. Do tego potrzebna jest wcześniejsza zgoda miejscowych władz.
Prawie jak w „Diunie”. Przez tysiące lat ludzie mieszkali w kanałach lawowych na arabskiej pustyni
Archeolodzy po raz pierwszy znaleźli dowody na to, że dawni mieszkańcy Półwyspu Arabskiego osiedlali się w kanałach lawowych. Są to jaskinie powstałe po przepłynięciu rozgrzanej lawy. Tego rodzaju lokalizację mogliby wykorzystać przyszli koloniści Marsa.
W tym artykule: Co naukowcy zawdzięczają hienom? Kiedy ludzie zamieszkiwali w kanałach lawowych? Co znaleziono na ścianach Umm Jirsan? Jak powstają kanały lawowe? Lodowate noce, upalne dni i bardzo suche powietrze. W takich warunkach materiał organiczny nie ma szans przetrwać mileniów. Dlatego archeolodzy pracujący na Półwyspie Arabskim interesują się nie tylko tym, co jest na powierzchni. Badają również tamtejsze jaskinie, w tym kanały lawowe położone na północy Arabii Saudyjskiej. Pracujący w tamtym rejonie zespół archeologów pod kierunkiem Mathew Stewarda z Griffith University w Brisbane dokonał właśnie przełomowego odkrycia. Naukowcy znaleźli pierwsze dowody na to, że system kanałów lawowych Umm Jirsan był kilka tysięcy lat temu zamieszkany. W okresie między 7 a 10 tys. lat temu ogromna jaskinia pustynna okresowo zamieniała się w dom. Tak samo jak jaskinie Fremenów w „Diunie” Franka Herberta. Co naukowcy zawdzięczają hienom? Australijczycy na miejsce wykopalisk wybrali kanał lawowy Umm Jirsan odległy o 125 km od Medyny. Ma imponujące rozmiary – długość 1,5 km, wysokość 12 m, a szerokość sięgającą miejscami 45 metrów. To największa tego rodzaju struktura w Arabii Saudyjskiej. Już w pobliżu wejść do Umm Jirsan naukowcy natrafili na ciekawe znaleziska. W miejscach, gdzie zapadł się sufit, otwierając drogę do tunelu, wykopali setki kamiennych artefaktów. Zostały wykonane z obsydianu, bazaltu i czertu. Ponieważ były one wystawione na warunki zewnętrze, trudno było określić ich wiek. W środku zrobiło się jeszcze ciekawiej. Ziemia była tam usłana kośćmi zwierząt. Były ich wręcz całe stosy. „Te stosy są dziełem hien. Zwierzęta przeciągały kości pod ziemię, aby je zjeść, zachować na czas niedoboru żywności lub by karmić młode. Proces ten, powtarzany przez tysiąclecia, doprowadził do powstania jednych z najbardziej niesamowitych nagromadzeń skamieniałości, jakie można zobaczyć gdziekolwiek na świecie” – napisali badacze na portalu „The Conversation”. Kiedy ludzie zamieszkiwali w kanałach lawowych? Archeolodzy prowadzili wykopaliska w pobliżu wejścia do wschodniego korytarza. Znajdowały się tam półokrągłe kamienne struktury o nieznanej funkcji i w nieznanym wieku. U ich stóp archeolodzy natrafili na kolejne kamienne artefakty – z zielonego obsydianu – oraz na kości zwierząt oraz węgiel drzewny. Większość z kamiennych przedmiotów w kanałach lawowych znajdowała się w warstwie położonej 75 cm pod powierzchnią. Radiowęglowe datowanie próbek węgla drzewnego pozwoliło określić ich wiek. Powstały między 10 a 7 tys. lat temu. Naukowcy odnaleźli najstarsze malowidła naskalne na świecie. Nie stworzył ich człowiek Archeolodzy odnaleźli we francuskiej jaskini malowidła naskalne, które zostały stworzone przez neandertalczyków. Mogą mieć nawet 75 tysięcy lat. Oznacza to, że są to najstarsze jaskiniowe... Co znaleziono na ścianach Umm Jirsan? Jednym ze skarbów Umm Jirsan okazały się ryty naskalne. Przedstawiają bydło, owce i kozy, ale również sceny polowań z udziałem psów. Ryty są podobne do innej arabskiej sztuki naskalnej z okresu neolitu i późniejszej epoki brązu. Co ciekawe, przedstawienia nakładają się na siebie. Wskazuje to, że na przestrzeni lat ludzie pojawiali się w Umm Jirsan wielokrotnie. Archeolodzy znaleźli również ich szczątki. Pochodzą z neolitu i epoki brązu. Ich analiza rzuciła nowe światło na dietę dawnych mieszkańców Umm Jirsan. Zawierała zaskakująco dużo białka, a także owoców i zbóż. Zdaniem badaczy odzwierciedla to zmianę trybu życia związaną z rozwojem rolnictwa. To właśnie kilka tysięcy lat temu ludzie opanowali zaawansowane metody uprawy i hodowli, które pozwoliły im osiedlać się na dłużej na pustyni. A także sadzić daktylowce i figowce. Jak powstają kanały lawowe? Lawa ma temperaturę przekraczającą 1000 st. C. Jej dokładna wartość zależy od zawartości dwutlenku krzemu SiO2. Kwaśne lawy, bogate w SiO2 są nieco chłodniejsze, stosunkowo wolne i lepkie. Lawy zasadowe, gorętsze, płyną nieraz tak szybko jak samochód. Jeśli spływają po odpowiednio nachylonym stoku, mogą osiągać prędkość nawet 50 km/godz. Mając takie właściwości, lawa może być niszczycielskim żywiołem. Na powierzchni stosunkowo prędko ochładza się i zastyga. Natomiast lawa znajdująca się pod ziemią potrafi wydrążyć długie i szerokie kanały. Kiedy cała wypłynie, pozostawia za sobą pusty tunel. Właśnie taki jak Umm Jirsan. Źródła: EurekAlert The Conversation New Scientist PLOS One. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ciekawostki o Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Witajcie w kraju tradycji i nowoczesności
Bliski Wschód to region z niezwykle bogatą historią i tradycją całkowicie inną od europejskiej. Wiele tamtejszych krajów pamięta jeszcze czasy starożytne, gdy kształtowały się pierwsze cywilizacje. Przeciwwagą dla nich jest młode państwo, które błyskawicznie zyskało status jednego z najbogatszych i najnowocześniejszych na świecie – Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ciekawostki o tym niezwykłym pod każdym względem miejscu wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Zjednoczone Emiraty Arabskie to kraj tolerancyjny? Bez przesady Na czym Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały swoją potęgę? Ekologiczna słodka woda Kraj nietypowych atrakcji Zjednoczone Emiraty Arabskie (ZEA) dzielą się na siedem emiratów, rządzonych przez emirów: Abu Zabi, Adżman, Dubaj, Fudżajra, Ras al-Chajma, Szardża i Umm al-Kajwajn. 97 proc. powierzchni państwa zajmuje pustynia Ar-Rub al-Chali, więc panuje tam klimat kontynentalny suchy ze skrajnie suchą strefą w głębi kraju. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, kiedy średnia temperatura nie przekracza 20 stopni Celsjusza. Z kolei w lipcu słupek rtęci może wskazać więcej niż 50 stopni Celsjusza. Wystarczy ogólnikowych informacji. Skupmy się na ciekawszych faktach o tym niezwykłym państwie. Zjednoczone Emiraty Arabskie to kraj tolerancyjny? Bez przesady Ciekawostki o Zjednoczonych Emiratach Arabskich rozpoczynamy od krótkiego wprowadzenia do tamtejszej obyczajowości. ZEA to państwo kosmopolityczne, które nie zamyka się na inne kultury i wyznania. Należy jednak pamiętać, że przez cały czas mówimy tu o kraju, w którym główną religią jest islam, a mieszkańcy i władze oczekują od przyjezdnych poszanowania ich kultury. Pozamałżeńskie przyjemności? Nie w ZEA Zgodnie z obowiązującym tam prawem opartym na szariacie, utrzymywanie pozamałżeńskich stosunków seksualnych jest tam zakazane. Trzeba pamiętać, że nie dotyczy to wyłącznie mieszkańców ZEA, ale także turystów. Wstrzemięźliwość wśród par, które żyją w nieformalnym związku jest więc wskazana. Ostrożnie ze zgłaszaniem gwałtu Wskazana jest też ostrożność. Na mocy prawa kobieta, która padła ofiarą gwałtu może mieć niemałe kłopoty. Ofiara może zostać oskarżona za utrzymywanie stosunków pozamałżeńskich, zwłaszcza jeżeli badanie wykaże obecność alkoholu we krwi lub gdy znała sprawcę. W takim przypadku musi udowodnić, że do stosunku doszło wbrew jej woli. Sekrety muzułmańskiej alkowy. Kiedyś islam był bardziej liberalny niż chrześcijaństwo Jeszcze w XIX w. Europejczycy widzieli islam jako rozwiązłą religię, która pozwala muzułmanom baraszkować w haremie z licznymi żonami i nałożnicami. Obecnie sytuacja jest dokładnie odwro... Brzmi niedorzecznie? A jednak. W 2013 roku pewna Norweżka zgłosiła gwałt na policji. W rezultacie sama została oskarżona. Głośny był też przypadek brytyjskiej turystki, która w Dubaju została zgwałcona przez dwóch Brytyjczyków. Policja nie szukała sprawców, ale zatrzymała ofiarę za utrzymywanie pozamałżeńskiej relacji. W ZEA nie toleruje się homoseksualistów Zjednoczone Emiraty Arabskie, podobnie zresztą jak inne kraje islamskie, nie są odpowiednią destynacją dla par jednopłciowych. Homoseksualizm jest surowo zabroniony w ZEA. Odbycie stosunku z osobą tej samej płci jest tam zagrożone karą grzywny, deportacji, pozbawienia wolności, a nawet śmierci. Komentarze w sieci? Najlepiej z autocenzurą Każdy, kto przebywa w ZEA i zamieszcza treści w internecie, musi pamiętać, że opinie, komentarze i inne informacje podlegają przepisom lokalnego prawa karnego. Każda treść, która zostanie uznana za obraźliwą wobec tamtejszych władz, firm i obywateli, może zostać ukarana wysoką grzywną i deportacją. Ostrożnie z procentami Alkohol w ZEA nie jest bezwzględnie zakazany dla osób innego wyznania (z pewnymi wyjątkami, a jednym z nich jest Szardża). Jednak trzeba pamiętać, że spożywanie napojów wyskokowych w miejscach publicznych (z wyłączeniem wybranych hoteli i klubów) jest surowo zabronione. Mało tego, poważne kłopoty mogą na siebie ściągnąć nawet osoby, które nie piły publicznie, ale przebywały w takich miejscach w stanie nietrzeźwym. Szorty albo krótka spódniczka? Nie wszędzie Największe metropolie nie mają problemu z przyjezdnymi, którzy ubierają się „po europejsku”. Nie należy jednak zapominać, że poza miejscami typowo turystycznymi lepiej nie zakładać szortów, krótkich spódniczek czy strojów plażowych. Winni przytulania Publiczne okazywanie uczuć to w ZEA poważne faux pas. Na tyle poważne, że za przytulanie lub pocałunek można trafić do zakładu karnego. Na czym Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały swoją potęgę? Wystarczy o islamskim prawie i obyczajowości. Skupmy się na ekonomicznych aspektach funkcjonowania Zjednoczonych Emiratów Arabskich, bo w tym obszarze też kryje się sporo ciekawostek. Federacja Zjednoczonych Emiratów Arabskich ogłosiła niepodległość 2 grudnia 1971 roku. Od tamtego dnia minęło niewiele więcej niż pół wieku, a dziś ZEA to jedno z najnowocześniejszych, najbogatszych i najszybciej rozwijających się państw świata. Skąd taki szybki rozwój? To proste. Postęp był napędzany ropą. Płynne złoto napędziło ZEA Złoża ropy naftowej odkryto tam w 1958 roku. Cztery lata później rozpoczął się eksport cennego paliwa. Nie jest jednak prawdą, że przed napływem petrodolarów terytoria, na których wyrosły imponujące drapacze chmur, znajdowały się w korzystnej sytuacji. Protektorat nad tamtym obszarem sprawowała wówczas Wielka Brytania, a dzięki położeniu na strategicznych szlakach handlowych tamtejsze księstwa były dość zamożne. Nie zmienia to jednak faktu, że gdyby nie odkryto złóż „czarnego złota”, region nigdy nie osiągnąłby obecnego statusu. Pokłady ropy nie są jednak bezdenne. Przy stale zwiększającej się eksploatacji zasobów wystarczy najwyżej na kilkadziesiąt lat. Niebawem Zjednoczone Emiraty Arabskie będą musiały nauczyć się funkcjonować bez wpływów z przemysłu petrochemicznego, a przygotowania trwają już od jakiegoś czasu. Co będzie, gdy wyczerpie się ropa? W co inwestują władze ZEA? Ogromne kwoty płynął do najróżniejszych sektorów gospodarki, przede wszystkim do bankowości, sportu i turystyki, ale nie tylko. Zjednoczone Emiraty Arabskie widzą też przyszłość w eksporcie energii odnawialnej. W końcu słońca tam nie brakuje. Na celowniku są też nieruchomości. Sektor budowlany stale zwiększa swój udział w tamtejszej gospodarce. Najwyższy budynek świata, Burdż Chalifa, stanął w Dubaju 14 lat temu. Wysokość niemal 828 metrów robi ogromne wrażenie, ale to jeszcze nie wszystko, na co stać tamtejszych budowlańców. W 2020 roku powstał tam pierwszy na świcie w pełni funkcjonalny budynek w całości wytworzony przy użyciu technologii druku 3D. Autorem tego śmiałego przedsięwzięcia jest Dubai Future Foundation. Ekologiczna słodka woda Deficyt wody pitnej jest olbrzymim problemem w wielu regionach świata. Ze względu na pustynne położenie, w krajach Zjednoczonych Emiratach Arabskich nie występują naturalne rzeki i jeziora, a słodkiej wody jest tam jak na lekarstwo. Jak z tym problemem radzą sobie Zjednoczone Emiraty Arabskie? Zapotrzebowanie na wodę jest tam zaspokajane poprzez odsalanie wody morskiej. Ten proces wymaga jednak zaangażowania ogromnych zasobów energii. W rezultacie nie jest to najbardziej ekologiczna metoda pozyskiwania wody. Wkrótce jednak ulegnie to zmianie. Obecnie w ZEA realizowany jest projekt, którego celem jest zwiększenie wydajności odsalania wody. Instalacja ma być zasilana prądem wygenerowanym przez olbrzymie panele fotowoltaiczne i będzie wykorzystywać proces odwróconej osmozy. Kraj nietypowych atrakcji Nie istnieje przedsięwzięcie, którego nie można zrealizować, dysponując ogromnym budżetem. W ZEA można trafić na atrakcje, których próżno szukać gdziekolwiek indziej. Najwyższe budynki świata: odkryj 8 najwyższych drapaczy chmur Aż siedem z ośmiu najwyższych budynków świata znajduje się w Azji. Sprawdź, ile metrów ma dotychczasowy rekordzista i gdzie stoi najwyższy budynek świata. Szusowanie na pustyni Chyba nikt nie wybiera się w tamte strony, by oddawać się białemu szaleństwu, ale jeżeli komuś przyjdzie na to ochota, może to zrobić. W centrum handlowym Mul al-Imarat (w Dubaju) powstał pierwszy na Bliskim Wschodzie kryty kompleks sportów zimowych. Ski Dubai zajmuje powierzchnię 22500 metrów kwadratowych. Działa tam pięć sztucznie naśnieżanych stoków (najdłuższy mierzy 400 metrów) z wyciągami orczykowymi i krzesełkowymi. Jest też snowpark z torem saneczkowym, lodowiskiem i jaskinią lodową. Kolejka szybka jak bolid F1 Kolejną wielką atrakcją jest Ferrari World Abu Dhabi. Park tematyczny na wyspie Yas jest największym tego typu obiektem na świecie. Działa tam najszybszy rollercoaster, który rozpędza się do 240 km/godz., a pierwszą setkę osiąga w czasie dwóch sekund. Galeria handlowa jak muzeum Chcąc podziwiać skamieliny prehistorycznych gadów trzeba się udać do muzeum? Nie w ZEA. W galerii handlowej w Dubaju stoi szkielet dinozaura, liczący 155 milionów lat. W 2008 roku sprowadzono go z USA. Warto podkreślić, że ta niezwykła ekspozycja jest jedną z najlepiej zachowanych skamieniałości na świecie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Stąd sprowadzano tysiące lat temu miedź do Indii i Mezopotamii. Odkrycie Polaków w Omanie
Polscy archeolodzy odkryli w Omanie konstrukcje sprzed tysięcy lat. To być może centrum metalurgiczne, które zaopatrywało w miedź tak odległe miejsca, jak Mezopotamia czy Indie.
W tym artykule: Starożytna metalurgia – cel najnowszych badań polskich archeologów Najstarsze odkryte konstrukcje mają tyle lat, co egipskie piramidy Odkrycie centrum metalurgicznego Wieża obserwacyjno-obronna na szlaku karawan Archeologia zaangażowana Ekipa polskich archeologów pracuje w Omanie od 2016 roku. Jej badania skupiają się ostatnio na północnej części kraju i położonych tam górach Hadżar. Państwo Oman położone jest we wschodniej części Półwyspu Arabskiego. Graniczy z Jemenem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi oraz Arabią Saudyjską. Starożytna metalurgia – cel najnowszych badań polskich archeologów Archeolodzy powrócili z ostatnich badań pod koniec 2023 roku. Tym razem skupili się na poszukiwaniu śladów po starożytnych metalurgach oraz pozostałościach osadnictwa z epoki brązu i żelaza w górach Hadżar. Badania koncentrowały się wokół mikro-regionu Qumayrah, gdzie działała ekspedycja pod kierownictwem prof. Piotra Bielińskiego i dr Agnieszki Pieńkowskiej z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW). – Jesienią, kiedy pracujemy, bywa wciąż bardzo gorąco w ciągu dnia. Temperatura ok. 30 st. C wydaje nam się wtedy miłym chłodem. W takich warunkach nawet lichy cień kolczastych drzewek daje chwilę wytchnienia. Ale pod koniec sezonu bywa zimno, zwłaszcza kiedy ruszamy rano, prawie godzinę przed wschodem słońca, by z pierwszym światłem być już na stanowisku – opowiada uczestniczka badań, Agnieszka Szymczak z CAŚ UW. Archeolodzy przeprowadzili prospekcje terenowe, czyli badania powierzchniowe polegające na rejestrowaniu tego, co jest widoczne na powierzchni ziemi. Prowadzili też niewielkie wykopaliska, nazywane sondażami. Najstarsze odkryte konstrukcje mają tyle lat, co egipskie piramidy Archeolodzy natknęli się między innymi na bardzo stare konstrukcje, pochodzące z wczesnej epoki brązu. Są to typowe dla okresu Umm an-Nar (ok. 2600–2000 p.n.e.) okrągłe kamienne wieże oraz grobowce wieżowe. – Generalnie ślady osadnictwa z czasów kultury Umm an-Nar wydają się na badanym terenie najbardziej rozpowszechnione. To pokazuje, że nawet region położony w górskiej dolinie, w głębi lądu, mógł uczestniczyć w ekonomicznym i demograficznym boomie, jaki nastąpił w tym okresie – mówi prof. Piotr Bieliński. Odkrycie centrum metalurgicznego Zdaniem badaczy przeszłości, do rozwoju ekonomicznego w okresie Umm an-Nar przyczynił się w dużej mierze dalekosiężny handel zamorski. Do Indii i Mezopotamii wysyłano omańską miedź. To był główny towar eksportowy tego obszaru. Stanowiska, które przyniosły najbogatsze znaleziska związane z wytopem metalu koncentrują się wokół Wadi Salh. Jest to kompleks stanowisk nieopisanych do tej pory w literaturze archeologicznej. Zatem nie były znane naukowcom. W analizowaniu tych pozostałości archeologów wsparli geolodzy z Akademii Górniczo-Hutniczej, Państwowego Instytutu Geologicznego i Wydziału Geologii UW. Znajdują się tam połacie ziemi pokryte szlaką, czyli produktem odpadowym po procesach hutniczych. – Na powierzchni znaleźliśmy tam dziesiątki narzędzi kamiennych służących do rozkruszania rudy oraz liczne fragmenty ścianek pieców służących do wytopu miedzi. Zachowały się też pozostałości budynków, które służyły najprawdopodobniej jako warsztaty – opisuje dr Agnieszka Pieńkowska. Według niej są to ewidentne pozostałości po długotrwałej działalności związanej z przetwarzaniem rudy miedzi. Ale czy pochodzą one z czasów epoki brązu? – Na pytanie z jakiego okresu pochodzą, będziemy mogli odpowiedzieć dopiero po przeprowadzeniu analizy materiałów datujących – dodaje archeolożka. Wieża obserwacyjno-obronna na szlaku karawan Obszar gór Hadżar był zamieszkiwany z pewnością również w I tysiącleciu p.n.e. Jednak według badaczy ślady po wówczas żyjących ludziach są mniej rozpowszechnione. W jednej z lokalizacji archeolodzy odkryli pozostałości po osadzie z prawdopodobnie wieżą obserwacyjno-obronną. Położona była na wzgórzu górującym nad skrzyżowaniem dwóch dolin. Przebiegały tam szlaki karawanowe. Prowadziły z dużych oaz na południu gór Hadżar ku wybrzeżu Zatoki Omańskiej z jednej strony i ku ośrodkom położonym na terenie dzisiejszych Emiratów Arabskich z drugiej. Ku zaskoczeniu archeologów zabudowa na terenie tej osady z okresu żelaza II (lata 1100–600 p.n.e.) ma charakter zwarty. W odkopanej części stanowiska archeologicznego natrafiono na 33 pomieszczenia należące do przylegających do siebie domów rozlokowanych po obu stronach wąskiej uliczki. – Taki rodzaj zabudowy daleki jest od wiejskiego charakteru osad, których można się spodziewać w tak niewielkim ośrodku górskim – podkreśla archeolog. Polscy archeolodzy w Ptolemais. Sonar zdradza tajemnice starożytnego portu Libijska Ptolemais to jedno z największych i najlepiej zachowanych miast starożytności. Do jej eksploracji powrócili właśnie polscy archeolodzy. Rozpoczęli badania sonarowe portu. Archeologia zaangażowana Wynikami najnowszych badań zainteresowali się mieszkańcy okolicznych miejscowości. Z wizytą na stanowiskach pojawiły się dzieci ze szkoły we wsi Qumayrah. Jej szejk zaprosił też prof. Bielińskiego do wygłoszenia krótkiego wykładu dla uczniów i nauczycieli. Archeolodzy i geolodzy pokazali przy tej okazji swoje znaleziska. Podobne obiekty okoliczni mieszkańcy znajdują na co dzień, więc ich komentarze były również interesujące dla badaczy. Angażowanie lokalnych społeczności w projekty archeologiczne powoli staje się standardem na świecie. W podobny sposób eksperci CAŚ UW angażowali mieszkańców w czasie niedawnych badań w Sudanie. Kiedyś archeolodzy przybywali na stanowiska i prowadzili wykopaliska bez konsultacji i dialogu z pobliskimi społecznościami. – Podczas survey'u napotykamy rozmaite konstrukcje kamienne nieznanego przeznaczenia, które trudno jest datować. Część jest starożytna, ale czasem po konsultacjach z okolicznymi mieszkańcami okazuje się, że część ma zaledwie kilkadziesiąt lat. Szejk Ahmed wyjaśnił nam np. że murki, które dokumentujemy to kryjówki, których używali jeszcze niedawno myśliwi polujący na gazele. I, jakby na potwierdzenie jego słów, następnego dnia dwie przebiegły nam prawie przez sam wykop! – opowiada Agnieszka Szymczak. Polskie badania archeologiczne w Omanie prowadzone są w ramach współpracy pomiędzy Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego a Ministerstwem Dziedzictwa i Turystyki Sułtanatu Omanu. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Al Naslaa to najdziwniejsza skała na świecie. Jej kształt tłumaczą różne teorie – niektóre bardzo dziwne
Al Naslaa to skała, która wygląda, jakby została przecięta mieczem albo laserem. Tak przynajmniej twierdzą zwolennicy teorii spiskowych. Wyjątkowa formacja intryguje jednak nie tylko kształtem.
W tym artykule: Gdzie znajduje się Al Naslaa? Petroglify na skale Al Naslaa Jak powstała ta formacja skalna? Zwiedzanie skały Al Naslaa Wiele państw na świecie walczy o turystów, bijąc kolejne architektoniczne rekordy. Niemal co roku słyszymy o najwyższych, największych czy innych „naj” w budownictwie. Od zarania dziejów najsprawniejszymi budowniczymi są jednak siły natury. W odróżnieniu od dzieła ludzkich rąk nie zawsze jesteśmy w stanie wytłumaczyć, skąd wzięły się niektóre dzieła w przyrodzie. Jedna z największych zagadek geologicznych na Ziemi znajduje się w Arabii Saudyjskiej. Słyszeliście o skale Al Naslaa? Gdzie znajduje się Al Naslaa? Wyjątkowa formacja leży w północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Jej dokładna lokalizacja to odległy region Tabuk otoczony rozległymi obszarami pustyni. W teorii takie miejsce nie zachęca do eksploracji. A jednak, dzięki Al Naslaa przybywa tam coraz więcej (choć o tłumy to nie są) osób zainteresowanych geologią, archeologią, a nawet... teoriami spiskowymi. To dlatego, że najbardziej intrygującym elementem skały jest wąska przestrzeń między dwiema jej częściami. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że pasek wygląda jak odmierzony od linijki. Kiedy i w jaki sposób powstał? Spekuluje się, że skała pękła na skutek naturalnych procesów, takich jak erozja i korozje naprężeniowe. Nie brakuje też głosów, jakoby formacja powstała z udziałem ludzi lub istot pozaziemskich. Cała formacja mierzy około 6 metrów wysokości i 9 metrów szerokości. Podział na dwie niemal równe części to niejedyne, co w niej intryguje. Obie połówki skały stoją pionowo na małych cokołach, ponoć przecząc prawom grawitacji. Co ciekawe, południowo-wschodnia ściana Al Naslaa jest pokryta licznymi petroglifami. Tajemnicze skały sprzed 3,48 mld lat najstarszym dowodem istnienia życia na Ziemi Naukowcy przeprowadzili nowe analizy potwierdzające, że formacje skalne z północno-zachodniej Australii są pochodzenia biologicznego. Czyli że stanowią pozostałość mikroorganizmów, któr... Petroglify na skale Al Naslaa Petroglify, czyli wyryte w skale rysunki, na Al Naslaa są dla badaczy źródłem wiedzy o ludziach, którzy tysiące lat temu zasiedlali ten obszar lub przynajmniej go mijali. Są też ważnym elementem dziedzictwa archeologicznego i kulturowego Arabii Saudyjskiej. Prawdopodobnie pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych. Wiele z nich przedstawia zwierzęta, sceny polowań i postacie ludzkie. Niektóre z petroglifów można interpretować jako symbole religijne lub duchowe czczone przez ówczesne lokalne kultury. Eksperci wskazują również na ich znaczenie astronomiczne. Petroglify o geometrycznych kształtach mogły służyć do nawigacji lub śledzenia wydarzeń na niebie. Niewykluczone, że wykorzystywano je także podczas rytuałów związanych z kosmosem. Nadal nie zostały jednak w pełni odszyfrowane. Kiedy tak się stanie, możemy otrzymać zupełnie nową wiedzę o praktykach starożytnych astronomów i matematyków. Jak na razie o tych konkretnych petroglifach więcej jednak nie wiemy, niż wiemy. Badacze podkreślają, że rysunki są dowodem na to, że niemal od zawsze ludziom towarzyszyło pragnienie rejestrowania i przekazywania swoich doświadczeń, przekonań i historii poprzez sztukę. Jak powstała ta formacja skalna? Pomimo różnych teorii, dokładna przyczyna pęknięcia skały Al Naslaa pozostaje przedmiotem trwających badań geologicznych. Jedna z najpopularniejszych teorii (żadna nie została jeszcze potwierdzona) mówi o efekcie naturalnego wietrzenia i erozji zachodzącej przez miliony lat. Al Naslaa jest piaskowcem, a to rodzaj skały znany z warstw i uskoków. Połączenie wiatru, deszczu, wahań temperatury i sił geologicznych miało zdaniem ekspertów doprowadzić do pęknięć naprężeniowych wzdłuż istniejących linii. Ostatecznie pęknięcie mogło zatem wynikać z istniejących słabości w strukturze skały. Niektórzy geolodzy sugerują z kolei, że do pękania skały mogły przyczynić ruchy skorupy ziemskiej. Jest to możliwe, ponieważ Al Naslaa znajduje się regionie doświadczającym aktywności tektonicznej naszej planety. Jak wiadomo, pustynie to jedne z miejsc, gdzie amplitudy temperatur są najbardziej odczuwalne. Jedna z teorii sugeruje, że to właśnie wahania pogody miały doprowadzić do tego, że formacja skalna wygląda dziś tak, jak wygląda. Chodzi konkretnie o zjawisko nazywane w języku angielskim „frost wedging”. W tym przypadku miałoby ono polegać na tym, że woda przedostawała się do pęknięć w skale. Następnie zamarzała, a więc automatycznie zajmowała więcej miejsca, potencjalnie prowadząc do pękania skał. Brak jednoznacznych dowodów geologicznych i niezwykła precyzja pęknięcia przyczyniły się do tego, że część osób wierzy, iż Al Naslaa to zasługa ludzi lub kosmitów. Jest to jednak mało prawdopodobne. Zwiedzanie skały Al Naslaa Dzięki swoim unikalnym cechom skała Al Naslaa stała się jedną z największych atrakcji w kraju. Napływ turystów przyniósł Arabii Saudyjskiej zarówno możliwości, jak i wyzwania. Ważne jest, aby zachować i chronić to zagadkowe miejsce. Turyści muszą więc najpierw uzyskać zezwolenie na wycieczkę lub podróżować z autoryzowanymi przewodnikami. Taka praktyka pomaga monitorować liczbę odwiedzających oraz minimalizuje potencjalne szkody. Dodatkowo lokalne władze i organizacje przyrodnicze organizują akcje mające na celu wzrostu świadomości na temat znaczenia ochrony skały Al Naslaa i jej otoczenia. Programy te są skierowane zarówno do mieszkańców, jak i turystów. Formacja jest też stale monitorowana przez geologów badających to, jak wpływa na nią antropopresja. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Na Półwyspie Arabskim archeolodzy odkryli pradawną broń. Ma ponad 200 tys. lat
Archeolodzy z Arabii Saudyjskiej odnaleźli zabytkową broń z epoki paleolitu. To tak zwany pięściak lub tłuk pięściowy. Wstępne datowanie wykazało, że może mieć nawet 200 tys. lat.
W tym artykule: Wyjątkowe znalezisko w Arabii Saudyjskiej Pięściak sprzed 200 tysięcy lat Artefakt wykonano z bazaltu Chociaż najstarsze narzędzia kamienne stworzone przez przodków człowieka pochodzą sprzed 3,39 mln lat, broń biała powstała znacznie później. Uważa się, że najstarsze przykłady przedmiotów służących do walki to cztery drewniane włócznie odkryte w niemieckim Schöningen. Odnalazł je w 1995 roku archeolog Hartmut Thieme. Stwierdzono wówczas, że artefakty miały nawet 400 tys. lat. Wyjątkowe znalezisko w Arabii Saudyjskiej Badacze ewolucji człowieka przyznają, że wykorzystanie broni było jednym z podstawowych czynników, które napędzały rozwój i ewolucję ludzkości. Umożliwił ludziom dominację nad zwierzętami, a niektórym kulturom dały przewagę nad innymi grupami hominidów. Teraz archeolodzy poinformowali o najnowszych niezwykłym odkryciu. W północnej części Arabii Saudyjskiej odnaleziono broń, której historia sięga okresu paleolitu. Badacze twierdzą, że artefakt mógł postać nawet 200 tys. lat temu. Za znalezisko odpowiada Królewska Komisja saudyjskiego miasta Al-Ula z prowincji Medyna. Pięściak sprzed 200 tysięcy lat Odkryta broń to tak zwany pięściak lub tłuk pięściowy. To najdłużej używane narzędzie w historii ludzkości. Wykonywano go zwykle krzemienia lub czertu. Większe fragmenty kamienia pomniejszano poprzez uderzanie np. o skałę. W ten sposób ludzie tworzyli kształty przypominające narzędzia bojowe takie jak topory. Broń nie z tej Ziemi. Badania wykazały, że prehistoryczną strzałę wykonano ją z kosmicznego materiału Najnowsze badania wykazały, że strzała, którą odkryto w XIX wieku, mogła zostać stworzona z pozaziemskiego materiału. Naukowcy twierdzą, że starożytni ludzie wykonali ją z żelaza odzy... Najczęściej miały migdałowaty, sercowaty lub owalny kształt. Podstawa była dobrze dopasowana do dłoni. Pierwsze pięściaki z kultury abwilskiej charakteryzowały się przypadkową formą i brakiem wyraźnej krawędzi tnącej. Były charakterystyczne dla dolnego i środkowego paleolitu i były używane przez Homo erectus i hominidów, ale rzadko przez Homo sapiens. Wykopaliska archeologiczne odbywały się na stanowisku Qurh. Pierwsze badania rozpoczęły się w tym miejscu w 1985 roku. Najstarsze arabskie źródła wskazują, że w przeszłości była to niezwykle żyzna dolina, w której znajdowało się wiele bogatych wiosek. Była to życiodajna osada, bogata w źródła wody pitnej. Archeolodzy odnaleźli tu również dowody na istnienie kanatu, czyli podziemnej instalacji wodnej używanej do zaopatrywania miast w wodę oraz nawadniania pól uprawnych. Artefakt wykonano z bazaltu Pięściak odkryty w pradawnej oazie został wykonany z bazaltu i jest wyjątkowo duży. Ostrze ma aż 51,3 cm długości. Badacze twierdzą, że został stworzony w taki sposób, który wskazuje, że wykorzystywany był do siekania. Wciąż jednak trwa analiza, która ma na celu dokładne ustalenie przeznaczenia tego artefaktu. – Odkrycie tego prehistorycznego topora stanowi znaczący kamień milowy w badaniu historii ludzkości. Znalezisko rzuca nowe światło na pradawne kultury, które zasiedlały Półwysep Arabski – przekazali w oświadczeniu autorzy odkrycia. Źródło: Królewska Komisja Al-Ula Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Te wielbłądy wyginęły, zanim nadano im nazwę. Zapomniany gatunek zachował się na rycinach
Wielbłądy to jedno z pierwszych skojarzeń, jakie przychodzą na myśl o krajach arabskich. Zwierzęta te odgrywały ważną rolę w codzienności lokalnych społeczności. Jak wyglądają te z zapomnianych rycin?
W tym artykule: Trudności w badaniach Tak wyglądały wielbłądy Zagadka wielbłądów z Arabii Saudyjskiej Ludzkie szczątki i ruiny budowli to niejedyne znaleziska, na jakie trafiają podczas wykopalisk archeolodzy. Równie fascynujące są wszelkiego rodzaju rysunki, malowidła czy rzeźby. To, co kiedyś było sztuką, dziś jest ważnym źródłem informacji dla badaczy i historyków. Najbardziej znane są oczywiście malowidła z Lascaux. Sztukę naskalną sprzed tysięcy lat odnajduje się jednak w wielu miejscach Ostatnie tego typu odkryciu rzuca nowe światło na historię pustyni w Arabii Saudyjskiej. Trudności w badaniach Miejscem znaleziska jest stanowisko archeologiczne Sahout na południowym krańcu pustyni Nafud. To tam znajduje się wychodnia skalna z rycinami przedstawiającymi kilkanaście wielbłądów. Zwierzęta są naturalnej wielkości i reprezentują wymarły gatunek, który tysiące lat temu przemierzał tereny dzisiejszej Arabii Saudyjskiej. Badacze nie nadali mu nazwy naukowej. To nie pierwszy raz, kiedy archeolodzy przeprowadzili prace terenowe w tym miejscu. Dotychczas wielbłądy pozostawały jednak niezauważone. W rozmowie z serwisem Live Science główna autorka badania Maria Guagnin powiedziała, że jej zespół dowiedział się o tym miejscu z innych artykułów naukowych. Odkrycie rysunków nie było jednak proste z kilku powodów. Po pierwsze, lokalizacja wychodni skalnej nie była precyzyjna. Po drugie, pustynie nie są łatwym terenem do nawigowania. To niejedyna trudność, z jakąś musieli zmierzyć się archeolodzy. Na wielbłądy nakładały się nowsze ryciny. To kolejna warstwa tajemnicy. Gaugnin wspomina o gęstych skupiskach sztuki naskalnej z „wielu różnych okresów”. – Powstawały w różnych fazach i różnią się stylistycznie – podkreśliła. Tak wyglądały wielbłądy Większość z nich wykonano wewnątrz szczelin. To dodatkowo utrudnia ich analizę. Dotychczas badacze stosowali metodę radiowęglową. Wyniki wskazują, że miejscowe stanowisko archeologiczne było zamieszkiwane między plejstocenem (2,6 mln do 11 700 lat temu) a środkowym holocenem (7 000 do 5 000 lat temu). Badacze odkryli pewne szczegóły na rycinach wielbłądów. Zdradzają one płeć oraz wygląd futra zwierząt. To z kolei dostarcza wskazówek w kwestii czasu ich powstania. – Większość to samce [...] Niektóre ryciny przedstawiają wielbłądy pokazujące organ zwisający z pyska samca wielbłąda, który służy do wabienia samic [...] Dzikie wielbłądy również nie wyliniły jeszcze futra i nadal miały zimową sierść – tłumaczyła. Opierając się wyłącznie na tych danych, badacze wysunęli hipotezę, że sztuka naskalna mogła powstać w okresie godowym między listopadem a marcem. Naukowcy odnaleźli najstarszy projekt architektoniczny w historii. Pochodzi sprzed 8000 lat Prehistoryczni ludzie wyryli na skałach plany tzw. pustynnych latawców. To enigmatyczne konstrukcje odkryte na Półwyspie Arabskim, które wykorzystywano jako pułapki na zwierzynę. Naukowcy tw... Zagadka wielbłądów z Arabii Saudyjskiej Dlaczego ludzie osiedlali się właśnie w tym miejscu na środku pustyni? To jak na razie pozostają zagadką. Badacze nie dysponują informacjami o lokalnym źródle wody. Powód migracji musiał być więc inny. Niewykluczone, że Sahout było przystankiem po drodze do innej lokalizacji. Co ciekawe, to niejedyne miejsce w Arabii Saudyjskiej, w którym znaleziono ryciny przedstawiające wielbłądy w naturalnych rozmiarach. W 2018 r. archeolodzy dokonali podobnego odkrycia w prowincji Al-Jouf. Na świecie nie brakuje zagadkowych obrazków, rycin czy malowideł sprzed wieków. Niektóre techniki ich wykonania zaskakują. Tak jest, chociażby w przypadku słynnych rysunków z Nazca w Peru. Mimo że co jakiś czasu badacze odkrywają kolejne, nadal nie mają pewności, jakie było ich pierwotne zastosowanie. Źródło: Archaeological Research in Asia. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Archeolodzy odnaleźli na pustyni tajemnicze pochówki kobiet. „Grobowiec pośrodku niczego”
Izraelscy archeolodzy odnaleźli starożytne pochówki kobiet. Znajdowały się na środku pustyni wyżynnej Negew, na południu Izraela. Badacze podejrzewają, że mogły być to ofiary rytuału.
W tym artykule: Tajemniczy pochówek na środku pustyni W grobowcu pochowano głównie kobiety Dowód na handel kobietami? Na środku izraelskiej pustyni Negew archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Znaleźli grobowiec, w którym znajdują się pochówki kilkudziesięciu osób. Wstępne badania wykazały, że prawdopodobnie większość z nich to kobiety. Znalezisko jest o naprawdę nietypowe, ponieważ nekropolia pochodzi sprzed 2500 lat, a wokół niej nie istniała żadna większa osada. Naukowcy zastanawiają się teraz, kto i dlaczego stworzył to tajemnicze cmentarzysko na rozstaju dróg. Tajemniczy pochówek na środku pustyni Grobowce znajdowały się pod usypanymi kopcami. Początkowo archeolodzy myśleli, że były to kurhany stworzone przez lokalne plemiona koczownicze z czasów epoki brązu. Gdy jednak zaczęli kopać głębiej, szybko okazało się, że mają do czynienia z czymś innym. – Kontynuowaliśmy wykopaliska i wtedy zrozumieliśmy, że było to zupełnie coś innego, niż myśleliśmy. Coś znacznie większego – mówił Martin David Pasternak, archeolog z Israel Antiquities Authority, który był kierownikiem wykopalisk. W końcu archeolodzy dostali się do dwóch komór grobowych, które oddzielone były dziedzińcem. Wewnątrz większej znajdowało się co najmniej 50 ciał. W drugiej odkryto szczątki, które należały do zaledwie 7 osób. Odkrycie i badania nad grobowcem zostały opisane na łamach czasopisma „Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University”. Badacze podkreślają w nim, że należy przeprowadzić znacznie więcej badań, aby dokładnie stwierdzić, czym było to miejsce. Izrael, jak i cały Bliski Wschód, jest domem dla wielu starożytnych i prehistorycznych kultur, a także miejsc związanych z różnymi plemionami koczowniczymi. Właśnie dlatego w tym regionie często zdarzają się podobne odkrycia archeologiczne. Problem polega na tym, że odnaleziona konstrukcja nie jest równie jednoznaczna, jak większość tego rodzaju budowli. W grobowcu pochowano głównie kobiety Naukowcy wciąż prowadzą badania metodą datowania radiowęglowego szczątków, aby znaleźć trop, kim mogli być ci ludzie. Jednak wiele artefaktów, które znajdowały się we wnętrzu grobowca, pochodzi z okresu późnej epoki żalaza i wczesnego okresu perskiego, co oznacza ok. 2600 lub 2500 lat temu. Haaretz przypomina, że jest to okres, w którym Babilończycy podbili Lewant, w tym Jerozolimę i Judę w 586 r. p.n.e. Badania grobowca wykazały, że był on używany przez dłuższy czas. Niektóre szkielety sprawiały wrażenie zgniecionych, a inne były ułożone na stosach. To sugeruje, że co jakiś czas konstrukcja pogrzebowa była otwierana i robiono miejsce, aby zmieścić większą liczbę zmarłych. W ruinach archeolodzy odnaleźli również ciemne plamy popiołu, które znajdowały się w miejscu będącym prawdopodobnie dziedzińcem. Naukowcy uważają, że to dowód na regularne rytuały, które tu odprawiano. W Izraelu znaleziono instrumenty wykonane z ptasich kości. Natufijczycy używali ich w różnych celach Kilkanaście tysięcy lat temu Natufijczycy wytwarzali instrumenty z kości ptaków. Instrumenty służyły im nie tylko do muzykowania. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-izraelu-znaleziono-instrumenty-wykonane-z-ptasich-kosci-natufijczycy-uzywali-ich-w-roznych-celach-cf89a02.jpg" width="938" height="528" alt="W Izraelu znaleziono instrumenty wykonane z ptasich kości. Natufijczycy używali ich w różnych celach" title="W Izraelu znaleziono instrumenty wykonane z ptasich kości. Natufijczycy używali ich w różnych celach" /> Jednak to, co najbardziej zaskoczyło badaczy, to płeć pochowanych. Większość szczątek – być może nawet wszystkie – należało do kobiet. Na ten fakt wskazuje również analiza artefaktów pogrzebowych, które tradycyjnie kojarzone były z damskimi pochówkami. To m.in. miedziane bransoletki, koraliki z karneolu, kościane pierścienie, wisiorki z muszli, a także fenickie i egipskie skarabeusze. – Te znaleziska wskazują na istną mieszankę wielu kultur – powiedział Pasternak w rozmowie z Haaretz. Archeolog dodaje, że w grobowcu znajdowały się nawet garnki do gotowania z epoki żelaza, które spotykano w Judei, a także naczynia ceramiczne charakterystyczne dla kultury Edomitów i Moabitów. W pozostałościach odkryto nawet amulet egipskiego boga Besa, opiekuna dzieci i kobiet. Naukowcy przypominają jednak, że zróżnicowanie artefaktów grobowych nie musi oznaczać, że wszystkie osoby pochodziły z różnych krain lub kultur. Bardzo możliwe, że były to elitarne kobiety, które nabyły te przedmioty drogą handlu. – „Widzimy tu silny akcent południowoarabski. Nie mamy dobrych odpowiedników dla tych grobowców w naszym regionie, ale istnieją podobne w pobliżu Dubaju, w Omanie i prawdopodobnie istniały tego rodzaju tajemnicze pochówki w Jemenie, chociaż niewiele zostało tam wykopanych lub opublikowanych z powodu obecnego konfliktu – mówi Pasternak. Dowód na handel kobietami? Archeolodzy zastanawiają się, czy pochówki mogą mieć związek z arabskimi handlarzami. Jednak pustynia Negew znajduje się daleko od południowej Arabii. Badacze sugerują, że szczątki i artefakty mogły nie należeć do kobiet z Arabii, lecz dziewczyn, które zmierzały w tamtym kierunku. Jedna z hipotez zakłada, że zmarli są ofiarami tajemniczej epidemii lub niefortunnego ataku tubylców i przestępców. Jednak wszystko wskazuje na to, że nie wszystkie ciała pochowano w tym samym czasie. Druga hipoteza głosi, że był to grobowiec, w którym grzebano niewolnice lub pracownice seksualne. Archeolodzy przypominają, że istnieją dowody zapisane w inskrypcjach, że odbywał się handel takimi kobietami między Lewantem a Arabią. – Wiele z tych artefaktów mogło trafić w ręce kobiet, które rzeczywiście pochodziły z Arabii, ale uważamy, że istnieje wystarczająco dużo dowodów historycznych, aby podejrzewać, że były to zagraniczne kobiety, które zostały zabrane do Arabii – twierdzi naukowiec. Jednak dlaczego taki grobowiec miałby znajdować się na skrzyżowaniu dróg? Naukowcy sugerują, że w starożytności miejsce to mogło być ważnym skrzyżowaniem szlaków handlowych, które biegły przez cały Bliski Wschód. Z drugiej strony starożytni ludzie często interpretowali te miejsca z kobiecymi bóstwami. W starożytnym Rzymie na skrzyżowaniach umieszczano kapliczki poświęcone larom, które często miały postać kobiet. Niemniej jednak potrzebne są dalsze badania, aby dokładnie ustalić znaczenie tych konstrukcji. Źródło Haaretz Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jemen i jego niezwykłe miasta. Jak wyglądają najstarsze wieżowce świata?
Jemen cechuje niezwykła architektura. Znajdują się tu najstarsze wieżowce świata, a wygląd miast odpowiada obrazom z legend i baśni. Miasta Jemenu są niepowtarzalne. Czemu to zawdzięczają?
W tym artykule: Jemen – co to za kraj? Czym się wyróżnia architektura Jemenu? Sana – czarująca stolica Jemenu Shibam – Manhattan pustyni Jemen – co to za kraj? Jemen to państwo leżące na południowo-zachodnim krańcu Półwyspu Arabskiego. Mieszkańcy, choć zróżnicowani etnicznie, wyznają generalnie różne odłamy islamu. Klimat jest suchy i pustynny, co wpłynęło na tradycyjną architekturę miast. Od XX w. Jemen boryka się z powtarzającymi się kryzysami i wojnami domowymi. Jest to dzisiaj jeden z najbardziej niestabilnych i najbiedniejszych krajów na świecie. Toczy się tam od 2015 r. wyniszczająca wojna domowa, której towarzyszy największy obecnie kryzys humanitarny. Czym się wyróżnia architektura Jemenu? Ze względu na status ekonomiczny państwa, architektura w Jemenie ma charakter ściśle tradycyjny. Stare mieszkalnictwo jest użytkowane czasem nawet przez stulecia. Wpływ na zachowanie konserwatywnego charakteru miast mają również rygorystyczne zasady zagospodarowania przestrzennego. Tym, co może się wydawać najbardziej fascynujące, jest skala wysokości tradycyjnych budynków mieszkalnych. Potrafią one mieć szereg pięter, a jednocześnie są to stare lub historyzujące budowle. Poszerzano ich przestrzeń, nadbudowując kolejne piętra. Badacze po raz pierwszy zeszli na dno „Piekielnej Studni” w Jemenie. Co znaleźli? Wokół „Piekielnej Studni” krąży wiele legend i mitów. Po licznych próbach dopiero teraz badaczom udało się sprawdzić, co rzeczywiście znajduje się na jej dnie. Węże i wodospady to ... Ten charakterystyczny, tradycyjny wertykalizm jest ewenementem w skali światowej, ponieważ trwał nieprzerwanie od wieków. Zjawisko to występuje przede wszystkim w stolicy Jemenu, czyli w Sanie oraz w mieście Shibam. Sana – czarująca stolica Jemenu Stolica Jemenu jest jednym z tych nielicznych miast, które zachowały spójną architekturę. Konserwatywne warunki pozwoliły przetrwać historycznym zabudowaniom w mieście. Najbardziej typowymi budynkami w Sanie są tzw. domy wieżowe. Oto ich cechy charakterystyczne: Domy te potrafiły mieć nawet 8 pięter; Charakterystyczna dla tych budowli jest biała dekoracja na elewacji; Na parterze mieściła się kiedyś przestrzeń magazynowa i przeznaczona dla zwierząt. Dzisiaj są tam sklepy i lokale usługowe; Na pierwszym piętrze mieści się tradycyjnie kuchnia ze spiżarnią; Drugie piętro przeznaczone jest dla gości; Wyższe partie zajmowała rodzina; Ze względu na patrylokalną tradycję małżeństw, syn nadbudowywał nowe piętro domu dla swojej rodziny; Na ostatnich piętrach zazwyczaj mieścił się duży pokój do tradycyjnego wspólnego żucia czuwaliczki. Warto także wspomnieć, że Sanę nadal otacza stary mur z cegły mułowej. W starym mieście natomiast zachowało się mnóstwo zabytkowych budowli. W 1986 r. zostało ono wpisane na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO. Niestety, od początku wojny domowej w 2015 r. zabytki te mają status zagrożony. Shibam – Manhattan pustyni Kolejnym wartym uwagi miastem Jemenu jest Shibam. W XVI w. nawiedziła je niszczycielska powódź, po której wybudowano ikoniczne dzisiaj wieżowce. Wiele z nich przetrwało w dobrym stanie. Miasto jest starannie rozplanowane urbanistycznie. Otoczone murem Shibam jest położone na planie trapezu z ortogonalną siatką ulic. Wypiętrzająca się, pionowa konstrukcja bloków była celowym zamierzeniem. Całość założenia miała zagwarantować bezpieczeństwo w razie kolejnych powodzi. Dlaczego ramadan to najważniejszy miesiąc dla wyznawców islamu? W trakcie ramadanu muzułmanie umacniają swoją wiarę w Allaha poprzez post, bezinteresowną postawę oraz modlitwę. To czas pobożności i autorefleksji. Shibam nie jest jednym z największych miast Jemenu. Być może wynika to z panujących tam od zawsze rygorystycznych zasad zagospodarowania. Dzięki nim plan oraz konstrukcje bloków pozostały niemal niezmienne. Każdy nowy budynek miał obowiązkowo wpasowywać się stylistycznie w otoczenie. Układ pięter budynków również powtarzał pewien schemat: Pierwsze piętro przeznaczone było na kuchnie i magazyn; Na drugim piętrze przyjmowano gości (tzn. mężczyźni przyjmowali mężczyzn); Prywatne pokoje zaczynały się dopiero od czwartego piętra. Mówi się, że to najstarsze miasto wieżowców na świecie. Można się w nim doszukać pewnych proto-modernistycznych cech, które stały się normą w architekturze światowej dopiero 400 lat później. Od 1982 r. Shibam, podobnie jak Sana, jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Oprócz Sany i Shibam, wysoką zabudowę można zauważyć w innych miastach i miejscowościach Jemenu, takich jak Amran, Sada czy Al–Hadżara. Ich wyjątkowość może wynikać z izolacji od światowych trendów w architekturze. Największy wpływ na to ma niestabilny charakter regionu. Niemniej świadome podążanie za konserwatywnymi zasadami umożliwiło zachowanie tych niezwykłych budowli do dzisiaj. Źródła: ArchiRama Michele Lamprakos, 2005, Rethinking Cultural Heritage: Lessons from Sana'a, Yemen, Traditional Dwellings and Settlements Review, nr 16(2), str. 17-37
Naukowcy odnaleźli najstarszy projekt architektoniczny w historii. Pochodzi sprzed 8000 lat
Prehistoryczni ludzie wyryli na skałach plany tzw. pustynnych latawców. To enigmatyczne konstrukcje odkryte na Półwyspie Arabskim, które wykorzystywano jako pułapki na zwierzynę. Naukowcy twierdzą, że to najstarszy projekt architektoniczny, jaki kiedykolwiek odnaleziono.
W tym artykule: Dwa kamienie, na których wyryto prehistoryczne plany „Pustynne latawce” to dobrze przemyślane, wyrafinowane pułapki Wyjątkowe zdolności prehistorycznych myśliwych W ubiegłym roku na Półwyspie Arabskim archeolodzy odkryli kolejne nietypowe konstrukcje. Struktury nazwane „pustynnymi latawcami” składały się z niskich kamiennych ścian. Niektóre z nich miały nawet kilka kilometrów długości. Badania wykazały, że wykorzystywano je jako pułapki na zwierzynę, m.in. gazele. Okazuje się, że te ogromne budowle były dobrze przemyślane. W trakcie najnowszych wykopalisk naukowcy odnaleźli prehistoryczne ryciny, które przedstawiają architektoniczne plany arabskich pułapek. Dwa kamienie, na których wyryto prehistoryczne plany Naukowcy z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych twierdzą, że schematy wyryte na kamieniu, mogą mieć nawet 8000 lat. Oznacza to, że jest to prawdopodobnie najstarszy projekt lub wzór przyszłej konstrukcji, jaki kiedykolwiek stworzył człowiek. Archeolodzy znaleźli w sumie dwa kamienie, na których wyrzeźbiono plany. Pochodzą z Jordanii i Arabii Saudyjskiej i przedstawiają tamtejsze struktury. Badacze opublikowali swoje badania w czasopiśmie naukowym PLOS One. Autorzy zwracają uwagę, że w jordańskim obszarze Jibal al-Khasabiyeh znajduje się w sumie 8 latawców. W tej okolicy archeolodzy odnaleźli kamień z rycinami o długości 80 cm i szerokości 32 cm. Datowanie wykazało, że pochodzi sprzed ok. 7000 lat. Z kolei w Zebel az-Zilliyat w Arabii Saudyjskiej znajdują się dwa pustynne latawce, które oddalone są od siebie o ponad 3 kilometry. Badacze odnaleźli tam olbrzymi głaz o długości 382 cm i 235 cm szerokości. Rémy Crassard, jeden z autorów badania, przyznaje, że schemat na tym kamieniu został wyryty za pomocą narzędzia przypominającego kilof. Uczony przyznał, że dokonano tego ok. 8000 lat temu. „Pustynne latawce” to dobrze przemyślane, wyrafinowane pułapki Pustynne latawce zostały po raz pierwszy zidentyfikowane w latach 20. ubiegłego wieku, gdy zauważono je z lotu ptaka. Ze względu na rozległość i skalę tej konstrukcji, badacze nie zdawali sobie wcześniej sprawy z ich istnienia. Struktury były bowiem zaplanowane tak, aby nie rzucały się w oczy. Tak samo, jak inne pułapki z czasów późniejszych, „latawce” miały być dobrze zakamuflowane. Stworzenie takiej przestrzeni wymagało jednak wcześniejszej wizualizacji, która byłaby punktem wyjścia do dalszej budowy. Autorzy przyznają, że schematy widoczne na neolitycznych kamieniach są niezwykle precyzyjne. Archeolodzy w Jordanii odnaleźli kompleks rytualny sprzed 9000 lat. To najstarsza konstrukcja skalna, jaką wybudował człowiek Kompleks rytualny został odnaleziony na wschodniej pustyni Jordanii. Pochodzi z okresu neolitu. Naukowcy twierdzą, że to najstarsza tak duża konstrukcja zbudowana przez człowieka. Crassard i jego współpracownicy porównali plany wykute w skale ze schematami, które zostały opracowane na podstawie zdjęć satelitarnych i fotografii z lotu ptaka. Badacze wykonali obliczenia matematyczne i zauważyli, że ryciny z jordańskiego głazu przedstawiają latawiec, który oddalony był o ok. 2,3 km. Z kolei wykute symbole i linie odkryte w Arabii Saudyjskiej, były podobne do dwóch pułapek myśliwskich. Jedna była oddalona o ponad 16 km, a druga zaledwie 1,5 km. Wyjątkowe zdolności prehistorycznych myśliwych – Ryciny są zaskakująco realistyczne i bardzo dokładne. Na wykresie geometrycznym zauważyliśmy, że schematy mają bardzo podobne kształty do istniejących struktur, oczywiście w dużo mniejszej skali – opisują badacze w swoim artykule. – W naszych badaniach przedstawiliśmy najstarsze znane plany architektoniczne w historii ludzkości. Ryciny, mogą mieć 8000, a może nawet 9000 lat. Chociaż ludzie za pomocą różnych struktur i konstrukcji modyfikowali przestrzeń przez tysiąclecia, dotychczas odnaleziono niewiele planów, schematów lub map, które pochodzą sprzed okresu cywilizacji Mezopotamii i starożytnego Egiptu – dodają uczeni. Naukowcy uważają, że odkrycie rzuca nowe światło na naszą wiedzę o zdolnościach myśliwskich neolitycznych kultur na Półwyspie Arabskim, a także ich umiejętnościach szczegółowego planowania. Autorzy podejrzewają, że dawne społeczności mogły wyznaczać grupę ludzi, którzy wcześniej dokładnie omawiali strategię polowania. To wymagało od nich zarówno kreatywności i abstrakcyjnego myślenia, ale także wiedzy o zachowaniach zwierząt, które żyły na tym obszarze. Źródło: PLOS One Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Omanie odkryto grobowiec sprzed 7000 lat. W środku znajdowały szczątki kilkudziesięciu osób
Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w Omanie, odnaleźli prehistoryczny kamienny grobowiec. Okazało się, że było to miejsce masowego pochówku dla co najmniej kilkudziesięciu osób.
W tym artykule: Grobowiec sprzed 7000 lat We wnętrzu znajdowały się stosy kości Kolejne odkrycie w Omanie Wiele tysięcy lat temu Oman był ważnym państwem Półwyspu Arabskiego. Był położony na ważnych szlakach handlowych. Ludzie zajmowali się tu głównie rzemiosłem, rybołówstwem i produkcją kadzideł, które były eksportowane do innych części świata. W ostatnich latach badacze odkryli wiele stanowisk archeologicznych z okresu paleolitu i neolitu. Znajdowały się one głównie na wschodnim wybrzeżu. Odnaleziono tam m.in. niezwykłe wyroby ceramiczne, a także monumentalne zabytki architektoniczne. Grobowiec sprzed 7000 lat W trakcie najnowszych wykopalisk w pobliżu miejscowości Nafūn w środkowej części Omanu, naukowcy z Czech natrafili na kolejne miejsce, które rzuca światło na historię tego niezwykłego kraju. Badacze z Czeskiej Akademii Nauk w Pradze odkryli kamienny grobowiec, w którym pochowano kilkadziesiąt osób. – W tym regionie nigdy nie odnaleziono żadnych grobowców z epoki brązu lub starszych. To miejsce pochówku jest naprawdę wyjątkowe – mówi w rozmowie z Live Science Alžběta Danielisová, archeolożka z Instytutu Archeologii w Pradze. Datowanie radiowęglowe wykazało, że grób może mieć nawet 7000 lat. To prawdopodobnie jedna z najstarszych struktur, jakie człowiek stworzył w Omanie. We wnętrzu znajdowały się stosy kości Czescy archeolodzy zwracają uwagę, że grobowiec został odnaleziony już 10 lat temu. Zlokalizowano go wówczas za pomocą zdjęć satelitarnych. Jednak dopiero teraz przeprowadzono kompleksowe badania, które pozwoliły na odkrycie ludzkich szczątek. Badacze opisują, że ściany grobowca wykonano z rzędów cienkich kamiennych płyt, które tworzą mur ciosowy. To konstrukcja wykonana ze starannie obrobionych ciosów z kamienia, które układano warstwami. W ten sposób zbudowano m.in. świątynię Jowisza w libańskim Baalbeku. Odnaleziono najstarsze budynki na Półwyspie Arabskim. Pochodzą sprzed ponad 8500 lat Archeolodzy znaleźli najstarsze budynki w historii Półwyspu Arabskiego. Nowe odkrycie ujawnia osadniczy tryb życia ludzi, którzy zamieszkiwali te ziemie 8500 lat temu. Badacze twierdzą, że z podobnych kamiennych ciosów ułożono również dach. Ten jednak zawalił się, a uczeni podejrzewają, że była to prawdopodobnie konsekwencja corocznych monsunowych deszczów. We wnętrzu grobowca znajdowało się kilka stosów kości. Archeolodzy uważają, że może to oznaczać, iż zmarłych wrzucono do środka, gdy ich ciała były już w stanie rozkładu. Ułożono je tak, aby ich czaszki znajdowały się tuż przy zewnętrznej ścianie. Co ciekawe, niedaleko tego grobowca odnaleziono drugi, lecz znacznie mniejszy. Badacze twierdzą jednak, że zbudowano go wiele lat, a nawet wieków później. Badania wykazały, że szczątki ludzi pochodzą z różnych okresów. Archeolodzy odkryli również trzy groby, w których znajdowały się kości z kultury Samad. Powstała ona na terytorium Omanu 3 tys. lat później. Kolejne odkrycie w Omanie W pobliżu głównego grobowca badacze znaleźli również napisy na skałach, które wykonano ok. 6000 lat temu. Niektóre symbole przypominają proste malowidła, ale Danielisová zwraca uwagę, że może być to starożytny nierozszyfrowany system pisma. Być może niektóre znaki oznaczają słowa lub nazwy. To jednak wciąż jest kwestia sporna. Naukowcy planują dalsze badania w okolicy starożytnych grobowców. Chcą przeprowadzić analizę izotopową szczątek, która może dostarczyć ciekawych informacji dotyczących życia ludzi, którzy zamieszkiwali Półwysep Arabski. Odkrycia w grobowcach mogą pomóc ustalić, jak pradawni mieszkańcy Omanu postrzegali śmierć oraz życie po śmierci. Co więcej, niedaleko Nafūn znajdują się ślady pradawnej osady. Naukowcy wierzą, że odnajdą dowody, które potwierdzą, że mieszkali tam ludzie. To już kolejne odkrycie czeskich archeologów w Omanie. Zaledwie kilka dni wcześniej badacze trafili na tajemnicze struktury, które nazwano „arabskim Stonehenge”. Znajdowały się one na stanowisku Zufar. Szacuje się, że mogą mieć ok. 2000 lat. Źródło: Oman Observer Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Archeolodzy odnaleźli perłowe miasto w Zatoce Perskiej. „Jest najstarsze w regionie”
Na wyspie Siniyah, która należy do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, archeolodzy odkryli ruiny prawdopodobnie najstarszego miasta, które zamieszkiwali poławiacze pereł. Pochodzi z VI wieku n.e.
W tym artykule: Archeolodzy odnaleźli najstarszą perłową osadę W mieście odkryto pozostałości milionów muszel Przemysł perłowy był kluczowym elementem rozwoju Zatoki Perskiej w starożytności Perły od tysięcy lat były symbolem bogactwa i luksusu. Już w czasach starożytnych tworzono z nich biżuterię, a także wykorzystywano jako walutę w handlu wymiennym. Były niezwykle wartościowe nie tylko ze względu na ich piękno, ale również fakt, iż wydobycie nie było najprostsze. W Zatoce Perskiej ok. 7–8 tysięcy lat temu pojawili się ludzie, którzy zaczęli się trudnić poławianiem pereł. To właśnie stąd eksportowano te wytwory małż i ślimaków. Wraz z rozwojem handlu zagranicznego, w regionie Półwyspu Arabskiego zaczęły powstawać tzw. perłowe osady. Archeolodzy odnaleźli najstarszą perłową osadę Dotychczas uważano, że jednym z najstarszych miast, które zajmowało się wydobyciem pereł, była Manama. Jednak najnowsze wykopaliska archeologów sugerują, że to nie stolica Bahrajnu, a mała wyspa Siniyah, była najstarszym miastem poławiaczy. Niewielki skrawek lądu podlega pod emirat Umm al-Kajwajn w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Archeolodzy odnaleźli tam pozostałości osady, która miała ok. 12 hektarów powierzchni. Znajdowały się tam ruiny domostw zbudowanych ze skały i zaprawy wapiennej. Naukowcy odnaleźli tam przedmioty, które były używane przez nurków podczas poszukiwania pereł w wodzie, m.in. ciężarki, które umożliwiały szybsze zejście na dno. W mieście odkryto pozostałości milionów muszel Zespół odnalazł także pozostałości olbrzymiej ilości muszli. Archeolodzy zwracają uwagę na to, że znalezienie jednej perły wymaga wiele cierpliwości i czasu. – Na 10 tysięcy małż czasem znajdziesz tylko jedną perłę. Ludzie musieli odrzucić tysiące muszli i spędzić wiele godzin pod wodą – mówi w rozmowie z AP Timothy Power, archeolog z Uniwersytetu Zjednoczonych Emiratów Arabskich. – Odpady, które generował przemysł perłowy, były olbrzymie. Mamy tutaj do czynienia z milionami wyrzuconych muszli – dodaje. Są jak kosmiczne perły! Żelazne meteoryty pod lodem Antarktydy Pod lodem Antarktydy może się znajdować warstwa bogatych w żelazo meteorytów - wynika z nowych badań, opublikowanych w "Nature Communication". Datowanie radiowęglowe wykazało, że osada została założona jeszcze przed okresem islamskim. Biorąc pod uwagę, że w zaledwie w listopadzie zeszłego roku archeolodzy odkryli tu ruiny chrześcijańskiego klasztoru z VI w. n.e., perłowe miasto było założone przez chrześcijan, którzy tu żyli. Badacze przyznają, że ich odkrycie jest niezwykłe, ponieważ podobne wioski poławiaczy pereł były znane głównie ze starożytnych zapisków. Ich istnienie nigdy jednak nie zostało potwierdzone. – Jest to odkrycie o naprawdę dużym znaczeniu dla historii Umm al-Kajwajn, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, ale również dla całej Zatoki Arabskiej – mówią przedstawiciele resortu Turystyki i Archeologii emiratu. – Starożytna osada jest najstarszym przykładem tego szczególnego rodzaju perłowego miasta w Zatoce Perskiej, które niegdyś było filarem tego obszaru. Prawdopodobnie żyło tu nawet kilka tysięcy osób – twierdzi Timothy Power. Przemysł perłowy był kluczowym elementem rozwoju Zatoki Perskiej w starożytności Naukowcy zwracają uwagę na to, że domy w osadzie były bardzo różnorodne, co oznacza, że należały do ludzi o odmiennych statusach. Prof. Power twierdzi, że w domostwach mniejszych mogli mieszkać biedniejsi nurkowie i poławiacze pereł, natomiast w większe należały prawdopodobnie do bogatszych kupców, którzy sprzedawali perły w regionie, a niektórzy być może zajmowali się również eksportem dóbr za granice. Eksperci zwracają uwagę, że przemysł perłowy w starożytności był kluczowym elementem rozwoju krajów Zatoki Perskiej. Miasta, takie jak to na wyspie Siniyah były ośrodkami handlu, ale również miejscem pracy dla wielu osób. Warto jednak pamiętać, że było to zajęcie niezwykle niebezpieczne. Nurkowie często pracowali w ciężkich warunkach, byli narażeni na przemęczenie, które prowadziło do utopień. Z drugiej strony niebezpieczeństwo stanowiły bliskie spotkania z rekinami i innymi drapieżnymi istotami morskimi. Źródło: AP News Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ras al-Chajma to najciekawszy emirat ZEA. TOP 5 atrakcji: od tyrolki w górach do łowienia pereł
Zjednoczone Emiraty Arabskie to nie tylko Dubaj i Abu Zabi. Ras al-Chajma często jest nazywany najpiękniejszym i najbardziej zróżnicowanym emiratem. Co zobaczyć i co robić na „czubku namiotu”?
W tym artykule: 1. Jebel Jais Flight – najdłuższa tyrolka na świecie 2. SkyTour – kiedy jedna tyrolka to za mało 3. Kolacja na pustyni w Sonara Camp 4. Camp 1770 dla podróżników i poszukiwaczy przygód 5. Suwaidi Pearl Farm – jak złowić perłę? Ras al-Chajma – do niedawna ta nazwa nie mówiła mi za wiele. Research kończyłem jeszcze w samolocie z Warszawy do Dubaju. Jak większość ludzi Zjednoczone Emiraty Arabskie kojarzyłem właśnie z Dubajem i Abu Zabi, a to daje mylne pojęcie o różnorodnym kraju, którego poznawanie zacząłem od północy. Emirat Ras al-Chajma (po arabsku „czubek namiotu”) ma i morze, i góry. Między nimi pustynny krajobraz przecinają połacie zieleni, co jest dość nietypowe dla tej szerokości geograficznej. Po drodze czeka mnie jeszcze więcej niespodzianek. 1. Jebel Jais Flight – najdłuższa tyrolka na świecie Zjednoczone Emiraty Arabskie są znane z tego, że wiele atrakcji jest tam „naj”. Pod tym względem Ras al-Chajma nie odstaje. Intensywny dzień w górach zaczynam od śniadania w najwyżej położonej restauracji w Emiratach – 1484 By Puro. W menu są propozycje kuchni z różnych krajów. Jestem na Półwyspie Arabskim, więc wybieram klasyczną szakszukę. Choć kuszą mnie słodkości, wolę zjeść lekkie śniadanie. To dlatego, że zaraz ruszam na Jebel Jais Flight – najdłuższą tyrolkę na świecie. Długość Jebel Jais Flight to prawie 3 kilometry (2830 metrów). Podczas zjazdu osiąga się prędkość około 150 km/godz. Z tarasu restauracji widzę, jak w oddali mkną dwa maleńkie punkciki. To odważni, którzy zdecydowali się na zjazd głową do przodu. Z zamyślenia i rosnących wątpliwości wyrywa mnie przewodnik. Pora na przygodę. – Bezpośrednio przed zjazdem nie można palić papierosów. Do plecaka zabieramy tylko najważniejsze rzeczy, w tym nakrycie głowy i smartfona – dowiaduję się z krótkiego instruktażu. Jestem już ubrany w specjalny strój. Oprócz uprzęży i kasku z kamerką GoPro mam też na sobie coś, co wygląda jak fartuch. Szybka podwózka busikiem i za chwilę całą grupą stoimy już na platformie wysoko w górach Al-Hadżar. Im bliżej moja kolej, tym bardziej myślę o tym, że mam lęk wysokości. Po podwieszeniu w pozycji startowej – zjeżdża się na leżąco – strach ustępuje ekscytacji. Na pytanie o gotowość odpowiadam głośno: TAAAK. Całość trwa nie dłużej niż dwie minuty. Tyle wystarczy, żeby przyzwyczaić się do prędkości i wysokości. Po dotarciu na podwieszaną platformę czeka mnie jeszcze jeden krótki zjazd. Tym razem już bez fartucha i w pozycji siedzącej. O lęku wysokości zupełnie zapomniałem. Przestrzeń mnie nie przeraża, ba, mam ochotę na więcej. 2. SkyTour – kiedy jedna tyrolka to za mało Dla podtrzymania adrenaliny zaczynam kolejną przygodę na wysokości – SkyTour. To trasa złożona z sześciu tyrolek. Najkrótsza ma 337 m, najdłuższa ponad kilometr. Tyrolki różnią się nie tylko długością, ale też wysokością. Najwyższa platforma Sky Bridge znajduje się na wysokości 300 metrów nad ziemią. Pokonanie całej trasy zajmuje około dwóch godzin. Średnia prędkość podczas zjazdu to 60 km/godz. Przy drugim zjeździe nie patrzę już tylko przed siebie. Coraz śmielej rozglądam się dookoła. Al-Hadżar w niczym nie przypominają pasm górskich znanych mi z Europy. Bliżej im do Wielkiego Kanionu w USA. Alternatywą lub uzupełnieniem Sky Tour może być Jebel Jais Sledder, czyli tor saneczkowy o długości 1840 metrów. Zjeżdżając, osiągamy maksymalną prędkość 40 km/godz., choć może wydawać się, że jedziemy kilka razy szybciej – zwłaszcza na zakrętach. Oczywiście każdy wagonik jest wyposażony w wajchę do przyspieszania i zwalniania. Trasa wije się między malowniczymi szczytami górskimi. Przejażdżka, licząc wjazd saneczkami, trwa około ośmiu minut. 3. Kolacja na pustyni w Sonara Camp Nigdy wcześniej nie biwakowałem na pustyni. Jak dowiaduję się na miejscu, w Ras al-Chajmie tzw. campy na pustkowiu to jedna z flagowych atrakcji. Zaczynam od Sonara Camp w rezerwacie przyrody na pustyni Al Wadi. Zamieszkuje go wiele gatunków dzikich zwierząt. W drodze na miejsce mijamy stada oryksów arabskich. Łatwo je rozpoznać po bardzo długich, prostych rogach. Zwierzęta są już przyzwyczajone do obecności ludzi i nie uciekają na nasz widok. Te najbardziej ciekawskie podchodzą na odległość dwóch metrów. Do Sonara Camp dojeżdżam na chwilę przed zachodem słońca, przez co miejsce wygląda jeszcze bardziej magicznie. W dole widzę okrągły plac z podwieszanymi lampkami i niewielką sceną pośrodku. To tam zjem kilkudaniową kolację. Najpierw jednak chwila odpoczynku w specjalnie przygotowanej strefie z poduchami. Spragnieni i głodni już teraz mogą zamówić sobie coś do picia lub poprosić o drobne przekąski. Ras al-Chajmę odwiedzam w ramadanie, dlatego z kolacją czekamy do zmroku. Dopiero kiedy słońce znika w oddali za piaszczystymi wzniesieniami, schodzimy na dół i siadamy do stołu. Jest kameralnie i międzynarodowo – słyszę różne języki od angielskiego po hiszpański i niemiecki. Przede mną lądują kolejne dania kuchni arabskiej. Jest więc dużo mięsa i warzyw. Nie mogło zabraknąć też hummusu – tym razem w wydaniu buraczanym. Wszystko jest oczywiście doprawione najpopularniejszymi przyprawami regionu, w tym szafranem. Wieczór w Sonara Camp to nie tylko kolacja na pustyni, ale też bogaty program artystyczny. Na scenie prezentują się muzycy i tańczący z ogniem. Takiego fireshow nie widziałem jeszcze nigdzie na świecie. 4. Camp 1770 dla podróżników i poszukiwaczy przygód Zupełnie inna wrażenia oferuje Camp 1770. Obóz znajduje się w górach Al-Hadżar, bardzo blisko Jebel Jais – najwyższego szczytu górskiego w ZEA (1934 m n.p.m). Wizytę w campie najlepiej połączyć z pieszą wycieczką właśnie na dach Emiratów. Widać stamtąd nie tylko Ras al-Chajmę, ale też sąsiedni Oman. Po południu i wieczorem w górach jest dość chłodno. Pierwszy i ostatni raz, będąc w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, zakładam kurtkę. Po pierwszych zachwytach górską panoramą siadamy wokół ogniska. Nasz przewodnik Fadi Hachicho z pasją opowiada o Camp 1770. – W obozie i na szlaku stawiamy na zrównoważoną turystykę. Kolacja jest przygotowywana przez lokalne rodziny. Nie śmiecimy. Staramy się, żeby wykorzystywane przedmioty były przyjazne środowisku – mówi. Jeszcze ciekawiej robi się, kiedy Fadi zaczyna opowiadać o swojej przyjaźni z emirem Ras al-Chajmy, który gorąco wspiera rozwój turystyki w regionie. Co ciekawe, Camp 1770 znajduje się nie dalej niż dwa kilometry od jednej z jego rezydencji. Sa’ud ibn Sakr al-Kasimi uprawia tam między innymi… truskawki. Camp 1770 nie ma stałych godzin pracy. Żeby tam dotrzeć, należy zebrać grupę minimum 10 osób i skontaktować się z biurem Fadiego – Adventurati. Warto, bo to doświadczenie jak z dobrego filmu przygodowego. 5. Suwaidi Pearl Farm – jak złowić perłę? Na koniec wracam nad morze, a właściwie na morze. Ras al-Chajma od tysięcy lat pielęgnuje tradycję łowienia pereł. Według archeologów perłowy przemysł w obecnym emiracie przeżywał największy rozkwit w XII w. Miejscowy port był wówczas jednym z najbardziej ruchliwych w całym regionie. Dziś o tradycji przypomina Suwaidi Pearl Farm. Abdulla Al Suwaidi założył farmę pereł na cześć swojego nieżyjącego już dziadka. Na miejsce płynę ogromną łódką. Na pokładzie jest też rodzina wczasowiczów z Meksyku. Żeby zobaczyć Suwaidi Pearl Farm, przyjechali aż z Abu Zabi. Chowam się przed słońcem i patrzę, jak zmienia się linia brzegowa. Najpierw zabudowania ustępują miejsca piaszczystym pustkowiom, na których wylegują się wielbłądy. Po chwili widzę już tylko gęsto rosnące zielone lasy namorzynowe. To przypomina mi, jak bardzo różnorodny jest emirat Ras al-Chajma. Już w trakcie zwiedzania dowiaduję się więcej o historycznych technikach poławiania pereł. Trudno w to uwierzyć, ale mężczyźni nurkowali po skarby na głębokość kilkudziesięciu metrów, a ich jedynym zabezpieczeniem była lina przywiązana do nogi. Dla większego komfortu uszy zatykano woskiem, a nosy „klipsem” z pancerza żółwia. Przed zanurkowaniem pito kawę i zajadano się słodkimi daktylami. Obecnie połów wygląda już zupełnie inaczej. Po obejrzeniu różnych rodzajów pereł – niektóre odmiany różnią się minimalnymi detalami – sam mam okazję zanurkować po skarb. Co prawda nie w morzu, a w akwarium, ale emocje są podobne. – Szanse na wyłowienie ostrygi z perłą to około 60% – podkreśla przewodnik. To chyba mój szczęśliwy dzień, bo udaje się za pierwszym razem. W Suwaidi Pearl Farm za dodatkową opłatą perły można złowić w akwarium lub kupić w sklepiku z wyselekcjonowanymi wyrobami jubilerskimi.
Odnaleziono najstarsze budynki na Półwyspie Arabskim. Pochodzą sprzed ponad 8500 lat
Archeolodzy znaleźli najstarsze budynki w historii Półwyspu Arabskiego. Nowe odkrycie ujawnia osadniczy tryb życia ludzi, którzy zamieszkiwali te ziemie 8500 lat temu.
W tym artykule: Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię osadnictwa na Półwyspie Arabskim Pierwsi ludzi zaczęli zamieszkiwać te ziemie jeszcze przed rozwojem handlu morskiego To kolejne odkrycie, które pokazuje, jak wiele możemy się jeszcze dowiedzieć o historii starożytnej O najnowszym odkryciu poinformował Resort Kultury i Turystyki Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska na wyspie Ghagha (położona na zachód od Abu Zabi) odnaleźli najstarsze w historii tego kraju i całego Półwyspu Arabskiego ślady starożytnego osadnictwa. Badacze odkryli liczne struktury skalne, które są pozostałościami po budowlach sprzed ponad 8500 lat. To oznacza, że są to najstarsze budynki w historii regionu. Naukowcy twierdzą, że to przełomowe odkrycie. Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na historię osadnictwa na Półwyspie Arabskim Po odnalezieniu budynków, naukowcy poddali poszczególne fragmenty datowaniu radiowęglowemu. W ten sposób udało się ustalić, że mają one co najmniej 8500 lat. To oznacza, że mają o 500 lat więcej niż budynki z wyspy Marawah, które dotychczas uchodziły za najstarsze w regionie. W 2017 roku odnaleziono tam najstarszą perłę na świecie. View oEmbed on the source website Przerażające odkrycie archeologów w Peru. 6 dzieci zostało zamordowanych i złożonych w ofierze Archeolodzy znaleźli mumie sześciu dzieci, które znajdowały się w grobowcu wysoko urodzonego człowieka. Naukowcy podejrzewają, że zostały złożone w ofierze. Zespół archeologów przekazał w oświadczeniu, że odkryte struktury były w przeszłości „prostymi i zaokrąglonymi budynkami”. Wykonane zostały z kamienia. Ich forma zachowała się do jednego metra wysokości. Naukowcy podkreślają, że wszystko wskazuje na to, że mieszkańcy żyli tam przez cały rok. To oznacza, że mamy do czynienia z najstarszym dowodem osadnictwa na Półwyspie Arabskim. Pierwsi ludzi zaczęli zamieszkiwać te ziemie jeszcze przed rozwojem handlu morskiego Dotychczas uważano, że osadnictwo w tym regionie miało swoje początki wraz z rozwojem dalekomorskich szlaków handlowych w okresie neolitu. Archeolodzy twierdzą, że impulsem do zasiedlenia w tym regionie musiało być coś innego. Badacze zwracają uwagę na to, że ich najnowsze odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na historie ludzi, którzy zamieszkiwali Półwysep Arabski. Makabryczne odkrycie: w Anglii wykopano 40 szkieletów. Wszyscy zmarli mieli odcięte głowy... Ludzkie szczątki znajdowały się na cmentarzu z czasów Imperium Rzymskiego w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. Archeolodzy twierdzą, że ciała należały głównie do przestępców i wszys... Oprócz zachowanych części budynków, badaczom udało się odnaleźć setki przedmiotów, które należały do pradawnej społeczności. To między innymi groty strzał, które jak twierdzą archeolodzy, wykorzystywane były w trakcie polowań. Naukowcy nie są pewni, ile czasu przetrwała starożytna osada. Jednakże w trakcie wykopalisk odnaleziono szczątki człowieka, który został tam pogrzebany. Datowanie wykazało, że pochodził prawdopodobnie sprzed 5000 lat. Co ciekawe, to jeden z nielicznych śladów pochówku z podobnego okresu, który udało się odnaleźć na Półwyspie Arabskim. To kolejne odkrycie, które pokazuje, jak wiele możemy się jeszcze dowiedzieć o historii starożytnej Mohamed Al Mubarak, szef resortu Kultury i Turystyki Abu Zabi przekazał w oświadczeniu, że najnowsze odkrycie jest dowodem na innowacyjność i zrównoważony rozwój, które są wpisane w DNA mieszkańców regionu od tysięcy lat. Polscy archeolodzy to światowa czołówka. Przypominamy ich największe odkrycia Polska archeologia zasługuje na więcej uwagi. Szczególnie że badacze z Polski mogą pochwalić się spektakularnymi odkryciami. Oto najciekawsze z nich! Archeolodzy podejrzewają, że wyspy u wybrzeży Zjednoczonych Emiratów Arabskich miały idealne warunki do osadnictwa i rolnictwa. Dzięki bliskiemu dostępowi do morza i żyznej glebie, starożytni ludzie chętnie zakładali tam swoje wioski. Badacze podkreślają, że najnowsze odkrycie pokazuje, jak mało wiemy jeszcze o naszych przodkach. Wykopaliska na wyspie Ghagha są częścią prac archeologicznych Resortu Kultury i Turystyki Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Celem jest ochrona i promocja starożytnych zabytków i krajowego dziedzictwa. Źródło: Resort Kultury i Turystyki ZEA