Trzy mniej znane polskie miasta na weekend. Które wybierasz?
Nie tylko stolice województw są warte uwagi, gdy planujemy weekendowy city break. Chełmno, Bolesławiec, Sanok – każde z tych miast przyciąga unikatowym klimatem.
Spis treści: Chełmno – średniowiecze i miłość Bolesławiec – ceramika i architektura Sanok – Beksiński i folklor Gdzie by tu wyskoczyć na weekend? Jeśli stawiacie sobie takie pytanie, mamy dla was trzy podpowiedzi. Chełmno – średniowiecze i miłość Chełmno zachowało niemal nienaruszony średniowieczny układ miasta. Centralnym punktem jest Rynek z renesansowym ratuszem. To miasto jest pełnym historii obrazem gotyckiego świata. Mający niemal 3 km długości mur obronny otacza centralną część Chełmna, budząc skojarzenia z francuskim Carcassonne, ale przede wszystkim przypomina, jaką rangą cieszyła się niegdyś ta miejscowość. Setki lat temu Chełmno było miastem stołecznym całej prowincji, w zamyśle mając stać się centrum całego państwa krzyżackiego. O jego znaczeniu może świadczyć fakt, że to właśnie tu powstało tzw. prawo chełmińskie, zbiór reguł nakreślony w 1233 r. przez mistrzów Hermanna von Salza i Hermanna Balka, które stały się wzorem cywilizacyjnym lokacji miejskich w całym państwie krzyżackim. Do XVIII w. model oparty na chełmińskich prawach objął 230 miast, w tym m.in. Warszawę, Płock czy Włocławek. Dziś Chełmno jest uroczą miejscowością, o której można powiedzieć wiele, ale nie to, że jest duża. Mieszka tu zaledwie 20 tys. ludzi. Kameralność stała się jednak jednym z atutów miejscowości – położona z dala od zgiełku skłania do powolnego zwiedzania i sprzyja chwilom odpoczynku. Gotyckie zabytki i średniowieczne uliczki zostały zestawione z pieczołowicie odnowionym placem przed ratuszem i drobnymi rozwiązaniami, które upiększają pobyt: rozrzuconymi tu i ówdzie ławeczkami, pełnymi zieleni, uporządkowanymi parkami, dobrze oznaczonymi trasami spacerowymi. Moment większego przebudzenia Chełmno przeżywa w pierwszej połowie lutego, gdy jego uliczki zmieniają się w arenę miłosnego spektaklu. Od kilkunastu lat Chełmno hucznie celebruje walentynki. W kościele farnym w srebrnej puszce kryje się bowiem kawałek czaszki św. Walentego. W jaki sposób relikwia trafiła do miasta, do końca nie wiadomo, jej obecność – niegdyś skłaniająca do pielgrzymek i modlitw – dziś przyciąga ludzi spragnionych ciepłych uczuć, wizerunku ogromnego serca układanego z setek lampek na ratuszowym placu oraz bułek posypanych lubczykiem, sprzedawanych w piekarniach. Jeżeli nie co innego, to właśnie one potrafią obudzić miłość do Chełmna. Bolesławiec – ceramika i architektura To stąd pochodzi najbardziej znana polska ceramika. Biało-niebieski wzór rozsławił Bolesławiec na cały świat. Po zdobione filiżanki, talerze czy maselniczki przyjeżdżają do tego dolnośląskiego miasta nawet Amerykanie czy Australijczycy. Ceramika bolesławiecka wytwarzana jest od wieków z naturalnych glin kamionkowych, których pokłady znajdują się w okolicach Bolesławca, w dorzeczu Bobru i Kwisy. Pierwsze naczynia ceramiczne powstawały w mieście już w średniowieczu, jednak charakterystyczne wzory i kolorystyka ukształtowały się dużo później – w drugiej połowie XIX w. To wtedy zaczęto wypalać naczynia z białej glinki i ozdabiać je ręcznie metodą stempelkową, korzystając z najłatwiej dostępnego wówczas barwnika, czyli granatowo-kobaltowego. Obecnie działa tutaj ponad 30 zakładów, w których powstają ręcznie malowane naczynia w bolesławieckim stylu. I choć sześć lat temu wygasła ochrona znaku towarowego – znakiem ceramiki bolesławieckiej mogą być więc oznaczone produkty wytworzone w zasadzie w dowolnym miejscu – kupujący nadal najbardziej cenią produkty pochodzące z tego miasta. Swój udział mają w tym na pewno zakłady i muzea pozwalające się przyjrzeć, jak powstaje ceramika. Pośród tych placówek prym wiedzie Żywe Muzeum Ceramiki w Bolesławcu organizujące warsztaty, podczas których można spróbować własnych sił w kształtowaniu ceramicznych naczyń na kole garncarskim lub w ich późniejszym zdobieniu. Do Bolesławca warto jednak przyjechać nie tylko dla granatowo-kobaltowych naczyń. Rynek, otoczony rzędami pomalowanych w różne kolory kamienic, uchodzi za jeden z najpiękniejszych na Dolnym Śląsku. Miłośnicy architektury nie mogą pominąć kamiennego wiaduktu nad rzeką Bóbr – mający 490 m most, przypominający rzymski akwedukt, jest jednym z najdłuższych przepraw kolejowych w Europie. Przyjemnym spacerem będzie też wędrówka po dawnej dzielnicy południowej, pełnej klasycystycznych i neorenesansowych willi należących niegdyś do zamożnych mieszkańców Bolesławca. Sanok – Beksiński i folklor Siadasz wygodnie w fotelu, zakładasz na głowę specjalistyczne gogle i przenosisz się w trójwymiarowy świat. Twoja trasa wiedzie przez scenerię jednego z obrazów Zdzisława Beksińskiego. Gigantyczne formacje, niepokojące postacie, przyciągające uwagę detale – obracasz głowę, zadzierasz ją wysoko i wędrujesz oniemiały przed siebie. Wejście do obrazu sławnego artysty jest tylko jedną z atrakcji wystawy poświęconej Beksińskiemu w Muzeum Narodowym w Sanoku. Zanim dołączysz do seansu 3D, poznaj tajniki największej na świecie, liczącej ponad sześćset prac, wystawy artysty (przed siedzibą muzeum możesz też obejrzeć auto, którym jeździł). Twórcy ekspozycji przygotowali także dokładną replikę warszawskiego mieszkania i pracowni Beksińskiego oraz zebrali sporo przedmiotów osobistych. Skąd zainteresowanie Sanoka Beksińskim? Artysta tu się urodził (1929 r.) i pracował, dopiero w 1977 r. przeniósł się do Warszawy. Wiele jego prac, szczególnie tych wczesnych, jest więc nierozerwalnie związanych z podkarpackim miastem. Leżący w zakolu rzeki Sanok ma jednak dużo więcej atutów – odrestaurowaną starówkę i rynek, cerkiew czy wytyczone wzdłuż Sanu trasy spacerowe. Jednym z najważniejszych miejsc pozostaje jednak skansen należący do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Na jego zwiedzanie dobrze jest przeznaczyć minimum 3 godz. Na powierzchni blisko 38 ha odtworzono niemal całe wioski zamieszkane przez grupy etnograficzne obszaru Pogórza oraz wschodniej części polskich Karpat. Do obejrzenia jest ponad 120 obiektów pochodzących z okresu od XVII do XX w. – m.in. wiejskie chałupy, budynki gospodarcze, pomieszczenia dla zwierząt, drewniane kościoły, cerkwie, młyn. Nie zabrakło nawet szlacheckiego dworku. Na terenie skansenu zorganizowano też wystawę ponad dwustu ikon. Najstarsza datowana jest na XV i XVI w. Ekspozycję ułożono chronologicznie, dzięki czemu można prześledzić zmiany stylistyczne karpackiej ikony na przestrzeni wieków.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
Wiele osób chętnie korzysta z weekendowych wypadów, odkrywając europejskie miasta w krótkim, intensywnym rytmie. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że to właśnie w Polsce znajduje się miejsce, które najlepiej sprzyja prawdziwemu odpoczynkowi.
Szukasz krótkiego wyjazdu, który pozwoli zredukować stres zamiast go generować? Według najnowszego zestawienia Easy Breaks Index, przygotowanego przez portal LateRooms, najbardziej komfortowe i najmniej stresujące europejskie miasto na city break znajduje się w Małopolsce. W indeksie porównano 50 popularnych miast Europy, biorąc pod uwagę czas trwania lotu, koszty i łatwość transferu z lotniska, średnie ceny hoteli oraz oceny największych atrakcji turystycznych. W tym zestawieniu polski zwycięzca okazał się bezkonkurencyjny. Najmniej stresujące miasto w Europie? Ranking wskazuje na Kraków Pierwsze miejsce w zestawieniu zajął Kraków, który – jak zauważają twórcy rankingu – „może nie jest typowym celem krótkich wypadów”, jednak w praktyce okazał się bezkonkurencyjny. Autorzy Easy Breaks Index podkreślają, że to właśnie połączenie łatwości podróży, przystępnych cen i minimalnego poziomu „stresu organizacyjnego” sprawia, że dawna stolica Polski idealnie wpisuje się w definicję bezproblemowego city breaku. Już sam początek wizyty jest wyjątkowo prosty: z lotniska do centrum można dotrzeć w około 17 minut, a stacje łączy kładka dla pieszych, co eliminuje konieczność korzystania z taksówek, stania w kolejkach czy mierzenia się ze skomplikowaną logistyką tuż po przylocie. Zdaniem twórców indeksu to jeden z najszybszych i najbardziej intuicyjnych transferów lotniskowych w Europie. Eksperci zwracają uwagę, że Kraków należy do najłatwiejszych do zwiedzania miast kontynentu – większość najważniejszych atrakcji znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru, a całe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, otacza zielony pierścień Plant. Taka kompaktowość znacząco zmniejsza presję, którą turyści często odczuwają podczas krótkich wyjazdów, gdy próbują „zobaczyć wszystko naraz”. Twórcy zestawienia przypominają również o badaniach Harvard Health, według których już 20 minut spaceru na świeżym powietrzu obniża poziom kortyzolu, a krótkie „mikrowakacje” wyraźnie poprawiają samopoczucie. Kraków według nich naturalnie wpisuje się w tę filozofię powolnego, regenerującego zwiedzania. Co więcej, na komfort odwiedzających wpływa także lokalna gastronomia. Eksperci podkreślają, że krakowskie kawiarnie i restauracje często mieszczą się w historycznych piwnicach, na dziedzińcach i w zacisznych zaułkach, co sprzyja niespiesznemu odkrywaniu miasta. Jednocześnie koszty życia są tu znacząco niższe niż w wielu europejskich kierunkach. „Nawet rzekomo tanie miejsca, takie jak Berlin czy Lizbona, są droższe niż Kraków, a restauracje w tym polskim mieście są o około jedną trzecią tańsze” – podkreślają autorzy raportu. Wszystko to sprawia, że Kraków nie tylko pozwala realnie odpocząć, lecz także czyni krótki wyjazd wyjątkowo przystępnym i pozbawionym stresu. TOP europejskie bezstresowe kierunki na city break Na kolejnych miejscach rankingu znalazły się europejskie miasta, które – podobnie jak Kraków – łączą wygodę podróży z niskim poziomem stresu. Tym samym drugie miejsce zajęła Kopenhaga, doceniona za szybki, 15-minutowy transfer z lotniska oraz niezwykłą kompaktowość, dzięki której większość atrakcji (od kolorowego Nyhavn, po Ogrody Tivoli) można zwiedzać pieszo lub na rowerze. Trzecia w zestawieniu Praga wyróżniła się przystępnością cenową: dojazd z lotniska kosztuje tu niewiele, a noclegi należą do najtańszych spośród analizowanych destynacji. Na czwartej pozycji uplasował się Berlin, który zdobył wysokie oceny za infrastrukturę, sprawną komunikację oraz bogatą ofertę kulturalną – od Bramy Brandenburskiej, po tętniące życiem nocnym dzielnice. Piątą lokatę zajęła z kolei Wenecja, chwalona za romantyczny charakter i możliwość zwiedzania większości zabytków podczas niespiesznych spacerów wśród kanałów i mostów. Szóste miejsce przypadło Palmie de Mallorca, zachwycającej krótkim, 20-minutowym transferem z lotniska i sprzyjającym klimatem, co uczyniło ją jednym z najlepszych miejsc na słoneczny city break. Tuż za nią znalazła się Barcelona, doceniona za imponującą liczbę atrakcji (od Sagrady Famílii, po miejskie plaże) oraz szybkie połączenie kolejowe, które pozwala maksymalnie wykorzystać czas na zwiedzanie. Ósma jest Florencja, wysoko oceniona za kuchnię, kulturę oraz to, że większość jej zabytków znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru. W zestawieniu znalazł się również Tallinn, określany jako „ukryty klejnot”. Według autorów rankingu jego bajkowa starówka i niewielkie rozmiary tworzą idealne warunki do spokojnego, niedrogiego city breaku. Listę natomiast zamknęła Malaga, najwyżej oceniona w kategorii zimowej pogody. Miejsce w pierwszej dziesiątce zapewnił jej zaledwie 12-minutowy transfer, a także połączenie plaż, muzeów i łagodnych, słonecznych temperatur utrzymujących się przez cały rok. Źródła: LateRooms, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy już planują przyszłoroczne wakacje. Jeden kierunek bije rekordy rezerwacji
Choć wiele osób myśli dziś o zimowych wyjazdach, część Polaków wybiega już daleko w przyszłość. Rezerwacje na lato 2026 ruszyły wyjątkowo wcześnie, a dane pokazują, że zainteresowanie przyszłorocznymi wakacjami rośnie szybciej, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać.
Wczesne planowanie letniego wypoczynku staje się coraz bardziej popularne wśród polskich podróżnych. Jak wskazuje Travelist.pl, liczba krajowych rezerwacji na lato 2026 jest już ponad dwukrotnie wyższa niż o tej samej porze rok wcześniej. Co ciekawe, towarzyszy temu spadek średnich cen noclegów o 13%, co dodatkowo zachęca do rezerwowania wyjazdów z wyprzedzeniem. Wszystko wskazuje na to, że Polacy coraz chętniej organizują wakacje z dużym wyprzedzeniem – a pierwsze dane pokazują wyraźnie, które kierunki cieszą się największym zainteresowaniem. Polacy stawiają na nadmorskie kurorty Najnowsze dane pokazują, że to Bałtyk przyciąga obecnie największą liczbę wczesnych rezerwacji na lato 2026, a kierunki nadmorskie odpowiadają już za połowę wszystkich krajowych wyjazdów first minute. Rosnący popyt wynika nie tylko z potrzeby wcześniejszego planowania wakacji, lecz także ze spadających cen. Eksperci podkreślają, że tegoroczna oferta wyróżnia się na tle poprzednich sezonów wyraźną obniżką stawek. – To jeden z pierwszych sezonów, w których obserwujemy spadek cen względem ubiegłego roku. Wynika to przede wszystkim z sytuacji nad Bałtykiem – minione lato przyniosło słabsze wyniki z powodu niepewnej pogody, dlatego hotele decydują się na bardziej konkurencyjne podejście cenowe – wyjaśnia Eliza Maćkiewicz, dyrektorka komercyjna Travelist.pl. Jak dodaje, niższe stawki mają pobudzić popyt i zachęcić podróżnych do rezerwacji z wyprzedzeniem. Największym zainteresowaniem cieszą się Międzyzdroje, łączące szeroką plażę, kultowe molo i bliskość Wolińskiego Parku Narodowego. Oferty first minute zaczynają się tu od 219 zł za parę i od 299 zł za rodzinę z 12-letnim dzieckiem. Kołobrzeg wybierają podróżni szukający zróżnicowanych atrakcji – od spacerów po bulwarach i wycieczek rowerowych po zaplecze uzdrowiskowe i rodzinne rozrywki. Noclegi na lato 2026 kosztują tam od 249 zł za parę i od 448 zł za rodzinę. Z kolei Mielno przyciąga zarówno spokojniejszymi okolicami Unieścia, jak i wakacyjnym centrum pełnym restauracji. Wczesne rezerwacje blisko plaży oferują w tej miejscowości stawki od 199 zł za parę oraz od 294 zł za rodzinę 2+1. Górskie miejscowości i Mazury rosną w siłę Po nadmorskich kierunkach drugie miejsce w rankingu popularności zajmują góry, które odpowiadają za 20% wszystkich rezerwacji. To efekt ubiegłorocznej niepewnej pogody nad Bałtykiem, która skierowała wielu turystów ku bardziej przewidywalnym, górskim rejonom. W planach na lato 2026 szczególnie wyróżnia się Biały Dunajec, wybierany przez osoby szukające spokoju i łatwego dostępu do Zakopanego, szlaków Tatrzańskiego Parku Narodowego czy term (ceny od 254 zł dla pary i od 382 zł dla rodziny). Zainteresowaniem niezmiennie cieszy się także Szklarska Poręba, znana z licznych tras trekkingowych oraz bliskości wodospadów Kamieńczyka i Szklarki. To kierunek idealny dla rodzin, a pobyt first minute zaczyna się od 244 zł dla pary i 364 zł dla rodziny. Podobnie Karpacz oferuje szeroki wybór letnich atrakcji (od wejścia na Śnieżkę, po parki linowe i muzea interaktywne) w cenach od 222 zł dla pary i od 398 zł dla rodziny. Wśród destynacji nad jeziorami, które odpowiadają za 12% rezerwacji, dominują Mikołajki, przyciągające rejsami, promenadą i pełną infrastrukturą wodną (noclegi od 416 zł dla pary i 470 zł dla rodziny). Popularnością cieszy się również Olsztyn, łączący dostęp do jezior i miejskich atrakcji (ceny od 349 zł i 514 zł). Alternatywą jest Żnin – spokojniejszy, kameralny kierunek z trasami rowerowymi i bliskością Parku Dinozaurów w Rogowie oraz Muzeum Kolei Wąskotorowej (noclegi od 386 zł i 490 zł). – Wczesne planowanie wyjazdów daje dziś realną przewagę: większy wybór lokalizacji i terminów, dostępność pokoi rodzinnych oraz korzystniejsze ceny przed sezonowymi podwyżkami. Coraz więcej osób traktuje rezerwacje first minute jako sposób na oszczędność i większy komfort – dodała Eliza Maćkiewicz z Travelist.pl. Źródło: Travelist.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
AI wskazało najbardziej niedocenione miasto w Polsce. Niegdyś pełniło rolę stolicy Węgier
Nie tylko Warszawa, Kraków i Gdańsk zasługują na uwagę. Sztuczna inteligencja wytypowała trzy polskie miasta, o których wciąż mówi się zbyt mało. Sprawdź, gdzie warto się wybrać.
W tym artykule: „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Nieoczywista perła Dolnego Śląska Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Najpiękniejsze miasta w Polsce już znamy, ale co z tymi, które wciąż pozostają niedoceniane? Tym razem poprosiliśmy sztuczną inteligencję o wskazanie takich miejsc. Wybór może co poniektórych zaskoczyć. „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Choć Tarnów leży niespełna 80 km od Krakowa, rzadko trafia na listy obowiązkowych miejsc do odwiedzenia. A szkoda, bo miasto zachwyca zachowaną starówką, uznawaną za jedną z najpiękniejszych w Polsce. Rynek otaczają renesansowe kamienice, a ratusz z XVI wieku przyciąga wzrok swoją elegancką bryłą. Tarnów może się również pochwalić wielokulturową historią. W przeszłości był ważnym ośrodkiem żydowskim, co do dziś przypomina m.in. zabytkowa synagoga Bima. Mało kto jednak wie, że przez krótki czas pełnił także rolę stolicy Węgier. W 1528 r. na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Tarnów, nazywany „polskim biegunem ciepła”, stanowi także świetną bazę wypadową na Pogórze Ciężkowickie, gdzie można podziwiać malownicze krajobrazy i odwiedzić rezerwat Skamieniałe Miasto. Przez miliony lat erozja i wietrzenie ukształtowały tamtejsze formacje skalne, nadając im fantazyjne kształty, które przypominają naturalne rzeźby. Nieoczywista perła Dolnego Śląska Większość turystów, którzy przyjeżdżają do Wałbrzycha, kieruje się prosto do Zamku Książ. Trudno się dziwić, bowiem to jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska. Jednak samo miasto ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko spektakularną rezydencję Hochbergów. Spacerując po centrum, można podziwiać odnowione kamienice, a fani postindustrialnych przestrzeni koniecznie powinni odwiedzić Starą Kopalnię, czyli niezwykłe muzeum zlokalizowane w dawnym kompleksie górniczym. Miłośnicy górskich wędrówek znajdą w Wałbrzychu idealny punkt startowy do eksploracji Sudetów, zwłaszcza Gór Wałbrzyskich i Kamiennych. Dodatkowego uroku miastu dodają tajemnicze opowieści o Złotym Pociągu i podziemnych tunelach z czasów II wojny światowej. Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Na pierwszy rzut oka Chełm może wydawać się zwykłym, niewielkim miastem na wschodzie kraju, zlokalizowanym nieopodal granicy z Ukrainą. Jednak pod jego powierzchnią kryje się prawdziwa atrakcja – unikatowe na skalę światową i nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” kredowe podziemia. To rozległa sieć tuneli wydrążonych w miękkim wapieniu, które dawniej pełniły funkcję magazynów i schronów. Ale Chełm to nie tylko podziemia. Miasto ma bogatą przeszłość, gdzie przeplatały się wpływy polskie, ukraińskie i żydowskie. Ślady tej różnorodności widać zarówno w architekturze, jak i w lokalnej kuchni. Warto odwiedzić wzgórze katedralne, z którego roztacza się piękny widok na okolicę oraz przejść się po urokliwych uliczkach centrum. Dodatkowym atutem Chełma jest jego położenie. Znajduje się w pobliżu Roztocza, jednego z najpiękniejszych regionów przyrodniczych w Polsce. Okolica zachęca do odkrywania malowniczych wąwozów, lessowych wzgórz i dzikich lasów, które tworzą wyjątkowy krajobraz. Źródło: National Geographic Polska
Betonoza, czyli postępująca degradacja polskich miast. Jak ją zatrzymać?
Betonoza, zjawisko powszechne w Polsce, jest rezultatem stosowania przestarzałego modelu rozwoju miast, który w obliczu kryzysu klimatycznego okazuje się nie tylko szkodliwy, ale i niebezpieczny. Reakcje społeczne i rosnąca liczba inicjatyw „odbetonowania” jednoznacznie wskazują na konieczność wprowadzenia fundamentalnej zmiany w myśleniu o przestrzeni miejskiej. Czym jest betonoza? Jakie są konsekwencje tego zjawiska? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Nieoceniona rola aktywistów Dlaczego polskie miasta szarzeją? Wpływ betonozy na środowisko i społeczeństwo W debacie publicznej na temat kształtu przestrzeni miejskich, termin „betonoza” zyskał status pojęcia-klucza, opisującego jedno z najbardziej palących wyzwań współczesnej urbanistyki. W swojej podstawowej warstwie, pojęcie to jest definiowane jako nadmierne i nieprzemyślane pokrywanie powierzchni miejskich materiałami nieprzepuszczalnymi, takimi jak beton, asfalt czy kostka brukowa, co odbywa się kosztem terenów zielonych – parków, skwerów, trawników i drzew. Zjawisko, o którym mowa, często jest realizowane pod hasłem „rewitalizacji”. Zieleń miejska znika, a na jej miejscu pojawia się betonowa szarość. Prowadzi do powstawania jałowych, przegrzewających się przestrzeni, które mieszkańcy miast nierzadko trafnie określają mianem „betonowych pustyń” czy „betonowych patelni”. Nieoceniona rola aktywistów Sam proces nadmiernego uszczelniania powierzchni miejskich ma długą historię, jednak termin „betonoza”, jako narzędzie krytyki społecznej, zaistniał w szerszej debacie dopiero na początku XXI wieku. Jego spopularyzowanie jest w dużej mierze zasługą aktywistów miejskich i publicystów, którzy dostrzegli problem i nazwali go „po imieniu”. Jedną z kluczowych postaci w tym procesie jest Jan Mencwel, autor książki „Betonoza. Jak się niszczy polskie miasta”, która stała się swoistym manifestem ruchu sprzeciwu wobec niszczenia zieleni w miastach. Choć Mencwel jest najczęściej kojarzony z tym pojęciem, za jego autora uważa się Jakuba Madrjasa. Dlaczego polskie miasta szarzeją? Jednym z motorów napędowych betonozy jest dynamiczna urbanizacja i wynikająca z tego presja na rozwój infrastruktury. Rosnąca liczba mieszkańców i pojazdów w miastach stwarza zapotrzebowanie na nowe drogi, parkingi, chodniki i place. W praktyce często oznacza to pokrywanie istniejących terenów zielonych nieprzepuszczalnymi nawierzchniami. W procesie decyzyjnym, nierzadko dominuje myślenie krótkowzroczne, faworyzujące inwestycje dające szybki i widoczny efekt. Zabetonowanie placu jest postrzegane jako działanie prostsze, szybsze i „konkretniejsze” niż wieloletnie i wymagające pielęgnacji projekty zazieleniania. Pęd ku modernizacji jest też podszyty przekonaniem, że wybetonowane przestrzenie są bardziej reprezentacyjne i świadczą o rozwoju miasta. W tej perspektywie zieleń bywa postrzegana jako element nieuporządkowany, który należy zastąpić gładką, łatwą do kontrolowania nawierzchnią. Takie podejście ignoruje długofalowe korzyści płynące z obecności natury w mieście, przedkładając natychmiastowy efekt wizualny nad zrównoważony rozwój i jakość życia mieszkańców. Czynniki ekonomiczne Betonoza nie jest wyłącznie rezultatem ślepego pędu ku modernizacji i urbanizacji. Istotną rolę w rozprzestrzenianiu się tego zjawiska odgrywają także czynniki ekonomiczne. W wielu samorządach nadal stosowany jest uproszczony rachunek kosztów, w którym utrzymanie terenów zielonych, wymagających regularnej pielęgnacji, jest przedstawiane jako droższe w perspektywie długoterminowej niż jednorazowe pokrycie placu betonem. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że tak prowadzone wyliczenia zawierają elementarne błędy. Miejscy decydenci skupiają się w nich jedynie na bezpośrednich wydatkach budżetowych, porównując koszt położenia kostki brukowej lub wybetonowania placu z kosztem założenia i pielęgnacji trawnika lub parku. Taka kalkulacja zupełnie pomija ogromne koszty ukryte, które w dłuższej perspektywie ponoszą wszyscy mieszkańcy. Należą do nich: zwiększone obciążenie publicznego systemu opieki zdrowotnej z powodu chorób związanych ze stresem cieplnym i zanieczyszczeniem powietrza, większe wydatki na naprawę szkód spowodowanych powodziami błyskawicznymi i przeciążeniem kanalizacji, rosnące zużycie energii na klimatyzację budynków publicznych i prywatnych, utrata wartości ekonomicznej, związanej z atrakcyjnością turystyczną i rekreacyjną zielonych przestrzeni publicznych, co przekłada się na niższe ceny nieruchomości i mniejsze wpływy z turystyki. Wpływ betonozy na środowisko i społeczeństwo Nadmierne uszczelnianie powierzchni miejskich pociąga za sobą cały szereg negatywnych skutków, które dotyczą zarówno środowiska naturalnego, jak i zdrowia i jakości życia mieszkańców. Konsekwencje te są ze sobą ściśle powiązane, tworząc „system naczyń połączonych”, w którym degradacja jednego elementu pociąga za sobą kryzys w kolejnych. Wzrost temperatury w miastach Najbardziej odczuwalnym następstwem betonozy jest intensyfikacja zjawiska miejskiej wyspy ciepła. Mowa o występowaniu znacząco wyższych temperatur powietrza w gęsto zabudowanych obszarach miejskich w porównaniu do otaczających je terenów pozamiejskich, wiejskich czy leśnych. Wymieniając przyczyny tego zjawiska, należy wskazać przede wszystkim na nagromadzenie sztucznych powierzchni, takich jak beton, asfalt i cegła, które charakteryzują się niskim albedo i wysoką pojemnością cieplną. W ciągu dnia materiały te intensywnie absorbują energię słoneczną, a następnie powoli oddają ją w postaci ciepła, ogrzewając otoczenie, zwłaszcza w godzinach wieczornych i nocnych. Badania dowodzą, że różnica temperatur między zabudowanymi centrami miast a terenami zielonymi, nocą może sięgać 10, a nawet 15 stopni Celsjusza. Zaburzona gospodarka wodna Nieprzepuszczalne nawierzchnie uniemożliwiają infiltrację wód opadowych do gruntu, zamieniając miasta w betonowe zlewnie. Zamiast wsiąkać w ziemię jak w gąbkę, deszczówka spływa po powierzchni ulic, placów i parkingów, gwałtownie obciążając systemy kanalizacji deszczowej. Konsekwencje są dwojakie. Po pierwsze, podczas intensywnych, nawalnych opadów, które w wyniku zmian klimatu stają się coraz częstsze, systemy kanalizacyjne okazują się niewydolne. Prowadzi to do wystąpienia powodzi błyskawicznych, zalewania ulic, piwnic, garaży podziemnych i niżej położonych części miast. Po drugie, paradoksalnie, brak retencji i infiltracji wody w miejscu opadu przyczynia się do pogłębiania problemu suszy. Woda, która mogłaby zasilić wody gruntowe i podtrzymać wegetację w okresach bezdeszczowych, jest bezpowrotnie tracona, spływając do rzek. Utrata bioróżnorodności Każdy metr kwadratowy trawnika zastąpiony kostką brukową to bezpowrotna utrata siedliska dla wielu gatunków. Betonoza prowadzi do drastycznego zubożenia bioróżnorodności w miastach poprzez eliminację drzew, krzewów, łąk i innych form roślinności, które stanowią schronienie i źródło pożywienia dla ptaków, owadów zapylających (pszczół, trzmieli), małych ssaków i niezliczonych mikroorganizmów glebowych. Negatywny wpływ na zdrowie Miejskie wyspy ciepła stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Długotrwała ekspozycja na wysokie temperatury, zwłaszcza podczas fal upałów, prowadzi do przegrzania organizmu, udarów cieplnych i zaostrzenia istniejących chorób przewlekłych. Grupami szczególnego ryzyka są osoby starsze, dzieci i osoby z chorobami współistniejącymi. Do takich wniosków doszli między innymi naukowcy z Uniwersytetu w Szanghaju. Przeprowadzając analizę istniejących badań, stworzyli prognozę, według której do 2050 roku w miastach będzie mieszkać ok. 7 mld ludzi, a miejskie wyspy ciepła znacząco zwiększą ryzyko rozwoju chorób i zgonów. Negatywny wpływ na dobrostan psychiczny Badania naukowe, przeprowadzone przez ekspertów z Nature Corsenvancy i Uniwersytetu Wirginii, potwierdzają silny związek między dostępem do terenów zielonych a zdrowiem psychicznym. Brak kontaktu z naturą, charakterystyczny dla zabetonowanych przestrzeni, jest skorelowany ze wzrostem poziomu stresu, lęku, a nawet depresji. Należy bowiem podkreślić, że zieleń miejska ma działanie uspokajające, redukuje napięcie i agresję oraz obniża ciśnienie krwi. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najbardziej niesamowite uzdrowisko w Polsce. Kowary to jedno z kilku miejsc na świecie, gdzie leczono radioaktywnością
Kowary uzdrowisko to miejsce o niezwykłej historii, w którym tradycje górnictwa i lecznictwa przeplatają się z nowoczesną ofertą zdrowotną. Poznaj unikatowe sanatorium radonowe, podziemne trasy turystyczne oraz dziedzictwo lecznicze Kowar.
Kowary wyróżniają się wśród dolnośląskich miejscowości nie tylko malowniczym położeniem u podnóża Karkonoszy, ale przede wszystkim unikatową historią związaną z górnictwem, kopalniami uranu i terapiami . Przez wieki rozwój miasta napędzało wydobycie rudy żelaza, a w XX wieku – uranu, które stworzyły podwaliny pod niezwykłe sanatorium radonowe. Obecnie miasto położone w Rudawach Janowickich zachwyca nie tylko klimatem sprzyjającym zdrowiu, ale również możliwością zwiedzania podziemnych tras turystycznych, przyciągając zarówno kuracjuszy, jak i pasjonatów historii regionu. Historia uzdrowiska i kopalń w Kowarach Początki górnictwa żelaza i rozwój miasta Historia Kowar jako ośrodka o znaczeniu gospodarczym sięga aż XII wieku. To wtedy odkryto tu bogate złoża rudy żelaza, które przez wiele stuleci stanowiły główną siłę napędową rozwoju miasta oraz regionu. Kowary przyciągały zarówno górników, jak i rzemieślników, a tutejsze wyroby znane były w całej Europie Środkowej. Eksploatacja uranu i Zakłady Przemysłowe R-1 Nowy rozdział w historii miasta otworzył się w XX wieku wraz z odkryciem złóż uranu. W latach 1945–1973 na terenie Kowar i okolic prowadzono intensywną eksploatację tego pierwiastka na potrzeby przemysłu zbrojeniowego ZSRR, w ramach działalności tajnych Zakładów Przemysłowych R-1. Kowary zostały miastem tajnym, nieistniejącym na mapach. Wydrążono wówczas 24 sztolnie o łącznej długości ponad 74 km. Praca górników odbywała się w trudnych i niebezpiecznych warunkach, a pozostałości po tej działalności do dziś są widoczne w krajobrazie. Powstanie i funkcjonowanie sanatorium radonowego Kiedy złoża uranu uległy wyczerpaniu, zdecydowano się na innowacyjne wykorzystanie podziemnych wyrobisk. W latach 1974–1989 w sztolniach funkcjonowało wyjątkowe sanatorium radonowe – jedno z zaledwie pięciu tego typu miejsc na świecie. Kuracjusze oddychali lekko napromieniowanym powietrzem, co miało działać wspomagająco przy leczeniu chorób płuc i schorzeń reumatycznych. Naukowe wyjaśnienie działania radonu opiera się na zjawisku hormezy – małe dawki szkodliwego czynnika, takiego jak promieniowanie, pobudzają działanie układu odpornościowego organizmu. Sanatorium zakończyło działalność w latach 90., ale do dziś funkcjonuje tu podziemna trasa turystyczna. Współczesne lecznictwo i oferta zdrowotna w Kowarach Specjalistyczny Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy Współczesne Kowary to nie tylko wspomnienie o minionej epoce górnictwa i sanatoriów, lecz także prężnie działające ośrodki lecznicze. Jednym z najważniejszych jest Specjalistyczny Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy „Wysoka Łąka”. Placówka ta znajduje się w zabytkowym budynku otoczonym parkiem, oferując nowoczesne leczenie chorób układu oddechowego. Szpital współpracuje z uczelniami medycznymi oraz ośrodkami naukowymi w zakresie wdrażania nowych metod diagnostyki i terapii. Warunki klimatyczne i walory przyrodnicze miasta Kowary, dzięki swojemu położeniu w dolinie otoczonej przez lasy i góry, oferują specyficzny mikroklimat. Czynniki takie jak czyste powietrze, wysoka wilgotność i niewielka obecność alergenów sprawiają, że region ten jest szczególnie korzystny dla osób z chorobami dróg oddechowych. Badania prowadzone przez Uniwersytet Wrocławski wykazały, że mikroklimat Kowar ma pozytywny wpływ na rekonwalescencję osób z przewlekłymi schorzeniami płuc. Turystyka zdrowotna i podziemne atrakcje Kowar Trasa podziemna w dawnej kopalni „Podgórze” Jednym z najciekawszych punktów na mapie atrakcji Kowar jest podziemna trasa turystyczna w dawnej kopalni „Podgórze”. To podróż w głąb historii, umożliwiająca poznanie warunków pracy górników, historii wydobycia uranu oraz działania sanatorium radonowego. Wycieczka pod ziemią to nie tylko lekcja historii, ale również wyjątkowe przeżycie dla osób zainteresowanych geologią i medycyną środowiskową. Historia inhalatorium radonowego dla zwiedzających Zwiedzający mają możliwość zobaczenia oryginalnych stalowych leżaków, na których kuracjusze korzystali z terapii radonowej. Przewodnicy przekazują fascynujące historie związane z funkcjonowaniem sanatorium, a także tłumaczą mechanizmy działania terapii radonowej – czyli kontrolowanego oddychania powietrzem zawierającym niewielkie ilości izotopu radonu. Badania prowadzone przez National Center for Biotechnology Information wykazują, że krótkotrwała, kontrolowana ekspozycja na radon może działać przeciwzapalnie i wspierać leczenie niektórych chorób płuc. Jednak terapia ta powinna być zawsze prowadzona pod nadzorem specjalistów. Inne atrakcje i aktywności dla turystów i kuracjuszy Poza podziemnymi trasami, Kowary oferują także wiele innych atrakcji dla turystów i kuracjuszy. Wśród nich warto wymienić malowniczy Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska, liczne trasy spacerowe i rowerowe, a także festyny i wydarzenia promujące zdrowy styl życia. Bliskość Karkonoskiego Parku Narodowego sprzyja aktywnej turystyce i wypoczynkowi na łonie natury. Źródła: Kowary.pl, archiwum NG
Prestiżowy magazyn docenił polskie miasto. Zamieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie
Coraz częściej polskie miasta przyciągają uwagę zagranicznych mediów i podróżników. Jedno z nich właśnie zostało wyróżnione przez prestiżowy magazyn, który umieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie.
W ostatnich latach coraz więcej zagranicznych publikacji zwraca uwagę na Polskę jako kierunek, który warto odkrywać na nowo. Niedawno m.in. brytyjska dziennikarka opisywała Warszawę jako miasto pełne energii i nieoczywistych kontrastów, a teraz kolejny polski kierunek został doceniony na arenie międzynarodowej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez „Condé Nast Traveler” trafił on na listę najbardziej niedocenianych miejsc w Europie – takich, które nie mają rozgłosu wielkich metropolii, ale potrafią zaskoczyć autentycznością, bogatą historią i żywą kulturą. Autorzy podkreślają, że to właśnie tu można doświadczyć prawdziwego rytmu regionu, bez turystycznego pośpiechu i komercyjnego szumu. Gdańsk wśród najbardziej niedocenianych miast Europy W najnowszym zestawieniu „Condé Nast Traveler” redakcja zwróciła uwagę na miasta, które pozostają poza głównymi szlakami turystycznymi, choć oferują bogate doświadczenie kulturowe i historyczne. Punktem wyjścia była obserwacja, że najpopularniejsze europejskie metropolie coraz częściej funkcjonują według podobnego schematu – mają identyczne atrakcje, zbliżone rekomendacje, a turyści robią w nich te same ujęcia w mediach społecznościowych. W odpowiedzi magazyn przygotował listę najbardziej niedocenianych miast Europy, czyli miejsc, w których życie toczy się przede wszystkim z myślą o mieszkańcach, a nie turystach. Do zestawienia trafiły miasta średniej wielkości, posiadające uniwersytety, aktywne sceny kulturalne, lokalne rzemiosło oraz strukturę gospodarczą opartą na czymś więcej niż sezonowa turystyka. Ważnym kryterium była także obecność naturalnego punktu odniesienia, jak port czy rzeka, które historycznie kształtowały rytm pracy i codzienności. Biorąc pod uwagę te aspekty, nic dziwnego, że wśród wyróżnionych znalazł się Gdańsk, który przez lata odwiedzany był często „przy okazji”, jako krótki przystanek podczas rejsów po Bałtyku lub weekendowy citybreak. Redakcja zwróciła uwagę na wielowarstwową historię Gdańska – od doświadczeń II wojny światowej przedstawionych w Muzeum II Wojny Światowej i pamięci Westerplatte, przez dziedzictwo ruchu „Solidarności” prezentowane w Europejskim Centrum Solidarności, po nadmorskie dzielnice otwierające miasto w stronę Bałtyku. Podkreślono również, że Gdańsk warto poznawać w szerszym kontekście regionu – z pobliskim Malborkiem i jego spektakularnym zamkiem, uznawanym za jeden z największych na świecie oraz z możliwością rejsów po morzu, które pozwalają zobaczyć wybrzeże z perspektywy wody. Zauważono także rozwijającą się scenę gastronomiczną i wyjaśniono, że w centrum przybywa lokali autorskich, natomiast na obrzeżach nadal obecna jest kuchnia oparta na lokalnych produktach i tradycji. W rezultacie Gdańsk przedstawiono jako miasto autentyczne i funkcjonujące własnym rytmem, które warto poznać zanim stanie się jednym z najbardziej oczywistych kierunków podróży w Europie. Europejskie perełki poza głównymi szlakami Wśród pozostałych miast ujętych w zestawieniu znalazły się miejsca, które pozwalają odkrywać Europę poza typowymi trasami masowej turystyki. Podkreślono m.in., że portugalskie Guimaraes łączy dobrze zachowaną średniowieczną zabudowę z aktywną sceną kulturalną, która rozwija się wokół lokalnych instytucji. Francuskie Aix-en-Provence przedstawiono jako miasto o spokojnym rytmie, z licznymi placami, galeriami i miejscami związanymi z twórczością Cézanne’a. Aalborg w Danii zwrócił uwagę udaną rewitalizacją terenów poprzemysłowych i ich przekształceniem w przestrzeń publiczną oraz obiekty kultury. Z kolei chorwacki Szybenik wskazano jako alternatywę dla zatłoczonego Splitu – z historycznym układem miejskim i widokami na Adriatyk. W rankingu zauważono też, że Mostar w Bośni i Hercegowinie przypomina o wielowarstwowej historii regionu, która jest widoczna w architekturze i układzie urbanistycznym. Ochryda w Macedonii Północnej trafiła na listę dzięki wyjątkowemu położeniu nad jeziorem o dużej przejrzystości wód oraz zabytkom sięgającym czasów średniowiecznych. Uwagę również zwrócono np. na norweskie Alesund, wyróżniające się architekturą secesyjną i położeniem na wyspach otoczonych górami, Tallinn, w którym rozwój sektora technologicznego współistnieje z historycznym centrum oraz Tiranę, gdzie w ostatnich latach przeprowadzono szeroką modernizację przestrzeni publicznych i terenów zielonych. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tym polskim mieście może powstać kolejka gondolowa. To nowa era transportu publicznego?
W Krakowie autobusy i tramwaje nadal są podstawą miejskiej komunikacji, a planowana budowa metra przyciąga coraz więcej uwagi. Teraz jednak na horyzoncie pojawił się kolejny pomysł – kolejka gondolowa.
Kraków obsługuje każdego dnia tysiące pasażerów dzięki rozwiniętej sieci autobusów i tramwajów, a koncepcja metra (obejmująca kilkadziesiąt kilometrów nowych linii) właśnie jest w fazie planowania. Tymczasem pojawiła się kolejna propozycja – budowa kolejki gondolowej, która mogłaby stać się nowoczesnym uzupełnieniem miejskiego transportu. Inwestorzy i urbaniści wskazują, że taki projekt mógłby poprawić komunikację w trudno dostępnych częściach miasta i sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na szybsze oraz wygodniejsze przemieszczanie się po stolicy Małopolski. Kraków może zyskać nietypowe połączenie Kilka dni temu krakowski radny Marek Hohenauer zwrócił się do prezydenta miasta z propozycją, która może zmienić sposób poruszania się po Mistrzejowicach. Zaproponował, by w tej części Krakowa powstała miejska kolejka gondolowa łącząca przystanek Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej „Kraków Piastów” z pobliską pętlą tramwajową na osiedlu Piastów. Jak wyjaśnił, pomysł ten pojawia się w dyskusjach od dawna i warto wreszcie sprawdzić, czy można go zrealizować. Kolejka, jego zdaniem, mogłaby rozwiązać wiele lokalnych problemów komunikacyjnych – „zszyć” infrastrukturę przesiadkową, ominąć skrzyżowania i ułatwić codzienne przesiadki. Przy tym nie generowałaby hałasu ani nie wymagała dużej ingerencji w układ ulic. Hohenauer podkreślił również, że Mistrzejowice to obszar o coraz większym znaczeniu komunikacyjnym, a linia gondolowa mogłaby stać się wzorem dla innych dzielnic. „Rozwiązanie to – dobrze zaprojektowane, w pełni zintegrowane taryfowo – może stać się pilotażem dla podobnych mikro-połączeń w innych częściach Krakowa” – stwierdził radny w piśmie do władz miasta. Apeluje, by Kraków zlecił analizę pozwalającą ocenić, czy taka forma transportu mogłaby realnie uzupełnić system komunikacyjny i stać się częścią codziennych tras mieszkańców. Kolejki gondolowe w polskich miastach Warto dodać, że w Polsce kolejki gondolowe nie są już wyłącznie domeną terenów górskich. We Wrocławiu od 2013 roku działa „Polinka” – kolej gondolowa kursująca nad Odrą, łącząca główny kampus Politechniki Wrocławskiej z budynkami uczelni po drugiej stronie rzeki. Trasa ma około 380 metrów długości, a przejazd trwa zaledwie kilka minut. Dzięki niej studenci i pracownicy mogą omijać ruchliwe mosty i skrzyżowania, co pokazuje, że taka forma transportu może być realnym udogodnieniem komunikacyjnym, a nie tylko miejską atrakcją. Co więcej, podobne rozwiązanie funkcjonuje w Chorzowie, gdzie kolej linowa „Elka” od dziesięcioleci kursuje nad Parkiem Śląskim. Dwie trasy łączą m.in. Stadion Śląski, Wesołe Miasteczko i Planetarium, a sama konstrukcja (choć początkowo traktowana głównie jako atrakcja) z czasem zyskała także znaczenie użytkowe. „Elka” pokazała, że kolejka gondolowa może sprawdzić się również w miastach nizinnych, odciążając ruch drogowy i zapewniając wygodne połączenia pomiędzy rozległymi terenami zielonymi. Źródło: Gazeta Krakowska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zagraniczna dziennikarka zachwycona polskim miastem. „Urzekające połączenie historii i nowoczesności”
Polska od lat podbija serca turystów z całego świata. Jej klimat, architektura i wyjątkowa energia sprawiają, że o naszym kraju coraz częściej piszą zagraniczne media. Nic dziwnego – tutejsze miasta potrafią zaskoczyć zarówno historią, jak i tempem, w jakim się zmieniają.
Polskie miasta coraz częściej stają się bohaterami zagranicznych publikacji, przyciągając uwagę nie tylko turystów, lecz także doświadczonych dziennikarzy podróżniczych. W ich oczach Polska to kraj kontrastów – nowoczesny, a zarazem wierny swojej historii, pełen życia, ale niepozbawiony refleksji. W ostatnich latach o urokach nadwiślańskich miast pisały największe światowe redakcje: od „The Sun”, przez „CNN”, po „The Guardian”. W swoich artykułach zachwycały się m.in. Tarnowem, Lublinem i Wrocławiem, doceniając ich klimat, architekturę i autentyczność. Teraz z kolei brytyjska dziennikarka przyjrzała się bliżej polskiej stolicy, odkrywając w niej miejsce, które zaskakuje różnorodnością i energią, a jednocześnie potrafi zachować własny charakter. Polska w oczach brytyjskiej reporterki Dziennikarka „The Guardian”, Katie Glass, kilka tygodni temu postanowiła wyruszyć w podróż z Londynu aż do Wilna, przemierzając ponad 1600 kilometrów przez Amsterdam, Berlin i Warszawę. Jej celem było doświadczenie tego, co coraz częściej nazywa się „coolcation”, czyli wakacji w chłodniejszych rejonach Europy, będących przeciwwagą dla upalnych, zatłoczonych kurortów południa. Do Polski dotarła pociągiem IC Intercity z Berlina, a pierwsze wrażenia zapisały się w jej pamięci już w wagonie restauracyjnym, gdy zamówiła klasyczny polski obiad. „Na stole pojawił się talerz złocistego schabowego z mizerią i gotowanymi ziemniakami – prosty, a pyszny” – napisała, podkreślając autentyczność tego doświadczenia. Zachwyt towarzyszył jej także po przyjeździe do stolicy. „Po wyjściu z przejścia podziemnego przy Dworcu Centralnym moim oczom ukazały się szklane wieżowce odbijające czerwone światło zachodzącego słońca. To widok, który naprawdę mnie oszołomił” – przyznała w swoim materiale. Spacer po Warszawie – od Starego Miasta po tętniące nowoczesnością kawiarnie Następnego dnia dziennikarka zaczęła odkrywać Warszawę, którą określiła jako „urzekające połączenie historii i nowoczesności”. Na Starym Mieście zatrzymała się przy domu Marii Skłodowskiej-Curie i spróbowała pierogów w jednej z lokalnych restauracji. W tekście m.in. zwróciła uwagę na brukowane uliczki i rzędy kolorowych kamienic, wiernie odbudowanych po zniszczeniach II wojny światowej. „Ich niemal disneyowski urok umniejszają jedynie ślady po pociskach artyleryjskich” – zauważyła, doceniając sposób, w jaki Warszawa pielęgnuje pamięć o dawnych wydarzeniach. Kilka kroków dalej dziennikarka odkryła zupełnie inne oblicze stolicy. Odeszła od zabytkowych ulic Starego Miasta, by przyjrzeć się Warszawie, która tętni współczesnym rytmem. W swojej relacji zwróciła uwagę, jak dawne, monumentalne budynki z okresu powojennego zyskały nowe życie – dziś mieszczą galerie, teatry i kawiarnie pełne młodych ludzi. Jednym z miejsc, które szczególnie ją zaintrygowało, był barStudio w sercu Pałacu Kultury i Nauki, czyli przestrzeń, w której historia splata się z miejską energią. To właśnie tu, w gmachu wzniesionym w czasach Stalina, odbywają się koncerty, dyskusje i wieczory silent disco. Glass zauważyła, że właśnie w takich miejscach Warszawa najlepiej pokazuje swoją tożsamość, potrafiąc zachować pamięć o przeszłości, jednocześnie nadając jej nowe znaczenie. W dalszą podróż dziennikarka wyruszyła z torbą pełną polskich smaków. „Wyjeżdżamy z Warszawy, a ja siedzę i zajadam pierniki z lukrem” – relacjonowała, opisując widok mijanych pól, fabryk i miasteczek. Stwierdziła też, że w tak drobnych detalach, jak smaki, zapachy i obrazy codzienności, kryje się urok Polski. Źródło: The Guardian Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie miasto dało nazwę planetoidzie! Znajduje się między orbitami Marsa i Jowisza
Między orbitami Marsa i Jowisza odkryto planetoidę, która od teraz nosi nazwę Chorzów. To hołd dla miasta z województwa śląskiego, w którym znajduje się jedno z najstarszych planetariów w Polsce. Odkrycia dokonali polscy astronomowie.
W 2013 roku dwóch polskich astronomów – Michał Kusiak i Michał Żołnowski – odkryło obiekt kosmiczny znajdujący się w głównym pasie asteroid między orbitami Marsa i Jowisza. Planetoida ta ma średnicę 2,2 kilometra i potrzebuje 4,77 roku, aby obiec Słońce. Po latach od odkrycia, dzięki decyzji Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), obiekt ten oficjalnie otrzymał nazwę (535266) Chorzów. Polscy odkrywcy i ich motywacje Zgodnie z tradycją, odkrywcy planetoid mogą zaproponować nazwę dla swojego odkrycia. Michał Kusiak i Michał Żołnowski wybrali nazwę „Chorzów” ze względu na szczególne znaczenie tego miasta dla polskiej astronomii. W swoim poście na Facebooku Kusiak napisał, że Chorzów kojarzy się pozytywnie nie tylko jako centrum astronomii, ale także wydarzeń sportowych i kulturalnych. Miasto ma bogatą historię sięgającą XIII wieku. Znaczenie Chorzowa dla astronomii i sportu Chorzów, położony w województwie śląskim, jest siedzibą jednego z najstarszych i największych planetariów w Polsce – Planetarium Śląskiego. To właśnie ta instytucja była głównym powodem, dla którego miasto zostało uhonorowane nazwą planetoidy. Obiekt (535266) Chorzów będzie krążył w pasie asteroid jako trwały symbol wkładu polskich naukowców w odkrywanie kosmosu. Chorzów znany jest również z bogatej historii sportowej. Przez wiele lat był głównym miejscem rozgrywek międzynarodowych reprezentacji Polski w piłce nożnej. Przed otwarciem Stadionu Narodowego w Warszawie w 2012 roku, to właśnie w Chorzowie rozgrywano najważniejsze mecze kadry narodowej. Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń był mecz z Anglią w 1973 roku, zakończony zwycięstwem Polski 2:0, które zapewniło udział w Mistrzostwach Świata w 1974 roku. Inne polskie miasta w przestrzeni kosmicznej Chorzów nie jest jedynym polskim miastem, które zostało uwiecznione w kosmicznych rejestrach. Istnieje planetoida (1572) Posnania, nazwana na cześć Obserwatorium Poznańskiego, odkryta w 1949 roku. W 2007 roku uczniowie z Sierpca odkryli planetoidę, którą nazwano (199950) Sierpc. Co więcej, w latach 70. XX wieku cztery kratery na Marsie otrzymały nazwy Puńsk, Grójec, Rypin i Puławy. Źródła: media społecznościowe Michała Kusiaka Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Odwiedziłam Lądek-Zdrój rok po wielkiej wodzie. Turyści mają się czego obawiać?
Lądek-Zdrój jeszcze niedawno uchodził za prawdziwy raj dla kuracjuszy i turystów. We wrześniu 2024 roku sytuacja zmieniła się diametralnie – miejscowość została niemal doszczętnie zniszczona przez gwałtowną powódź. Po roku od katastrofy wróciłam tam, by sprawdzić, jak bardzo zmieniło się to wyjątkowe uzdrowisko.
Spis treści: Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem Z miastem Lądek-Zdrój mamy w redakcji „National Geographic Polska” tylko dobre skojarzenia. To tu przecież regularnie odbywa się Festiwal Górski. Po intensywnych opadach i katastrofie, jaką było pęknięcie tamy w Stroniu Śląskim, we wrześniu 2024 roku Lądek-Zdrój został zdewastowany. Zalane zostały najpiękniejsze miasteczka. Sytuacja była dramatyczna, niszczycielska fala niosła samochody, drzewa, hałdy śmieci i błota. Po roku miasto zmieniło się nie do poznania. Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Do Lądka-Zdroju postanowiłam wybrać się na początku września. Podróż rozpoczęłam we Wrocławiu, skąd – ze względu na brak bezpośredniego połączenia – na stacji Kłodzko Miasto trzeba było przesiąść się na komunikację autobusową. W piątkowe, słoneczne popołudnie na przystanku czekały tłumy. Podróżnych było tak wielu, że Koleje Dolnośląskie musiały podstawić dodatkowy pojazd, który zabrał pasażerów bezpośrednio do Lądka. – Wcale nie boimy się tam jechać, powiedziałbym nawet, że to trochę wyjazd „z ciekawości”. Obserwowaliśmy z żoną to, co działo się tam podczas kataklizmu – to były okropne obrazy, w telewizji, w internecie. Bezpośrednio po powodzi nie odważylibyśmy się odwiedzić Lądka, ale chciałbym zobaczyć, co zmieniło się tam w ciągu roku – słyszę na przystanku od pana Kazimierza. Z czasem okazuje się, że ciekawskich spojrzeń będzie dużo więcej. Przechadzając się po rynku, obserwowałam, jak wzrok turystów zawiesza się na śladach po wielkiej fali. Było ich sporo – na podniszczonych budynkach, tabliczkach informujących o tymczasowym zamknięciu sklepów, czy na plakacie jednego z artystów, który wisiał na zakurzonej szybie. Widniał na nim prosty, ale wymowny komunikat: „Żyję. Tworzę. Wrócę.” W środku trwał generalny remont. Choć wspomnień i śladów po powodzi wciąż nie brakuje, nie dominują one już w krajobrazie. Rynek, który jeszcze niedawno był zdewastowany i tonął w górze śmieci, odrodził się na nowo. Spacerują po nim dziś kuracjusze i turyści, zaglądając do kawiarenek i restauracji. Jedna z nich – Herbaciarnia pod Filarami – dopiero co się otworzyła. Jej właścicielka, pani Jola, opowiedziała mi, że wszystko trzeba było wymienić, bo woda sięgnęła aż pod sufit, ale mimo trudnego początku lokal znów zaczyna tętnić życiem. Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Do Lądka-Zdroju wracają dziś nie tylko turyści, ale również kuracjusze. Przypomnijmy – to słynne uzdrowisko, położone nieco wyżej niż zalane tereny, nie ucierpiało znacząco podczas kataklizmu. Dzięki temu park zdrojowy tętni dziś zielenią, a lecznicze źródła działają bez zarzutu. Można więc bez obaw planować wypoczynek w tej części Polski, co potwierdza coraz większa liczba odwiedzających. Wśród nich – pani Maria i pan Wojciech, którzy przyjechali do Lądka z Krakowa. – Jadąc tutaj, nie mieliśmy pojęcia, co zastaniemy. Nigdy wcześniej nie byliśmy w rejonie dotkniętym powodzią. Widzieliśmy obrazy z telewizji, ale teraz, gdy jesteśmy na miejscu, wszystko przeżywamy intensywniej. Człowiek nie zdaje sobie sprawy, jak wielkie to było nieszczęście – mówi mi pani Maria. Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą – Dziś jest o wiele więcej zieleni, a to daje nadzieję. Roślinność przykryła kamienne pustkowie, które zostało po wodzie – dodaje pan Wojciech. – Co ciekawe, planowaliśmy przyjazd właśnie wtedy, gdy fala powodziowa uderzyła w miasto. Tylko przypadek nas uratował – syn potrzebował naszej pomocy przy wnuczce, więc przełożyliśmy wyjazd. A potem nie było już do czego wracać – wspomina. Skuty tynk, rozpoczęte remonty i tzw. „domki-widmo” – pozostałości po zniszczeniach – nie odstraszają odwiedzających. Wręcz przeciwnie: Lądek-Zdrój rozkwita na nowo, choć pełna odbudowa może potrwać jeszcze kilka lat. Burmistrz Tomasz Nowicki przyznaje, że proces ten hamują m.in. długie procedury urzędowe, rozmiar zniszczeń oraz skomplikowana sytuacja prawna wielu budynków na terenie gminy. Mimo to z roku na rok miasto staje się coraz piękniejsze i bardziej przyjazne turystom. „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem – I tak jest baśniowo – mówi z uśmiechem pani Małgorzata, sącząc czarną kawę na rynku. – Na początku człowiek jeszcze patrzy na te podniszczone budynki i myśli o tym, co się tu wydarzyło. Ale kiedy minie pierwszy szok, zaczynasz zauważać klimat, jakiego nie ma nigdzie indziej w Polsce. Lądek-Zdrój po prostu ma w sobie to coś. Uwielbiam tu wracać. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Supraśl to nie tylko nastrojowa zabudowa i wspaniała natura. Niewielkie miasteczko skrywa liczne atrakcje
Supraśl to miejsce, w którym historia splata się z naturą w najbardziej urzekający sposób. Niewielkie miasteczko jest oddalone od Białegostoku o zaledwie kilkanaście kilometrów, a mimo to pozostaje całkowicie wolne od zgiełku. Trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce na weekendowy wypad. Jakie ciekawe miejsca skrywa niewielki Supraśl?
Spis treści: Miasteczko otoczone rozległą puszczą Sakralno-przemysłowa historia miasta Zabytki sakralne należą do największych atrakcji Supraśla Przemysłowe zabytki Supraśla Podlasie to nie tylko niekończące się kompleksy leśne ze wspaniałymi okazami flory i fauny. W regionie o bogatej historii i unikatowej kulturze nie brakuje też nastrojowych miasteczek i wiosek. Malowniczy Tykocin, Białowieża, czyli brama do jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Europy czy znany z barokowego pałacu Branickich Choroszcz. Na tej liście nie może zabraknąć także Supraśla – 4-tysięcznego miasta, które walory przyrodnicze i uzdrowiskowe łączy z wartościami kulturowymi. Miasteczko otoczone rozległą puszczą Podlasie nie bez powodu zaliczane jest do Zielonych Płuc Polski. Nie jest najbardziej zalesionym obszarem w kraju, ale tereny pokryte zwartymi kompleksami leśnymi charakteryzują się dość niską gęstością zaludnienia i unikatową różnorodnością systemu przyrodniczego. To właśnie tam znajdują się najcenniejsze kompleksy leśne. W tym miejscu należy wskazać na Puszczę Białowieską z jednymi z ostatnich zachowanych fragmentów lasu pierwotnego nizin europejskich, Puszczę Augustowską ze wspaniałymi borami sosnowymi i świerkowymi i Puszczę Knyszyńską, drugi największy kompleks leśny w województwie podlaskim. To właśnie w tej malowniczej scenerii rozpościera się Supraśl. Miasto wybudowano w otoczeniu Puszczy Knyszyńskiej, nad rzeką Supraślą. Próżno szukać tam ośrodków przemysłowych. Są za to bogate złoża borowin, czyste powietrze i specyficzny mikroklimat. W tym kontekście nie jest specjalnie zaskakujące, że niewielkie, malownicze miasteczko zyskało status uzdrowiska (w 1999 roku). Sakralno-przemysłowa historia miasta Historia Supraśla rozpoczęła się w 1501 roku, gdy na uroczysku Suchy Hrud powstał przeniesiony z Gródka prawosławny monaster. Głównym fundatorem klasztoru był wojewoda nowogródzki Aleksander Chodkiewicz. W pierwszej kolejności nad Supraślą wybudowano drewnianą cerkiew św. Jana Ewangelisty, a po niej – refektarz i mnisie pustelnie. W latach 1503-1511 wzniesiono murowaną cerkiew Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Z czasem kompleks zaczął się rozrastać. W 1516 roku wyświęcono cerkiew Błogowieszczeńską. Później dobudowano renesansową cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego z katakumbami. Mniej więcej w tym czasie wokół monasteru zaczęła powstawać osada. W latach 60. XX wieku, dzięki pomocy majętnego fabrykanta Buchholtza, społeczność żydowska zbudowała tam synagogę. W 1875 roku powstała cerkiew św. Jana Teologa, a w 1901 – kaplica św. Jerzego Zwycięzcy. W 1834 roku w Supraślu zaczęły działać pierwsze warsztaty tkackie i manufaktury sukiennicze. Miało to związek z wprowadzeniem przez carskie władze ceł na towary eksportowane z Królestwa Polskiego do Rosji. Kryzys w religii i włókiennictwie Prawosławni mnisi opuścili Supraśl w 1915 roku, gdy do miasta zaczęły zbliżać się wojska niemieckie. Udali się wówczas w głąb Rosji, zabierając ze sobą czczoną jako cudotwórczą Ikonę Matki Boskiej Supraskiej. W 1929 roku rozpoczął się kryzys w zakładach przemysłowych. Produkcja została wówczas ograniczona do kilku miesięcy w roku. W obliczu wielkiego kryzysu, lipcu 1933 roku włókniarze zorganizowali strajk. W wyniku interwencji policji, zginęło dwóch robotników, a pięciu odniosło rany. Supraśl podczas II wojny światowej Wojska niemieckie zajęły miasto w połowie września 1939 roku. Tydzień później wkroczyła tam Armia Czerwona. Sowieci zajęli budynki klasztorne i zorganizowali w nich koszary. W 1942 roku rozebrana została synagoga, a miejscowa społeczność żydowska została przewieziona do obozu przejściowego w Białymstoku, skąd trafiła wprost do piekła Treblinki. Dwa lata później Niemcy wycofujący się wysadzili w powietrze główną cerkiew monasteru. 24 lipca 1944 roku miasto zajęły pododdziały 283 dywizji strzeleckiej Armii Czerwonej. Zabytki sakralne należą do największych atrakcji Supraśla Historia Supraśla jest trudna i obfituje w wiele dramatycznych wydarzeń. Mimo to w mieście do dziś zachowały się jej ślady, które teraz stanowią jedną z największych atrakcji całego Podlasia. Zaczynamy w miejscu, będącym faktycznym sercem miasta. Monaster w Supraślu to jeden z pięciu funkcjonujących w Polsce prawosławnych klasztorów męskich. Wciąż toczy się tam życie religijne, ale obiekty wchodzące w skład kompleksu są udostępniane zwiedzającym. Cerkiew św. Jana Teologa To główna świątynia supraskiego monasteru. Oryginalna cerkiew łączyła w sobie elementy gotyku i stylu bizantyjskiego. Zaprojektowana jako obiekt o charakterze obronnym, została wyposażona w cztery cylindryczne wieże w narożnikach i strzelnice w głównym gzymsie. Pierwotnie wnętrze cerkwi zdobiły freski z połowy XVI wieku, wykonane przez serbskich artystów pod kierownictwem mnicha Nektariusza. Przedstawiały one m.in. sceny z życia Maryi i Jezusa. Główną kopułę zdobiła postać Chrystusa Pantokratora. 23 lipca 1944 roku świątynia została wysadzona przez wycofujące się oddziały niemieckie. Ocalały tylko fragmenty fresków na filarach. Obiekt, który możemy dziś podziwiać, jest jej rekonstrukcją. Prace rozpoczęły się w 1984 roku i trwały aż 37 lat. Cerkiew można zwiedzać w towarzystwie przewodnika. Muzeum Ikon Kolejny ciekawy obiekt, mieszczący się w klasztornych zabudowaniach, to Muzeum Ikon. Eksponowana jest tam największa kolekcja ikon w Polsce. Najważniejszą część zbioru stanowią bezcenne zabytki, które przetrwały niemiecką inwazję, w tym fragmenty fresków z cerkwi Zwiastowania. Muzeum mieści się w XVII-wiecznym pałacu archimandrytów, ale nie odstaje od współczesnych standardów. To nowoczesna, multimedialna placówka z salami stylizowanymi m.in. na groty, które zajmowali pierwsi mnisi. Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa W tym samym budynku mieści się jeszcze jedno muzeum, związane z historią miasta. W 1695 roku zaczęła działać przyklasztorna drukarnia, a 16 lat później uruchomiono tam pierwszą we wschodniej Polsce papiernię. Dziś eksponaty z tamtego okresu są jedną z głównych atrakcji Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa. Jedną z głównych, ale nie jedyną. Zwiedzanie ma charakter interaktywny. Przewodnik demonstruje technikę czerpania papieru i uruchamia jedną ze starych pras drukarskich. Przemysłowe zabytki Supraśla Dziś Supraśl jest wolny od dużych fabryk, ale nie zawsze tak było. Niemal wszystkie działające w mieście zakłady włókiennicze spalili Niemcy w 1944 roku, ale ślady przemysłowego epizodu, który wystąpił w historii Supraśla, są tam obecne do dziś. Pałac Buchholtzów Początkowo był to niewielki pałacyk, usytuowany w pobliżu fabryki. Na przełomie XIX i XX wieku stał się okazałą rezydencją Adolfa Gustawa Buchholtza i Adeli Marii, jego żony. Starając się o rękę córki Karola Scheiblera, jednego z najbardziej wpływowych łódzkich przemysłowców, Buchholtz zaczął inwestować w reprezentacyjny pałac, by zrobić odpowiednie wrażenie na przyszłym teściu. Od 1959 roku budynek jest siedzibą Liceum Plastycznego im. Artura Grottgera. Zwiedzanie wnętrz nie zawsze jest możliwe, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by wspaniały budynek podziwiać z zewnątrz. Domy Tkaczy W XIX wieku przemysłowiec Zachert wybudował domy dla robotników, którymi zamierzał obsadzić linie produkcyjne w zakładach przemysłowych. Niewielkie drewniane budynki, które dziś stoją na ul. 3 Maja, pierwotnie były bielone wapnem i kryte gontem. Dziś wyglądają nieco inaczej, ale nadal prezentują się niezwykle nastrojowo. Inne atrakcje Supraśla Powyżej wymieniliśmy najważniejsze atrakcje miasta. Należy jednak podkreślić, że w Supraślu można znaleźć więcej ciekawych miejsc. Należą do nich: grobowiec Buchholtzów i Zachertów, Stara Poczta, Teatr Wierszalin, szlaki piesze i rowerowe na obszarze Puszczy Knyszyńskiej. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tajemnicze pomieszczenia i ukryte korytarze – zeszliśmy do podziemnej Warszawy
Jedyna podziemna kolej miejska w całej Polsce, kanalizacja z historią i ponad 4300 km rur, którymi płynie woda do kranów w dwumilionowym mieście. Bez tego, co pod ziemią, życie stolicy byłoby niemożliwe.
„Podziemna Warszawa” to nowy cykl redakcyjny National Geographic, w którym będziemy eksplorować wszystko to, co znajduje się pod ziemią stolicy Polski. Podobne serie artykułów powstały już m.in. w Portugalii i w Wielkiej Brytanii, w których tamtejsi dziennikarze National Geographic penetrowali podziemia odpowiednio Lizbony i Londynu. Cykl „Podziemna Warszawa” ukazuje się pod patronatem Prezydenta miasta stołecznego Warszawy. Spis treści: Co dzieje się między peronem a „trzecią szyną”? Magazyn energii i rytm życia pod ziemią – co zaskakuje najbardziej? Jak metro może ogrzewać mieszkania? Nowatorski projekt już w testach Co dzieje się w metrze, kiedy śpisz? Zajrzyj do podziemnych płuc miasta Dlaczego kanalizacja wywołała bunt w Warszawie? Historia, która zaskakuje Co dziś kryje warszawska kanalizacja i co mają z tym wspólnego Borewicz i Wajda? W sieci można znaleźć film niemieckiego tiktokera, który zachwyca się, jak wygląda metro w stolicy Polski: że jest czysto, że nowocześnie. Że to jedna z atrakcji Warszawy. Banał. Gdyby mógł zobaczyć to, co my widzieliśmy! Magazyn energii pobierający moc z hamujących pociągów, gigantyczne wentylatory i system, który wyłapuje… kanciastość kół. Zeszliśmy do podziemi, aby zobaczyć, jak wygląda metro od kuchni. – Funkcjonuje jak podziemne miasto – mówi Anna Bartoń, rzeczniczka prasowa Warszawskiego Metra. Obejrzyj galerię zdjęć National Geographic Polska z podziemi Metra Warszawskiego. View Gallery on the source website Co dzieje się między peronem a „trzecią szyną”? Spotykamy się na stacji Stadion Narodowy. Za niepozornymi drzwiami otwiera się świat, bez którego każdego dnia 800 tys. osób nie mogłoby dojechać do pracy, szkoły, na zakupy, na randkę. Na tajemniczych piętrach, między powierzchnią miasta a torami metra, trwa symbioza ludzi i maszyn, bez której koła podziemnej kolejki nie zrobiłyby centymetra. Symbioza wymaga kodu. Nie ma więc Politechniki, Służewa czy Wierzbna. Tutaj Stadion Narodowy to C-14, Centrum – A-13, a D-14 to tunel znajdujący się pod Wisłą. C-14 jest stacją szczególną. Znajduje się tu bowiem podstacja trakcyjno-energetyczna (jedna z pięciu na centralnym odcinku drugiej linii metra). Podstacja przekształca napięcie przemienne (15 tys. woltów) z sieci miejskiej w napięcie zasilające tzw. „trzecią szynę” – szynę, bez której pociąg nie mógłby jechać. To ona dostarcza prąd, który napędza pojazd. Przez całą dobę, 7 dni w tygodniu takie podstacje trakcyjno-energetyczne zasilają potężną dawką energii stacje metra i tunele pomiędzy nimi. Zbigniew Zawadzki i Tomasz Rzeszotek pokazują nam jedno z urządzeń. To rozdzielnica prądu stałego. Służy do kontroli przepływu prądu stałego na podstacji. Dzięki niej możemy zasilić „trzecią szynę”. W razie awarii – informacja dociera do Centralnej Dyspozytorni na Stacji Techniczno-Postojowej Kabaty, która jest centrum technicznym całego Warszawskiego Metra. Magazyn energii i rytm życia pod ziemią – co zaskakuje najbardziej? Wspólnie z pracownikami podstacji przechodzimy przez kolejne pomieszczenia. Nasi gospodarze ukradkiem się śmieją, widząc na nasze miny. Gąszcz elektroniki jest dla człowieka „z powierzchni” kompletnie niezrozumiały. A to jeszcze nie wszystko. – To jedyne takie urządzenie w Warszawie. Pobiera moc z hamujących pociągów, magazynuje ją w specjalnych superkondensatorach i oddaje do przyspieszających, ruszających pociągów – tłumaczy pan Zbigniew, pokazując kolejne urządzenie – Zasobnik Energii. W ten sposób pobierane jest mniej energii z miejskiej sieci zewnętrznej, a „podziemne miasto” staje się w pewnym stopniu samowystarczalne. Ulokowanie tego elementu akurat na stacji Stadion Narodowy nie jest przypadkowe. To tutaj mamy do czynienia z największą różnicą poziomów pomiędzy stacjami (ok. 20 metrów), co z jednej strony sprzyja rozpędzaniu się pociągów z górki, a z drugiej – wymaga więcej energii do wjazdu pod górę. Wszystko pięknie, ale – przychodzi nam na myśl – przebój „Tyle słońca w całym mieście” brzmi kilka metrów pod ziemią raczej prześmiewczo. – Owszem, nie ma tu okien, ale mamy za to specjalny rytm pracy, dzięki któremu po wyjściu z podziemi mamy sporo czasu na „naładowanie się słońcem” – mówi jeden z pracowników. – Jeśli jest potrzeba, możemy wyjść się dotlenić. Zaletą pracy pod ziemią jest to, że nie obchodzi nas pogoda. Tutaj w zimę jest ciepło – temperatura nigdy nie schodzi poniżej zera, a w lecie w miarę chłodno – przekonuje drugi i dodaje: – Najbardziej narażeni na zmiany intensywności światła są maszyniści. Ich wzrok poddany jest częstym zmianom jasności, gdy wjeżdżają z ciemnego tunelu na jasną stację, a to nie jest korzystne dla oczu. Jak metro może ogrzewać mieszkania? Nowatorski projekt już w testach Żegnamy krwiobieg i przechodzimy do mózgu. Dyżurni stacji Stadion Narodowy obserwują obraz z kamer monitoringu, mają łączność z maszynistami, pracownikami technicznymi oraz pasażerami metra, wydając komunikaty przez megafon. Każdy przystanek wyposażony jest w ok. 100 kamer, które śledzą peron centymetr po centymetrze. W razie wypadku lub nietypowej sytuacji dyżurni kierują informacje do Centralnej Dyspozytorni Metra (Kabaty), która podejmuje strategiczną decyzję, np. o tymczasowym zamknięciu stacji. Metro wozi pasażerów, a inżynierowie pracują, aby przydało się jeszcze w mniej oczywisty sposób. Anna Bartoń wspomina o technologii testowanej na stacji Bemowo. To projekt, dzięki któremu będzie można odzyskać ciepło generowane w tunelach i na stacjach metra, m.in. przez tarcie kół czy pracę silników pociągów. Ma być ono kierowane do miejskiej sieci ciepłowniczej i użyte do ogrzewania pobliskich budynków. Szacuje się, że ze stacji Bemowo można odzyskać 3,5 megawata ciepła. To wystarczyłoby do ogrzania nawet 1400 mieszkań. Co dzieje się w metrze, kiedy śpisz? Zajrzyj do podziemnych płuc miasta Ani układ krwionośny, ani mózg nie poradzą sobie bez płuc. Oto podziemna wentylatornia. Piotr Floriańczyk, który w metrze pracuje od 25 lat, tłumaczy nam proces pompowania powietrza do podziemnej stacji. Znajdujemy się w pomieszczeniu technicznym, w którym monitoruje się działanie wentylatorów. Tylko na stacji Stadion Narodowy działają aż cztery, a każdy może przetłaczać nawet 250 tys. m³ powietrza na godzinę. W razie konieczności – proces całkowitego oddymiania stacji trwa jedynie kilka minut. Tunele wietrzy się zawsze, kiedy temperatura pod ziemią przekroczy 26°C. Interesującym elementem jest również coś, co gospodarz nazywa kliksonem. Jest to jeden z wielu przekaźników, odpowiedzialnych za sterowanie wentylatorami tak, aby w razie pożaru ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia. Włączanie wentylatorów możliwe jest w trybie automatycznym za pośrednictwem czujników zamontowanych na peronie lub ręcznie. Ogromne wentylatory wyglądają jak zadokowane statki kosmiczne. Są pokryte nie tylko izolacją termiczną, ale i akustyczną. Dowiadujemy się, że izolowanie dźwięków wydawanych przez metro jest szczególnie istotne. – Na stacji Plac Wilsona trzeba było wprowadzić specjalne mocowania szyn, które tłumią drgania i niwelują dźwięki przeszkadzające mieszkańcom, czyli wibroizolację – mówi Floriańczyk. – Mamy też systemy wyłapujące hałas wynikający z kanciastości kół pociągów. Składy, których koła straciły swój okrągły kształt, trafiają na Kabaty, gdzie na nowo się je toczy i reprofiluje – dodaje Bartoń. Dla pasażerów – nocą metro „śpi”. Jednak to najbardziej produktywny czas dla jego funkcjonowania. – Kursowanie kończymy o godzinie 1.00, a o 4.00 rusza pierwszy skład testowy, badający czy na trasie wszystko się zgadza. Mamy trzy godziny. To czas na prace sprawdzające sprzęt, sprzątanie czy renowacje. To wszystko nie jest takie proste. Przykładowo w jedną noc jesteśmy w stanie odmalować ok. 5 m² sufitu. A stacja ma kilka tysięcy metrów powierzchni – zaznacza Anna Bartoń, podkreślając rolę „niewidocznych” pracowników metra. Dlaczego kanalizacja wywołała bunt w Warszawie? Historia, która zaskakuje Gdyby prześwietlić podziemie Warszawy, to cała infrastruktura utworzyłaby niezwykłą tkankę tuneli, kabli, rur i kanałów. Bo mówiąc o tym, co pod ziemią, nie sposób nie wspomnieć o warszawskiej kanalizacji. Kiedy pod koniec XIX wieku ówczesny prezydent miasta Sokrates Starynkiewicz decydował o budowie kanalizacji, zapewne nie spodziewał się, że będzie ona oskarżana o spadek wartości kamienic, stanie się celem ideologicznych ataków, a nawet ważnym elementem walki o stolicę. I to wszystko w niecałe 70 lat. Choć dziś trudno w to uwierzyć, przeciwko kanalizacji protestowali właściciele kamienic i sami mieszkańcy. Bali się, że spadną ceny kamienic, a wprowadzenie toalet i ubikacji do wnętrza budynków spowoduje spadek komfortu mieszkania. Potem obudzili się ideolodzy i zaczęli wieszczyć, że kanalizacja jest spiskiem, który ma na celu wykończenie rolników. Może dlatego, że Sokrates Starynkiewicz był Rosjaninem? Powstała nawet na ten temat broszura niejakiego „Rolnika Nadwiślańskiego” F.R. o o tyle dziś zabawnym, co i budzącym grozę tytule: „Kanalizacja miasta Warszawy jako narzędzie judaizmu i szarlatanerii w celu zniszczenia rolnictwa polskiego oraz wytępienia ludności słowiańskiej nad Wisłą”. Co dziś kryje warszawska kanalizacja i co mają z tym wspólnego Borewicz i Wajda? Pierwsze plany kanalizacji powstały w okolicach 1880 roku i to z nich korzystali w 1944 roku warszawscy powstańcy. Podziemna sieć była wykorzystywana jako drogi transportu i ewakuacji. Wielu powstańców zginęło w nich, ale wielu uratowały życie. Od ponad 80 lat kojarzą się najbardziej z tamtym heroicznym czasem. Taki obraz potęguje popkultura. I to już od 1957 roku, kiedy Andrzej Wajda zrealizował jeden z najsłynniejszych filmów poświęconych powstaniu, czyli „Kanał”. Ale Wajda nie był pierwszy. Aleksander Ford pokazał warszawskie kanały w filmie „Ulica Graniczna” z 1948 roku. Zaznaczył rolę, jaką odegrały w 1943 roku podczas powstania w getcie warszawskim, ale też przed nim, kiedy były drogą przemytu na teren dzielnicy żydowskiej. Późniejsze przykłady można długo wymieniać i niekoniecznie mają one związek z wojenną historią. Np. w jednym z odcinków popularnego w czasie PRL-u serialu kryminalnego „07 zgłoś się”, w kanałach przestępcę ściga porucznik Sławomir Borewicz. Warszawska kanalizacja w swoich początkach miała obsłużyć pół miliona mieszkańców, co jak na tamte czasy było liczbą na wyrost. Dziś ma ponad 4300 kilometrów, a planowana rozbudowa ma ją powiększyć o kolejne. W warszawskim systemie wodociągowo-kanalizacyjnym jest też coś, co działa od zawsze. To Warszawskie Filtry Lindleya – jedyny na świecie wciąż działający obiekt tego typu, wykorzystujący powolne filtry piaskowe. Zostały uruchomione w 1886 roku i są uznane za pomnik historii. Można powiedzieć, że wodociągi i kanalizacja to coś, co w namacalny sposób łączy sprawy podziemne z naziemnymi. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Warszawie wyliczyło, że każdego dnia mieszkańcy stolicy spuszczają do kanalizacji nawet 30 ton śmieci, które nie powinny tam nigdy trafić. To podpaski, patyczki higieniczne, ale też gruz czy resztki jedzenia, które tworzą zatory w kanalizacji. Jednocześnie każdego dnia do kranów płynie 350 mln litrów uzdatnionej wody. Wystarczyłoby jej, aby napełnić 100 basenów olimpijskich. I tak dzień i noc. Nieprzerwanie podziemne miasto tętni życiem. Źródło: National Geographic Polska Nasi eksperci Katarzyna Świerczyńska Reporterka zakochana w swojej pracy. Po godzinach prowadzi podróżniczego bloga „Podróże z psem” i jest współautorką projektu „Nad portem noc” pokazującego nocne życie Szczecina. Najczęściej podróżuje blisko, najlepiej na własnych nogach lub rowerem. Uwielbia Puszczę Bukową, nadodrzańskie szlaki i Bałtyk o każdej porze roku. Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Poznaj sekret Małego Wawelu z Beskidów – co łączy Suchą Beskidzką z… Hollywood?
Sucha Beskidzka i okolice oferują gościom bogactwo dziedzictwa kulturowego, tereny cenne przyrodniczo i rozwiniętą infrastrukturę. Dzięki kameralnej skali pozwala naprawdę wypocząć.
Spis treści: Sucha Beskidzka – położenie miasta Od osady rolniczej do stolicy mikroregionu Zabytki i główne atrakcje Sucha i okolice dla miłośników turystyki Sucha Beskidzka to miejsce, gdzie u ujścia Stryszawki do Skawy spotykają się pasma Beskidu Makowskiego, Żywieckiego i Małego. Stąd warto zaczynać przygodę z Beskidami niezależnie od pory roku. Liczne szlaki piesze poprowadzą nas przez malownicze zakątki, a zimą już w promieniu 30 km od miasta znajdziemy miejsca atrakcyjne dla narciarzy. Będąc na trasie do zimowych kurortów w wyższych górach warto się tu zatrzymać, by bliżej poznać stolicę powiatu suskiego. Sucha Beskidzka – położenie miasta Sucha Beskidzka aż do roku 1964 nazywała się Sucha. Drugi człon dodano, by jednoznacznie wskazać położenie miejscowości. To powiatowe miasto zajmuje prawie 30 km2 zachodniobeskidzkiej kotliny, nad którą górują szczyty Magurki (872 m n.p.m.), Mioduszyny (632 m n.p.m.) i Jasienia (505 m n.p.m.). Co ciekawe, statystyki mówią, że aż 87% powierzchni miasta stanowią użytki rolne i leśne, co z jednaj strony wynika z górskiego położenia, z drugiej strony zaś z dużej powierzchni i niskiego zaludnienia. To blisko dziesięciotysięczne miasto położone jest w punkcie węzłowym komunikacji kolejowej. Tutaj zaczyna się ostatni etap jazdy w kierunku Jeleśni, Żywca i Zwardonia albo do Chabówki i Zakopanego. Sylwetka zabytkowego dworca jest bardzo typowym przykładem austriackiej architektury kolejowej. Dworzec ten zakwalifikowany został wg. PKP do kategorii dworców turystycznych. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 28, która w okolicach Rabki ma połączenie dwiema trasami: E77 biegnąca na Orawę i dalej do granicy z przejściem w Chyżnem oraz z drogą krajową nr 47 prowadzącą do Nowego Targu, Zakopanego i przejścia granicznego ze Słowacją w Jurgowie. Warto zatem w drodze na południe zatrzymać się tu, by odpocząć i poznać lokalne atrakcje, których dzięki bogatej historii miasta na miejscu nie brakuje. Od osady rolniczej do stolicy mikroregionu Istniejące przekazy łączą powstanie Suchej z aktywnością kolonizacyjną książąt oświęcimskich. W roku 1405 książę Jan II wydał zgodę niejakiemu Strzale na założenie osady w widłach rzeki Skawy i Suchej, jak wtedy nazywała się Stryszawka. Miejsce to znajdowało się na szlaku handlowym do Krakowa ku Nizinie Węgierskiej. Po śmierci założyciela Suchej ziemie te odziedziczyła jego żona Barbara pochodząca z rodu Słupskich, który to ród zarządzał nimi przez następne 90 lat. Kasper Suski Na scenę wkracza Caspare Castiglioine. Był on złotnikiem rodem z Florencji, który wraz ze swoim ojcem mistrzem kamieniarskim przybył do Krakowa na zaproszenie króla Zygmunta Starego. Zgromadził znaczące środki, które pozwoliły mu na zakup Suchej od Słupskich. Następnie wżenił się w ten ród dzięki związkowi z Jadwigą Słupską. Cztery lata trwała budowa kamiennego dworu obronnego u stóp góry Jasień. Przedsiębiorczemu Włochowi wejście w koligacje z książętami oświęcimskimi otworzyło drogę do szlachectwa. W roku 1564 doczekał się nobilitacji – przyjęcia go do herbu Szaszor. I tak florentczyk Caspare stał się Kasprem Suskim, gdyż nazwisko przyjął od swojej siedziby. Jego decyzja o osiedleniu się w Suchej miała kolosalne konsekwencje dla dalszego rozwoju osady, a później całej okolicy. Sucha stała się lokalnym ośrodkiem administracyjnym, którego znaczenie gospodarcze stale rosło. Dużą rolę w tym procesie odegrał ród Komorowskich. Ich dobra obejmowały również część ziem na Żywiecczyźnie. W roku 1608 dobra uległy podziałowi. Część zachodnią, znaną jako „państwo suskie” przejął Piotr Komorowski i do wybuchu II wojny światowej pozostawała ona w rękach przedstawicieli rodów magnackich. Byli to Wielopolscy, Braniccy i Tarnowscy. Rozwój miasta Na czasy Piotra Komorowskiego w XVII wieku przypada intensywny rozwój Suchej. Zakłada on parafię, funduje kościół i klasztor, rozbudowuje pierwotną siedzibę Kaspra Suskiego. W tym samym czasie zbudowane zostały browar, suszarnia chmielu, gorzelnia, młyn wodny, kuźnia żelaza i miedzi. Na przełomie XVII i XVIII wieku panią dóbr suskich było Anna Konstancja Wielopolska. Zarządzała nimi z dużą skutecznością. Na wiek XVIII przypada zmiana statusu Suchej – dzięki przywilejom królewskim zyskała zgodę na organizowanie jarmarków. Pod koniec XVIII wieku blisko 3 tys. mieszkańców doświadczyło konsekwencji intensywnych działań wojennych, kiedy konfederaci barscy walczyli z wojskami carskimi. Po pierwszym rozbiorze Polski Sucha znalazła się zaborze austriackim. W połowie XIX wieku Braniccy herbu Korczak wykupują suskie dominium z rąk Wielopolskich. Kontynuowali oni rozbudowę i modernizację Kuźnic Suskich, które przyjęły nową nazwę – Zakłady Górniczo-Hutnicze Aleksandra hr. Branickiego w Suchej. Działały one prawie do końca XIX wieku, kiedy rosnące koszty produkcji i konkurencja tańszych wyrobów ze Śląska zmusiły właścicieli do zamknięcia zakładów. Węzeł kolejowy Zbiegło się to z doprowadzeniem do Suchej tzw. kolei transwersalnej w roku 1884. Jej trasa biegła Czadczy przez Żywiec, Suchą, Nowy Sącz do Husiatyna. Zlokalizowanie w Suchej odgałęzienia trasy do Krakowa podniosło jej osady jako węzła kolejowego. W związku z jego prężnym rozwojem rosło zapotrzebowania na pracowników. Kolejarze i ich rodziny stanowili na tyle znaczący odsetek wśród mieszkańców, że Sucha doczekała się przydomka – „miasto kolejarzy”. Koniec XIX wieku to czas prosperity, której ukoronowaniem było uzyskanie praw miejskich w 1896 roku. Tuż przed wybuchem II wojny światowej populacja Suchej liczyła ponad 6 tys. osób. W wyniku działań władz okupacyjnych życie straciło ok. pół tysiąca mieszkańców pochodzenia żydowskiego. Miasto współcześnie Dziś Sucha Beskidzka wciąż się zmienia. Z krajobrazu miasta zniknęły tartak i baza PKS. Na ich miejscu wzniesiono centrum handlowe. Powstają nowe budynki użyteczności publicznej takie jak np. hale sportowe, basen kryty czy nowoczesna oczyszczalnia ścieków. Dzięki zastosowaniu innowacyjnych metod, osady z oczyszczalni nie są odpadem, a wartościowym nawozem, który jest sprzedawany pod nazwą „Suszek Beskidzki”. Zabytki i główne atrakcje Prawdziwą perłą w koronie zabytków miasta, z której dumni są suszanie (tak nazywamy mieszkańców Suchej) jest zamek nazywany Małym Wawelem. Wszystko zaczęło się w tym miejscu gdzie Kasper Suski wzniósł swój dwór obronny, później rozbudowany przez Piotra Komorowskiego w XVII wieku, by stał się rezydencją godną magnatów. Zamek w Suchej Beskidzkiej Harmonijna bryła renesansowego zamku składa się z trzech skrzydeł, z których jedno jest parterowe, a pozostałe dwa mają kilka kondygnacji. Południowe skrzydło kryje w sobie relikty obronnego dworu wzniesionego przez Kaspra. Wewnętrzny dziedziniec od strony rzeki kiedyś zamykał wysoki mur obronny z reprezentacyjną bramą wjazdową. Przetrwał on do czasów Branickich, kiedy został zburzony i zastąpiony lekkim, żelaznym ogrodzeniem. Wieżę południowo-wschodnią i południowo-zachodnią wzniesiono w XVII za czasów Anny Konstancji Wielopolskiej. Ale to zamysłowi Piotra Komorowskiego budowla zawdzięcza nawiązania do Zamku Królewskiego na Wawelu – dzięki dwukondygnacyjnym krużgankom arkadowym, nadającym lekkości. Odebrany po wojnie przez władze ludowe zamek popadał w coraz większą ruinę. Braniccy na drodze sądowej uzyskali potwierdzenie, że został on im odebrany bezprawnie. Wyjaśnienie jego statusu umożliwiło podjęcie przez burmistrza Suchej Stanisława Lichosyta rozmów o możliwości zakupu zamku przez miasto. Transakcji dokonano i w latach 2017–18 przeprowadzono jego gruntowną renowację, która przywróciła mu dawną świetność. Dziś mieści się tu Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej oraz szkoła wyższa. Niestety, już tylko we wspomnieniach pozostaje bogactwo biblioteki Branickich. Były to imponujące zbiory, obejmujące nie tylko cenne druki, ale min. także rękopisy, inkunabuły, grafiki, cenne monety i dzieła sztuki. Podczas wojennej zawieruchy część z nich została zniszczona, a reszta uległa rozproszeniu. Dziś we wnętrzach podziwiać można min. znajdujący się w sali rycerskiej manierystyczny kominek, pamiętający czasy Piotra Komorowskiego. Jeśli aura sprzyja, warto wybrać się na spacer po leżącym od południa parku zamkowym, który założony został u stóp góry Jasień. Na gości czekają wiekowe drzewa, urokliwe zakątki, mostki oraz oranżeria, a w Domku Ogrodnika – ekspozycja etnograficzna. Karczma Rzym Drugim flagowym zabytkiem Suchej jest położona na samym rynku Karczma Rzym. To wspaniały przykład znakomicie zachowanego zabytku drewnianego z XVIII wieku, który nadal spełnia swoją funkcję. Tu spotykali się uczestnicy suskich jarmarków, a według legendy diabeł upomniał się o duszę Pana Twardowskiego, co opisał Adam Mickiewicz w balladzie „Pani Twardowska”. Również na rynku obejrzeć możemy fontannę upamiętniającą 600-lecie Suchej. Odwołuje się ona do spotkania Pana Twardowskiego z diabłem i do białego konia z herbu miasta. Billy Wilder Z miastem tym związany był siedmiokrotny zdobywca Oskara – Billy Wilder. Urodził się w rodzinie żydowskiej jako Samuel Wilder. Jego rodzice prowadzili restaurację dworcową. Stąd wyjechał do Wiednia, gdzie pracował jako reporter. Wichry historii zaniosły go do Stanów Zjednoczonych, gdzie odnalazł swoje powołanie jako reżyser filmowy. Stworzył takie klasyczne obrazy jak np. „Bulwar zachodzącego słońca” czy „Pół żartem, pół serio”. W 105. rocznicę jego urodzin na rynku odsłonięto plakietę upamiętniającą postać wybitnego twórcy rodem z Suchej. Jego imieniem nazwano nowoczesne Centrum Kultury i Filmu, gdzie odbywają się koncerty, wystawy i seanse filmowe. Platforma widokowa Miasto przygotowało atrakcję w postaci platformy widokowej. Znajduje się ona na drugim brzegu rzeki, na wschód od targowiska miejskiego, skąd niebieskim szlakiem dojdziemy do niej po ok 25 minutach marszu. Przechodzimy po pieszym mostku nad rzeką Skawą, by dalej wspinać się na stok Mioduszyny. Z platformy rozciąga się malownicza panorama na całe miasto i sąsiednie pasma Beskidów Małego, Żywieckiego i Makowskiego. Sucha i okolice dla miłośników turystyki Miłośnicy turystyki pieszej znajdą tu znakomitą bazę wypadową do wędrówek. Warto stąd ruszać na beskidzkie szlaki lub tu kończyć dłuższe wyprawy. Gościnne, niezbyt wysokie pasma zachęcają do odwiedzin o wszystkich porach roku. Mogą stanowić znakomitą zaprawę dla najmłodszych piechurów lub wstęp przed wycieczkami w wyższe góry dla dorosłych. Do wyboru są 4 szlaki turystyczne wychodzące z Suchej: niebieski prowadzący w Beskid Makowski, zielony w kierunku w Beskidu Małego, czerwony do Zawoi, czarny do Skawicy. Rowerzystom Ziemia Suska oferuje liczne dobrze oznakowane trasy obejmujące cały powiat. Lokalne mają swój początek przy zamku w Suchej. Dla lubiących bardziej stacjonarne pobyty ważną atrakcją może być zlokalizowany ok. 20 minut jazdy autem z miasta, chroniący przed powodziami zbiornik zbudowany na rzece Skawie, czyli Jezioro Mucharskie. Turyści znajdą tu wyznaczone kąpieliska i wypożyczalnie sprzętu wodnego. Otoczone górami kusi obietnicą wypoczynku w upalne dni i pięknymi widokami, które można podziwiać nie tylko z lądu, ale i z pokładu statku wycieczkowego, który wypływa z Jaszczurowej.
Kluczbork: miasto z otwartą bramą w herbie i historią sięgającą epoki kamienia
Kluczbork to miasto o bogatej historii i dynamicznym życiu kulturalnym, położone w sercu województwa opolskiego. W tym artykule przybliżymy jego dzieje, najważniejsze atrakcje turystyczne oraz codzienne życie mieszkańców. Dowiedz się, co warto zobaczyć, jakie wydarzenia kulturalne odbywają się w Kluczborku i jak miasto rozwijało się na przestrzeni lat.
Spis treści: Historia Kluczborka – od średniowiecza do współczesności Atrakcje turystyczne Kluczborka – co warto zobaczyć? Życie kulturalne i społeczne w Kluczborku Przyroda i środowisko w Kluczborku Informacje praktyczne dla podróżujących do Kluczborka Kluczbork, zlokalizowany w północno-wschodniej części województwa opolskiego, to miasto o bogatej historii sięgającej średniowiecza. Znane z wyjątkowych zabytków, malowniczych krajobrazów i aktywnego życia kulturalnego, przyciąga zarówno turystów, jak i nowych mieszkańców. Historia Kluczborka – od średniowiecza do współczesności Początki osadnictwa i lokacja miasta Tereny dzisiejszego Kluczborka były zamieszkane już w epoce kamienia, o czym świadczą znaleziska narzędzi kamiennych oraz fragmentów naczyń glinianych kultury ceramiki sznurowej, odkryte w okolicach Kuniowa, Roszkowic i Wierzbicy Dolnej. W 1235 roku na Śląsku pojawili się członkowie Zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, którzy otrzymali od księcia Henryka II Pobożnego zezwolenie na lokację miasta. Pierwsze wzmianki o Kluczborku, wówczas nazywanym Cruceburch, pochodzą z 1252 roku. Formalne prawa miejskie na prawie magdeburskim zostały nadane przez księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa w 1274 roku. To sprawia, że Kluczbork jest jednym z najstarszych miast Polski. Miasto rozwijało się jako ważny ośrodek handlowy, położony na starym szlaku solnym łączącym Kraków z Wrocławiem. Kluczowe wydarzenia historyczne W 1319 roku Kluczbork został przyłączony do księstwa brzeskiego przez księcia Bolesława III. W tym okresie w mieście działała mennica, w której w 1321 roku bito srebrne kwartniki. W latach 1428–1434 Kluczbork był okupowany przez husytów, którzy uczynili z miasta jedno z centrów swojego ruchu na Śląsku. W 1430 roku miasto zostało zajęte przez husytów i stało się obiektem ataków sił antyhusyckich. W XVII wieku Kluczbork stał się schronieniem dla braci polskich, którzy zorganizowali tu swoje synody w 1663 i 1668 roku. Po śmierci ostatniego księcia legnicko-brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 roku, miasto przeszło pod bezpośredni zarząd cesarza Leopolda I. W 1740 roku, w wyniku wojen śląskich, Kluczbork wraz z całym Śląskiem został włączony do Prus. W XIX wieku miasto stało się ważnym węzłem kolejowym, co przyczyniło się do jego rozwoju gospodarczego. Dziedzictwo kulturowe i architektoniczne Kluczbork zachował tradycyjny układ urbanistyczny z rynkiem i ratuszem. Wśród zabytków wyróżnia się Brama Krakowska, będąca częścią dawnych murów miejskich oraz renesansowo-barokowy ratusz z XVIII wieku. Brama Krakowska, wzniesiona na przełomie XV i XVI wieku, była jedną z dwóch głównych bram wjazdowych do miasta. W 1907 roku została przebudowana na wieżę ciśnień, a obecnie mieści się w niej Muzeum im. Jana Dzierżona. W centrum miasta znajduje się również kościół ewangelicki z XIV wieku oraz kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych z początku XX wieku. W okolicach Kluczborka warto odwiedzić drewniany kościół w Bąkowie z przełomu XV i XVI wieku, który jest jednym z najstarszych zabytków na Opolszczyźnie. Atrakcje turystyczne Kluczborka – co warto zobaczyć? Miasto Kluczbork oferuje liczne atrakcje turystyczne, zabytki i ciekawe miejsca, które warto poznać podczas wizyty w województwie opolskim. To idealny kierunek dla osób poszukujących regionalnych perełek, historii i kontaktu z przyrodą. Poniżej prezentujemy najciekawsze miejsca i atrakcje Kluczborka, które zachwycają zarówno turystów, jak i mieszkańców regionu. Zabytki i miejsca historyczne w Kluczborku Wśród najważniejszych zabytków Kluczborka znajduje się Muzeum im. Jana Dzierżona – wyjątkowa instytucja mieszcząca się w dawnej Bramie Krakowskiej. Muzeum prezentuje dorobek wybitnego pszczelarza, historię miasta oraz tradycyjne rzemiosło ziemi kluczborskiej. W centrum Kluczborka warto zobaczyć monumentalny kościół ewangelicki z XIII wieku oraz kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych – świątynię z początku XX wieku o charakterystycznej neoromańskiej architekturze. Nieopodal miasta położony jest Pałac w Maciejowie, klasycystyczna rezydencja z parkiem krajobrazowym. Ciekawą atrakcją jest także Chałpka Starzików w Bogacicy, czyli skansen wiejskiego domu śląskiego z przełomu XIX i XX wieku. Spacer po Kluczborku to również okazja do podziwiania kamienic mieszczańskich, dawnego ratusza miejskiego, a także zabytkowego młyna wodnego nad rzeką Stobrawą. Parki i tereny rekreacyjne Kluczbork dysponuje atrakcyjnymi terenami zielonymi idealnymi do spacerów i rekreacji. W sercu miasta rozciąga się Park Miejski, który oferuje alejki spacerowe, plac zabaw, miejsca do relaksu oraz przestrzenie aktywności fizycznej. Sąsiadujący z parkiem Staw Kościuszki to popularne miejsce wypoczynku, wyposażone w promenadę i infrastrukturę umożliwiającą wypożyczenie sprzętu wodnego. Wokół stawu znajdują się także siłownie plenerowe i ścieżki spacerowe. W bezpośrednim sąsiedztwie Kluczborka znajdują się tereny leśne i obszary przy rzece Stobrawie, które sprzyjają uprawianiu turystyki pieszej, nordic walking czy jazdy na rowerze. To doskonałe miejsce dla tych, którzy cenią rekreację na łonie natury. Muzea i instytucje kultury Oferta kulturalna Kluczborka jest bogata i różnorodna. Poza Muzeum im. Jana Dzierżona działa tu Centrum Kultury w Kluczborku, będące miejscem licznych wydarzeń artystycznych i edukacyjnych. Centrum Kultury organizuje koncerty, wystawy, spektakle teatralne, warsztaty i projekty społeczne, angażujące mieszkańców w każdym wieku. Funkcjonują tu zespoły taneczne, muzyczne, sekcje teatralne oraz pracownie artystyczne. W mieście dostępne są również biblioteki publiczne, kluby osiedlowe oraz instytucje wspierające rozwój lokalnej społeczności poprzez edukację i działania międzypokoleniowe. Życie kulturalne i społeczne w Kluczborku Kluczbork to nie tylko miasto z bogatą historią, ale także aktywne centrum wydarzeń kulturalnych i społecznych. Mieszkańcy mają dostęp do różnorodnej oferty kulturalnej, a liczba organizowanych imprez, festiwali i inicjatyw społecznych sprawia, że życie w tym mieście tętni energią przez cały rok. Wydarzenia i festiwale Kultura Kluczborka wyraża się m.in. przez bogaty kalendarz imprez miejskich. Do najbardziej rozpoznawalnych należą Dni Kluczborka, organizowane co roku latem, podczas których miasto zamienia się w centrum koncertów, pokazów, jarmarków i wydarzeń dla całych rodzin. W okresie zimowym serca mieszkańców podbija Kluczborski Jarmark Bożonarodzeniowy, który przyciąga tłumy dzięki klimatycznym dekoracjom, stoiskom z rękodziełem i lokalnymi przysmakami. Wśród wydarzeń wyróżnia się także Święto Światła, będące artystyczną formą integracji mieszkańców z elementami pokazów świetlnych, muzyki i działań performatywnych. Co ciekawe, Kluczbork zdobył miano Polskiej Stolicy Reggae. W pobliskim Bąkowie odbywa się coroczny festiwal muzyki reggae, który przyciąga fanów tego gatunku z całego kraju. Wydarzenie to jest nie tylko okazją do dobrej zabawy, ale także przestrzenią promującą równość, pokój i tolerancję – wartości silnie związane z kulturą reggae. Miasto regularnie gości również wydarzenia filmowe, teatralne i literackie. Odbywają się tu przeglądy filmowe, wystawy sztuki lokalnej, wieczory poezji oraz koncerty muzyki klasycznej i nowoczesnej. Lokalni artyści mają możliwość prezentacji swoich prac i działań w galeriach, domach kultury i przestrzeniach plenerowych. Działalność lokalnych organizacji Lokalne organizacje społeczne i kulturalne w Kluczborku odgrywają kluczową rolę w animowaniu życia miasta. Działają tu m.in. stowarzyszenia artystyczne, kluby seniora, koła gospodyń wiejskich, grupy rekonstrukcyjne, a także fundacje wspierające edukację i rozwój dzieci oraz młodzieży. Organizacje te organizują liczne warsztaty – od zajęć teatralnych, przez kursy rękodzieła, aż po naukę śpiewu i gry na instrumentach. Często realizują też projekty międzykulturowe, edukacyjne i charytatywne, które integrują lokalną społeczność i zachęcają do współpracy międzypokoleniowej. Młodzieżowe domy kultury i inne instytucje działające na terenie miasta promują aktywność obywatelską, prowadząc programy wolontariatu, panele dyskusyjne, spotkania z ekspertami i działania proekologiczne. To ważna część strategii budowania silnej, zaangażowanej społeczności lokalnej. Inicjatywy społeczne Gmina Kluczbork aktywnie wspiera rozwój społeczny poprzez budżet obywatelski, który umożliwia mieszkańcom bezpośredni wpływ na kształt przestrzeni publicznej. Dzięki temu powstają nowe place zabaw, siłownie plenerowe, ścieżki rowerowe i inne inwestycje zgodne z realnymi potrzebami mieszkańców. Realizowane są również projekty związane z integracją społeczną, przeciwdziałaniem wykluczeniu oraz promocją zdrowego stylu życia. Miasto stawia na aktywizację mieszkańców – organizując spotkania konsultacyjne, debaty lokalne i warsztaty planowania przestrzennego. W Kluczborku powstają też nowoczesne centra integracji społecznej, a rewitalizacja niektórych dzielnic prowadzona jest z udziałem lokalnych liderów. Dzięki temu mieszkańcy nie tylko korzystają z efektów działań, ale stają się również ich współtwórcami. Przyroda i środowisko w Kluczborku Kluczbork to nie tylko miasto z bogatą historią i kulturą, ale również region o wyjątkowych walorach przyrodniczych. Otoczony lasami, dolinami rzecznymi i obszarami chronionymi, stanowi atrakcyjne miejsce zarówno dla miłośników przyrody, jak i dla osób szukających aktywnego wypoczynku w naturalnym otoczeniu. Parki i rezerwaty przyrody W najbliższej okolicy Kluczborka znajduje się Stobrawski Park Krajobrazowy, który obejmuje rozległe kompleksy leśne, łąki oraz doliny rzek – w tym rzeki Stobrawy. To jedno z najważniejszych przyrodniczo miejsc na Opolszczyźnie, cenione za bioróżnorodność, ciszę i możliwość obcowania z naturą. Obszar ten jest siedliskiem wielu gatunków ptaków, owadów i roślin objętych ochroną. Na uwagę zasługuje również Obszar Natura 2000 „Łąki nad Stobrawą”, którego celem jest ochrona siedlisk łąkowych i wodno-błotnych. To teren szczególnie istotny z punktu widzenia ochrony ptaków – spotkać tu można m.in. bociana czarnego, derkacza czy rybitwę czarną. Miejsca te sprzyjają zarówno obserwacji przyrody, jak i relaksowi z dala od zgiełku miejskiego. Działania na rzecz ochrony środowiska Gmina Kluczbork aktywnie działa na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. W ostatnich latach wdrożono szereg projektów związanych z modernizacją gospodarki wodno-ściekowej, poprawą efektywności energetycznej budynków publicznych, a także z rekultywacją terenów zielonych. Władze miasta inwestują również w zieloną infrastrukturę, w tym rewitalizację parków miejskich, tworzenie zielonych skwerów i nasadzeń drzew. Kluczbork stawia na ekologiczne planowanie przestrzenne, które uwzględnia zachowanie lokalnych ekosystemów i dostosowanie inwestycji do warunków środowiskowych. W mieście funkcjonują programy edukacyjne, mające na celu zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Prowadzone są także akcje sprzątania terenów zielonych, warsztaty z recyklingu i konkursy przyrodnicze. Możliwości rekreacji na łonie natury Kluczbork i jego okolice oferują wiele możliwości dla osób aktywnych, które cenią kontakt z naturą. Na terenie gminy wytyczono liczne ścieżki rowerowe i piesze szlaki turystyczne, prowadzące przez malownicze tereny leśne i doliny rzeczne. Trasy te są dobrze oznakowane i dostosowane do różnych poziomów zaawansowania, co czyni je idealnymi zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla doświadczonych turystów. Spływy kajakowe rzeką Stobrawą cieszą się szczególną popularnością jako atrakcyjna forma letniej rekreacji. Szlak kajakowy pozwala poznać uroki przyrody z perspektywy wody i dotrzeć do miejsc niedostępnych pieszo. To idealna propozycja dla miłośników sportów wodnych i fotografii przyrodniczej. Przed wyprawą warto sprawdzić, co zabrać na spływ kajakowy, aby w pełni cieszyć się tą wyjątkową przygodą. Dodatkowo, w obrębie miasta znajdują się siłownie plenerowe, trasy biegowe, strefy fitness oraz rekreacyjne kompleksy sportowe, które uzupełniają ofertę aktywnego spędzania czasu. Informacje praktyczne dla podróżujących do Kluczborka Kluczbork jest dogodnie położony w północnej części województwa opolskiego, co czyni go łatwo dostępnym zarówno dla mieszkańców regionu, jak i turystów z innych części Polski. Miasto leży na skrzyżowaniu ważnych tras drogowych – krajowej nr 11 (Kołobrzeg–Bytom) oraz wojewódzkiej nr 487. Przez Kluczbork przebiega również linia kolejowa łącząca Opole z Częstochową i Poznaniem, co zapewnia wygodne połączenia kolejowe. Dworzec PKP i PKS znajdują się blisko centrum miasta, co ułatwia przesiadki i dalsze podróże. W centrum Kluczborka dostępna jest rozwinięta infrastruktura turystyczna: punkty informacji turystycznej, noclegi, restauracje i parkingi. Osoby przyjeżdżające samochodem mogą korzystać z licznych miejsc postojowych w obrębie Rynku i okolic. W sezonie letnim warto wcześniej rezerwować noclegi, zwłaszcza w czasie wydarzeń takich jak Dni Kluczborka czy festiwale muzyczne. Dla podróżujących rowerem przygotowano stojaki i mapy szlaków, a miłośnicy caravaningu znajdą również wyznaczone miejsca postojowe dla kamperów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Rycerz sprzed 700 lat odnaleziony w Gdańsku. To nie była zwykła mogiła
Gdańska ziemia znów zaskakuje. Pod płytą nagrobną z XIII wieku odnaleziono kompletny szkielet mężczyzny, który, jak na średniowieczne standardy, był prawdziwym olbrzymem. Czy to rycerz z elity?
Spis treści: Kolejne odkrycie archeologiczne w Gdańsku Kim był zmarły rycerz? Gdańsk to jedno z najstarszych miast w Polsce. Dziś kojarzy nam się przede wszystkim z turystyką czy „Solidarnością”, jednak na przestrzeni wieków stanowił też ważny ośrodek handlu, polityki i kultury. Bogata przeszłość Gdańska (sięga co najmniej X wieku) przypomina o sobie podczas licznych badań archeologicznych. Kolejne odkrycie archeologiczne w Gdańsku Tylko w ostatnich latach w granicach miasta odkryto m.in. fragmenty średniowiecznych fortyfikacji, pozostałości kościoła z XII wieku oraz ślady działalności rzemieślniczej z czasów hanzeatyckich. Tegoroczne odkrycie potwierdza, że Gdańsk wciąż kryje wiele tajemnic. Podczas wykopalisk prowadzonych od 2023 roku w kwartale ulic Czopowa, Sukiennicza i Grodzka, archeolodzy z zespołu ArcheoScan natrafili na wyjątkowe znalezisko. Pod wapienną płytą nagrobną z XIII wieku przedstawiającą postać uzbrojonego rycerza odnaleziono kompletny szkielet wysokiego mężczyzny. – Ok. 30 centymetrów pod kamieniami, na których leżała płyta nagrobna, nie spoczywał rycerzyk, a prawdziwy rycerz, gdyż miał ok. 180 cm wzrostu, według zupełnie wstępnych szacunków. Był to więc „kawał chłopa”, jak na tamte czasy (przełom XIII i XIV wieku) – czytamy we wpisie na profilu Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na Facebooku. Według wstępnych ocen szkielet należy do mężczyzny mierzącego około 180 cm wzrostu. Jak na XIII wiek było to znaczne odstępstwo od ówczesnej normy. Kim był zmarły rycerz? Płyta, pod którą spoczywał zmarły, przedstawia postać w kolczudze, z mieczem i tarczą, stojącą w wyprostowanej pozycji. Jak zauważyła archeolog Sylwia Kurzyńska, taki wizerunek nie był zarezerwowany dla zwykłych obywateli. Rycerz ten mógł być dowódcą wojskowym, osobą o szczególnej pozycji społecznej lub zasługach. Zarówno symbolika nagrobka, jak i wyposażenie zmarłego (którego fragmenty mogą znajdować się jeszcze w ziemi) sugerują związek z elitą ówczesnego Gdańska. Wcześniejsze badania w tym miejscu ujawniły fundamenty drewnianego kościoła z około 1140 roku, uznawanego za jeden z najstarszych sakralnych obiektów w mieście. W latach 1335–1341 Krzyżacy zbudowali tu murowany zamek, który został zburzony przez mieszczan w 1454 roku podczas tzw. wojny trzynastoletniej. To właśnie w sąsiedztwie tych struktur odnaleziono szkielet, co rodzi pytanie: czy mężczyzna był związany z działalnością zakonu krzyżackiego, a może był lokalnym obrońcą miasta? Odnaleziona płyta została już przetransportowana do Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Szkielet również został zabezpieczony i trafi do specjalistycznych laboratoriów. Badania antropologiczne i genetyczne pozwolą ustalić wiek, pochodzenie, stan zdrowia oraz inne cechy zmarłego, a być może nawet jego tożsamość. W przyszłości planowane jest wystawienie odkrycia w jednej z sal muzeum, o ile komisja powołana przez Wojewódzką Radę Ochrony Zabytków wyrazi na to zgodę. Źródło: Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Nowa atrakcja Zakopanego rozjuszyła mieszkańców. „Miasto nieznośne do życia”
W sercu Zakopanego pojawiła się nowa atrakcja, która wzbudziła więcej emocji niż niejedna górska burza. Dla jednych to wygoda i postęp, dla innych – hałas, chaos i koniec lokalnej tradycji. O co chodzi?
Spis treści: Nowy środek transportu pod Tatrami Meleksy kontra mieszkańcy Zakopanego Zakopane jest nieoficjalnie nazywanie zimową stolicą Polski, ale także latem miasto odwiedzają tłumy turystów. Najwięcej przyjezdnych – zarówno z kraju, jak i z zagranicy – można spotkać na Krupówkach. To jedno z najbardziej kontrowersyjnych miejsc w Zakopanem. Jedni mają słabość do wszechobecnych pamiątek i gwaru, inni unikają deptaku szerokim łukiem. Zwłaszcza, że od niedawna jest tam jeszcze głośniej. Nowy środek transportu pod Tatrami W tym sezonie na ulicach Zakopanego pojawiły się nowoczesne, elektryczne meleksy i tzw. fasiągi. Te drugie to stylizowane pojazdy przypominające góralskie wozy, lecz z napędem elektrycznym. Turyści mogą podjechać nimi z Krupówek w stronę Wielkiej Krokwi, Kuźnic czy Antałówki. Ceny biletów wahają się od 30 do 40 zł. Nowości mają to do siebie, że zazwyczaj wzbudzają różne emocje. Nie inaczej jest tym razem. Niezadowoleni są m.in. fiakrzy, którzy od lat świadczą usługi turystyczne w Zakopanem. To oni oferują przejażdżki w konnych dorożkach uważanych za element lokalnej tradycji. Przedsiębiorcy tłumaczą, że wprowadzając do Zakopanego meleksy, nie chcą nikogo zastępować, a jedynie proponować turystom alternatywę. Faktem jest jednak, że dorożkarzy jest w mieście coraz mniej. Dekadę temu na liście zarejestrowanych widniało ponad 60 osób. Dziś jest ich 44. Władze Zakopanego zapowiadają kontrole legalności działalności elektrycznych meleksów. Szczególnie, że te wjeżdżają na dzierżawione posesje przy Krupówkach, mimo zakazu jazdy i postoju w tej strefie. Meleksy kontra mieszkańcy Zakopanego Jednak to nie fiakrzy, a sami mieszkańcy Zakopanego najgłośniej krytykują nowe pojazdy. Powodem ma być hałas. – Ostatnimi dniami po Zakopanem zaczęły kursować non stop góra-dół elektryczne meleksy oraz ta nowość tj. elektryczne fasiągi czy wozy, które robią to w sposób bardzo inwazyjny. Poruszają się ulicami dość szybko z włączoną bardzo głośną muzyką. Czy to kolejna ‘atrakcja’ naszego miasta, którą ktoś wprowadził, żeby wyłącznie na niej zarabiać, nie zważając na mieszkańców, turystów i inne osoby, którym takie hałasy przeszkadzają w normalnym funkcjonowaniu czy wypoczynku? – napisał jeden z mieszkańców w liście do redakcji „Tygodnika Podhalańskiego”. Autor wiadomości stwierdził, że pojawienie się meleksów to „kolejna odsłona niszczenia” Zakopanego. Mieszkańcy mają uważać, że przez takie nowości, miasto staje się „nieznośne do życia”. – To jest tzw. zawłaszczanie przestrzeni wspólnej – można przeczytać wśród komentarzy internautów pod listem czytelnika „Tygodnika Podhalańskiego”. Warto jednak zauważyć, że meleksy nie są ewenementem na skalę kraju. Podobne pojazdy od lat kursują już po Trójmieście, Wrocławiu czy Kazimierzu Dolnym. Z drugiej strony, Zakopane rzeczywiście staje się coraz głośniejsze i zatłoczone. Spokojniej niż na Krupówkach jest na pewno na górskich szlakach. Zwłaszcza tych rzadziej uczęszczanych. Źródło: Tygodnik Podhalański Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Mały Wiedeń w sercu Beskidów? To miasto zachwyca nie tylko fanów kreskówek
Bielsko-Biała jest miastem dawnej architektury i słynnych bohaterów bajek. Często porównuje się je do Wiednia. Dlaczego? Postanowiłam sprawdzić to osobiście, odwiedzając „Cud Polski 2024”.
Spis treści: Co zobaczyć na rynku w Bielsku-Białej? Fontanna z Neptunem, bar Pierożek i więcej Bajkowy szlak w Bielsku-Białej. Reksio, Bolek i Lolek czekają na turystów Gdzie szukać Bolka i Lolka w Bielsku-Białej? Bajkowy deptak i Centrum OKO Gdzie w Bielsku-Białej iść w góry? Kozią Górę i Szyndzielnię pokochają turyści Czy Bielsko-Biała naprawdę zasługuje na miano Małego Wiednia? Bielsko-Biała Cudem Polski 2024. Zobacz, kto jeszcze trafił na listę Travelera Lubisz miasta czy naturę? Zabytki czy nowoczesność? Świetne knajpy czy pierogi w schronisku? Te pytania są często kluczowe przy wybieraniu kierunku wyjazdu, bo zazwyczaj jest albo-albo. Ale znalazłam miejsce, w którym rano można zdobywać szczyty, a wieczorem relaksować się na starówce. Rozmawiać o polityce w hipsterskiej kawiarni i oglądać zachód słońca na Koziej Górze. Albo zjechać rowerem górskim prosto na festiwalowy koncert jazzowy. Bielsko-Biała to miasto, w którym „albo-albo” zamienia się na „i”. Co zobaczyć na rynku w Bielsku-Białej? Fontanna z Neptunem, bar Pierożek i więcej Spacer zaczynam od Starego Miasta, którego historia sięga średniowiecza. Choć nie jest ono, tak jak dawniej, centrum handlowym czy biznesowym, dziś nadal tętni życiem – ale barowo-kawiarnianym. Z jego początków nie zachowało się wiele oprócz układu starówki: duży plac na środku i rozchodzące się z jego rogów prostopadłe wobec siebie ulice. Obecnie stoją tu XVIII- i XIX-wieczne kamienice, które zostały odrestaurowane w ostatnich latach. Podcienie odsłonięto, a elewacje odmalowano. Domy pod numerami 4 i 5 są w stylu neorenesansowym, 11 i 12 – secesyjnym a 17 – w stylu neobarokowym. Pod numerem 24 kiedyś była poczta, teraz działa kultowy bar mleczny Pierożek. Gdy w ubiegłym roku gruchnęła wieść o planowanym zamknięciu lokalu, oburzenie mieszkańców było ogromne. Na szczęście znalazł się przedsiębiorca, który postanowił wesprzeć tak ważny dla wielu bielszczan biznes i Pierożek nadal serwuje obiady (polecam kalafiorową!). Jednak zaraz po wejściu na rynek to nie bar mleczny zwraca moją uwagę, ale podświetlana fontanna na środku placu, w której dumnie stoi Neptun z trójzębem. Rzymski bóg mórz stał na bielskiej starówce jeszcze w XIX w. i nazywany był czule „Jurkiem z widłami”. Podobno nagość pierwotnego Neptuna wzbudzała kontrowersje do tego stopnia, że mieszkańcy zakładali mu majtki. Aż w końcu ktoś go ukradł. W nowym wydaniu wrócił w trakcie przebudowy placu, którą przeprowadzono ponad 20 lat temu. Oprócz Neptuna można tu teraz podziwiać starą studnię i fundamenty XVIII-wiecznej kamienicy, a także makietę rynku i 15-metrowy kanał połączony z fontanną. Najlepiej robić to z jednej z rynkowych kawiarni. Ja wybrałam Osiem Stolików. Z daleka i przy kawie jakoś to wszystko jeszcze lepiej wygląda. Bajkowy szlak w Bielsku-Białej. Reksio, Bolek i Lolek czekają na turystów We Wrocławiu są krasnale, w Zielonej Górze bachusiki, a tutaj bohaterowie kreskówek. Tak kultowe bajki jak Reksio czy Bolek i Lolek powstały w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej, a ich bohaterowie zostali odlani z brązu i rozstawieni w różnych miejscach. Na poszukiwanie bajkowych pomników ruszam z okolic ratusza. Po przejściu przez most pieszy, zwany Krzywym Mostkiem, nad rzeką Białą, wypatruję pierwszego pomnika na bajkowym szlaku. To odlani z brązu Pampalini i Hipopotam z bajki „Pampalini łowca zwierząt”. Pampalini był myśliwym z długim wąsem i przydużymi spodniami. Co odcinek próbował złowić innego zwierza i co odcinek mu się nie udawało. Na szczęście! Żegnam Pampaliniego i po dziesięciu minutach spaceru wpadam na Reksia. Znanego psa zainspirowanego terierem Lechosława Marszałka, autora animacji. Reksio co odcinek chciał mieć inny zawód. A to był strażakiem, a to chciał być aktorem, a to astronautą. Dziś odlany w brązie stoi przy fontannie, a niedaleko słynnego psa znajduje się ławka, na której „siedzi” sam Lechosław Marszałek. Okolica, gdzie stoi Reksio, przez lata była centrum handlowym miasta. Gdzie szukać Bolka i Lolka w Bielsku-Białej? Bajkowy deptak i Centrum OKO Ulica 11 Listopada to wciąż największy deptak Bielska-Białej, z restauracjami i kawiarniami. Jest też Dom Handlowy „Wokulski”, a nieopodal galeria handlowa Sfera, która powstała na terenie fabryk włókienniczych – Bielsko-Biała było z nich znane w XIX w. Udaję się w jej stronę, ponieważ to pomiędzy budynkami Sfery I i Sfery II stoją Bolek i Lolek. Obok nich globus, na którym zaznaczone jest miasto. Większość filmów o Bolku i Lolku nie miała dialogów, ale te nie były konieczne, żeby zrozumieć podwórkowe perypetie dwóch bohaterów, którzy co chwila wpadali w tarapaty (ale też się z nich za każdym razem wygrzebywali). Po Bolku i Lolku do odwiedzenia zostaje mi tylko Baltazar Gąbka i Don Pedro z Krainy Deszczowców na placu Wojska Polskiego, który przeszedł rewitalizację. Dziś nie tylko można podziwiać na nim piękne kamienice z XIX w. w stylu polskiej secesji, ale też pograć na fortepianie, który jest tam na stałe. Kulminacją bajkowego spaceru jest wizyta w otwartym w tym roku centrum OKO, które znajduje się w siedzibie Studia Filmów Rysunkowych przy ulicy Cieszyńskiej 24. Od maja można tam zwiedzać interaktywne wystawy, które pokazują historię polskich filmów rysunkowych, ale też to, jak się je tworzy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/shutterstock2431195761-1661c93.jpg" width="1000" height="563" alt="Gmach Poczty Głównej, jeden z najbardziej znanych budynków w Bielsku, wzniesiony pod koniec XIX w. W tle: Teatr Polski według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera (fot. Kirill Neiezhmakov/Shutterstock)" title="Gmach Poczty Głównej, jeden z najbardziej znanych budynków w Bielsku, wzniesiony pod koniec XIX w. W tle: Teatr Polski według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera (fot. Kirill Neiezhmakov/Shutterstock)" /> Gdzie w Bielsku-Białej iść w góry? Kozią Górę i Szyndzielnię pokochają turyści Ruch, bycie na świeżym powietrzu i natura to nieodłączne elementy miejskiej tkanki Bielska-Białej. Szlaki górskie zaczynają się w miejscowości. Latem można się wybrać na nie pieszo lub na rowerze, zimą na nartach. Jednym z moich ulubionych spacerów górskich w Bielsku jest wejście na Kozią Górę żółtym szlakiem z Cygańskiego Lasu. Trzykilometrowe podejście rekompensują (z naddatkiem) piękne widoki na miasto, a także pierogi z jagodami w schronisku. Amatorom panoram i obiadów w schroniskach górskich polecam się też wybrać na Szyndzielnię (pieszo lub gondolą). To tam znajduje się pierwsze schronisko górskie w polskiej części Beskidów. Czy Bielsko-Biała naprawdę zasługuje na miano Małego Wiednia? Mały Wiedeń – takie określnie można często znaleźć w przewodnikach turystycznych czy w opisach Bielska-Białej. Faktycznie miejski teatr zaprojektowany został pod koniec XIX w. przez wiedeńskiego architekta Emila von Förstera, który inspirował się budynkami tamtejszej opery. Wspomniany wcześniej deptak 11 Listopada powstał pod koniec XVIII w. jako część traktu cesarskiego łączącego Wiedeń z Lwowem. A zabytkowy dworzec kolejowy udekorowany jest polichromiami wykonanymi przez austriackich artystów. Pomimo tych podobieństw przyznam szczerze, że po wielu wizytach w Bielsku-Białej z tą łatką w ogóle się nie zgadzam. Sugeruje ona bowiem, że to miasto jest jakieś pomniejsze, że czemuś nie dorasta, że coś naśladuje. Wystarczy jednak spędzić tu weekend, by się przekonać, że miejscowość broni się sama, ma swój charakter i nie potrzebuje żadnych porównań. „Karramba!” – mawiał Don Pedro, szpieg z Krainy Deszczowców. A ja dodaję: Wiedeń się nie umywa. Bielsko-Biała wygrywa. Co warto jeszcze zobaczyć w Bielsku-Białej? Atrakcje, szlaki i miejsca z duszą Warto się przejść na spacer w kierunku ulicy Jana Sobieskiego (na zachód od rynku) i zatrzymać się przy numerze 51. Znajduje się tam Dom Tkacza z połowy XVIII w., który przypomina o tkackiej historii miasta. Pierwszy cech sukienników powstał tu w XVI w. Trasy rowerowe Enduro Trails – sieć tak zwanych single tracków, czyli tras jednokierunkowych zbudowanych z myślą o miłośnikach rowerów górskich. Teatr Lalek Banialuka – jeden z najstarszych tego typu teatrów w Polsce. Zabawia najmłodszą widownię (i nie tylko ) od 1947 r.! Szczyrk – miasto oddalone od centrum Bielska o pół godziny, do którego zimą przyjeżdżają miłośnicy nart (szczyrkowski.pl), a latem wędrówek górskich i rowerów. Galeria Wzgórze – kultowe miejsce dla miłośników wernisaży i wystaw, ale także koncertów muzycznych i wystąpień teatralnych. Plac Zabaw „Szósty Zmysł” – świetne miejsce na przystanek dla najmłodszych podróżników. Ten integracyjny plac zabaw przystosowany jest dla dzieci poruszających się na wózkach, niedowidzących i niedosłyszących. Bielsko-Biała Cudem Polski 2024. Zobacz, kto jeszcze trafił na listę Travelera Przypomnijmy, że Bielsko-Biała zostało nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. zachodniopomorskiego. Oprócz zwycięskiego kurortu wśród nominowanych znalazły się także Szlak Beboków w Katowicach oraz Graniczne Meandry Odry. Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Brytyjczycy odkryli i pokochali polskie miasto. Porównują je do Wenecji
Wrocław nareszcie zyskuje uznanie wśród podróżników z całej Europy. To zasługa nie tylko klasycznych turystycznych hitów.
Spis treści: Wrocław Wenecją wschodniej Europy Polskie miasta robią furorę za granicą Warszawa, mimo że jest stolicą, nie cieszy się szczególną popularnością wśród zagranicznych turystów. Obcokrajowcy oczywiście odwiedzają to miasto, ale pochlebniej piszą o Gdańsku czy Krakowie. Media z zagranicy coraz częściej doceniają także inne miejsca w naszym kraju. Niedawno jeden z brytyjskich serwisów internetowych opublikował artykuł o Wrocławiu. Wrocław Wenecją wschodniej Europy Stolica Dolnego Śląsku również przez Polaków jest uważana za jedno z najpiękniejszych miast w Polsce. Nic więc dziwnego, że i przyjezdni z zagranicy zachwycili się Wrocławiem. Autorka artykułu opublikowanego na łamach metro.co.uk porównała nawet polskie miasto do Wenecji. Tytuł ten miasto zawdzięcza swojej unikalnej strukturze – 12 wyspom połączonym 130 mostami i siecią kanałów, które przypominają te znane z włoskiego miasta na wodzie. Kristina Beanland zachęca do rozpoczęcia zwiedzania od serca miasta, czyli Rynku. – Miasto jest idealne do zwiedzania pieszo, a jego architektura sięga XII wieku – czytamy w artykule. Wśród rekomendowanych atrakcji znalazła się także Hala Targowa z 1908 roku, w której „kupisz wszystko – od świeżych owoców, przez sery i kwiaty, po lokalne słodycze”. Ukryta w jej wnętrzu Café Targowa została nazwana „instytucją”. Nie zabrakło również wzmianki o Hali Stulecia – modernistycznym zabytku wpisanym na listę UNESCO – oraz o Ostrowie Tumskim, gdzie w cieniu gotyckich wież można poczuć historycznego ducha miasta. Szczególne wrażenie na dziennikarce zrobiły wrocławskie krasnale. Przypomnijmy, że jest ich ponad 800. – To najmniejsza atrakcja turystyczna miasta – podkreśliła. Poleca również pobranie mapy szlaku krasnali i udział we wrześniowym festiwalu na ich cześć. Polskie miasta robią furorę za granicą W tym samym artykule głos zabrała inna dziennikarka, pochodząca z Polski Patrycja Zaras. – To tętniące życiem miasto pełne młodzieńczej energii, kreatywnego ducha i modnych restauracji, które sprawią, że twoi obserwatorzy na Instagramie będą się zastanawiać, czy nadal jesteś w Polsce – wymieniała zalety Wrocławia. Jak dodała, wyjazd do stolicy Dolnego Śląska warto połączyć z wycieczką do Krakowa, ponieważ „te dwa miasta tworzą idealną parę”. Wygląda na to, że Brytyjczycy coraz chętniej odkrywają uroki Polski. Zaledwie kilka miesięcy temu na łamach „The Independent” pojawił się artykuł, którego autorka zalecała zapomnieć o Krakowie czy Warszawie i od razu skierować kroki do Łodzi. Wśród miejsc, które trzeba tam zobaczyć, na pierwszym miejscu wymieniła Manufakturę. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – napisała. Samą Łódź porównała z kolei do Manchesteru. Źródło: metro.co.uk Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ta polska gmina nie ma sobie równych. Pierwsze miejsce w rankingu najlepszych
Eksperci nie mieli wątpliwości – to tu jakość obsługi, poziom cyfryzacji i otwartość na biznes osiągnęły najwyższy poziom. Sprawdź, kto został liderem i dlaczego inni powinni brać z niego przykład.
Spis treści: Gmina, która wyznacza standardy Magnes dla turystów i inwestorów Ponad 700 gmin z całej Polski zostało poddanych ocenie w prestiżowym rankingu „Gmina na 5!”, przygotowanym przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Eksperci analizowali nie tylko jakość obsługi przedsiębiorców, ale też dostępność informacji, poziom digitalizacji i otwartość na inwestorów. Wyniki pokazały, że wśród polskich samorządów wyraźnie wyróżnia się jedna gmina. W badaniu brano pod uwagę szereg wskaźników: od intuicyjności serwisów internetowych, przez responsywność urzędów, po dostępność informacji w języku angielskim. Ranking ukazuje, jak samorządy radzą sobie zarówno z dużym biznesem, jak i małymi przedsiębiorstwami. Zdecydowana większość gmin ma jeszcze wiele do poprawy. Gmina, która wyznacza standardy Zwycięzcą tegorocznej edycji została gmina Toruń. Według ekspertów nie tylko spełnia najwyższe standardy w zakresie komunikacji z inwestorami, ale też skutecznie przyciąga nowe inicjatywy gospodarcze. Wyróżniono m.in. profesjonalizm Centrum Wsparcia Biznesu, dostępność gruntów inwestycyjnych oraz partnerskie podejście do przedsiębiorców. Dyrektor wspomnianego centrum, Łukasz Szarszewski, podkreśla, że kluczem do sukcesu jest długofalowa strategia rozwoju, która obejmuje nie tylko kwestie ekonomiczne, ale też społeczne i edukacyjne. Gmina stawia na współpracę z lokalnymi uczelniami, transfer wiedzy oraz promocję innowacyjności. Magnes dla turystów i inwestorów Toruń nie ogranicza się wyłącznie do działań gospodarczych. To także jedno z najczęściej odwiedzanych miast w Polsce. Dumą Torunia jest starówka wpisana na listę UNESCO. Na miejscu organizowane są liczne też liczne wydarzenia kulturalne, np.: Toruński Festiwal Książki czy Majówka na Zamku Krzyżackim. Najbardziej osobą znaną związaną z Toruniem jest oczywiście Mikołaj Kopernik. Na turystów czeka tam kilka miejsc upamiętniających jego związek z miastem, w tym Dom Mikołaja Kopernika. Obowiązkową przekąską do spróbowania w Toruniu są pierniki. Wypieki również doczekały się własnego muzeum. Możemy tam nie tylko poznać ich historię, ale też sami nauczyć się piec pierniki. W czasach, gdy konkurencja o inwestorów i turystów jest coraz większa, przykład Torunia pokazuje, że przyszłość należy do tych, którzy myślą (i działają) długofalowo. Toruń zdobył tytuł „Gmina na 5!” pięć razy, w tym trzykrotnie z rzędu, co zaowocowało przyznaniem mu prestiżowego wyróżnienia „Złota Gmina na 5!” przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polacy go nie doceniają. To miasto zachwyciło Brytyjczyków bardziej niż Kraków
– Zapomnij o Warszawie i Krakowie – pisze na łamach internetowej odsłony dziennika „The Independent” Tamara Hinson. Brytyjka zachwyciła się mniej znanym polskim miastem, które ma niepowtarzalny klimat i zasługuje na znacznie więcej uwagi.
W tym artykule: „Zapomnij o Warszawie i Krakowie” Co warto zobaczyć w „polskim Manchesterze”? Łódź na liście „Best of the World” Polskie miasta coraz częściej trafiają na łamy zagranicznych mediów i zachwycają turystów z całego świata. Jedno z nich podbiło serce brytyjskiej dziennikarki, która dostrzegła w nim urok, jakiego – według niej – nie mają nawet turystyczne ikony pokroju Krakowa czy Warszawy. „Zapomnij o Warszawie i Krakowie” Łódź, choć rzadko pojawia się w rankingach i wciąż bywa niedoceniana przez turystów, potrafi zaskoczyć nieoczywistym urokiem i wyjątkowym klimatem. Przekonała się o tym na własnej skórze Tamara Hinson. Brytyjka, opisując swoją wizytę na łamach internetowego wydania „The Independent”, nie kryła zaskoczenia atmosferą miasta i jego nieoczywistym pięknem. Dziennikarka z Wysp przyznała, że przed przyjazdem nie spodziewała się niczego szczególnego. Miała w głowie obraz miasta surowego, zdominowanego przez przemysłową przeszłość. Już podczas pierwszej rozmowy z kierowcą taksówki usłyszała: „Łódź jest inna”. – Wspomina o braku starówki i wyraźnie wyznaczonego centrum miasta, a ja przez chwilę wyobrażam sobie chaotyczną zabudowę Berlina albo miasta, w których powojenne betonowe „monstra” wywoływały we mnie przygnębienie. Żadne z tych skojarzeń, jak się okazuje, nie pasuje do Łodzi – podkreśla Hinson. Pokusiła się nawet o odważne porównanie, twierdząc, że pod wieloma względami Łódź wypada ciekawiej niż Kraków i Warszawa. Jak podkreśla, miała okazję poznać inne polskie miasta, więc jej opinia nie była oparta na pierwszym wrażeniu. Co warto zobaczyć w „polskim Manchesterze”? W zestawieniu miejsc, które warto zobaczyć w Łodzi, dziennikarka na pierwszym miejscu wskazała Manufakturę. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – czytamy. Co ciekawe, Brytyjkę zachwyciło nie tylko samo zaadaptowane wnętrze dawnej fabryki, ale też kawiarnia jednej z popularnych sieciówek, którą uznała ją za najpiękniejszą na świecie. Wśród polecanych przez Hinson atrakcji, obok ulicy Piotrkowskiej, pojawił się także Pałac Izraela Poznańskiego, często określany mianem „małego Luwru”. Autorka tekstu zaznacza, że brytyjscy turyści mogą dostać się do Łodzi, porównywanej często do Manchesteru, wyłącznie liniami Ryanair. Ci, którzy zdecydują się na przelot do Warszawy, mogą bez problemu dotrzeć na miejsce pociągiem w zaledwie godzinę. Na koniec Tamara Hinson wyraziła nadzieję, że Łódź nie stanie się kolejną „ofiarą sukcesu” i mimo rosnącego zainteresowania zachowa swój unikatowy klimat. Łódź na liście „Best of the World” Warto przypomnieć, że już w 2022 r. Łódź została wyróżniona przez „National Geographic”, trafiając na prestiżową listę „Best of the World”. Z kolei rok później stolica województwa łódzkiego zaciekawiła dziennikarzy „The Jerusalem Post”, Marka Gordona i Davida Harrisa. – Czujemy, że złoty czas Łodzi dopiero nadchodzi – stwierdzili w swoim podcaście. Miasto zrobiło na nich tak duże wrażenie, że poświęcili mu cały odcinek „Travel Edition Podcast”. Źródła: independent.co.uk; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Polecają Polskę za przystępne ceny. Jedno miasto szczególnie zachwyciło
Brytyjskie media ponownie doceniły Polskę, wskazując ją jako jedno z najlepszych miejsc na przystępny cenowo wyjazd. Jedno miasto w szczególności skradło ich serca.
W tym artykule: Polskie miasto czeka najazd brytyjskich turystów? Gdzie na tanie wakacje w Europie? Rosnące ceny w popularnych destynacjach sprawiają, że turyści coraz częściej szukają tańszych alternatyw. Brytyjskie media wskazały nasz kraj jako jedno z miejsc, które łączy przystępność cenową z niepowtarzalnym klimatem. Wśród rekomendacji wyraźnie wyróżnia się jedno polskie miasto. Polskie miasto czeka najazd brytyjskich turystów? Jak podał „Daily Mail”, cytując dane agencji Ink Digital, w Europie Środkowej można znaleźć wyjątkowo tanie miejsca na rodzinne wakacje. Najbardziej przystępnym cenowo miastem okazał się Poznań. W raporcie podano, że tygodniowy pobyt dla czteroosobowej rodziny w piątym co do wielkości polskim mieście to wydatek rzędu 2186 funtów, czyli około 10,2 tys. złotych. Polska wypadła wyjątkowo dobrze także w szerszym ujęciu. W rankingu najbardziej przystępnych cenowo miast znalazły się również: Łódź, Warszawa, Kraków, Wrocław, z kosztami tygodniowego pobytu od 2327 do 2959 funtów. – Na miejscu Polska również nie obciąża portfela. Jak wynika z badań, żywność jest tańsza niż w wielu innych popularnych kierunkach w Europie, a trzydaniowa kolacja dla dwóch osób może kosztować zaledwie 33 funty – podkreślają autorzy publikacji. I dodają: – Przystępne są także koszty transportu. Bilety komunikacji miejskiej można kupić za mniej niż 1 funt, a taksówki często oferują przejazdy za mniej niż 1 funt za kilometr. Oprócz niskich cen brytyjskie media zwróciły uwagę także na dogodne połączenia z Polską. Jak zaznaczono, czas lotu z Wielkiej Brytanii do wyróżnionych miast nie przekracza trzech godzin. Gdzie na tanie wakacje w Europie? W rankingu znalazły się również kierunki spoza Polski. Wyróżniono m.in. portugalskie miasta Braga, Porto i Gaia, grecki Pireus oraz niemiecki Frankfurt nad Menem. Cała dziesiątka ujęta w zestawieniu prezentuje się następująco: Poznań (2186 funtów) Łódź (2327 funtów) Warszawa (2459 funtów) Kraków (2499 funtów) Braga (2883 funtów) Wrocław (2959 funtów) Pireus (3166 funtów) Porto (3292 funtów) Gaia (3348 funtów) Frankfurt (3365 funtów) Warto wspomnieć, że polskie miasta zdobywają coraz większe uznanie za granicą, a w ostatnim czasie szczególnie zachwycają brytyjskich dziennikarzy. Jednym z przykładów jest Tamara Hinson z „The Independent”, która na łamach internetowego wydania dziennika z wielkim entuzjazmem opisywała Łódź. Gościni z Wielkiej Brytanii doceniła jej wyjątkowy klimat i stwierdziła, że miasto w niczym nie ustępuje popularnym turystycznie Warszawie czy Krakowowi. Źródło: dailymail.co.uk; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Od włókienniczej potęgi do kreatywnego miasta – oto fabryczna dusza Łodzi
Łódź to miasto, które zawdzięcza swoją tożsamość fabrykom. Dziś, mimo upływu lat, ślady po tej przemysłowej przeszłości wciąż są obecne, a miasto, z zachowanymi zabytkami fabrycznymi, staje się symbolem idących z duchem czasu zmian.
Spis treści Jedyne takie muzeum Miasto, moda, maszyna Prosto do pałacu Łódzka enklawa Kiedy wjeżdżałam do Łodzi, nie zobaczyłam na horyzoncie ani jednego komina fabrycznego. Bezchmurne błękitne niebo wolne było od smogu, którego można by się spodziewać w tym „europejskim Manchesterze”, kojarzącym się nam do dziś z wysiłkiem włókniarek i włókniarzy, pracą na akord i kilkunastogodzinnym dniem pracy. Ale fabryczne dziedzictwo Łodzi jest wciąż żywe. Oto najważniejsze obiekty z nim związane. Jedyne takie muzeum Centralne Muzeum Włókiennictwa to jeden z najstarszych budynków fabrycznych w Łodzi. Zajmuje gigantyczną powierzchnię 16 tys. m². Powstało w 1960 r. w tzw. Białej Fabryce i jest skarbcem wiedzy o łódzkim włókiennictwie, gromadzi też sztukę. Ma w zbiorach m.in prace Magdaleny Abakanowicz i Władysława Strzemińskiego. W sumie znajduje się tu aż 2,5 tys. obiektów z tak zwanej polskiej szkoły tkaniny, w tym również kilimy i gobeliny. Co trzy lata odbywają się tu triennale ukazujące zmiany trendów w tkactwie. Kiedy weszłam do muzeum, od razu zatrzymałam się przy starej maszynie parowej. To właśnie tu uruchomiono ją w mieście po raz pierwszy i był to symboliczny początek przemysłu w Łodzi. Wreszcie można było uniezależnić się od naturalnych źródeł napędu – zwierząt pociągowych czy wody. Ta pierwsza oryginalna maszyna już nie istnieje, ale zastąpiła ją w muzeum inna, też nie byle jaka, bo ta, która zagrała w filmie „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy. Kiedy założona przez Ludwika Geyera biała Fabryka ruszała, miała i przędzalnię, i wykańczalnię. Wszystkie podstawowe procesy mogły się odbywać w jednym miejscu. Co się więc musiało wydarzyć, że w 1869 r. Geyer umierał jako bankrut? Zaczęło się od pożaru, a potem było już tylko gorzej: przeinwestowanie, wybuch wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych, skąd m.in. sprowadzał bawełnę. W rezultacie bank przejął fabrykę, a Geyer otrzymywał tylko ułamek procentu od dochodu za jej nadzór. Miasto, moda, maszyna Wchodzę do zaaranżowanej w muzeum hali fabrycznej, w której oprócz XIX-wiecznych maszyn pamiętających czasy pierwszych łódzkich fabrykantów stoją również zgrzeblarki, przędzarki, krosna i stół drukarski z lat 70. i 80. XX w. Na jednej z drewnianych belek wiszących pod sufitem ktoś wyrył datę 1839 – to rok budowy najstarszego skrzydła fabryki. Stropy i drewniane konstrukcje są wykonane z dębu i modrzewia, przetrwały tyle lat! Niektóre z maszyn wciąż można wprawić w ruch, podobnie jak dzwon fabryczny pochodzący z łódzkich zakładów wełnianych Juliusza Heinzla. Kiedy mocno pociągnęłam za sznur, rozległ się jego donośny głos kiedyś budzący robotników do pracy. Dowiaduję się, że w XIX w. zmiana trwała 14–16 godz. z przerwą na posiłek, pod koniec XIX w. robotnicy pracowali 12 godz. na dobę, a po rewolucji 1905 r. wywalczono skrócenie pracy do 10 godz. Dopiero w 1918 r. Józef Piłsudski, jako naczelnik państwa, wprowadził 8-godzinny dzień pracy. Na starych lampach widać bawełniany pył, w kantorku brygadzisty leżą paczka papierosów, popielniczka i zszywacz – tak jakby ktoś przed chwilą jeszcze tu pracował – tkał, snuł osnowę… Tymczasem dziś jest tu selfie point. Każdy może usiąść przy biurku brygadzisty i zrobić sobie zdjęcie. Na następnym piętrze muzeum obserwuję, jak fabryka kształtowała krajobraz miasta, przyspieszając jego rozwój. Na monitorach zawieszonych na ścianie widać wyraźnie, jak Łódź – z osady z niskimi drewnianymi domami – zmieniała się w miasto fabryk, kominów, okazałych kamienic, a nawet – pałaców. Wzruszają mnie zdjęcia kraciastych chust, którymi włókniarki otulały się w drodze do pracy, na kilkunastogodzinną zmianę. Kolejny etap wystawy – moda – to już prawdziwa podróż w przeszłość. Łódź po II wojnie światowej została okrzyknięta polską stolicą mody, a w muzeum możemy dziś oglądać wzory wszystkich marek sprzed 40 czy 50 lat. Sala jest na tyle przestronna, że przez chwilę możemy poczuć się jak podczas spaceru ulicą Piotrkowską w latach 70. Kultowa Telimena, Dom Mody „Nestor”, motyl – słynne logo Pewexu, Cora, Moda Polska, Wólczanka i Cepelia. Wizytę w Białej Fabryce kończę na wystawie mody Arkadiusa, wśród jego kolorowych tkanin i wzorów. Lekkich, szalonych, tak bardzo różniących się od pierwszych tkanin wyprodukowanych w tych murach blisko dwieście lat temu. Krzysztof Kierepa, od 36 lat mistrz tkacki, mechanik i nastawiacz maszyn, pracuje w Muzeum na maszynie pokazowej. – To nie jest trudne – przekonuje. – Metr materiału można utkać w niespełna 15 min. Niech pani spróbuje – zachęca. Biorę do ręki miękką przędzę bistoru, porównuję ją z bardziej gęstą bawełną. I już od dziś wiem, że prawdziwa bawełna nigdy nie jest śnieżnobiała. – Ma odcień écru – dodaje mój rozmówca, kiedy wspólnie uruchamiamy maszynę. Prosto do pałacu Ruszam dalej włókienniczym łódzkim szlakiem, prosto do pałacu Izraela Poznańskiego, który również zaczynał tu swój biznes od zera. Ale kiedy pytano go po kilkunastu latach ciężkiej pracy, w jakim stylu chce zbudować swój dom, odpowiadał, że stać go na każdy styl. I rzeczywiście, sala balowa w tym największym fabrykanckim pałacu w Łodzi nie ma sobie równych. Złoto, błękitny sufit, wyszukane meble, secesyjne detale, obrazy. Najwyraźniej Poznański przywiązywał uwagę do detali, bo w jednej z szaf zobaczyłam jego laskę z gałką w kształcie głowy charta. Dziś dawny huk maszyn w jego fabryce został zastąpiony gwarem kawiarnianych rozmów i muzyką. Stara fabryka otrzymała drugie życie i znana jest dziś wszystkim jako Manufaktura – kompleks 13 historycznych budynków i nowo wybudowanego centrum handlowego, obejmujący powierzchnię 27 ha. Zrewitalizowane budynki z charakterystyczną bramą fabryczną, prowadzącą kiedyś do tekstylnego królestwa Poznańskiego, znów są symbolem Łodzi. Cegły, z których Poznański zbudował fabrykę i bramę, pochodziły z jego prywatnej cegielni i były sygnowane inicjałami IP. Przy bramie połowa z nich posiada taką sygnaturę, a inne oryginalne egzemplarze można zobaczyć w Muzeum Fabryki znajdującym się na terenie Manufaktury. Łódzka enklawa Do dawnego imperium Karola Scheiblera jadę z Manufaktury niespełna 20 minut. Księży Młyn to moja ulubiona łódzka enklawa, zielona wiosną i latem, stylowa i spokojna. To właśnie tu w drugiej połowie XIX w. Scheibler, król miasta i konkurent Poznańskiego, wybudował – na wzór angielskich osad przemysłowych – ogromny zespół fabryczno-mieszkalny. Prawdziwe miasto w mieście! Dawne budynki fabryczne, osiedle dla robotników, wille dyrektorskie, szkoła, dwa szpitale, remiza straży pożarnej, sklep, gazownia, ulice i bocznice kolejowe zostały zrewitalizowane, a cały kompleks został uznany za zabytek w skali światowej. I pomyśleć, że kiedy Scheibler zarobił w Łodzi swój pierwszy milion, kupił sobie grunt, wytyczył ulicę i nazwał ją – Milionową. Wyjeżdżając z Łodzi zajechałam jeszcze do wciąż pracującej pełną parą fabryki Dywilan, kiedyś słynącej z dywanów, której historia sięga 1881 r., kiedy to Juliusz Fial i Wilhelm Lucker założyli niewielką fabrykę pluszu. Dzisiaj specjalizuje się ona nie tylko w dywanach, ale też, jako pierwszy producent na świecie, w tkaniu sztucznej trawy na boiska piłkarskie. – Tak właśnie zmienia się moja Łódź! – pomyślałam. Wciąż dostosowując się do potrzeb nowych czasów.
Ten budynek znają wszyscy we Wrocławiu. Imponuje i niepokoi
Trzonolinowiec we Wrocławiu, mimo że nie należy do najstarszych budowli w mieście, został zabytkiem. Już teraz uchodzi za nieoczywistą perełkę architektury. Co to za budynek i kiedy powstał?
Spis treści: Jak wygląda Trzonolinowiec? Trzonolinowiec we Wrocławiu: problem czy symbol? Przyszłość Trzonolinowca Kuzyni Trzonolinowca na świecie Najciekawsze bloki mieszkalne w Polsce Trzonolinowiec we Wrocławiu to jeden z bardziej charakterystycznych przykładów architektury modernistycznej w Polsce. Projekt i obecny stan budynku budzą zarówno podziw, jak i niepokój. Do niedawna przyszłość słynnego Trzonolinowca była niepewna. Groziła mu nawet rozbiórka. Dlaczego? Jak wygląda Trzonolinowiec? 12-kondygnacyjny budynek znajduje się przy ulicy Tadeusza Kościuszki 72-74. Został zaprojektowany przez Andrzeja Skorupę i Jacka Burzyńskiego. Budowa Trzonolinowca we Wrocławiu trwała od 1961 do 1967 roku. Jego koncepcja architektoniczna bazowała na konstrukcji zawieszonej na stalowych linach. W tamtych czasach uważano to za nowatorskie podejście w budownictwie mieszkaniowym. Projekt opierał się na żelbetowym trzonie, w którym umieszczono klatki schodowe i szyby wind. Poszczególne piętra zawieszono na stalowych linach. Takie rozwiązanie pozwoliło na znaczne ograniczenie powierzchni zajmowanej przez elementy konstrukcyjne i ułatwiało zagospodarowanie przestrzeni mieszkalnej. Inspiracją dla Polaków były prace amerykańskiego architekta Richarda Buckminstera Fullera oraz francuskiego inżyniera Eugène'a Freyssineta. Obaj eksperymentowali z lekkimi konstrukcjami podwieszanymi. Trzonolinowiec we Wrocławiu miał być początkiem nowej epoki w budownictwie mieszkaniowym w naszym kraju. Nie doczekaliśmy się jednak kolejnych realizacji tego typu. Trzonolinowiec we Wrocławiu: problem czy symbol? Od momentu powstania Trzonolinowiec wzbudzał duże zainteresowanie. Sławę przyniosła mu innowacyjność i odwaga inżynierów. Przez lata charakterystyczny blok mieszkalny stał się ikoną wrocławskiej architektury. Jaki jedyny taki budynek w naszym kraju przyciąga uwagę zarówno mieszkańców, jak i turystów. W Trzonolinowcu mieszkało wielu znanych artystów, w tym Bogusław Linda czy Krzysztof Globisz. To dodatkowo przyczyniało się do jego renomy. Niestety, z biegiem lat stan techniczny budynku uległ pogorszeniu. Ekspertyza przeprowadzona przez naukowców z Politechniki Wrocławskiej wykazała, że budynek wymaga pilnego remontu. Stwierdzono korozję lin oraz przeciążenie elementów konstrukcyjnych, przez co dalsze zamieszkiwanie w budynku jest niebezpieczne. W związku z tym władze Wrocławia zaproponowały mieszkańcom lokale zastępcze, podkreślając konieczność opuszczenia budynku do połowy 2024 roku. Prezydent Wrocławia, Jacek Sutryk, zapewnił, że miasto dołoży wszelkich starań, aby zaopiekować się wszystkimi lokatorami. Przyszłość Trzonolinowca 27 listopada 2023 roku Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał budynek do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego, podkreślając jego wyjątkowy charakter i prototypową konstrukcję. To może ułatwić pozyskanie funduszy na jego renowację. Mimo że budynek powstał w latach 60., jego wartość architektoniczna i historyczna jest niepodważalna. Podkreślają to zarówno eksperci, jak i mieszkańcy Wrocławia. Koszt ewentualnego remontu oszacowano na ponad 20 milionów złotych. To spore wyzwanie finansowe dla miasta. W przypadku braku funduszy na remont rozważana jest możliwość rozbiórki budynku i wzniesienia w tym miejscu nowego obiektu o podobnej formie, ale dostosowanego do współczesnych standardów bezpieczeństwa. Czy i kiedy Trzonolinowiec doczeka się renowacji? To jak na razie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Warto jednak zauważyć, że choć jest to jedyny tego typu budynek w Polsce, na świecie można znaleźć kilka podobnych. Kuzyni Trzonolinowca na świecie Te budynki dowodzą, że odważne eksperymenty architektoniczne mogą stać się trwałą częścią krajobrazu miejskiego. Warunkiem jest jednak odpowiednia konserwacja i modernizacja. Oto inne znane budowle przypominające projektem ten we Wrocławiu: Tour First w Paryżu – biurowiec ukończony w 1974 roku, w którym zastosowano zawieszoną konstrukcję; Habitat 67 w Montrealu – choć nie jest budynkiem podwieszanym, to jego modułowa konstrukcja przypomina eksperymentalne podejście stosowane w Trzonolinowcu; John Hancock Center w Chicago – jeden z pierwszych drapaczy chmur, który wykorzystywał stalowe cięgna do stabilizacji konstrukcji; Marina City w Chicago – charakterystyczne wieżowce w kształcie kolb kukurydzy. Także bazują na unikatowych rozwiązaniach konstrukcyjnych. Najciekawsze bloki mieszkalne w Polsce Trzonolinowiec to niejedyny charakterystyczny blok mieszkalny w naszym kraju. Jest ich więcej, choć wyróżniają się z innych powodów. Trzeba przyznać, że polska architektura mieszkaniowa, zwłaszcza ta z drugiej połowy XX wieku, obfituje w oryginalne i nietypowe projekty. W Gdańsku najbardziej znanymi przykładami modernizmu są tzw. falowce. Najsłynniejszy falowiec znajduje się przy ulicy Obrońców Wybrzeża i ma długość około 860 metrów. Warto podkreślić, że to jeden z najdłuższych budynków mieszkalnych w Europie. Został zbudowany w latach 70. XX wieku według projektu Danuty Olędzkiej. Charakterystyczna falująca linia zabudowy miała zapewnić lepsze nasłonecznienie mieszkań. Falowce na dobre wrosły w krajobraz miasta i dziś są jednym z symboli gdańskiej architektury. Wrocław, poza Trzonolinowcem, może również poszczycić się „sedesowcami”. Dwa wieżowce zaprojektowane przez Jadwigę Grabowską-Hawrylak wyróżniają się oryginalną elewacją, przypominającą – według niektórych – muszle klozetowe. Stąd ich potoczna nazwa. Zostały zbudowane w latach 70. minionego wieku. Mimo początkowego niezrozumienia projektu, dziś są uznawane za ikony wrocławskiego modernizmu. Architektka inspirowała się brutalizmem oraz estetyką modernistyczną. Wśród najciekawszych, a przy okazji największych, bloków mieszkalnych w Polsce nie można nie wymienić Superjednostki. Ten monumentalny budynek został zaprojektowany przez Mieczysława Króla. Powstał w latach 60. XX wieku i mieści około 2800 mieszkańców. Ma 15 kondygnacji, przez co jest jednym z największych budynków mieszkalnych w Polsce. Nazwa „Superjednostka” pochodzi od koncepcji Le Corbusiera, francuskiego modernisty, który marzył o nowoczesnym mieście składającym się z „maszyn do mieszkania”. Budynek zaprojektowano jako samowystarczalną jednostkę mieszkalną. Miał oferować nie tylko mieszkania, ale też sklepy i usługi (brzmi znajomo, prawda?). Dziś Superjednostka uchodzi za ikonę katowickiego modernizmu. Źródła: PAP, Wroclaw.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.