Zamek, motyle i wapienne skały – to niewielkie pasmo górskie to wizytówka Polski
Pieniny są dowodem na to, że wysokość nie zawsze decyduje o wielkości gór. To pasmo w łańcuchu Karpat, które na niewielkiej przestrzeni potrafi połączyć unikatową geologię, bogatą przyrodę i niezwykle barwną historię regionu karpackiego. Zaskakuje różnorodnością na każdym kroku, zachęcając do odkrywania kolejnych tras i punktów widokowych.
Spis treści: Podział pasma Pienin Najważniejsze szczyty Pienin Pieniny – fauna bogata w duże ssaki i motyle Mikroklimat sprzyjający roślinności Nie tylko Dunajec Zabytki w Pieninach Pieniny to stosunkowo niewielkie, lecz niezwykle malownicze pasmo górskie w Karpatach, leżące na pograniczu Polski i Słowacji. Od północy graniczą z Gorcami i Beskidem Sądeckim, a od południa z Magurą Spiską. Choć nie należą do najwyższych gór w Polsce, wyróżniają się unikatowym charakterem geologicznym i krajobrazowym. Ich sercem jest Pieniński Przełom Dunajca – jeden z najpiękniejszych kanionów rzecznych w Europie, zgłoszony na listę informacyjną UNESCO. Pieniny słyną z niezwykłej różnorodności – na stosunkowo niewielkiej powierzchni skupiają się wysokie, wapienne szczyty, strome ściany skalne, głębokie doliny i pełne życia polany. To właśnie połączenie sprawia, że Pieniny przyciągają nie tylko turystów, ale i badaczy przyrody. Podział pasma Pienin Geografowie dzielą Pieniny na trzy części: Pieniny Spiskie, Pieniny Środkowe oraz Małe Pieniny. Pieniny Spiskie rozciągają się od Czorsztyna aż po Dursztyn. To tu znajdziemy słynne ruiny zamku w Czorsztynie oraz monumentalną warownię w Niedzicy, które nie tylko przyciągają turystów, ale również stanowią świadectwo burzliwej historii tego regionu. Pieniny Środkowe (inaczej Pieniny Właściwe) obejmują najbardziej znaną część pasma – z charakterystycznym masywem Trzech Koron oraz Sokolicą. To właśnie tu natura stworzyła najbardziej widowiskowe krajobrazy, a turyści mogą podziwiać z platform widokowych panoramę Tatr, Beskidów i Spisza. Małe Pieniny ciągną się od Przełomu Dunajca aż po wieś Jarzębina (Słowacja). Choć mniej znane, są rajem dla miłośników pieszych wędrówek i rowerowych wycieczek. Właśnie tutaj znajduje się najwyższy szczyt Pienin, Wysokie Skałki, który mierzy 1050 m n.p.m. Najważniejsze szczyty Pienin Choć Pieniny nie dorównują wysokością Tatrom, to ich szczyty są bardzo charakterystyczne. Na uwagę zasługują przede wszystkim: Trzy Korony (982 m n.p.m.) – symbol całego pasma i jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Polsce. Ze szczytu roztacza się spektakularna panorama Tatr, Gorców i Beskidu Sądeckiego; Sokolica (747 m n.p.m.) – znana z charakterystycznej sosny rosnącej na krawędzi skalnej ściany. To miejsce niemal ikoniczne dla polskiej fotografii górskiej; Wysokie Skałki (1050 m n.p.m.) – często używana jest też nazwa Wysoka. Choć to mniej popularny szczyt od Trzech Koron, to przewyższa je o niemal 70 metrów. Przyciąga wędrowców ceniących spokój i rozległe widok; Czertezik i Czerteż – mniejsze, ale niezwykle malownicze szczyty w Pieninach Właściwych. Wybierając się w góry, warto pamiętać, że szczyty w Pieninach to nie tylko liczby i wysokości, ale przede wszystkim unikatowe formacje skalne, które nadają pasmu jego wyjątkowy charakter. Pieniny – fauna bogata w duże ssaki i motyle Pieniny mogą się poszczycić niezwykłym bogactwem przyrody. Na ich stosunkowo niewielkim obszarze żyje ponad 7 tys. gatunków zwierząt, w tym liczne gatunki chronione. Najbardziej charakterystyczne są motyle – Pieniny słyną z ich ogromnej różnorodności szacowanej na ponad 1550 gatunków. Spotkać można m.in. niepylaka apollo, uznawanego za jeden z najpiękniejszych gatunków motyli w Europie. W lasach żyją również duże ssaki: jelenie, sarny, dziki, a nawet wilki i rysie. Obecność tych drapieżników świadczy o tym, że pienińskie ekosystemy są wciąż stosunkowo dobrze zachowane. Na łąkach i w zaroślach gniazdują natomiast liczne ptaki, w tym myszołów zwyczajny i orzeł przedni. Tak bogata fauna to wynik różnorodności siedlisk – od stromych skał, przez lasy bukowe, po polany i łąki. Dzięki temu Pieniny przyciągają nie tylko turystów, ale również naukowców prowadzących badania nad bioróżnorodnością Karpat. Mikroklimat sprzyjający roślinności Równie imponująca jest flora Pienin. Pasmo charakteryzuje się wyjątkowym mikroklimatem, który sprzyja bujnemu rozwojowi roślinności. Na stokach i w dolinach rosną lasy bukowe i jodłowe. Znajdują się tu też mniej liczne świerki, jawory i wiązy górskie. Co ciekawe, w reglu dolnym rośliny runa zakwitają jeszcze przed wiosennym zazielenieniem się drzew, tworząc niezwykle malownicze połacie kwiatów. Pieniny są siedliskiem gatunków endemicznych – takich, które nie występują nigdzie indziej. Najbardziej znana roślina tego regionu to mniszek pieniński, uznawany za symbol lokalnej flory. Występuje wyłącznie na terenie Pienin, co czyni go wyjątkowym na skalę światową. Bogactwo roślinności sprawia, że Pieniny zachwycają o każdej porze roku. Wiosną urzekają barwnymi polanami, latem soczystą zielenią, a jesienią mienią się złotem i czerwienią bukowych liści. Nie tylko Dunajec Choć Dunajec jest bez wątpienia najbardziej znaną rzeką Pienin, nie jest jedynym ciekiem wodnym kształtującym krajobraz tego pasma. Zasilają go liczne dopływy, takie jak Grajcarek czy Krośnica, które tworzą malownicze doliny i wąwozy, idealne do pieszych wędrówek. W południowej części Pienin ważnym elementem hydrologicznym jest również Jezioro Czorsztyńskie – sztuczny zbiornik powstały po wybudowaniu zapory w Niedzicy. Pełni ono funkcję ochrony przeciwpowodziowej, ale jednocześnie stało się miejscem rekreacji, żeglarstwa i sportów wodnych. Na obszarze pasma występują także mniejsze potoki górskie, które zasilają lokalne ekosystemy i stanowią siedlisko wielu gatunków ryb. Rzeki i zbiorniki wodne Pienin są więc nie tylko atrakcją dla turystów, ale także kluczowym elementem przyrody regionu – kształtują mikroklimat, zapewniają siedliska i dopełniają wyjątkowy charakter krajobrazu. Zabytki w Pieninach Pieniny to nie tylko wyjątkowe krajobrazy i przyroda, ale także bogata historia, którą można odkrywać poprzez liczne zabytki. Do najważniejszych należy zamek w Niedzicy, wzniesiony w XIV wieku, górujący nad Jeziorem Czorsztyńskim i kryjący w sobie wiele legend oraz tajemnic. Po przeciwnej stronie zbiornika znajdują się ruiny zamku w Czorsztynie, którego początki sięgają XIII wieku. Oba obiekty przez wieki strzegły szlaków handlowych prowadzących przez Karpaty i dziś stanowią jedne z najbardziej rozpoznawalnych punktów regionu. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Gdzie jechać w góry dla zdrowia i relaksu? Oto 7 najlepszych uzdrowisk i sanatoriów na południu Polski
Oto nasz przewodnik po najlepszych uzdrowiskach i sanatoriach w polskich górach. To miejsca najwyżej oceniane przez kuracjuszy, z bogatą ofertą leczniczą i rehabilitacyjną i pięknym otoczeniem. Sprawdź, gdzie warto się wybrać, aby zadbać o zdrowie, komfort i relaks w malowniczych zakątkach naszych gór.
Wybór odpowiedniego uzdrowiska lub sanatorium w polskich górach to niełatwa sprawa. Dla nas najważniejsze były doskonałe opinie. Ośrodki położone w górskich miejscowościach cieszą się uznaniem nie tylko ze względu na walory krajobrazowe, lecz także z uwagi na wysoką jakość świadczonych usług medycznych i opiekuńczych. W rankingu znalazły się obiekty doceniane przez kuracjuszy, oferujące szeroki wybór zabiegów, doskonałą lokalizację oraz profesjonalną kadrę medyczną. Sanatorium „Energetyk" w Krynicy-Zdroju – komfort, profesjonalizm i wysokie oceny Sanatorium „Energetyk” w Krynicy-Zdroju to jeden z najbardziej cenionych ośrodków rehabilitacyjnych w Małopolsce. Zlokalizowane w sercu uzdrowiskowej części miasta, oferuje kompleksową bazę zabiegową i doskonałe warunki zakwaterowania. Według analizy opinii kuracjuszy, placówka wyróżnia się wysoką jakością usług medycznych, uprzejmością personelu oraz szerokim wyborem turnusów rehabilitacyjnych. Krynica-Zdrój znana jest z leczniczych wód mineralnych, których korzystny wpływ na układ krążenia i narząd ruchu potwierdziły badania Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Do najpopularniejszych zabiegów w „Energetyku” należą hydroterapia, fizykoterapia i masaże lecznicze. Kuracjusze cenią to miejsce także za bliskość parków zdrojowych i liczne atrakcje turystyczne Beskidu Sądeckiego, które sprzyjają aktywnemu wypoczynkowi. „Nowe Łazienki Mineralne" w Krynicy-Zdroju – szeroka oferta zabiegów i wygodne zakwaterowanie Nowe Łazienki Mineralne to nowoczesny ośrodek w zabytkowym budynku z 1926 roku, oferujący szerokie spektrum zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych. Kuracjusze podkreślają komfortowe warunki zakwaterowania oraz profesjonalizm zespołu medycznego. Obiekt jest szczególnie polecany osobom cierpiącym na schorzenia reumatologiczne, kardiologiczne i układu ruchu. W Nowych Łazienkach Mineralnych stosuje się terapie wykorzystujące naturalne surowce, m.in. kąpiele mineralne oraz zabiegi borowinowe. Oferta ośrodka obejmuje także konsultacje ze specjalistami oraz programy indywidualnie dostosowane do potrzeb pacjentów. Dzięki centralnej lokalizacji w uzdrowiskowej części Krynicy, kuracjusze mają łatwy dostęp do pijalni wód, szlaków spacerowych oraz lokalnych atrakcji kulturalnych. Obiekt należy do zespołu uzdrowiskowego Krynica-Zdrój - Żegiestów. Sanatorium Uzdrowiskowe „Wiarus" w Muszynie-Złockiem: skuteczna rehabilitacja i bliskość natury Sanatorium „Wiarus” w Muszynie to miejsce rekomendowane osobom poszukującym kameralnego ośrodka, w którym można skorzystać z nowoczesnych zabiegów leczniczych oraz cieszyć się ciszą i kontaktem z przyrodą. Muszyna słynie z unikatowych wód mineralnych o właściwościach wspomagających leczenie schorzeń układu pokarmowego oraz oddechowego. Ośrodek oferuje turnusy rehabilitacyjne oraz programy zdrowotne dla osób w różnym wieku. Wśród zabiegów znajdują się m.in. krioterapia, kąpiele mineralne i inhalacje. Dodatkowym atutem jest dogodna lokalizacja tuż przy trasach spacerowych, co umożliwia codzienną aktywność fizyczną na świeżym powietrzu. Sanatorium „Dzwonkówka" w Szczawnicy – wysoki standard usług i malownicze położenie Sanatorium „Dzwonkówka” to propozycja dla osób pragnących połączyć rehabilitację z odpoczynkiem w pięknym otoczeniu Pienin. To jeden z najlepiej położonych obiektów w Szczawnicy. Ośrodek cieszy się bardzo dobrą opinią zarówno ze względu na wysoką jakość świadczonych zabiegów, jak i gościnność personelu. W ofercie znajdują się m.in. zabiegi balneologiczne, kinezyterapia (ćwiczenia usprawniające ruch), masaże oraz różnorodne terapie wspierające leczenie chorób układu krążenia i narządu ruchu. Goście chętnie korzystają z możliwości spacerów po okolicznych szlakach oraz wycieczek do rezerwatu Wąwóz Homole. Sanatorium „Wielka Pieniawa" w Polanicy-Zdroju – prestiżowy ośrodek z bogatą ofertą rehabilitacyjną Sanatorium „Wielka Pieniawa” w Polanicy-Zdroju jest jednym z najstarszych i najbardziej prestiżowych uzdrowisk w polskich Sudetach. Słynie z nowoczesnej bazy zabiegowej oraz eleganckiego, historycznego wnętrza. Ośrodek oferuje kompleksową opiekę medyczną w zakresie rehabilitacji kardiologicznej, neurologicznej i ortopedycznej. Oprócz klasycznych zabiegów, takich jak kąpiele mineralne czy elektroterapia, „Wielka Pieniawa” proponuje szeroki wybór programów SPA i wellness, co czyni to miejsce idealnym również dla osób poszukujących relaksu i regeneracji. Położenie w sercu Polanicy-Zdroju umożliwia korzystanie z licznych atrakcji uzdrowiska. „Zdrój Wojciech" w Lądku-Zdroju – wody termalne i historyczna atmosfera Lądek-Zdrój to jedno z najstarszych uzdrowisk w Europie, a sanatorium „Zdrój Wojciech” mieści się w zabytkowym budynku o wyjątkowej architekturze. Ośrodek specjalizuje się w terapii z wykorzystaniem wód termalnych bogatych w minerały. Badania Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu potwierdzają, że zabiegi te mogą przynosić ulgę w dolegliwościach reumatologicznych i ortopedycznych. Goście cenią sanatorium za historyczny klimat, wysoką jakość obsługi oraz szeroką gamę zabiegów rehabilitacyjnych, w tym masaże, fizykoterapię i terapie borowinowe. Dodatkową zaletą jest bliskość licznych szlaków górskich. Sanatorium „Równica” w Ustroniu – duża baza zabiegowa i specjalizacja w rehabilitacji Sanatorium Równica w Ustroniu to jeden z największych ośrodków w polskich górach. Dysponuje nowoczesną bazą zabiegową i jest wysoko oceniane przez pacjentów za skuteczność terapii oraz szeroką ofertę leczniczą. Specjalizuje się m.in. w rehabilitacji kardiologicznej, neurologicznej, ortopedycznej oraz pulmonologicznej. Ośrodek oferuje turnusy finansowane przez NFZ, ZUS i PFRON, jak również pobyty komercyjne. Pacjenci mają dostęp do licznych form terapii, w tym hydroterapii, magnetoterapii i ćwiczeń indywidualnych. Położenie w Beskidzie Śląskim umożliwia aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu, co dodatkowo wspomaga proces rekonwalescencji. Jak wybrać idealne sanatorium w górach? Wybór najlepszego uzdrowiska lub sanatorium w polskich górach warto przmyśleć pod kilkoma względami: Profil leczenia: określ swoje potrzeby zdrowotne. Niektóre ośrodki specjalizują się w leczeniu chorób reumatologicznych, inne oferują rozbudowane programy kardiologiczne lub neurologiczne Zakres zabiegów: sprawdź dostępność konkretnych terapii, np. kąpieli mineralnych, borowinowych czy fizykoterapii Lokalizacja: jeśli zależy ci na ciszy i spokoju, wybierz ośrodek położony na obrzeżach miasta lub poza nim. Warunki zakwaterowania i wyżywienie: komfortowe pokoje, dostęp do diety specjalistycznej czy możliwość korzystania z atrakcji dodatkowych (basen, SPA) podnoszą jakość pobytu. Opinie kuracjuszy: analiza opinii pozwala ocenić faktyczny standard usług oraz atmosferę. Badania naukowe potwierdzają, że rehabilitacja w warunkach uzdrowiskowych sprzyja nie tylko poprawie zdrowia fizycznego, lecz także pozytywnie wpływa na stan psychiczny i ogólne samopoczucie. Wybierając sanatorium w polskich górach, zyskujesz nie tylko profesjonalną opiekę medyczną, ale także możliwość aktywnego wypoczynku w otoczeniu natury. To doskonała inwestycja w zdrowie i komfort życia. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„W tych górach czas płynie wolniej” – to jeden z największych przyrodniczych skarbów Polski
Sudety to jeden z najbardziej zróżnicowanych i fascynujących łańcuchów górskich w Polsce. Łączą w sobie majestat Karkonoszy, tajemnicze labirynty Gór Stołowych i łagodne krajobrazy Sudetów Wschodnich. To miejsce, gdzie spotykają się malownicze szczyty, widowiskowe wodospady, bogata przyroda i niezwykle ciekawa historia. Dzięki dogodnemu położeniu i gęstej sieci szlaków Sudety są idealnym kierunkiem zarówno dla zapalonych wędrowców, jak i rodzin z dziećmi.
Spis treści: Podział Sudetów Najważniejsze szczyty w Sudetach Najpiękniejsze wodospady w Sudetach Flora i jej piętrowość Fauna – bogactwo zwierząt w sudeckich lasach Sudety to łańcuch górski leżący w południowo-zachodniej Polsce, który rozciąga się wzdłuż granicy z Czechami i częściowo sięga także do Niemiec. Stanowią fragment Masywu Czeskiego. Od północy ogranicza je szerokie Przedgórze Sudeckie, a na wschodzie ich naturalną granicę wyznacza Brama Morawska. Sudety liczą około 300 km długości, a ich najwyższy punkt to Śnieżka (1603 m n.p.m.) w Karkonoszach. Sudety odgrywają istotną rolę w krajobrazie Polski – nie tylko ze względu na wysokości, ale także bogatą historię geologiczną, liczne atrakcje turystyczne oraz zróżnicowaną przyrodę. Dzięki stosunkowo łatwej dostępności i gęstej sieci szlaków przyciągają zarówno doświadczonych turystów górskich, jak i osoby planujące krótsze, rodzinne wycieczki. Podział Sudetów Sudety dzieli się tradycyjnie na trzy główne części: Sudety Zachodnie, Sudety Środkowe i Sudety Wschodnie. Każda z nich ma swoją specyfikę geologiczną, krajobrazową i turystyczną. Sudety Zachodnie obejmują przede wszystkim Karkonosze, Góry Izerskie oraz Rudawy Janowickie. To właśnie tutaj wznosi się najwyższy szczyt całego pasma – Śnieżka. Region ten wyróżnia się ostrymi grzbietami, kotłami polodowcowymi i licznymi wodospadami. Sudety Środkowe są niższe, ale nie mniej ciekawe. Należą do nich m.in. Góry Stołowe, znane z niezwykłych formacji skalnych przypominających labirynty i skalne miasta, a także Góry Sowie czy Bardzkie. To teren bogaty w zabytki i ślady dawnych kopalń. Sudety Wschodnie rozciągają się między Przełęczą Kłodzką a Bramą Morawską. To tu leżą Góry Opawskie, jedyny fragment Sudetów znajdujący się na Górnym Śląsku, z najwyższym szczytem Biskupią Kopą. Region wyróżnia się łagodniejszymi formami krajobrazu i większym wpływem działalności rolniczej człowieka. Taki podział pozwala lepiej zrozumieć bogactwo Sudetów i docenić różnorodność krajobrazów – od surowych karkonoskich granitów po tajemnicze labirynty Gór Stołowych. Najważniejsze szczyty w Sudetach Choć Sudety nie dorównują wysokością Tatrom, oferują imponującą listę szczytów, które stały się ikonami regionu. Najwyższym z nich jest wspomniana już Śnieżka (1603 m n.p.m.), górująca nad Karpaczem i czeskim Pecem pod Śnieżką. Jej charakterystyczny stożkowaty kształt sprawia, że rozpoznają ją nawet osoby mniej zaznajomione z górami. W Sudetach Zachodnich warto także wspomnieć o Szrenicy (1362 m n.p.m.) w Karkonoszach oraz Wysokim Kamieniu (1058 m n.p.m.) w Górach Izerskich, z którego roztacza się jedna z najpiękniejszych panoram regionu. Sudety Środkowe przyciągają przede wszystkim swoimi unikatowymi formacjami – szczytem Szczeliniec Wielki (919 m n.p.m.), najwyższym w Górach Stołowych, czy Wielką Sową (1015 m n.p.m.) w Górach Sowich, gdzie znajduje się zabytkowa wieża widokowa. W Sudetach Wschodnich najwyższe wzniesienia to Pradziad (1491 m n.p.m.), położony już po stronie czeskiej, oraz Biskupia Kopa (889 m n.p.m.) po stronie polskiej. Dzięki tej różnorodności szczytów Sudety oferują zarówno łatwe spacery po łagodnych zboczach, jak i bardziej wymagające podejścia, nagradzające turystów szerokimi widokami. Najpiękniejsze wodospady w Sudetach Sudety słyną nie tylko z malowniczych szczytów i bogatej przyrody, ale także z widowiskowych wodospadów, które należą do najchętniej odwiedzanych atrakcji regionu. Najwyższym i najbardziej znanym jest Wodospad Kamieńczyka w Karkonoszach, osiągający 27 metrów wysokości. Ciekawostką jest, że właśnie on zdobył uznanie Andrew Adamsona, reżysera „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian” i właśnie pod tym wodospadem nakręcono część scen. Jego potężna kaskada spada w wąski wąwóz, tworząc wyjątkowy krajobraz, który przyciąga turystów o każdej porze roku. Mniejszy, ale równie urokliwy, jest Wodospad Szklarki, gdzie woda spływa malowniczo po skalnych progach, tworząc efektowną kaskadę o wysokości nieco ponad 13 metrów. Warto wspomnieć także o Wodospadzie Wilczki w Międzygórzu, dawniej uznawanym za najwyższy w całych Sudetach. Obecnie mierzy 22 metry i nadal zachwyca swoją pionową ścianą oraz otoczeniem pełnym zieleni. Mniej znane, lecz warte odkrycia, są także mniejsze kaskady, takie jak Wodospad Podgórnej w Przesiece czy malownicze wodospady w Górach Stołowych i Bystrzyckich. Każdy z tych wodospadów stanowi nie tylko atrakcję turystyczną, ale również ważny element lokalnych ekosystemów, zapewniając mikroklimat sprzyjający mchom i paprociom oraz schronienie dla wielu gatunków owadów i płazów. To sprawia, że odwiedzając wodospady Sudetów, można podziwiać nie tylko spektakularne krajobrazy, ale też bogactwo życia, jakie one podtrzymują. Flora i jej piętrowość Sudety charakteryzują się wyraźnym piętrowym układem roślinności. W niższych partiach dominują lasy mieszane, w których spotkać można buki, dęby, klony i jesiony. Wyżej zaczynają przeważać bory świerkowe i jodłowe, które odgrywają istotną rolę w gospodarce leśnej regionu. Najwyższe partie Sudetów, szczególnie w Karkonoszach, kryją z kolei roślinność subalpejską i alpejską. Można tu zobaczyć kosodrzewinę, zbiorowiska traworośli i ziołorośli, które stanowią siedlisko wielu rzadkich gatunków. W Sudetach występują również liczne endemity, czyli gatunki unikatowe dla tego regionu. Przykładem jest dzwonek karkonoski, rosnący tylko na ograniczonym obszarze Karkonoszy. Flora Sudetów jest nie tylko piękna, ale i cenna przyrodniczo. To jeden z powodów, dla których utworzono Karkonoski Park Narodowy, Park Narodowy Gór Stołowych oraz Śnieżnicki Park Krajobrazowy, a także liczne rezerwaty przyrody chroniące torfowiska i rzadkie gatunki roślin. Fauna – bogactwo zwierząt w sudeckich lasach Podobnie jak flora, także fauna Sudetów jest bardzo zróżnicowana. W lasach żyją duże ssaki – jelenie, sarny i dziki, a w ostatnich latach coraz częściej obserwuje się także powracające wilki. Na uwagę zasługuje również muflon – gatunek introdukowany z Korsyki, który dobrze zadomowił się w tutejszych górach. Sudety są również ważnym miejscem dla ornitologów. Spotkać tu można m.in. sóweczkę, puchacza czy głuszca, a nad torfowiskami polują błotniaki i myszołowy. Miłośników mniejszych zwierząt zainteresuje z kolei bogactwo owadów – od rzadkich motyli po chronione chrząszcze. Ciekawostką jest fakt, że w górskich potokach Sudetów można spotkać pstrąga potokowego. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
„Zimno, śnieg i zerwany łańcuch” – dziennikarz „Travelera” nie sądził, że tak skończy się jego górski trip
Radziejowa i Wielki Rogacz na e-bike’u? To możliwe – choć nie bez przygód. Maciej Wesołowski relacjonuje trasę przez Beskid Sądecki, pokazując nie tylko krajobrazy, ale i wyzwania.
Spis treści: Deszcz, błoto i pierwszy lot przez kierownicę – przygoda na rowerze enduro zaczyna się mocno Polana Litawcowa, Łemkowie i Beskid Nadpopradzki – historia, o której mało kto pamięta Schronisko na Przehybie, burza i legendarna szarlotka. Tu zaczyna się historia Głównego Szlaku Beskidzkiego Radziejowa, Korona Gór i widok za 1266 metrów wysiłku – Wielki Rogacz w tle Jak zaplanować wyprawę rowerową do Beskidu Sądeckiego Naszą bazą jest Piwniczna-Zdrój. To tutaj testujemy sprzęt i stąd ruszamy w góry. Najpierw na przełęcz Obidza, gdzie tak naprawdę zaczyna się nasz Tour de Beskid. Jedziemy rowerami elektrycznymi typu enduro, przystosowanymi do jazdy w trudnym terenie, a naszym celem jest najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego – Radziejowa. Deszcz, błoto i pierwszy lot przez kierownicę – przygoda na rowerze enduro zaczyna się mocno Szczęścia do pogody nie mamy. Od rana chmurzy się, a potem rzęsiście leje. Mimo że jest połowa maja, temperatura zbliża się niebezpiecznie do zera. Przedzieramy się przez głębokie błocko, a w wyższych partiach gór nawet sypie śnieg. Co oczywiście w żaden sposób nas nie powstrzymuje. Wbrew niesprzyjającej aurze mamy dużo frajdy z jazdy. Ja swoją pierwszą przygodę zaliczam już po kilku minutach – nie dostosowuję prędkości do warunków i lecę przez kierownicę prosto w błoto. Wychodzi słaba znajomość tego rodzaju sprzętu. Rower enduro okazuje się prawdziwą bestią, potrzeba więc nieco doświadczenia, by go okiełznać. Polana Litawcowa, Łemkowie i Beskid Nadpopradzki – historia, o której mało kto pamięta Na szczęście po efektownym fikołku jestem cały, zaledwie trochę poobcierany. Mogę ruszać dalej. Wspinamy się coraz bardziej stromymi drogami, od czasu do czasu przydaje się więc rowerowy tryb „turbo”. Chociaż od razu warto dodać, że to jednak nie motocykl i bez solidnej pracy mięśni nóg nawet wspomaganie nie pomoże. Po drodze mijamy Polanę Litawcową – niegdyś należała ona do Łemków, którzy tu wypasali swoje owce. Po tym jak tę grupę etniczną wysiedlono z Beskidu w ramach powojennej Akcji „Wisła”, polana stoi pusta i coraz mocniej zarasta. A szkoda, widoki stąd są przednie. Przy dobrej pogodzie zobaczyć stąd można Tatry i Pieniny. Ale to nie jest ten dzień. Podziwiam więc delikatny obłok mgły zasnuwający okolicę. A okolica jest bardzo ciekawa. Region dzieli się na dwie części: pasmo Radziejowej i pasmo Jaworzyny; granicą pomiędzy nimi jest rzeka Dunajec. Różnią się one zarówno rzeźbą terenu, architekturą czy infrastrukturą, jak i dziedzictwem kulturowym. W paśmie Radziejowej, którym jedziemy, do dziś dostrzec można spuściznę żyjących tu przez wieki, wspomnianych już Łemków. To oni zbudowali np. wiele z drewnianych obiektów sakralnych, które nadal stanowią o charakterze miejsca. Do roku 1918 leżący w południowo-wschodniej części Małopolski rejon nazywano Beskidem Nadpopradzkim. Po traktacie wersalskim i wytyczeniu granic pomiędzy odrodzoną Polską a powstałą właśnie Czechosłowacją u nas zaczęto używać nazwy Beskid Sądecki, a w Czechosłowacji – Ľubovnianska Vrchovina. Zdaniem wielu teraz, gdy polityczne emocje opadły (po drugiej stronie granicy nie ma już zresztą Czechosłowacji, a Słowacja), warto by pomyśleć o przywróceniu dawnej nazwy. Bo nie ma wątpliwości, że to płynąca m.in. przez Piwniczną-Zdrój rzeka Poprad jest osią regionu i jego punktem odniesienia. Niezależnie od nazwy jest tu przepięknie. Średniej wielkości góry pokryte są w większości gęstym lasem. Pomiędzy górskie grzbiety wcinają się wąskie i głębokie doliny rzek. Schronisko na Przehybie, burza i legendarna szarlotka. Tu zaczyna się historia Głównego Szlaku Beskidzkiego Kierujemy się w stronę schroniska PTTK Przehyba. Deszcz zacina coraz intensywniej, a następny podjazd jest już szaleńczo stromy. Zbyt stromy nawet dla mojego cyklopotwora. Mniej więcej w połowie tego odcinka pęka mi łańcuch. Kolejne pół godziny to mozolna jego naprawa przy padającym deszczu i śniegu. Cóż, zdarzają się przyjemniejsze rzeczy na szlaku. Ta akurat przygoda najlepiej wyglądać będzie w kombatanckich opowieściach za jakieś 10 lat. Po kolejnych kilkudziesięciu minutach w śnieżnej zadymce docieram do schroniska na Przehybie (1175 m n.p.m.). Tu mamy zaplanowany obiad. W krótkiej przerwie pomiędzy opadami mam szansę docenić niezwykłe jego położenie – poza Tatrami i Pieninami nierzadko widać stąd również Gorce. Zamawiam polewkę przehybską. To regionalna zupa na bazie zsiadłego mleka lub maślanki, z dodatkiem ziemniaków, czosnku, koperku, jajek i skwarek. Do tego grzanki z żytniego chleba. W innych wariantach zdarza się, że kucharz dorzuci do polewki mąki pszennej, owsa lub kaszy jaglanej. Koledzy zamawiają naleśniki, pierogi z jagodami lub pomidorową – wszystko podobno doskonałe! Na koniec na stoły wjeżdża słynna przehybska szarlotka. Wielka i pyszna! Schronisko ma niezwykły klimat. Tworzą go drewniane obicia ścian i sufitów, takież meble, ale też malowane „jezuski” na ścianach i towarzyszące im plakaty rodem z PRL. Znajduje się tu także Izba Pamięci profesora Kazimierza Sosnowskiego, żyjącego na przełomie XIX i XX w. geografa, taternika i krajoznawcy. Dziś uważa się go za jednego z ojców nowoczesnego polskiego krajoznawstwa i wielkiego promotora turystyki pieszej. Zasługą prof. Sosnowskiego jest m.in. utworzenie Głównego Szlaku Beskidzkiego, który zresztą również nosi jego imię (i przebiega przez Przehybę). To ok. 500 km trasy łączącej Ustroń w Beskidzie Śląskim z Wołosatem w Bieszczadach. Radziejowa, Korona Gór i widok za 1266 metrów wysiłku – Wielki Rogacz w tle Jedziemy dalej. Coraz bardziej zaczynam doceniać nieznaną mi wcześniej funkcję w moim rowerze Orbea. Podczas stromego podjazdu, nie zatrzymując się ani na chwilę, mogę podnieść sobie sztycę siodełka za sprawą wajchy przy kierownicy. I analogicznie – na zjeździe, gdy przy sporej prędkości trzeba przyjąć całkiem inną pozycję, mogę błyskawicznie obniżyć sobie sztycę. Niby prosty trik, a jak bardzo zmienia komfort i bezpieczeństwo wycieczki! Przed nami Wielki Rogacz (1182 m n.p.m.). Jest on gęsto porośnięty drzewami, dlatego też dość łatwo go przegapić. To w tej okolicy krzyżują się z sobą dwa szlaki turystyczne: czerwony (którym prowadzi Główny Szlak Beskidzki) i niebieski. Wreszcie, po pokonaniu kolejnego stromego i pełnego ostrych kamieni odcinka, docieramy do Radziejowej (1266 m n.p.m.), jednego z 28 szczytów oficjalnie tworzących Koronę Gór Polskich. Pierwsze, co widzę, to betonowy obelisk i pomnik ustawiony tu z okazji 1000-lecia państwa polskiego. Jest też tablica z napisem: „Uszanuj majestat gór”. Staram się to robić zawsze, nie tylko tutaj, ale dzięki za przypomnienie. Obok dostrzec można niewielką drewnianą skrzyneczkę, w której kryje się pieczątka. Przydaje się ona zdobywcom Korony Gór. W ten sposób można sobie zapewnić dowód zdobycia szczytu. Zostawiamy rowery na dole i po ażurowych metalowych schodach wdrapujemy się na 20-metrową wieżę widokową, jaka powstała tu w 2020 r. Panorama jest imponująca, choć dziś na pierwszym planie są przede wszystkim ośnieżone wierzchołki świerków. Jest również długa tablica z wypisanymi szczytami, które stąd (podobno) widać. Są tu i tatrzańskie Czerwone Wierchy, i Giewont, i Kozi Wierch, są słowackie wierzchołki z pasma Małej Fatry, są Pieniny z Trzema Koronami na czele. Obiecuję sobie, że wrócę tu kiedyś, gdy aura będzie bardziej sprzyjać. Tymczasem wiatr urywa głowę, więc zawracamy. Na Radziejowej spędzamy ponad pół godziny. Po czym rozpoczynamy powrót do Piwnicznej. Na początek bardzo ostry zjazd po mokrych kamieniach i sporo zakrętów. Potem trochę się wypłaszcza. Jedziemy przez gęsty świerkowo-bukowy las, który daje poczucie bliskiego obcowania z naturą. Jesteśmy mokrzy i zziębnięci. Po drodze zahaczamy jeszcze o przełęcz Niemcową, z której również roztacza się wspaniały widok. Ale i tak każdy myśli już przede wszystkim o ciepłej kolacji i seansie w hotelowej saunie. Jak zaplanować wyprawę rowerową do Beskidu Sądeckiego Nocleg Hotel Piwniczna SPA & Conference. Położony w zakolu Popradu ośrodek jest znakomitą bazą do wypadu w góry. Od 470 zł/os. Sprzęt Jechałem elektrycznym rowerem Orbea Wild wyposażonym w silnik Bosch Performance Line CX (5. generacji). Posiada on 4 tryby jazdy: eco, tour, eMTB i turbo. Wypożyczenie e-bike’a enduro na 4 godz. to koszt 160 zł, na cały dzień: 230 zł; Rowerowa Dolina, ul. Targowa1, Piwniczna-Zdrój. Trasa Trasę z Piwnicznej-Zdroju do przełęczy Obidza pokonaliśmy busami. Potem dotarliśmy do schroniska PTTK Przehyba, na szczyty Wielki Rogacz i Radziejowa. Po czym wróciliśmy do Piwnicznej. Fantastycznym rozwiązaniem podczas jazdy rowerem elektrycznym w Beskidzie Sądeckim są stacje ładowania baterii rozsiane po okolicy, m.in. na przełęczy Obidza, w schronisku na Przehybie czy przy Chacie Magóry. To pozwala na znaczne przedłużenie planowanej trasy po górach. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Maciej Wesołowski Reporter. Redaktor prowadzący magazynu National Geographic Traveler. Autor książek reporterskich: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie” oraz „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii”, współautor zbiorów reportaży „Tu drzwi trzeba otwierać powoli”, „Grzech jest kobietą”, „Warszawa nocą”. Publikował m.in. w Dużym Formacie Gazety Wyborczej, Przekroju, Wprost, Rzeczpospolitej, Tylko Rocku, Machinie, Podróżach, Wirtualnej Polsce i Onecie. Nominowany do nagród dziennikarskich, m.in. Grand Press, MediaTory, nagrody im. Teresy Torańskiej. Kaszëba z pochodzenia, kociewiak z urodzenia, suwalczanin z wychowania, warszawiak z wyboru. Uzależniony od podróży, spotkań z ludźmi, ekstrawaganckiej kuchni i muzyki Radiohead. Uwielbia kulturowe transgresje i etniczne koktajle Mołotowa.
„Proszę mnie nie odpinać. Chcę jeszcze raz!” Tyrolka w Bieszczadach to hit tego sezonu
Zjazd tyrolski w Wańkowej, 25 km wędrówki na Tarnicę i legendarny Grób Hrabiny – to nie są zwykłe atrakcje turystyczne. To podróż przez ciszę, piękno natury i historie, które zostają w pamięci.
Spis treści: Zjazd tyrolski w Wańkowej Z Wołosatego na Tarnicę W dolinie Sanu Bieszczady – informacje praktyczne – Mowy nie ma. Zmieniłam zdanie, nigdzie nie lecę – przerażona wycedziłam przez zęby, trzymając w rękach błękitny kask. – Nie wygłupiaj się. Włóż go na głowę i delikatnie połóż się na uprzęży, a ja przypnę cię pasami. Będziesz leciała jak ptak – Tomek, operator tyrolki, jak gdyby nigdy nic zwinnie zamocował liny. Coś zatrzasnął, coś przywiązał. Cyk, cyk i zrobione. Zapytał tylko, czy jestem gotowa, i nie czekając na odpowiedź nagle wypuścił mnie z rąk. Pofrunęłam w przestrzeń z prędkością światła. Zjazd tyrolski w Wańkowej Pierwsze sekundy były straszne, piszczałam. Ale już po chwili, pędząc w powietrzu, dokładnie 48 m nad ziemią, przypięta do wyciągu na cieniutkich linkach, poczułam przyjemne dreszcze w brzuchu i równie przyjemny wiatr na twarzy. Za chwilę miało być jeszcze milej, bo tyrolka zwolniła, a ja swobodnie zaczęłam szybować nad nitkami dróg, kwadratami pól wciśniętymi między bukowe lasy, kwietne łąki i faliste pagórki. Pomyślałam, że dobrze zacząć wizytę w Bieszczadach od takiego lotu – z tej perspektywy widać skalę ich piękna. Po kilku minutach tego szaleństwa w przestworzach lekko oszołomiona wylądowałam w bazie docelowej, spojrzałam na wyciąg i krzyknęłam: – Proszę mnie nie odpinać. Chcę jeszcze raz! – Zjazd tyrolski w Wańkowej jest najdłuższy w Polsce, liczy 1350 m. Można na nim jechać, siedząc, lub tak jak ty, położyć się i poczuć prawdziwą adrenalinę – Aleksandra jest dumna z tutejszej tyrolki. To lokalna dyplomowana przewodniczka po Bieszczadach, zawsze poleca ją swoim turystom. Naleśniki giganty Mnie przed chwilą, omawiając dwie trasy, w które planujemy się wypuścić, poleciła zamówić naleśniki giganty. Kiedy jednak rzeczone danie wylądowało przed moim nosem, byłam przekonana, że kelnerka pomyliła zamówienie. – Nasze giganty, z których słynie Schronisko Aniołów, to smażone na głębokim tłuszczu placki oblane warstwami śmietany, jagód i twarożku. Wydajemy ich w sezonie parę tysięcy. Ale nie przypominają tradycyjnych naleśników – uspokaja mnie właściciel Adam Radwański. Prowadzi tę legendarną chatę od ubiegłego roku, poprzedni gospodarze przeszli na zasłużoną emeryturę. Bieszczadzkie zakapiory Tłumaczy, że zdjęcia, które widzę na ścianach, to miejscowe zakapiory, czyli wolne duchy – od lat kręcili się i czasem jeszcze kręcą po okolicy i pomieszkują to tu, to tam. Wiszą tu też portrety profesorów, lekarzy, maklerów giełdowych, którzy rzucili wszystko i przenieśli się w Bieszczady, by być blisko natury, żyć zgodnie z jej rytmem. – Tu znaleźli spokój, równowagę, czasem nawet sens życia. Ich historie zapisane są w tych fotografiach, na tutejszych szlakach między bukami. Czasem do nas wpadają na giganty, pstrąga z Sanu lub baraninę. Dzielą się swoimi opowieściami i przynoszą figurki aniołów. O bieszczadzkich zakapiorach i ich losach wydano sporo książek. Zresztą przed chwilą zgarnęłam z półki miejscowego sklepiku jedną z nich: „Majster biedę...” Andrzeja Potockiego, i po wędrówkach zamierzam do niej zajrzeć. Z Wołosatego na Tarnicę Tymczasem Ola, kończąc naleśnik, zapowiada jutrzejszą wyprawę: – Wystartujemy o 8.00 rano, przejdziemy 25 km z Wołosatego dookoła Tarnicy, a potem na jej szczyt. Gotowa? Dziś już po raz drugi słyszę to pytanie. Jasne, że nie. To jednak cały dzień wędrówki, której nie można skrócić, bo układa się w pętlę. Zastanawiam się, czy dam radę, czy wciąż jestem w formie. Ale chyba lubię ten strach, a najbardziej lubię oswajać go na szlaku, kiedy nie myślę o niczym innym, tylko o drodze, którą mam do pokonania. Kawa pod Tarnicą O szóstej rano budzą mnie jaskółki, sikorki i dzięcioły. Naradzają się tak głośno, że nie sposób spać. Zresztą po co spać w Bieszczadach, kiedy zapach zroszonej trawy o poranku jest tak obłędny. Siadam na drewnianych schodach schroniska, nie ma tu zasięgu, więc nie mogę zacząć dnia od przejrzenia social mediów, e-mali i newsów, otwieram więc Potockiego: „Bieszczady od zawsze były ucieczką grzeszników. Najpierw chronili się tu beskidnicy łupiący kogo popadło, potem zagończycy, co możniejszym puszczali się w zaciąg, wreszcie dezerterzy z carskiej armii i upowscy partyzanci. Karpacka puszcza wszystkim dawała schronienie, a bliskość granicy ułatwiała ucieczkę przed pogonią, to na węgierską, to na polską stronę. Aż nagle nastał kres tamtego świata…”. – Poczytasz o zakapiorach później. Chodź! Jajecznica gotowa, a kawę wypijemy na szlaku – Ola jest bezlitosna, ale wie, że czym wcześniej wyruszymy, tym krócej będziemy szły w pełnym słońcu, a dziś zapowiada się naprawdę upalny dzień. Do Przełęczy Bukowskiej Zostawiamy samochód na parkingu we wsi Wołosate, gdzie ledwo znalazłyśmy miejsce – zjechali tu turyści z całej Polski, widzę rejestracje nawet z Zachodnio-Pomorskiego. Wspólnie z innymi piechurami idziemy do Przełęczy Bukowskiej. Trasa początkowo wiedzie asfaltową ścieką, 11 km wzdłuż drogi krzyżowej – mijamy więc kolejne niewielkie figurki przedstawiające stacje męki pańskiej oraz ruiny XVII-wiecznej cerkwi, do której przylega niewielki cmentarzyk, gdzie pochowano m.in. żołnierzy poległych w I wojnie światowej. Po jakichś 30 minutach marszu wchodzimy do gęstego, kojącego lasu. I od teraz jest tylko piękniej. – Dzisiaj w Bieszczadach znajdziemy mało pozostałości po przedwojennych czasach. Najcenniejsze pamiątki to rośliny. Spójrz na te lipy, jesiony, tam w oddali drzewa owocowe – to one towarzyszyły niegdyś mieszkańcom i przetrwały – tłumaczy Ola, kiedy dochodzimy do panoramy widokowej na Przełęczy Bukowskiej. Trudno nie wyciągnąć tu aparatu. Przed nami rozpościera się bowiem morze porośniętych lasami szczytów większych i mniejszych, łagodnych i stromych: z prawej strony słowacka część gór, na wprost i na lewo Karpaty Ukraińskie, a za plecami polskie Bieszczady. Jednak prawdziwa uczta czeka nas kilkaset kroków dalej – połoniny, które tym razem wyglądają jak bezkresne purpurowe dywany. Kolor zawdzięczają krzakom borówek, które zmarzły podczas wiosennych przymrozków. Wejście na Tarnicę Na Rozsypańcu (1280 m) straszliwie wieje, więc schodzimy szybko w stronę Halicza. Na Przełęczy Goprowskiej w drewnianej wiacie Ola zarządza przystanek. Opowiadając o legendzie, według której na Haliczu niegdyś stała szubienica i wieszano okolicznych zbójów, wyciąga z plecaka niewielki palnik, bidon z wodą i… zaczyna parzyć kawę. Ale to nie koniec niespodzianek, przewodniczka częstuje mnie jeszcze kanapką z pesto z tutejszego czosnku niedźwiedziego, który sama zebrała. Zajadamy i popijamy w absolutnej ciszy, delektując się tym, co dookoła. Gdyby tylko czas mógł się na chwilę zatrzymać… Ostatni odcinek na Tarnicę jest odrobinę trudniejszy, idziemy pod górę po kamienistym, momentami dość stromym szlaku. Musimy być skupione, bo łatwo tu upaść. Ola jednak nie przestaje opowiadać, pokazuje mi na horyzoncie plamy szczawianów – to miejsca, w których przed wojną znajdowały się zagrody zwierząt. Mieszkańcy zajmowali się bowiem wypasem bydła. Nawet nie wiem kiedy docieramy na szczyt, gdzie czeka na nas 7-metrowy krzyż – pamiątka po ks. Karolu Wojtyle, który w 1953 r. także tu dotarł. Z Tarnicy do Wołosatego schodzimy z kolei, kończąc naszą pętlę, wśród kwietnych łąk – dzikie orchidee i maki lekko kołyszą się na wietrze, wystawiając głowy do słońca. W trawach skrzeczą derkacze, a ja patrzę w telefon – aplikacja pokazuje 24,3 km. To najzdrowsze 24,3 km, jakie pokonałam w tym roku. W dolinie Sanu – Spójrz na te ślady łap. Są dość świeże – Ola nagle się ożywia. – Niedźwiedź czy wilk? – pytam. Przewodniczka niepewnie się uśmiecha, więc lekko przestraszone maszerujemy dalej. Dziś jesteśmy w dolinie Sanu, w tzw. Worku Bieszczadzkim, a nasz cel to Grób Hrabiny położony tuż przy najbardziej wysuniętym na południe punkcie Polski. Szlak wiedzie ze wsi Bukowiec, nie ma przewyższeń, liczy ok. 22 km i biegnie wzdłuż nieistniejących dziś przedwojennych wsi. Pierwsza, którą mijamy, nosi nazwę Beniowa i ma dwa znaki rozpoznawcze: stojącą na lekkim wzniesieniu ponad 100-letnią lipę oraz stare cerkwisko – pierwszą świątynię zbudowano tu jeszcze w XVI w., ostatnią zburzono w 1946 r. Dalej przechodzimy obok wciąż istniejących studni, krzyży przydrożnych, a las i tunele drzew, przez które głównie wiedzie szlak, prowadzą nas do dawnej wsi Sianki. Tu robimy przystanek na legendarną świeżo parzoną kawę Oli. – Te fundamenty, które niedawno odnowiono, były częścią dworu Stroińskich, ostatnich właścicieli posiadłości – opowiada przewodniczka i pokazuje mi peryskop. Przykładam do niego oczy i ostrożnie przesuwam tubę wzdłuż osi – widzę na wyświetlaczu, jak kiedyś wyglądało to miejsce, gdzie stał dwór, zagrody i inne domostwa. Z podróży w czasie wybija mnie Ola, tłumacząc, że przed II wojną Sianki były modnym kurortem z trasami narciarskimi, skocznią, a nawet kursującym pociągiem. Jakieś 20 min później docieramy do Grobu Hrabiny, który okazuje się nagrobkami Klary (zmarła w 1867 r.) i Franciszka (zmarł w 1893 r.) Stroińskich. – Wiesz, tu kawałek dalej jest jedno ze źródeł Sanu, symboliczna granica świata, gdzie przyroda i historia splatają się w jedność – mówi zadumana Ola, patrząc na pulsującą rzekę, do której dochodzimy po chwili. Siadamy obie na ławce, na tarasie widokowym. Patrzymy przed siebie, na góry, doliny, w jednej z nich dostrzegam domostwa. To wieś Sianki, wciąż istnieje, ale po ukraińskiej stronie. Bieszczady – informacje praktyczne Warto wiedzieć Zjazd Tyrolski znajdziecie w Centrum Turystyki Aktywnej i Sportu Ski Wańkowa. Bilet ulgowy – 100 zł, normalny 110 zł; Wstęp do Pokazowej Zagrody Żubrów w Mucznem jest bezpłatny. Można zwiedzać ją codziennie w godzinach 9.00–19.00. Więcej bieszczadzkich inspiracji na: podkarpackie.travel Trasy Wołosate–Halicz–Rozsypaniec–Tarnica–Wołosate to klasyczna bieszczadzka pętla. Liczy ok. 25 km, ok. 8 godz. Trzeba mieć dobrą kondycję, bo nie da się jej skrócić. Zaś wędrówka ze wsi Bukowiec do Grobu Hrabiny (ok. 22 km) jest niewymagająca, świetna dla rodzin z dziećmi. Nocleg Bacówka Jaworzec – bez zasięgu, ok. 75 zł/os. Pensjonat Siedlisko Carpathia (Muczne) – ok. 300 zł za domek. Willa w Wiosce Kowala (Rozpucie) – nowoczesna i można skorzystać z kąpieli w balii, ok. 200 zł/noc. Źródło: archiwum NG Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". Pisze przede wszystkim o podróżowaniu, interesuje się też dyplomacją. Na wyprawy zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Sezon na górskie wyjazdy zamknięty? Nic podobnego. „Jesień będzie bardzo obłożona"
Sezon wakacyjny w górach już się zakończył, ale to wcale nie znaczy, że Podhale zacznie świecić pustkami. Wręcz przeciwnie. Zmienia się jedynie profil turysty. – Wiemy od dawna, że nadciągająca jesień będzie bardzo mocno obłożona – mówi mi Karol Wagner z Tatrzańskiej Izby Gospodarczej.
Wakacje już za nami, wielkimi krokami zbliżają się chłodne, długie wieczory i deszczowe spacery. Nie oznacza to jednak, że górskie szlaki opustoszeją. Gości będzie sporo, jak zapewnia Karol Wagner z Tatrzańskiej Izby Gospodarczej, ale będą to zupełnie inne wyjazdy niż te letnie. „Bardzo dobre” lato na Podhalu, jesień będzie podobna? Lato na Podhalu zazwyczaj ocenia się w trzystopniowej skali: dobre, bardzo dobre i wybitne. – W tym sezonie było „bardzo dobre”. Czasami zaskakiwało, zmieniały się trendy, a także nastawienie i emocje turystów. Ostatecznie popyt, jaki mamy na turystykę wokół Tatr, jest nieustający i niezmienny, mimo że podlega pewnym korektom – opowiada Karol Wagner z TIG. W górach karty zazwyczaj rozdaje pogoda. Przedsiębiorcy musieli zatem w czasie rzeczywistym dopasowywać ceny do oczekiwań i możliwości zakupowych gości. Jednym z kluczowych momentów na Podhalu w wakacje był drugi tydzień lipca, kiedy obłożenie sięgało około 50%, a miało być wyższe. Podczas długiego weekendu sierpniowego zmieniło się to diametralnie. – Wówczas na największych platformach rezerwacyjnych można było znaleźć już tylko pojedyncze noclegi. Obłożenie było nawet powyżej 100%, bo wielu turystów przyjechało z własnymi kamperami i namiotami. Nie wspominając o tym, że, w porównaniu do minionego, roku liczba miejsc noclegowych w Zakopanem wzrosła o kilkaset – dodaje Wagner. Okazuje się również, że mimo kapryśnej pogody podróżni wcale nie uciekają z gór jesienią. Wręcz przeciwnie. Jesień w górach. Turyści są, ale inni Od 1 września w sieci pojawiło się mnóstwo raportów, podsumowań i pytań: “jak tam na Podhalu po sezonie?”. – Otóż na Podhalu wcale nie jest po sezonie. Faktycznie, skończyliśmy sezon wakacyjny, który dominuje i obfituje w rodziny z dziećmi, pod które przygotowane są nasze pakiety, ale już od 1 września bardzo intensywnie zaczęliśmy przechodzić do sezonu jesiennego. Zmieniamy wówczas portfolio naszego gościa z wyjazdów familijnych na konferencyjne, szkoleniowe, integracyjne – opowiada Karol Wagner. Tego typu wyjazdy często rezerwowane są z dużym wyprzedzeniem, zdarza się, że w maju, a zatem już latem przedsiębiorcy wiedzą, na co się szykować. – Wszystko to jest bardzo poszukiwanym produktem turystycznym na Podhalu. I wiemy od dawna, że nadciągająca jesień będzie bardzo mocno obłożona, tym samym bardzo płynnie przechodzimy z wyjątkowo dobrego lata na jeszcze lepszy sezon konferencyjny – dodaje przedstawiciel Tatrzańskiej Izby Gospodarczej. Okazuje się jednak, że jesień w górach przyciąga również innych podróżnych. Zazwyczaj są to osoby, które chcą uniknąć wakacyjnych tłumów i nasycić się malowniczymi widokami w ciszy i spokoju. O wiele prostsze jest również znalezienie wolnego pokoju czy apartamentu, nie wspominając o niższych cenach. – Całym sercem kocham jesień w Tatrach czy Karkonoszach! To jest klimat nie do opisania – opowiada mi pan Marek z Wrocławia, który co roku piesze wędrówki odkłada na czas, gdy szlaki pustoszeją, liście mienią się na złoto, a ciepła herbata rozpływa się w chłodnym wieczorze. – To jest zupełnie inny typ wędrówek, bez żadnego pośpiechu. Człowiek zwraca uwagę na każdy kamyk, detal, cieszy się każdą minutą, bo dnia jest coraz mniej. Wiadomo, że trzeba trochę inaczej rozplanować wyjście, lepiej się przygotować na kapryśną pogodę i wczesny zmrok, ale to nieważne. Nic nie zastąpi mi tej aury i wszystkim polecam spróbować, chociaż raz – zachęca pan Marek. Niespodzianką dla tych, którzy po raz pierwszy wybierają się w góry jesienią, będą barwne kontrasty. Liście buków, jaworów i brzóz przybierają intensywne kolory – od złota i pomarańczy, po głęboką czerwień, „kłócąc się” z ciemną zielenią świerków i skalistymi szczytami. Dodatkowym atutem jest czystsze powietrze i lepsza widoczność. Po deszczu horyzont staje się bardziej przejrzysty, a góry można podziwiać w całej okazałości. Źródło: National Geographic Polska
Dramatycznie mniej kozic w Tatrach. Jest też dobra wiadomość
Choć kozice wciąż dumnie kroczą po tatrzańskich szlakach, ich liczba z roku na rok maleje. Czy winni są turyści, klimat, a może wilki?
Spis treści: Ile jest kozic w Tatrach? Jak się liczy kozice tatrzańskie? Wędrując po Tatrach, możemy podziwiać nie tylko zjawiskowe krajobrazy. Niektóre szlaki upodobali sobie i turyści, i kozice. Zwierzęta te zazwyczaj poruszają się w grupach, a ile jest ich łącznie w Tatrach? Odpowiedź na to pytanie poznajemy co roku podczas sezonowego liczenia – wiosną i jesienią. To tradycja licząca ponad 70 lat. Ile jest kozic w Tatrach? Wiosenny „spis” kozic tatrzańskich jest już za nami. Wiadomo, że w górach zamieszkuje obecnie 740 osobników. 94 z nich to młode urodzone w ostatnich miesiącach. Czy to dużo, czy mało? Liczba nie dorównuje rekordom z poprzednich lat. Mimo to przyrodnicy oceniają ją z ostrożnym optymizmem. Szczególnie cieszy większy niż dotychczas udział młodych w populacji (12,7%). To najlepszy wynik od co najmniej czterech sezonów, choć nadal poniżej oczekiwanego poziomu. Uznaje się, że 15% to wskaźnik stabilnego rozrodu. Patrząc jednak na liczbę wszystkich kozic w Tatrach, wyraźnie widać, że jest ich coraz mniej. Jeszcze w 2018 roku ich populacja liczyła 989 osobników. W kolejnych latach zaczęła systematycznie spadać. W 2020 r. były ich 972, w 2023 – 816, a w w ubiegłym roku 793. Tegoroczny wynik 740 to jeden z najniższych od lat. Przyrodnicy wymieniają kilka przyczyn spadku liczby kozic w ostatnich latach. Wśród nich są globalne ocieplenie, presja drapieżników oraz wzmożony ruch turystyczny, który zaburza naturalne rytmy dobowo-sezonowe zwierząt. Co istotne, tatrzańska populacja kozic ma charakter zamknięty. Nie ma więc możliwości napływu genów z zewnątrz. To oznacza, że każda zmiana liczebności ma większe znaczenie dla stabilności całej populacji. Jak się liczy kozice tatrzańskie? Wiosenne liczenie kozic jest przeprowadzane od 1954 roku, a od 1957 odbywa się w ramach międzynarodowej współpracy pomiędzy Tatrzańskim Parkiem Narodowym (TPN) a słowackim TANAP-em. Akcja ma przede wszystkim charakter oceny przychówku oraz struktury wiekowej stada. Wiosną samce są mniej aktywne i trudniejsze do zaobserwowania. Jesienią odbywa się drugie, bardziej precyzyjne liczenie, traktowane jako główne źródło wiedzy o stanie populacji. W liczeniu, przeprowadzonym 13 czerwca przy sprzyjającej pogodzie, udział wzięło ponad 220 osób. Zespół korzystał z lornetek i aplikacji terenowych, rejestrując dane o liczbie, lokalizacji, wieku, płci i kierunku poruszania się zwierząt. Łącznie odnotowano 249 osobników po stronie polskiej oraz 491 po słowackiej. Podział ten ma charakter wyłącznie umowny. Zwierzęta i tak swobodnie przemieszczają się między granicami. Kozica jest symbolem unikalnego charakteru Tatr. Choć jej przyszłość nie jest dziś zagrożona w sposób bezpośredni, każde pokolenie tych zwierząt ma ogromne znaczenie dla przetrwania całej populacji. Źródło: TVP Kraków Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Tatrzańska atrakcja otwarta. Nie zapomnij wziąć kurtki i latarki
Tylko pół godziny spaceru wystarczy, by poczuć się jak odkrywca. Jaskinia Mroźna, jedna z największych atrakcji Tatr, wznowiła ruch turystyczny. Przekonaj się, co kryje jej wnętrze.
Spis treści: Jaskinia Mroźna znów otwarta Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna w Dolinie Kościeliskiej znów jest dostępna dla turystów. To jedna z najpopularniejszych atrakcji przyrodniczych w polskich Tatrach. Zimą jest zamykana, aby zapewnić spokój zimującym tam nietoperzom. Jaskinia Mroźna znów otwarta Jaskinię Mroźną można odwiedzać codziennie w godzinach od 9:00 do 17:00 (ostatnie wejście o 16:30). Choć trasa wewnątrz nie jest bardzo wymagająca, do wejścia warto się odpowiednio przygotować. Wewnątrz jaskini nie ma sztucznego oświetlenia, dlatego konieczne jest zabranie własnej latarki lub czołówki. Warto również mieć ze sobą ciepłą odzież. Zwłaszcza jeśli wchodzimy do jaskini latem. Temperatura w Mroźniej utrzymuje się poniżej 10 stopni Celsjusza. Wewnątrz bywa mokro i ślisko, dlatego lepiej niż klapki czy trampki sprawdzi się tam solidne obuwie turystyczne. Zwiedzanie Jaskini Mroźnej trwa około pół godziny. Wytyczona trasa turystyczna prowadzi przez miejsca takie jak Cmentarzysko Nacieków, Biały Chodnik czy Komora Złomisk. Największa – Wielka Komora – ma rozmiary 25 na 10 metrów i 10 metrów wysokości. Po drodze można również zobaczyć sztucznie utworzony zbiornik wodny Sabałowe Jeziorko oraz Ogródek, czyli skupisko stalagmitów. Bilet wstępu do Jaskini Mroźniej kosztuje 11 zł. Dzieci do siódmego roku życia wchodzą bezpłatnie. Bilety można kupić w punkcie wejścia do Doliny Kościeliskiej, online lub bezpośrednio przy jaskini (w tym miejscu płatność możliwa jest tylko gotówką). Trzeba również pamiętać, że osoby spoza powiatu tatrzańskiego obowiązuje dodatkowa opłata za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego. Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna to jedna z niewielu w pełni przygotowanych do ruchu turystycznego jaskiń w polskich Tatrach. Znajduje się we wschodnim zboczu Doliny Kościeliskiej, na wysokości około 1100 m n.p.m. Jej całkowita długość wynosi 773 metry. Wejście i wyjście są położone na różnych wysokościach i połączone prostym, głównie poziomym korytarzem powstałym w wyniku działalności wód Kościeliskiego Potoku. Mimo stosunkowo skromnej szaty naciekowej w porównaniu do innych jaskiń europejskich, Mroźna uchodzi za najbogatszą w nacieki spośród jaskiń udostępnionych do masowego zwiedzania w Polsce. Można tu podziwiać stalaktyty, stalagmity, polewy naciekowe i tzw. mleko wapienne. To biała substancja przypominająca szron, od której jaskinia wzięła swoją nazwę. Jaskinia została odkryta w 1934 roku przez Stefana Zwolińskiego i Jerzego Zahorskiego. W kolejnych latach była sukcesywnie eksplorowana i przystosowywana do zwiedzania. 12 lipca 1953 roku udostępniono ją turystom, a do roku 2020 była jedyną jaskinią tatrzańską z własnym oświetleniem elektrycznym zasilanym agregatem. Podczas remontu w 2023 roku zrezygnowano jednak z oświetlenia, przywracając jaskini bardziej naturalny charakter. Źródło: Tatrzański Park Narodowy Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Powodzie a turystyka. Woda zalała jedne z najpiękniejszych miasteczek w Polsce
Ostatnie powodzie zalały m.in. Lądek-Zdrój i Kłodzko, niszcząc infrastrukturę turystyczną oraz historyczną architekturę. Popularne szlaki są nieprzejezdne, a sanatoria zostały zamknięte. Te popularne miejscowości mogą przez długi czas nie odzyskać dawnego blasku.
Spis treści: Powodzie niszczą ulubione regiony Polaków Turystyka wobec żywiołu Powodzie, które od kilku dni nawiedzają południową Polskę, niszczą dorobek tysięcy ludzi. Żywioł zalewa też rozwijający się od dekad potencjał turystyczny prawdziwych perełek na mapie naszego kraju. Polacy z niepokojem obserwują, jak woda wdziera się w popularne turystyczne miejsca, zwłaszcza w regionach górskich i uzdrowiskowych. Dolny Śląsk i Opolszczyzna to miejsca wyjątkowe popularne wśród turystów nie tylko z Polski, ale również sąsiadujących z nami Czech. Podtopieniami zostały dotknięte znane miejscowości turystyczne, co może mieć długotrwałe konsekwencje dla branży turystycznej, zarówno w kontekście infrastruktury, jak i przyciągania podróżnych. Powodzie niszczą ulubione regiony Polaków Jednym z najbardziej dotkniętych miejsc jest Karkonoski Park Narodowy, gdzie wiele szlaków turystycznych zostało zamkniętych z powodu niebezpiecznych warunków, takich jak wezbrania rzek i podtopienia. Szczególnie ucierpiały popularne atrakcje, jak Wodospad Kamieńczyka i szlaki wokół Szklarskiej Poręby, co zmusiło władze do apeli o unikanie wycieczek w góry i pozostanie w domach. To poważne zagrożenie nie tylko dla infrastruktury turystycznej, ale także dla bezpieczeństwa turystów, co może zniechęcić ich do odwiedzania tych regionów w najbliższym czasie. Poza tym wiele uzdrowisk, takich jak Lądek-Zdrój, Ustroń czy Cieplice-Zdrój, doświadczyło poważnych zniszczeń. W niektórych z tych miejsc woda zalała sanatoria, ulice i inne kluczowe obiekty turystyczne. Przykładowo w Ustroniu woda wdarła się do centrum miasta. W branży turystycznej szczególnie głośno mówi się o poważnych skutkach powodzi w Lądku-Zdroju i Kłodzku. Obie te miejscowości cieszą się ogromną popularnością wśród turystów. To właśnie w Lądku już od ponad 20 lat odbywa się Festiwal Filmów Górskich. Tegoroczna edycja, której patronował National Geographic Polska, odbywała się zaledwie tydzień przed powodzią. Turystyka wobec żywiołu W Lądku-Zdroju zniszczenia spowodowane przez wodę dotknęły nie tylko ulice, ale także infrastrukturę uzdrowiskową. Woda zalała sanatoria oraz parki zdrojowe, co stawia pod znakiem zapytania ich pełne funkcjonowanie w najbliższych tygodniach, jeśli nie miesiącach. Również w Kłodzku, choć poziom wody zaczął opadać, straty są znaczne. Historyczna starówka, w tym most św. Jana, została podmyta, a wielu mieszkańców musiało zostać ewakuowanych. Właśnie z uwagi na malowniczy most prowadzący do starszej części miasta Kłodzka często jest nazywane małą Pragą. Turystyka od dawna była tam siłą napędową dla lokalnej społeczności. Trudną sytuacją powodziową zostało dotknięte również Bardo, położone w Dolinie Nysy Kłodzkiej. Woda zalała częściowo miasto, jednak dokładne dane na temat strat materialnych nie są jeszcze szczegółowo znane. Przypomnijmy, że w 2023 r. miasto Bardo zostało uznane za Nowy Cud Polski przez czytelników National Geographic Traveler. Powodzie na Dolnym Śląsku są wynikiem położenia geograficznego oraz specyficznych warunków hydrologicznych i klimatycznych regionu. Góry, takie jak Sudety, pełnią istotną rolę w kumulacji opadów deszczu, które następnie spływają w kierunku kotlin i dolin, np. Kotliny Kłodzkiej. Z kolei rzeki, np. Nysa Kłodzka, przepływające przez te tereny, często są wówczas podatne na wezbrania. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najdłuższy hotel w Europie znajduje się w Polsce. Ile mierzy?
Najdłuższy hotel w Europie został właśnie otwarty w Polsce. Rekordowy obiekt powstał w malowniczym miejscu, które cieszy się popularnością zimą i latem. Na gości czekają tam liczne udogodnienia i atrakcje.
Spis treści: Oto najdłuższy hotel w Europie Atrakcje w Szczyrku i okolicach Hotelowe rekordy We wrześniu 2024 roku w polskich Beskidach został otwarty najdłuższy hotel w Europie. Mercure Szczyrk Resort mierzy imponujące 330 metrów długości. Gigantyczny kompleks wybudowano u stóp góry Skrzyczne, najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego. Oto najdłuższy hotel w Europie Mercure Szczyrk Resort powstał na bazie przebudowy istniejącego już ośrodka wypoczynkowego Orle Gniazdo. Było to więc odświeżenie i unowocześnienie obiektu znanego turystom. Za architekturę odpowiadała pracownia ARC, a wnętrza zaprojektowali specjaliści z Q2Studio. Po otwarciu obiekt wyróżnia się na tle innych hoteli w Europie nie tylko swoją długością, ale też szerokim wachlarzem usług. Najdłuższy hotel w Europie oferuje 447 pokoi i apartamentów, które mogą pomieścić łącznie około 1000 gości. Oprócz komfortowych pokoi hotel posiada rozbudowaną strefę SPA & Wellness, kilka restauracji oferujących różnorodną kuchnię – od śródziemnomorskiej, przez polską, po orientalne akcenty – oraz przestrzeń konferencyjną o powierzchni 2 500 metrów kwadratowych. Obiekt ma więc przyciągać nie tylko turystów, ale też klientów biznesowych. Kompleks został wzbogacony o aquapark, który będzie otwarty jesienią 2024 roku. Na dużych i małych czekać będą m.in. baseny, zjeżdżalnie i tzw. rwąca rzeka. W hotelu znajduje się także strefa rekreacyjna, teren do grillowania, a nawet lądowisko dla helikopterów, co podkreśla ekskluzywny charakter obiektu. W sezonie zimowym hotel ma być bazą dla narciarzy, dzięki bliskości wyciągów narciarskich. Atrakcje w Szczyrku i okolicach To nowe turystyczne centrum w regionie od lat uwielbianym przez górołazów i narciarzy. Mowa w końcu o Szczyrku, jednym z najważniejszych kurortów w polskich Beskidach. Miasto oferuje bogatą infrastrukturę sportową, a w okolicy można odwiedzić popularne malownicze miejsca, takie jak Skrzyczne, dolinę Żylicy, oraz przejść inne trasy turystyczne oferujące widoki na górskie panoramy. Popularne są też wycieczki do Baraniej Góry, z której wypływa rzeka Wisła, oraz szlaki prowadzące na Klimczok. Warto również odwiedzić Jezioro Żywieckie i malownicze miasteczko Żywiec, znane z historycznego browaru. Hotelowe rekordy Warto również wspomnieć o innych hotelach wyróżniających się na świecie. Przykładowo Hotel First World w Malezji to największy hotel pod względem liczby pokoi – ma ich 7351. Z kolei najwyższy hotel na świecie to Gevora Hotel w Dubaju, który wznosi się na 356 metrów. Jeśli chodzi o najbardziej luksusowe hotele, to najczęściej podawanym przykładem jest Burj Al Arab – również w Dubaju – uważany za jeden z najbardziej ekskluzywnych hoteli świata. Mercure Szczyrk Resort, mimo że nie dorównuje rekordom pod względem liczby pokoi czy wysokości, jest bez wątpienia imponującym obiektem w skali europejskiej. Nowo otwarty obiekt ma szansę na stałe wpisać się na mapę najważniejszych hoteli w Polsce i Europie. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Świętokrzyski Park Narodowy to przede wszystkim Łysogóry. Ciekawe wcale nie z powodu czarownic
Świętokrzyski Park Narodowy był trzecim parkiem narodowym powstałym w Polsce, po Pienińskim PN i Białowieskim PN utworzonych w 1932 r., a pierwszym ustanowionym po wojnie – w 1950 r. Co sprawiło, że obszar ten tak szybko doczekał się ochrony? Wyjaśniamy to w poniższym tekście.
W tym artykule: Historia Świętokrzyskiego Parku Narodowego Osobliwości świętokrzyskiej geologii Charakterystyczne zespoły roślinne Bogactwo świata zwierząt Obiekty, które warto zobaczyć Świętokrzyski Park Narodowy powołany został do ochrony najcenniejszych obszarów Gór Świętokrzyskich. Gór niewysokich, najstarszych w Polsce, po raz pierwszy wypiętrzonych w kambrze, czyli 0,5 mld lat temu. Jest to teren ciekawy z wielu względów – przyrodniczych, historycznych i kulturowych. Choć dla parku narodowego najistotniejsze są oczywiście te pierwsze. Siedziba dyrekcji mieści się w Bodzentynie, zaś parkowe Muzeum Przyrodnicze w poklasztornych zabudowaniach na Świętym Krzyżu, czyli Łysej Górze. Historia Świętokrzyskiego Parku Narodowego Można przyjąć, że zaczątkiem Świętokrzyskiego Parku Narodowego był utworzony w 1920 r. rezerwat ścisły Chełmowa Góra. Jego celem była ochrona kompleksu leśnego z naturalnym stanowiskiem modrzewia polskiego. Cztery lata później doszedł rezerwat na Łysicy (614 m n.p.m.) i Łysej Górze (504 m), czyli dwóch najwyższych szczytach całego pasma. W 1932 r. wspomniane rezerwaty powiększono i dodano kolejny, na Miejskiej Górze. Ochronie podlegało wówczas 1347 ha terenu, który stał się trzonem późniejszego Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Ostatnim terytorialnym zyskiem parku było przyłączenie w 1996 r. 1560 ha fragmentu Pasma Klonowskiego oraz kompleksu Zapusty. Dziś park ma 7694 ha, zaś powierzchnia jego otuliny wynosi 20038 ha. Osobliwości świętokrzyskiej geologii Na niewielkiej powierzchni Gór świętokrzyskich możemy obserwować utwory skalne pochodzące z wielu epok geologicznych: ery paleozoicznej (budują najwyższe partie gór, to z kambryjskich piaskowców powstały gołoborza), kenozoicznej (trzeciorzęd i czwartorzęd), mezozoicznej (trias). Łysogórskie piaskowce łupki i kwarcyty to najstarsze powierzchniowe skały w Polsce. Wspomniane gołoborza to znajdujące się w na stokach blisko szczytów połacie spiętrzonych skalnych głazów różnej wielkości, ale bez drobnej frakcji. Nie pokrywa ich szata roślinna. I taka jest prawdopodobnie etymologia tego słowa. Gołoborze znaczy obszar wolny (goły) od boru, czyli iglastego lasu, który rośnie dookoła. W Górach Świętokrzyskich materiałem skalnym tworzącym gołoborza jest kwarcytowy piaskowiec. Skały te powstały w kambrze, czyli mniej więcej 500 mln lat temu. Są to jedne z najstarszych skał na powierzchni w naszym kraju. W kambrze dzisiejsze Góry Świętokrzyskie były dnem płytkiego morza, czego dowody znajdujemy w osadowej skale właśnie. Natomiast skruszyły się stosunkowo niedawno, bo w plejstocenie, w okresie zlodowacenia północnopolskiego, czyli z grubsza 120–10 tys. lat temu. W tym czasie Góry Świętokrzyskie stanowiły przedpole lodowca. W surowym klimacie dochodziło do intensywnej erozji mrozowej. Woda dostająca się do szczelin skał zamarzając, zwiększała objętość i odłupywała bloki skały macierzystej. W ten sposób tworzyły się rumowiska. Charakterystyczne zespoły roślinne Dominującym typem lasu w parku jest bór jodłowy z domieszkami. Stefan Żeromski nazwał go Puszczą Jodłową i opisał w swoim poemacie pod takim właśnie tytułem i w innych swoich utworach. Jest to unikalny zespół leśny, wyżynny mieszany bór jodłowo-bukowy (Abietetum polonicum), porastający Łysicę i Łysą Górę. Takie zbiorowisko występuje tylko w Polsce, a zatem jest endemiczne dla naszego kraju. Poza Górami Świętokrzyskimi bór jodłowo-bukowy można spotkać jeszcze tylko na Roztoczu. Wiek niektórych drzew w Puszczy Jodłowej przekracza 200 lat. Ponad 670 drzew na terenie parku ma wynikający z ich rozmiarów status pomników przyrody. Niestety, zmiany klimatu i zanieczyszczenia powietrza nie sprzyjają jodłom, zwłaszcza tym rosnącym w wyższych partii gór, wystawionym na działanie niekorzystnych czynników. To sprawia, że zbiorowisko to traci kondycję. Z gołoborzami związany jest inny świętokrzyski unikat, czyli zespół jarzębiny świętokrzyskiej. Jarzębina jest pierwszym drzewem, które kolonizuje obrzeża gołoborzy. Tylko ona jest w stanie ukorzenić się w lukach między poszczególnymi głazami, przy niewielkiej ilości materii organicznej. Wyrastające w takich warunkach siewki innych drzew po prostu zamierają. Jarzębina jest tam praktycznie jedynym wyższym gatunkiem. Zbiorowisko uzupełniają mchy (np. widłoząb miotlasty i złotowłos strojny) i paprocie, przede wszystkim narecznice. Wielkopolski Park Narodowy zachwyca niesamowitym krajobrazem. Znajduje się niedaleko Poznania Wielkopolski Park Narodowy zajmuje siódme miejsce na liście najstarszych obszarów chronionych w Polsce. To miejsce idealne dla miłośników przyrody, ale nie tylko, bo park ma też sporo do zao... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b81b9fc77cb628d833d484b6bb99127f1ea15c7a-f8ef596.jpg" width="933" height="700" alt="Wielkopolski Park Narodowy zachwyca niesamowitym krajobrazem i wspaniałą przyrodą (fot. Bajarka, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-PL)" title="Wielkopolski Park Narodowy zachwyca niesamowitym krajobrazem i wspaniałą przyrodą (fot. Bajarka, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-PL)" /> Niewysokie góry zapewniają mnogość form ukształtowania terenu i klimatycznych nisz, co oznacza zróżnicowanie siedlisk i bogactwo flory. Na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego mamy więc naturalne siedliska ok. 860 gatunków roślin, z których 49 podlega prawnej ochronie. Wystarczy wymienić lilię złotogłów czy pełnik europejski, zwany różą górską. Rośnie tu także 340 gatunków porostów i 170 gatunków mszaków, może niezbyt efektownych, za to bardzo ważnych dla ekosystemu. Często występują tu od okresu polodowcowego. Bogactwo świata zwierząt Ponieważ Świętokrzyski Park Narodowy jest niemal w całości obszarem z różnymi typami leśnych zbiorowisk, a przy tym wolnym od gospodarczej działalności człowieka, występuje tu bogactwo fauny. Oczywiście dobre do życia warunki znajdują w parku gatunki pospolite w polskich lasach, takie jak sarna, jeleń czy lis. Są tam jednak także stworzenia rzadkie i zagrożone wyginięciem. Spośród zwierząt kręgowych warto wymienić węża gniewosza plamistego czy też traszki górskie. Wielkie jest także bogactwo bezkręgowców. Zanotowano tu np. ponad 600 gatunków motyli i 1000 gatunków chrząszczy. Wspomnieć wypada zwłaszcza niespotykane w lasach gospodarczych chrząszcze związane z rozkładem starych i martwych drzew, takie jak np. pachnica dębowa, niezwykle rzadki jelonek rogacz czy zagłębek bruzdkowany. Z ptaków, których jest ponad 220 gatunków, wymieńmy rzadkie puszczyka uralskiego czy bociana czarnego. Obiekty, które warto zobaczyć Wał kultowy. Szczyt Łysej Góry otacza eliptyczny kamienny wał długości 1,5 km, o wysokości dochodzącej do 2 m. Nie ulega wątpliwości, że jest to dzieło rąk ludzkich, choć specjaliści nie są zgodni co do jego przeznaczenia. Prawdopodobnie nie była to jednak konstrukcja obronna, tylko pełniąca w czasach pogańskich funkcje kultowe, wyodrębniająca miejsce o specjalnym religijnym charakterze. Wskazują na to podobne pozostałości znajdujące się na Ślęży czy Raduni. Wał miał jedno wejście i powstał z większych bloków obłożonych mniejszy tłuczniem pozwalającym nadać mu bardziej precyzyjną formę. Klasztor misjonarzy oblatów. Pierwsza świątynia w tym miejscu powstała w początkach XII w., a więc w czasach Bolesława Krzywoustego. Odkąd w XIV w. Władysław Łokietek przekazał zakonnikom z Łysej Góry relikwie drzewa Krzyża Świętego, miejsce stało się celem pielgrzymek. W czasach Jagiellonów było to najważniejsze polskie sanktuarium, odwiedzane przez królów, od Jagiełły do Jana Kazimierza. Obecny barokowy kościół św. Trójcy pochodzi z końca XVIII w. Co ciekawe, w jego podziemiach spoczywa rzekoma mumia kresowego magnata Jeremiego Wiśniowieckiego, czyli „Jaremy”, którą to postać spopularyzował Henryk Sienkiewicz w swojej powieści „Ogniem i mieczem”. Autentyczność szczątków jest jednak wątpliwa, zwłaszcza że w 1777 r. klasztor spłonął.
Najwyższy szczyt Pienin to wcale nie Trzy Korony. Prowadzi tam kilka malowniczych szlaków
Najwyższy szczyt Pienin to kierunek wypraw osób wypoczywających w Szczawnicy. Na górze można spotkać turystów zarówno z Polski, jak i ze Słowacji, ponieważ jest to szczyt graniczny. Jak się tam dostać? Oto najważniejsze informacje i wskazówki dla wprawionych górołazów oraz amatorów.
W tym artykule: Jaki jest najwyższy szczyt Pienin? Wysokie Skałki: flora i fauna Jak zdobyć najwyższy szczyt Pienin? Najwyższe szczyty Pienin Najwyższy szczyt Pienin nie jest tak popularny wśród turystów, jak Babia Góra czy Rysy, jednak nie można mu odmówić ogromnego potencjału. To jeden z najbardziej charakterystycznych punktów widokowych tego malowniczego pasma górskiego. Wznosi się nad doliną Dunajca, a strome zbocza, porośnięte bujną roślinnością, są zamieszkane przez wielu rzadkich gatunków roślin i dzikich zwierząt. Jaki jest najwyższy szczyt Pienin? Miejsce to jest związane z wieloma legendami, które dodają tajemniczości i magicznej aury. Po zdobyciu szczytu można podziwiać widoki, które obejmują nie tylko całe Pieniny, ale również Tatry i Beskidy. Ten niezwykły wierzchołek to Wysoka, znana również jako Wysokie Skałki, wznosząca się na wysokość 1050 m n.p.m. Najwyższy szczyt Pienin znajduje się w centralnej części malowniczego pasma górskiego na pograniczu Polski i Słowacji. Pieniny są zbudowane głównie z wapieni jurajskich. Skały te przez miliony lat były poddawane procesom erozji. Główną oś pasma stanowią Pieniny Właściwe, oddzielające dolinę Dunajca od północnej części Spiszu. Najstarsze góry w Polsce wieki temu upodobały sobie wiedźmy. Dziś to świetny cel wędrówek Najstarsze góry w Polsce to jednocześnie jedne z najniższych gór w naszym kraju. Turyści chętnie odwiedzają region, w którym są położone. Nie tylko z uwagi na piesze szlaki turystyczne, ... Wysokie Skałki: flora i fauna Flora Pienin obejmuje bogactwo gatunkowe roślin górskich, od karpackich gatunków reliktowych, po typowe dla lasów regla dolnego. Na wysoko położonych łąkach można spotkać unikatowe gatunki roślin, takie jak modrzyk górski czy widłak jałowcowaty. Sama Wysoka również jest ostoją rzadkich gatunków roślin, w tym takich jak endemiczna dla tych terenów górska sasanka. Fauna jest zróżnicowana i obejmuje zarówno zwierzęta leśne, jak i ptaki wysokogórskie. Do drugiej grupy zalicza się, chociażby pomurnik. Ten rzadki ptak zamieszkuje wapienne ściany skalne. Niedostępne półki skalne na miejsce gniazdowania wybrały z kolei pustułki, kruki i rzadziej nagórniki. Liczniejszą grupę stanowią ptaki leśne, takie jak bocian czarny, muchołówka szara czy jarząbek. Wśród dzięciołów ornitolodzy mogą wypatrywać np. dzięcioła czarnego i orzechówki. Jeśli chodzi natomiast o sowy, reprezentuje je najmniejsza sowa w Polsce, czyli sóweczka, a także puchacz, sowa uszata czy puszczyk. Charakterystyczne lasy bukowe i świerkowe otaczające szczyt Wysokiej licznie zamieszkują ssaki. W Pieninach wyróżnia się ich 61 gatunków. Te najbardziej pospolite to między innymi wiewiórka, piżmak, nornica ruda, mysz polna, mysz leśna, polnik bury, szczur wędrowny, badylarka, popielica oraz orzesznica. Wysokie Skałki i okolice zamieszkują również: ryjówka górska, ryjówka aksamitna, jeż wschodni, kret, ryjówka malutka, niedźwiedź, lis czy borsuk. Jak zdobyć najwyższy szczyt Pienin? Dostęp do Wysokiej jest możliwy zarówno od strony polskiej, jak i słowackiej. Z polskiej strony najlepsze punkty startowe to Szczawnica lub Krościenko nad Dunajcem. Szlaki piesze prowadzące na szczyt są dobrze oznakowane i zróżnicowane pod względem trudności, co pozwala zarówno początkującym, jak i doświadczonym turystom cieszyć się wędrówką wśród pięknych krajobrazów Pienin. Oto najbardziej znane trasy prowadzące na Wysoką, najwyższy szczyt Pienin: Jaworki przez wąwóz Homole: Jest to najkrótsza trasa na Wysoką. Przebiega przez wąwóz Homole, oferując piękne widoki. Szlachtowa – Pod Huściawą – Skrzyżowanie pod Wysokim Wierchem – Pod Durbaszką – Durbaszka – Pod Wysoką – Wysoka: Trasa rozpoczyna się w Szlachtowej i prowadzi przez różnorodne tereny górskie. Obejmuje punkty widokowe, takie jak Durbaszka (934 m n.p.m.), zanim dotrze na Wysoką (1050 m n.p.m.). Wielki Lipnik – Skrzyżowanie pod Wysokim Wierchem – Pod Durbaszką – Durbaszka – Pod Wysoką – Wysoka: Trasa zaczyna się w Wielkim Lipniku i prowadzi przez tereny górskie. Podobnie jak poprzednia, obejmuje Durbaszkę (934 m n.p.m.) i kończy się na Wysokiej (1050 m n.p.m.). Schronisko PTTK Orlica – Pod Szafranówką – Szafranówka – Pod Huściawą – Skrzyżowanie pod Wysokim Wierchem – Pod Durbaszką – Durbaszka – Pod Wysoką – Wysoka: Trasa rozpoczyna się przy schronisku PTTK Orlica i prowadzi przez różne punkty widokowe i szczyty, takie jak Szafranówka (711 m n.p.m.) i Durbaszka (934 m n.p.m.). Kończy się na najwyższym punkcie Pienin, Wysokiej (1050 m n.p.m.). Każda z tych tras oferuje nie tylko piękne widoki, ale również różnorodne doświadczenia związane z wędrówką po Pieninach. Widmo Brockenu sfotografowane w Tatrach. Ze zjawiskiem wiąże się ponury przesąd Cień na chmurze z tęczową obwódką, czyli widmo Brockenu, to rzadki i niepokojący widok. Choć powstanie tego fascynującego zjawiska już dawno zostało wyjaśnione przez badaczy, widmo wcią... Najwyższe szczyty Pienin W Pieninach znajdują się dwa główne najwyższe szczyty. Poza Wysokimi Skałkami popularnym celem wycieczek turystów są też Trzy Korony. To drugi co do wysokości (982 m n.p.m.) szczyt Pienin. Trzy Korony są znane ze względu na swoje charakterystyczne formacje skalne. Często są też nazywane symbolem Pienin. To właśnie im góra zawdzięcza swoją nazwę. Trzy widoczne skalne korony w przeszłości były ważnym punktem orientacyjnym dla mieszkańców okolicznych wsi. Szczyt ten znajduje się w centralnej części Pienin, po stronie polskiej nad Dunajcem. Kolejna wizytówka Pienin to góra Sokolica (747 m n.p.m.). Szczyt jest jest jednym z najpopularniejszych punktów widokowych w regionie. Z Sokolicy rozciągają się malownicze widoki na Jezioro Czorsztyńskie oraz okoliczne góry i Pieniński Przełom. Szczyt Sokolicy jest dostępny dla turystów pieszych i rowerzystów górskich. Znajdują się tam również punkty widokowe, które przyciągają turystów chcących podziwiać krajobrazy i odpocząć po wędrówce.
Babiogórski Park Narodowy to oaza dzikiej przyrody. Turyści muszą jednak pamiętać o kapryśnej aurze
Babiogórski Park Narodowy zachwyca bujną przyrodą i tajemniczością. Chroni Babią Górę, o której pisali m.in. Jan Długosz i Stanisław Staszic. Dziś na terenie parku znajdziemy wiele rzadkich gatunków fauny i flory.
W tym artykule: Babia Góra – Królowa Beskidów Czemu Babia Góra zawdzięcza swoją nazwę? Babiogórski Park Narodowy – flora i fauna Jakie zwierzęta żyją w Babiogórskim Parku Narodowym? Babiogórski Park Narodowy – szlaki i schroniska Babiogórski Park Narodowy – ciekawostki Babiogórski Park Narodowy – informacje praktyczne Administracyjnie Babiogórski Park Narodowy położony jest na terenie trzech gmin w województwie małopolskim: Zawoja, Lipnica Wielka oraz Jabłonka. To w jego granicach znajduje się Babia Góra, czyli masyw górski w paśmie Babiogórskim, będący częścią Beskidu Żywieckiego. Jego najwyższym szczytem jest Diablak (1724 m n.p.m.), często również nazywany Babią Górą. Zalicza się go do Korony Gór Polski jako najwyższy wierzchołek Beskidów Zachodnich. Jest jedynym w polskich Beskidach masywem o cechach wysokogórskich. Leży na przecięciu wielu ważnych tras turystycznych. Na wschodzie Babia Góra łączy się z Pasmem Policy, na zachodzie z Pasmem Jałowca i Pilska. Od 1968 roku, gdy wybudowano drogę na Przełęczy Lipnickiej, łączącą wieś Zawoja z Zubrzycą i de facto – Śląsk z Tatrami, dostępność turystyczna masywu bardzo wzrosła. Od razu miało to przełożenie na liczbę ludzi odwiedzających okolicę oraz rozwój bazy noclegowej, gastronomicznej i sportowej. To wtedy zaczęła się moda na Babią Górę. Babia Góra – Królowa Beskidów O Babiej Górze wspominał już w XV w. słynny kronikarz Jan Długosz w swoim dziele „Chorographia Regni Poloniae”. Tam znalazł się opis góry i jej położenia. Po następnych blisko stu latach szczyt znalazł się oficjalnie na mapach. A to za sprawą Marcina z Urzędowa, który w pracy „Herbarz, czyli zielnik" pisał, że jest to góra „wielce zasobna w wiele rodzajów ziół leczniczych”. Jednak pierwszego rzetelnego opisu doczekaliśmy się dopiero w roku 1699. Ówczesny wójt żywiecki Andrzej Komoniecki w „Dziejopisie Żywieckim" (1728 r.) dość dokładnie scharakteryzował masyw i dał podstawę do dalszej jego eksploracji. Pisał on m.in.: „Także w Babiej Górze jest góra albo gronik, na którym jest kamienna baba tak wyrośniona, a woda z niej idzie. Gdzie tam jest skała, z jednej strony nie przystępno do niej, a z drugiej połogo idzie, i stąd Babia Góra nazwana”. Czemu Babia Góra zawdzięcza swoją nazwę? Pochodzenie nazwy Babia Góra tłumaczą też liczne legendy ludowe. Według jednej z nich jest to kupa kamieni wysypanych przed chałupą przez babę-olbrzymkę. Według innej – to kochanka zbójnika, która skamieniała z żalu widząc, jak niosą jej zabitego kochanka. Jest też teoria mówiąca o jaskiniach pod górą, w których zbójnicy ukrywali swoje branki. Ale zdaniem niektórych badaczy „baba” może odnosić się również do ciasta albo będącego obiektem kultu posągu. Po wójcie Komonieckim szczyt wzbudzał ciekawość wybitnych uczonych, m.in. Stanisława Staszica czy Ludwika Zejsznera. Najwięcej dla jej poznania zrobił zaś badacz przyrody Hugo Zapałowicz. To dzięki jego staraniom powstało pierwsze schronisko górskie pod Babią Górą. W XIX wieku dość powszechnie nazywano Babią Górę Królową Beskidów. Z powodu bardzo zmiennej pogody określana też była Matką Niepogód lub Kapryśnicą. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Babią Górę objęto ochroną prawną. W roku 1925 powołano Państwową Radę Ochrony Przyrody i rozpoczęto starania o utworzenie tu parku narodowego. Czemu przysłużyli się m.in. Kazimierz Sosnkowski i Władysław Midowicz, a także wybitni przyrodnicy: Walery Goetel i Władysław Szafer. Ostatecznie Babiogórski Park Narodowy powstał 30 października 1954 roku; jego powierzchnia wynosiła wówczas 1642,18 ha. Babiogórski Park Narodowy – flora i fauna Dziś Babiogórski Park Narodowy liczy sobie 3393,34 ha powierzchni, a na jego terenie stosuje się trzy rodzaje ochrony: ścisłą, czynną i krajobrazową. Ochroną ścisłą objęta jest blisko 1/3 parku, czyli 1125,82 ha. W skład tego obszaru wchodzą: piętro halne, piętro kosodrzewiny, górnoreglowy bór świerkowy oraz fragmenty lasów regla dolnego. Babiogórski Park Narodowy słynie z wielu rzadkich gatunków zwierząt, roślin i grzybów. W sumie doliczono się tu blisko 650 gatunków roślin naczyniowych, 280 gatunków mszaków, ponad 1300 różnych grzybów i porostów. Spotkać można tu można na przykład rogownicę alpejską, która nie występuje nigdzie indziej w Polsce. Są też inne rośliny zagrożone wyginięciem, jak tojad morawski, tocja karpacka, wyblin jednolistny, okrzyn jeleni, zimoziół północny, turzyca pchla czy gnidosz Hacqueta. Cztery z nich znajdują się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin. W 1977 roku Babiogórski Park Narodowy został wpisany na listę światowych rezerwatów biosfery UNESCO. Z okazji 70-lecia parku narodowego niedawno opisano też dwa nowe gatunki jastrzębców – o łacińskich nazwach Hieracium babiogorense oraz Hieracium besseri. Jakie zwierzęta żyją w Babiogórskim Parku Narodowym? Równie bogaty jest świat dzikich zwierząt . Babiogórski Park Narodowy zamieszkuje około 4500 gatunków i podgatunków. Spotkamy tu m.in. niedźwiedzia brunatnego, wilka czy rysia, których nie zobaczymy poza obszarami chronionymi. Ale też jelenia, sarnę, lisa oraz dzika. Czasem pojawia się tu także łoś. W sumie w parku stwierdzono występowanie 38 gatunków ssaków. Niestety, nie ma już wśród nich żbika – skóra ostatniego z nich, ustrzelonego w 1935 roku, znajduje się w zbiorach Muzeum Babiogórskiego Parku Narodowego. Z mniejszych zwierząt warto wypatrywać borsuka, wydry, tchórza, kuny leśnej i kuny domowej, a także łasicy. Pojawia się zając szarak, a na poziomie gruntu żyją karczownik, nornik bury, nornica ruda, mysz leśna i mysz polna. Pod sam szczyt podchodzi czasem endemiczny nornik tatrzański. Przy odrobinie szczęścia wypatrzymy tu jeża, kilka rodzajów ryjówek, zębiełka białawego i rzęsorka rzeczka. A także cztery gatunki nietoperzy: gacka wielkouchego, nocka wąsatka, nocka Natterera, mroczka pozłocistego. Babiogórski Park Narodowy – szlaki i schroniska Pierwsze murowane schronisko górskie na terenie obecnego parku narodowego powstało w 1905 roku na południowych stokach Babiej Góry, około 700 metrów od szczytu. Wybudowali je członkowie niemieckiego towarzystwa Beskidenverein (BV). Wcześniej, bo już w 1897 roku zaczęli oni dodawać do każdego koloru szlaku po dwa białe paski z góry i z dołu. Ta aktywność Niemców nie spodobała się mieszkającym tu Polakom. Przez kilka miesięcy toczyła się tu tzw. wojna na pędzle. Obie strony wzajemnie zamalowywały swoje znakowania turystyczne. Rozwój turystyki na tych terenach na dobre zaczął się na początku XX wieku, kiedy powstało kilka kolejnych szlaków turystycznych. Większość z nich przetrwała do dziś. Prekursorem polskiej turystyki w tym rejonie był Hugo Zapałowicz. W 1906 roku oznaczył w okolicach Zawoi i Babiej Góry 40 km szlaków, w tym ten uważany za najstarszy polski szlak w Beskidach. Trasa ta wiedzie z Suchej Beskidzkiej przez Magurkę do Zawoi Centrum. Dziś Babiogórski Park Narodowy pokrywa gęsta siatka szlaków turystycznych. Prowadzą one przez malownicze, widokowe i nierzadko dziewicze miejsca. Popularnym miejscem noclegu dla wielu turystów jest tu schronisko na Markowych Szczawinach. Ceny za nocleg wahają się od 75 zł za osobę w pokoju wieloosobowym (12-, 16-), do 100 zł za os. w „czwórce” czy 120 zł za os. w „dwójce”. Najstarsze góry w Polsce wieki temu upodobały sobie wiedźmy. Dziś to świetny cel wędrówek Najstarsze góry w Polsce to jednocześnie jedne z najniższych gór w naszym kraju. Turyści chętnie odwiedzają region, w którym są położone. Nie tylko z uwagi na piesze szlaki turystyczne, ... Babiogórski Park Narodowy – ciekawostki Zawoja – uważana za najdłuższą wieś w Polsce. To popularna miejscowość letniskowa i dobry punkt wypadowy do wycieczki w Beskidy. Granią masywu babiogórskiego biegnie Wielki Europejski Dział Wodny, a jej częścią zachodnią – granica polsko-słowacka. Babiogórski Park Narodowy – informacje praktyczne Wchodząc na teren Babiogórskiego Parku Narodowego, jesteśmy zobowiązani do zakupu biletu wstępu. Bez względu na to, którym szlakiem i którym wejściem wchodzimy – jest on obowiązkowy. Bilet normalny kosztuje 8 zł, ulgowy – 4 zł. Można kupić je na kilka sposobów: online, na wystawie stałej przy dyrekcji BgPN (34-222 Zawoja 1403), w Punktach Informacji Turystycznej i Przyrodniczej na Polanie Krowiarki oraz w Zawoi Markowej. Nasz ekspert Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Czy Kazimierz Pułaski był masonem? Tajemnice bohatera Polaków i Amerykanów
Znajomości towarzyskie, kontakty polityczne, a nawet flaga Legionu Pułaskiego wskazują, że bohater Polski i USA był wolnomularzem. Nie wiemy tylko, gdzie dostąpił wtajemniczenia. Prawdopodobnie była to loża w Dukli lub w Preszowie.
W tym artykule: Wszyscy sobie równi Kazimierz Pułaski i masoni Oko z flagi Czy Kazimierz Pułaski był masonem? Pytanie wydaje się prowokacyjne. W końcu był prominentnym członkiem tradycjonalistycznej i konserwatywnej konfederacji barskiej, a to wydarzenie w powszechnej świadomości wydaje się wrogiem takich tajnych organizacji i progresywnych prądów, jak loże i wolnomularstwo. Wszyscy sobie równi Z masonami bardziej kojarzy się króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, którego Kazimierz Pułaski był zdecydowanym przeciwnikiem. Na dodatek konfederacki dowódca był człowiekiem religijnym, obrońcą Jasnej Góry przed wojskami carycy Katarzyny II. Tymczasem w 1738 roku papież Klemens XII zabronił katolikom przynależności do masonerii pod karą ekskomuniki. Okazuje się jednak, że mało kto się papieskim zakazem przejmował. Wolnomularzami byli na przykład ks. Stanisław Staszic i prymas Michał Jerzy Poniatowski. Ponadto wolnomularze prezentowali szerokie spektrum poglądów. Loże były często miejscem wymiany zdań. – Było z tym podobnie jak ostatnio ze spotkaniem polskich polityków z różnych partii na urodzinach znanego dziennikarza. Loże dawały poczucie wyjątkowości i elitarności – bo nie każdy mógł do nich należeć, a wejście do tego grona wymagało wprowadzającego – a zarazem wszyscy byli tam równi. Nawet król był tylko jednym z członków loży. Na dodatek spokrewnionym i skoligaconym z wolnomularzami z innych rodów, co jeszcze bardziej zrównywało wszystkich – wyjaśnia dr Adam Danilczyk z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, znawca czasów konfederacji barskiej i specjalista od epoki stanisławowskiej. – Loże stanowiły więc moim zdaniem platformę, na której można było porozumieć się z myślącymi inaczej. Elita współpracowała ze sobą, niezależnie od różnic w poglądach. Tak sobie myślę, że podczas spotkania wolnomularze ubrani w maski mogli mówić o sprawach czy przedstawiać problemy, których nie można było zaprezentować na forum sejmowym, publicznym – dodaje historyk. Kazimierz Pułaski i masoni Masoni towarzyszyli Pułaskiemu od urodzenia, przez konfederację barską, po walkę o niepodległość USA. Już podczas uroczystości dopełnienia chrztu Kazimierza 14 marca 1745 roku jednym ze świadków, niemal ojcem chrzestnym, był Fryderyk Michał Czartoryski, członek pierwszej polskiej loży wolnomularskiej Czerwone Bractwo (1721). Podczas konfederacji barskiej wolnomularze byli po obu stronach konfliktu. Konfederatów wspierały takie wpływowe masonki jak arcyintrygantka Maria Amalia Mniszchowa i elektorowa Saksonii Maria Antonina Wittelsbach. Skupiające barżan loże powstały u Mniszchów w Dukli oraz w emigranckim ośrodku konfedrackim w Preszowie. Być może to właśnie tam Pułaski dostąpił wtajemniczenia. Atleta Chrystusowy kontra Polacy. Czy rzeczywiście za króla Olbrachta wyginęła szlachta? Stwierdzenie „za króla Olbrachta poginęła szlachta” to przesada. Przepadła raczej szansa na odzyskanie przez Jagiellonów wpływów nad Morzem Czarnym. Mołdawia, cel wyprawy, długo była ... Kiedy zaś Kazimierz przebywał na wygnaniu we Francji, cierpiąc biedę i popadając w zapomnienie, rękę podało mu dwoje masonów. Po pierwsze, Anna Teresa Potocka, sławna w Paryżu dama oraz założycielka pierwszej w Europie Wschodniej kobiecej loży. Po drugie, Benjamin Franklin – wolnomularz z Ameryki (którego twarz znamy wszyscy ze studolarówki), dyplomata i polityk, uczony i wynalazca piorunochronu. Dzięki niemu Pułaski udał się za Atlantyk. Do Ameryki na wojnę o niepodległość USA Kazimierz wiózł ze sobą list od żony markiza de Lafayette’a, francuskiego masona ze szlifami generalskimi. On i wielu innych europejskich oficerów w służbie zbuntowanych kolonii należeli do tajnych stowarzyszeń. Oko z flagi Nic dziwnego, że w Ameryce chorągiew Legionu Pułaskiego przyozdobiło wszechwidzące masońskie Oko Opatrzności (znane też z późniejszych amerykańskich dolarów). Obok łacińskich dewiz wskazujących na siłę wspólnoty i wiarę w samostanowienie kolonii, widać na fladze inicjały US. Zdaniem amerykańskich historyków, to jedno z pierwszych zastosowań skrótu oznaczającego Stany Zjednoczone. Oryginalna chorągiew Legionu Pułaskiego znajduje się w amerykańskich zbiorach muzealnych. Kopię można zobaczyć m.in. w muzeum w Warce oraz w nowojorskim muzeum Fraunces Tavern (w wersji powiększonej, innej niż w rzeczywistości). Chorągiew uszyta została w miasteczku Bethlehem w stanie Pensylwania. Dlaczego tam? Mieszkali tam Bracia Morawscy, pacyfistyczny ruch protestancki rodem z Europy. Miejscowe siostrzyczki z Jednoty Braterskiej wykonały Kazimierzowi chorągiew w darze. Najwyraźniej znalazł wspólny język z ludźmi, których wielu jego sarmackich towarzyszy w Polsce wyzywało od heretyków. Może tak podziałały na Pułaskiego wolnościowe przekonania wolnomularzy? Znamy nawet nazwiska kobiet, spod których rąk wyszła flaga Legionu: Rebecca Langly, Erdmuth Langly, Julia Bader, Anna Blum, Anna Hussy, Maria Rosina Schultz i Anna Maria Weiss. W mieście do dziś mieści się ośrodek i cmentarz wspólnoty, pamięta się też o Pułaskim. Źródło: Pan Kazimierz, Pani Pułaska Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Największy wodospad w Tatrach Polskich od lat inspiruje artystów. Nie tylko rozmiarami
Największy wodospad w Tatrach Polskich to Siklawa. Czasem jest też nazywany Wielką Siklawą, a w przeszłości Siklawą Wodą. To największy i najbardziej efektowny wodospad w Polsce. I jedna z obowiązkowych atrakcji do zobaczenia w najwyższych polskich górach.
W tym artykule: Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Jak dotrzeć pod największy wodospad w Tatrach Polskich? Wodospad Siklawa – praktyczne informacje przed wędrówką Czy Siklawa to największy wodospad w Tatrach? Największy wodospad w Tatrach Polskich znajduje się w Tatrach Wysokich i jest częścią potoku Roztoka. Spada z progu Ściany Stawiarskiej, która rozdziela dwie doliny: Roztoki oraz Pięciu Stawów Polskich. Woda spływa tu dwoma, trzema, a zdarza się, że również czterema strugami. To zależy od poziomu wody w Wielkim Stawie. Wysokość Siklawy to 65-70 metrów, a nachylenie ściany: 35 stopni. Huk wody jest tu tak wielki, że trudno cokolwiek usłyszeć. Dlatego turyści oddają się tu po prostu kontemplacji. Milkną rozmowy, pokrzykiwania. Największy wodospad w Tatrach Polskich zachwyca nie tylko rozmiarami Przy dobrej pogodzie obserwować tu można urokliwą mgiełkę przybierającą różne kolory. Ten efekt przyciąga artystów, zwłaszcza malarzy i poetów, już od XIX wieku. Powstało wiele obrazów, na których zobaczymy charakterystyczną siklawską tęczę. Już w 1832 roku największy wodospad w Tatrach Polskich opisywał Seweryn Goszczyński: „O sto kroków od nas przewalał się spadek Siklawej Wody, i rosił nas mgłami swoimi. Przekrojony od sterczącej na wierzchu opoki, rzuca się po skale prostopadłej”. Wodospad Siklawa w Tatrach – okolica Sama okolica Siklawy jest wręcz bajkowa. Wysokie szczyty Tatr Wysokich, zielone wzgórza, mieniące się w słońcu górskie jeziora. Nieopodal położone jest schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów (1670 m n.p.m., najwyżej w polskich górach). A sama Dolina Pięciu Stawów uważana jest za najpiękniejszą w Tatrach. Można stąd wyruszyć np. na Kozi Wierch (2291 m n.p.m.). To najwyższy wierzchołek w Polsce, niebędący szczytem granicznym (jak np. Rysy). Ewentualnie na Szpiglasowy Wierch, z którego roztacza się fantastyczna panorama na polskie i słowackie góry. Niezwykły klimat ma też samo Schronisko PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Spotkamy tu wielbicieli gór z całej Polski i nie tylko. Wielu bywalców poleca też tutejszą kuchnię, a zwłaszcza legendarną szarlotkę. Jak dotrzeć pod największy wodospad w Tatrach Polskich? Szlak prowadzący do wodospadu Siklawa jest łatwy, dlatego warto polecić go nawet osobom, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z górskimi wędrówkami. Można tam dojść na przykład z parkingu w Palenicy Białczańskiej. Idąc czerwonym, a następnie zielonym szlakiem Doliną Roztoki dotrzemy do Siklawy w trzy godziny. Po drodze mamy szansę zobaczyć także inny wodospad – Wodogrzmoty Mickiewicza. Nieco okrężną – ale równie piękną trasą – można tam dojść również przez Morskie Oko. Obie te trasy uważane są za jedne z najpiękniejszych w całych Tatrach. W sezonie musimy więc liczyć się z dużą liczbą napotkanych turystów. Warto rozważyć rozpoczęcie wyprawy o bardzo wczesnej porze – np. 5 czy 6 rano, kiedy na szlakach jest jeszcze dość pusto. Wcześniej dobrze pomyśleć też o rezerwacji miejsca parkingu w Palenicy. Jest to możliwe online i warto to zrobić ze sporym wyprzedzeniem. Koszt to 36 zł za dzień. Gdy ten parking jest pełny, można spróbować dostać się na te na Łysej Polanie, Polanie Zgorzelisko, w Bukowinie Tatrzańskiej lub Białce Tatrzańskiej. Inną opcją jest dojazd busem z Zakopanego. W sezonie, w popularnych godzinach jeżdżą one nawet co kilkanaście minut. Wodospad Siklawa – praktyczne informacje przed wędrówką Na cały trekking pod Siklawę i z powrotem warto zarezerwować sobie od 6 do 7 godzin. Tak by mieć czas na niespieszny marsz, ale też podziwianie widoków czy posiłek. Warto pamiętać, że wchodząc do Tatrzańskiego Parku Narodowego w Palenicy Białczańskiej, musimy uiścić opłatę: 10 zł osoba dorosła, 5 zł – dziecko. Są też bilety tygodniowe: odpowiednio: 50 i 25 zł. A także grupowe: 90 zł dla grupy 10 osób (45 zł – ulgowy). Pieniądze z biletów przeznacza się na tworzenie i utrzymanie infrastruktury turystycznej (wynajem przenośnych toalet, sprzątanie i remonty szlaków, wymianę oznaczeń itp.) i edukacyjnej parku narodowego oraz na ochronę przyrody. 15 procent wpływów z opłat za wstęp wspiera działalność ratowniczą Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Wprawdzie szlak jest prosty i nie wymaga żadnego specjalistycznego sprzętu, ale warto pamiętać, że po deszczu bywa tu bardzo ślisko. Część trasy może też być oblodzona, wiedzie przez pas wygładzeń polodowcowych – ten fragment nazywany jest czasem danielkami. Nazwa wzięła się od przewodnika tatrzańskiego Jana Gąsienicy Daniela, który w 1924 roku poślizgnął się tu i spadł w przepaść. Gerlach: najwyższy szczyt Tatr. Znane i mniej znane fakty o największej z tatrzańskich gór Z wysokością 2655 m n.p.m. Gerlach nie tylko góruje nad innymi szczytami Tatr Wysokich, ale także stanowi symbol i wyzwanie dla miłośników górskich wędrówek i alpinistów. Najwyższy szcz... Siklawa – jak się przygotować? To, że szlak jest dość łatwy, nie oznacza, że na Siklawę można wybrać się w klapkach japonkach, podkoszulku i z reklamówką popularnego dyskontu w dłoni. Konieczne są dobre buty trekkingowe i odpowiednia odzież: kurtka przeciwdeszczowa, spodnie trekkingowe, softshell, polar. Musimy pamiętać, że pogoda w górach potrafi zmienić się błyskawicznie. Musimy być przygotowani na deszcz, burzę, grad, znaczny spadek temperatury. Do niedużego plecaka warto wrzucić wodę i batony energetyczne na zapas. Poza tym latarkę czołówkę, bidon filtrujący wodę czy apteczkę, koniecznie z plastrami na otarcia. Czy Siklawa to największy wodospad w Tatrach? Warto pamiętać, że Siklawa dość często mylona jest z Siklawicą, a więc wodospadem, który leży w całkiem innym miejscu: na końcu Doliny Strążyskiej, pod Giewontem, w Tatrach Zachodnich. Co ciekawe, Siklawa nie jest największym wodospadem całych Tatr. Ten znajduje się już na Słowacji, dokładnie w Dolinie Białej Wody. Nazywa się Ciężka Siklawa i jest wysoki nawet na 100 metrów. Nasz ekspert Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich nie imponuje wysokością. Zalicza się go jednak do Korony Gór Polski
614 m n.p.m. to niezbyt dużo. Łysicę, czyli najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich można zdobyć w godzinę. Podobnie jak pobliską Łysą Górę, czyli Święty Krzyż.
W tym artykule: Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich – Łysica Stefan Żeromski i Łysica Święty Krzyż, czyli Łysa Góra Mumia Wiśniowieckiego Najwyżej położonym punktem województwa świętokrzyskiego jest szczyt Łysicy – 614 m n.p.m. Najniżej zaś – dolina Wisły w gminie Tarłów – 127,5 m n.p.m. Oznacza to, że Łysica to także najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Czyli najstarszych gór w Polsce. Łysogóry to najwyższe, liczące 25 km pasmo Gór Świętokrzyskich (jednych z najstarszych w Europie). Można je umownie podzielić na: część zachodnią, która jest niższa, słabo zalesiona, część wschodnią, wchodzącą w skład Świętokrzyskiego Parku Narodowego. To w tej części znajdują się najwyższe szczyty: Łysica oraz Łysa Góra. Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich – Łysica Łysica, inaczej Góra Świętej Katarzyny, jest zaliczana do Korony Gór Polski. Jest jej najniższym szczytem. Łysica znajduje się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego niedaleko Kielc. To obszar ochrony ścisłej. Za wstęp do parku obowiązuje opłata. Dojść na Łysicę można czerwonym szlakiem z miejscowości Święta Katarzyna. To tylko 2 km trasy, ale wejście może zająć 1 godz. Po drodze mijamy: klasztor bernardynek, drewnianą kapliczkę z XIX w., liczne pomniki pamięci narodowej (lasy świętokrzyskie były miejscem kryjówki powstańców styczniowych i oddziałów partyzanckich AK), źródełko św. Franciszka, z którego płynie woda mająca – według ludowych legend – moc leczenia oczu. Po drodze drewniane pomosty zamieniają się w wychodnie skalne i twarde kamienie, które mają 500 mln lat. Na zachodnim szczycie Łysicy znajduje się replika krzyża z 1930 r. Najwyższy punkt to wschodni wierzchołek – tzw. Agata, zwana też Skałą Agaty lub Zamczyskiem. Stefan Żeromski i Łysica Przed laty dwaj uczniowie kieleckiego gimnazjum postanowili uczcić swoją górską wycieczkę na Łysicę, podpisując się na białym tynku kapliczki cmentarnej. Czyn godny potępienia? Wręcz przeciwnie. Przynajmniej według przewodników, którzy z entuzjazmem o tym opowiadają. Na murze widnieje blady napis: Stefan Żeromski/ D. 2 Sier. 1882/ Jan Strożecki. Najsłynniejszy literat z Gór Świętokrzyskich nie dość, że nie dostał reprymendy za ten akt wandalizmu, to jeszcze dziś powszechnie mówi się o tym miejscu „kapliczka Żeromskiego”. Całkiem zapominając o leżącym tu fundatorze: Wincentym Fekleriuszu Dysmie Janikowskim. Święty Krzyż, czyli Łysa Góra Łysa Góra (594 m n.p.m.) to drugi najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Na jej szczyt prowadzi m.in. Droga Królewska z Nowej Słupi. Przy wejściu na szlak stoi kamienna figura Emeryka. Legenda głosi, że ów rycerz był równie waleczny co pyszny. Przybył tu przed wiekami, by odwiedzić klasztor. Kiedy dotarł na skraj puszczy, rozległo się bicie dzwonów, chociaż nie był to czas nabożeństwa. Pielgrzym rzekł, że dzwony same biją na jego powitanie, oddając mu cześć. Gdy tylko wypowiedział te słowa, zmienił się w kamienny posąg, pokutując za grzech zarozumiałości. Jeśli ktoś się spodziewa, że Droga Królewska będzie wygodnym wyasfaltowanym chodnikiem, to może się zdziwić. W zasadzie niewiele się różni od ścieżki, którą ponad 600 lat temu król Władysław Jagiełło wspinał się do sanktuarium. Władca chciał pomodlić się do relikwii św. Krzyża przed wydaniem Krzyżakom bitwy w 1410 r. Trzeba się nieźle napocić, by od Nowej Słupi podejść na szczyt. Niewygody rekompensuje żywiczny zapach jodłowego lasu. Ciekawe, czy pobożny, choć świeżo ochrzczony Litwin wiedział, że miejscowi rzadko o tym miejscu mówią Święty Krzyż. Dużo częściej mówili Łysa Góra albo Łysiec. Bo choć to najstarsze święte miejsce w Polsce, z tradycją sięgającą aż XI w., to przecież wcześniej czczono tu słowiańskich bogów. Ślady liczącego 1,5 km długości kamiennego wału, oddzielającego pogańskie sacrum, są widoczne nawet po dziesięciu wiekach. Dzisiaj na szczycie Łyśca wznosi się potężny kościół oblatów. Krótki spacer dzieli mury kościoła twierdzy od pokrytego nagimi głazami gołoborza. Czyli efektu wietrzenia późnokambryjskich piaskowców kwarcytowych. Według legendy to ślady działania diabłów, obrzucających głazami kościół. Dlatego Łysa Góra jest uznawana za nawiedzone miejsce. Mumia Wiśniowieckiego Przewodnicy oprowadzający wycieczki po opactwie na Św. Krzyżu z dumą pokazują zmumifikowane ciało księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Kieruje nimi siła tradycji, a także bezwładu. Już od jakiegoś czasu historycy są zgodni co do tego, że w klasztornej krypcie nie spoczywają zwłoki księcia, tylko kompletnie nieznanej osoby. Zasłużony dla Polski ruski kniaź zmarł niespodzianie w wojskowym obozie w Ukrainie na skutek gorączki i biegunki niewiadomego pochodzenia. Podejrzewano m.in. otrucie. Dlatego przeprowadzono szczegółową sekcję jego zwłok, która niestety niczego nie wyjaśniła. Tak jak ze śmiercią, tak i z pogrzebem księcia wiążą się liczne zagadki. Dlaczego księżna Gryzelda nie pochowała męża w Wiśniczu, choć sobie tego życzył? Dlaczego zalała ciało smołą i wywiozła do Sokala, a po dwóch latach zawiozła aż na Święty Krzyż? Dlaczego syn Michał Korybut – już jako król Polski – nie sprawił ojcu ceremonialnego pogrzebu? I gdzie się podziało ciało księcia? Jedynie na ostatnie pytanie można odpowiedzieć z dużą dozą prawdopodobieństwa. Zostało mianowicie strawione przez pożar, który wybuchł w klasztorze pod koniec XVIII w. Kto jednak i dlaczego postanowił ulokować w kaplicy nowe zwłoki w miejsce spopielonych? Czy stało się to w wyniku błędu, czy było celowym działaniem? O tym, że świętokrzyska mumia nie ma nic wspólnego z wybitnym wodzem, świadczą bezsporne fakty. Badania radiologiczne wykazały, że zmarły miał 50–55 lat (Wiśniowiecki zmarł jako 39-latek). Na zasuszonym ciele nie wykryto żadnego śladu sekcji. Ponadto okazało się, że trumna była otwierana, zwłoki nagie, rozkawałkowane, przykryte przypadkowymi tkaninami, m.in. kawałkiem kobiecego gorsetu. Z grubsza zgadza się jedynie data śmierci, liczona w przybliżeniu do lat kilkudziesięciu. Źródło: archiwum NG.
Kraina salamandry i rysia. Gorczański Park Narodowy urzeka widokami, łąkami i niezwykłą bioróżnorodnością
Gorce przeważnie nie są naszym pierwszym wyborem, kiedy myślimy o wyjeździe w polskie góry. A szkoda. Są piękne i leży w nich Gorczański Park Narodowy – jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w kraju.
W tym artykule: Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Gorczański Park Narodowy to idealne miejsce dla wędrowców, miłośników przyrody czy po prostu poszukiwaczy pięknych krajobrazów i spokoju. Wielka zaletą Parku i Gorców w ogóle jest to, że w przeciwieństwie do Tatr, Pienin i wielu części Beskidów, są to góry wciąż mało uczęszczane. Nawet przy dobrej pogodzie tłumów tam nie spotkamy. Na mniej popularnych szlakach można się cieszyć niemal niezakłóconym obcowaniem z przyrodą. Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Utworzony w 1980 roku, obejmuje powierzchnię ponad 7 tys. hektarów, z czego 4 tys. (57% obszaru Parku) objęte są ochroną ścisłą. Leży w województwie małopolskim, najbliższe mu większe miasta to Nowy Targ, Rabka-Zdrój i Limanowa. Obejmuje centralne pasmo Gorców, gór formalnie należących do Beskidów Zachodnich. Ponad 94 proc. parku to lasy o naturalnym, a niekiedy nawet pierwotnym charakterze. To pozostałość niegdysiejszej Puszczy Karpackiej. Najwyższe punkty Parku to masywy Turbacza i Gorca. Ten pierwszy to jednocześnie najwyższy szczyt Gorców (1310 m n.p.m.). Park chroni nie tylko przyrodę, ale i dziedzictwo kulturowe. Te tereny przez wieki były kształtowane także przez człowieka i tradycyjny wypas owiec. Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Szczególną wartość dla krajobrazu i przyrody Gorców mają tzw. polany reglowe. Powstały w wyniku tradycyjnej gospodarki pasterskiej. Jej pozostałością są drewniane szałasy, w których rozpoznamy regionalne style: zagórzański i podhalański. Polany gorczańskie są piękne same w sobie – z wielu miejsc rozciągają się imponujące widoki, m.in. na nie tak dalekie Tatry. Polska atrakcja robi prawdziwą furorę. Tłumy turystów przyjeżdżają z całego kraju Brama w Gorce to zupełnie nowa atrakcja na turystycznej mapie Polski. Zlokalizowana na Podhalu ścieżka w koronie drzew jest tłumnie odwiedzana zarówno przez pobliskich mieszkańców, jak i odw... Na polanach występuje niezwykłe bogactwo roślin. Spośród 850 gatunków roślin naczyniowych stwierdzonych w Gorczańskim Parku Narodowym, około 130 rośnie wyłącznie na koszonych lub wypasanych polanach. Zajmują one tylko ok. 6% powierzchni Parku, ale występuje na nich ponad 35% flory roślin naczyniowych Gorców. Jednak pasterskie tradycje zanikają, a co za tym idzie, łąki i polany powoli zarastają roślinami z innych ekosystemów – krzewami, młodymi drzewami czy borówką czernicą. Choć może się to wydawać dziwne, a nawet sprzeczne z dbaniem o naturę, w Gorczańskim Parku Narodowym podejmuje się wysiłki, by nie dopuścić do zalesienia łąk i polan. W tym celu stosuje się odkrzewianie i mechaniczne koszenie, np. na Jaworzynie Kamienickiej. Na Hali Długiej na Turbaczu z powrotem wprowadzono wypas owiec. Wygląda więc na to, że przynajmniej niektóre polany reglowe zostaną uratowane. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Spośród występujących w Parku kręgowców aż 21 gatunków znajduje się w rejestrze Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Księga zawiera listę gatunków zagrożonych i ginących. Gorczański Park Narodowy to dom m.in. dla: traszki karpackiej, orła przedniego, puszczyka uralskiego, niedźwiedzia brunatnego, rysia euroazjatyckiego, wilka szarego i żbika europejskiego. To dobitne świadectwo tego, jak cenne są tereny parku, wciąż pełne siedlisk dla wymagających i płochliwych zwierząt. Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Tego pięknego, czarno-żółtego płaza ogoniastego niełatwo spotkać, choć nie jest gatunkiem zagrożonym (w Polsce podlega ochronie częściowej). Gorczański Park Narodowy może się poszczycić stabilną populacją salamandry plamistej, która została wybrana na symbol parku i widnieje w jego logo. Salamandry plamiste prowadzą lądowy, samotniczy tryb życia. Żyją w lasach, w środowiskach wilgotnych i bogatych w próchniejące i murszejące drewno. Schronienia poszukują w butwiejących kłodach i w norkach ziemnych. Gęste, w większości bukowe lasy Gorczańskiego Parku Narodowego to dla niej idealne siedlisko. Kontrastowe ubarwienie dorosłych osobników pełni funkcje odstraszające – salamandra posiada gruczoły jadowe. Czarno-żółty wzór na ciele salamandry sprawia, że dawniej bywała nazywana jaszczurem plamistym lub ognistym, mimo że z jaszczurkami nie ma nic wspólnego (jest płazem, a nie gadem). Wiele nazw miejsc i miejscowości wzięło się właśnie stąd – np. Jaszczurówka w Tatrach. Żółte wzory mogą być u salamander bardzo różne, występować w formie plam lub pasów, może być ich więcej lub mniej. Nie ma dwóch osobników tak samo ubarwionych. Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Wstęp do Gorczańskiego Parku Narodowego jest płatny. Całodniowy bilet kosztuje 8 zł (ulgowy – 4 zł). Jeśli jesteśmy w Gorcach na dłużej, możemy kupić bilet trzydniowy (16 zł) lub siedmiodniowy (40 zł). Wszystkie bilety kupimy: stacjonarnie – w punktach poboru opłat w Porębie Wielkiej-Koninkach i Lubomierzu-Rzekach, w Ośrodku Edukacyjnym GPN w Porębie Wielkiej 4 oraz w tzw. mobilnych punktach sprzedaży; online – przez internetowy system sprzedaży www.eparki.pl oraz w aplikacji mobilnej mPay. Warto wiedzieć, że dwa razy w roku wstęp do parku jest wolny: 1 stycznia, w dzień jego utworzenia oraz w drugą niedzielę sierpnia – Święto Ludzi Gór. Bez opłat możemy się poruszać także po szlakach turystycznych biegnących wzdłuż granic parku. Mapę szlaków znajdziemy na stronie: gpn.gov.pl. Poruszanie się pieszo jest tu łatwe – mamy do wyboru zarówno sieć znakowanych kolorami szlaków turystycznych, jak i mniej wymagających ścieżek spacerowych, a także 9 ścieżek edukacyjnych. Osobno przygotowano szlaki rowerowe i konne. Zimą, przy pokrywie śnieżnej przekraczającej 20 cm, na szlakach pieszych można uprawiać także turystykę narciarską. W nielicznych miejscach Gorczańskiego Parku Narodowego dozwolone jest biwakowanie: na polanach Oberówka i Trusiówka. Za nocleg pobierana jest opłata 10 zł od osoby. Na Trusiówce można także zaparkować (12 zł za dobę).
Najstarsze góry w Polsce wieki temu upodobały sobie wiedźmy. Dziś to świetny cel wędrówek
Najstarsze góry w Polsce to jednocześnie jedne z najniższych gór w naszym kraju. Turyści chętnie odwiedzają region, w którym są położone. Nie tylko z uwagi na piesze szlaki turystyczne, ale też historię i fascynujące legendy. Można tam zwiedzać słynną jaskinię i zamek z XIII w.
W tym artykule: Jakie są najstarsze góry w Polsce? Łysica w Górach Świętokrzyskich Szlaki w Górach Świętokrzyskich Najstarsze góry w Polsce: te legendy warto znać Atrakcje w Górach Świętokrzyskich Najstarsze góry w Polsce leżą daleko od Tatr czy Karkonoszy. Ba, nie są nawet położone na południu kraju. Mowa o Górach Świętokrzyskich, które „wyrosły” w centralno-wschodniej Polsce, w województwie świętokrzyskim. Góry te tworzą jeden z najbardziej interesujących geologicznie obszarów w Polsce. Ich wiek szacowany jest na około 500 milionów lat. To czyni je jednymi z najstarszych gór w Europie. Góry Świętokrzyskie to wyjątkowy region o bogatej historii geologicznej, kulturowej i przyrodniczej. Stanowią one nie tylko atrakcję turystyczną, ale także ważne miejsce dla naukowców i miłośników przyrody. Dzięki swojej unikalności najstarsze góry w Polsce przyciągają każdego roku tysiące turystów, którzy chcą odkrywać ich piękno i tajemnice. Nie są to może najwyższe, czy najbardziej wymagające szczyty górskie w naszym kraju, jednak na Łysicę (613,96 m n.p.m.) musi wejść każdy, kto zdobywa Koronę Gór Polski. Jakie są najstarsze góry w Polsce? Góry Świętokrzyskie powstały w wyniku ruchów tektonicznych w erze paleozoicznej, a dokładniej w kambrze, sylurze i dewonie. Procesy te wiązały się z fałdowaniem i wypiętrzaniem się skał. I to właśnie doprowadziło do powstania krajobrazu, jaki możemy podziwiać w regionie. Historycznie obszar ten był kilkakrotnie zalewany przez morza, co wpłynęło na zróżnicowanie geologiczne i bogactwo skamieniałości, jakie można tam znaleźć. Najstarsze góry w Polsce są zbudowane głównie ze skał osadowych, takich jak piaskowce, wapienie i łupki. Skały te tworzyły się na dnie dawnych mórz. Charakterystyczne dla tego regionu są również kwarcyty, które są efektem przeobrażenia piaskowców. W wielu miejscach można znaleźć także złoża rud metali, takich jak żelazo i ołów. Ze względu na różnorodność geologiczną i zróżnicowane warunki siedliskowe, Góry Świętokrzyskie są domem dla bogatej fauny i flory. Występują tu liczne gatunki roślin chronionych, takie jak dziewięćsił bezłodygowy czy mieczyk dachówkowaty. Region ten jest także środowiskiem naturalnym rzadkich ptaków drapieżnych. Są to między innymi: jastrząb, krogulec i kobuz. Legenda mówi, że usypała ją baba olbrzymka. Babia Góra jest jedną z najbardziej ekscytujących polskich gór Bywa kapryśna i zmienna. A i tak każdy wędrowiec ma nadzieję zobaczyć z jej szczytu najpiękniejszy wschód słońca. Wokół niej krąży legenda, której nikt nie potwierdza, choć znajdą s... Łysica w Górach Świętokrzyskich Łysica, najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich, wznosi się na wysokość 613,96 metrów n.p.m. i jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów tego pasma górskiego. Znajduje się w jego północno-wschodniej części, w Paśmie Łysogór. Górę często odwiedzają turyści ze względu na jej unikalną przyrodę oraz bogatą historię. Nie bez znaczenia jest też fakt, że Łysica należy do Korony Gór Polski. Łysica, podobnie jak reszta Gór Świętokrzyskich, zbudowana jest głównie z kwarcytów i piaskowców. Jej szczyt to rozległe rumowisko skalne, nazywane gołoborzem. Gołoborza są efektem długotrwałych procesów wietrzenia fizycznego z czasów epoki lodowcowej. Te surowe i kamieniste krajobrazy są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów regionu. Szlaki w Górach Świętokrzyskich Szlak prowadzący na Łysicę rozpoczyna się w miejscowości Święta Katarzyna i jest częścią czerwonego szlaku turystycznego, znanego jako Główny Szlak Świętokrzyski. Trasa ta jest stosunkowo krótka. Liczy około 2,5 kilometra, ale jest dość stroma. Wędrówka na szczyt może być wyzwaniem, szczególnie zimą i jesienią. Jest to jednak popularny cel wędrówek, odpowiedni zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych turystów. Idąc na Łysicę, można podziwiać piękno Świętokrzyskiego Parku Narodowego, w tym unikalne ekosystemy leśne. Szczególną atrakcją przyrodniczą są bukowe lasy. Warto również zwrócić uwagę na kapliczkę i źródełko św. Franciszka u podnóża Łysicy, które dodają temu miejscu duchowego wymiaru. Inne popularne szlaki w Górach Świętokrzyskich to m.in. trasa na Święty Krzyż (Łysa Góra), gdzie znajduje się klasztor oraz muzeum przyrodnicze, oraz szlak przez Pasmo Jeleniowskie, oferujący piękne widoki i ciszę z dala od tłumów. Najstarsze góry w Polsce: te legendy warto znać Góry Świętokrzyskie to też ważny ośrodek kulturowy i religijny. Już w czasach pogańskich znajdowało się tu miejsce kultu, a później stały się centrum chrześcijaństwa. Liczne legendy i podania związane z tym regionem dodatkowo podkreślają jego wyjątkowość. I tak na przykład Łysa Góra, zwana także Świętym Krzyżem, była rzekomo miejscem spotkań czarownic i demonów. Wierzono, że na jej szczycie odbywały się sabaty, na które wiedźmy przybywały na miotłach, aby spotkać się z diabłem. Bohaterem innej świętokrzyskiej legendy jest książę węgierski Emeryk. Miał on być cudownie ocalony przez krzyż, który przyniósł na szczyt Łysej Góry. Z wdzięczności ufundował klasztor, w którym później przechowywano relikwie Świętego Krzyża. Na terenie Gór Świętokrzyskich ma znajdować się też zaklęte zamczysko, pełne skarbów strzeżonych przez ducha rycerza. Wejście do zamku otwiera się raz na sto lat, ale tylko odważni i sprawiedliwi mogą zdobyć ukryte bogactwa. Atrakcje w Górach Świętokrzyskich Góry Świętokrzyskie, jako jedno z najstarszych pasm górskich w Polsce, oferują bogactwo atrakcji turystycznych. Oto najciekawsze: Jaskinia Raj. Jedna z najpiękniejszych jaskiń krasowych w Polsce, położona w pobliżu Chęcin. Jaskinia Raj słynie z niezwykle bogatych form naciekowych, takich jak stalaktyty i stalagmity. W jaskini panuje stała temperatura około 9°C. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem i trwa około 45 minut. Zamek Krzyżtopór. Ruiny zamku w Ujeździe to jedno z najciekawszych miejsc w okolicy Gór Świętokrzyskich. Zamek Krzyżtopór, wybudowany w XVII wieku, był wówczas jednym z największych zamków w Europie. Imponujące ruiny zachowały się do dziś, a zwiedzający mogą podziwiać m.in. monumentalne mury, bastiony, lochy i przepiękne dziedzińce. Zamek jest otoczony fosą i posiadał niegdyś aż 365 okien, co odpowiadało liczbie dni w roku. Zamek w Chęcinach. Średniowieczny zamek w Chęcinach, położony na szczycie góry, to kolejna ważna atrakcja turystyczna regionu. Zamek został zbudowany na przełomie XIII i XIV wieku. Zwiedzający mogą wspiąć się na zamkowe wieże, skąd rozciąga się panorama na Góry Świętokrzyskie i Dolinę Chęcińską. Źródło: Świętokrzyskie Travel, Świętokrzyski Park Narodowy Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach. Tą drogą wejdziesz, ale nie zejdziesz z góry
Tego lata Śnieżka znów będzie zdobywana przez tysiące turystów z Polski i Czech. Polacy, którzy mają w planach wędrówkę na najwyższy szczyt Karkonoszy, muszą pamiętać o istotnych zmianach na szlakach. Jeden z najpopularniejszych prowadzi w tym roku tylko w jedną stronę.
W tym artykule: Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach Popularne szlaki w Karkonoszach znów otwarte Położona na granicy Polski i Czech Śnieżka (1603 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Karkonoszy. Góra przypominająca swoim kształtem wulkan jest celem wypraw nie tylko zdobywców Korony Gór Polski. Szczyt chętnie zdobywają zarówno Czesi, jak i turyści wypoczywający np. w położonym niedaleko Karpaczu. W tym roku górołazi planujący zdobycie Śnieżki muszą pamiętać o pewnych zmianach w organizacji szlaków. Jedna z popularniejszych tras jest teraz jednokierunkowa. Ponieważ Śnieżka to jeden z najwyższych, a tym samym najpopularniejszych szczytów górskich w naszym kraju, przyrodnicy monitorują, czy tłumy turystów nie szkodzą miejscowemu ekosystemowi. A ten jest wyjątkowy. Klimat w poszczególnych partiach góry różni się w zależności od ich wysokości, co sprzyja różnorodności biologicznej. Niższe zbocza porastają lasy świerkowe i bukowe, wyżej ustępują alpejskim łąkom i wrzosowiskom. Środowiska te są domem dla wielu dzikich zwierząt, w tym jeleni, lisów i różnych gatunków ptaków, takich jak cietrzew i sokół wędrowny. Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach Pokłosiem popularności Śnieżki jest wprowadzenie nowej organizacji ruchu na pieszych szlakach. Od 15 czerwca 2024 r. czerwonym szlakiem, czyli tzw. zakosami, można jedynie wejść na Śnieżkę. Zejście będzie możliwe Drogą Jubileuszową, która pozostaje dwukierunkowa. O zmienionych zasadach turystom przypomina tablica informacyjna. Jednokierunkowy czerwony szlak na Śnieżkę ma swój start w Karpaczu przy skoczni narciarskiej „Orlinek”. Z kolei Droga Jubileuszowa zaczyna się na Przełęczy pod Śnieżką. Słynna toaleta w Tatrach uratowana. W październiku została zdmuchnięta przez halny W drodze na Rysy do niedawna można było korzystać z jednej z najwyżej położonych w Tatrach toalet. Drewniana konstrukcja nie oparła się jednak sile wiatru halnego i została uszkodzona. Popularne szlaki w Karkonoszach znów otwarte W miniony weekend w Karkonoszach otwarto cztery ostanie piesze szlaki turystyczne. Są to: szlak zielony od Jaworowej Łąki w Czarnym Kotle Jagniątkowskim do skrzyżowania ze szlakiem czarnym Petrówką, szlak niebieski od Domku Myśliwskiego do schroniska Samotnia, szlak zielony ścieżka nad reglami od Pielgrzymów przez Kocioł Smogorni do skrzyżowania ze szlakiem czerwonym przy schronisku Odrodzenie, szlak niebieski Grzbietem Kowarskim od Skalnego Stołu do Przełęczy Okraj. Przez pierwsze dwa tygodnie czerwca trasy były zamknięte z uwagi na ochronę cietrzewie i sokoła wędrownego. Władze Karkonoskiego Parku Narodowego apelują do turystów, aby, mimo otwarcia szlaków, zachowywali się tak, aby nie płoszyć młodych, wciąż niesamodzielnych ptaków. – W tej chwili apelujemy również o to, aby podczas wędrówki po Karkonoszach starać się zachowywać cicho, dać jeszcze przyrodzie troszeczkę swobody i spokoju. [...] Każdy czynnik, który będzie powodował jakieś płoszenie, jakieś niepokojenie zarówno cietrzewi, jak i sokołów wędrownych, jak i każdych innych zwierząt na terenie parku, nie jest wskazany – przekazała mediom Monika Rusztecka-Rodziewicz z KPN. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowe miejsce. Co można z niego zobaczyć?
Jej nazwa wcale nie jest polska, a w jej szczycie znajduje się ukryta jaskinia. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec pięć krajów. Tarnica, czyli najwyższy szczyt Bieszczad, to wyjątkowa góra.
W tym artykule: Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Tarnica należy do Korony Gór Polski Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Wznosząca się na wysokość 1346 m.n.p.m. Tarnica to najwyższy szczyt polskiej części Bieszczad. Geograficznie należy do Bieszczad Zachodnich, a bardziej szczegółowo – do tzw. Pasma Połonin. Obok połonin Caryńskiej i Wetlińskiej to właśnie Tarnica jest najpopularniejszym turystycznym punktem Bieszczad. I nie bez powodu – należy do najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych widokowo miejsc w całym paśmie. Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Najwyższy szczyt Bieszczad to góra o charakterystycznym kształcie. Jej grzbiet jest wydłużony, ale nierównomiernie. Widać w nim wyraźne wgłębienie, przypominające siodło. To Przełęcz pod Tarnicą, zwana też Przełęczą Siodło lub Siodłem pod Tarnicą. Po rumuńsku „tarnița” (czytane „tarnica”) opisuje właśnie takie „siodłowate” miejsce w górach. Niższy koniec tego siodła to szczyt zwany Tarniczką. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Tarnica należy do Korony Gór Polski Oprócz Tarnicy tworzy ją jeszcze 27 najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich naszego kraju. Koronę Gór Polski zatwierdzono w 1997 roku. Inicjatorami przedsięwzięcia byli Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski z miesięcznika „Poznaj Swój Kraj”. Aby wejść na wszystkie jej szczyty, trzeba pokonać ponad 30 tysięcy metrów deniwelacji. To przy okazji doskonały sposób na poznanie także tych mniej znanych polskich pasm górskich – np. Gór Złotych czy Gór Bardzkich. Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia „Jaskinia w Tarnicy” zaczyna się kilkanaście metrów od szczytu, przy żółtym szlaku turystycznym. Ma długość 16 metrów i schodzi na 6 metrów w dół. Odkryto ją bardzo niedawno, bo w 2003 roku. Naturalne procesy erozji otworzyły wtedy wejście do tzw. studzienki otwierającej jaskinię. W roku 2008 dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego zdecydowała o zasypaniu wejścia do jaskini, ze względu na bezpieczeństwo turystów. Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy niemal we wszystkich kierunkach rozpościerają się zachwycające widoki na Bieszczady. Widać zarówno polską, jak i ukraińską część pasma. Doskonale widoczne są przede wszystkim najbliższe szczyty: Krzemień, Kopa Bukowska, Szeroki Wierch i Halicz. Nieco dalej w kierunku północno-zachodnim – nasze dwie najpiękniejsze połoniny: Caryńska i Wetlińska, a także Wielka i Mała Rawka oraz Krzemieniec. Poza tym szczyty ukraińskie, m.in. Pikuj, Kiczera i Czeremcha. Przy dobrej widoczności dostrzeżemy też Tatry, leżące w odległości ponad 220 km oraz szczyty Beskidu Niskiego (140 km). Nieco łatwiej jest dostrzec bliżej położne ukraińskie pasmo Gorganów. To jedne z najdzikszych gór Europy. Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów To jednak nie wszystko. Pasjonat dalekich obserwacji Sławomir Cyzio na swoim blogu h300.pl opisał, jak z Tarnicy udało mu się dostrzec i sfotografować góry położone w 5 krajach. Przy dobrej pogodzie z Tarnicy oprócz polskiej i ukraińskiej części Bieszczad można dostrzec ich część słowacką, a także pasma w Rumunii oraz słynną z upraw winorośli wulkaniczną górę Tokaj na Węgrzech. Tak dalekich obserwacji autor bloga dokonał zimą 2020, przy słonecznej pogodzie z cyrkulacją przejrzystego, arktycznego powietrza. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu! Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Zdobywanie Tarnicy można rozpocząć z dwóch miejsc. Pierwsze to Wołosate, wioska stanowiąca punkt wypadowy na wiele popularnych bieszczadzkich szlaków. Stąd na najwyższy szczyt Bieszczad prowadzi szlak niebieski. To najkrótszy pieszy szlak na Tarnicę. Jego przejście zajmuje około 2,5 godziny. Pokonujemy w tym czasie przewyższenie wynoszące 610 m. Można też wybrać się nieco dłuższą trasą, z lepiej skomunikowanych Ustrzyk Górnych. To szlak czerwony, z przewyższeniem 741 m i czasem przejścia około 3 godzin. Są i bardziej ambitne możliwości. Z Wołosatego prowadzi na Tarnicę także szlak czerwony, przez okoliczne szczyty: Rozsypaniec i Halicz. Ta trasa ma długość ponad 14 km, przewyższenie 841 m. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować aż 8 godzin. Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Ciekawą opcją jest rozpoczęcie wędrówki w Mucznem. Ta położona na końcu utwardzonych dróg osada kiedyś była miejscem niedostępnym dla zwykłych obywateli. Stał tu bowiem ośrodek wypoczynkowy dla komunistycznych dygnitarzy. Budynek stoi do dziś, ale stał się Centrum Promocji Leśnictwa. Teraz nocleg może zarezerwować tu każdy. Maleńkie Muczne oferuje także inne opcje noclegowe. W wioseczce tej rozpoczyna się szlak oznaczony kolorem żółtym, który następnie przechodzi w niebieski. To świetny wybór dla turystów nie lubiących tłumów. Droga na Tarnicę z Mucznego jest znacznie rzadziej uczęszczana. Co prawda szlak jest dość długi – ma ponad 8 km i przewyższenie 841 m. Ale przez dłuższy czas prowadzi górskimi grzbietami, a nie lasem. Mamy więc możliwość podziwiania widoków dużo dłużej. Po drodze zdobywamy także dwa inne bieszczadzkie szczyty – Krzemień i Bukowe Berdo. Na tę wycieczkę trzeba przeznaczyć przynajmniej 4 godziny. Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Bieszczady to pasmo górskie leżące w trzech krajach: Polsce, Ukrainie oraz na Słowacji. Potraktowane jako całość Bieszczady mają inny najwyższy punkt. Jest nim ukraińska góra Pikuj o wysokości 1408 m.n.p.m. To jednocześnie najwyższy punkt Bieszczadów Wschodnich, leżących w całości w Ukrainie. Pikuj to także bardzo atrakcyjny turystycznie szczyt. Wystaje kilkaset metrów ponad otaczające go doliny, więc oferuje niezapomniane widoki. Może właśnie dzięki swojej wybitności (czyli wysokości wobec otoczenia) od wieków jest szczytem granicznym. Do rozbiorów biegła przezeń granica między Polską a Węgrami. Potem – między Monarchią Habsburgów a Austro-Węgrami. Tuż przed II wojną światową znajdowała się na nim z kolei granica polsko-czechosłowacka.
Legenda mówi, że usypała ją baba olbrzymka. Babia Góra jest jedną z najbardziej ekscytujących polskich gór
Bywa kapryśna i zmienna. A i tak każdy wędrowiec ma nadzieję zobaczyć z jej szczytu najpiękniejszy wschód słońca. Wokół niej krąży legenda, której nikt nie potwierdza, choć znajdą się osoby w nią wierzącą. Oto Babia Góra.
W tym artykule: Babia Góra i wschód słońca Legenda o Babiej Górze Noc w górach Odpoczynek w Beskidach Pierwszy raz szłam nocą. Wyjechaliśmy samochodem z Krakowa po północy, by dwie godziny później zakładać raki w świetle czołówki. Wychodziliśmy ze znajomymi na Babią Górę, czy, jak mówią miejscowi – na Diablak – z przełęczy Krowiarki. Wiatr chlastał nas po twarzy bez sentymentu, jakby wcale mu się nie podobało, że po nocach ktoś się tu szwenda. Był początek kwietnia, około dwóch stopni na plusie, więc zimno. Po kilkunastu minutach sapałam jak stara lokomotywa i ściągałam naprędce szalik i zimowe rękawice. Kto nie chodził w rakach, nie wie, że to wcale nie ułatwia, nie dodaje skrzydeł. Wręcz przeciwnie – uziemia dosyć brutalnie. Babia Góra i wschód słońca By zobaczyć wschód słońca z Babiej, marzy wielu, niewielu go jednak widziało. Bo to góra, jak mówią złośliwi, marudna jak baba i niedostępna. W przewodnikach nazwy Kapryśnica i Matka Niepogód są niemal tak samo popularne jak te geograficzne. I choć zwykle kłócę się z szowinistycznymi określeniami, to w przypadku Babiej milczę, bo to szczera prawda. Nie odbieram jej tym samym wielkości, a zwyczajnie po imieniu nazywam charakter królowej Beskidów. Po trzech godzinach marszu na szczycie było szaro, mgliście, do tego mżyło, a wilgoć wdzierała się pod ubrania. Ołowiane niebo mimo naszych gorliwych modłów nie rozdarło kurtyny, nie wypuściło ani promienia. Schodząc z powrotem, odpięłam raki i zjeżdżałam na tyłku, chwytając się na zakrętach albo kiedy zbytnio mnie poniosło wystających krzaczków. I tak dojechałam prosto do schroniska na Markowych Szczawinach, by zjeść jajecznicę, poprawić sobie humor i ruszyć dalej. Tajemniczy trójkąt na Babiej Górze. Fotograf uwiecznił niecodzienny widok Na szlakach warto mieć oczy szeroko otwarte. Oprócz malowniczych widoków możemy dostrzec również ciekawe zjawiska na niebie i gry świateł. W połowie drogi zerwał się znowu wiatr, ale już inny, pachnący wiosną. I nagle, jakby w nagrodę, zaczęło zza chmur wychodzić słońce. Trasa ze żmudnej zrobiła się bajeczna. Nie przeszkadzały już ani mokre portki, ani smak rozczarowania, że tam na górze wszystkie widok zostały ukryte. Schowane jakby na kolejny raz. I tak faktycznie u mnie z tą górą było. Babia pokazywała mi siebie i swoje piękno powoli, jakby czekała, aż będę gotowa albo wystarczająco cierpliwa i pokorna. I choć to przecież żadna wspinaczkowa trasa, łańcuchów jak na lekarstwo, za każdym zdobyciem jej szczytu czułam się dumna. Babia, wliczana w Koronę Gór Polskich, liczy sobie 1722 m. Podczas ich pokonywania zawsze cię coś zaskoczy. A kiedy już wydaje ci się, że wiesz o niej wszystko, drogę ci przetną dwa młode jelonki albo dziki i znów masz ochotę wrócić po więcej. Legenda o Babiej Górze Legenda mówi, że nazwa Babiej wzięła się od tego, że usypała ją baba olbrzymka. Ja jednak wolę tę legendę, wedle której Babia to kochanka zbójnika, która skamieniała z żalu i bólu, kiedy przyniesiono jej ciało zabitego ukochanego. Są jeszcze inne podania, jak to o barankach, które podobno w jaskiniach za zboczach Diablaka ukrywali zbójnicy. Jak było naprawdę, nie wiem. Tak jak nie wiem, a może nie chcę wiedzieć, ile razy próbowałam powitać dzień ze szczytu Kapryśnicy i zobaczyć wschód słońca. Obsesyjnie podchodziłam z wiosek dalszych i bliższych. Z Przyborowa, ze schroniska na Orawie, wybiegałam z Markowych Szczawin. By wreszcie pewnego marcowego dnia, po dokładnej analizie nieba i prognoz, wyruszyć koło pierwszej w nocy do Krowiarek z Targoszowa. Mieszkałam w Mandali, przepięknym drewnianym ośrodku położonym na zboczach Leskowca i Czarnej Góry. Z okna codziennie widziałam biały szczyt Babiej, który jak na złość od samego rana tonął w słońcu. Wydawał się odległy i majestatyczny. Jest w nim ten rodzaj mistycznej potęgi, że można się wpatrywać w niego godzinami, obserwować, jak wyłania się z porannych mgieł, jak opiera się burzom i błyskawicom, a wieczorami chowa się w ciemności. Spektakle z tarasu Mandali są nieporównywalne z żadnymi innymi. Gospodarze tego miejsca opowiadali, że kiedyś na polanach Babiej wypasano owce. A wyżej, w piętrze halnym, woły i wtedy też pod pastwiska wycinano kosodrzewinę. Dziś wiele polan zarośniętych jest lasem, a kosodrzewina ma się całkiem dobrze. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Noc w górach Z Targoszowa jedzie się na przełęcz Krowiarki z 40 min. Noc była ciepła, pachniało wilgocią i kwaśną ziemią. Sosny poruszały się dość głośno, mrucząc jakieś swoje zaklęcia, a nocne ptaki co rusz na mnie pohukiwały. Nocą w górach wszystko jest bardziej i bliżej. Niebo niemal wisi ci nad głową, gwiazdy świecą mocniej i można w ich konstelacjach znaleźć więcej dróg, niż istnieje na ziemi. Wszystkie głosy lasu wydają ci się tak intensywne, że czasami nieruchomiejesz ze strachu. Zwłaszcza, kiedy jesteś na Babiej sama, jak tym razem byłam ja. Wtedy modlisz się do wszystkich znanych i nieznanych ci z imienia duchów, a zimny pot spływa ci stróżkami po plecach. No i klniesz, a przynajmniej ja klęłam, że po co mi to było, że wystarczyło z balkonu, z okna. I idziesz szybko, bo jakoś czujesz, że tym razem się uda, że frycowe już dawno zapłacone. Kiedy stanęłam na szycie, było tak cicho jak makiem zasiał. Niebo zanim wypuściło słońce w swoją codzienną wędrówkę, wyglądało jak czerwony plusz. Siedziałam, obok mnie kilka osób, które przywędrowały tego dnia na Diablak, i nawet nie robiłam zdjęć, czując, że i tak nie oddadzą tego spektaklu. Rozpłaszczony szczyt Babiej jest idealnym punktem widokowym. Powoli nasycałam się wszystkimi grzbietami, po których wędrowały pierwsze promienie, patrzyłam na Baranią Górę, Skrzyczne, Pasmo Policy i Pasmo Jałowieckie, Beskid Makowski, Beskid Mały i Zawoję. Schodziłam w podskokach, śpiewając triumfalnie, jak gdybym wygrała jakąś życiową bitwę. Czułam się tak, jakbym mogła wszystko. Do Targoszowa dotarłam jak na skrzydłach. Siadłam na tarasie Mandali z widokiem na Babią, trzymałam w ręku gorącą herbatę i poczułam, że znamy się od tej nocy inaczej. Lepiej. Odpoczynek w Beskidach Tu w Targoszowie odpoczywa się od miasta, od cywilizacji i zgiełku. Malowniczo położona wioska Beskidu Małego jest niewielka. Żyje tu z trzysta osób, można rzec uprzywilejowanych. Codziennie budzą ich widoki na najwyższe partie Beskidu Żywieckiego, masyw Babiej Góry i Pasmo Policy. Stąd można robić wypady na rowerze, na koniach lub po prostu spacerować do woli. Rano, kiedy na trawach stała jeszcze rosa, szłam zamoczyć nogi w Targoszówce, która malowniczo meandruje wokół beskidzkich pagórków. Po trzech dniach znałam tu wszystkie okoliczne psy, które czasami towarzyszy mi w porannych rytuałach. Siadłam z nimi na łące i planowałam kolejny dzień. Wypad na rowerze górskim wokół Babiej albo wizytę w Stajni z Kopyta w Marcówce lub stadninie w Zakorzewie. Mogłam wszystko, ale nic nie musiałam. Następnego dnia wybrałam łagodny szlak, tuż obok Mandali, który wznosił się wśród drzew i prowadził na Laskowiec. Szłam nim sama. W schronisku zjadłam przepyszne naleśniki, a potem leżałam na trawie i cieszyłam się, że jest tak normalnie, wręcz nudno. Czytałam książkę, przyglądałam się turystom, rowerzystom i nawet nie wiem kiedy niebo znów zrobiło się czerwone, a ja patrzyłam na zachód słońca i na Babią. Jeszcze do ciebie wrócę, przyrzekałam ni to sobie, ni to górze.
Dramatyczne sceny w drodze nad Morskie Oko. Koń ciągnący wóz upadł na asfalt
Po tym, jak w drodze nad Morskie Oko przewrócił się kolejny koń, głos zabrał nowy burmistrz Zakopanego i politycy. Czy to początek zmian w Tatrzańskim Parku Narodowym?
W tym artykule: Kolejny wypadek w drodze na Morskie Oko Co dalej z fasiągami w TPN? Morskie Oko to jedno z najpopularniejszych miejsc w polskich Tatrach. Malowniczo położone jezioro znajduje się na wysokości 1395 m n.p.m. Prowadzi tam kilka szlaków. Jeden z nich można pokonać pieszo lub fasiągiem ciągniętym przez konie. Transport konny nad Morskie Oko od lat wzbudza kontrowersje. To dlatego, że zwierzęta pracują niezależnie od warunków atmosferycznych, niejednokrotnie z obciążeniem nieadekwatnym do ich możliwości. Nagłaśnianiem trudnej sytuacji koni pracujących w Tatrzańskim Parku Narodowym już od kilku lat zajmuje się Fundacja Viva!. Jej członkini, Anna Plaszczyk, przygotowała nawet 400-stronicowy raport, uwzględniający ekspertyzy na temat pracy koni i zapis wypadków na trasie. W tekście dla serwisu OKO.press zdementowała mity krążące wokół koni zatrudnionych w TPN. Jak wskazała, regulamin przewozów ma dopuszczać przeciążanie koni. Niezgodności dotyczyły też między innymi oceny stanu zdrowia koni. Kolejny wypadek w drodze na Morskie Oko W ostatnich latach konie wielokrotnie upadały w trakcie wwożenia lub zwożenia grup turystów. Kilka dni temu, w trakcie długiego weekendu majowego, w pobliżu Wodogrzmotów Mickiewicza znów doszło do dramatycznej sceny. Jeden z dwóch koni ciągnących fasiąg potknął się i upadł. Zwierzę miało problemy ze wstaniem. Woźnica zmusił je do zmiany pozycji, uderzając po pysku. Nagranie sytuacji szybko trafiło do internetu. Koń został przebadany i wrócił już do pracy. Wideo i tak wywołało burzę w internecie. Głos na platformie X zabrało m.in. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. – Dobrostan zwierząt to kompetencja Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ale w poniedziałek przedstawiciele @MKiS_GOV_PL będą pracować z @Tatrzanski_PN, bo taki scenariusz jak z tego filmu, to nie jest odosobniony przypadek. W najbliższym czasie przekażemy opinii publicznej raport z wnioskami w tej sprawie – czytamy we wpisie z 5 maja 2024 r. Widmo Brockenu sfotografowane w Tatrach. Ze zjawiskiem wiąże się ponury przesąd Cień na chmurze z tęczową obwódką, czyli widmo Brockenu, to rzadki i niepokojący widok. Choć powstanie tego fascynującego zjawiska już dawno zostało wyjaśnione przez badaczy, widmo wcią... Co dalej z fasiągami w TPN? Za wcześnie, aby mówić o rewolucji. Widać jednak, że sprawa podzieliła, a przy tym zaangażowała polityków poszczególnych partii. Zwłaszcza Lewicy. Jeszcze w maju do Sejmu ma trafić projekt ustawy o zakazie komercyjnych przewozów osób przy użyciu pojazdu z użyciem siły pociągowej zwierząt. Do sytuacji sprzed kilku odniósł się też nowy burmistrz Zakopanego. Łukasz Filipowicz objął urząd 7 maja. – To nośny temat, który spada na konto Zakopanego. [...] Wizerunkowo to na pewno duży problem, mam tego świadomość. [...] Warto pomyśleć o nowoczesnych rozwiązaniach, które mogłyby pomóc koniom – przekazał w rozmowie z serwisem O2.pl Wprowadzenie np. elektrycznego wspomagania powozów nie leży jednak w jego kompetencjach. Za transport turystów nad Morskie Oko odpowiada Tatrzański Park Narodowy. Redakcja National Geographic Polska zapytała TPN o ewentualne alternatywy dla fasiągów, jednak do czasu publikacji artykułu nie otrzymaliśmy odpowiedzi. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Gerlach: najwyższy szczyt Tatr. Znane i mniej znane fakty o największej z tatrzańskich gór
Z wysokością 2655 m n.p.m. Gerlach nie tylko góruje nad innymi szczytami Tatr Wysokich, ale także stanowi symbol i wyzwanie dla miłośników górskich wędrówek i alpinistów. Najwyższy szczyt Tatr jest majestatyczny i niedostępny, a przy tym bardzo malowniczy.
W tym artykule: Gdzie leży Gerlach? Masyw Gerlacha ma kilka wierzchołków Gerlach jest nie tylko najwyższy, ale i najwybitniejszy Historia nazwy Gerlacha Historia zdobycia Gerlacha Jak wejść na Gerlach? Najwyższy szczyt Tatr Polskich: Rysy w porównaniu z Gerlachem Jest celem ambitnych miłośników gór, a także ogromnym, majestatycznym górskim masywem. Najwyższy szczyt Tatr, czyli Gerlach to góra fascynująca i przyciągająca śmiałków od ponad stu lat. Gdzie leży Gerlach? Gerlach to szczyt najwyższy w całych Tatrach – łańcuchu górskim leżącym w Polsce i na Słowacji. Tatry to z kolei najwyższe pasmo całych Karpat, czyli największego łańcucha górskiego Europy Środkowej. Góry wyższe od Tatr znajdziemy dopiero w Alpach na zachodzie i na Kaukazie na wschodzie. Tatry dzielą się na Tatry Zachodnie i Wschodnie. Te drugie zaś na Tatry Wysokie i Bielskie. Gerlach leży w Tatrach Wysokich, na terytorium Słowacji. W Polsce leży północna część Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich. Masyw Gerlacha ma kilka wierzchołków Najwyższy szczyt Tatr to tak naprawdę tylko jeden z wierzchołków Gerlacha. Góra ta to duży, poszarpany masyw, składający się z wielu szczytów i przełączek. Prócz najwyższego punktu są to m.in. Zadni Gerlach, Pośredni Gerlach, Gerlachowska Czuba i Mały Gerlach. Masyw otaczają doliny: Wielicka, Batyżowiecka, Kacza i Białej Wody. Najbliższa miejscowość to Tatrzańska Polanka. Gerlach jest nie tylko najwyższy, ale i najwybitniejszy Uwagę wszystkich zainteresowanych zdobywaniem szczytów przyciąga nie tylko sama wysokość Gerlacha. Także jego wybitność. Co to takiego? Wybitność (inaczej: minimalna deniwelacja względna) to minimalna wysokość potrzebna do zejścia z danego szczytu przed wejściem na inny, wyżej położony teren. W pewnym uproszczeniu: to wysokość od gruntu (lub najbliższej przełęczy) do szczytu. Potrafi różnić się znacząco od standardowej wysokości mierzonej od poziomu morza. Wybitność Gerlacha robi wrażenie – to aż 2355 m. Dla porównania, wybitność kolejnego pod tym względem tatrzańskiego szczytu – Bystrej – to tylko 562 metry. A wybitność naszych Rysów to tylko 163 m. W Polsce najwybitniejszym szczytem jest Śnieżka. Przy wysokości nad poziomem morza wynoszącej 1603 m, jej wybitność to aż 1203 m. Historia nazwy Gerlacha Gerlach to nazwisko komesa (urzędnika) z miejscowości Spiska Sobota, wymienione w dokumencie z 1326 roku. Dziś teren ówczesnej Spiskiej Soboty to dzielnica Popradu, słowackiego miasta u stóp Tatr. Na Słowacji obowiązują nazwy Gerlachovský štít i Gerlachovka. W Niemczech – Gerlsdorfer Spitze i Gerlach, a na Węgrzech Gerlachfalvi-csúcs. Między rokiem 1896 a 1959 nazwa szczytu odzwierciedlała burzliwą historię regionu. Gerlach kolejno stawał się Szczytem Franciszka Józefa, Szczytem Legionistów, Szczytem Polskim, Szczytem Słowackim, wreszcie Szczytem Stalina. Do oryginalnej nazwy powrócono w roku 1959 i używa się jej do dziś. Historia zdobycia Gerlacha Pierwsze udokumentowane wejścia na najwyższy szczyt Tatr pochodzą z XIX wieku. W 1834 roku okoliczni myśliwi prawdopodobnie stanęli na szczycie Gerlacha podczas polowania na kozice. W 1955 szczyt zdobyli dwaj polscy botanicy – Zygmunt Bośniacki i ks. Wojciech Grzegorzek. Austriaccy kartografowie byli na szczycie w roku 1868. Z roku na rok zdobywanie Gerlacha stawało się coraz popularniejsze. W roku 1875 zanotowano już sześć wejść, m.in. polskiego lekarza i zapalonego taternika Tytusa Chałubińskiego. Zimą na Gerlach pierwsi weszli Polak Janusz Chmielowski i Węgier Karoly Jordan, w 1905 roku. W 1997 roku na szczycie postawiono metalowy krzyż. Jak wejść na Gerlach? Nie tylko wybitność Gerlacha sprawia, że jest szczytem dość trudnym dla przeciętnego turysty. Na jego szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, ani nawet ścieżka. Wchodzi się drogą wspinaczkową o trudności oznaczonej w tzw. skali tatrzańskiej jako I/II. Najczęściej używane drogi są silnie eksponowane i można z nich korzystać tylko w towarzystwie przewodnika. Pierwsza trasa prowadzi z Doliny Wielickiej przez Wielicką Próbę. Druga z Doliny Batyżowieckiej przez Batyżowiecką Próbę. Obie „próby” to strome fragmenty, wymagające umiejętności wspinaczkowych i braku lęku wysokości. Na trasie w niektórych miejscach trzeba wspomóc się klamrami i łańcuchami. Obowiązkowe wyposażenie to kask i uprząż wspinaczkowa. Bazą wypadową na Gerlach jest zwykle hotel górski Śląski Dom na wysokości 1600 m n.p.m. Na wejście i zejście trzeba zarezerwować przynajmniej 7 godzin. Gerlach jest szczytem popularnym, więc wyrusza się bardzo wcześnie rano. Korzystanie z licencjonowanego przewodnika jest obowiązkowe. Może to być zarówno przewodnik słowacki, jak i polski – ważne, by miał odpowiednie uprawnienia. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Najwyższy szczyt Tatr Polskich: Rysy w porównaniu z Gerlachem A jak w porównaniu z Gerlachem prezentuje się najwyższy szczyt Tatr polskich, czyli Rysy? Z wysokością 2499 m n.p.m. są daleko na liście najwyższych szczytów Tatr. Wyższy od Rysów jest nie tylko Gerlach, ale aż 25 innych tatrzańskich wierzchołków. Wszystkie znajdują się oczywiście na Słowacji. Są to między innymi: Łomnica (2634 m n.p.m.), Lodowy Szczyt (2627 m n.p.m.) czy Kończysta (2538 m n.p.m.). Rysy to także szczyt dużo łatwiejszy. Na jego wierzchołek prowadzą turystyczne szlaki piesze, oznaczone kolorem czerwonym i niebieskim. Do wejścia nie trzeba korzystać z pomocy przewodnika. Ale szczególnie szlak czerwony zawiera wymagające fragmenty o nachyleniu około 30 stopni. Podejście jest długie, kilka razy trzeba korzystać z łańcuchów. Choć niższe od Gerlacha, Rysy to także szczyt wymagający.
W polskich górach powstanie molo. Widoki będą zapierać dech w piersiach
Po co w górach molo? Żeby móc jeszcze bardziej cieszyć widokami ze szczytów. W niektórych miejscach panoramę porastają lasy, a oryginalne trasy widokowe mają wkomponować się naturalne formy terenu.
W tym artykule: Beskid Wyspowy z nową atrakcją turystyczną Góra Łopień dostanie molo Górskie widoki inaczej widziane Budowa wież widokowych w górach często wzbudza kontrowersje. Nie tylko ze względu na kształt projektów, ale też sens takich konstrukcji. Nie brakuje głosów za tym, że góry same w sobie są już punktami widokowymi i nie potrzebują architektonicznych przedłużeń. Być może dlatego właśnie nie tylko w Polsce rosnącą popularnością cieszą się alternatywne wieże widokowe. Najczęściej są to kładki lub pomosty, niekiedy nazywane „ścieżką w chmurach” czy nawet „molo”. Beskid Wyspowy z nową atrakcją turystyczną Już niebawem kolejna taka atrakcja turystyczna ma stanąć w gminie Tymbark, a dokładnie na polanie pod górą Łopień. Pomost ma się wyróżniać od innych punktów widokowych w okolicy tym, że zostanie wkomponowany w naturalne pochylenie terenu. Spacerujący po nim turyści będą mogli zobaczyć rozłożystą panoramę okolicy szerzej niż dotychczas. Plany mówią o widoku na Pasmo Łososińskie oraz całą gminę Tymbark. Pojedyncze głosy wspominają nawet o podziwianiu z Łopienia Tatr. Tu oczywiście wszystko będzie zależało od warunków atmosferycznych. Prace nad budową obiektu mają ruszyć jeszcze w tym roku. Data oddania molo do użytku nie jest jeszcze jednak znana. Co ciekawe, lokalne władze już od paru ładnych lat snują plany zagospodarowania Łopienia. W 2021 r. na górze miał stanąć schron turystyczny stworzony z myślą o górołazach, których w trakcie wędrówek zastałby deszcz lub inne nagłe zjawiska pogodowe. Inwestycja nie została jednak zrealizowana. Góra Łopień dostanie molo Łopień nie jest najwyższym szczytem Beskidu Wyspowego. Ten tytuł przypada Mogielicy (1170 m). Mimo to niższy Łopień jest równie chętnie trawersowany przez turystów. Przyciągają ich tam polany, z których roztacza się widok na malowniczą okolicę. Jednak przez to, że zbocza góry porasta las, panorama jest nieco przysłonięta drzewami. Molo na Łopieniu ma dać wędrowcom pełnię doznań estetycznych i przyrodniczych. Oczywiście widoki ze szczytu i polan po drodze to niejedyna zaleta tej góry. Właśnie tam znajduje się Jaskinia Zbójecka, największa w Beskidzie Wyspowym. Ostateczny kształt pomostu nie jest jeszcze znany. W rozmowie z „Gazetą Krakowską” Paweł Ptaszek, wójt gminy Tymbark, wyjawił, że pierwsze wizualizacje będzie można podejrzeć w ciągu kilku tygodni. – Na Łopieniu nie ma potrzeby stawiania wieży, których w okolicy jest pod dostatkiem. Chcemy, żeby ta atrakcja wyróżniała się na tle lokalnym – podkreślił. Wieże widokowe w Polsce, które warto zobaczyć W różnych miejscach w Polsce budowane są wysokie budynki z tarasami widokowymi, strzeliste wieże kościołów lub wieże widokowe w górach. W dużych miastach, dzięki wieży widokowej można ... Górskie widoki inaczej widziane Rzeczywiście, w Beskidzie Wyspowym nie brakuje górskich punktów widokowych. Ledwie w styczniu w Kamionnej niedaleko Limanowej otworzono najwyższy taki obiekt w regionie. Wieża ma 29 metrów wysokości. Na jej szczycie powstał z kolei zadaszony taras o powierzchni 64 metrów kwadratowych. Molo pod Łopieniem nie będzie pierwszą taką konstrukcją w Małopolsce. Stary Sącz już od dłuższego czasu może poszczycić się tzw. leśnym molo, czyli ścieżką w koronach drzew. Z kolei Świeradów-Zdrój na Dolnym Śląsku zasłynął kilka lat temu otwarciem ścieżki nie w koronach drzew, a w... chmurach. To jak dotąd najwyższy tego typu obiekt w Polsce. Konstrukcja nazwana Sky Walk ma 62 metry wysokości. Za dodatkową opłatą można z niej zjechać 105-metrową zjeżdżalnią. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Luty już jest ciepły jak marzec. Nawet w polskich górach robi się wiosennie
W polskie góry przyjeżdżają kolejne turnusy ferii zimowych, tymczasem na miejscu nie ma śniegu. Ba, przyroda – nie tylko na Podhalu – zamiast spać, budzi się do życia. Czy to już wiosna?
W tym artykule: W Tatrach nie ma śniegu, czy to już wiosna? Prosto ze szlaku Pierwsze zwiastuny wiosny w górach Kiedy zakwitną krokusy? Idzie luty, podkuj buty? Niekoniecznie. Powiedzonka dotyczące pogody powoli tracą sens. W tym roku luty jest wyjątkowo ciepły. Co prawda za wcześnie na podsumowania, ale wystarczy zauważyć, że w trakcie powstania tego tekstu termometry w Warszawie wskazują 9 stopni Celsjusza, a w Krakowie 10. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej poinformował już, że tegoroczny luty będzie miesiącem ciepłym. Synoptycy porównali nawet lutową aurę do marcowej. Potwierdzają to dotychczasowe pomiary. Do 11 lutego średnia dobowa temperatura była dodatnia w całej Polsce. Największy wzrost zanotowano w Krośnie. Termometry wskazywały tam o 6,8 stopnia Celsjusza więcej w porównaniu do średniej z poprzednich lat. W Tatrach nie ma śniegu, czy to już wiosna? Nad anomaliami pogodowymi ubolewają miłośnicy sportów zimowych. Białej aury nie uświadczymy nawet w górach. Miłośnicy nart wypoczywający, chociażby na Podhalu, muszą zadowalać się sztucznie naśnieżonymi stokami. Biało jest w wyższych partiach Tatr, ale GOPR odradza piesze wycieczki po górach. Na szlaki mogą bowiem zejść lawiny gruntowe. Zazwyczaj występują w sezonie wiosennym, jednak z uwagi na ostatnie wyższe niż zazwyczaj temperatury ryzyko wystąpiło już w połowie lutego. W pewnym sensie w Tatrach jest już wiosna. Czym lawina gruntowa różni się od śnieżnej? Poza ciężką masą mokrego śniegu, na turystów może spać też porywana po drodze część gruntu. Obie są tak samo niebezpieczne dla ludzi. Prosto ze szlaku Wiosenne obrazki z Tatr pojawiły się na profilu „Tygodnika Podhalańskiego” na Facebooku. Na nagraniu z Doliny Ku Dziurze (jeden z najprostszych pieszych szlaków w Tatrach o długości 900 m) niemal wcale nie widać śniegu. – Lód na ścieżce tylko w dolnej części! – informuje autor filmu. Pierwsze zwiastuny wiosny w górach Jako że pogodowe anomalie dotyczą całej Polski, na pierwsze zwiastuny wiosny trafili także pracownicy Nadleśnictwa Ustrzyki Dolne. Na początku lutego w mediach społecznościowych prowadzonych przez leśniczych pojawiło się nagranie śladów zostawionych przez niedźwiedzie. Zwierzęta z zimowego snu wybudziły odwilż i wysokie jak na zimę temperatury. Kilka dni później na tym samym profilu na Facebooku pojawił się kolejny wiosenny post. Tym razem z wpisu i zdjęcia autorstwa Mirosława Myrty dowiedzieliśmy się, że w ustrzyckich lasach zakwitł wawrzynek wilczełyko. Jego kwitnienie poprzedza pojawienie się różowych, słodko pachnących kwiatów. Niech nie zwiedzie was ich zapach. Daphne mezereum, bo tak brzmi łacińska nazwa rośliny, to trucizna dla człowieka. Co ciekawe, mimo to wilczełyko wykorzystywano w medycynie ludowej jako składnik okładów na podrażnioną skórę. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="761" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fnadlesnictwo.ustrzyki%2Fposts%2Fpfbid021Uc91xbYghFpduYpuMKzwqp4cyZwv45knYNWrRDhiw9ZQMEvhRoQrmaQTUZkX6Lfl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Kiedy zakwitną krokusy? A skoro o kwitnieniu mowa, nie sposób nie wspomnieć o krokusach. Tych co prawda w Tatrach jeszcze nie zobaczymy, ale wszystko wskazuje na to, że tatrzańskie hale i doliny zabarwią się na fioletowo wcześniej niż zazwyczaj. Wcześniej, czyli? Jeszcze kilka lat temu krokusy kwitły w Tarach w kwietniu. W ubiegłym roku za to pierwsze pojedyncze kwiaty zaobserwowano na Podhalu już w marcu. Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną e... Górale uspokajają i tłumaczą, że za wcześnie, aby mówić o przedwiośniu. Co prawda aura zaskakuje, ale niewykluczone, że jeszcze w lutym spadnie śnieg. W końcu pogoda w górach potrafi być zmienna prawie tak jak na wyspach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.