Kolejny niezwykły wyczyn polskiego skialpinisty. Bartek Ziemski zjechał na nartach z czwartej góry świata
12 maja polski skialpinista Bartek Ziemski dokonał historycznego wyczynu w Himalajach, zdobywając czwarty najwyższy szczyt świata – Lhotse (8516 m n.p.m.) – a następnie wykonując pełny zjazd narciarski z samego wierzchołka aż do bazy. To jego kolejne wielkie osiągnięcie.
30-letni bielszczanin wspiął się na szczyt samotnie, bez wspomagania tlenem z butli, bez wsparcia Szerpów i przed ekipami poręczującymi drogę. Jak donosi Polski Związek Alpinizmu, cała akcja została przeprowadzona w niezwykle wąskim oknie pogodowym. Prognozy zapowiadały nadejście długotrwałych silnych wiatrów, co czyniło ten moment prawdopodobnie ostatnią szansą na bezpieczny atak w tym sezonie. Lhotse, czyli najbliższy sąsiad Mount Everestu, to już ósmy ośmiotysięcznik, który Bartek Ziemski zdobył bez tlenu, zjeżdżając następnie na nartach. Historyczny zjazd kuluarem Lhotse Kuluar Lhotse to marzenie skialpinistów – wąski, stromy żleb kusi do zjazdu na nartach, choć jest niezwykle trudnym wyzwaniem. W 2018 roku pierwszego w historii zjazdu na nartach dokonał tam dwuosobowy zespół: Hilaree Nelson i Jim Morrison. Amerykanie korzystali jednak z tlenu, Bartek Ziemski – nie. Dzięki temu, że Ziemski wyprzedził główne wyprawy komercyjne, kuluar Lhotse był pusty – wolny od wspinających się himalaistów i wiszących lin poręczowych, które mogłyby utrudniać zjazd. Nasz skialpinista stanął na szczycie o godzinie 12:14 czasu lokalnego przy niemal idealnej, bezwietrznej pogodzie. Po osiągnięciu wierzchołka Ziemski wpiął narty i rozpoczął skomplikowany technicznie zjazd. Warunki śnieżne określił jako „dla koneserów” – musiał manewrować między twardym „betonem”, fragmentami świeżego śniegu oraz miejscami przewianymi i mocno sprasowanymi. Taka mieszanka wymagała absolutnej koncentracji. Ziemski zjechał bez odpinania nart aż do lodospadu Khumbu Icefall. To jeden z najtrudniejszych odcinków drogi, znany z głębokich szczelin i nieprzewidywalnych ruchów lodu. Choć Ziemski dążył do pełnego zjazdu, warunki na Icefallu wymusiły na nim skorzystanie z drabiny. Nie umniejsza to w żadnym stopniu tego historycznego wyczynu. Ambitny projekt Bartka Zielińskiego Lhotse jest już ósmym ośmiotysięcznikiem, z którego Bartek Ziemski zjechał na nartach bez dodatkowego tlenu. Jego projekt MAD Ski Project konsekwentnie przesuwa granice tego, co możliwe w narciarstwie wysokogórskim i w Himalajach. Wcześniej Ziemski zjechał m.in. z Broad Peaku, Gaszerbrumu II, Annapurny, Dhaulagiri oraz Kanczendzongi (w dwóch ostatnich przypadkach były to pierwsze zjazdy w historii). W 2024 roku zdobył również Makalu, a rok wcześniej Manaslu. Ziemski jest osobą niezwykle skromną i nie korzysta z mediów społecznościowych. Jego wyczyny budzą ogromne uznanie w międzynarodowym środowisku skialpinistycznym. Źródła: Polski Związek Alpinizmu, Wspinanie.pl, Explorersweb Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
To Polacy jako pierwsi zdobyli Mount Everest zimą. Przyjdź na uroczyste 45-lecie tej wyprawy
Pierwsze zimowe wejście na Mount Everest było przekroczeniem ówczesnych możliwości i marzeń himalaistów. Dokonali tego Polacy: Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki. 45 lat później możesz uczcić z nimi ten historyczny sukces podczas uroczystego spotkania w Warszawie.
Spis treści: Wczesne próby zimowego zdobycia Mount Everest Historyczne zimowe wejście i dalsze sukcesy duetu Leszek Cichy wspomina pierwsze w historii zimowe wejście na Mount Everest 45-lecie zimowego triumfu na Dachu Świata W tym roku mija 45. rocznica jednego z najważniejszych osiągnięć w historii himalaizmu – pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest. Przełomowego wyczynu dokonali Polacy, otwierając nowy rozdział w zdobywaniu najwyższych szczytów świata. Wydarzenie to na zawsze pozostanie jednym z kluczowych w historii światowej wspinaczki. Wczesne próby zimowego zdobycia Mount Everest Pierwsze zimowe ekspedycje na Mount Everest, najwyższą górę świata, podejmowano od lat 60. XX wieku. Ekstremalne warunki pogodowe, takie jak huraganowe wiatry, temperatury spadające do minus 50°C oraz niska zawartość tlenu w powietrzu, skutecznie uniemożliwiały jednak zakończenie wypraw sukcesem. Najbliżej celu w latach 70. była japońska wyprawa, która dotarła na wysokość około 8000 metrów. Ostatecznie himalaiści z Japonii musieli jednak zawrócić. Dopiero narodowa polska wyprawa, zorganizowana na przełomie 1979 i 1980 roku, kierowana przez Andrzeja Zawadę, zdołała przełamać tę barierę, tym samym zapisując się na zawsze w historii światowego himalaizmu. Historyczne zimowe wejście i dalsze sukcesy duetu 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego w historii zimowego wejścia na Mount Everest, stając na szczycie o godzinie 14:25 czasu nepalskiego. Było to nie tylko pierwsze zimowe wejście na Everest, ale także na jakikolwiek ośmiotysięcznik. Ich sukces otworzył nową erę w himalaizmie i przyniósł Polakom światowe uznanie. W kolejnych latach Krzysztof Wielicki kontynuował zdobywanie ośmiotysięczników zimą, dokonując pierwszych zimowych wejść m.in. na Kanczendzongę i Lhotse. Leszek Cichy natomiast zapisał się jako pierwszy Polak, który zdobył Koronę Ziemi – najwyższe szczyty wszystkich kontynentów. Osiągnięcia tego duetu stały się symbolem determinacji i siły polskiego himalaizmu. Leszek Cichy wspomina pierwsze w historii zimowe wejście na Mount Everest Z Leszkiem Cichym rozmawiałem podczas 26. edycji Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku-Zdroju. Słynny himalaista brał udział w spotkaniu upamiętniającym nieżyjącego już Marka Janasa – zdobywcę Gaszerbrum II. NG.pl Jak będzie Pan wspominał Marka Janasa? Leszek Cichy: To była osobowość. Miał do siebie ogromny dystans. Nie był gadatliwy, za to bardzo błyskotliwy. Potrafił celną uwagą sprowadzić kogoś na ziemię lub zmienić tok myślenia całej grupy. Jego wypowiedzi zawsze były w punkt, choć to nie powinno dziwić, bo przecież był naukowcem. Może na pierwszy rzut oka nie sprawiał takiego wrażenia, ale był prawdziwą duszą towarzystwa. Takie osoby są pewnie na wagę złota podczas wypraw wysokogórskich. Zdecydowanie tak. Wyprawy trwają nawet 2–3 miesiące. W tym czasie przebywasz w zamkniętej grupie i jest trochę tak jak na statku. Zdarzają się różne sytuacje, także stresowe. Bardzo cenię sobie osoby nieagresywne, które nie tłumią emocji i potrafią rozładować je w bezpieczny sposób. Marek taki był. Swoimi spostrzeżeniami i dystansem wnosił bardzo wiele. Polskich himalaistów jest wielu, jednak do dziś przetrwała pamięć tylko o kilku nazwiskach z lat 70. i 80. Kogo jeszcze oprócz Marka Janasa warto przypomnieć? Myślę, że dobrze byłoby sięgnąć do zestawienia polskich wspinaczy, którzy zdobyli przynajmniej jeden ośmiotysięcznik. Ta lista powstała jakieś 10–15 lat temu i już wtedy było nas około 200. Oczywiście nie wszyscy z tego grona mogą pochwalić się szczególnymi sukcesami, na przykład wytyczaniem nowych tras, ale widać, że kilkadziesiąt lat temu mieliśmy bazę. Dziś tego brakuje. Skoro mówimy o szczególnych sukcesach, nie mogę nie nawiązać do Pana pierwszego w historii wejścia na Mount Everest zimą. Jak takie doświadczenie zmienia spojrzenie na góry? Na pewno lepiej zna się swój organizm. Potem wiedziałem już, jak radzę sobie na takich wysokościach z ograniczonym dostępem do tlenu. To na pewno daje dużą pewność siebie. Kilka lat później wchodziłem z Przemkiem Piaseckim na inny ośmiotysięcznik – Yalung Kang – bez tlenu. Wiedziałem, że się uda. Czy coś jeszcze się zmieniło? Ludzie różnie reagują na sukces. To oczywiście dotyczy nie tylko himalaistów. Wydaje mi się, że my z Krzysztofem uniknęliśmy tzw. wody sodowej. W latach 80. nie było taryfy ulgowej. My też cieszyliśmy się, kiedy zdobyliśmy w sklepie na przykład banany. Wtedy to był rarytas. Spotkałem się z opiniami himalaistów, według których Mount Everest nie ma do zaoferowania nic poza wysokością. Dach Świata rzeczywiście jest brzydki? Podczas wspinaczki Mount Everest rzeczywiście nie wygląda efektownie, ponieważ od strony Nepalu ukazuje się dopiero w ostatniej chwili. Cztery lat temu miałem okazję oglądać szczyt od strony Tybetu i to było zupełnie inne doświadczenie. Nawet z odległości kilkudziesięciu kilometrów można było poczuć, że Mount Everest to nie tylko największa góra świata, ale też najpiękniejsza. Czy po zdobyciu takiego szczytu jest przestrzeń na odpoczynek i refleksję, czy zmęczenie na to nie pozwala? Każdy, kto wchodzi na ośmiotysięcznik, powinien mieć większe doświadczenie wysokogórskie. Ja zdobyłem Mount Everest w bardzo młodym wieku, bo miałem tylko 29 lat, ale wspinałem się już od dekady. Zanim dotarłem do Karakorum, pierwsze nauki pobierałem w Tatrach i już wtedy uczulano nas, żeby nie gratulować sobie na szczycie, tylko dopiero w schronisku. Przenieśliśmy tę zasadę w Himalaje. Wstrzymywaliśmy się z entuzjazmem aż do zakończenia wyprawy. Bywało, że przy zejściach dochodziło do wypadków. Najczęściej były spowodowane bardzo złymi warunkami pogodowymi. Prognozy były wtedy bardzo niedokładne. My w ogóle robiliśmy dużo rzeczy, których dziś himalaiści się nie podejmują. Jedną z najwspanialszych dróg jest południowa ściana K2 – droga zrobiona przez Jurka Kukuczkę i Tadzia Piotrowskiego. Nigdy nie została powtórzona. Wyprawy Pana i pańskich kolegów śledziła cała Polska. Dziś w Himalaje, a nawet na Mount Everest można wybrać się z biurem podróży. Co Pan o tym myśli? Cóż, taka jest kolej rzeczy i nie mogę się temu przeciwstawiać. Zwróćmy jednak uwagę na różnice między chodziarzami wysokogórskimi a wspinaczami i himalaistami. Chodziarzem wysokogórskim jest na przykład Magdalena Gorzkowska. Ona wie, że tak ją nazywam i nie ma z tym problemu. Przed nieudaną wyprawą na K2 udzieliłem jej nawet kilku rad i tłumaczyłem, jak trudna jest to góra. My się wspinaliśmy, odkrywaliśmy Himalaje, robiliśmy zupełnie nowe drogi, a dziś wiele osób wybiera najprostsze możliwe trasy. To też jest zasadnicza różnica. 45-lecie zimowego triumfu na Dachu Świata Aby uczcić 45-lecie pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest, Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady zaprasza na wyjątkowe wydarzenie, które odbędzie się 17 lutego 2025 roku w Centrum Olimpijskim w Warszawie. Czeka nas niezapomniana okazja do podróży w czasie i poznania kulis jednego z najważniejszych momentów w dziejach światowego himalaizmu. Jubileuszowa uroczystość zgromadzi uczestników przełomowej ekspedycji, którzy podzielą się swoimi wspomnieniami. Poza Krzysztofem Wielickim i Leszkiem Cichym, „lodowych wojowników” będą reprezentować Maciej Pawlikowski, Ryszard Gajewski, Aleksander Lwow, Walenty Fiut oraz Jan Holnicki-Szulc. Wydarzenie poprowadzi Jacek Żakowski. Bilety do kupienia TUTAJ. Każdy, kto kupi bilet, otrzyma również książkę Andrzeja Zawady zatytułowaną „Mount Everest”. Niezwykła relacja oczami kierownika wyprawy pozwala czytelnikom zanurzyć się w atmosferze tamtych dni. Pełna emocji i napięcia opowieść zawiera niezapomniane chwile, takie jak triumfalny meldunek Leszka Cichego: „Zgadnijcie, gdzie jesteśmy?”, który idealnie oddaje atmosferę radości i napięcia historycznej dziś daty. Partnerami obchodów są Polski Związek Alpinizmu, LENS – Centrum Diagnostyki i Mikrochirurgii Oka oraz Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. Organizatorem uroczystości jest Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady. Wydarzeniu patronuje National Geographic Polska.
Polacy wyznaczyli nową trasę w Himalajach. Wielki sukces naszych rodaków przyćmiła tragedia
Polski zespół wspinaczy, w składzie Maciej Kimel, Michał Król i Mariusz Madej, dokonał niezwykłego wyczynu. Himalaistom udało się wytyczyć nową trasę na Kyajo Ri w dolinie Khumbu w Nepalu.
W tym artykule: Polska trasa w Himalajach W tle wielka tragedia Polscy wspinacze – Maciej Kimel, Michał Król i Mariusz Madej – zdobyli Kyajo Ri (6187 m n.p.m.) w Nepalu, wytyczając nową drogę o nazwie „Butterfly Effect” na północno-wschodniej ścianie tej góry. Zespół wspinał się w stylu alpejskim przez cztery dni, bez poręczowania drogi. Polska trasa w Himalajach Z relacji zamieszczonej na stronie Polskiego Himalizmu Sportowego dowiadujemy się, że przez kolejne pięć dni wspinacze poświęcili czas na aklimatyzację, dochodząc na wysokość 5600 m. Początkowy plan zakładał zejście do Machermo po zakończeniu adaptacji, ale plany pokrzyżowała pogoda. – Okno pogodowe miało trwać krótko, a zbliżające się załamanie pogody zmusiło nas do natychmiastowej decyzji o rozpoczęciu akcji górskiej – wspominają. Michał Król, Maciej Kimel i Mariusz Madej rozpoczęli wspinaczkę na północno-wschodniej, ponad kilometrowej ścianie Kyajo Ri 31 października, tuż przed godziną 6:00 rano. Od samego początku planowali działać w stylu alpejskim, czyli bez zakładania poręczówek ani użycia technik hakowych. Pierwszego dnia pokonali 500 metrów wysokości, zmagając się z wymagającymi wyciągami zarówno mikstowymi, jak i klasycznymi. – Ściana od samego początku jest dosyć pionowa. Wiedzieliśmy że jedyne miejsce biwakowe – względnie wygodne – znajduje się na wysokości około 5600 m – taki był też cel tego dnia. Po pokonaniu 15 wyciągów o godzinie 17:45 meldujemy się na półce biwakowej. Skromnej wielkości półka nie pozwala jednak na komfortowy biwak, a jedynie na kilka godzin przerywanego snu. Rano po szybkim topnieniu śniegu kontynuujemy naszą linię – opisują. I dodają: – Na początku wspinaliśmy się w słabych śniegach, by po chwili dotrzeć do ściany centralnej, która oferuje świetne wspinanie w dobrej jakościowo, pionowej skale. Pomimo znacznych trudności wspinanie idzie nam sprawnie i po pokonaniu 14 wyciągów znajdujemy się na komfortowej półce na wysokości 5900 m. Kolejny nocleg, śpimy w samych śpiworach bez płacht i namiotu. Rano czeka nas wejście na szczyt, od którego dzieli nas zaledwie 300 metrów. Na początku wchodzimy na wierzchołek wschodni myśląc że wejście na wierzchołek główny to czysta formalność – jednak nic bardziej mylnego! Grań pomiędzy wschodnim i głównym wierzchołkiem jest bardzo poszarpana i wymaga wspinania. Na szycie polski zespół zameldował się o godz. 10:30 czasu nepalskiego. Jak sami podkreślają, widoki, jakie spotkały ich na szczycie wynagrodziły wszelkie trudy. – Zdajemy sobie sprawę, że zejście ze szczytu to nie lada wyzwanie. Tak też się okazało i po zrobieniu 5 zjazdów w bardzo kruchym terenie i zejściu kilkuset metrów na lotnej asekuracji zakładamy biwak na wysokości 5700 m. Rano zrywamy się skoro świt wiedząc, że to nasz ostatni dzień dobrej pogody – wykonujemy kolejne 8 zjazdów w skomplikowanym labiryncie skalnych mnichów, by dotrzeć do lodowca, którym kontynuujemy zejście w stronę ABC. Po osiągnięciu wylotu lodowca wykonujemy jeszcze jeden zjazd, by dostać się do dna doliny. Do ABC docieramy około południa – skrajnie zmęczeni, odwodnieni, ale szczęśliwi. Po kilku następnych godzinach docieramy do wioski Machermo. Przebieg naszej drogi nie narusza integralności drogi rosyjskiej. Po przeanalizowaniu opracowań uznaliśmy, że będziemy wspinać się dziewiczym terenem nieopodal ich linii. W jednym miejscu nasze linie się przecięły na wysokości 5700 m – podkreślają. Okazuje się, że nazwa drogi nie jest przypadkowa. „Butterfly Effect” ma nawiązywać do „przewrotności przygotowań zespołu do wyjazdu”. W tle wielka tragedia Niestety, radosne wieści z Nepalu przykryła ogromna tragedia. W środę, 30 października Słowak Ondrej Huserka wraz z Czechem Markiem Holeckiem zdobyli dziewiczą wschodnią ścianę nepalskiej góry Langtang Lirung (7227 m.n.p.m.). Podczas zejścia pierwszy z nich wpadł w szczelinę, a jego partner nie był w stanie go wydobyć. Ze względu na trudne warunki, mimo wezwania pomocy, 34-latka nie udało się uratować. – W jednej chwili wszystko czym żyliśmy przestaje mieć sens. Radość zmienia się w smutek, ekscytacja w przygnębienie i złość. Niestety, góry czasami zabierają nam bliskich bez jakichkolwiek znaków ostrzegawczych. Wierzymy, że spoglądasz na nas z lepszego miejsca i to właśnie tobie chcemy zadedykować nasze przejście – zaznaczył polski zespół wspinaczy. Źródła: Polski Himalaizm Sportowy/Facebook; archiwum prywatne.
Dobrosława Miodowicz-Wolf marzyła o ośmiotysięcznikach. Za próbę zdobycia K2 zapłaciła najwyższą cenę
Dobrosława Miodowicz-Wolf, w środowisku wspinaczkowym znana jako „Mrówka”, pokonała najtrudniejsze ze wszystkich tatrzańskich dróg, podejmowała wyzwania w Pamirze i na Kaukazie i brylowała w Alpach, także w warunkach zimowych. Jej ambicje sięgały jednak wyżej. Marzeniem „Mrówki” było spojrzeć na świat z wierzchołka ośmiotysięcznika. Niestety, okupiła je najwyższą ceną.
Spis treści: Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Fatalny sezon 1986 Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf zdobywała górskie szczyty w tzw. złotej erze polskiego himalaizmu, czyli w latach 80. XX wieku. Gdy w kraju panoszyła się szarość PRL-u, himalaiści dokonywali rzeczy wybitnych, dalece wykraczających poza możliwości zwykłego człowieka. 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki zdobyli Mount Everest. 12 stycznia 1984 roku Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski osiągnęli wierzchołek Manaslu. Rok później Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok wspięli się na szczyt Dhaulagiri. To zaledwie kilka przykładów polskich osiągnięć w najwyższych górach świata. Przez długi czas himalaizm w swoim najbardziej ekstremalnym wydaniu był sportem zdominowanym przez mężczyzn, jednak kobiety nie zamierzały pozostawać w ich cieniu. Już w latach 70. polskie himalaistki odnosiły znaczące sukcesy. Wystarczy wspomnieć, że w 1975 roku Halina Krüger-Syrokomska i Anna Okopińska zdobyły Gaszerbrumy, a trzy lata później Wanda Rutkiewicz wspięła się na Mount Everest. W latach 80. zorganizowano wiele wypraw, w trakcie których panie udowodniły, że umiejętnościami i determinacją w niczym nie ustępują swoim kolegom. Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf urodziła się 18 sierpnia 1953 roku w Krakowie. W dorosłym życiu pracowała w Muzeum Etnograficznym w Warszawie, ale zasłynęła jako taterniczka, alpinistka i himalaistka. Jako nastolatka zafascynowała się górami. Początkowo oddawała się turystyce, ale szybko przestało jej to wystarczać. Zaczęła się wspinać, wyznaczając sobie coraz ambitniejsze cele. Jana Wolfa, swojego przyszłego męża, poznała w schronisku w Dolinie Pięciu Stawów. Przez siedem lat wspólnie pokonywali wymagające drogi, prowadzące na tatrzańskie i alpejskie szczyty. Ze wspólnej wspinaczki zrezygnowali w 1981 roku, gdy urodził się ich syn Łukasz. Dalej Dobrosława Miodowicz-Wolf wspinała się między innymi z Wandą Rutkiewicz. W latach osiemdziesiątych zaczęła angażować się w kobiece projekty, których celem było zdobywanie szczytów gór wysokich. Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Już jako nastolatka Dobrosława Miodowicz-Wolf pasjonowała się górami. Marzenia o zdobywaniu szczytów byłą dla niej lektura książek Wacława Żuławskiego. Przejścia w Tatrach Zaczęła się wspinać jako 16-latka. Wczesne szlify zdobywała w Tatrach. W ich najwyższej części dokonała iście imponujących wyczynów, na liście których znalazło się między innymi pierwsze zimowe wejście filarem wschodniej ściany Zadniej Baszty i drogą Koguta na Mały Jaworowy Szczyt. Przeszła też wschodnią ścianą Ganku i wytyczyła nowe drogi na Zamarłej i Wołowej Turni. Przejścia w Alpach Po Tatrach przyszedł czas na większe wyzwania. W Alpach dokonała drugiego przejścia drogą Guillota na Mont Blanc du Tacul. Pokonała północną ścianę Punta Tissi drogą Philipp-Flamm i północną ścianę Aiguille Verte drogą Coturiera, a na wschodniej ścianie Mont Blanc przeszła drogę Voie Major. Nie można nie wspomnieć o przejściu Drogi przewodników na północnej ścianie Petit Dru, Vinatzer na południowej ścianie Punta Rocca i Via Paolo VI na Filarze Tofany. Przejście w Kaukazie Równie imponujący jest wyczyn, którego „Mrówka” dokonała na europejski-azjatyckim pograniczu. Wraz z Anną Okopińską i Haliną Krüger-Syrokomską zapisała na swoim koncie pierwsze kobiece przejście Deską na północnej ścianie Ułłu Tau Czana. Przejścia w górach wysokich Mimo że dokonała rzeczy wielkich, zamierzała sięgnąć jeszcze wyżej. W 1980 roku, podczas wyprawy do Pamiru, zdobyła swój pierwszy siedmiotysięcznik. Mowa o mierzącym 7105 m n.p.m. szczycie Korżeniewskiej. W 1983 roku poprawiła swój rekord, zdobywając mierzący 7495 m n.p.m. Szczyt Komunizmu. Próby zdobycia ośmiotysięczników Rok później Dobrosława Miodowicz-Wolf uczestniczyła w wyprawie na K2. Dotarła wówczas do wysokości 7350 m n.p.m., ale marzeń o wejściu na ośmiotysięcznik nie porzuciła. Przeciwnie, niepowodzenie zmotywowało ją do podjęcia kolejnych wyzwań. 14 lipca 1985 roku, po raz pierwszy przekroczyła granicę 8000 m. Kobieca wyprawa, w której uczestniczyły także Anna Czerwińska, Wanda Rutkiewicz i Krystyna Palmowska, podjęła próbę wejścia na Nanga Parbat. Miodowicz-Wolf dotarła wówczas do wysokości 8050 m n.p.m., ale nie postawiła stopy na wierzchołku dziewiątego co do wysokości szczytu świata. Kolejną i niestety ostatnią próbę zdobycia ośmiotysięcznika podjęła w 1986 roku. Fatalny sezon 1986 Latem 1986 roku, gdy władze Pakistanu wydawały pozwolenie na wyjście w Karakorum praktycznie każdemu, wielu himalaistów próbowało zdobyć K2. Najwyższy szczyt Karakorum okazał się łaskawy dla 27 szczęśliwców, w tym dla Wandy Rutkiewicz. Niestety, aż trzynastu wspinaczy przepłaciło życiem próbę konfrontacji ze skalnym potworem. Wśród nich znaleźli się między innymi Tadeusz Piotrowski i Wojciech Wróż. Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu W górach wysokich każda decyzja może okazać się fatalną w skutkach. Dobrosława Miodowicz-Wolf postanowiła odłączyć się od swojego zespołu i wraz z wyprawą, w której uczestniczył między innymi Alan Rouse, ruszyła drogą wiodącą przez Żebro Abruzzi. Dlaczego to zrobiła? Być może była przekonana, że w ten sposób zwiększy swoją szansę na zdobycie upragnionego ośmiotysięcznika. Polska wyprawa, która obrała drogę wiodącą południowo-wschodnim filarem, była podzielona na dwa mniejsze zespoły. W skład pierwszego wchodzili Peter Božik, Przemysław Piasecki i Wojciech Wróż, a drugiego – Krystyna Palmowska, Anna Czerwińska i Janusz Majer. 3 sierpnia, około godziny 18.00, pierwszy z wymienionych zespołów zakończył udany atak szczytowy. W trakcie zejścia zginął Wojciech Wróż. Drugi zespół przebywał wówczas w obozie na wysokości 8200 m. Po śmierci Wróża zapadła decyzja o wycofaniu się. Zespół, do którego dołączyła Miodowicz-Wolf, przypuścił atak szczytowy na krótko przed końcem okna pogodowego. Alan Rouse osiągnął wierzchołek. Wejścia próbowała dokonać także „Mrówka”, ale osłabiona trudami wspinaczki i warunkami panującymi w strefie śmierci podjęła decyzję o odstąpieniu od próby. Walka o życie W końcu pogoda uległa załamaniu, a siódemka wspinaczy – Dobrosława Miodowicz-Wolf, Alan Rouse, Julie Tullis, Hannes Wieser, Kurt Diemberger, Willi Bauer i Alfred Imitzer – została uwięziona w obozie czwartym. „Mrówka” musiała podjąć dramatyczną walkę o życie, swoje i innych. Stan Rouse'a zaczął się pogarszać. Coraz wyraźniej dawały o sobie znać objawy obrzęku mózgu, wywołanego chorobą wysokościową. Dobrosława nie opuściła go aż do samego końca, mimo że opieka nad chorym na tak dużej wysokości była równoznaczna z podjęciem niemal nadludzkiego wysiłku. Dramatyczna próba zejścia Pogoda poprawiła się dopiero po pięciu dniach. Nie wszyscy uwięzieni w namiotach wspinacze doczekali końca śnieżycy. Oprócz Alana Rouse'a umarła także Julie Tullis i dwaj Austriacy – Hannes Wieser i Alfred Imitzer. Pozostała przy życiu trójka podjęła próbę dotarcia do poręczówek i zejścia. Śmierć Dobrosławy Miodowicz-Wolf Jako pierwszy wyruszył Willi Bauer. Austriak wykonał katorżniczą pracę, wydobywając liny spod spod lodowo-śnieżnej pokrywy. Za nim ruszyła Dobrosława Miodowicz-Wolf. Jako ostatni szedł Kurt Diemberger. Z każdym krokiem polska himalaistka słabła coraz bardziej. Kiedy minął ją Diemberger, szła coraz wolniej. W końcu została sama. Gdy zeszła na wysokość ok. 7100 metrów, zasnęła na poręczówkach. Nie było przy niej nikogo, kto mógłby skłonić ją do podjęcia dalszego wysiłku. Austriacy zeszli z góry, ale Dobrosława Miodowicz-Wolf została na K2. Zamknęła oczy i już ich nie otworzyła. Zmarła w wieku 33 lat. W 1987 roku odnaleziono jej ciało. Dobrosława Miodowicz-Wolf spoczęła u podnóży góry, która ją pokonała. Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Swój pseudonim zawdzięczała nie tylko szczupłej, drobnej posturze. Jak mówili o niej jej bliscy, była osobą silną i pracowitą, zupełnie jak mrówka. Miłością do świata gór zaraziły ją książki Wawrzyńca Żuławskiego – taternika, alpinisty i ratownika górskiego, który hołdował zasadzie „wspinać się razem i schodzić razem”. Żuławski napisał, że partnera w górach nie zostawia się samemu sobie. W 1957 roku udowodnił, że jego słowa nie były jedynie „poglądami na pokaz”. Zginął w Alpach, w trakcie poszukiwań Stanisława Grońskiego. O jej szlachetnym charakterze niech świadczy fakt, że dwaj wspinacze, którzy jako jedyni przeżyli fatalną wyprawę, zawdzięczają jej życie. Podczas załamania pogody, gdy wszyscy przebywali w namiotach, „Mrówka” nikomu nie odmówiła pomocy, mimo że na tak dużej wysokości każdy, nawet najmniejszy ruch odbierał jej resztki sił. Mimo to, odśnieżała schronienie i topiła śnieg. Nie tylko dla siebie. Dla wszystkich. Gdyby Kurt Diemberger prezentował choćby podobną postawę, być może Miodowicz-Wolf zdołałaby zejść z góry. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu – Jerzego Kukuczki. Unikatowa galeria
Unikatowe zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu, Jerzego Kukuczki wpisano na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Prezentujemy najciekawsze fotografie z tego zapomnianego zbioru.
W tym artykule: Archiwum Kukuczki na liście UNESCO Wartość kolekcji Kukuczki Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje [galeria fotografii w dolnej części strony] Jerzy Kukuczka (1948-1989) uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich himalaistów. Słynął z odwagi, niezwykłych umiejętności i determinacji. Jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wszystkie 14 głównych szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów. Archiwum Kukuczki na liście UNESCO W 2024 roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisanych zostało 17 obiektów. Wśród nich znalazła się spuścizna Jerzego Kukuczki w postaci jego dokumentacji fotograficznej z lat 1948-1989. – Złota Dekada Himalaizmu Polskiego, od połowy lat 70-tych do końca 80-tych XX wieku, to czas, w którym Polacy we wspinaczce wysokogórskiej definiowali światowe standardy. Wyznaczali nowe, najtrudniejsze drogi na ośmiotysięczniki oraz stali się prekursorami himalaizmu zimowego. Zbiór fotografii wysokogórskich Jerzego Kukuczki jest wyjątkowym świadectwem tej historii – czytamy w uzasadnieniu tej decyzji. Wartość kolekcji Kukuczki Fotografie Kukuczki z jego wypraw wysokogórskich są wyjątkowym świadectwem historii polskiego i światowego himalaizmu. To materiały archiwalne zebrane przez jego rodzinę. Kolekcja składa się z ponad 10 tysięcy zdjęć, które wykonano podczas wypraw w najwyższe góry świata w latach 70. i 80., czyli w czasach tzw. Złotej Dekady Himalaizmu Polskiego. Kolekcja archiwum to zasługa żony himalaisty, Cecylii Kukuczki. Jego drugą część stanowi Kolekcja Ryszarda Wareckiego. Aktualnie zbiorem opiekuje się Fundacja Wielki Człowiek. Jak przygotować się do wspinaczki wysokogórskiej? Radzi trener himalaistów Turystyka Górska, szczególnie uprawiana w górach wysokich, wymaga odpowiedniego zasobu umiejętności oraz wytrzymałości organizmu na długotrwały wysiłek, nierzadko trwający nawet kilkana.. Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje – Kukuczka często dokumentował przebieg wypraw, w których uczestniczył. Dzięki temu pozostawił po sobie bogate archiwum, które stanowi źródło wiedzy o Złotej Dekadzie Himalaizmu Polskiego. Jego fotografie zachwycają pięknymi kadrami, monumentalnymi ujęciami gór, czy zdjęciami akcji wspinaczkowej w ekstremalnych warunkach – podkreśla Wojciech Lemański z Fundacji Wielki Człowiek. Zbiór Kukuczki ciągle się powiększa. Jak wyjaśnia Lemański, w 2022 roku znajomi himalaisty odnaleźli w swoich archiwach fotografie, wykonane ręką Kukuczki. Postanowili przekazać je fundacji. To w sumie 2 tysiące zdjęć, stworzonych podczas różnych wypraw, w których brał udział Kukuczka. – Zdecydowana większość tych zdjęć nigdy wcześniej nie była w żaden sposób publikowana i dopiero dzięki naszej pracy ujrzały one światło dzienne, wzbogacając naszą wiedzę o historii Jerzego Kukuczki oraz polskiego himalaizmu – zaznacza Lemański. [galeria fotografii znajduje się poniżej] Źródła: Zbiory Społeczne, Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki. ###gallery-end###
Artur Hajzer odnosił sukcesy w górach i w biznesie. Do dziś nie wiadomo, dlaczego zginął w Himalajach
Artur Hajzer jako młodzik świat wspinaczkowy zawojował nie swoją techniką, a umiejętnościami krawieckimi, bezczelnością i determinacją. Góry to było całe jego życie. I to w nich pozostał na zawsze.
W tym artykule: Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Duet Hajzer-Kukuczka Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Na ratunek Marciniakowi Powrót w góry i wypadki Polski Himalaizm Zimowy Śmierć Artura Hajzera Artur Hajzer (ur. 28.06.1962 r., zm. 07.07.2013 r.) mieszkał w Mikołowie. Himalaista, zdobywca 6 ośmiotysięczników, przedsiębiorca, mąż i ojciec dwóch synów. Jego pierwsi nauczyciele wspinaczki to Ignacy Walenty Nendza i Janusz Kubica. Najważniejsi partnerzy wspinaczkowi: Rafał Chołda, Jerzy Kukuczka, Krzysztof Wielicki, Rafał Szymczak, Marcin Kaczkan. Zdobył szczyty: Tiricz Mir (7706 m) – 1983 r., pierwsze polskie wejście (z Chołdą), Manaslu (8156 m) – 1986 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna (8091 m) – 1987 r., pierwsze wejście zimowe (z Kukuczką), Sziszapangma (8027 m) – 1987 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna Wschodnia (8010 m) – 1988 r., nową drogą (z Kukuczką), Dhaulagiri (8167 m) – 2008 r. (z Szymczakiem), Nanga Parbat (8126 m) – 2010 r. (z Szymczakiem), Makalu (8481 m) – 2011 r. (z Bieleckim). Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Artur Hajzer nie wyglądał na himalaistę, a na pewno nie na kogoś, kto bryluje we wspinaczce sportowej. Dość masywny, nieco przyciężkawy. Na pierwszy rzut oka wydawało się, że przy swoich kolegach, wyżyłowanych „szczupakach”, jest bez szans w skałach. Zresztą to swojej sylwetce zawdzięczał pseudonim „Słoń”, który towarzyszył mu do końca, chętnie używany także przez niepozbawionego autoironii właściciela. "Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W n... Był jednak też Ślązakiem o wyjątkowej ambicji, determinacji i sprycie. Te cechy pozwoliły mu szybko zostawić większość znajomych z Harcerskiego Klubu Taternickiego daleko w tyle. Tak jak podczas zawodów wspinaczkowych w Podlesicach w czasach studenckich. Tak długo całą sobotę trenował na wytypowanych przez siebie drogach, że dzień później zajął drugie miejsce we wspinaniu na czas, pokonując czołowego wówczas skałkowego „łojanta” Krzysztofa Pankiewicza. Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Dzięki swojemu sprytowi Artur Hajzer przebił się już w pierwszej połowie lat 80. do składów wypraw na himalajskie ośmiotysięczniki. A konkretnie dzięki zdolnościom krawieckim. Jako 16-latek uszył uprząż wspinaczkową Jerzemu Kukuczce, którego jako młodzik spotkał w swoim klubie górskim. A ten się zdolnościami młodzika zachwycił. Później zaopatrywał wyprawy w sprzęt i odzież wówczas niedostępną w sklepach. W plecaki, śpiwory puchowe, kurtki z anoraku. W środowisku himalaistów w latach 80. dwudziestokilkuletni wówczas Artur Hajzer wyróżniał się też zdolnościami organizacyjnymi i znajomością języków obcych. Wszystkie wymienione cechy i talenty plus młodość i spore jak na nią doświadczenie przyczyniły się do tego, że idealnego partnera do dokończenia Korony Himalajów znalazł w nim sam Kukuczka. Gdy latem 1986 r. wielki himalaista wspinał się nową drogą na K2, Hajzer w Polsce załatwiał już formalności, kompletował sprzęt. Wysyłał cargo do Nepalu na kolejną wyprawę na Manaslu, na którą mieli pojechać razem. Była to trudna, ciągnąca się w nieskończoność, torpedowana przez opady śniegu ekspedycja. Uczestniczyli w niej także mistrz stylu alpejskiego Wojtek Kurtyka oraz meksykański młody wilk Carlos Carsolio. Jednak wyprawa skończyła się sukcesem tylko dla duetu Hajzer-Kukuczka. 10 listopada 1986 r. zdobyli ośmiotysięcznik nową drogą poprowadzoną przez jego wschodnią grań. Duet Hajzer-Kukuczka Na wszystkich kolejnych kończących się sukcesem wyprawach, nawet jeśli uczestniczyła w nich szersza grupa wspinaczy, na szczycie stawali tylko we dwóch. Jak zimą 1987 r. na Annapurnie. Wtedy o tym, kto pójdzie na szczyt, zdecydował refleks Hajzera, który ubiegł Krzysztofa Wielickiego w odpowiedzi na pytanie Kukuczki. – Wykolegował mnie i tyle – przyznaje dziś Wielicki. Wtedy musiał zostać z chorą Wandą Rutkiewicz. Od początku kariery największym wspinaczkowym marzeniem Hajzera była, uważana wówczas za zadanie na miarę XXI w., południowa ściana Lhotse. Atakował ją trzykrotnie w latach 1985–1989, podczas wypraw kierowanych przez Janusza Majera, Krzysztofa Wielickiego oraz Reinholda Messnera. Ten ostatni do rozprawienia się ze ścianą zebrał międzynarodowy dream team najlepszych europejskich himalaistów. Podczas pierwszej wyprawy zginął przyjaciel Hajzera z lat młodzieńczych Rafał Chołda. Dwa lata później wraz z Wielickim Hajzer spędził w ścianie aż cztery noce powyżej 8000 m bez użycia tlenu, walcząc aż do wysokości 8300 m, 200 m poniżej wierzchołka. Wyprawa z Messnerem też zakończyła się fiaskiem. Kolejnej propozycji zmierzenia się z trzykilometrową skałą Artur Hajzer już nie przyjął. Jego drogi z Kukuczką zaczęły się rozchodzić. Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Młodszy wspinacz miał już wtedy szalony plan, którego Kukuczka nie popierał. Czuł się na tyle mocny, aby głośno mówić o swoim marzeniu, które wydawało się wtedy czymś z pogranicza fantasmagorii. Ogłosił chęć realizacji projektu zdobycia wszystkich ośmiotysięczników w ciągu jednego roku. Przyjaciel Janusz Majer miał mu pomóc w zgromadzeniu astronomicznego jak na owe czasy w Polsce budżetu na realizację projektu, czyli miliona dolarów. "Z natury jestem leń" - uwierzysz mu? Tak mówi Najszybszy w Himalajach Zdobywa ośmiotysięczniki, a potem zjeżdża z nich na nartach. W świetnym stylu, rekordowym czasie i sam. Bo na razie nie ma nikogo na świecie, kto wydolnością i szybkością mógłby mu dor.. Panowie udali się w tym celu na targi sprzętu i odzieży outdoorowej ISPO w Monachium. Jednak zamiast z pieniędzmi wrócili z pomysłem stworzenia biznesu. Wraz z partnerem z górskich szlaków, Ryszardem Wareckim, założyli firmę Alpinus. Wejście w świat biznesu, kolejny cel w życiu, wyzwanie na miarę tych himalajskich, przyczyniło się do jego – używając alpinistycznego żargonu – wycofu z gór najwyższych. Ale nie był to jedyny powód odejścia od swojej wielkiej pasji. Złożyły się na tę decyzję także wykryta wówczas nieuleczalna chondromalacja rzepek, czyli rozmiękanie chrząstki w kolanie, i narodziny pierwszego syna Filipa. A także, a może przede wszystkim, tragedie górskie, które dotykały jego przyjaciół. Na ratunek Marciniakowi Ale pękać zaczęło coś w Hajzerze już wcześniej. A dokładnie, gdy po raz trzeci wrócił bez sukcesu spod południowej ściany Lhotse do Katmandu, gdzie zastała go tragiczna wiadomość. Pięciu członków wyprawy na zachodnią grań Mount Everestu zginęło w lawinie na stokach Khumbutse. Na przełęczy Lho La pozostał jedyny ocalały, dotknięty śnieżną ślepotą, najmłodszy z grupy Andrzej Marciniak. Ta informacja była jak uderzenie młotem w głowę. Artur Hajzer od razu wykorzystał wszelkie swoje największe atuty: ambicję, determinację, spryt, zdolności organizacyjne, by poprowadzić akcję ratunkową, która wydawała się nie mieć szans. Sytuacja była gorzej niż beznadziejna. Tybet był w tym czasie zamknięty, za kilka dni miało dojść do masakry na placu Tiananmen. W Polsce w przededniu wyborów 4 czerwca też trudno było szukać wsparcia. Hajzer jednak przy pomocy Reinholda Messnera i jego układów w Katmandu uzyskał pozwolenie na akcję ratunkową. W towarzystwie dwóch nowozelandzkich przewodników oraz dwóch Nepalczyków pojechał do Tybetu. Od tamtej strony dotarł do Marciniaka. Ocalały już szykował się do próby samotnego schodzenia po omacku z przełęczy. Głosy dobiegające z zewnątrz odebrał z początku jako atakujące uszkodzony mózg omamy. Dziś nie ma wątpliwości, że to właśnie Artur Hajzer uratował mu życie. Powrót w góry i wypadki Po 1989 r. Artur Hajzer skupił się przede wszystkim na biznesie, nowej rodzinie, w której pojawił się drugi syn, Jakub, i m.in. żeglarstwie. Ale i w biznesie, w którym zdobywał kolejne szczyty, przytrafił się bolesny upadek. Po bankructwie Alpinusa, którego przyczynami były m.in. przeinwestowanie, Hajzer i jego partnerzy założyli nową markę HiMountain. Ale gorycz porażki przywróciła w nim myśli o świecie, w którym odniósł tyle sukcesów. – Wilka ciągnie do lasu, a jego życiem były góry. Kiedyś musiał do nich wrócić, niezależnie od losów firmy – opowiadał mi i Przemysławowi Wilczyńskiemu, współautorowi książki „Broad Peak. Niebo i piekło” himalaista Piotr Pustelnik. To właśnie z nim Hajzer pojechał na swoją pierwszą wyprawę po powrocie w 2005 r. – na Broad Peak. Zakończyła się ona wypadkiem Hajzera i złamaniem przez niego nogi na prawie 8000 m w kopule szczytowej. A potem ofiarną akcją ratunkową – 3000 m w dół techniką asekurowanego liną „dupozjazdu” – która uratowała mu życie. Wypadki prześladowały go po powrocie w góry. Podczas zimowej wycieczki granią Tatr Zachodnich Artur Hajzer spadł z potężną lawiną w masywie Czerwonych Wierchów. Odkopali go ratownicy TOPR-u. Na Dhaulagiri doświadczył w jednym z obozów ataku choroby wysokościowej. Partnerzy pomogli mu zejść. Na Nanga Parbat w namiocie zatruł się groźnie gazem z maszynki. Polski Himalaizm Zimowy Do wypraw Artur Hajzer przygotowywał się bardzo solidnie. Biegał, chodził na basen, badał się, mierzył swoją wydolność, zatrudnił nawet osobistego trenera i dbał o dietę. Jego słynna determinacja wygrywała z pechem i pozwalała mimo przeciwności odnosić kolejne górskie triumfy. Zarówno na wymienionych dwóch ośmiotysięcznikach, jak i na piątej górze świata, Makalu. Wszedł na nią już jako kierownik programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w towarzystwie swojego czołowego zawodnika, Adama Bieleckiego. PHZ stworzył w celu przywrócenia Polakom znanej w latach 80. marki w Himalajach i dokończenia idei Andrzeja Zawady zdobycia zimą wszystkich szczytów ośmiotysięcznych. Zasługą Hajzera i jego programu były dwa wejścia zimowe na niezdobyte przed powstaniem PHZ-u szczyty Gaszerbrum I i Broad Peak. Triumf, pot i łzy: Artur Hajzer o wejściu na Gaszenbrum I w 2012 r. Największy od wielu lat polskiego himalaizmu czy skandal na międzynarodową skale? Takiej awantury w polskim środowisku wspinaczkowym nie było juz dawno. A wszystko przy okazji ogromnego osiąg... Niestety, w czasach kierowania PHZ-em spotkało go też sporo nieprzyjemności. Po zakończonej odmrożeniami uczestników wyprawie unifikacyjnej na Makalu, a zwłaszcza po tragicznym Broad Peaku na Artura Hajzera wylała się fala nie zawsze zasłużonej krytyki. „Narodowy program narażania młodych” – pisała po Makalu dziennikarka i podróżniczka Monika Rogozińska. Krytykowano go za sprzężenie wypraw himalajskich ze światem wielkich mediów. Nawet bliscy przyznawali, że Artur Hajzer lubił pokazywać się na wizji. Po tragedii na Broad Peaku zdecydował się wyjechać w Himalaje. Planowany już wcześniej trawers Gaszerbrumów przybierał formę ucieczki od zamieszania, pytań i ostrych sporów. Śmierć Artura Hajzera – Widać było, że nie chce mu się jechać, że jest potwornie zmęczony. Ale z drugiej strony bardzo chce pobyć sam, odpocząć – opowiada w naszej książce Izabela Hajzer. Co wydarzyło się na Gaszerbrumie I, pozostanie jedną z wielu tajemnic, o których góry milczą. Wiemy tylko to, co przekazał partner Artura z tej wyprawy, Marcin Kaczkan. Po nieudanym ataku szczytowym 7 lipca 2013 r. odpoczywali w obozie III. Podali informację, że będą kontynuować zejście. Schodzili Kuluarem Japońskim po linach poręczowych. Kaczkan szedł pierwszy. Zawiewający wiatr ograniczał widoczność. W Polsce była godzina 11, gdy Artur Hajzer wysłał SMS-a do żony, który nie pozostawił wątpliwości: „Kaczkan spadł z C3 w kuluar. O 13.30. Nie wpiął się. Moim zdaniem na śmierć”. Nigdy nie dowiemy się, co sprawiło, że napisał coś takiego, skoro jego partner nie doznał żadnego wypadku. Chwilę później Kaczkan dostrzegł kilka metrów od siebie spadającego Hajzera. Kiedy 20 minut później, o godz. 16.08 czasu pakistańskiego, dotarł do podstawy kuluaru, znalazł go tam. Martwego. Bieg dla Słonia: tysiące ludzi pożegnało Artura Hajzera 7 sierpnia o 22:00 w całej Polsce i nie tylko odbył się Bieg dla Słonia wydarzenie ku pamięci Artura Hajzera. W samym Chorzowie pobiegło blisko 1400! Informacja dotarła do Polski dwa dni później. Po tym, jak członkowie rosyjskiej wyprawy odnaleźli przeczekującego załamanie pogody w obozie II Kaczkana. Hajzer został pochowany przez Kaczkana w szczelinie w okolicy miejsca fatalnego upadku. A ja do dziś pamiętam, jak przed wyjazdem do Pakistanu rozmawialiśmy na Facebooku. Napisał mi wtedy: „Jakby mnie kto szukał, to mnie nie ma. Jadę z Kaczkanem na GI i GII za swoje na 2 miechy i mam wszystko w d...”.
Maciej Berbeka to wybitny polski himalaista. Jakie były jego osiągnięcia i jak zginął?
Maciej Berbeka był wybitnym himalaistą, który swoją pasją do gór i niezwykłymi osiągnięciami zapisał się na zawsze w historii polskiego i światowego himalaizmu. Jego tragiczna śmierć na Broad Peak była ogromnym ciosem dla środowiska wspinaczy wysokogórskich.
W tym artykule: Kim był Maciej Berbeka? Maciej Berbeka: legenda himalaizmu Najważniejsze osiągnięcia Macieja Berbeki Jak i kiedy zginął Macieja Berbeka? Śmierć Macieja Berbeki na Broad Peak Maciej Berbeka na zawsze zapisał się w historii polskiego himalaizmu. Urodzony 17 października 1954 roku w Zakopanem, Berbeka był jednym z najbardziej utytułowanych polskich wspinaczy. Przypominamy jego najważniejsze osiągnięcia oraz tragiczną śmierć, która zainspirowała filmowców. Kim był Maciej Berbeka? Maciej Berbeka dorastał w Zakopanem, gdzie od najmłodszych lat miał kontakt z górami. Jego ojciec, Krzysztof Berbeka, również był znanym alpinistą i taternikiem, co z pewnością wpłynęło na jego zainteresowanie wspinaczką. Ojciec Macieja nie tylko zdobywał szczyty górskie, ale też szukał innych wspinaczy w trakcie akcji ratunkowych (był licencjonowanym ratownikiem górskim). Sam zmarł w młodym wieku na skutek urazów i odmrożeń doznanych podczas wypadku w trakcie zejścia z Dent d’Hérens 18 marca 1964 r. Wspinaczka górska była niejedyną pasją Macieja Berbeki. Himalaista realizował się też artystycznie jako malarz, grafik i scenograf. Jeszcze w Zakopanem w ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych im. A. Kenara. Kolejnym etapem jego edukacji były studia na Wydziale Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Maciej Berbeka: legenda himalaizmu Dziś Maciej Berbeka jest jednak znany przede wszystkim z osiągnięć wysokogórskich. Zdobył pięć ośmiotysięczników. Swoje życie poświęcił najwyższym górom świata i to dosłownie. Zginął, schodząc ze szczytu Broad Peak w marcu 2013 r. Jego tragiczna śmierć była szeroko komentowana w mediach przez bliskich oraz środowisko himalaistów. Tragedia na zboczach Broad Peaku była też inspiracją dla filmowców. W 2022 r. swoją premierę na platformie Netflix miał biograficzny film „Broad Peak”. W postać Macieja Berbeki wcielił się aktor Ireneusz Czop. Mimo że obecnie wiele osób kojarzy Berbekę właśnie z jego śmiercią w Karakorum, Polak jeszcze za życia zdążył zapisać się na kartach historii himalaizmu. Jerzy Kukuczka wiele razy dokonał niemożliwego w Himalajach. Zginął w symbolicznym dla siebie miejscu Jerzy Kukuczka był jednym z najwybitniejszych wspinaczy wysokogórskich w historii. Zdobył wszystkie czternaście ośmiotysięczników w Himalajach i Karakorum. Jego osiągnięcie jest tym bardzi... Najważniejsze osiągnięcia Macieja Berbeki Jednym z najważniejszych osiągnięć Macieja Berbeki było pierwsze zimowe wejście na Manaslu (8156 m n.p.m.) w 1984 roku. Wyprawa, kierowana przez Andrzeja Machnika, była pionierskim przedsięwzięciem w historii zimowego himalaizmu. Berbeka wraz z Ryszardem Gajewskim zdobył szczyt 12 stycznia. To stanowiło przełomowy moment w historii zdobywania ośmiotysięczników w warunkach zimowych. Kolejnym znaczącym osiągnięciem Berbeki było pierwsze zimowe wejście na Czo Oju (8188 m n.p.m.) w 1985 roku. Wyprawa ta, zorganizowana przez Klub Wysokogórski Kraków, była kolejnym dowodem na niezwykłą wytrwałość i umiejętności polskich himalaistów. Berbeka, wraz z Maciejem Pawlikowskim, zdobył szczyt 12 lutego, potwierdzając swoje miejsce w elicie światowego himalaizmu. Himalaiści wsławiają się nie tylko udanymi atakami szczytowymi, ale także swoim heroizmem w ekstremalnym warunkach. Tak było i w przypadku Berbeki, kiedy w 1988 roku wziął udział w wyprawie na Broad Peak. Będąc przekonanym, że zdobył wierzchołek, Berbeka wszedł na przedwierzchołek Rocky Summit (8028 m n.p.m.). Mimo że później okazało się, iż nie zdobył głównego szczytu, to jego próba była niezwykłym wyczynem, zwłaszcza w trudnych warunkach zimowych. Polak wrócił na Broad Peak po 25 latach. Jak i kiedy zginął Macieja Berbeka? Broad Peak, znany również jako K3, to jeden z najwyższych szczytów na świecie. Jego wierzchołek wznosi się na wysokość 8051 metrów nad poziomem morza w paśmie Karakorum na granicy Pakistanu i Chin. Polacy odegrali znaczącą rolę w historii zdobywania tego majestatycznego szczytu. Dokonali zarówno pierwszych wejść, jak i tragicznych prób, które na zawsze zapisały się w annałach himalaizmu. Tragiczna śmierć Macieja Berbeki podczas zimowej wyprawy na Broad Peak w marcu 2013 roku była jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w historii polskiego himalaizmu. Co dokładnie wydarzyło się 11 lat temu? W 2013 roku Maciej Berbeka wziął udział w zimowej wyprawie na Broad Peak w ramach programu „Polskie Himalaje 2010–2015”. Celem projektu było zdobycie wszystkich ośmiotysięczników zimą przez polskich himalaistów. Na początku marca 2013 roku Maciej Berbeka, wraz z trzema innymi polskimi himalaistami: Adamem Bieleckim, Arturem Małkiem i Tomaszem Kowalskim, zdobyli szczyt Broad Peak. Było to pierwsze zimowe wejście na ośmiotysięcznik, co stanowiło ogromny sukces dla całej ekipy i dla polskiego himalaizmu. Niestety, radość z osiągnięcia celu szybko przerodziła się w dramat. Śmierć Macieja Berbeki na Broad Peak Podczas zejścia, na wysokości około 7900 metrów, Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski zaczęli tracić kontakt z pozostałymi członkami ekipy. Ostatni raz byli widziani w pobliżu przełęczy na wysokości około 7800 metrów. Pomimo prób nawiązania kontaktu radiowego, nie udało się ustalić ich dokładnej pozycji. Po dwóch dniach bez kontaktu z Berbeką i Kowalskim lider wyprawy, Krzysztof Wielicki, podjął decyzję o rozpoczęciu akcji poszukiwawczej. Niestety, ekstremalne warunki pogodowe i ogromne zagrożenie lawinowe uniemożliwiły przeprowadzenie skutecznych poszukiwań. Po kilku dniach bezowocnych prób Berbeka i Kowalski zostali uznani za zmarłych. Maciej Berbeka miał 58 lat, a Tomasz Kowalski zaledwie 27. Po śmierci Maciej Berbeka został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla rozwoju polskiego himalaizmu i za promowanie Polski na świecie. Symboliczna mogiła Macieja Berbeki znajduje się na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem. Na grobie Krzysztofa Berbeki również zamontowano tablicę upamiętniającą jego syna. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Czy Wanda Rutkiewicz nadal żyje w tybetańskim klasztorze? Niektórzy mają nadzieję, że ukryła się tam przed światem
Niezwykłą hipotezę przywołuje film „Ostatnia wyprawa” w reżyserii Elizy Kubarskiej. Ten dopracowany scenariuszowo obraz jest pokazywany na tegorocznym Festiwalu Millenium Docs Against Gravity.
W tym artykule: Sztuka wygrywania Z Wrocławia w Himalaje Co się stało na Kanczendzondze? „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” Co motywowało Wandę Rutkiewicz, najsłynniejszą polską himalaistkę? Czego szukała w górach i czy to znalazła? Jakie miała marzenia i czy udało jej się je zrealizować? Mogłoby się wydawać, że odpowiedź przynajmniej na ostatnie pytanie jest oczywista. Ostatecznie Wanda Rutkiewicz ma na swoim koncie sukcesy światowego formatu. Jako pierwsza osoba z Polski i jako pierwsza Europejka stanęła na Mont Evereście. Była też pierwszą osobą z Polski i pierwszą kobietą, która wspięła się na K2, najtrudniejszą górę świata. Pokonała tym samym męską konkurencję. I to w okresie, kiedy w himalaizmie dominowali mężczyźni. Sztuka wygrywania Czy mogła być niespełniona? Wydawałoby się, że to niemożliwe. Jednak takie przekonanie to efekt badania czyjegoś życiorysu wyłącznie przez pryzmat publicznych osiągnięć. „Ostatnia wyprawa”, znakomity dokument Elizy Kubarskiej, reżyserki i alpinistki, idzie znacznie dalej. Przede wszystkim przywołuje głos samej Rutkiewicz. I to głos najintymniejszy. Narracja filmu wykorzystuje audio-pamiętnik himalaistki, nagrywany przez nią pół roku przed zaginięciem. Jego ton daleki jest od samozadolowenia czy triumfalizmu. To samo dotyczy wypowiedzi publicznych Rutkiewicz. Są niespieszne, wyważone, przemyślane. – Wygrywanie jest też sztuką – mówi zdobywczyni Mont Everestu. – Nie w sensie dochodzenia do wygranej, tylko zachowania się w momencie, kiedy jest się zwycięzcą. Trzeba umieć wtedy kontrolować siebie. Zdobyć się na prześledzenie drogi sukcesu i ocenić ją – tłumaczy Rutkiewicz. Z Wrocławia w Himalaje Przyszła gwiazda polskiego himalaizmu urodziła się w 1943 r. w litewskich Płungianach. Po zakończeniu drugiej wojny światowej jej rodzina wpierw zamieszkała w Łańcucie, a ostatecznie we Wrocławiu. Tam właśnie Rutkiewicz uczęszczała do liceum i na studia. Wybrała kierunek uznawany wówczas za typowo męski. Po ukończeniu Politechniki Wrocławskiej zdobyła dyplom inżyniera elektronika. Jej talent sportowy objawił się bardzo wcześnie. Już w liceum z sukcesami grała w siatkówkę. Mimo że miała tylko 168 cm wzrostu, została członkinią siatkarskiej drużyny uniwersyteckiej. Wtedy jednak zaczęła się również wspinać i ostatecznie wybrała góry. Jak wszyscy zaczyna od wspinaczki skałkowej. Przez Tatry dotarła do Alp. Następne były Pamir, Hindukusz i Himalaje. Himalajom pozostała wierna do końca. Jej ostatnim wielkim projektem wspinaczkowym była „Karawana do marzeń”. Rutkiewicz nazwała tak pomysł zdobycia ośmiu ośmiotysięczników w jeden rok. Nie udało się to wcześniej nikomu. – Nie będę trzecia, po Messnerze i Kukuczce. Ja będę pierwsza, która spróbuje czegoś nowego – mówi Rutkiewicz w „Ostatniej wyprawie”. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post... Co się stało na Kanczendzondze? Ta próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. W 1992 r. Rutkiewicz spróbowała wspiąć się na Kanczendzongę, trzeci szczyt świata o wysokości 8586 m.n.p.m. 12 maja, podczas ataku szczytowego, zaginęła. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. W filmie Kubarskiej rozważana jest zdumiewająca hipoteza. A co, jeśli Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze? Co, jeśli udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów? Podobno przed wyprawą himalaistka powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to znaczy, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką. Czy zrobiła to naprawdę? Początkowo pomysł wydaje się sensacyjny i niezwykle mało prawdopodobny. Jednak w miarę oglądania filmu uświadamiamy sobie, że życie Rutkiewicz różniło się znacznie od łatwych wizji szczęśliwej egzystencji kobiety sukcesu. Tragedia w dzieciństwie, nieudane związki, utrata partnera, wreszcie obracanie się w ściśle męskim środowisku silnie naznaczonym maczyzmem. Z tym wszystkim musiała się mierzyć przez całe życie. Po zrozumieniu tego teorię, która wpierw wydawała się nieprawdopodobna, nagle zaczynamy rozważać jako możliwą. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” W latach 80. dyskusyjne było samo wspinanie się kobiet w wysokich górach. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” – taka kwestia bywała podnoszona w dyskusjach publicznych. Himalaistki i alpinistki musiały usprawiedliwiać się ze swoich pasji. A także z niewystarczającego dopasowania do tradycyjnych wzorców kobiecości. – Czy w czasie tej wyprawy były momenty, że chciało się pani tak po prostu po kobiecemu płakać? – pada pytanie na konferencji prasowej po zdobyciu przez Rutkiewicz Mont Everestu i jej powrocie do Polski. – No nie – odpowiada himalaistka. – Najwyżej ze złości, ale nie dlatego, że po kobiecemu – dodaje. Nie ma wątpliwości, że działanie na równych prawach w świecie męskim musiało być trudne. – Mój sukces może dlatego jest spektakularny, że ja jako kobieta stanęłam na szczycie. Wydaje mi się, że samodzielność kobiety jako partnerki powoduje uczucie zagrożenia u mężczyzny-partnera. Wynika to może z jakichś podświadomych obaw, że ich kosztem wejdę na szczyt i osiągnę sławę – mówi w dokumencie Rutkiewicz. To wszystko jednak choć utrudniało, nie uniemożliwiało jej realizacji marzeń. A także obrony własnej tożsamości i zachowania niezależności. – Powiedz, Wanda, co to dla ciebie góry? – pada w „Ostatniej wyprawie”. – Właściwie to są trzy rzeczy: ludzie, a więc wyprawa, góry, a więc natura i sport, od którego zaczęłam – odpowiada Rutkiewicz. – I wszystkie trzy są bardzo ważne – dodaje. – Z każdą górą rozpoczyna się coś innego, nowe życie – mówi w innym momencie Wanda Rutkiewicz. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jerzy Kukuczka wiele razy dokonał niemożliwego w Himalajach. Zginął w symbolicznym dla siebie miejscu
Jerzy Kukuczka był jednym z najwybitniejszych wspinaczy wysokogórskich w historii. Zdobył wszystkie czternaście ośmiotysięczników w Himalajach i Karakorum. Jego osiągnięcie jest tym bardziej wyjątkowe, że udało mu się to w niespełna 8 lat.
W tym artykule: Jerzy Kukuczka: dzieciństwo i początki pasji Najważniejsze osiągnięcia Jerzego Kukuczki Jerzy Kukuczka: śmierć Izba Pamięci Jerzego Kukuczki Jerzy Kukuczka jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich himalaistów. Wsławił się odwagą, determinacją i umiejętnościami wspinaczkowymi. Dzięki tym cechom bił w górach historyczne rekordy, a jego dziedzictwo pozostaje żywe do dziś. Wysokogórskie osiągnięcia Kukuczki niezmiennie inspirują zarówno alpinistów i himalaistów, jak i taterników. I nie ma się co dziwić. W końcu zapisał się na kartach historii jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Jego historyczne osiągnięcie zostało niedawno podważone przez twórców Księgi Rekordów Guinnessa, jednak Kukuczka wsławił się też innymi dokonaniami – nie tylko w Himalajach. Jerzy Kukuczka: dzieciństwo i początki pasji Himalaista przyszedł na świat 24 marca 1948 roku w Katowicach. Jego pierwsze imię to Józef, do dziś jest jednak powszechnie znany jako Jerzy Kukuczka. Z pochodzenia był beskidzkim góralem, a jego rodzina miała korzenie w Istebnej. Sport towarzyszył Kukuczce od najmłodszych lat. Będąc uczniem szkoły średniej, uprawiał podnoszenie ciężarów. Zrezygnował jednak z tej dyscypliny z powodu lekarskiego zakazu. Szybko jednak znalazł sobie nowe hobby, które z czasem stało się jego największą życiową pasją. Mowa oczywiście o zdobywaniu szczytów górskich. Umiejętności wspinaczkowe rozwijał w Harcerskim Klubie Taternickim im. gen. Mariusza Zaruskiego w Katowicach. Dołączył do niego w 1965 r. Razem z innymi członkami klubu brał udział oraz organizował różnorodne wyprawy turystyczne z elementami wspinaczki. Rok później, w 1966 roku, Jerzy Kukuczka dołączył do Koła Katowickiego Klubu Wysokogórskiego. Wtedy też ukończył kurs wspinaczkowy w Tatrach. Cały czas rozwijał się też i kształtował jako harcerz. Podczas zimowiska w Kowarach w 1967/68 roku zdobył stopień przewodnika, a następnie podharcmistrza. W Harcerskim Klubie Taternickim był nie tylko członkiem. Kolejno pełnił funkcje przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, a następnie szefa komórki szkoleniowo-kwalifikacyjnej. Podczas wypraw na najwyższe szczyty Ziemi Kukuczka nie zapominał o harcerskim doświadczeniu. Proporczyk klubu towarzyszył mu w trakcie wspinaczek na ośmiotysięczniki. Monika Witkowska zdobyła K2. Jako druga Polka w historii po Wandzie Rutkiewicz! Monika Witkowska raz jeszcze zapisała się na kartach historii. Dziś zdobyła szczyt K2! Najważniejsze osiągnięcia Jerzego Kukuczki Jerzy Kukuczka był jednym z pierwszych wspinaczy, którzy dokonali zimowych wejść na najwyższe szczyty Himalajów. Polak uczestniczył w pierwszych zimowych wejściach na: Dhaulagiri (1885 r.), Kanczendzongę (1986 r.), Annapurnę ( 1987 r.) Jego próba zdobycia K2 zimą, chociaż nie powiodła się, była jednym z najbardziej heroicznych przedsięwzięć w historii himalaizmu. Podczas wspinaczek na ośmiotysięczniki Jerzy Kukuczka nie zawsze wspierał się dodatkowym tlenem. To czyni jego osiągnięcia jeszcze bardziej imponującymi. Często wybierał też trudniejsze i mniej oczywiste drogi na szczyty. W 1980 r. Kukuczka zdobył nową drogą Mount Everest. Rok później samotnie wytyczył nową trasę na Makalu. Z kolei w 1983 r. wszedł nowymi drogami na Gaszerbrum I i II. Łącznie wytyczył jedenaście nowych dróg na zdobytych ośmiotysięcznikach. – To jest dla mnie najważniejsze, bo wchodzenie drogą normalną, drogą, którą wchodzi w tej chwili bardzo dużo wspinaczy, nie daje mi takiej satysfakcji. Uważam, że mamy jeszcze chwile w Himalajach, kiedy można pozostawiać trwałe ślady na tych ośmiotysięcznikach. Są jeszcze ściany, którymi można poprowadzić nowe drogi i tu musimy szybko działać, ponieważ jest wielu takich, którzy chcą zrobić to jako pierwsi, a ścian nie przybywa – mówił podczas audycji radiowej „Muzyka i Aktualności” w 1988 r. Czym zasłynął Jerzy Kukuczka? Kukuczka wiele razy zapisał się na kartach historii nie tylko polskiego himalaizmu. Jako pierwszy i jak dotąd jedyny na świecie zdobył dwa ośmiotysięczniki jednej zimy. Polak święcił jednak wspinaczkowe triumfy także poza Himalajami. Wyznaczał nowe drogi i bił rekordy w Tatrach (m.in. pierwsze zimowe przejście „Kurtykówki” na wschodniej ścianie Małego Młynarza), Dolomitach czy Alpach. W najwyższych górach Europy uczestniczył między innymi w poprowadzeniu nowej drogi na Petit Dru (3,754 m). Jerzy Kukuczka: śmierć Kukuczka zginął podczas próby wspinaczki na niezdobytą południową ścianę Lhotse w Nepalu 24 października 1989 r. Historia w pewnym sensie zatoczyła tam koło. Lhotse to pierwszy ośmiotysięcznik zdobyty przez Kukuczkę – dokładnie 10 lat wcześniej, w październiku 1979 r. Jak zginął Jerzy Kukuczka? Podczas ataku szczytowego Kukuczce towarzyszył Ryszard Pawłowski. To on był świadkiem jego śmierci. Himalaiści znajdowali się wówczas na wysokości 8200 metrów. – Doskonale widzę silną sylwetkę Jurka na tle nieba. Tam, gdzie kończy się stromizna ściany i zaczyna łatwiejsza, śnieżna grań zmierzająca w kierunku szczytu. Jurek rozpłaszcza się na stromej ściance pokrytej cukrowałym śniegiem, a ja wstrzymuję oddech... Szeroko rozłożonymi rękami szuka lepszych chwytów, a nogami uzbrojonymi w raki dogodnego oparcia. „Jurek, uważaj” szepcę w myślach. Nagle, mój partner zaczyna się wolno zsuwać z warstwą śniegu. Nabiera coraz większej szybkości. [...] Zaciskam ręce na linie. Jestem przygotowany na potężne szarpnięcie. Jego siła rzuca mnie na skały. Koniec... Ale cienka lina pęka na ostrej krawędzi tuż nade mną. Oniemiały patrzę w ponad trzy kilometrową otchłań. Jeszcze przez chwilę słyszę dźwięk odbijającego się od skał czekana. Widzę wolno spadającą czerwoną rękawicę Jurka... – pisał potem Pawłowski we wspomnieniach. Izba Pamięci Jerzego Kukuczki Ciała Jerzego Kukuczki nigdy nie odnaleziono. Wybitny himalaista doczekał się jednak własnej Izby Pamięci w Istebnej, a dokładnie w przysiółku Wilcze. To miejsce, w którym Jerzy Kukuczka odpoczywał między wyprawami i pisał kolejne książki. W Izbie Pamięci zachowane są fotografie z wypraw himalaisty, a także część jego sprzętu wspinaczkowego oraz medale i odznaczania. Przed zwiedzaniem należy skontaktować się z Cecylią Kukuczką za pośrednictwem strony internetowej obiektu. Pomniki upamiętniające Jerzego Kukuczkę postawiono też w jego rodzinnych Katowicach oraz w Himalajach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jak przygotować się na 6-tysięcznik. Droga Moniki Witkowskiej na Broad Peak
Broad Peak przysparza wspinaczom wiele problemów – pogoda w paśmie Karakorum jest nieprzewidywalna i zdarzają się sytuacje ekstremalne. Latem 2021 roku zdobywanie tego szczytu było dla Moniki Witkowskiej szczególnie pechowe i dramatyczne. Cudem udało jej się wyhamować upadek i 300-metrowy zjazd na wysokości 7500 m.
W tym artykule: Jak K2 zamieniło się w Broad Peak Pandemia krzyżuje plany Ostatnie chwile przed Broad Peak Czy himalaiści są zabobonni? Przedstawiamy fragment książki Moniki Witkowskiej „Broad Peak. Darowane życie" (Wyd. Słowne, 2022). Książka polskiej himalaistki nie jest jedynie opowieścią o wyprawie. Można się z niej dowiedzieć o tym, jak wygląda od podszewki wyprawowa codzienność, co się zdarzyło podczas ataku szczytowego i dlaczego zginął Mister Kim, jak swoje wyprawy wspominają Krystyna Palmowska (pierwsze w świecie wejście kobiece na Broad Peak) i Krzysztof Wielicki (rekord w szybkości zdobycia tej góry). K2 i co dalej? Najnowszy odcinek podcastu National Geographic Traveler Zjawiskowo W trzecim odcinku podcastu „Zjawiskowo” Jakub Rybski rozmawia z pisarzem, dziennikarzem i podróżnikiem Maxem Cegielskim o jego najnowszej powieści „Nazywam się Czogori”. Jak K2 zamieniło się w Broad Peak Marzyło mi się K2. Jak na razie jedyną Polką, która zdobyła K2, była Wanda Rutkiewicz. Druga góra świata zawładnęła moim umysłem wkrótce po powrocie z udanej wyprawy na Lhotse (2019 rok) i wszystko wskazywało na to, że lato 2020 roku spędzę właśnie tam. Los chciał inaczej. Trzy miesiące przed wyprawą świat zamarł w nieznanym nam wcześniej rodzaju szoku – media trąbiły o pandemii, przerażające statystyki wywoływały psychozę strachu, ale wciąż jeszcze miałam nadzieję, że to chwilowe i że po kilku tygodniach wszystko wróci do normy. Pierwszym utrudnieniem stało się zamknięcie siłowni, co oznaczało odcięcie mnie od głównej formy treningu, czyli chodzenia z plecakiem po ruchomych schodach. „Przyjeżdżaj do mnie, mieszkam w 22-piętrowym bloku” – zaproponował kumpel, Damian Rosiński, więc faktycznie ileś treningów zrobiłam właśnie na klatce schodowej jego wieżowca. Po pewnym czasie rozpoznawałam niektóre z pięter choćby po zapachach ze zsypu. Potem z kolei, gdy ogłoszono lockdown, ćwiczyłam w domu, a konkretniej – dostawałam wycisk w ramach internetowych treningów prowadzonych przez Karola Henniga z Formy na Szczyt. Ktoś powiedział, że w małym mieszkaniu nie można ćwiczyć? Można… Za sprzęty służyły mi krzesła czy ława, za ciężarki czy sztangę plecak wypełniony zgrzewką wody. Według płynących z laptopa instrukcji robiłam pompki, przysiady, deski… W czasie lockdownu szalenie mi brakowało wolności, przestrzeni i świeżego powietrza. Tutaj też okazało się, że potrzeba jest matką wynalazków. Balkonu niestety nie mam, ale odkryłam, że małe okienko ze strychu na piątym piętrze bloku na warszawskim Czerniakowie pozwala mi wyjść na dach, z którego widzę Łazienki! Wynosiłam karimatkę i mając dachową przestrzeń jedynie dla siebie, mogłam oddawać się lekturze górskich książek, między innymi tych o szczycie K2. Oczywiście w międzyczasie organizowałam wyprawę – negocjowałam z agencją ceny, dogadywałam szczegóły i coraz częściej mentalnie byłam już w Pakistanie. Pandemia krzyżuje plany Niestety, w związku z pandemią żadnej wyprawy nie było. Nadszedł kolejny rok i nowe nadzieje. Wszystko układało się wręcz idealnie. Może nawet za dobrze? Najtrudniej było ze sponsorami, ale w końcu znalazły się firmy, które postanowiły mnie wesprzeć (tu wielkie podziękowania dla najważniejszych sponsorów, którymi byli InterRisk, Douglas i Brother). W każdej wolnej chwili jeździłam w góry, doszkalałam się, a że siłownie znowu działały, w moim ulubionym klubie sieci Zdrofit mogłam katować się do oporu, bez żadnych taryf ulgowych. Rowery, tabata, no i ruchome schody dawały naprawdę dobre efekty, pilnowałam też ściśle diety – żeby było w niej dużo żelaza (w dużym skrócie: żelazo wspomaga przystosowanie się organizmu do wysokości). W kwietniu pojechałam do Nepalu – prowadziłam grupę trekerów do bazy pod Everestem, ale przy okazji z częścią ekipy weszliśmy też na sześciotysięcznik Lobuche East (6119 m), co traktowałam jako wstępną aklimatyzację. Miesiąc po powrocie z Nepalu miałam już lecieć do Pakistanu. Nie tylko ja, bo w towarzystwie grupy trekerów, którzy mieli mnie odprowadzić do bazy. Poważne problemy zaczęły się trzy tygodnie przed wylotem. Najpierw ciśnienie podniosła nam informacja, że Polska znalazła się na liście krajów, których obywatele ze względu na covid nie mogą przylecieć do Pakistanu. Ręce nam opadły, ale na szczęście nasz pakistański kontrahent obiecał załatwić stosowne zezwolenie i faktycznie – udało mu się to zrobić. Zaraz potem odwołano nam lot, ale dzięki znajomościom udało się załatwić miejsca na inny. Następna wiadomość tąpnęła mną już solidnie: na listę zbanowanych krajów wpisano również Nepal! Zabrzmiało to fatalnie, bo właśnie Nepalczycy byli organizatorami wyprawy (agencja Seven Summit Treks). Łudziłam się jeszcze, że skoro nam, Polakom, załatwiono zezwolenia, to podobne uda się załatwić także i Nepalczykom. Nic z tego. Kilka dni później przyszedł mail od agencji, że jest im bardzo przykro, ale są zmuszeni odwołać wyprawę. Byłam bliska rozpaczy, jednak burza mózgów z Pawłem (moim mężem) oraz Adamem (moim najlepszym przyjacielem, doradcą i wspólnikiem wielu działań), zaowocowała decyzją: szkoda miesięcy przygotowań oraz treningów. Skoro jest jak jest i nie ma szans na K2, to trzeba brać to, co się da, czyli zlokalizowany po sąsiedzku Broad Peak! Tu ryzyka, że i tę wyprawę odwołają, nie było, jako że stała za nią agencja pakistańska, ta sama zresztą, która organizowała nasz treking, czyli Leila Peak Expedition. Kolejne dni minęły na błyskawicznym przystosowywaniu się do zmiany celu. Trzeba było szybko wymyślić logo, zamówić nowe banery sponsorskie, zrobić pieczątkę wyprawy, no i milion innych rzeczy. Równocześnie piętrzyły się nowe problemy. Najważniejszy stanowiło to, że do wylotu zostało zaledwie kilka dni, a my wciąż nie mieliśmy wiz. Co z tego, że wnioski złożyliśmy internetowo kilka tygodni wcześniej, skoro nawet nie mieliśmy sygnału, czy ktoś je rozpatruje. „Ekipa hiszpańska dostała wizy sześć godzin przed wylotem” – śmiał się Akbar, szef agencji, podczas gdy mnie wcale nie było do śmiechu. Wylot miał być we wtorek, w czwartek z Adamem zakomunikowaliśmy Akbarowi, że jeśli do końca następnego dnia nie będzie wiz, odwołujemy wyjazd. Tego, co się działo w piątek, nawet nie chcę wspominać – SMS-y, telefony oraz maile napływały z taką częstotliwością, że nie nadążaliśmy z ich czytaniem. Poruszony został pakistański MSZ, polski MSZ, Ambasada Pakistanu w Polsce i jeszcze inne przydatne kontakty. „Jeśli do siedemnastej nie będzie wiadomości, to już nie mam pomysłu…” – napisał Akbar. Szesnasta pięćdziesiąt wyświetliła się informacja: wizy zostały przyznane. Andrzej Bargiel wyruszył do Karakorum. Chce zjechać na nartach z dwóch sześciotysięczników Karakoram Ski Expedition to najnowsze przedsięwzięcie Andrzeja Bargiela. W czasie wyprawy Bargiel chce wspiąć się na niezdobyty jak dotąd szczyt Yawash Sar II (6178 m), po czym zjechać z nie... Ostatnie chwile przed Broad Peak Przez ostatni tydzień przed wylotem razem z Adamem działaliśmy dosłownie na trzysta procent normy, a mój mąż dzielnie nas wspierał (gdyby nie on, pewnie bym zapomniała o jedzeniu, to on robił za baristę, bo bez kawy nie dałabym rady, nie mówiąc o kwestiach technicznych, jeżdżeniu w roli kuriera itp., itd.). Wyzwoleniem z lawiny spraw tradycyjnie okazał się dopiero moment wejścia do samolotu… Był jednak jeden naprawdę duży plus całego tego zamieszania, a mianowicie: nie miałam czasu na nadmierne rozmyślania czy roztkliwianie się. Nikt z himalaistów o tym nie mówi, ale przed samym wylotem nie jest nam łatwo. Na etapie planowania wyprawy, wiele miesięcy wcześniej, wszystko jest fajnie – są plany, cele, pełen entuzjazm i hurraoptymizm. Nie myśli się o ryzyku, bo wydaje się na tyle odległe, że wręcz nierealne, kompletnie abstrakcyjne. Im bliżej wyprawy, tym częściej pojawiają się myśli o tym, że może być różnie, że możemy nie wrócić, że tak wiele spraw pozostaje w górach poza naszą kontrolą. Tłumimy te myśli i tak naprawdę to chyba też udajemy i gramy – przed bliskimi, znajomymi, a przede wszystkim przed sobą, że jak najbardziej wyprawa nas cieszy i że to fantastyczne realizować te swoje cele. Jednak przed samym wylotem bywa naprawdę kiepsko. Są wyrzuty sumienia wobec najbliższych i mnóstwo myśli, które sprawiają, że zaczynamy się wahać. Jechać? Nie jechać? Nie jechać już trochę głupio, bo wstyd przecież przyznać, że się po prostu boimy. W końcu życie mamy jedno, trochę szkoda by było je stracić. Czy himalaiści są zabobonni? A czarne myśli i rozmaite „znaki”? No nie, zabobonni nie jesteśmy. Choć może to jakieś proroctwa? Owszem, mogą być wśród himalaistów i tacy, którzy tego nie doświadczają – pewnie zazwyczaj ci, którzy jeszcze nie mają zbyt dużego doświadczenia i po prostu nie zdają sobie sprawy z ryzyka, albo ci, którzy z jakichś powodów uciekają w góry przed czymś czy przed kimś, stawiając wszystko na jedną kartę. Co do doświadczenia, to wiem po sobie, że przed Everestem zdecydowanie mniej się bałam niż teraz, gdy to już któraś moja wyprawa. A z ucieczką? Ja w góry nie uciekam – kocham swoje codzienne niegórskie życie i zależy mi na nim ogromnie. Ale wiem, że wiele osób doświadcza nawału obaw i je tłumi. Mało tego, znam himalaistów, którzy przedwyprawowe lęki zagłuszają używkami dającymi im złudną namiastkę luzu. Apogeum lęków stanowi pożegnanie z bliskimi – dla mnie to cholernie ciężki moment, podobnie jak zostawianie koperty z napisem: „Otworzyć, gdyby coś…”. Lęk zwykle znika w momencie wylotu. Dociera do nas, że już nic nie zrobimy, samolotu nie zawrócimy, no i uniknęliśmy tego wstydu przed wycofaniem. Z początkiem wyprawy wpadamy już w kulę wydarzeń, która zaczęła się toczyć, a my lecimy z nią ku, zakładamy, szczęśliwej mecie. Teraz już jest okej, zwłaszcza że poznajemy podobnych „wariatów”, no i trzeba się skupić na górze. Strach znika, zastępuje go radość, że znowu jest się w górach, że rozpoczęła się nowa przygoda. Przedstawiamy fragment książki Moniki Witkowskiej „Broad Peak. Darowane życie" (Wyd. Słowne, 2022). Monika Witkowska ma na koncie koronę Ziemi i zdobycie trzech ośmiotysięczników (Everest, Lhotse i Manaslu). Pasjonatka podróży, zapalona żeglarka oceaniczna i autorka licznych książek. Czytaj więcej o fascynujących wyprawach: Co siedzi w głowie himalaisty i dlaczego warto nauczyć się być "wielkim przegranym"? Wywiad z Simone Moro „Żeby być dobrym wspinaczem, trzeba mieć niezłomną polską mentalność”- mówi Simone Moro, jeden z najbardziej znanych i doświadczonych himalaistów na świecie, w rozmowie z dyrektor a... Wanda Rutkiewicz – kim była najwybitniejsza polska alpinistka? Wanda Rutkiewicz to jedna z najwybitniejszych himalaistek wszech czasów. Pierwsza kobieta na świecie, która zdobyła szczyt K2, uznawany za najtrudniejszą górę świata. Zdobywczyni Mount Ever... Muzyka, jenga i nietypowa akcja ratunkowa. Tak himalaiści „bawią się” pod K2 Trwa wyścig o zdobycie szczytu K2 zimą. Niestety silny wiatr i trudne warunki pogodowe tymczasowo uziemiły himalaistów w bazie. Nie znaczy to jednak, że brakuje im zajęć i wyzwań. Nirmal Pu...
K2 i co dalej? Najnowszy odcinek podcastu National Geographic Traveler Zjawiskowo
W trzecim odcinku podcastu „Zjawiskowo” Jakub Rybski rozmawia z pisarzem, dziennikarzem i podróżnikiem Maxem Cegielskim o jego najnowszej powieści „Nazywam się Czogori”.
Najnowsza powieść Maxa Cegielskiego "Nazywam się Czogori" zabiera czytelnika na drugi najwyższy szczyt świata - K2, a właściwie Czogori, bo to tak pierwotnie nazywał się ten ośmiotysięcznik. „Miejscowe wierzenia i tradycje, ekonomiczne i społeczne problemy są jednak pomijane w relacjach. Podobnie jak ekologiczna katastrofa, której przyczyną jest zarówno położona tuż obok linia frontu, jak i śmieci pozostawiane przez wspinaczy – nie tylko plastik, lecz także trupy.” Max Cegielski przedstawia w książce oblicze himalaizmu, o którym nie mówi się na co dzień. Pisarz zabiera czytelnika w lata 90. XX wieku. Razem z polską wyprawą wyrusza do północnego Pakistanu, aby zmierzyć się zarówno z demonami góry, jak i naszymi własnymi. Czym są dla pisarza góry? Dlaczego Max Cegielski w kolejnej już książce wyrusza akurat do Azji? Czym jest odpowiedzialne podróżowanie i dlaczego ludzie są intruzami w zetknięciu z naturą? Kim są cisi bohaterowie himalaizmu i dlaczego nikt o nich nie mówi? Jak zmienił się himalaizm i świadomość wspinaczy na przestrzeni ostatnich 30 lat? Na te i wiele innych pytań odpowie Max Cegielski w najnowszym odcinku podcastu „Zjawiskowo”. Zaprasza Jakub Rybski. Odcinek dostępny jest również na Spotify oraz YouTube. Czym jest ukraińska tożsamość? Nowy odcinek podcastu "National Geographic Traveler: Zjawiskowo" 24 lutego Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na terytorium Ukrainy. Rosjanie nie atakują tylko obiekty wojskowe, ale niszczą również szkoły, teatry, szpitale i inne obiekty cywilne. J...
Wanda Rutkiewicz – kim była najwybitniejsza polska alpinistka?
Wanda Rutkiewicz to jedna z najwybitniejszych himalaistek wszech czasów. Pierwsza kobieta na świecie, która zdobyła szczyt K2, uznawany za najtrudniejszą górę świata. Zdobywczyni Mount Everestu – najwyższego szczytu na Ziemi – jako pierwsza Polka i Europejka. Zgodnie z postanowieniem Sejmu, 2022 roku został uznany rokiem Wandy Rutkiewicz.
W tym artykule: Kim była Wanda Rutkiewicz? Osiągnięcia Wandy Rutkiewicz Śmierć Wandy Rutkiewicz Kim była Wanda Rutkiewicz? Wanda Rutkiewicz urodziła się 4 lutego w Płungianach na Litwie, a zaginęła 13 maja 1992 roku. Wybitna polska himalaista i alpinistka. Jej ojcem był inżynier Zbigniew Błaszkiewicz, matką Maria z Pietkunów, siostrą Janina Rutkiewicz, a braćmi Michał i Jurek Rutkiewicz. Po zakończeniu II wojny światowej Wanda Rutkiewicz wraz z rodziną zamieszkała jako repatriantka w Łańcucie, a następnie przeniosła się do Wrocławia. Ukończyła II Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu, gdzie zdała maturę. Następnie podjęła studia na Politechnice Wrocławskiej, gdzie zdobyła tytuł inżyniera na kierunku elektronicznym. Po ukończeniu studiów rozpoczęła pracę w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych. Następnie przeprowadziła się do Warszawy, gdzie podjęła zatrudnienie w Instytucie maszyn Matematycznych. Była dwukrotnie zamężna – w 1970 roku wyszła za mąż za Wojciecha Rutkiewicza (taternika i syna ówczesnego ministra zdrowia Jana Rutkiewicza), z którym wzięła rozwód w 1973 roku. Jej drugim mężem był ustriacki alpinista i lekarz Helmut Scharfetter. Poznali się w trakcie obozu wspinaczkowego jeszcze w latach 60., a w 1981 roku Wanda Rutkiewicz została jego pacjentką, po tym jak złamała udo na skutek upadku podczas zejścia z Elbrusu. Zostali małżeństwem w 1982 roku. Rutkiewicz ze swoim drugim mężem rozwiodła się również po trzech latach. Wanda Rutkiewicz w młodości była dobrze zapowiadającą się siatkarką. Występowała jako atakująca w pierwszoligowej drużynie AZS Wrocław, a także w juniorskiej reprezentacji Polski, której była kapitanem. W latach 70. zdobyła licencję kierowcy rajdowego. Swoją przygodę ze wspinaczką górską rozpoczynała na Ślęży nieopodal Wrocławia oraz w Rudawach Janowickich. W 1962 roku ukończyła kurs taternicki. Była członkinią Klubu Wysokogórskiego we Wrocławiu, wrocławskiej Sekcji Grotołazów oraz Klubu Wysokogórskiego w Warszawie. Rutkiewicz sprawiała wrażenie delikatnej, cichej i nieśmiałej kobiety. Była jednak osobą bardzo ambitną, nieustępliwą, samodzielną, upartą oraz niebojącą się wyrażać własnego zdania. Na ukształtowanie się jej osobowości w pewnym stopniu mogły mieć wpływ traumatyczne doświadczenia z przeszłości – jej brat zmarł na skutek wybuchu miny, a ojciec został zamordowany przez pijanych lokatorów, którym wynajmował pokój w Łańcucie. 24 lipca 1990 roku tragicznie zmarł jej ówczesny partner Kurt Lyncke, który spadł w przepaść podczas wyprawy na Broad Peak. Po tym wydarzeniu na pewien czas alpinistka znienawidziła góry. Potwierdzeniem nieustępliwego charakteru Wandy Rutkiewicz było m.in. wyruszenie na Bont Black z anemią i zestawem zastrzyków z żelazem, a także przejście o kulach do jednej z baz podczas wyprawy na K2. Pierwsze takie zdjęcie w historii. Panorama Everestu uwieczniona dzięki dronowi Renan Ozturk turecko-amerykański alpinista i fotograf wspólnie z National Geographic dokonał czegoś, co do tej pory wydawało się niemożliwe – sfotografował panoramę Mount Everestu. Niezw... Wanda Rutkiewicz zdobyła Mount Everest 16 października 1978 roku. Co ciekawe tego samego dnia cała Polska emocjonowała się wyborem Karola Wojtyły na papieża. W 1979 roku spotkali się podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Usłyszała wtedy od niego następujące słowa: „Dobry Bóg tak chciał, że tego samego dnia weszliśmy tak wysoko”. Polska himalaistka pisała również artykuły do prasy, a także była autorką książek i filmów o tematyce alpinistycznej, w tym: „Nanga Parbat 85”, „Requiem”, „Gdybyś przyszedł pod tę ścianę”, „Ludzie na Baltoro”, „Kobiety śniegu”, „Na jednej linie”, „Zdobycie Gasherbrumów”. W 1979 roku Wanda Rutkiewicz została wyróżniona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Osiągnięcia Wandy Rutkiewicz Wanda Rutkiewicz jest zdobywczynią ośmiu z wszystkich czternastu szczytów o wysokości powyżej 8000 metrów: K2, Mount Everest, Nanga Parbat, Annapurna, Czo Oju, Gaszerbrum I, Gaszerbrum II, Sziszapangma. Przedstawiamy najważniejsze osiągnięcia Wandy Rutkiewicz w kolejności chronologicznej: 1966 rok – zdobycie Mont Blanc (4809 m n.p.m.) bez korzystania z kolejek górskich, 1967 rok – przejście jako pierwsza kobieta, wspólnie z Haliną Kruger-Syrokomską, przez wschodnia ścianę Aiguille du Grepon (3482 m n.p.m.), 1968 rok– pokonanie wschodniego filaru Trollryggen w Norwegii, 1970 rok – zdobycie szczytu Pik Lenina (7134 m n.p.m.) w Pamirze – jest to pierwszy siedmiotysięcznik Wandy Rutkiewicz, 23 sierpnia 1972 roku – zdobycie szczytu Noszak (7492 m n.p.m.) w Hindukuszu Afgańskim, 1973 rok – zdobycie północnej ściany Eigeru w Aplach, 11 sierpnia 1975 roku – zdobycie szczytu Karakorum Gaszerbrum III (7952 m n.p.m.), 1978 rok – przejście drogi Schmidtów na północnej ścianie Matterhornu (4478 m n.p.m.), 16 października 1978 roku – zdobycie jako pierwsza Polka i Europejska szczytu Mount Everest, nazywanego szczytem świata, 15 lipca 1985 roku – zdobycie wspólnie z Anną Czerwińską i Krystyną Palmowską szczytu Nanga Parbat (8125 m n.p.m.) jako pierwsze kobiety, 1985 rok – przejście przez południową ścianę Aconcagui (6961 m n.p.m.) w Andach, 23 czerwca 1986 roku – zdobycie jako pierwsza kobieta na świecie i pierwszy Polak szczytu K2 (8611 m n.p.m), 18 września 1987 roku – zdobycie jako pierwszy Polak szczytu Sziszapangma (8013 m n.p.m.), 12 lipca 1989 roku – zdobycie szczytu Gaszerbrum II (8035 m n.p.m.), 16 lipca 1990 roku – zdobycie szczytu Gaszerbrum I (8061 m n.p.m.), 26 września 1991 roku – zdobycie szczytu Czo Oju (8201 m m.p.m.), 22 października 1991 roku – zdobycie południowej ściany szczytu Annapurna (8081 m n.p.m.). Śmierć Wandy Rutkiewicz W 1990 roku Wanda Rutkiewicz postanowiła zdobyć Karakorum i Koronę Himalajów. Chciała w ten sposób zostać trzecim himalaistą na świecie, który zdoła podołać takiemu zadaniu – wcześniej dokonali tego Reinhold Andreas Messner i Jerzy Kukuczka. Postawiła sobie za cel, aby na brakujące osiem szczytów wspiąć się w ciągu kilkunastu miesięcy. Niestety nie dopięła swego, ponieważ poległa na stokach Kanczendzongi (8200 m n.p.m.) na podszczytowych polach śnieżnych. Wanda Rutkiewicz wyruszyła 1 maja o godzinie 3:30 wspólnie z Meksykaninem Carlosem Carsolio z obozu czwartego na wysokości 7950 metrów n.p.m. Wspólnie z nim zdobyła szczyt Sziszapangma, a następnie podjęła próbę wejścia na Kanczendzongę. Carsolio szedł znacznie szybciej od mającej problemy ze zdrowiem Polki i po kilkunastu godzinach zdołał zdobyć szczyt. Spotkał się z Rutkiewicz w drodze powrotnej około 20:00 na wysokości 8200 m n.p.m. Himalaistka mimo utraty sił, bólu brzucha, wymiotów, braku żywności, śpiwora i namiotu nie zamierzała zawracać. Planowała przenocować w jamie śnieżnej, a kolejnego dnia rozpocząć samotnie atak szczytowy. Było to jednak ekstremalnie trudnym zadaniem, zwłaszcza z uwagi na niekorzystne warunki – głęboki śnieg i silny wiatr, osłabienie i problemy zdrowotne. Wanda Rutkiewicz została uznana za zaginioną 13 maja 1992 roku, a za zmarłą w 1996 roku. Jej ciało nigdy nie zostało odnalezione. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post...
Andrzej Bargiel wyruszył do Karakorum. Chce zjechać na nartach z dwóch sześciotysięczników
Karakoram Ski Expedition to najnowsze przedsięwzięcie Andrzeja Bargiela. W czasie wyprawy Bargiel chce wspiąć się na niezdobyty jak dotąd szczyt Yawash Sar II (6178 m), po czym zjechać z niego na nartach. Następnie planuje powtórzyć wyczyn na szczycie Laila Peak, mierzącym 6096 m.
Andrzej Bargiel zasłynął tym, że jako pierwszy na świecie zjechał na nartach z K2 (8611 m) w Karakorum. 19 kwietnia wyruszył na kolejną ekstremalną narciarską wyprawę. W poniedziałek rano wyleciał do Islamabadu, jednak droga do stóp wybranych gór jest daleka. Po lądowaniu w Islamabadzie ekipę Bargiela czeka jeszcze jeden lot, później droga samochodami, a na koniec trzydniowy trekking. W przedsięwzięciu Bargielowi towarzyszyć będą: wspinacz i narciarz freerajdowiec - Jędrzej Baranowski, reżyser i filmowiec wysokogórski, a także zdobywca pięciu ośmiotysięczników Dariusz Załuski, młody filmowiec specjalizujący się w sportach ekstremalnych Kuba Gzela oraz nagradzany fotograf - Bartek Pawlikowski. Cała wyprawa ma potrwać miesiąc. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, 27 kwietnia mężczyźni powinni założyć bazę pod Yawash Sar II, a 2 maja przeprowadzić atak szczytowy. Atak szczytowy i zjazd z Laila Peak zaplanowano z kolei na 14 maja. A już pięć dni później cała ekipa mogłaby wrócić do Polski. – Na tych szczytach nie ma komercyjnych wypraw. Możemy znaleźć tam spokój i swobodę. O Laila Peak marzyłem już od dawna. Poza tym na wejście na sześciotysięczniki w Pakistanie nie jest potrzebne zezwolenie. Także logistyka wypraw jest łatwiejsza niż na ośmiotysięcznikach, co ma znaczenie szczególne w dobie pandemii - mówił Bargiel przed wyprawą. Andrzej Bargiel: „Nie można nikomu zabronić spełniania marzeń” [WYWIAD] O zmianach klimatycznych, zimowym K2 i niewiadomych w związku z koronawirusem – m.in. o tym udało nam się porozmawiać z Andrzejem Bargielem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b9ce5cd29332df0548594cc627dd83e39ba21d51-2f2f139.jpeg" width="938" height="630" alt="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" title="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" /> Nieco szczegółów na temat wyprawy Andrzej Bargiel zdradził w trakcie konferencji online zorganizowanej na dzień przed wylotem. Przyznał, że do zdobycia dziewiczego szczytu Yawash Sar II zainspirował go Janusz Majer, były szef projektu Polski Himalaizm Zimowy, który w latach 70. i 80. ubiegłego stulecia należał do czołówki polskich wspinaczy. Choć Yawash Sar pozostaje niezdobyty, Bargiel zdecydował najpierw zaatakować ten szczyt ze względu na możliwość lepszej aklimatyzacji. – W drodze na Yawash Sar II przechodzimy przez przełęcz, która leży na wysokości ok. 5000 m, co daje nam zdobycie lepszej, spokojniejszej aklimatyzacji. Trekking do bazy pod ten szczyt trwa trzy, cztery dni, a pod Laila Peak doszlibyśmy bardzo szybko, co byłoby niekorzystne z punktu widzenia aklimatyzacji – wyjaśnił narciarz. – Wydaje mi się, że te szczyty są podobne, trudność będzie porównywalna zarówno wspinaczkowa, jak i narciarska. Będzie nam towarzyszył duch eksploracji, czyli to, co cenię w górach. Wybór na pierwszy ze szczytów padł po rozmowach z Januszem Majerem, osobą, która ma olbrzymią, bezcenną wiedzę topograficzną i górską. Super, że można takie góry nadal znaleźć. Laila Peak to widowiskowy i strzelisty szczyt – dodał Bargiel. Co ciekawe Andrzej Bargiel wraca w wysokie góry po długiej przerwie, spowodowanej m.in. pandemią koronawirusa. – Wracamy do działalności górskiej po długiej przerwie, więc jest ekscytacja. Dla mnie dodatkowa, bo po raz pierwszy będę mógł działać w zespole. To podnosi bezpieczeństwo i usprawnia nasze poruszanie się w terenie wspinaczkowym. Poza tym Jędrek Baranowski to jeden z najlepszych pozatrasowych narciarzy w Polsce – przyznał Bargiel. Dodał, że samo pakowanie niezbędnego do wyprawy sprzętu trwało tydzień. W bagażu wspinaczy znajdują się kombinezony, sprzęt wspinaczkowy oraz namioty do zakładania obozów, „gdyby była taka konieczność”. Ujawnił też, że narty, które zabiera tym razem do Karakorum, będą dłuższe, szersze i cięższe niż te, na których zjeżdżał z K2. – Na ośmiotysięczniki trudno taki sprzęt wnieść – wyjaśnia. Bargiel od siedmiu lat realizuje autorski projekt "Sunt Leones", którego celem jest zdobywanie wysokich szczytów w szybkim tempie i – na ile to możliwe – bez zakładania obozów, a następnie zjazd w dół na nartach. W ten sposób zdobył już nie tylko K2, ale też Sziszapangmę (8013 m), Manaslu (8156 m) i Broad Peak (8051 m). W październiku 2019 r. podjął próbę wejścia i zjazdu z Everestu (8848 m). Niestety ekspedycja została przerwana ze względu na warunki pogodowe i zagrożenie stworzone przez wiszący serak (pęknięta część lodowca). Szczyt Yawash Sar II w 2018 r. próbowała zdobyć polska ekspedycja. W ten sposób chciano uczcić stulecie odzyskania niepodległości. Wytyczono drogę nazwaną Drogą Niepodległości, ale w związku z poważnym zagrożeniem lawinowym wyprawa została przerwana. Laila Peak został zdobyty po raz pierwszy w 1987 r. przez Włochów. W 2018 roku Francuzi dokonali też pierwszego zjazdu na nartach z tego szczytu. W marcu w stylu alpejskim próbowali zdobyć szczyt Polacy: Janusz Gołąb, Marco Schwidergall i Bartek Ziemski, ale zagrożenie lawinowe uniemożliwiło realizację planu. Andrzej Bargiel: Mistrz świata z dwóją z wf-u Narciarz, himalaista, indywidualista. Andrzej Bargiel od lat zdumiewa świat, wspinając się na najwyższe góry świata w rekordowym tempie i pokazując, że można z nich zjechać na nartach i t...
Gorzkowska zapowiada atak szczytowy na K2. "Obóz 4 pomijamy"
Magdalena Gorzkowska może zostać pierwszą kobietą, która stanie zimą na szczycie K2. Właśnie poinformowała, że na 4 lutego planuje atak szczytowy.
Magdalena Gorzkowska, była zawodowa lekkoatletka, obozuje pod K2 od początku stycznia. Przez ostatni miesiąc odbyła dwie wspinaczki aklimatyzacyjne, czekając na okno pogodowe, aby spróbować zdobyć szczyt. Po wielu dniach oczekiwania prognozy zaczęły sprzyjać polskiej himalaistce. Gorzkowska poinformowała na Facebooku: "No i wyklarowało nam się okno pogodowe. Czekałam do ostatniej chwili z planem ataku szczytowego, gdyż prognozy są bardzo niestabilne, lecz teraz spokojnie można powiedzieć, że 4 i 5.02 to bardzo dobre dni na szczyt, w związku z tym nasz plan jest następujący: 2.02- dojście do C1 (6070m) 3.02- dojście do C2 (6550m) 4.02- dojście do C3 (7300m), odpoczynek i wyjście na szczyt. Obóz 4 pomijamy" Sportsmenka dodała, że pogoda poprawiła się w "nienajlepszym" dla niej terminie, bo ostatnio źle się czuje. "Akurat wczoraj cały dzień spędziłam na wymiotowaniu. Dziś czuje się lepiej i powoli dochodzę do siebie" - napisała. Zapewniła, że zdaje sobie sprawę z tego, że pogoda może ulec nagłej zmianie. Podkreśliła też, że najważniejsze jest dla niej zdrowie i bezpieczeństwo w trakcie wyprawy. Magdalena Gorzkowska wspina się ramach dużej wyprawy pod szyldem agencji Seven Summit Treks, która zapewnia poręczowanie w drodze na szczyt. Początkowo Polka miała wspinać się wspólnie z Waldemarem Kowalewskim, który niestety już w pierwszych dniach wyprawy musiał zostać ewakuowany z bazy pod K2 po tym, jak odnowiła się jego dawna kontuzja. Himalaistce wciąż towarzyszy wspinacz i fotoreporter Oswald Rodrigo Pereira. W trakcie drugiej z wypraw aklimatyzacyjnych Gorzkowska była świadkiem wypadku hiszpańskiego himalaisty Sergi Mingote, który na skutek doznanych obrażeń zmarł. Po tym wydarzeniu lekkoatletka zapowiedziała, że nie będzie dążyć do ustanowienia rekordu kosztem zdrowia i życia. 16 stycznia 2021 grupa dziesięciu Nepalczyków jako pierwsza w historii zdobyła szczyt K2 zimą. Grupa składała się z następujących osób: Mingma Gyalje Sherpa, Nirmal Purja, Mingma David Sherpa, Gelje Sherpa, Sona Sherpa, Mingma Tenzi Sherpa, Pem Chhiri Sherpa, Dawa Temba Sherpa, Kili Pemba Sherpa i Dawa Tenjing Sherpa. Nirmal Purja wszedł na szczyt bez wspomagania tlenem. Gorzkowska ma szansę zostać pierwszą kobietą, która zdobędzie K2 zimą. Trzymamy kciuki!
Muzyka, jenga i nietypowa akcja ratunkowa. Tak himalaiści „bawią się” pod K2
Trwa wyścig o zdobycie szczytu K2 zimą. Niestety silny wiatr i trudne warunki pogodowe tymczasowo uziemiły himalaistów w bazie. Nie znaczy to jednak, że brakuje im zajęć i wyzwań. Nirmal Purja chętnie dzieli się zdjęciami i nagraniami z życia codziennego swojej ekipy, która ostatnio musiała ratować… wychodek.
Od powrotu do bazy w pierwszych dniach stycznia, większość uczestników wyprawy na K2 pozostaje w bazie. Zarówno ekipa Seven Summit Treks, do której należy Magdalena Gorzkowska, jak i zespół byłego komandosa Nirmala „Nimsa” Purji. Ale myli się ten, kto myśli, że pozostający w bazie pod K2 himalaiści patrzą tylko z niepokojem w niebo i załamują ręce. Nims na Instagramie dzieli się z internautami scenami z obozowego życia. Na zamieszczanych przez niego zdjęciach i krótkich nagraniach można zobaczyć, że mimo kiepskiej pogody i niezbyt optymistycznych prognoz na najbliższe dni, członkowie ekip są w dobrym humorze i nie tracą ducha. Ostatnio Nims opublikował nawet wideo z akcji ratunkowej obozowego wychodka. Silny wiatr wiejący pod K2 porwał namiot służący wspinaczom jako toaleta. Na nagraniu widać, jak dwaj mężczyźni próbują utrzymać namiot przed dalszym „porwaniem”, a kolejny toczy ogromny głaz, który najpewniej posłuży jako kotwica. Inny klip pokazuje wnętrze kuchennego namiotu, gdzie Nims pomaga przy przygotowaniu posiłku. Nie brakuje też wspólnych śpiewów i gry w jengę – do której zaproszony został himalaista z innego zespołu. Mimo całej wesołości, wspinacze nie zapominają, co jest ich celem, a także jak trudny może on być do osiągnięcia. Wystarczy spojrzeć na nagrania z bazy, aby zobaczyć ogromną siłę wiatru. Do tego dochodzą temperatury nawet do -40 stopni Celsjusza. „Cierpliwość jest kluczem! Atakuj tylko wtedy, gdy wiesz, że możesz wygrać bitwę. Przygotowanie mentalne jest tak samo ważne, jak przygotowanie fizyczne. Ja i mój zespół cierpliwie czekamy w obozie bazowym na odpowiednią pogodę na dalsze postępy we wspinaczce” - napisał Nims w ostatnim poście. Purja, który ze względu na swoje wcześniejsze dokonania przez wielu jest uznawany za faworyta w wyścigu po zimowe K2, podkreśla, że chce zdobyć szczyt, aby uhonorować całą społeczność Szerpów. „Obiecuję, że najtrudniejszy, ostatni i najwspanialszy wyczyn alpinistyczny #k2winter będzie należeć do wspólnoty wspinaczkowej Nepalu. (…) Nie opuszczę obozu bazowego dopóki misja nie zostanie zakończona. Sprawiedliwość stanie się zadość” - napisał w mediach społecznościowych podkreślając zasługi Szerpów dla historii himalaizmu. 5 grudnia po tradycyjnej ceremonii Puja poświęconej bogowi gór, Nims zapowiedział, że on i jego zespół podejmą wspinaczkę przy pierwszym oknie pogodowym. Prognozy z końca grudnia mówiły, że takie okno może pojawić się po 13 stycznia.
Gorzkowska po pierwszej aklimatyzacji na K2. „Maksymalnie ciężko, łydki płoną”
Magdalena Gorzkowska wróciła do bazy po pierwszej wyprawie aklimatyzacyjnej. Polka jak dotąd spędziła dwie noce w obozie 1. na wysokości 6 070 m n.p.m. oraz jedną noc w obozie 2., na wysokości 6 650 m.
Gorzkowska, wraz z pozostałą częścią ekipy Seven Summit Treks, zrezygnowała z planowanej na 3 stycznia próby wspinaczki do obozu 3. i przekroczenia pułapu 7 000 metrów. Himalaistka powróciła do bazy, skąd w najbliższych dniach wyjdzie na kolejną wyprawę aklimatyzującą. „Jest dokładnie tak jak się spodziewałam. Maksymalnie ciężko, zimno, wietrznie, pod nami kilka km przepaści. Non stop podejście 45-60 stopni, łydki płoną i nie ma nawet na moment miejsca, by gdzieś się zatrzymać. Spadające kamienie i kawałki lodu. Trudności nie są nawet porównywalne z czymkolwiek innym. Maksimum koncentracji i spokoju. Przede mną kilka dni odpoczynku” - czytamy na oficjalnym profilu lekkoatletki. Magdalena Gorzkowska jest uczestniczką międzynarodowej ekipy pod opieką agencji Seven Summit Treks. Organizatorzy wyprawy informują, że po kilku rundach aklimatyzacyjnych, atak szczytowy będzie możliwy dopiero po 14 stycznia, o ile pojawi się okno pogodowe umożliwiające wspinaczkę. Razem z Gorzkowską na K2 miał wejść także Waldemar Kowalewski, jednak 1 stycznia poinformował o konieczności wycofania się z wyprawy. W związku z problemami zdrowotnymi Kowalewski miał zostać ewakuowany helikopterem do Skardu, o ile pogoda pozwoli na przelot. Gorzkowska jest byłą zawodową lekkoatletką, a wspina się od 2016 roku. 28-latka zdobyła już m.in. szczyty Mont Blanc, Aconcagua, Kilimandżaro oraz jako najmłodsza Polka w historii – Mount Everest (17 maja 2018, w wieku zaledwie 26 lat i 17 dni). Trwająca wyprawa na K2 to jej pierwsza próba zdobycia ośmiotysięcznika zimą. K2 zostanie zdobyte? Próby zdobycia K2 w tym sezonie zimowym podjął się także Nirmal “Nims” Purja, były komandos, który zasłynął zdobywając wszystkie ośmiotysięczniki w zaledwie pół roku. Purja także ma za sobą aklimatyzację w obozie 2. oraz powrót do bazy. „W sylwestra wróciłem do bazy po naszej pierwszej wspinaczce. Z okienkiem pogodowym 2 stycznia miałem do podjęcia mega trudną decyzję, od razu wracać na górę czy dać odpocząć ekipie i wrócić do zdrowia i mieć nadzieję, że pojawi się kolejne okienko. Pozwoliłem drużynie imprezować, ale teraz patrząc na doskonały ranek na szczycie, mam nadzieję, że to była słuszna decyzja” - pisał Nirmal 2 stycznia. „Nims” znany ze swojego brawurowego podejścia do wspinaczki, prawdopodobnie planuje atak szczytowy bez aklimatyzacji na wysokości 7 000 m. Jak podaje portal wspinanie.pl „według przyjętych ogólnie zaleceń, aby myśleć o wspinaniu bez dodatkowego tlenu na K2, trzeba zaliczyć nocleg powyżej 7 000 – w obozie 3 (7200 m) lub 4 (7 600m)”. Może to oznaczać, że Purja zechce skorzystać ze wspomagania tlenem przy ataku szczytowym i wyprzedzić innych wspinaczy. W drodze na szczyt K2 jest także John Snorri, któremu wraz z Muhammadem Ali Sadpara oraz jego synem Sajidem Ali udało się dotrzeć do obozu 2., gdzie spędzili noc. Szerpowie pod kierunkiem Mingmy Gyalje Sherpa dotarli niemal do wysokości obozu 3., opublikowali krótkie wideo z postoju na wysokości 6 900 m. Wciąż brakuje informacji na temat Szerpów współpracujących z Seven Summit Treks, którzy mieli zapewnić poręczowanie do wysokości obozu 4., czyli do wysokości 7 600 m. K2 (8 612 m n.p.n.) to jedyny ośmiotysięcznik niezdobyty zimą.
Jak niedotlenienie wpływa na decyzje himalaistów? Wywiad z "doktorem od wysokości" Robertem Szymczakiem
Jako lekarz brał udział w kilku wyprawach na ośmiotysięczniki, w tym również zimą. Robert Szymczak - himalaista, specjalista medycyny ratunkowej, doktor "od wysokości.
Paulina Szczucińska: Po co lekarz taki jak pan jedzie w Himalaje? Robert Szymczak: Zdobywać szczyt. Dbać o bezpieczeństwo innych uczestników wyprawy. I obserwować, co się dzieje w organizmie człowieka na wysokości 8000 m n.p.m. To bardzo złożony temat, a mało kto ma możliwość prowadzenia badań na zespole, który przez dwa miesiące wchodzi tak wysoko zimą. Wbrew pozorom większości niekomercyjnych wypraw nie stać na zatrudnienie lekarza. A nawet jeśli go zabierają, z reguły siedzi on na dole w bazie, nawet dwa-trzy kilometry niżej niż reszta zespołu. Nie ma przeszkolenia alpinistycznego i w razie akcji ratunkowej nie wychodzi do góry. W Himalajach groźny jest oczywiście nagły wypadek – odpadnięcie od ściany, szczelina, lawina. Co jeszcze zagraża życiu wspinacza? Wysokościowy obrzęk płuc i wysokościowy obrzęk mózgu. To śmiertelne choroby spowodowane niedoborem tlenu. Bardzo niebezpieczne są wychłodzenie i odmrożenia. Nie można też bagatelizować silniejszego niż na nizinach promieniowania UV, które powoduje ślepotę śnieżną i oparzenia słoneczne. Wszystkiemu można zapobiec, wystarczy myśleć i stosować odpowiedni sprzęt. Podobno w górach śnią się koszmary? W górach generalnie gorzej się śpi. Nie można zasnąć, człowiek się częściej budzi, a rano jest niewyspany, ponieważ niedotleniony mózg nie wchodzi w fazy głębokiego snu. Jest to męczące. Męcząca jest sama obecność na dużej wysokości? To duży wysiłek. Powyżej 5500 m jest już tak mało tlenu, że procesy wyniszczania, które wynikają z niedotlenienia, przeważają nad procesami przystosowawczymi. Na chorobę wysokościową narażeni są również zwykli turyści. Od 2006 r. działa połączenie kolejowe między Pekinem a Lhasą. Na odcinku od Golmud (2800 m) do przełęczy Kunlun (4750 m) w ciągu półtorej godziny pokonuje się prawie 2 km różnicy wysokości! Z połączenia tego korzysta 2 mln pasażerów rocznie. Ostra choroba górska jest rozpoznawana aż u ok. 30 proc. z nich, a mniej nasilone objawy, jak ból głowy, nudności i duszności występują u ok. 80 proc. podróżnych. Zapobiec tym dolegliwościom może trwająca sześć dni aklimatyzacja. O co właściwie chodzi z tą aklimatyzacją? Gdyby człowiek nagle przeniósł się z nizin na szczyt Everestu, umarłby po kilku minutach z powodu niedotlenienia mózgu. To mniej więcej tak, jakby założył sobie worek foliowy na głowę. Aklimatyzacja wysokogórska jest procesem długotrwałym. Przystosowuje organizm do niskiego ciśnienia atmosferycznego i mniejszej zawartości tlenu w powietrzu. Oddech staje się częstszy i głębszy. Po kilkunastu dniach organizm przestawia się na nowe tory, np. do głębszych oddechów muszą dostosować się mięśnie. Zachodzących w nim zmian jest wiele i nie wszystkie rozumiemy. A które potraficie już wytłumaczyć? W laboratoriach analizuje się parametry krwi, strukturę tkanki mięśniowej i szuka genów odpowiedzialnych za przystosowanie człowieka do wysokości. Szczególnie ciekawa jest reakcja komórek na niedobór tlenu. Każda z osobna rozpoznaje, że jest go mniej, i aktywizuje grupę hormonów zmieniających ciało. Jeden z nich, tzw. erytropoetyna, stymuluje szpik kostny do produkcji czerwonych krwinek, dzięki czemu wydajniej transportują tlen do komórek. Ten proces przystosowania do wysokości obserwuje się u wszystkich ludzi. Wszystkich poza najlepiej znoszącymi warunki wysokogórskie tybetańskimi Szerpami. Dlaczego? Korzyści z wyprodukowania dodatkowych czerwonych krwinek są dobre, ale na krótką metę. Po kilku miesiącach nadmierna ilość erytrocytów zwiększa gęstość i lepkość krwi, grożąc wystąpieniem zakrzepicy, przewlekłego obciążenia serca i choroby górskiej. Problemy te obserwuje się nawet u Indian Keczua i Ajmara, którzy żyją w Andach od 10 tys. lat. Tylko Tybetańczycy są mniej narażeni na powikłania związane z nadprodukcją czerwonych krwinek. Jak to możliwe? Mieli dużo czasu, żeby się przystosować do życia w Himalajach. Pierwsze ślady ich obecności mają 30 tys. lat. Za mechanizm zwiększania produkcji erytrocytów na wysokości odpowiedzialny jest gen EPAS-1. Okazało się, że u Tybetańczyków jest on nieco inny niż u reszty ludzkości. Mutacja ta powoduje, że w warunkach niedotlenienia wytwarzają się u nich mniejsze ilości dodatkowych czerwonych krwinek. Mają też na wysokości niższe ciśnienie w tętnicach płucnych, więc są mniej narażeni na obrzęk płuc. Jeśli zagrożenie życia niedostateczną ilością tlenu jest tak wysokie, dlaczego dla bezpieczeństwa nie wprowadzić wśród himalaistów obowiązku używania butli z tlenem? Reakcja na niedotlenienie jest bardzo indywidualna. Niektórzy na siedmiu tysiącach mogą narazić się na zmiany w mózgu, inni wchodzą bez szwanku na ośmiotysięczniki. Trudno ustalić wysokość, powyżej której należałoby używać tlenu. Taki nakaz byłby też ograniczeniem wolności. Ale może ginęłoby mniej ludzi? Może. Jednak wchodzenie na tlenie jest pewnego rodzaju dopingiem, pozwala oszukać organizm. Wspinacz korzystający z butli tlenowej „obniża” sobie szczyt nawet o 2000 m. Poza tym każdy kij ma dwa końce. Jeśli zdarzy się awaria butli, organizm zaaklimatyzowany do 6000 m nagle odkrywa, że jest na 8000 m. To znacznie gorsza sytuacja niż przespanie nocy na 7000 m bez butli z tlenem. Każdy, kto wybiera się w Himalaje, sportowo lub turystycznie, powinien zdawać sobie sprawę z tych zagrożeń. Czym się różni sportowiec od turysty w Himalajach? Sportowcy zdobywają szczyty bez tlenu – może z wyjątkiem Everestu. Aby tego dokonać, muszą wcześniej latami intensywnie trenować. Turyści wchodzą na ośmiotysięczniki na tlenie, korzystają z pomocy firm komercyjnie organizujących wyprawy. Jedni i drudzy, dopóki swoim zachowaniem nie przyczyniają się do niszczenia środowiska górskiego, są mile widziani. Nie każdy musi być olimpijczykiem, by móc sobie pobiegać i mieć z tego radochę, nie każdy musi być sportowcem, żeby chodzić po górach. Jak wygląda idealny sportowiec himalaista? Ma niski wzrost? To nie ma znaczenia. W podręczniku do turystyki z 1796 r. Baltazar Hacquet opisał cechy idealnego alpinisty. Ma być kawalerem, żeby nie myślał o żonie i swoją nieobecnością w domu nie narażał kobiety na pokusy. Powinien być niski i krępy, bo u wysokiego długie kości łatwiej się łamią. Niski człowiek potrzebuje też mniej jedzenia i lepiej utrzymuje ciepło. Niby wszystko to jest logiczne. Ale wystarczy popatrzeć na najlepszych himalaistów, by się przekonać, że ta hipoteza nie zawsze się sprawdza. Jak himalaista ma się do sportowca wspinającego się na czas? To inny rodzaj sportu. Krótkodystansowiec jest nastawiony na szybkość i procesy beztlenowe w mięśniach. Himalaista – na wysiłek długotrwały, bliżej mu do wydolności maratończyka. Prowadził pan m.in. badania funkcji poznawczych na dużej wysokości. W górach słabiej myślimy? Tak, im wyżej, tym gorzej, bo mózg jest niedotleniony. W badaniach, które prowadziłem wraz z neuropsychologami, zauważyliśmy, że w górach pojawiają się zaburzenia funkcji postrzegania przestrzeni. W związku z tym np. himalaista na 6000 m może mieć problem z bezbłędnym wyobrażeniem sobie drogi wspinaczki na podstawie opisu, chociaż na poziomie zero nie sprawiało mu to trudności. Na wysokości mamy też problemy z pamięcią. Czy zmiana zdolności poznawczych może mieć wpływ na decyzje etyczne, w tym tę najtrudniejszą: czy zostawić rannego partnera? Niedotlenienie powoduje obniżenie krytycyzmu. Może to wpływać na decyzje dotyczące wyboru drogi czy kontynuacji wspinaczki w warunkach zagrażających życiu. Ale jeśli chodzi o postawę wobec osoby, która w górach umiera, niedotlenienie mózgu nie powinno mieć znaczenia. Reakcja zależy od kręgosłupa moralnego i stanu fizycznego alpinisty. Byłem na wyprawie na Dhaulagiri, gdzie podczas zejścia zginął jeden z dwóch Hiszpanów. Gdy w bazie jeszcze przed moim atakiem szczytowym usłyszałem, że wycieńczeni wspinacze otrzymali pomoc jedynie od Kingi Baranowskiej, a następnie od Czechów Zdenka Hrubego i Radka Jaroša, miałem żal do wszystkich innych, którzy im nie pomogli. Lecz gdy sam schodziłem ze szczytu Dhaulagiri i przypomniałem sobie tę historię, nie wyobrażałem sobie, jak mógłbym się zajmować jeszcze kimś oprócz siebie. Tak bardzo byłem wykończony. Musiałem uważać na każdy krok, żeby nie zginąć. W górach oprócz śniegu i chmur burzowych nic nie jest czarno-białe. Na tej samej wyprawie wziął pan udział w akcji z narażeniem życia. Tak, gdy dowiedziałem się, że zespół na Annapurnie ma problem, bez namysłu tam pojechałem. Byłem wtedy wypoczęty i wiedziałem, że mogę pomóc. Niestety, akcja się nie udała, Inaki Ochoa de Olza zmarł z powodu obrzęku mózgu. Był słynnym himalaistą. Na choroby wysokogórskie nie da się uodpornić, zapaść na nie mogą nawet najlepsi wspinacze. Jakie ma pan podejście do etyki górskiej jako lekarz? Pracuję w pogotowiu ratunkowym, gdzie każdego poszkodowanego staramy się uratować. Dlatego trudno mi zaakceptować, że w górach zdarzają się sytuacje nieudzielenia pomocy potrzebującemu. Jednocześnie wiem, że podstawową zasadą ratownika jest dbanie o własne życie i bezpieczeństwo. Jestem więc w stanie zrozumieć postawę osób, które wykończone mijają umierającego, bo same chcą przeżyć. Jednak powinni przynajmniej przez radio zgłosić, gdzie się on znajduje i że sami nie potrafią mu pomóc. Warto też zdawać sobie sprawę, że w Pakistanie, Chinach, Kirgistanie, Tadżykistanie nie ma jeszcze sprawnych służb ratunkowych. Jedynie w Nepalu dzięki współpracy ze Szwajcarami latają śmigłowce, które mogą podjąć himalaistę nawet z 7000 m. Trzeba zapomnieć o etosie Szerpów, którzy na hasło: „Ratujmy wspinacza” rzucą się na pomoc. Za darmo nikt na akcję nie pójdzie. To ich życie, praca, nie chcą i nie muszą się narażać. Jedyną gwarancją, że nie zostaniemy zostawieni w potrzebie, jest działanie w zgranym zespole wyposażonym w apteczki ratunkowe i przeszkolonym medycznie. Jak badania prowadzone w górach mogą przydać się na nizinach? Niedotlenienie wykorzystuje się np. do komercyjnego leczenia ludzi bardzo otyłych, którzy prawie nie mogą się ruszać, mających tzw. zespół metaboliczny. Umieszcza się ich w komorach hipoksyjnych lub hipobarycznych, gdzie sztucznie tworzy się warunki podobne do tych, które występują na wysokości 2000–3000 m. Zabieg taki przyspiesza metabolizm i powoduje spadek masy ciała. Obalacie jakieś mity? Wielu przewodników górskich nie zaleca picia kawy na wysokości. Teraz okazało się, że picie kawy jest wręcz korzystne. Kofeina zwiększa częstość i głębokość oddechów, co może przyspieszać aklimatyzację. Rozszerza oskrzeliki w płucach, zapobiegając ich wysokogórskiemu obrzękowi. Poprawia efektywność pracy serca i stymuluje rozkład tłuszczów dostarczający energię mięśniom. A co się zmieniło w podejściu do pacjenta himalaisty? Teraz o odmrożone palce walczy się nawet pół roku, decyzję o amputacji podejmuje się w ostateczności. Powstał też nowy sprzęt do leczenia chorób wysokogórskich – przenośny worek hiperbaryczny w kształcie śpiwora mumii. Umieszcza się w nim poszkodowanego, szczelnie zamyka i wpompowuje do środka powietrze. Tworząc we wnętrzu wyższe ciśnienie niż to na zewnątrz, wirtualnie sprowadza się poszkodowanego o 2000–3000 m niżej. Pozwala to leczyć wysokogórski obrzęk płuc i mózgu. Ostatnio pojawiły się też prototypy hełmów o podobnym działaniu, choć są w nich jeszcze problemy z utrzymaniem szczelności. Czy gdy pan z powodów medycznych odradza koledze, członkowi zespołu, wyjście na atak szczytowy, jest to respektowane? Traktuję wszystkich po partnersku, każdy jest dorosły i jeżeli jest świadomy, sam podejmuje decyzję. Na ostatniej wyprawie na Broad Peak u jednego z kolegów podejrzewałem zatorowość płucną. Było to dla niego bezpośrednim zagrożeniem życia. Stawiając diagnozę, wiedziałem, że dla mojego przyjaciela to koniec wyprawy, do której przygotowywał się wiele miesięcy, że pozbawiam go szansy na zdobycie szczytu. Wiedziałem też, że tracimy dwóch członków wyprawy, bo ktoś z nim musi lecieć. Chorobę rozpoznać mogłem tylko na podstawie badania lekarskiego, obserwacji i prostego sprzętu, jak np. zakładany na palec pulsoksymetr badający wysycenie krwi tlenem. W górach nie ma dostępu do wysublimowanych metod diagnostycznych. Nie miałem całkowitej pewności, że to zatorowość, jednak zorganizowaliśmy mu transport śmigłowcem. Po kilku bardzo trudnych dniach kolega trafił na oddział intensywnej terapii do szpitala w Polsce, gdzie potwierdzono zatorowość płucną. Do dziś wspominamy to z nim nie bez emocji. Jako lekarz bierze pan udział w narażaniu życia. Sprzeczność? To kapcie, telewizor, papierosy i piwo zabiją miliony. Zresztą chodzenie po górach to niejedyny niebezpieczny sport na świecie. Co z lotami na szybowcu, Formułą 1 czy nurkowaniem? Wypadek może się zdarzyć, jak to w sporcie. W góry nie jedziemy po to, żeby narażać życie. Chcemy przeżyć przygodę, sprawdzić siebie, pokonać słabości. Budzi się w nas instynkt odkrywcy. Mało takich miejsc do odkrywania zostało na Ziemi. Trochę ich jest. Spora część Tybetu, Pakistanu. Najciekawszą wyprawę przeżyłem w Karakorum zachodnim, gdzie próbując zdobyć siedmiotysięcznik Passu Sar, czuliśmy się jak pionierzy, musieliśmy eksplorować, szukać drogi. Podobnie podczas wypraw zimowych w Himalaje. Łudzą się ci, którzy jadąc w lecie na wyprawę na popularne ośmiotysięczniki, spodziewają się walki sam na sam z górą, spokoju i samotnej kontemplacji przyrody. W bazie czekają na nich inne wyprawy i tłumy niemalże jak na Krupówkach. Muszą potem walczyć, by się wpiąć do liny przed kimś lub za kimś. Masowa turystyka i polityka prowadzona przez Nepal, Pakistan i Chiny niszczą góry. Liczy się szybki zysk. Everest właściwie przestał już istnieć dla wyczynowych wspinaczy. Niebawem turysta będzie się aklimatyzował w domu, jechał na wycieczkę na ośmiotysięcznik i w tydzień zdobywał go na tlenie. Jest popyt, jest podaż. Niedawno na Evereście zorganizowano zbiórkę śmieci – wywieziono osiem ton starego sprzętu i odpadków. Jaka jest przyjemność z chodzenia w tłumie, po takim śmietnisku? Nie wiem. Miałem niedawno jechać na Everest, ale nie wyszło. I chociaż nawet nie żałuję, muszę przyznać, że na mnie też działa magia przyciągania najwyższego szczytu na Ziemi. Robert Szymczak - lekarz, członek Klinicznego Oddziału Ratunkowego oraz Lotniczego Pogotowia Ratunkowego w Gdańsku, wykładowca Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, członek Międzynarodowego Towarzystwa Medycyny Górskiej. Obronił doktorat z badań wpływu niedotlenienia wysokogórskiego na organizm himalaistów.
Polskie Himalaje. I nie chodzi o podróbkę najwyższych gór. To przewrotne określenie, które ma przypominać, że 10 z 12 zdobytych zimą ośmiotysięczników należy do Polaków. Co słychać u polskich himalaistów?
Program Polski Himalaizm Zimowy, kontynuowany przez Janusza Majera, ma się dobrze. Polacy działają w najwyższych górach świata. W samym sezonie letnim odbyły się 2 wyprawy: na Broad Peak i K2. Program rozszerzono. Pod nazwą Polskie Himalaje będzie wspierać działalność w górach wysokich, nie tylko zimą. Czas na podsumowania. Zaprogramowani na Himalaje Zainicjowany przez Artura Hajzera program Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015 miał kontynuować polską tradycję zdobywania 8-tysięczników zimą. Po tragedii na Broad Peak i śmierci Hajzera funkcjonowanie PHZ stanęło pod znakiem zapytania. Działania jednak kontynuowano, program przyjął imię założyciela, a kierownictwo objął Janusz Majer. Polski Związek Alpinizmu ustalił, że program zostanie rozszerzony. Polskie Himalaje, bo taką nazwę przyjął projekt w zmienionej formie, mają na celu: zdobywanie gór trudnymi technicznie drogami w stylu alpejskim, eksplorację dziewiczych rejonów górskich oraz zdobywanie najwyższych gór zimą, czyli kontynuację PHZ. To też szkolenia młodych himalaistów i promowanie samodzielnie wspinających się kobiet. Polskie Himalaje stawiają przed sobą jeszcze jeden cel: zdobycie Złotego Czekana – prestiżowej nagrody za najlepsze przejście sezonu. Himalaizm Zimowy… latem Założenie jest takie: himalaiści w sprzyjających, letnich warunkach zapoznają się z drogą na szczyt, którą następnie spróbują pokonać zimą. Lato 2014 miało minąć pod znakiem niezdobytych zimą wierzchołków: Nanga Parbat i K2. Ze względu na zagrożenie atakami terrorystycznymi, wycofano się z pomysłu zdobycia tej pierwszej, a celem zastępczym stał się Broad Peak Middle - liczący 8016 m szczyt, położony na terenie Pakistanu. Od 10 czerwca do 4 sierpnia działała tam polska wyprawa. Pod Broad Peak ruszyła 9-osobowa grupa, podzielona na 2 zespoły. Pierwszy, w składzie: Kacer Tekieli, Jarosław Gawrysiak i Krzysztof Stasiak, atakował wierzchołek Middle. Szczytu nie udało się osiągnąć. Powyżej 7900m nastąpił odwrót. Zadecydowało długie oczekiwanie na idącego wolno Stasiaka oraz złe samopoczucie Tekieli. - Nauczyliśmy się, ze trzeba przestrzegać okresów regeneracji. To, co wydawało się, że pokonamy w 10 minut, zajmowało 40 – tłumaczył. Drugi zespół: Agnieszka Bielecka, Piotr Tomala, Marek Chmielarski, kierował się na wierzchołek główny. Broad Peak to wyjątkowa góra, bo szczyt poprzedza specyficzna, niemal pozioma grań na ponad 8 000 m n.p.m. - To chyba lepiej niż pionowa? Niekoniecznie. – Pokonanie tej odległości zajmuje godzinę, a przebywanie na takiej wysokości po prostu niszczy organizm – tłumaczyła Agnieszka Bielecka. Na szczycie udało się stanąć. Tym samym Bielecka została 3. Polką, którą zdobyła Broad Peak. Na K2 od strony Pakistanu, drogą trudniejszą i dłuższą, ruszyła wyprawa w składzie: Janusz Gołąb, Marcin Kaczkan, Artur Małek, Paweł Michalski . Na szczycie udało się stanąć Gołąbowi i Kaczkanowi. Uczestnicy skarżyli się na słabą widoczność podczas powrotu. Dlaczego drugi zespół zawrócił? - Byłem za wolny – wyjaśnił Paweł. -Bezpieczny powrót byłby niemożliwy. Pierwsza pomoc: część praktyczna Jednym z elementów szkolenia jest przygotowanie ratownicze. Tę część polska wyprawa zaliczyła w praktyce. Równocześnie na Broad Peak działał zespół Tajwańczyka i Meksykanów. Okazało się, że Tajwańczyk ma objawy choroby wysokościowej, a jego stan pogarsza się. Na pomoc ruszyli Mariusz Grudzień, Grzegorz Bielejec, Marek Chmielarski i Krzysztof Stasiak. Marek wycofał się z powodu odmrożeń, a Krzysiek tracił siły po ataku szczytowym. Pozostałym po ok. 3 godzinach udało się namierzyć Tajwańczyka. Podali mu leki i tlen. - Kiedy tam szliśmy, nie wiedzieliśmy, w jakim jest stanie– mówił Grzesiek. Bariera językowa nie pozwalała na dokładne sprawdzenie stanu chorego. Zasygnalizował potrzebę fizjologiczną, a to oznaczało, że jest świadomy. Mężczyznę udało się uratować i sprowadzić na dół. Reprezentant Przedstawicielstwa Tajwanu w Polsce podziękował polskiej wyprawie za udzieloną pomoc. – Jesteśmy wdzięczni. To było prawdziwe bohaterstwo. Nasi alpiniści muszę się jeszcze dużo nauczyć od polskich kolegów – mówił. Zaproponował nawet polsko-tajwańską współpracę. - U nas też są wysokie góry. Podsumowanie sezonu Kierownik programu Polskie Himalaje, Janusz Majer na konferencji PZA mówił, że cele tegorocznego projektu zostały osiągnięte. Przede wszystkim uczestnicy wrócili cali i zdrowi, w dobrej komitywie, jako grupa partnerów. Majer dopiero jako trzeci cel wymienił zrealizowane wejścia szczytowe. - Zespół był zgrany, nikt się nie wymigiwał od pracy, była wola walki – dodała Agna. - Sama przyjemność!
Wyprawa na Broad Peak na Krakowskim Festiwalu Górskim
Panel dyskusyjny dotyczący wyprawy na Broad Peak oraz przyszłości Polskiego Himalaizmu Zimowego na 11. Krakowskim Festiwalu Górskim
W sobotę, 7 grudnia na 11. Krakowskim Festiwalu Górskim odbędzie się panel dyskusyjny dotyczący zimowej wyprawy na Broad Peak oraz przyszłości Polskiego Himalaizmu Zimowego. W spotkaniu wezmą udział: Bogusław Kowalski, Janusz Majer, Piotr Pustelnik, Ludwik Wilczyński, Dariusz Załuski, Krzysztof Wielicki, Adam Bielecki oraz Artur Małek. 5 marca 2013 roku Polacy jako pierwsi zdobyli zimą wierzchołek Broad Peak (8047 n.p.m.). Wyprawa, organizowana w ramach Polskiego Himalaizmu Zimowego 2010-2015, zakończyła się sukcesem, który okupiony został wielką tragedią. Podczas schodzenia zginęli dwaj z czterech zdobywców szczytu - Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski. Wypadek ten wstrząsnął całym środowiskiem wspinaczkowym w Polsce. Polski Związek Alpinizmu powołał specjalny zespół, którego zadaniem było wyjaśnienie zdarzeń, jakie miały miejsce podczas wyprawy. We wrześniu został opublikowany raport, w którym zawarto oceny dotyczące żyjących członków wyprawy. Wyniki pracy zespołu spowodowały liczne polemiki i kontrowersje. Niedawno, pod patronatem PZA, odbył się tzw. Szczyt Podlesicki, podczas którego wspinacze dyskutowali nad zagadnieniami związanymi z etyką i zasadami w górach najwyższych, a także opracowali wytyczne dotyczące organizacji wypraw. Podczas panelu dyskusyjnego na Krakowskim Festiwalu Górskim chcielibyśmy wrócić do Szczytu Podlesickiego i zapoznać się z jego głównymi wątkami. Mamy również nadzieję, że spotkanie będzie okazją, by porozmawiać o etyce, taktyce w górach, a także zastanowić się, jakie wyzwania stoją przed wciąż niedokończonym projektem Polski Himalaizm Zimowy. W dyskusji swój udział zapowiedzieli: Bogusław Kowalski (moderator), Janusz Majer, Piotr Pustelnik, Ludwik Wilczyński, Dariusz Załuski oraz członkowie wyprawy na Broad Peak - Krzysztof Wielicki, Adam Bielecki i Artur Małek. Panel dyskusyjny o wyprawie na Broad Peak oraz o przyszłości Polskiego Himalaizmu Zimowego odbędzie się w sobotę 7 grudnia, od godz. 12.00 do 13.45, w sali nr. 9. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc, wejście na panel będzie dostępne wyłącznie dla tych uczestników festiwalu, którzy będą posiadali wejściówki rozdawane w recepcji w piątek od godz. 16 oraz w sobotę od godz. 10, do wyczerpania limitu miejsc. Na 11. Krakowski Festiwal Górski zapraszają wspinanie.pl, TKN Wagabunda, Góry i Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. 11. Krakowski Festiwal Górski 6-8 grudnia 2013 roku Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie ul. Rakowicka 27 Pawilon Dydaktyczno-Sportowy www.kfg.pl
Wyprawa została dobrze przygotowana. Uchybienia i błędy pojawiły się podczas ataku szczytowego – twierdzą w raporcie członkowie Zespołu ds. zbadania okoliczności i przyczyn wypadku podczas zimowej wyprawy na Broad Peak w 2013 roku
Zarząd Polskiego Związku Alpinizmu publikuje pełny tekst raportu, który został sporządzony przez zespół ds. zbadania przyczyn wypadku podczas zimowej wyprawy na Broad Peak. Komisję powołał Zarząd PZA na wniosek kierownika wyprawy – Krzysztofa Wielickiego i ówczesnego kierownika programu "Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015" Artura Hajzera. Członkowie zespołu od kwietnia do sierpnia drobiazgowo odtwarzali przebieg ekspedycji. Rezultatem ich działań jest 24-stronicowy raport, który trafił do władz PZA. Rekonstrukcji wydarzeń podjął się zespół doświadczonych wspinaczy. W zespole pod kierownictwem Piotra Pustelnika znaleźli się: Anna Czerwińska, Bogdan Jankowski, Michał Kochańczyk, Roman Mazik. Podczas prac zgromadzili obszerną dokumentację filmową, fotograficzną i fonograficzną. Rozmawiali z osobami, które wspinały się zimą na wysokości powyżej 8000 metrów. Prześledzili informacje, których dostarczyła letnia wyprawa poszukiwawcza na Broad Peak pod kierownictwem Jacka Berbeki. Nie tylko przygotowanie zimowej wyprawy, ale i jej początek nie budzą wątpliwości członków zespołu. Himalaiści aklimatyzowali się bez większych problemów. Wszyscy, którzy wzięli udział w ataku szczytowym spędzili wcześniej noc na wysokości powyżej 7000 m, czego wymagają standardy programu PHZ. Do ataku wspinacze wyszli jako czteroosobowy zespół. Nie przedyskutowali jednak w wystarczającym stopniu taktyki ataku, nie wyznaczyli godziny odwrotu, nie ustalili jednoznacznie, kto podejmuje decyzje w zespole. Wątpliwości budzi także godzina rozpoczęcia ataku – 5 rano. Nie jest to jednak precedens. Dla porównania – pierwsi zimowi zdobywcy Everestu wyruszyli na szczyt o godz. 7.15. Himalaiści powinni jednak podjąć inne rozwiązania taktyczne np. zakończyć atak szczytowy po zdobyciu szczytu przez szybszą dwójkę lub zrezygnować z dalszej akcji na Broad Peak i zawrócić, kiedy tempo ich wspinaczki zaczęło znacząco słabnąć. Łączność w trakcie ataku szczytowego nie działała w pełni prawidłowo, m.in. radiotelefon Adama Bieleckiego samoistnie się rozstroił, a radiotelefon Artura Małka miał zwarcie. Błędem było odłączenie się od zespołu Artura Małka i Adam Bieleckiego. Ten ostatni nie poinformował wcześniej kolegów, że nie zamierza schodzić ze szczytu zresztą zespołu. Artur Małek odrzucił natomiast propozycję Maćka Berbeki, by schodzić ze szczytu wspólnie z nim i Tomaszem Kowalskim. Zdaniem zespołu, Bielecki i Małek złamali zasady etyki i praktyki alpinistycznej oraz regułę PHZ mówiącej o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego z członkami zespołu. W swoim mniemaniu działali jednak w sytuacji zagrożenia własnego życia. Autorzy raportu tego domniemania nie podzielają. Równolegle z wymienionymi błędami, Raport przyznaje, że „nie ma dostatecznych przesłanek, by prognozować jaki byłby przebieg wydarzeń, gdyby zespół atakujący szczyt pozostał spójny”. Autorzy Raportu podkreślają zarazem, że fakt rozdzielenia się zespołu mógł mieć destrukcyjny wpływ na samopoczucie tych, którzy schodzili na końcu stawki, spowodować u nich uczucie osamotnienia i braku nadziei na ewentualną pomoc. Zespół także negatywnie ocenia postawę Adama Bieleckiego, który zszedł z obozu czwartego zanim akcja ratunkowa była całkowicie zakończona. Zdaniem komisji, kierownik wyprawy prawidłowo przeprowadził akcję ratunkową. Na pomoc, do obozu czwartego wysłał pakistańskiego wspinacza Karima Hayata a do niższych obozów tragarzy wysokościowych wyprawy. Zespół docenia też postawę A. Małka, który z własnej inicjatywy czekał na powrót Tomasza Kowalskiego i Macieja Berbekę w obozie IV. Przyczyną śmierci Tomasza Kowalskiego było dramatyczne osłabnięcie organizmu, choć przyczyny tego osłabnięcia nie są do określenia Nie jest znana przyczyna ani miejsce śmierci Macieja Berbeki. - Uważamy, że trzeba, powinno się i należy podjąć próbę pomocy nawet wtedy, kiedy podnosi to poziom ryzyka osobie pomagającej. Jest to przejaw dojrzałości i odpowiedzialności partnerów, wyraz odwagi cywilnej, spolegliwości i empatii. To wszystko powinno cechować nasze środowisko. Jesteśmy przekonani, że podstawowe zasady, na których zbudowano alpinizm nie zmieniły się. Jedną z nich, w naszym przekonaniu fundamentalną, jest partnerstwo – stwierdzają twórcy raportu. Raport przedstawia także błędy i uchybienia w organizacji i przeprowadzaniu samej wyprawy. Zdecydowana większość wykrytych uchybień nie miała zdaniem Zespołu wpływu na przebieg ataku szczytowego. Autorzy raportu formułują szereg zaleceń, wśród nich zalecają by podczas kwalifikacji na kolejne wyprawy weryfikować nie tylko dorobek sportowy i predyspozycje organizmu kandydatów, ale także ich cechy psychiczne (jak umiejętność działania w zespole) oraz kwalifikacje etyczne. „(...) osoby, które pod względem etycznym zdecydowanie zawiodły, nie powinny być brane pod uwagę nawet jeśli reprezentują odpowiedni poziom sportowy” – czytamy w raporcie. Dodatkowe badania medyczne mają przechodzić starsi wiekiem uczestnicy wypraw. Poprawie powinna ulec łączność radiowa, rozmowy radiowe mają być nagrywane (podczas wyprawy kierownik używał własnego dyktafonu) , radiotelefony – wymienione na nowe, w najwyższym obozie ma znajdować się tlen medyczny. Zalecany jest udział lekarza w wyprawach wieloosobowych. Władze związku zaznaczają też: „uczestnicy tego typu wypraw działają pod wpływem ciągłego stresu i poczucia zagrożenia życia, w skrajnie trudnych warunkach pogodowych. Towarzyszą im olbrzymie emocje. Właściwa ocena sytuacji i podejmowanie decyzji są w znacznym stopniu utrudnione – wciąż trwają badania nad zachowaniem organizmu w tak ciężkich warunkach.” Zarząd PZA zamierza w październiku zorganizować panel dyskusyjny dotyczący etyki i bezpieczeństwa w górach. Będzie nawiązaniem do tzn. Szczytu Gliwickiego, który odbył się w kwietniu 1987 r. Było to spotkanie wybitnych polskich himalaistów pod hasłem „Etyka we współczesnym alpinizmie”. PZA podkreśla wagę dokonań Polaków – „zimowe wejścia na ośmiotysięczniki są jednymi z najpoważniejszych wyzwań nie tylko dla alpinistów, ale i dla odkrywców, eksploratorów i badaczy”. Przeczytaj pełen raport. Zarząd PZA
Tragedia na Gaszerbrumie. Artur Hajzer nie żyje
Zdobywca siedmiu ośmiotysięczników zginął na Gaszerbrum. Informację te oficjalnie potwierdził Marcin Kaczkan, któremu udało się już zejść do bazy
Celem wyprawy było zdobycie dwóch ośmiotysięczników Gaszerbrum I i Gaszerbrum II w jednym sezonie i przygotowanie do ewentualnych wypraw zimowych. Artur Hajzer i Marcin Kaczkan wspólnie zdobywali szczyt Gasherbrum I (8068 m), jednak z powodu silnego wiatru przerwali atak szczytowy i zawrócili. Do wypadku doszło w okolicy drugiego obozu pod Gaszebrumem I. Najprawdopodobniej Kaczkan i Hajzer odpadli od ściany szczytu. Początkowo wydawało się, że to Kaczkan jest w gorszej sytuacji. - Kaczkan spadł, ale chyba nie odniósł większych obrażeń - powiedział Krzysztof Wielicki w rozmowie z reporterem TVN24. Z najnowszych informacji wynika, że Marcin Kaczkan przebywa w obozie na wysokości 6500 metrów, zajęli się nim rosyjscy himalaiści. Jego życiu nie zagraża niebezpieczeństwo. Brakuje jednak informacji na temat Artura Hajzera - Rosjanie opiekujący się Kaczkanem przekazali słowa Marcina: Artur nie żyje - mówi Krzysztof Wielicki. Z dotychczasowych informacji wynika, że Kaczkan i Hajzer odpadli od ściany Gaszerbruma I (8068 m.n.p.m). Krzysztof Wielicki jest w stałym kontakcie z bazą pod Gaszerbrumem. Rozmawiał z opiekującymi się Marcinem Kaczkanem himalaistami i przekazał TVN24 jego słowa: Przez długi czas pojawiały się sprzeczne komunikaty i nie do końca było wiadomo co się właściwie stało. Wczoraj udało się jednak skontaktować z Kaczkanem za pomocą telefonu satelitarnego. Wyjaśnił, że był świadkiem, jak Hajzer przelatuje obok niego w czasie zejścia kuluarem. Upadku z dużej wysokości nie mógł przeżyć. Jego ciało zostało już zidentyfikowane. Po południu pojawił się jednakm oficjalny komunikat ws. wyprawy: "W niedzielę 7 lipca Artur Hajzer i Marcin Kaczkan wyszli z obozu III (7150 m) by zdobyć szczyt Gasherbrum I (8068 m). Po osiągnięciu wysokości 7600 m z powodu silnego wiatru przerwali atak szczytowy, zawrócili. Dotarli do obozu III ( 7150 m) i za pomocą radiotelefonu połączyli się z bazą, z kucharzem wyprawy, informując, że schodzą do obozu II (6400m) i wszystko jest w porządku" Artur Hajzer podczas Zimowej wyprawy na Braod Peak 2008 "Również w niedzielę o godz. 11 polskie czasu (godz. 14 czasu miejscowego) Izabela Hajzer otrzymała od męża sms w którym napisał: "Marcin Kaczkan spadł kuluarem japońskim". Od tego czasu nie udało się nawiązać kontaktu z Arturem Hajzerem. Rozpoczęto akcję ratunkową, którą z bazy pod Gaszerbrumami kieruje kierownik niemieckiej wyprawy Thomas Laemmle. W nocy z niedzieli na poniedziałek wysłano ekipę tragarzy wysokościowych, której celem było dotarcie do obozu II (6400 m). Z powodu silnego wiatru i podającego śniegu dotarli tylko do obozu I i zawrócili do bazy. W nocy z poniedziałku na wtorek pogoda poprawiła się. Z obozu I (6000 m) wyszła grupa wspinaczy rosyjskich, która rano dotarła do obozu II i odnalazła w nim Marcina Kaczkana" - głosi komunikat. Artur Hajzer był bardzo zasłużonym polskim taternikiem, alpinistą i himalaistą, twórcą projektu Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015, kierownikiem wypraw działających w ramach tego projektu. Był członkiem Kapituły Nagrody Środowisk Wspinaczkowych "Jedynka”, aż do jej rozwiązania w 2011. Miał dwóch synów: starszego Filipa i o 8 lat młodszego Jakuba oraz żonę Izabelę.
Jednego dnia gratulacje, następnego kondolencje. Wszystko wydarzyło się tak szybko, że nie było czasu na świętowanie dokonania polskich himalaistów. Historyczny wyczyn – pierwsze zimowe wejście na Broad Peak – został przesłonięty przez tragedię. Co było jej przyczyną?
Tragedie są wpisane w historię himalaizmu. Kto dziś pamięta, że w lipcu 1975 r. pięciu polskich wspinaczy z Wrocławia weszło na dziewiczy wówczas środkowy wierzchołek Broad Peaku? A czy ktoś pamięta, że trójka z nich zginęła podczas zejścia? To wydarzenie miało miejsce latem, kiedy warunki są dużo lepsze niż zimą: temperatury wyższe, pogoda stabilniejsza, dzień dłuższy. Każdy, kto ma jakieś pojęcie o górach wysokich, wie, że wejście na szczyt to dopiero połowa drogi, i to z reguły ta łatwiejsza. Wiele osób ginie podczas schodzenia. Nie bez powodu obszary położone ponad 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci. Człowiek może przeżyć w rozrzedzonym powietrzu tylko po wcześniejszej aklimatyzacji i tylko przez krótki czas. I musi liczyć przede wszystkim na siebie. A zimą skala trudności wzrasta kilkakrotnie. Wystarczy powiedzieć, że zimą na Evereście stanęło do tej pory mniej osób niż na Księżycu. W tak niskich temperaturach, jakie tam panują w sezonie zimowym, ekwipunek zawodzi – zamarza, przestaje działać. Pozostaje tylko człowiek. Jeśli on się podda, następuje koniec. Możliwości niesienia pomocy wynoszą praktycznie zero. Himalaiści nie są samobójcami. Nie jadą w góry po to, żeby ginąć, ale żeby przesuwać granice, pisać historię. Tegoroczna polska zimowa wyprawa na Broad Peak nie była wyjątkiem. Już po raz czwarty Polacy mieli się zimą zmierzyć z tą górą. Tylko że tym razem sytuacja była szczególna z jednego powodu. W składzie wyprawy znalazł się Maciej Berbeka. Miał szansę dokończyć coś, co prawie zrobił 25 lat temu. W 1988 r. stanął samotnie na tzw. przedwierzchołku Broad Peaku. Był przekonany, że zdobył szczyt. Dopiero na dole dowiedział się o pomyłce. To i tak był rekord, nikt wcześniej zimą nie wszedł na taką wysokość w Karakorum – co jednak nie zmieniało faktu, że pierwszego zimowego wejścia nie dokonał. Berbeka miał żal, że nikt go nie uprzedził o istnieniu „fałszywego” wierzchołka, i od tamtej pory nie jeździł na wyprawy narodowe. Trzeba też dodać, że spod Broad Peaku ledwie uszedł z życiem. I kiedy po latach Krzysztof Wielicki zaprosił go na wyprawę, Berbeka długo się zastanawiał. Broad Peak zwyczajnie mu się należał. W latach 80. był w ścisłej czołówce światowego himalaizmu, miał na koncie pięć ośmiotysięczników, w tym dwa zimowe wejścia, ale później niewiele się wspinał w tak wysokich górach. Zdecydował się jednak wziąć udział w wyprawie. Zapytany przed wyjazdem o powód, oczywiście jak to on zażartował – że dołączył, bo postawiono na młodzież. Pozostała trójka wspinaczy mających atakować Broad Peak to rzeczywiście inne pokolenie, dużo młodsze, ale z kilkunastoletnim doświadczeniem. Artur Bielecki ma na koncie pierwsze zimowe wejście na Gaszerbrum I. Artur Małek od lat wspina się zimą w Tatrach. W Himalajach świetnie się sprawdził w trudnych warunkach na Lhotse. Nic dziwnego, że dostał propozycję wzięcia udziału w wyprawie na Broad Peak. Najmłodszy ze wszystkich Tomasz Kowalski na ośmiotysięczniku nigdy nie był. Jak trafił do zespołu? Jego dokonania w różnych górach zwracały uwagę nawet starych himalajskich wyjadaczy. Na przykład w ciągu zaledwie 27 dni zdobył cztery siedmiotysięczniki leżące w byłym Związku Radzieckim. Miał doświadczenie z wysokością, wiadomo było, że dobrze się aklimatyzuje. Poza tym miał inne osiągnięcia sportowe – biegał maratony i ultramaratony. Niektórzy pewnie pamiętają, że Krzysztof Wielicki przed swoją pierwszą wyprawą w Himalaje (w 1980 r.) też nigdy wcześniej nie przekroczył magicznej granicy 8000 m n.p.m. I zdobył wtedy zimą Everest! Tyle że finał obu tych wypraw jest niestety całkiem inny. Kowalski nie zszedł do bazy. Pozostał na górze, podobnie jak Berbeka. Nic nie zapowiadało tragedii. Nastąpiła ona podczas zejścia himalaistów ze szczytu, ale to nie załamanie pogody – jeden z najgorszych przeciwników w górach – było jej przyczyną. Koniec lutego 2013 r. Wszyscy siedzą w bazie pod Broad Peakiem, czekając na poprawę aury. Obozy są założone, liny poręczowe zawieszone, odpowiednia aklimatyzacja zdobyta. „Tylko pogoda może nam przeszkodzić” – powtarzają. Dwa razy dziennie sprawdzają meteorogramy dostarczane przez profesjonalny serwis ze Szwajcarii (www.expeditionweather.info) i przez Karla Gabla z instytutu meteorologii w Innsbrucku. Te prognozy uchodzą za najdokładniejsze na świecie. Od nich uzależnione są wszelkie dalsze poczynania himalaistów – czy pójdą w górę, czy będą zmuszeni do bezczynnego siedzenia w bazie. O niedostępności Karakorum zimą decyduje oczywiście wysokość nad poziomem morza, ale trzeba do niej dodać potwornie niską temperaturę. Przez większą część sezonu wieją tam huraganowe wiatry. Jeśli nie pęd powietrza, to mróz zabije człowieka – odczuwalna temperatura spada wtedy nawet do –70°C. Na szczęście od czasu do czasu wiatr przycicha, niebo się przejaśnia, robi się nieco cieplej – otwiera się tzw. okno pogodowe. Zimą w Karakorum zdarza się to zaledwie kilka razy w sezonie i trwa bardzo krótko. Te momenty himalaiści wykorzystują na atakowanie szczytu. 25 lutego dociera wreszcie informacja, że na początku marca pogoda da szansę wspinaczom. W następnych dniach meteorogramy, które zwykle zmieniają się z godziny na godzinę, uparcie powtarzają optymistyczną prognozę dla 5 marca. Żeby na samej górze być właśnie tego dnia, trzeba z bazy wyjść wcześniej, nawet jeśli warunki nie będą zbyt sprzyjające. Według prognoz będzie to ostatnia szansa na atakowanie szczytu. 3 marca Rozpoczyna się decydujące starcie. Wielicki, kierownik wyprawy, ma pewne obawy, czy na wspinaczy źle nie wpłynęła długa bezczynność w bazie. Nie ma jednak żadnych przesłanek, żeby kogoś zatrzymywać – wszyscy są zaaklimatyzowani, dobrze się czują. I wszyscy przyjechali tu po to, żeby zdobyć Broad Peak. Wielicki pozwala, żeby oba zespoły: Berbeka–Kowalski i Bielecki–Małek, ruszyły tego samego dnia, aby było im łatwiej działać. Na pożegnanie rzuca: „Pamiętajcie, życie nie ma ceny”. Czwórka polskich wspinaczy i trzech Pakistańczyków wspomagających wyprawę opuszcza bazę. Po kilku godzinach dochodzą do obozu II na wysokości 6200 m. Tu spędzają noc. 4 marca Polacy dochodzą do obozu IV założonego na 7400 m. Pogoda jest cały czas dobra – słońce i słaby wiatr. Już tylko kilka godzin nocy dzieli ich od rozpoczęcia ostatniego podejścia do szczytu. Ustalają, że wyruszą o 5 rano. Wybór godziny jest bardzo istotny: zbyt wczesne wyjście naraża ich na odmrożenia w panującej nad ranem niskiej temperaturze, co mogłoby zakończyć atak już na samym początku. Zimą na Evereście stanęło mniej osób niż na Księżycu. To pokazuje skalę trudności. (Fot. Adam Bielecki) 5 marca, godz. 5.15 Grupa opuszcza namiot, by już po trzech godzinach znaleźć się przy szczelinie. Tempo nadaje między innymi Berbeka, tak jakby nie miał na karku pięćdziesiątki, a najwyżej połowę tego. A przecież idą bez tlenu, bo w himalaizmie sportowym tlenu się nie używa. – Pogoda była wymarzona, ani jednej chmurki, cisza. Z bazy widzieliśmy ich przez lornetki – opowiada Wielicki. Jednak za szczeliną oba zespoły zaczynają iść wolniej niż zakładał plan, trafiają na mniejsze, niewidoczne do tej pory lodowe rozpadliny. Dopiero wczesnym popołudniem wspinacze dochodzą do przełęczy, skąd jak zakładano, było jeszcze około trzech godzin na wierzchołek. – Jest 12.30, zamierzacie iść na szczyt? – Wielicki łączy się z Berbeką przez radio. – Po to tu przyjechaliśmy – odpowiada Berbeka. Jednak grań, dobrze znana z letnich przejść, zimą pokazuje zupełnie nowe oblicze: trudne lodowo-skalne podłoże pokrywa gruboziarnisty śnieg. – Ten widok trochę mnie podłamał. Stało się jasne, że przeprawa będzie cięższa – opowiadał już w Polsce Adam Bielecki. Niemniej oba zespoły idą w kierunku szczytu. Wielicki ciągle dopytuje Bieleckiego przez radio, kiedy będą na wierzchołku, i z niepokojem wysłuchuje informacji o trudnej drodze. W pewnym momencie musi doradzić Bieleckiemu, jak obejść trudny fragment – bo pamiętał go ze swojej wspinaczki sprzed lat. Na przedwierzchołek Rocky Summit, na którym 25 lat wcześniej zawrócił Berbeka, pierwszy zespół dociera dopiero około 15. Według planów o tej porze wszyscy mieli już być w drodze powrotnej. Zaniepokojony Wielicki łączy się ponownie z Berbeką, ale ten odpowiada, że idą dalej. – Zdaję się na twoje doświadczenie – mówi Wielicki. Wie, że zespołowi szczytowemu nie da się powiedzieć, by widząc wierzchołek, zawrócił. – To nie do zatrzymania – opisuje tamtą sytuację. Z kolei Bielecki mówi: – Mieliśmy świadomość, że będziemy wracać w nocy. Ale też nie mieliśmy pretekstu, żeby zawrócić, warunki pogodowe były świetne, my czuliśmy się dobrze. Godz. 17.20 Na szczycie jako pierwszy staje Adam Bielecki. I niemal natychmiast rusza w dół. Nie czeka na swego partnera Artura Małka, nie łączy się z bazą, bo jego radio jest przestrojone. Od 12 godzin nic nie jadł i nie pił – wymiotuje za każdym razem, kiedy stara się coś przełknąć. – Wiem, że wzbudziło kontrowersje to, że się rozdzieliliśmy. Ale miałem przekonanie, że chłopcy są w takim samym dobrym stanie jak ja, a wiedziałem, że dojdą bezpiecznie – tłumaczył Bielecki już w Polsce. O 17.50 na szczycie staje Artur Małek, także na kilkadziesiąt sekund. Na zdjęciu Bieleckiego śnieg na wierzchołku jest biały, u Małka – pomarańczowy od zachodzącego właśnie słońca. Ta różnica kolorów, te pół godziny odstępu to, jak się okaże, niemal granica między życiem a śmiercią. Małek schodząc z kopuły szczytowej, mija Berbekę i Kowalskiego. – Tomek wyglądał dobrze, lepiej nawet niż ja, a ja byłem na siłach, żeby wrócić. Widziałem to po nim, wspinaliśmy się razem od miesiąca. Maciek trochę gorzej, ale w porządku – opowiada Małek. – Kowalski zaproponował mi, abym ponownie wszedł z nimi na szczyt i nakręcił film, bo tak się kiedyś umawialiśmy podczas poręczowania drogi. Odpowiedziałem mu: „Nie wygłupiaj się, wchodź, rób zdjęcie i uciekaj”. Z kolei Berbeka zaproponował, żebym wracał z nimi, a nie sam. Powiedziałem mu, że jeśli poczekam pięć minut, to zamarznę. Może Maciek się martwił, że się z Adamem rozdzieliliśmy? – zastanawia się Małek. Godz. 18.00 Berbeka i Kowalski wchodzą na szczyt i łączą się z Wielickim. Ten dopiero teraz się dowiaduje, że cała czwórka zdobyła Broad Peak. Przez krótką chwilę wydaje się, że wszystko jest w porządku. Nikt nie zgłasza problemów, więc kierownik jest dobrej myśli, choć sukces będzie można odtrąbić, dopiero gdy wszyscy znajdą się w namiocie. Tymczasem powrót nie będzie prosty. Wyczerpani zdobyciem szczytu wspinacze muszą się znowu wspiąć na przeklęty Rocky Summit – w ciemnościach i spadającej temperaturze. Małek stara się iść jak najprędzej. Wie, że kiedy tylko zajdzie słońce, „komfortowe” jak dotąd warunki zmienią się diametralnie. Zacznie się walka o życie. – Przed Rocky Summit dopadł mnie totalny zmrok. Bez księżyca, bez światła – pamięta himalaista. Tempo marszu spada drastycznie, nie może nikogo zawiadomić, gdzie jest, bo zamarzł mikrofonogłośnik przypięty pod kołnierzem – samo radio tkwi w plecaku, niedostępne w tych warunkach. Już na przełęczy musi zmienić baterie w czołówce, co zajmuje 40 min! Każdy ruch jest wysiłkiem. Gubi rękawiczkę, idzie dalej w zapasowej, wypchanej czterema ogrzewaczami. Obóz bazowy pod Broad Peakiem stanął pod koniec stycznia tego roku. Adam Bielecki) 6 marca, ok. godz. 2.00 Małek wchodzi do namiotu w obozie IV. Zwala się na śpiwór i w rakach, z czekanem w ręku dochodzi do siebie. Tymczasem Bielecki jest już tam od czterech godzin! Jak to możliwe? Kluczem okazał się zmrok, a dokładnie miejsce, gdzie zastał on każdego ze zdobywców Broad Peaku. – Miałem 40 min światła, kiedy zacząłem schodzić, i w tym czasie przeszedłem dwie trzecie grani. To mi dało ogromną przewagę nad resztą zespołu – tłumaczy Bielecki. W tym momencie staje się jasne, że liczone w kwadransach różnice w dotarciu na szczyt przełożą się na wielogodzinne odstępy w powrotach do obozu IV. Bielecki pamięta, że kiedy dochodził do namiotów, odwrócił się i zobaczył na grani światełko. – To mnie przeraziło. Zrozumiałem, że coś poszło nie tak, bo nikt o tej porze nie powinien tam być – opowiada. Bielecki widział światło czołówki Małka, który z trudem wracał do obozu. A co po zdobyciu szczytu działo się z Berbeką i Kowalskim? – Dosłownie godzinę po informacji o wejściu na wierzchołek zgłasza się Kowalski. I mówi, że nie widzi Maćka i nie może podejść pod Rocky Summit. Padł na mnie strach, bo jak to, po szczęściu i euforii na szczycie mija godzina i on nie może iść? – relacjonuje Wielicki. – Zaświtało mi, że bez łączności nic nie mogę zrobić. Gdy Bielecki już w namiocie doprowadził swoje radio do używalności, kierownik wyprawy powiadomił go o sytuacji. Wspinacz, chociaż właśnie co wrócił ze strefy śmierci, ubrał się i ruszył do góry, po kolegów. – Robiłem jeden krok, osiem oddechów. Trzy kroki i odpoczynek. Po pół godzinie byłem 50 m od namiotu. Zawróciłem – stwierdza krótko. Wielicki tymczasem dopinguje Kowalskiego do marszu. Przez całą noc odbywają sześć–siedem rozmów. Kowalski jest słaby. Sygnalizuje, że wypiął mu się rak i nie może go zapiąć, ciągle mówi, że nie może iść, że ma białe ręce. Na pytanie, gdzie ma rękawice, odpowiada: „Nie wiem”. – Zaleciłem mu wzięcie leków, ale część upuścił. Raz mówił, że widzi Maćka, raz że nie widzi. Może Maciek szedł gdzieś przed nim? – zastanawia się Wielicki, ciągle poruszony wspomnieniem tych rozmów. Przez całą noc Berbeka nie dał znaku życia. Tylko raz Kowalski w rozmowie z bazą po północy powiedział: „Chcemy biwakować”, a Wielicki od razu wychwycił to „my”. – Kopiecie jamę? – pyta. – Nie, siedzimy na kamieniu – mówi Kowalski. – To daj mi Maćka. – Ale on nie chce gadać – odpowiada Kowalski po kilku sekundach ciszy. Wielicki zastanawiając się dziś, nie ma wcale pewności, że Berbeka naprawdę był obok Kowalskiego. Jego zdaniem Kowalski sprawiał wrażenie nieobecnego. – Ani razu nie poprosił o pomoc, nie zdawał sobie sprawy ze swego położenia – uważa Wielicki. Rozmowy z Kowalskim trwają do rana. W obozie IV słuchają ich z ciężkim sercem Małek i Bielecki. Oni także namawiają kolegę do zejścia. Mówią mu, że każdy krok w dół przybliża go do życia, każda minuta zastoju – do śmierci. O 6.30 Kowalski odzywa się po raz ostatni. Zostaje gdzieś w pobliżu przełęczy, pokonując w 12 godzin trasę, która powinna mu zająć godzinę. Trekking po lodowcu Baltoro do miejsca, gdzie stanęła baza. (Fot. Adam Bielecki) 6 marca nad ranem Kucharz z obozu bazowego zauważa światło czołówki na wysokości 7700 m, przy szczelinie. Można się domyślać, że to Berbeka. – Był twardym zawodnikiem, przetrwał noc i szedł dalej – uważa Artur Hajzer, autor programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w ramach którego odbyła się wyprawa na Broad Peak. Ale kiedy tego samego dnia po południu pod szczelinę dochodzi z obozu II Karim Hayyat, tragarz wysokościowy, nie ma tam nikogo. – Zniknął. W grę wchodzi upadek do szczeliny – mówi Hajzer. Z obozu IV próbuje tego samego dnia rano wyjść Artur Małek zaopatrzony w termosy z herbatą. Ale podobnie jak wcześniej Bielecki po przejściu kilkudziesięciu metrów w górę jest kompletnie wyczerpany. Na prośbę Wielickiego pozostaje jednak w obozie cały dzień. Udaje mu się namówić do pozostania Karima Hayyata, co – jak opowiada – nie jest łatwe, bo tragarze z zasady nie nocują w obozach powyżej 7000 m. Dopiero wieczorem, na wieść o zbliżającym się załamaniu pogody, obaj schodzą do obozu II. 7 marca pogoda zaczyna się psuć, wreszcie 8 marca umiera ostatnia nadzieja. – O 14.00, po 80 godzinach od rozpoczęcia ataku, po 56 godzinach od ostatniego kontaktu, zdecydowałem się zakończyć wyprawę. Nie mieli już prawa żyć – mówi Wielicki. Śmierć himalaistów przysłoniła wyczyn, jakim było zdobycie zimą Broad Peaku. Informacja o tragedii została podchwycona przez media i rozpętała dyskusję nad sensem i bezpieczeństwem wspinaczki oraz nad możliwymi popełnionymi błędami. Pojawiły się pytania, wręcz zarzuty o złe przygotowanie i przeprowadzenie wyprawy. Niektóre wynikały z niewiedzy – np. dlaczego po Berbekę i Kowalskiego nie poleciał śmigłowiec? Nie wysłano go, choć był już przygotowany, ponieważ lot poszukiwawczy, bez możliwości podjęcia kogokolwiek na pokład, jest możliwy do wysokości 6700 m. Lądowanie – do 4900 m. Tymczasem tragedia rozgrywała się powyżej 7700 m. Himalaiści sportowi nie biorą ze sobą butli z tlenem „na wszelki wypadek”, bo są zbyt ciężkie i spowalniają wspinaczkę. Bielecki i Małek byli zbyt wyczerpani atakiem na szczyt i nie mogli ruszyć na ratunek, zaś pakistańscy tragarze i tak zrobili więcej, niż można było wymagać od kogoś, kto nie żyje ideą zimowego zdobywania szczytów. Jednak nawet najbardziej doświadczeni himalaiści nie do końca potrafili zrozumieć, co się stało z Tomkiem Kowalskim. – Dla mnie to jest niepojęte, jak człowiek, który godzinę wcześniej był na szczycie, nie może iść w dół. To lekarze muszą wyjaśnić – zastanawia się Wielicki. Razem z Hajzerem stawiają hipotezę, że Kowalski doznał nagłego wyczerpania energetycznego, co w połączeniu z wysokością i warunkami zimowej nocy spowodowało lawinę kolejnych zdarzeń: wychłodzenie, oszołomienie i utratę kontaktu z rzeczywistością. Ale dlaczego tak szybko, dlaczego spotkało to Kowalskiego uważanego za wytrzymałego wspinacza? To samo pytanie stawia Leszek Cichy, partner Wielickiego w pamiętnym ataku zimowym na Everest w 1980 r. – To mnie zastanawia, z czymś takim się nie spotkałem. Bo rozumiem, Maciek Berbeka może się źle wpiął w linę, złapał oblodzoną poręczówkę. To wypadek. Ale Tomek? Obaj byli w optymalnym momencie aklimatyzacyjnym. To jest zagadka. Gdzieś zawiódł jakiś mały, z pozoru mało istotny element – zastanawia się Cichy. Spekulowano też, czy Berbeka, który był przecież doświadczonym ratownikiem TOPR, nie został pod szczytem, by pomóc Kowalskiemu. – Maciek nie wrócił po Tomka – odpowiada Wielicki. – Obaj schodzili do przełęczy 12 godz. i obaj byli wyczerpani. Bliscy Macieja Berbeki w czerwcu planują wyprawę na Broad Peak w poszukiwaniu ciał. Jeżeli uda się je odnaleźć, co będzie bardzo trudne, wyjaśnienie okoliczności ich śmierci być może stanie się możliwe. Ponadto Artur Hajzer i Krzysztof Wielicki zwrócili się do Polskiego Związku Alpinizmu o zbadanie przebiegu wyprawy. – Tak jak przy katastrofach lotniczych. Żeby na przyszłość coś poprawić, wprowadzić nowe standardy, czegoś się nauczyć – tłumaczy Hajzer. Z upływem czasu przygasną emocje związane z wyprawą. Za kilkadziesiąt lat o zdobyciu zimą Broad Peaku będzie się mówiło w kategorii wyczynu – pamięć o zmarłych zachowają najbliżsi i przyjaciele. Ale teraz to, co wydarzyło się w marcu w Karakorum, jest dla wszystkich wielką tragedią. Szczyty powyżej 8000 metrów.
ON – jeden z najbardziej utytułowanych polskich himalaistów. ONA – czołowa wspinająca się Polka. Rok temu wzięli udział we wspólnej wyprawie na K2. Musieli zawrócić ze względu na bardzo trudne warunki atmosferyczne. W tym roku po raz kolejny rzucili wyzwanie „górze gór”. ON stanął na szczycie 23 sierpnia. Było to pierwsze światowe wejście na K2 od 2008 r. ONA tydzień wcześniej musiała zrezygnować ze względu na bardzo złą pogodę. W rozmowach z Travelerem Dariusz Załuski i Kinga Baranowska opowiadają o smaku sukcesu, porażkach, które okazują się zwycięstwami, oraz o różnicach między kobiecym i męskim alpinizmem.
ZASŁUŻYŁEM SOBIE NA TEN SZCZYT. Rozmowa z Dariuszem Załuskim Wreszcie ci się udało. Za czwartym razem! Wcześniej trzy razy musiałem z K2 zawrócić. Kiedy weszliśmy, Gerlinde Kaltenbrunner powiedziała: tym razem naprawdę zasłużyliśmy na ten szczyt. Poczułem to samo co ona. Była jedyną kobietą w waszej ekipie. Ale to ona nadawała tempo, ciągle nas motywowała. Gdy zobaczyła szczyt, wypaliła do przodu jak szalona. Weszła jako pierwsza. Dla niej oznaczało to zdobycie Korony Himalajów – tym samym zresztą została pierwszą kobietą w historii, która zrobiła to bez tlenu. Jej mąż Ralf Dujmovits zawrócił. Zrezygnował na wysokości 5,5 tys., kiedy warunki były naprawdę trudne. Zaczęło bardzo mocno wiać, spadło prawie półtora metra śniegu. Gerlinde nie miała do niego żalu? Decyzję podjęli razem, choć widziałem, że jest im trudno. Ale Ralf jako jedyny z naszej piątki miał już ten szczyt na swoim koncie. Zdobył go w 1994 r., więc aż tak bardzo mu nie zależało. Zresztą ja też czułem, że moje wejście na K2 nie jest tak istotne jak pozostałych członków ekipy. Dlaczego? Gerlinde i Kazachowie: Maksut Zumajew i Wasilij Piwcow, kompletowali Koronę Himalajów. Moim zadaniem było rejestrować ich wejście kamerą, w pewnym sensie byłem więc tylko ich filmowcem. Dlatego nie zakładałem, że muszę koniecznie wejść. Czułem, że to oni są głównymi bohaterami, dlatego dawałem im pierwszeństwo – choćby w kolejce do użycia palnika czy suszenia butów. To dziwne, ale mimo licznych sukcesów nie słychać w tobie wojownika… Coś w tym jest, himalaizmu nie traktuję w kategoriach rywalizacji. Nie chcę udowadniać, że jestem lepszy od innych. Zresztą wielokrotnie się przekonałem, że przesadne ambicje są we wspinaczce niezdrowe. Tym razem jednak było trochę inaczej, w pewnym momencie odkryłem w sobie jakąś sportową żyłkę. Im byłem wyżej, tym czułem większą chęć, by wreszcie na tę górę wejść. Żeby znowu z nią nie przegrać? Nawet nie. Chodziło raczej o to, że ekipa była szczególna. Elitarna. Po pierwsze mała, po drugie niezwykle doświadczona. Gdyby zsumować osiągnięcia naszej piątki, wyszłoby z tego niemal 70 wejść na ośmiotysięczniki. Nie chcę być patetyczny, ale zrodził się między nami jakiś duch wspólnoty. Dzięki niemu czułem, że możemy dokonywać rzeczy niemożliwych. Nawet wtedy, gdy Ralf zrezygnował? Miałem moment zawahania, ale z drugiej strony czułem się naprawdę dobrze. Podczas wcześniejszego wejścia dwie noce spędziliśmy na wysokości 7,8 tys. m, więc miałem czas na aklimatyzację. Kondycyjnie dawałem radę. A pogoda? Nie było źle, choć na wysokości 8,3 tys. m musieliśmy rozbić namiot. Spędziliśmy tam 12 godzin. Zimno i ciasno, zwłaszcza dla mnie, bo jestem wysoki. Kiedy ogrzewaliśmy się palnikiem, były momenty, że ogień unosił się zbyt wysoko. To był znak, że zaczyna brakować tlenu. Atak szczytowy zaczęliście o siódmej rano. I początkowo szło całkiem nieźle. Jakieś 200 m od szczytu myśleliśmy nawet, że go już praktycznie mamy. Widzieliśmy grań oraz cień K2 kładący się na innych górach. Niebywałe uczucie. I nagle niespodziewanie trafiliśmy na półtorametrowy śnieg. Zaczęliśmy się posuwać z prędkością 20 m na godzinę. Przestraszyłem się, że nie damy rady. Stanęliście na szczycie po południu. Byłem na nim jakieś pół godziny. Wybacz banał, ale musimy o to zapytać: jak tam jest? Szczyt jest długi i wąski… Pewnie powinienem powiedzieć, że poczułem euforię… A poczułeś? Sęk w tym, że nie za bardzo. Za to widziałem wielką radość Gerlinde, która właśnie zdobyła Koronę Himalajów. Z kolei Kazachowie podeszli do sprawy bardziej biznesowo – zaczęli natychmiast robić zdjęcia z banerami sponsorów. A ja wiedziałem, że jestem filmowcem i muszę to wszystko nakręcić. Problem w tym, że niezbyt mi to wychodziło. Strasznie marzły mi palce, w dodatku w kamerze wyczerpały się baterie. Może przez to nie potrafiłem poczuć takiej czystej radości. No i przyznam, że bałem się zejścia. Które mogło być bardziej niebezpieczne niż wspinaczka. Było tak stromo, że cały czas schodziliśmy twarzą do stoku. Szedłem jako pierwszy, panowała całkowita noc, a ja nie spałem trzecią dobę. Fizycznie było OK, ale w pewnym momencie coś dziwnego stało się z moją psychiką. To był jakby sen na jawie. Nigdy wcześniej czegoś takiego nie doświadczyłem. Zmęczenie i niedotlenienie zrobiły swoje. Najwyraźniej. Zacząłem odczuwać silny lęk, miałem wrażenie, że tracę poczucie czasu i przestrzeni. Schodząc, natrafiłem na liny, które zostawiliśmy podczas wspinaczki. Normalnie powinienem się ucieszyć, ale nagle przyszło mi do głowy, że to nie nasze liny i że się zgubiłem. To był oczywisty absurd, nikt inny nie mógł tędy iść. No tak. W końcu byliście pierwszymi ludźmi na K2 od trzech lat. Trudno mi się było z tego nierzeczywistego stanu wydostać. Celowo przysypiałem na kilka minut, licząc, że jak się obudzę, wrócę do rzeczywistości. Kiedy ci się to udało? Gdy w końcu rozpoznałem miejsca ponad obozem czwartym. W nocy wszystko wyglądało zupełnie inaczej. Dotarłem do obozu o 4 rano. Zasnąłem. Obudziłem się po dwóch godzinach całkowicie wypoczęty i pełen życia. Chyba dopiero wtedy poczułem radość z tego K2. Podczas swoich wcześniejszych wypraw trzy razy byłeś świadkiem śmierci himalaistów. Jak się po czymś takim podnieść? W górach działają te same uczucia co na dole: współczucie, empatia, solidarność. Dlatego takie zdarzenie mocno podcina skrzydła. Rok temu, podczas wyprawy na K2, od strony południowej spadł obok mnie kamień, rozcinając namiot i karimaty. W takich sytuacjach człowiek uświadamia sobie, że jest śmiertelny i że cholernie ryzykuje. I zastanawia się, czy nadal się wspinać? Przez jakiś czas tak. Ale po kilku miesiącach to uczucie mija. O śmierci myśli się, że to przypadek, który innych dopadł, ale nas nie dotyczy. I wraca się w góry. Na szczęście. GÓRA MOŻE POCZEKAĆ. Rozmowa z Kingą Baranowską. Szczyt K2 znowu cię nie wpuścił. Przyjmujesz to spokojnie? Nie rozpaczam. Razem z Fabrizio Zangrillim stwierdziliśmy, że przy takiej pogodzie nie możemy ryzykować. Rok temu bezskutecznie próbowałaś zdobyć ten szczyt z Darkiem Załuskim. W tym roku jemu się udało wejść z innej, chińskiej strony, tobie znowu nie. Zazdrościsz? Zazdrość to bardzo destrukcyjne uczucie, poza tym Darek ciężko na to K2 zapracował. Jego sukces motywuje mnie do dalszych prób. No i cieszę się, że udało mu się odczarować górę, której od kilku lat nikt nie był w stanie zdobyć. Nie jest tak, że jeśli komuś innemu się uda, porażka boli bardziej? Odpowiedzialnej decyzji o rezygnacji z wejścia na szczyt nie uważam za porażkę. Mam próg ryzyka, którego nie przekraczam. Może zabrzmi to banalnie, ale ja zamierzam długo żyć! Tym razem zabrakło wam zaledwie 600 m. To i tak nie najgorzej. Zawracałam już 100 m od szczytu. Takie decyzje są trudne? Bardzo. Tym bardziej że podejmuje się je przy ogromnym zmęczeniu, braku snu i niskiej temperaturze. Staram się jednak pamiętać, że góra będzie stała dalej, może na mnie poczekać. A jak mnie się coś stanie, stracę szansę, by kiedykolwiek na nią wejść. Jako kobieta łatwiej odpuszczasz? To stereotyp. W rzeczywistości kobiety zwykle rezygnują ostatnie. Są słabsze fizycznie, ale mają większą determinację i siłę woli. Tyle że nam łatwiej niż facetom przyznać, że się boimy. W Himalajach strach jest przyjacielem czy wrogiem? Wrogiem jest pycha. A sprzymierzeńcem? Nie tyle strach, co umiejętność czytania sygnałów, które wysyłają nam góry. I odpowiedzialność. Za siebie, partnera na ścianie i bliskich, którzy zostali w kraju. Gdy się nie ma rodziny, jest łatwiej? Pewnie tak. Ale nie zadawajcie mi pytania, czy wspinałabym się, gdybym miała dzieci. Takie gdybanie nie ma sensu. Ty sobie takiego pytania nie zadajesz? Niespecjalnie. Staram się po prostu wykorzystać do maksimum czas, kiedy jeszcze rodziny nie mam. W tym roku na Makalu zawróciłaś, bo zachorował twój partner. To była decyzja trudna dla obu stron. Fabrizio miał zapalenie ucha środkowego, zaczął mu szwankować błędnik i musiał zawracać. Miałam do wyboru: zdobywać szczyt samodzielnie czy zawrócić z partnerem w trosce o jego zdrowie. On oczekiwał, że z nim zejdziesz? Przeciwnie – przekonywał, żebym szła dalej. Nie chciał wyjść na słabeusza, powtarzał, że nic mu nie jest. Ale widziałam, że nie ma siły dalej iść. Stwierdziłam, że nie mogę go zostawić. Czujesz się bohaterką? Nie, staram się tylko nie być egoistką. O partnera trzeba dbać jak o siebie. Poza tym, gdyby mu się coś stało, nie wybaczyłabym sobie do końca życia. Człowiek w górach ma dokładnie takie same odruchy jak w Warszawie na Marszałkowskiej. Jeden jeździ ostrożnie, zgodnie z przepisami, drugi wariuje, naraża siebie i innych. Pod tym względem góry nas nie zmieniają, tylko sprawiają, że konsekwencje naszych zachowań są szybciej widoczne i bardziej dramatyczne. Nie opowiadasz o wspinaczce zbyt patetycznie. Bo nie lubię tworzyć wokół gór aury heroizmu. W końcu jeździmy tam, bo sprawia nam to przyjemność. Są wspinacze, którzy wciskają wam, dziennikarzom, niestworzone rzeczy. Ich wyprawy to krew, pot i zamarzające łzy. Wiszenie na jednym czekanie, chwytanie spadającego w przepaść partnera za rękę… Tymczasem ci najlepsi są bardzo skromni. Nie muszą się chwalić, bo ich czyny świadczą same za siebie. Musicie wiedzieć, że ośmiotysięcznik to przede wszystkim lekcja czekania i cierpliwości. Czasem długa i nudna. W drodze na K2 w namiocie czytałam Irvinga. Lepiliśmy też bałwana, graliśmy w karty. Z tą sielanką to chyba jednak przesadzasz… Nie przeczę, że himalaizm bywa niebezpieczny. Ale nie jest tak, że nieustannie wisi nad nami śmierć. Adrenaliny i heroizmu jest o wiele mniej, niż się powszechnie sądzi. Nawet na wysokości 8 tys., w tzw. strefie śmierci? Nie lubię tego określenia. Nadużywa się go, by wzbudzić... no właśnie, co? Grozę? Podziw? Na każdej wysokości liczy się technika, wytrzymałość, umiejętności i trochę szczęścia. Co nie znaczy, że wysokość nie ma znaczenia. Na 7 tys. brakuje tlenu, przeraźliwie huczy wiatr, trudno zmrużyć oko. Trzeba uważać na każdy krok, pojawia się strach. Nawet sny są inne. Jakieś górskie koszmary? Pudło! W trakcie wyprawy góry mi się prawie nie śnią. Moje sny są strasznie abstrakcyjne, dziwaczne, nie do opowiedzenia. A samotność? W tym roku wspinałaś się często we dwójkę. To prawda, w bazie przez całe tygodnie nie było nikogo oprócz nas. To cenne doświadczenie. Musisz być w pełni samowystarczalny, nikt za ciebie nic nie zrobi. Za to można chłonąć góry na maksa. To niesamowite być sam na sam ze szczytami. Wrócisz na K2 czy uznasz, że „ta góra cię nie chce”? Nie uznam. To w buddyjskim Nepalu mówi się, że szczyty mają dusze. K2 leży na granicy pakistańsko-chińskiej w innej strefie kulturowej. Zawsze szanuję miejscowe zwyczaje i poglądy, ale staram się wsłuchiwać w siebie i oceniać swoje możliwości. Bo? Jeśli z góry założę, że szczyt mnie nie akceptuje, moja motywacja spadnie do zera. A wtedy z marszu pozbawię się szans na sukces. Dlatego nie mam w sobie myśli, żeby zrezygnować z K2. Co nie znaczy, że nie zachowuję pokory. Każdy, kto się wspina, powinien ją mieć. Niektórzy himalaiści mają z tym problem. Dziwicie się? Czytają o sobie w gazetach, że są najlepsi na świecie, i zaczynają w to wierzyć. Tymczasem w górach są sam na sam ze ścianą. O tym, czy przetrwają, decydują umiejętności i doświadczenie, a nie uznanie w mediach. Kiedy Steve Jobs żegnał się z Apple, w swym przemówieniu zawarł genialne słowa: Stay hungry, stay foolish. „Pozostańcie nienasyceni, pozostańcie niedouczeni”. Czyli miejcie w sobie pokorę, nie spoczywajcie na laurach i bądźcie głodni sukcesu. Ciągle się doskonalcie, nie popadajcie w rutynę. Dlatego w pewnym sensie uważam, że porażki są potrzebne. Przecież dzięki temu, że kolejny raz nie weszłam na K2, ciągle czuję głód!
Dnia 15 lipca przylecą do Polski Ola Dzik i Artur Hajzer - ostatni uczestnicy Unifikacyjnej Wyprawy Polskiego Związku Alpinizmu na Nanga Parbat i Gasherbrumy.
Planowali jeszcze zdobycie Gasherbrumów ale logistyczne i formalne bariery zadecydowały o zakończeniu akcji w górach. Marcin Kaczkan i Robert Szymczak wrócili do kraju 8 lipca a pozostali członkowie wyprawy 1 lipca. Wyprawa działała w trudnych warunkach, była sprawdzianem kondycji, umiejętności wspinaczkowych i odporności psychicznej. Zakończyła się sukcesem ! Pierwszy rozdział programu Polski Himalaizm Zimowy został zamknięty.
Himalaje - Nanga Parbat ponowanie zdobyta!
Marcin Kaczkan samotnie stanął na wierzchołku Nanga Parbat (8126 m).
Był 2 lipca, godzina 7.00 rano czasu polskiego, gdy Marcin Kaczkan uczestnik wyprawy unifikacyjnej PZA stanął na szczycie Nagiej Góry. Marcin jest doświadczonym wspinaczem. Był uczestnikiem kierowanej przez Krzysztofa Wielickiego zimowej wyprawy na K2. Jako trzeci Polak uzyskał tytuł „Śnieżnego Barsa", czyli zdobywcy wszystkich pięciu siedmiotysięczników, położonych na terenie byłego ZSRR. Teraz do kolekcji dorzucił pierwszy z czternastu ośmiotysięczników. Atak na szczyt rozpoczął się 26 czerwca. Wraz z Marcinem do góry ruszyła Aleksandra Dzik. Po trzech dniach wspinaczki zespół osiągnął obóz IV na plateau Bazin (7150 m). Szturm załamał się rankiem 30 czerwca, gdy z powodu fatalnej pogody wspinacze zgubili drogę. Na szczęście udało im się wrócić do obozu IV, gdzie podjęli ryzykowną decyzję przeczekania. Liczyli na zapowiadaną poprawę pogody. Na tej wysokości organizm praktycznie się nie regeneruje. Odpoczynek jest więc dość iluzoryczny, co mogło utrudnić nie tylko wejście ale i zejście. Gdy 1 lipca późnym wieczorem ruszyli znów w górę, z wysokości 7250 m zawróciła wyczerpana Ola Dzik. Marcin dalej szedł samotnie. Na szczęście nie wiało, niebo było gwiaździste. Z bazy wspierali go i podpowiadali mu drogę kierownik Artur Hajzer i lekarz wyprawy Robert Szymczak. Obaj już 23 czerwca stanęli na szczycie. Ten szturm na Nanga Parbat jest etapem projektu sportowego stawiającego sobie za cel wyselekcjonowanie i przygotowanie zespołu wspinaczy, którzy w najbliższych sezonach zimowych zaatakują pieć niezdobytych jeszcze zimą ośmiotysięczników (w tym drugi najwyższy szczyt świata K2 - 8611 m n.p.m.). Projekt wspierają Polski Związek Alpinizmu, Ministerstwo Sportu i Fundacja Jerzego Kukuczki. Patron medialny - Sport.pl Informacje dodatkowe Na 9 ośmiotysięczników zdobytych dotąd zimą, na ośmiu pierwsi stanęli Polacy. Dopiero w 2009 zespół włosko-kazachski Moro-Urubko przełamał - zdobywając Makalu (8463) - monopol biało-czerwonych na zimowe triumfy. Skład wyprawy kwalifikacyjnej: Artur Hajzer - twórca projektu, kierownik wyprawy Jacek Czech - KW Katowice (wrócił już do kraju) Aleksandra Dzik - KS Kandahar Rafał Fronia – Sudecki KW Jarosław Gawrysiak – UKA Warszawa Aleksander Grządziel – KW Jastrzębie Marcin Kaczkan – KW Warszawa Robert Kaźmierski – KW Wrocław Jerzy Natkański – KW Warszawa Piotr Snopczyński – KW Wrocław Robert Szymczak – KW Trójmiasto Ireneusz Waluga – KW Jastrzębie Więcej o wyprawie i zdjęcia znaleźć można na: www.polskihimalaizmzimowy.pl