National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-11T08:04:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Polska w czołówce badań nad grzybami. Grzybiarze pomogli odkryć trzy nowe gatunki
items: Zagraniczni turyści ruszyli do Polski. Nasze miasta notują rekordowe wzrosty
items: 2 miliony miejsc zniknęły z systemów. Linie lotnicze masowo ograniczają loty w maju
items: Na Polskę spadł upragniony deszcz, ale czy zdoła zatrzymać suszę? Hydrolodzy nie mają złudzeń
items: Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
items: Zdzisław Beksiński, dystopijny surrealista z Sanoka. Jeden z najważniejszych polskich twórców XX w.
items: Warszawa to nie tylko Starówka. 10 miejsc, które zachwycają turystów z zagranicy
items: Fryderyk August I to zapomniany „król” Polski. Został władcą dzięki Konstytucji 3 Maja
items: Majówka bez tłumów jest możliwa. Te trzy miejsca w Polsce gwarantują ciszę i spokój
items: Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
items: Zapomnij o zagranicy. Te 3 egzotyczne zakątki Polski to hit na Majówkę 2026
items: Demony i upiory w dawnej Polsce. Między wiarą w czary a surowym prawem Sarmatów
items: Polska oczami agresorów. Do Archiwum Akt Nowych trafiły unikatowe zdjęcia z pierwszych miesięcy wojny
items: Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
items: W Warszawie testowane są technologie dla misji ESA ExoMars. Przyszłe lądowniki zyskają polski akcent
items: Jeszcze niedawno było spokojnym miasteczkiem. Dziś przyciąga turystów przez cały rok
items: Ile dzików naprawdę żyje w Polsce? Eksperci przyznają: nie wiadomo
items: Sahara dotarła do Polski. To zjawisko widać gołym okiem
items: Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
items: Podziemne giganty i polska Sahara. Odkrywamy fizyczne rekordy Polski, o których rzadko uczą w szkołach
items: Wakacyjny hit od PKP powraca. Bezpośrednie połączenie z Polski do Chorwacji
items: Jastrzębia Góra czy Rozewie – które z tych miejsc jest najbardziej wysuniętym na północ fragmentem Polski?
items: Łemkowie przetrwali brutalne próby wymazania tożsamości. Ich kultura wciąż żyje
items: Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
items: Akcja „Wisła” była zaplanowaną operacją wynarodowienia. Pozory walki z podziemiem skrywały plan czystki

Polska w czołówce badań nad grzybami. Grzybiarze pomogli odkryć trzy nowe gatunki
type: item
date: 2026-05-11T08:03:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: grzyby
subject: polska
description: Nauka to nie tylko wyspecjalizowani fachowcy i żmudne badania. Na znaczeniu zyskuje tzw. nauka obywatelska, umożliwiająca zwykłym obywatelom udział w badaniach. Polska ma znaczący udział w projekcie FunDive, powołanym by poszerzać wiedzę o grzybach i odkrywać nowe gatunki. O naszych sukcesach opowiada mykolożka dr hab. Julia Pawłowska w rozmowie z PAP.
encoded: Zbieranie grzybów to w Polsce niemal sport narodowy. Wiedza grzybiarzy może jednak być użyteczna nie tylko we wzbogacaniu jadłospisu – okazuje się, że także w nauce. Polacy tłumnie biorą udział w obywatelskim projekcie FunDive, gromadzącym dane o występowaniu i liczebności różnych gatunków grzybów. Podczas dwóch lat projektu grzybiarze zebrali ponad 5000 okazów. Polska jest w ścisłej czołówce: zajmujemy trzecie miejsce w Europie pod względem liczby zebranych okazów, zaraz po Włoszech i Finlandii. Grzybiarze w służbie nauki Współczesna mykologia stoi przed ogromnym wyzwaniem: grzyby, mimo że stanowią jedną z najliczniejszych grup organizmów na Ziemi, są źle opisane w światowych bazach danych o bioróżnorodności. W bazie Global Biodiversity Information Facility (GBIF) stanowią mniej niż 2% wszystkich wpisów. Odpowiedzią na ten problem stał się międzynarodowy projekt FunDive, koordynowany m.in. przez Uniwersytet Warszawski. FunDive zrzesza blisko 40 partnerów z ponad 30 krajów. Jak podkreśla mykolożka dr hab. Julia Pawłowska w rozmowie z PAP, grzyby często bywały „dyskryminowane” w unijnych przepisach ochrony przyrody, co wynikało właśnie z braku danych. Projekt FunDive opiera się na trzech filarach: udostępnianiu danych z już istniejących zbiorów, sekwencjonowaniu DNA oraz nauce obywatelskiej. Zaangażowanie amatorów i wolontariuszy okazało się strzałem w dziesiątkę – odnajdują oni cenne przyrodniczo obszary, do których naukowcom trudno byłoby dotrzeć samodzielnie. Dzięki temu zagęszczono siatkę obserwacji, co pozwala na lepsze mapowanie zasięgów występowania różnych gatunków. Odkrycia wolontariuszy: trzy nowe gatunki grzybów Efekty współpracy z pasjonatami grzybobrania przeszły najśmielsze oczekiwania badaczy. Najbardziej spektakularnym wynikiem jest odkrycie trzech nieznanych nauce gatunków gwiazdoszy. Zebrano ponad 500 próbek z całej Europy, w tym z terenów, gdzie wcześniej gwiazdoszy nie notowano, jak Bałkany czy Grecja. – Jesteśmy teraz na etapie przygotowania publ…

grzyb-gwiazdosz-c3a9ae4.jpg
width: 2200
height: 1467

Zagraniczni turyści ruszyli do Polski. Nasze miasta notują rekordowe wzrosty
type: item
date: 2026-05-08T07:40:37.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: polska
subject: polskie miasta
subject: popularne kierunki
subject: turyści
description: Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy, przyciągając rosnącą liczbę zagranicznych podróżnych. Co istotne, zainteresowanie nie koncentruje się już wyłącznie wokół Warszawy czy Krakowa. Najnowsze dane pokazują, że coraz większą popularnością cieszą się również regionalne porty lotnicze i miasta, które jeszcze kilka lat temu pozostawały poza głównym nurtem turystyki przyjazdowej.
encoded: Po okresie pandemicznych ograniczeń Polska nie tylko odbudowała ruch turystyczny, ale zaczęła także dynamicznie zwiększać swoją atrakcyjność wśród zagranicznych gości. Nasz kraj należy dziś do najszybciej rozwijających się rynków turystycznych w Europie, a linie lotnicze i lotniska notują wyraźne wzrosty liczby rezerwacji oraz połączeń międzynarodowych. Coraz częściej zyskują na tym nie tylko największe miasta, ale także regiony, które przyciągają turystów kulturą, naturą i bardziej przystępnymi cenami. Które lotniska odnotowują największe wzrosty i z których krajów przyleci do Polski najwięcej podróżnych? Turyści z tych krajów najchętniej wybierają Polskę na wakacje Najnowsze dane rezerwacyjne pokazują wyraźną zmianę w strukturze zagranicznych turystów odwiedzających Polskę. Według analiz Kiwi.com w tegorocznym sezonie letnim największą grupę podróżnych ponownie stanowią mieszkańcy Wielkiej Brytanii, jednak szczególnie widoczny jest dynamiczny wzrost zainteresowania ze strony krajów Europy Południowej i Środkowo-Wschodniej. Liczba rezerwacji lotów do Polski z Wielkiej Brytanii wzrosła rok do roku aż o 178%, co potwierdza, że rynek brytyjski pozostaje jednym z kluczowych dla polskiej turystyki przyjazdowej. Jeszcze większą dynamikę odnotowano w przypadku Hiszpanii, skąd liczba rezerwacji zwiększyła się o ponad 200%. Wysoki wzrost widoczny jest również we Włoszech – tutaj zainteresowanie podróżami do Polski wzrosło o 158%. Coraz większe znaczenie zaczynają mieć także mniejsze, dotychczas mniej oczywiste rynki. W zestawieniu najszybciej rosnących narodowości wyraźnie awansowali Litwini, którzy przesunęli się w rankingu aż o 16 pozycji. Duży wzrost odnotowano również w przypadku Bułgarów (+14 pozycji), Łotyszy (+13), Szwajcarów (+12) oraz Rumunów (+10). Dane pokazują, że Polska coraz skuteczniej przyciąga turystów nie tylko z najpopularniejszych kierunków zachodnioeuropejskich, ale również z krajów regionu, gdzie rośnie zainteresowanie krótkimi podróżami miejskimi i wa…

turysci-w-PL-2-ff02b00.jpg
width: 4065
height: 2772

2 miliony miejsc zniknęły z systemów. Linie lotnicze masowo ograniczają loty w maju
type: item
date: 2026-05-07T13:46:28.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Traveler
subject: kryzys
subject: linie lotnicze
subject: loty samolotem
subject: paliwo
subject: polska
description: Globalny sektor lotniczy mierzy się z kolejnym poważnym problemem, który może odbić się na planach milionów pasażerów. Linie lotnicze w różnych częściach świata zaczęły ograniczać siatki połączeń i odwoływać tysiące rejsów w związku z rosnącymi problemami z dostępnością paliwa lotniczego. Eksperci ostrzegają, że skutki kryzysu mogą być szczególnie odczuwalne w okresie zbliżających się wakacyjnych wyjazdów.
encoded: W ostatnich tygodniach coraz więcej przewoźników informuje o zakłóceniach wynikających z napiętej sytuacji na rynku paliw lotniczych. Problemy dotknęły już między innymi linie Lufthansa oraz KLM, które zostały zmuszone do ograniczenia części połączeń. Według branżowych danych globalne linie lotnicze odwołały około 13 tys. lotów zaplanowanych na maj, a liczba dostępnych miejsc dla pasażerów zmniejszyła się nawet o 2 miliony. Wszystko wskazuje na to, że sytuacja może w najbliższym czasie jeszcze bardziej wpłynąć na ruch lotniczy i ceny podróży. Linie lotnicze odwołują tysiące lotów. Pasażerowie mogą odczuć skutki już przed wakacjami Problemy związane z dostępnością paliwa lotniczego zaczynają coraz wyraźniej odbijać się na globalnym rynku przewozów pasażerskich. Jak wynika z danych firmy analitycznej Cirium, tylko w ciągu ostatnich dwóch tygodni kwietnia linie lotnicze na całym świecie zmniejszyły liczbę miejsc dostępnych w majowych rozkładach o niemal 2 miliony. Łączna liczba oferowanych miejsc spadła w tym czasie z około 132 do 130 milionów, co pokazuje skalę ograniczeń wprowadzanych przez przewoźników jeszcze przed rozpoczęciem szczytu wakacyjnego. Eksperci branżowi podkreślają, że obecne redukcje mogą być jedynie początkiem większych problemów, które szczególnie odczują pasażerowie planujący zagraniczne podróże w maju i podczas długiego weekendu związanego z Bożym Ciałem. Wśród europejskich przewoźników, którzy już zdecydowali się na ograniczenie siatki połączeń i odwołanie części rejsów, znalazły się m.in. Lufthansa, KLM, British Airways oraz Turkish Airlines. Zmiany dotyczą zarówno połączeń europejskich, jak i wybranych tras międzykontynentalnych. Dla wielu pasażerów może to oznaczać konieczność zmiany planów wyjazdowych, dłuższe przesiadki lub wzrost cen biletów na najbardziej popularnych kierunkach. Branża lotnicza ostrzega jednocześnie, że obecne dane nie uwzględniają jeszcze potencjalnych problemów związanych z okresem letnim, który tradycyjnie generuje najw…

odwolane-loty-5327260.jpg
width: 2461
height: 1634

Na Polskę spadł upragniony deszcz, ale czy zdoła zatrzymać suszę? Hydrolodzy nie mają złudzeń
type: item
date: 2026-05-07T11:30:04.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: polska
subject: rzeki
subject: susza
subject: woda
description: Polska zmaga się z ciężką sytuacją hydrologiczną. Choć ostatnia doba przyniosła wyczekiwane opady, eksperci studzą optymizm: doraźne deszcze nie są w stanie cofnąć głębokiego deficytu wody. Obecny stan rzek i gleby przypomina raczej koniec upalnego lata niż środek wiosny.
encoded: Sytuacja w polskich rzekach jest, jak na początek maja, wyjątkowa – z danych IMGW-PIB wynika, że aż 72 proc. stacji hydrologicznych w całym kraju odnotowuje niski stan wody. Jedynie 1 proc. rzek znajduje się w strefie wody wysokiej, a 27 proc. w strefie średniej. Dr Sebastian Szklarek, ekohydrolog z Polskiej Akademii Nauk, podkreśla w rozmowie z PAP, że takie parametry o tej porze roku są alarmujące. Problem suszy w Polsce nie jest niczym nowym – występuje stale, od lat. Nawet zima nie przyniosła wytchnienia, ponieważ stan suszy, z którym weszliśmy w nowy rok, został jedynie „zakamuflowany” przez opady śniegu. Wraz z nadejściem wiosny i wzrostem temperatur, parowanie resztek wilgoci z krajobrazu gwałtownie przyspieszyło, co doprowadziło do obecnej, kryzysowej sytuacji. Dlaczego ulewy nie rozwiążą problemu? Wielu z nas z nadzieją patrzyło na prognozy zapowiadające opady sięgające lokalnie nawet 50 litrów na metr kwadratowy. Jednak dla hydrologa takie deszcze to za mało, a momentami mogą one wręcz pogorszyć sytuację. Sebastian Szklarek porównuje przesuszoną polską ziemię do rośliny w doniczce: jeśli przez długi czas nie była podlewana, nagłe wylanie na nią „wanny wody” spowoduje, że ta po prostu spłynie po powierzchni, zamiast wsiąknąć w głąb gleby. Ulewne i nawalne opady w niewielkim stopniu uzupełniają zasoby wodne. Zamiast zasilać wody podziemne, deszcz spływa do rzek, powodując lokalne podtopienia i powodzie, zamiast powoli wsiąkać w glebę. Tym, na co naprawdę czekają rolnicy i przyroda, jest deszcz długotrwały, o umiarkowanym natężeniu. Rolnictwo i lasy w obliczu suszy Skutki suszy najboleśniej odczuwa rolnictwo. Na polach, np. w województwie warmińsko-mazurskim, rolnicy opisują ziemię jako „jeden wielki popiół”. Szacuje się, że 45 proc. powierzchni rolnych i leśnych w Polsce jest bezpośrednio zagrożonych suszą rolniczą. Trudna sytuacja panuje też w lasach. Od początku 2026 roku do początku maja wybuchło już 3306 pożarów, podczas gdy w analogicznym okresie ubiegł…

susza-w-polsce-32e4a37.jpeg
width: 4406
height: 2478

Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
type: item
date: 2026-05-03T12:27:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: kochankowie
subject: literatura
subject: polska
subject: wenecja
subject: włochy
description: Dziś Casanova znany jest przede wszystkim jako jeden z najsłynniejszych kochanków w historii. Ale Wenecjanin był kimś więcej niż tylko kobieciarzem. Był bez wątpienia oszustem i przestępcą, który nieraz trafił do więzienia, samozwańczym alchemikiem, szpiegiem, duchownym, ale też znakomitym obserwatorem i wysokiej klasy intelektualistą. Jego krótki pobyt w Polsce zaowocował brzemiennym w skutkach pojedynkiem i trzytomowym dziełem „Historia niepokojów w Polsce”.
encoded: Spis treści: Czarownica z Murano Przystojny uwodziciel Bractwo wolnomularskie 300-letni alchemik Warszawski skandal Historia jego życia Giacomo Casanova, najstarszy z sześciorga dzieci aktorów Gaetano Giuseppe’a Casanovy i Zanetty Farussi z Wenecji, urodził się 2 kwietnia 1725 roku. Rodzina nie posiadała majątku, tytuł szlacheckich ani niczego, co dawałoby oparcie i pozwoliło na spokojne życie. W dodatku rodzice dużo podróżowali, przez co Giacomem i jego rodzeństwem zajmowała się babka. Czarownica z Murano Giacomo był dzieckiem inteligentnym, ale chorowitym. Aby odpędzić od wnuka złe duchy, babka wezwała czarownicę z wyspy Murano. Tej samej, która od średniowiecza słynie z wyrobu wyjątkowego szkła, nazywanego weneckim. Czarownica wysmarowała chłopca odchodami nietoperzy i masą innego paskudztwa, lecz o dziwo ta specyficzna kuracja przyniosła znakomite rezultaty. Tak dobre, że kila lat później, mając 12 lat Giacomo rozpoczął studia na Uniwersytecie w Padwie. W tamtych czasach dzieci szybko trafiały na uniwersytety. Niekoniecznie dlatego, że były nad wyraz rozwinięte. Po prostu edukację akademicką rozpoczynano znacznie wcześniej. W tym czasie dał się też poznać jako kochanek, a historie o jego uroku i sprawności seksualnej rozchodziły się pocztą pantoflową. Przystojny uwodziciel Faktem jest, że Giacomo wyróżniał się na tle innych mężczyzn. Był bardzo wysoki, miał ponad 186 cm wzrostu, ciemną karnację, ciemne włosy i brązowe oczy. Gdy połączy się to z niewątpliwą inteligencją i ujmującym sposobem bycia, mamy przepis na mężczyznę budzącego powszechne zainteresowanie. Kłopot w tym, że możliwości intelektualne i towarzyskie Casanovy nie szły w parze z tymi finansowymi. Pracował jako sekretarz, był przez pewien czas duchownym. Jednak jego kariera kościelna nie trwała długo. Długi hazardowe zaprowadziły go do więzienia. Po wyjściu na wolność stwierdził, że zostanie żołnierzem. „Kupiłem długi miecz i, z elegancką laską w dłoni, w dopasowanym kapeluszu z czarną kokardą, z prz…

Casanova-ff8649a.jpg
width: 1575
height: 1050

Zdzisław Beksiński, dystopijny surrealista z Sanoka. Jeden z najważniejszych polskich twórców XX w.
type: item
date: 2026-05-03T10:57:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: malarstwo
subject: polska
subject: sztuka
description: Beksiński należy do wąskiego grona najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów w historii. Jego mroczne, dystopijne i niepokojące obrazy ukształtowały estetykę całego pokolenia. Apokaliptyczna twórczość Beksińskiego często zestawiana jest z jego przepełnionym śmiercią życiem: rok po tragicznej śmierci żony artysty ich jedyny syn, Tomasz, popełnił samobójstwo. Natomiast Zdzisław został zasztyletowany we własnym mieszkaniu przez człowieka, który u niego pracował.
encoded: Spis treści: Z Sanoka do Krakowa Fotografia Surrealizm apokaliptyczny Tomek Beksiński Sława, pieniądze i morderstwo Zdzisław Beksiński urodził się 24 lutego 1929 roku w Sanoku. W mieście, z którym jego rodzina była związana od kilku pokoleń. Pierwszy był Mateusz Beksiński, który osiedlił się w Sanoku w latach 40. XIX wieku. Założył zakład kotlarski, który z czasem stał się zalążkiem późniejszej fabryki Autosan. Syn Mateusza, a dziadek Zdzisława – Władysław Beksiński – był architektem miejskim, odpowiadał za projekty licznych budynków oraz rozwój urbanistyczny miasta. Rodzina Beksińskich przez pięć pokoleń – od drugiej połowy XIX wieku aż do końca lat 70. XX wieku – mieszkała w jednym domu przy ulicy Jagiellońskiej w Sanoku. Z Sanoka do Krakowa Ojciec artysty, Stanisław Beksiński, był inżynierem geometrą i pracował w miejskim wydziale budowlanym. Wcześniej służył w armii Hallera i działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. Matka Stanisława z domu Dworska była nauczycielką i korepetytorką. Zdzisław był ich jedynym dzieckiem. W czasie II wojny światowej przyszły artysta uczył się na tajnych kompletach, a także uczęszczał do szkoły handlowej. W młodości interesował się muzyką i uczył się gry na fortepianie. Po maturze rozważał studia artystyczne lub filmowe, jednak ostatecznie – pod wpływem ojca – wybrał architekturę na Politechnice Krakowskiej. W czasie studiów, w 1951 roku, ożenił się z Zofią Stankiewicz. Rok później ukończył studia i uzyskał dyplom inżyniera architekta. W 1958 roku urodził się jedyny syn Zdzisława i Zofii Beksińskich, Tomasz. Po powrocie do Sanoka pracował w budownictwie, a następnie – od końca lat 50. – jako projektant w fabryce autobusów Autosan. Tworzył tam projekty nowoczesnych pojazdów i identyfikację wizualną firmy, jednak większość jego koncepcji nie została wdrożona. On sam traktował tę pracę głównie jako źródło utrzymania, poświęcając wolny czas działalności artystycznej. Fotografia W tamtym czasie szczególnie interesowała go fotografia. …

ZdzislawBeksinskiSanok-bd9fe3e.jpg
width: 1306
height: 871

Warszawa to nie tylko Starówka. 10 miejsc, które zachwycają turystów z zagranicy
type: item
date: 2026-05-02T13:17:22.000Z
creator: Łukasz Ostoja-Kasprzycki
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: polska
subject: stolica
subject: warszawa
subject: zwiedzanie
description: Warszawa to miasto, którego nie da się zrozumieć, patrząc jedynie na mapę – trzeba poczuć jego puls, ukryty pod warstwami historii i nowoczesnego betonu. Dla zagranicznych gości stolica Polski bywa na początku zagadką, jednak to właśnie jej nieoczywiste kontrasty, od wojennych gruzów Muranowa po tętniące życiem Bulwary Wiślane, budują jej unikatową magnetyczność. Odkryj 10 subiektywnych doświadczeń i miejsc, które sprawią, że każdy obcokrajowiec przestanie widzieć w Warszawie tylko przystanek na trasie, a zobaczy w niej najbardziej fascynującego „feniksa” współczesnej Europy.
encoded: W 2025 roku Warszawę odwiedziło około 8,7 miliona osób. Stolica Polski nie jest miastem, które odsłania się od razu. Nie olśniewa jedną, nienaruszoną dominantą jak Paryż czy Rzym – zamiast tego opowiada swoją historię warstwami, wymagając od gościa cierpliwości i spostrzegawczości. To właśnie ta „nieoczywistość” czyni ją fascynującą dla przyjezdnych, którzy po początkowym szoku wywołanym architektonicznym eklektyzmem zaczynają dostrzegać w niej niezwykłą energię. Oto subiektywny przewodnik po miejscach i doświadczeniach, które pozwalają zrozumieć charakter jedynej w swoim rodzaju „Europy Środkowej”. 1. Muranów – miasto zbudowane na pamięci i gruzach To prawdopodobnie najbardziej symboliczna przestrzeń w Polsce. Dla obcokrajowca wizyta na Muranowie jest lekcją z zakresu urbanistyki emocjonalnej. Osiedle to powstało po wojnie na gruzach warszawskiego getta – dosłownie i w przenośni. Architekt Bohdan Lachert zaprojektował je jako modernistyczny pomnik: nowe bloki stanęły na nasypach usypanych z gruzów zniszczonej dzielnicy żydowskiej. Spacerując dzisiaj między zielonymi podwórkami a monumentalnym gmachem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, warto uświadomić gościowi, że poziom gruntu, po którym stąpa, jest o kilka metrów wyższy niż przed 1939 rokiem. Muranów to miejsce, gdzie tragiczna historia spotyka się z codziennym życiem, tworząc unikatową tkankę „miasta-pomnika”. W ubiegłym roku pisaliśmy o dziennikarzu brytyjskiego dziennika „The Telegraph”, którego właśnie ta część Warszawy zachwyciła najbardziej. 2. Trakt Królewski – spacer przez epoki i style Od Zamku Królewskiego na Starym Mieście, po Belweder i Łazienki – Trakt Królewski to kręgosłup Warszawy. Prowadząc gościa tą trasą, pokazujemy mu proces rekonstrukcji miasta. Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO jako przykład niemal całkowitej odbudowy z ruin, robi na obcokrajowcach piorunujące wrażenie, gdy dowiadują się, że w 1945 roku nie istniało. Dalej, wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu, mijamy baro…

warszawa-turysci-GettyImages-2269307331-ce539b9.jpg
width: 4971
height: 3314

Fryderyk August I to zapomniany „król” Polski. Został władcą dzięki Konstytucji 3 Maja
type: item
date: 2026-04-30T11:47:41.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: królowie
subject: niemcy
subject: polska
description: Fryderyk August nie jest dziś zaliczany w poczet władców Polski. Zniknął z kart historii i z pamięci Polaków, choć sami chcieli go na króla. Stało się tak, bo był „tylko” porządnym administratorem, a naród czekał na bohatera.
encoded: W tym artykule: Kim był Fryderyk August? Skutki Konstytucji 3 Maja Niewielkie znaczenie władcy Sytuacja Księstwa Warszawskiego Oszczędny król Działania propagandowe Ucieczka z kraju czy ruch strategiczny? Władca traci poparcie Negocjacje i sojusze Fryderyk August zrzeka się tytułu Rządy wymazane z kart historii Ostatnim królem Polski wcale nie był Stanisław August Poniatowski. I to nie tylko dlatego, że władcami Królestwa Polskiego zostali po kongresie wiedeńskim rosyjscy carowie. Przecież między Stanisławem Augustem a carami ktoś zasiadał na tronie Księstwa Warszawskiego! Nie Napoleon i nie książę Józef Poniatowski. Tym władcą był dziś zapomniany Fryderyk August, król Saksonii z dynastii Wettynów, wnuk Augusta III. Czy słusznie został przez Polaków wyrzucony z pocztu władców? Kim był Fryderyk August? „Formalnie nie był królem Polski, tylko władcą Księstwa Warszawskiego. Ale to było państwo polskie z polskimi: konstytucją, armią, urzędami itd., nawet jeśli moderowanymi na francuskie. Co więcej, sam monarcha dokonał wielkiego wysiłku, bo (z poczucia obowiązku i przyzwoitości wobec poddanych) nauczył się języka polskiego. Inna rzecz, że krępował się go używać” – opowiadał dr Andrzej Nieuważny, specjalista od epoki napoleońskiej. „Powody oczywistego zapomnienia są co najmniej dwa – stwierdza z kolei prof. Andrzej Chwalba z Uniwersytetu Jagiellońskiego. – Po pierwsze, trudno pamiętać o kimś, kto o nas zapomniał. Był trzykrotnie w Księstwie Warszawskim. Niczym się nie zapisał poza tym, że z radością oddał władzę polskim nowym elitom. Powód drugi: był monarchą kraju niesuwerennego, zależnego od Paryża. Częścią francuskiej Europy i stale niespełnioną nadzieją na więcej”. Jeszcze inne argumenty wysuwa pasjonat Tomasz Maciej Klauza, organizator Muzeum Wojen Napoleońskich w Witaszycach: „Myślę, że zapomnienie Fryderyka Augusta jako władcy Polski wynika z kilku powodów. Najważniejszy to ten, że był Sasem, czyli Niemcem. To w propagandzie porozbiorowej, a szczególnie w PRL grał…

Fryderyk-August-I-Marcello-Bacciarelli-90f5a1a.png
width: 2130
height: 1200

Majówka bez tłumów jest możliwa. Te trzy miejsca w Polsce gwarantują ciszę i spokój
type: item
date: 2026-04-29T11:05:13.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Go Poland
subject: polska
subject: weekend
description: W Polsce nie brakuje turystycznych pereł, które co roku biją rekordy popularności pod względem liczby odwiedzających. Istnieją jednak wyjątkowe zakątki pozwalające skutecznie odpocząć od miejskiego zgiełku i wszechobecnego tłoku. Przygotowaliśmy kilka najciekawszych propozycji na nadchodzący długi weekend.
encoded: Spis treści: Kostrzyn nad Odrą – ukryty klejnot turystyczny Leśny raj idealny na ucieczkę od miejskiego zgiełku W krainie wodospadów – Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej Warszawa, wybrzeże Morza Bałtyckiego czy popularne Krupówki w Zakopanem – Polska ma całą masę kultowych miejsc, które warto odwiedzić. Dla miłośników mniej znanych propozycji i tych, którzy wolą uciec od kolorowych straganów, komercji i tłoku, przygotowaliśmy listę „polskich pustkowi”. Kostrzyn nad Odrą – ukryty klejnot turystyczny Kostrzyn nad Odrą to urokliwe miasto w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim. Znajduje się nieopodal ujścia Warty do Odry, w zachodniej części Kotliny Gorzowskiej. Mimo niezaprzeczalnego uroku często bywa pomijane przez turystów – zupełnie niesłusznie. Miłośnicy przyrody znają to miejsce jako bramę do Parku Narodowego „Ujście Warty”. Został utworzony w 2001 roku na powierzchni 8037,59 ha. Głównym przedmiotem ochrony jest fauna ptaków. Obowiązkowym punktem wycieczki jest słynna Twierdza Kostrzyn. „Dzięki niej miasto od XVI w. kojarzone było z nowoczesną, imponującą i niezdobytą fortecą, wpływającą na losy całego regionu” – dowiadujemy się z oficjalnej strony miasta. Średniowieczne osady niemal zawsze miały strategiczne znaczenie militarne. Regularnie piszemy o kolejnych odkryciach historycznych w Kostrzynie. Sercem miasta jest Park Miejski i sąsiedni plac Wojska Polskiego. Dzięki walorom estetycznym odpoczywają tam zarówno turyści, jak i mieszkańcy. Ważnym dla wizerunku Kostrzyna obszarem są okolice amfiteatru z urokliwa trasą spacerową. Na tym lista atrakcji się jednak nie kończy. Warto samemu się o tym przekonać. Dla podróżników, którzy po zwiedzaniu poczują niedosyt, dobrym pomysłem będzie kontynuowanie wycieczki i odwiedzenie... Berlina. Samochodem dojedziemy tam w mniej więcej 1,5 godziny. Leśny raj idealny na ucieczkę od miejskiego zgiełku Na liście urokliwych „polskich pustkowi” warto również uwzględnić południową część Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Ten …

majowka-aafab49.jpg
width: 7432
height: 4957

Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
type: item
date: 2026-04-27T13:50:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Poszukiwacze z sieci obserwacyjnej Skytinel ogłosili wielki sukces – odnaleźli meteoryt który spadł 17 kwietnia, po bardzo jasnym przelocie nad województwami wielkopolskim i łódzkim. Po raz pierwszy w historii meteoryt znaleziono tak szybko po upadku. I to nie koniec rekordów.
encoded: 17 kwietnia 2026 roku Polska stała się miejscem bezprecedensowego wydarzenia – odnotowano pierwszy w historii kraju obserwowany upadek meteorytu żelaznego. Jasny bolid, który o godzinie 20:53:59 przeleciał nad województwami wielkopolskim i łódzkim, był widoczny przez ponad 6 sekund z wielu rejonów kraju. Dzięki błyskawicznej reakcji sieci Skytinel oraz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi, już w ciągu kilku dni udało się precyzyjnie wyznaczyć miejsce upadku i odnaleźć okaz. Wydarzenie to ma rangę światową, gdyż znaleziony w gminie Zadzim obiekt o masie 2,9 kg jest dopiero drugim na świecie meteorytem żelaznym z dokładnie wyznaczoną orbitą. Precyzyjna lokalizacja i analiza lotu bolidu Kluczem do odnalezienia meteorytu było sprawne działanie sieci Skytinel, założonej przez Mateusza Żmiję, która zarejestrowała przelot za pomocą 24 stacji obserwacyjnych. Dane z kamer oraz specjalistycznych radiometrów pozwoliły ustalić, że meteoroid przestał być widoczny zaledwie 14 km nad ziemią, co sugerowało, że jest to obiekt niezwykle wytrzymały i prawdopodobnie żelazny. Hipotezę tę potwierdziły analizy spektrograficzne przeprowadzone przez dr. Ernesta Świerczyńskiego na podstawie danych ze stacji w Chrzanowie Małym i Zabierzowie Bocheńskim. Istotnym etapem były konsultacje z naukowcami z Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk – Pavlem Spurným, Jiřím Borovičką i Lukášem Shrbeným. Dzięki porównaniu polskich nagrań z danymi sieci European Network (EN) z Czech i Słowacji, czescy badacze oszacowali masę okazu na około 2,7 kg. Pozwoliło to Mateuszowi Żmii i Gáborowi Kővágó na przeprowadzenie ponownej symulacji, która zawęziła obszar poszukiwań do pola o wymiarach zaledwie 300 na 200 metrów. Przed wejściem w atmosferę z prędkością 13 km/s, meteoroid obiegał Słońce w ciągu 1,5 roku po orbicie nachylonej pod kątem 7° do ekliptyki. Odnalezienie meteorytu w gminie Zadzim Pierwsze grupowe poszukiwania z udziałem 26 osób, dronów i wykrywaczy metali w dniach 18–19 kwietnia ni…

zadzim-meteorite-5-f01062b.jpg
width: 2000
height: 1500

Zapomnij o zagranicy. Te 3 egzotyczne zakątki Polski to hit na Majówkę 2026
type: item
date: 2026-04-27T09:18:19.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: Czas na egzotykę
subject: egzotyka
subject: polska
description: Turkusowa woda jak na Malediwach, wydmy jak na Saharze i krajobrazy jak z południa Europy… brzmi jak zagraniczna podróż? A to wszystko znajdziesz w Polsce. Te niezwykłe miejsca to idealny kierunek na tegoroczną Majówkę.
encoded: Spis treści: Polska jak południe Europy – ten rezerwat ma klimat rodem Znad Morza Śródziemnego Palmy w Polsce? Ten park w Ciechocinku wygląda jak egzotyczny kurort „Suwalski Atol” istnieje naprawdę. To jezioro wygląda jak z tropików O „polskich Malediwach”, „małej Chorwacji” czy „polskiej Toskanii” słyszała już większość turystów. W naszym kraju jest jednak znacznie więcej miejsc, które zachwycają nietypową architekturą, klimatem czy roślinnością. Jedno z nich znajduje się w województwie zachodniopomorskim. Polska jak południe Europy – ten rezerwat ma klimat rodem Znad Morza Śródziemnego Rezerwat Bielinek to prawdziwa „śródziemnomorska wyspa” znajdująca się w gminie Cedynia, w województwie zachodniopomorskim. Wyjątkowy obszar na mapie Polski został objęty ochroną już w 1927 roku. Głównym celem było zachowanie niezwykłej flory i zbiorowisk muraw kserotermicznych będących siedzibą wielu gatunków motyli, ciepłolubnej dąbrowy oraz zespołu łęgu wiązowo-jesionowego. Rezerwat jest położony na wale morenowym stanowiącym krawędź Odry. „Zbocza moreny mają ekspozycję południową i są nachylone pod kątem od 20 do 50 stopni, a ich zasobne w węglan wapnia gleby podobne są do gleb cynamonowych obszarów śródziemnomorskich” – dowiadujemy się z oficjalnej strony gminy Cedynia. Latem temperatura podłoża jest wysoka, co sprzyja powstawaniu charakterystycznych zespołów roślinności ciepłolubnej. Wyjątkowy mikroklimat tego regionu i bogata roślinność sprawa, że rezerwat jest prawdziwą przyrodniczą perłą na mapie Polski. W rezerwacie znajdują się gatunki, których nie ma nigdzie indziej w Polsce i są w niewielu innych miejscach w Europie. Palmy w Polsce? Ten park w Ciechocinku wygląda jak egzotyczny kurort Kolejnym miejscem na mapie Polski, które wyróżnia się egzotycznym klimatem, jest słynny Park Zdrojowy w Ciechocinku. To prawdziwy magnes na kuracjuszy i turystów. Oprócz wielu atrakcji, zacisznych miejsc i malowniczych ścieżek park cechuje bogaty układ różnorodnych roślin. W XIX wieku poja…

atol-podlaskie-142c821.jpg
width: 2813
height: 1875

Demony i upiory w dawnej Polsce. Między wiarą w czary a surowym prawem Sarmatów
type: item
date: 2026-04-26T10:16:23.000Z
creator: Mateusz Wyżga
subject: Historia
subject: czarownice
subject: polska
subject: przesądy
subject: wampiry
subject: wierzenia
description: Wrażliwość społeczeństwa nowożytnego wykraczała daleko poza sferę rzeczywistości. Z początkiem XVI wieku mija już pół tysiąca lat chrystianizacji Polski. Podobnie jak w innych krajach Europy, wiara w demony i przeróżne zaświatowe stwory wciąż ma się dobrze, zwłaszcza pośród ludu. Co więcej, demonów takich ludzie dopatrują się i wśród bliźnich.
encoded: Kobiety w zeznaniach – własnych lub zainsynuowanych – tańczą z diablętami po granicach wsi, splatają się z nimi w miłosnych uściskach podczas sabatów w miejscach odosobnienia, zamawiają krowy sąsiadek i mieszają czarnoksięskie dekokty. Mężczyźni też bywają posądzani o czarownictwo. Zwłaszcza z uwagi na spryt niektórych z nich, rychłe a nieoczekiwane przez komilitonów wzbogacenie, powodzenie. Z zazdrości sądzono, że szczęśliwiec sprzymierzyć się z księciem piekieł. „Czarujący” chłop Z osady Kijewo koło Gniewkowa zbiegł kmieć. Chłop Marcin Iwnicki, woźny sądowy ze Stanowskiej Woli, razem z dwoma szlachcicami słyszał, jak „wszyscy chłopi i poddani tejże wsi Kijowo zeznali, iż robotny Łukasz Kraska, kmieć […], bez wszelakiej do ucieczki przyczyny dania od [dzierżawcy wsi] uciekł”. Chłopi tłumaczyli to jego zdolnościami magicznymi: w jednej chwili miał pojawiać się w wielu miejscach. Wraz ze swoją żoną rzekomo „byli oboje czarownikami wielkimi”. Łukasz uciekł dlatego, że wstydził się swojego czarowania i obawiał się skarg. Za czary w sądzie Przejdźmy do wsi Zakrzew w ziemi sieradzkiej, podzielonej między dwóch dziedziców. Jeden z nich, Stanisław Zakrzewski, pozwał do sądu drugiego, Bartłomieja Zakrzewskiego, za to, że jego poddana Gajkowa rzuciła czary na żonę powoda. Sąd grodzki uznał jednak, że pozwany ma urządzić w tej sprawie sąd wiejski w swych dobrach. Wobec takich podejrzeń niebezpieczeństwo utraty życia wydawało się spore. Oto urząd sołecki starostwa kiszporskiego skazał we wsi Stary Targ za czary dwie kobiety. Jedna z nich miała zostać spalona, druga – wypędzona poza granice starostwa. Wiara w demony przetrwała długo Trwać będzie przesąd o demonach tkwiących w niektórych ludziach. Przeniknie się z chrześcijaństwem i wyjdzie poza czasy sarmackiej Polski. W połowie XIX wieku posiadacz dóbr podkrakowskich Kazimierz Girtler pisze o chłopce ze wsi Pleszów, która miała spotkać zmarłego męża zamienionego w upiora, a lokalna społeczność znów idzie ze szpadlem na cmentar…

upiory-acee80b.jpg
width: 6016
height: 4000

Polska oczami agresorów. Do Archiwum Akt Nowych trafiły unikatowe zdjęcia z pierwszych miesięcy wojny
type: item
date: 2026-04-23T08:43:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: polska
subject: zdjęcia
description: Historia kampanii wrześniowej zazwyczaj dociera do nas poprzez relacje obrońców lub oficjalną, wygładzoną propagandę III Rzeszy. Jednak najnowszy nabytek Archiwum Akt Nowych (AAN) oferuje wgląd w coś znacznie bardziej surowego i osobistego. Blisko 250 wyjątkowych fotografii to intymny zapis wojny widziany przez wizjery aparatów niemieckich żołnierzy. To nie tylko kronika zniszczeń, ale przede wszystkim świadectwo mentalności sprawców.
encoded: Zbiór składa się z dwóch albumów przekazanych dzięki Instytutowi Strat Wojennych im. Jana Karskiego, które dokumentują szlak bojowy jednostek Wehrmachtu – od górskich przełęczy na południu, po zrujnowane ulice Warszawy. Jak podkreśla dr hab. Damian Markowski z ISW, materiały te są „rzadkim i niezwykle sugestywnym źródłem”, które pokazuje pierwsze miesiące globalnego konfliktu w nowym świetle. Okiem ludzi, którzy nie różnili się tak bardzo od nas, a mimo to dokonywali bestialskich czynów. Szlak 3. Dywizji Górskiej – od Słowacji po Zagłębie Naftowe Pierwszy, mniejszy album, należał do żołnierza 3. Dywizji Górskiej, wchodzącej w skład Grupy Armii „Południe” stanowiącej część kampanii wrześniowej. Fotografie szczegółowo dokumentują drogę, jaką pokonali agresorzy, wkraczając do Polski od strony Słowacji. W obiektywie Niemca utrwalono malownicze, a wkrótce tragiczne krajobrazy Spiszu, Beskidu Wyspowego i Pogórza Karpackiego. Na zdjęciach widać m.in.: zniszczoną infrastrukturę: wysadzone przez Wojsko Polskie mosty na Popradzie, Dunajcu i Wisłoce, zajęte miejscowości: Limanową, Nowy Sącz, Krosno oraz Drohobycz – kluczowy punkt Zagłębia Naftowego, scenki rodzajowe: od kwaterowania wojsk, po „turystyczną” obserwację lokalnych zabytków. Niektóre fotografie niepokojąco przypominają zdjęcia młodych chłopaków z wakacji. Szczególnie poruszające są zdjęcia o charakterze propagandowo-ideologicznym. Niemiecki żołnierz uwiecznił na nich polskich Żydów (m.in. w Nowym Sączu i Grybowie), opatrując odbitki złośliwymi, antysemickimi komentarzami. To pokazuje jak głęboko nazistowska ideologia była zakorzeniona w świadomości zwykłych żołnierzy już w pierwszych dniach wojny. Marsz na Warszawę i „Parada Zwycięstwa” Drugi, obszerniejszy album, dokumentuje działania prawdopodobnie jednej z dywizji piechoty nacierającej od południowego zachodu. Autor zdjęć brał udział w starciach z Armią „Prusy” i podchodził pod stolicę przez Tomaszów Mazowiecki oraz Grójec. Największą wartość historyczną mają uj…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-22T122509.190-bcdf911.jpg
width: 2813
height: 1875

Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
type: item
date: 2026-04-20T10:55:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Jak donosi sieć obserwacyjna Skytinel, 17 kwietnia 2026 na polskim niebie pojawił się wyjątkowo jasny meteor (bolid). Tak silne zjawisko sugeruje meteor na tyle duży, że przetrwał przelot przez ziemską atmosferę. Eksperci Skytinel analizują tor jego lotu i szacują obszar ewentualnego upadku meteorytu.
encoded: Do przelotu doszło o godz. 20:53 nad województwami łódzkim i wielkopolskim, choć doniesienia o obserwacjach spływają także z innych województw. Bolid był widoczny przez kilka sekund, a jego jasność zmieniała się. Jak piszą eksperci ze Skytinel, wielokrotnie rozbłyskiwał, sprawiając wrażenie wirowania w atmosferze. Według wstępnych analiz meteoroid poruszał się po orbicie lekko wykraczającej poza orbitę Marsa, a jego obieg wokół Słońca zajmował nieco ponad 1,5 roku ziemskiego. Przelot jasnego bolidu nad Polską „Dysponujemy bogatym zestawem danych z kamer kierunkowych i all-sky, a także ze specjalistycznego spektrografu, który pozwoli nam ocenić skład meteoroidu. Otrzymaliśmy również dziesiątki wiadomości w sprawie tego bolidu, za które serdecznie dziękujemy! Można powiedzieć, że „otoczyliśmy” bolid z każdej strony. Obecnie trwa kompleksowa analiza wszystkich zebranych danych” – pisze Skytinel w mediach społecznościowych. Ciekawostką jest fakt, że bolid przeleciał akurat w dniu XIV Konferencji Meteorytowej, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Meteorytowe w Koluszkach. Uczestnicy konferencji także go zaobserwowali. Skytinel informuje, że wynik swoich analiz, czyli prawdopodobny obszar spadku meteorytu, poda do publicznej wiadomości za dwa tygodnie. Komentarze w pod postem Skytinel wskazują, że niektórzy słyszeli także huk. Niewątpliwie niejeden obserwator zacznie szukać fragmentów meteorytu na własną rękę. Ochotnicza Straż Pożarna w miejscowości Starcza otrzymała zgłoszenie o spadku „sporych rozmiarów przedmiotu” który zostawił za sobą chmurę dymu i ognia. Strażacy sprawdzili teren, ale niczego nie znaleźli. Czym jest bolid? Bolid to meteor osiągający na niebie jasność większą niż -4 magnitudo, czyli jaśniejszy od Wenus. Superbolidy przekraczają -15 magnitudo i są jaśniejsze niż Księżyc w pełni. Wbrew pozorom są to dość częste zjawiska i mogą być wywołane wejściem w atmosferę obiektu o wielkości nawet kilku centymetrów. Dużo większe są znacznie rzadsze, a tak duże …

bolid-0e0053f.jpg
width: 1300
height: 1300

W Warszawie testowane są technologie dla misji ESA ExoMars. Przyszłe lądowniki zyskają polski akcent
type: item
date: 2026-04-20T07:39:24.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: inżynieria
subject: księżyc
subject: łazik marsjański
subject: loty w kosmos
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: polska
description: W Centrum Badań Kosmicznych PAN otwarto Lunapark. Chociaż nazwa kojarzy się z zabawą, jest to całkiem poważne laboratorium służące do testów nóg lądowników marsjańskich, a w przyszłości również księżycowych. Już teraz inżynierom firmy Sener Polska oraz CBK PAN udało się odnaleźć krytyczny błąd, który w trakcie lądowania na Marsie mógłby przysporzyć poważnych problemów.
encoded: Lunapark to specjalnie zaprojektowana infrastruktura, obejmująca wysoką część testową o wysokości 6,25 m i wymiarach 6,8 x 11,6 m oraz część niższą, stanowiącą zaplecze techniczne. Powstała w jednym celu. – Całe pomieszczenie zostało zbudowane z myślą o testowaniu nóg lądowników na misje planetarne. Uwzględnia to nie tylko dużą kubaturę pomieszczenia, ale również specjalny fundament i suwnicę o odpowiednim udźwigu – podkreśla inż. Konrad Aleksiejuk, kierownik Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej CBK PAN. Współpraca przemysłu z nauką Laboratorium zostało stworzone we współpracy z firmą Sener Polska. Infrastruktura powstała na potrzeby realizacji kontraktu badawczego w ramach misji Europejskiej Agencji Kosmicznej ExoMars. Mowa o lądowniku marsjańskim, który w przyszłości dostarczy na powierzchnię Marsa łazik Rosalind Franklin. Dzięki wiertłu zdolnemu zagłębić się w marsjański grunt na dwa metry, łazik ma poszukiwać organicznych cząsteczek, które mogą wskazywać na życie. Za całą misję, po stronie technicznej, odpowiadają największe europejskie firmy z branży kosmicznej. Głównym wykonawcą jest Thales Alenia Space Italia, Airbus Defence and Space odpowiada za Mission Time Planning System, czyli system planowania czasu misji. Jest to specjalne oprogramowanie używane do zarządzania tym, co łazik robi na Marsie – krok po kroku i godzina po godzinie. Natomiast Sener jest głównym dostawcą nóg lądownika. Krytyczny moment misji Prowadzone w Lunaparku testy mają symulować jeden z najbardziej krytycznych etapów każdej misji planetarnej, czyli lądowanie. Test wygląda spektakularnie: konstrukcja spada na przygotowane podłoże, a całe zdarzenie – trwające ułamki sekundy – rejestrowane jest z prędkością nawet 1000 klatek na sekundę. Jak podkreśla inż. Szymon Frankowski z Sener Polska, nawet tak krótki czas pozwala na bardzo precyzyjne badania. – Mierzymy siły, przyspieszenia i zachowanie konstrukcji w momencie uderzenia. Analizujemy ugięcie, pochłanianie energii i stabiln…

lunapark-1-07fb9aa.jpg
width: 4032
height: 3024

Jeszcze niedawno było spokojnym miasteczkiem. Dziś przyciąga turystów przez cały rok
type: item
date: 2026-04-19T07:58:37.000Z
creator: Filip Nowek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: polska
subject: uzdrowisko
subject: województwo łódzkie
description: Uniejów to jedno z najbardziej niezwykłych uzdrowisk termalnych w Polsce. Położone nad Wartą miasto przyciąga turystów gorącymi wodami geotermalnymi, leczniczym mikroklimatem oraz zabytkami sięgającymi średniowiecza. Sprawdź, dlaczego coraz więcej osób wybiera Uniejów na relaks, leczenie i weekendowy wypoczynek.
encoded: Spis treści: Historia miasta Uniejów Uniejów jako uzdrowisko termalne i centrum leczenia Najpopularniejsze zabiegi uzdrowiskowe w Uniejowie Tężnie solankowe i mikroklimat Uniejowa Dlaczego warto odwiedzić Uniejów? Uniejów położony jest w centralnej Polsce, w województwie łódzkim, nad rzeką Wartą. To jedno z wyjątkowych miast uzdrowiskowych w Polsce, które od lat cieszy się popularnością wśród osób, które chcą zadbać o swoje zdrowie oraz tych, które szukają relaksu oraz kontaktu z naturą. Uniejów znany jest przede wszystkim jako nowoczesne uzdrowisko termalne, ale jego historia, położenie geograficzne i lokalne tradycje sprawiają, że jest to miejsce, które może zaoferować przyjeżdżającym tam turystom o wiele więcej. Miasto Uniejów łączy w sobie walory lecznicze, turystyczne i kulturowe, dzięki czemu przyciąga gości przez cały rok i jest jednym z najważniejszych punktów na mapie polskich uzdrowisk termalnych. Historia miasta Uniejów Historia Uniejowa sięga średniowiecza. Prawa miejskie uzyskał już w XIV wieku, a przez wieki był ważnym ośrodkiem administracyjnym i religijnym. Uniejów należał do arcybiskupów gnieźnieńskich, co miało ogromny wpływ na jego rozwój. Do dziś w mieście podziwiać można zabytki przypominające o bogatej przeszłości, w tym zamek arcybiskupi, który jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. Mimo burzliwej historii i wielu trudnych momentów Uniejów zachował swój unikatowy charakter. Dziedzictwo kulturowe widoczne jest tu na każdym kroku – w architekturze, lokalnych legendach oraz pielęgnowanych tradycjach. Historia tego miasta idealnie łączy się z jego nowoczesnym obliczem jako uzdrowiska. Uniejów jako uzdrowisko termalne i centrum leczenia Największym skarbem, jaki posiada Uniejów, są oczywiście wody geotermalne. To właśnie dzięki nim uzyskał on status uzdrowiska, co czyni go jedynym takim miastem w województwie łódzkim. Wody termalne w Uniejowie wydobywane są z głębokości ponad 2000 metrów i charakteryzują się wysoką mineralizacją …

uniejow-shutterstock2694023619-084a6d9.jpg
width: 6000
height: 4000

Ile dzików naprawdę żyje w Polsce? Eksperci przyznają: nie wiadomo
type: item
date: 2026-04-19T07:18:47.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: polowanie
subject: polska
subject: warszawa
description: Obecność dzików w miastach stała się w ostatnim czasie poważnym wyzwaniem dla samorządów, jednak skala tego zjawiska pozostaje trudna do oszacowania. Eksperci z Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Związku Łowieckiego oraz Głównego Urzędu Statystycznego mówią, że w Polsce brakuje spójnego systemu monitoringu.
encoded: Dane Głównego Urzędu Statystycznego sugerują ogromny spadek ogólnej liczby dzików – z około 265 tysięcy w 2015 roku do niespełna 60 tysięcy w 2025 roku. Statystyki te są jednak szacunkowe i niemal w całości pomijają zwierzęta bytujące w miastach. Mamy różne dane, dziki są monitorowane przez różne instytucje, ale nie ma ani centralnego rejestru, ani spójnej metodologii. Inwentaryzacja prowadzona w obwodach łowieckich nie obejmuje terenów zurbanizowanych. Tradycyjne metody liczenia są obarczone dużym błędem, a dane miejskie, o ile są gromadzone, mają charakter wyrywkowy i lokalny. Jak skutecznie policzyć dziki? Wyzwania w miastach i poza nimi Inwentaryzacja dzików jest zadaniem niezwykle trudnym, a oficjalne zestawienia budzą sceptycyzm naukowców, takich jak dr hab. Jakub Gryz Instytutu Badawczego Leśnictwa, który w rozmowie z PAP wskazuje na brak jednolitej metodologii. Myśliwi wykorzystują do liczenia dzików różne techniki, w tym termowizję, całoroczne obserwacje oraz pędzenia próbne polegające na wypłaszaniu i liczeniu zwierząt w określonym dniu. Jednak wciąż są to tylko przybliżenia. Dramatyczny spadek poza miastami, wzrosty w miastach Według danych Rocznika Statystycznego Leśnictwa, w roku łowieckim 2024/2025 odstrzelono 174 tysiące dzików, a kolejne 83 tysiące zginęły w wyniku odstrzału sanitarnego, wypadków drogowych i kłusownictwa. Zaledwie 194 osobniki zostały odłowione i zasiedlone, co pokazuje marginalne użycie metod alternatywnych wobec eliminacji. Rzecznik GUS Krzysztof Jedlak powiedział PAP, że dane GUS o populacji dzików są szacunkowe i nie obejmują populacji dzików w miastach. Ocena miejskich populacji i ich migracji jest obecnie niemożliwa. Dane z poszczególnych miast, według kwerendy przeprowadzonej przez PAP, pokazują różne tendencje. W Poznaniu odnotowano 120 dzików w pierwszym kwartale 2026 roku wobec 196 rok wcześniej. W Toruniu zimowa inwentaryzacja wykazała spadek z 113 osobników w 2025 roku do 76 w 2026 roku. W Łodzi populacja wzrosła w ostatn…

dziki-w-polsce-8ee5930.jpeg
width: 3600
height: 2400

Sahara dotarła do Polski. To zjawisko widać gołym okiem
type: item
date: 2026-04-15T11:41:13.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: niebo
subject: polska
subject: powietrze
subject: sahara
description: Zmiana zabarwienia nieba oraz pogorszenie przejrzystości powietrza obserwowane w ostatnich dniach to efekt napływu pyłu saharyjskiego nad Polskę. Zjawisko to obejmuje znaczną część kraju i może wpływać zarówno na warunki atmosferyczne, jak i jakość powietrza. Według prognoz utrzyma się ono jeszcze przez najbliższe dni.
encoded: Do Europy, w tym również nad Polskę, napływa rozległa masa pyłu saharyjskiego pochodzącego z północnej Afryki. Za jego obecność odpowiada niż atmosferyczny Ulla, którego centrum ulokowało się nad Włochami. Cyrkulacja powietrza związana z tym układem sprzyja unoszeniu mikroskopijnych cząstek piasku i ich transportowi na znaczne odległości, nawet do północnych rejonów kontynentu. Choć tego typu zjawiska występują regularnie, ich intensywność oraz zasięg mogą się znacząco różnić. Pył saharyjski nad Polską – gdzie jest najbardziej widoczny? Napływ pyłu saharyjskiego nad Polskę ma charakter dynamiczny i zmienia się wraz z przemieszczaniem mas powietrza nad Europą. Zjawisko początkowo objęło zachodnią i południową część kraju, jednak już dziś, w środę, jego największe stężenie obserwowane jest przede wszystkim na wschodzie oraz południowym wschodzie Polski. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej potwierdził obecność pyłu na zobrazowaniach satelitarnych, wskazując na wyraźne zmętnienie atmosfery także nad północnymi regionami kraju i południowym Bałtykiem. W kolejnych godzinach chmura pyłu będzie stopniowo przesuwać się dalej na wschód, co oznacza poprawę jakości powietrza najpierw w zachodniej, a następnie w centralnej części Polski. Obecność saharyjskich drobin jest zauważalna – niebo traci intensywny błękit, przybierając mleczny lub lekko żółtawy odcień, a przejrzystość powietrza wyraźnie się obniża. Zjawisku towarzyszą także bardziej nasycone kolory wschodów i zachodów słońca. Szczególnie dobrze widać to w rejonach górskich – szczególnie w Tatrach, gdzie obecność pyłu została wyraźnie odnotowana. – Obserwujemy zmętnienie nieba, brak wyraźnego błękitu, a krajobraz sprawia wrażenie przysłoniętego. To wyraźny sygnał obecności pyłu saharyjskiego w atmosferze – wyjaśnia Paweł Parzuchowski z IMGW. Synoptycy przypominają, że nie jest to zjawisko wyjątkowe – podobne epizody pojawiają się cyklicznie, najczęściej wiosną. W 2024 roku szczególnie intensywna obecność pyłu nad Ta…

zdj-58-b1c1d6f.jpg
width: 4864
height: 3240

Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
type: item
date: 2026-04-14T06:56:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Sezon ptasich migracji jest już w pełni. Obserwatorzy ruszyli na bezkrwawe łowy i coraz częściej donoszą o rzadkich przybyszach, któzy do nas przylecieli. Wśród ostatnich ornitologicznych sensacji wyróżnia się drugie w historii stwierdzenie w Polsce maleńkiej wierzbówki. Ale to nie wszystko, a kwiecień zapowiada się na rekordowy.
encoded: Jest niepozorna i maleńka, ale w środowisku polskich birdwatcherów po raz kolejny wzbudziła sensację. Wierzbówka zwyczajna po raz drugi w historii obserwacji pojawiła się w Polsce. Jest gościem z gorącego południa, a doleciała aż pod Szczecin. A to tylko jedna z wielu wyjątkowych obserwacji w kwietniu. Druga obserwacja wierzbówki w Polsce Jak donosi portal Birding Poland, na jeziorze Miedwie w województwie zachodniopomorskim udało się po raz drugi w historii zaobserwować wierzbówkę. Ptaszek został schwytany i zaobrączkowany 5 kwietnia 2026 w Wierzbnie przez Roberta Skeatesa. Podobnie jak przy pierwszej obserwacji, był to samiec. Poprzednio wierzbówkę widziano w Polsce 28 maja 2025. Samiec głośno śpiewał na terenach należących do elektrociepłowni w Gdyni. W kolejnych dwóch dniach inni obserwatorzy potwierdzili obecność ptaka i po raz pierwszy go zobaczyli oraz sfotografowali, a nie tylko usłyszeli. Czy przybysz z południa zadomowi się w Polsce? Wierzbówka zwyczajna (Cettia cetti) to niewielki ptak śpiewający, zamieszkujący głównie południową i środkową Europę, północną Afrykę oraz zachodnią i środkową Azję. Dzięki łagodnym zimom rozszerza swój zasięg na północ, m.in. do Wielkiej Brytanii, gdzie od pierwszego stwierdzenia w 1961 roku populacja znacznie wzrosła. Nie jest zagrożona wyginięciem i jest klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern) przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Ocieplający się klimat zapewne zachęci tego ptaka do częstszych wizyt w Polsce. Wysyp ptasich obserwacji w kwietniu Tegoroczny kwiecień nie zawodzi, jeśli chodzi o obserwacje rzadkich ptaków w Polsce. W pierwszej połowie miesiąca obserwatorzy dostrzegli między innymi: markaczkę amerykańską, 10 kwietnia w Świętoujściu (woj. Zachodniopomorskie), krytycznie zagrożoną czajkę towarzyską w Leoncinie na Mazowszu, 12 kwietnia, sporadycznie zalatującą do nas pliszkę czarnogłową (podgatunek pliszki żółtej) w Długopolu (Małopolska), 10 kwietnia, czerniczka pojawiła się w t…

wierzbowka-d24f848.jpeg
width: 4800
height: 2702

Podziemne giganty i polska Sahara. Odkrywamy fizyczne rekordy Polski, o których rzadko uczą w szkołach
type: item
date: 2026-04-12T09:32:17.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: fakty i mity
subject: geografia
subject: polska
subject: rekordy
description: Choć każdy z nas potrafi wskazać Wisłę czy Rysy, polska mapa fizyczna skrywa anomalie, które wymykają się podręcznikowym schematom. Od „ruchomych” punktów depresji, po jeziora przypominające fiordy – oto polskie „naj”, które udowadniają, że nasza natura wciąż potrafi zaskakiwać.
encoded: Spis treści: Jeziorna rynna bez końca: Jeziorak Marzęcino: nowy rekord polskiej depresji Podziemny Mount Everest: Jaskinia Wielka Śnieżna Ślady lądolodu: Hańcza i Trygław Pustynia Błędowska: antropogeniczny fenomen Wybrzeże z innej perspektywy: Góra Gosań Mapa fizyczna Polski to znacznie więcej niż pasowy układ rzeźby terenu. To kraina skrajności, gdzie procesy polodowcowe i działalność człowieka stworzyły wyjątkowe w skali europejskiej formacje. Często mijamy te miejsca, nie zdając sobie sprawy, że stoimy nad najgłębszą otchłanią Niżu Europejskiego lub na dnie dawnego morza, które dziś jest najniższym punktem kraju. Oto polskie „naj” z bliska. Jeziorna rynna bez końca: Jeziorak Gdy myślimy o wielkich jeziorach, wzrok ucieka ku Mazurom. Jednak to na Pojezierzu Iławskim znajduje się najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak. Ta spektakularna rynna polodowcowa ciągnie się przez ponad 27 kilometrów, przecinając krajobraz niczym błękitna wstęga. To tutaj ukryta jest Wielka Żuława, jedna z największych wysp śródlądowych, a sam akwen ze swoimi licznymi zatokami i kępami jest domem dla rzadkich gatunków ptaków wodnych. Marzęcino: nowy rekord polskiej depresji Przez dekady miano najniżej położonego punktu Polski dumnie nosiły Raczki Elbląskie. Jednak najnowsze, precyzyjne pomiary geodezyjne zrewidowały tę wiedzę. Oficjalnym rekordzistą jest dziś Marzęcino na Żuławach Wiślanych, gdzie teren znajduje się na poziomie 2,2 m p.p.m. To właśnie tutaj najwyraźniej widać walkę człowieka z żywiołem wody, a każdy centymetr wysokości ma kluczowe znaczenie dla hydrologii regionu. Podziemny Mount Everest: Jaskinia Wielka Śnieżna Dla miłośników ekstremów prawdziwe rekordy są nie na szczytach, lecz głęboko pod nimi. Jaskinia Wielka Śnieżna w Tatrach to absolutny gigant – to najdłuższa i najgłębsza jaskinia w Polsce. Labirynt korytarzy o długości blisko 24 kilometrów i deniwelacja przekraczająca 800 metrów czynią ją wyzwaniem dostępnym jedynie dla najbardziej doświadczonych grotołazów. To praw…

mapa-topograficzna-Polski-shutterstock2140614361-1e19c55.jpg
width: 3028
height: 2531

Wakacyjny hit od PKP powraca. Bezpośrednie połączenie z Polski do Chorwacji
type: item
date: 2026-04-07T13:39:14.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chorwacja
subject: kolej
subject: pociągi
subject: podróże
subject: polska
description: Polacy kochają Chorwację, ale dojazd nad Adriatyk bywa męczący. W 2026 roku znów będziemy mieć alternatywę. Do Chorwacji pojedziemy pociągiem.
encoded: Branża turystyczna dobrze wie, że podróże kolejowe cieszą się coraz większą popularnością w Europie. Trend widać również w Polsce. Od kilku lat mówiło się o uruchomieniu bezpośredniej trasy z Polski do Chorwacji. W zeszłym roku doczekaliśmy się, a teraz wyczekiwane połączenie zostanie uruchomione ponownie. Kiedy pociąg z Polski do Chorwacji? Bezpośrednie połączenie z Warszawy do Rijeki to owoc współpracy PKP Intercity i Ministerstwa Infrastruktury. Bilety w najtańszej opcji kosztowały rok temu około 200 złotych. Ceny na 2026 r. zaczynają się od 190 zł (45 euro). Minister infrastruktury Dariusz Klimczak poinformował, że pociąg Adriatic Express będzie jeździł sześć razy w tygodniu, od końca czerwca do końca sierpnia. Sama podróż ma trwać o godzinę krócej niż przed rokiem, czyli 18 godzin zamiast 19. Koleją za granicę Szczegółowe informacje PKP Intercity podało w maju. Trasa pociągu będzie obejmowała stacje w Polsce: Warszawa, Opoczno, Włoszczowa, Zawiercie, Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec, Katowice, Zabrze, Gliwice, Tychy, Rybnik, Wodzisław Śląski, Oświęcim, Racibórz, Czechowice-Dziedzice, Chałupki, Zebrzydowice. Stacje zagraniczne to z kolei: Wiener Neustadt, Graz (Austria) Maribor, Celje, Lasko, Zidani Most, Ljubljana, Borovnica, Postojna, Pivka, Ilriska Bistrica (Słowenia) Sapjane, Opatija Matulji, Rijeka (Chorwacja) W 2026 r. część składu pojedzie do słoweńskiego miasta Koper, podobnie jak Rijeka leżącego nad Adriatykiem. PKP Intercity oferuje już kilka międzynarodowych połączeń. Z Polski dojedziemy bezpośrednio m.in. do Pragi, Budapesztu, Wiednia i Berlina. Skąd pomysł, aby siatkę połączeń poszerzyć właśnie o Chorwację? Perła Adriatyku od dekad już cieszy się dużą popularnością wśród polskich turystów.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7229869f294bd206addcbe567bba25a4738190a1-522027c.jpeg
width: 760
height: 570

Jastrzębia Góra czy Rozewie – które z tych miejsc jest najbardziej wysuniętym na północ fragmentem Polski?
type: item
date: 2026-04-07T05:59:15.000Z
creator: Elżbieta Kuligowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: pomorze
encoded: Spis treści: Malownicze Rozewie XXI-wieczne pomiary Najdalej na północy Długie dni, białe noce Jeszcze dalej na północ Niezależnie od dokładnego usytuowania północnego końca Polski mówimy o niezwykle urokliwych okolicach. Malownicze Rozewie Rozewie to niewielka i spokojna wieś na Pobrzeżu Kaszubskim, w otulinie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. W roku 1959 została objęta krajobrazowym rezerwatem Przylądek Rozewski, głównie ze względu na majestatyczne, ponad dwustuletnie, porastające tutejszy klif buki. Tu rządzi przyroda, a rozewskie plaże są dzikie i w większości kamieniste. Nad morze warto zejść jednym z dwóch pobliskich wąwozów. Pierwszym jest położony na zachód od Rozewia polodowcowy Lisi Jar, pełen starej buczyny, zagłębień sięgających pięćdziesięciu metrów i pięknych widoków. Drugi to znajdujący się bardziej na wschodzie, łagodniejszy i dłuższy Łebski Żleb, prowadzący prosto na kameralną plażę piaszczystą. Rozewie, choć utraciło status najbardziej wysuniętej na północ polskiej miejscowości, nie straciło innych walorów. Nadal jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc polskiego wybrzeża, m.in. dzięki zabytkowej latarni morskiej z XIX wieku i jej niezwykłej historii. A dokładniej mówiąc, dzięki dwóm latarniom – starej i nowej. Obok nich znajduje się ciekawa hala dawnej maszynowni i pomnik poświęcony wyzwolicielom Pomorza. XXI-wieczne pomiary Co jednak sprawiło, że na Przylądku Rozewie nie ma już tablicy mówiącej o najbardziej północnym punkcie linii brzegowej państwa? Ulepszone metody pomiarowe. Badania geodezyjne wykonane na początku XXI wieku wykazały, że przylądek formalnie nie może być najbardziej północnym punktem Polski. W 2000 roku rozpoczęły się więc nowe poszukiwania takiego miejsca. Okazało się, że leży ono w sąsiedniej miejscowości, Jastrzębiej Górze. Ma współrzędne 54°50′08,8″N i 18°18′00,6″E i jest tylko o 2 metry bardziej wysunięte na północ. Odkrycie wielu zaskoczyło. Konieczne było poprawienie encyklopedii i podręczników. I nie tylko: …

jastrzebia-gora-1-a1e54c7.jpg
width: 1802
height: 1200

Łemkowie przetrwali brutalne próby wymazania tożsamości. Ich kultura wciąż żyje
type: item
date: 2026-04-06T13:14:45.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: beskidy
subject: etnografia
subject: polska
subject: ukraina
description: Łemkowie, grupa etniczna, która dziś jest rozpowszechniona na całym świecie, wciąż nosi w sobie geny karpackich pasterzy, upór białochorwackich rolników i traumę historii, która w XX wieku brutalnie przemodelowała ich mapę życia. Jak przetrwać, gdy państwo odbiera dom, rozdziela rodziny i rozrzuca je po różnych zakątkach świata? Wielu wydaje się to niemożliwe, ale Łemkowie po prostu nie mieli innego wyjścia.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięli Łemkowie? „Lem”, czyli jak narodziła się nazwa? Kraina cerkwi i chyż Wielka wojna i trauma Thalerhofu Od republiki do schizmy Koniec świata Łemków Gdzie dziś żyją Łemkowie? Historia Łemków udowadnia, że dom to nie tylko cztery ściany i dach. To także język, pieśń i pamięć o przodkach. Komunistyczne władze chciały zniszczyć ich jako grupę, ale, paradoksalnie, skazując Łemków na wygnanie wzmocniły w nich poczucie odrębności i własnej tożsamości. Tym samym Rusinie udowodnili, że kultura może przetrwać nawet najbrutalniejsze próby jej wymazania. Skąd się wzięli Łemkowie? Na pytanie o pochodzenie Łemków nawet historycy i etnografowie nie są w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Na obszarze Karpat przez wieki mieszały się różne ludy. Najlepiej udokumentowana jest teoria kolonizacji wołoskiej. Zakłada ona, że od XII stulecia, wzdłuż grzbietu Karpat, z terenów Siedmiogrodu wędrowali pasterze wołoscy. Twardy lud, przyzwyczajony do życia w trudnych, górskich warunkach, niósł ze sobą unikatowy model gospodarki pasterskiej i prawo wołoskie, które zapewniało osadnikom dużą autonomię. Po drodze, na terenach dzisiejszej Ukrainy, mieszali się z ludnością ruską, co scementowała wspólna religia wschodnia. Na przełomie XIII i XIV. Wieku dotarli na obszar Beskidów, gdzie dalej mieszali się z ludnością polską i słowacką. Zdaniem sławnego badacza Romana Reinfussa, Łemkowie są grupą, która kształtowała się w długim procesie historycznym, wchłaniając i asymilując różne elementy etniczne. Należy jednak podkreślić, że istnieją inne teorie na ten temat. Niektórzy badacze są zdania, że Łemkowie wywodzą się od Białochorwatów, czyli słowiańskiego plemienia, które miało zamieszkiwać te tereny już w VII wieku. Ta koncepcja zakłada, że byli potomkami rdzennej ludności, która przetrwała w górach mimo naporu innych nacji. Jeszcze inne głosy mówią o trackich plemionach z czasów rzymskich, które miałyby być genetycznym fundamentem tej grupy. Co ciekawe, badania genety…

lemkowie-1-d61bbec.jpg
width: 1811
height: 1200

Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
type: item
date: 2026-04-06T12:33:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: irak
subject: kuwejt
subject: polska
subject: stany zjednoczone
subject: wojna
description: Operacja „Samum” była jedną z najbardziej spektakularnych akcji w historii wywiadu III RP. Do dziś nie poznaliśmy jej szczegółów i prawdopodobnie nie poznamy ich nigdy, zwłaszcza w obszarze metod pracy wywiadowczej. Mało tego, nie wiemy nawet, czy działania na Bliskim Wschodzie miały jakikolwiek kryptonim, bo ten, którym posługujemy się do dziś, został stworzony na potrzeby fikcyjnego filmu fabularnego.
encoded: Spis treści: Cisza przed burzą Pułapka na dyplomatów Zuchwała akcja polskiego wywiadu Amerykanie nie zapomnieli o długu wdzięczności W 1990 roku, gdy Europa Środkowa z Polską na czele wybudzała się z komunistycznego letargu, na Bliskim Wschodzie gromadziły się czarne chmury. To właśnie wtedy, w czasach, głębokiego niepokoju i niepewności, polski wywiad – instytucja będąca w trakcie bolesnej transformacji i weryfikacji – podjął się zadania, które wydawało się niemożliwe. Polska zagrała va banque, wygrywając uznanie przekładające się na nowe sojusze i, de facto, miliardy dolarów. Cisza przed burzą W drugiej połowie 1990 roku świat zachodni był skoncentrowany na powolnym rozkładzie ZSRR i zjednoczeniu Niemiec. Niepokojące sygnały, które napływały z Bagdadu, były albo niezauważone, albo lekceważone. Inwazja na Kuwejt była dla Zachodu absolutnym szokiem. Służby wywiadowcze USA, Wielkiej Brytanii i Francji, dysponujące satelitami i miliardowymi budżetami, dały się zaskoczyć dyktatorowi z Tikritu. W tym czasie polska dyplomacja w regionie znajdowała się w stanie specyficznego zawieszenia. Nowy ambasador RP w Kuwejcie miał dopiero objąć urząd. To sprawiło, że w momencie wybuchu konfliktu placówka była pozbawiona pełnego kierownictwa operacyjnego na najwyższym szczeblu. Widać zatem wyraźnie, że nikt nie spodziewał się wojny. Rotacje dyplomatyczne planuje się w okresach spokoju, nie w przededniu inwazji. Telefon z Basry W nocy z 1 na 2 sierpnia, pracownik jednej z polskich firm budowlanych stacjonujących w Basrze wykonał telefon do przedstawicieli polskich władz. Jego komunikat był krótki: „Ruszyli! Pojechali do Kuwejtu!”. Ten jeden telefon podkreśla niezwykle istotny szczegół: polska obecność w Iraku nie miała charakteru wyłącznie dyplomatycznego. Była to obecność gospodarcza, inżynieryjna, a przez to – wywiadowcza w szerokim sensie. Polscy inżynierowie widzieli ruchy wojsk, słyszeli ryk silników czołgów i widzieli łuny świateł kolumn pancernych zmierzających na południe, za…

WeaponstrainingatAbuHydraRangeduringOperationDesertShieldDM-ST-91-12003-47ce629.jpg
width: 2830
height: 1900

Akcja „Wisła” była zaplanowaną operacją wynarodowienia. Pozory walki z podziemiem skrywały plan czystki
type: item
date: 2026-04-06T10:58:08.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: polska
subject: prl
subject: ukraina
description: Akcja „Wisła” nie była jedynie wymierzonym w zbrojne podziemie taktycznym manewrem, a precyzyjnie zaplanowanym działaniem, którego celem była ostateczna dekonstrukcja mniejszości ukraińskiej, łemkowskiej i bojkowskiej w granicach państwa polskiego. W ciągu zaledwie kilku miesięcy wymazano z mapy setki wsi, a blisko 140 tysięcy ludzi skazano na wygnanie.
encoded: Spis treści: Droga do nieuchronnego Pretekst i rzeczywistość Machina wojenna przeciwko cywilom Życie na wygnaniu Przez dekady prawda o akcji „Wisła” była fałszowana. Dopiero po 1989 roku możliwe stało się rzetelne zbadanie wydarzeń sprzed lat. Przełomem była uchwała Senatu RP z 3 sierpnia 1990 roku, która potępiła akcję stwierdzając, że zastosowano w niej „właściwą dla systemów totalitarnych zasadę odpowiedzialności zbiorowej”. W sensie militarnym działania komunistycznych władz zakończyły się sukcesem. UPA została odcięta od zaplecza i rozbita. Jednak w sensie moralnym były wielką klęską. Droga do nieuchronnego Akcja „Wisła” była kulminacją procesów, które narastały przez dziesięciolecia. Ich katalizatorem stała się II wojna światowa. Dziedzictwo nienawiści Grunt pod przyszłą tragedię stworzyły dwa podstawowe czynniki. Po pierwsze, II Rzeczpospolita nie zdołała wypracować skutecznego modelu współistnienia z liczną mniejszością ukraińską. Po drugie, reprezentowany przez OUN radykalny nacjonalizm ukraiński rósł w siłę. Jednak to II wojna światowa zerwała wszelkie hamulce moralne. Rzeź wołyńska i czystki etniczne w Galicji Wschodniej pozostawiły w polskiej świadomości zbiorowej głęboką traumę. Obraz płonących wsi i bestialsko mordowanych cywilów stał się pożywką dla nienawiści, która po 1944 roku domagała się odwetu. Nowe, instalowane w Polsce przez Stalina władze doskonale wyczuwały te nastroje. Komuniści, szukając legitymizacji społecznej, chętnie grali kartą narodową, czyniąc z siebie obrońców polskości przed tzw. ukraińskim faszyzmem. Przesunięcie granic i repatriacje Koniec wojny przyniósł drastyczną zmianę granic. Polska straciła Kresy Wschodnie. W nowej doktrynie geopolitycznej Stalina, nasz kraj miał stać się państwem jednolitym narodowo. Rozpoczął się proces wielkich przesiedleń. W latach 1944–1946, na mocy układów między PKWN a USRR, przeprowadzono akcję wysiedleń ludności ukraińskiej z Polski do Związku Radzieckiego. Oficjalnie „dobrowolne” działania szybko…

akcja-wisla-8eac094.jpg
width: 1280
height: 764