Polski cud natury zachwycił brytyjskie media. „Jest zarazem piękny i niepokojący”
Słowiński Park Narodowy i jego unikatowe ruchome wydmy stały się tematem publikacji w brytyjskich mediach. Dziennikarze „Daily Mail” określili ten nadmorski cud natury jako miejsce „piękne i niepokojące”.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tajemnica w Emilcinie. Najsłynniejszy polski incydent UFO oczami eksperta
Czy w PRL-u mogło dojść do spotkania z obcą cywilizacją? Przypadek z Emilcina pokazuje, że dla wielu odpowiedź brzmi: tak. Relacja Jana Wolskiego stała się fundamentem polskiej ufologii. Ale wciąż budzi więcej pytań niż odpowiedzi. W podcaście rozmawiamy na ten temat z Mateuszem Kijewskim, który specjalizuje się w zjawiskach UFO.
W 1978 roku w lubelskiej wsi Emilcin doszło do zdarzenia, które do dziś pozostaje najważniejszym punktem na mapie polskiej ufologii. Rolnik Jan Wolski opisał spotkanie z przyjaźnie nastawionymi istotami pozaziemskimi oraz ich pojazdem latającym. Choć ufonauci zaproponowali mu specyficzny posiłek, którego nie przyjął, całe zajście wspominał jako bezpieczne i bezkonfliktowe. Dziedzictwo i kultura bliskiego spotkania III stopnia Mimo że Jan Wolski był jedynym bezpośrednim świadkiem, Emilcin zyskał kultowy status. Sprawa przyciągnęła liczne grono ekspertów oraz stała się inspiracją dla świata sztuki. Dowodem na niesłabnące zainteresowanie tym tematem jest produkcja platformy Netflix – miniserial komediodramatyczny „Projekt UFO”, luźno nawiązujący do tych wydarzeń. Wydarzenie w Emilcinie na trwałe weszło do popkultury. Mistrz europejskiego komiksu Grzegorz Rosiński poświęcił mu jedną ze swoich prac, chociaż najbardziej znany jest z cyklu o Thorgalu. Analiza ekspercka: Mateusz Kijewski W celu zrozumienia przebiegu incydentu, sprawę analizuje gość programu, Mateusz Kijewski. To uznany publicysta ufologiczny, który prowadzi „Kanał o UFO” w ramach Sekielski Brothers Studio oraz serwis „UFO bez stereotypów”. W swojej pracy Kijewski stawia na: maksymalny obiektywizm: prezentowanie różnorodnych punktów widzenia; interdyscyplinarność: wykorzystywanie nie tylko nauk ścisłych, ale również socjologii, kulturoznawstwa i religioznawstwa; rzetelną debatę: rozkładanie fenomenu UFO na czynniki pierwsze bez powielania schematów. Przebieg bliskiego spotkania – Mamy dość typową scenerię dla tego typu spotkań w latach 70. – opowiada Kijewski. Wówczas domniemane kontakty załogantami UFO miały inny wymiar niż później. Ekspert określa ten czas „epoką spotkań”. Kosmici nie byli wówczas złowrodzy, jak w relacjach w kolejnych dekadach, gdy mieli porywać ludzi i dokonywać na nich eksperymenty. W ten schemat wpisuje się domniemane spotkanie z humanoidami w Emilcinie. O tym i o wielu innych aspektach emilcińskiego bliskiego spotkania III stopnia posłuchacie w naszym podcaście. Wideo z rozmową można obejrzeć poniżej, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. View Ediplayer on the source website Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zagraniczny podróżnik wskazał najbrzydsze miasto w Polsce. Wywołał burzę w sieci
Najbrzydsze miasto w Polsce leży w województwie łódzkim – tak twierdzi brazylijski podróżnik, znany jako „The Brazilian Nomad”. Jego surowy werdykt natychmiast wywołał burzę w sieci i oburzył tysiące internautów.
W tym artykule: To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Internauci są innego zdania Polskie miasta coraz częściej pojawiają się w zagranicznych mediach i na profilach podróżniczych influencerów. Zazwyczaj prezentowane są w pozytywnym świetle. Jak chociażby Wrocław, który popularny holenderski twórca, Luke Patrick Hoogmoed, ocenił 10/10, chwaląc jego wyjątkowy klimat i architekturę. Tym większe zdziwienie wywołała opinia brazylijskiego vlogera, który jedno z miast województwa łódzkiego nazwał… najbrzydszym w Polsce. To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Ciao, działający w sieci pod nazwą „The Brazilian Nomad”, to Brazylijczyk łączący pracę w marketingu z pasją do podróży. Jako cyfrowy nomad relacjonuje życie w drodze i dzieli się przemyśleniami o odwiedzanych miejscach. Tym razem zatrzymał się w Polsce, skąd regularnie publikuje swoje obserwacje. Ostatnio Brazylijczyk zawitał do Zgierza (woj. łódzkie) i – ku zaskoczeniu wielu obserwatorów – nie pozostawił na mieście suchej nitki. W swojej relacji nazwał je najbrzydszym w kraju. – Turyści nigdy tu nie przyjeżdżają. Chciałem zobaczyć, co to miejsce oferuje. Niestety, nie ma tu niczego, absolutnie żadnych atrakcji. To naprawdę o wiele brzydsze miasto od innych, które można znaleźć w tym regionie – mówi na opublikowanym na Instagramie nagraniu. Jak zaznaczył, na wyróżnienie zasługują jedynie dwa punkty na mapie miasta – neogotycki kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej oraz ulica Narutowicza z odrestaurowanymi domami tkaczy. – To wszystko – skwitował, dodając przy okazji, że Łódź, w której aktualnie przebywa, jest o wiele lepsza. Internauci są innego zdania Pod zamieszczonym postem – co nietrudno przewidzieć – zaroiło się od komentarzy. Zdecydowana większość internautów nie podzieliła jego zdania. Jedna z użytkowniczek zdecydowanie sprzeciwiła się jego opinii, podkreślając, że ocena miasta była pobieżna i krzywdząca. – Urodziłam się tu i – uwierz mi – z dobrym przewodnikiem dostrzegłbyś piękno tego miasta – napisała, ewidentnie urażona oceną zgierzanka. Podobnych reakcji było znacznie więcej. Wiele osób zauważyło, że brazylijski podróżnik spojrzał na miasto przez pryzmat stereotypów. Ich zdaniem skupił się wyłącznie na tym, co najgorsze, pomijając miejsca będące dziś powodem do dumy mieszkańców. Jednym z nich są „Malinki”, czyli nowoczesna przestrzeń wypoczynkowo-rekreacyjna, która w ostatnich latach przeszła gruntowną metamorfozę i obecnie przyciąga zarówno lokalnych mieszkańców, jak i odwiedzających z okolic. Głos w sprawie postanowiły zabrać także tamtejsze władze. Na oficjalnym profilu miasta w mediach społecznościowych możemy przeczytać: – Zgierz to nasze miasto – pełne historii, pięknych miejsc i ludzi z pasją! Brazylijski podróżnik i marketingowiec postanowił pokazać Zgierz z najgorszej strony… My jednak wiemy, że nasze miasto ma w sobie mnóstwo uroku. Zgierz to jedno z najstarszych miast województwa łódzkiego. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XII wieku, a prawa miejskie otrzymał w XIII w. Obecnie liczy ponad 53 tysiące mieszkańców (dane z 2023 r.). Źródła: Instagram @imthebraziliannomad; Instagram @miasto_zgierz; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W którym mieście w Polsce najlepiej się żyje? Wyniki rankingu mogą zaskoczyć
W którym polskim mieście żyje się dziś najlepiej? Choć największe ośrodki od lat przyciągają mieszkańców pracą, ofertą kulturalną i rozwiniętą infrastrukturą, różnice w jakości życia między nimi wciąż są wyraźne. Najnowszy ranking pokazuje, które miasta najlepiej radzą sobie z wyzwaniami ostatnich lat – od rosnących kosztów mieszkań po dostęp do usług publicznych. Wyniki zestawienia, obejmującego przełom 2025 i 2026 roku, pokazują nie tylko liderów, ale też miejsca, które w ostatnim czasie znacząco poprawiły swoją pozycję.
Ranking przygotowany przez redakcję „Business Insider” objął 16 największych miast w Polsce – po jednym z każdego województwa. W analizie uwzględniono zarówno twarde dane ekonomiczne, jak i czynniki wpływające na codzienny komfort życia mieszkańców. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezrobocia, wysokość wynagrodzeń oraz ceny mieszkań z rynku wtórnego, ale także kwestie społeczne i środowiskowe, takie jak dostępność lekarzy, poziom przestępczości czy jakość powietrza. W poprzedniej edycji zestawienia, która obejmowała połowę 2025 roku, pierwsze miejsce niespodziewanie zajęły Katowice, wyprzedzając m.in. Poznań, Rzeszów i Gdańsk. W najnowszym rankingu na podium ponownie znalazły się te same miasta, jednak ich kolejność uległa wyraźnym zmianom. Gdzie w Polsce żyje się najlepiej? Rzeszów i Poznań na szczycie rankingu W najnowszym rankingu jakości życia przygotowanym przez „Business Insider” najwyższe oceny uzyskały Rzeszów i Poznań, które zdobyły identyczną liczbę punktów. Szczególną uwagę zwraca jednak stolica Podkarpacia, ponieważ po raz pierwszy znalazła się na pierwszym miejscu zestawienia. Rzeszów wyróżnia się przede wszystkim bardzo niskim poziomem przestępczości – najniższym spośród wszystkich analizowanych miast. Wysoko oceniono także dostępność lekarzy, która plasuje się w ścisłej czołówce zestawienia. Autorzy rankingu wskazują jednak również obszary wymagające poprawy. Chodzi przede wszystkim o dostępność mieszkań oraz sytuację na rynku pracy – w tych kategoriach miasto zajmuje odpowiednio 10. i 12. miejsce na 16 analizowanych ośrodków. Poznań swoją wysoką pozycję zawdzięcza przede wszystkim bardzo dobrej kondycji rynku pracy. Stolica Wielkopolski może pochwalić się najniższym bezrobociem spośród wszystkich miast ujętych w zestawieniu, co w znacznym stopniu wpływa na ogólną ocenę jakości życia. W większości pozostałych kategorii (jak poziom wynagrodzeń, dostęp do usług publicznych czy ceny mieszkań) miasto plasuje się w środku stawki, zajmując zwykle miejsca między piątą a ósmą pozycją. Największym problemem pozostaje natomiast jakość powietrza, która wypadła słabiej niż w większości innych analizowanych ośrodków i znacząco obniża końcową notę miasta. Tuż za liderami znalazły się Katowice oraz Lublin, które uzyskały identyczny wynik punktowy i straciły do zwycięzców zaledwie dwa punkty. Katowice wciąż wyróżniają się jedną z najlepszych relacji cen mieszkań do poziomu zarobków, co sprawia, że pozostają jednym z bardziej dostępnych rynków mieszkaniowych wśród dużych polskich miast. W ostatnim czasie stolica województwa śląskiego straciła jednak pozycję lidera pod względem średniego wynagrodzenia, spadając na czwarte miejsce w tej kategorii. Wyraźnie pogorszył się także wynik dotyczący jakości powietrza – w tym zestawieniu Katowice znalazły się na ostatniej pozycji. Lublin z kolei w porównaniu z poprzednią edycją rankingu zaliczył wyraźny awans – aż o cztery miejsca. Stolica województwa lubelskiego wyróżnia się przede wszystkim bardzo dobrą dostępnością do lekarzy w ramach NFZ, gdzie kolejki należą do najkrótszych w kraju. Miasto znajduje się również w czołówce pod względem niskiego poziomu przestępczości. Autorzy zestawienia zwracają jednak uwagę na słabsze wyniki w innych obszarach. Lublin należy do miast z relatywnie wysokim bezrobociem (gorzej wypadły jedynie trzy ośrodki), a średnie wynagrodzenia pozostają niższe niż w wielu większych metropoliach. Jak wypadły pozostałe miasta w rankingu jakości życia w Polsce? W zestawieniu znalazły się też miasta, które w ostatnim czasie wyraźnie zmieniły swoją pozycję w rankingu jakości życia. Jednym z największych beneficjentów najnowszej edycji jest Warszawa. Stolica przez lata plasowała się raczej w drugiej połowie pierwszej dziesiątki zestawienia, mimo silnej gospodarki i rozwiniętego rynku pracy. Tym razem awansowała jednak na 5. miejsce. Choć nie dominuje w żadnej z analizowanych kategorii, bardzo dobre wyniki osiąga w dwóch kluczowych obszarach – poziomie wynagrodzeń oraz stopie bezrobocia, gdzie zajmuje drugie miejsce. Dodatkowo poprawiła się sytuacja dotycząca jakości powietrza, co również wpłynęło na końcowy rezultat. W mniej korzystnej sytuacji znalazł się natomiast Gdańsk, który w najnowszym zestawieniu spadł z piątej na ósmą pozycję – to najniższy wynik miasta od około dwóch i pół roku. W wielu analizowanych wskaźnikach stolica Pomorza odnotowała jedynie niewielkie pogorszenie, jednak na jej końcową pozycję wpłynęła przede wszystkim poprawa wyników innych ośrodków, które zdołały wyprzedzić Gdańsk w kilku kategoriach. Na dole rankingu sytuacja pozostaje stosunkowo stabilna. Kraków poprawił swoją pozycję w porównaniu z poprzednią edycją i przesunął się z ostatniego miejsca o jedną lokatę wyżej. Stolica Małopolski może pochwalić się najwyższymi wynagrodzeniami wśród analizowanych miast oraz stosunkowo niskim poziomem bezrobocia. Jednocześnie mieszkańcy muszą jednak mierzyć się z bardzo wysokimi cenami mieszkań, słabszą jakością powietrza oraz wyższą przestępczością niż w wielu innych dużych ośrodkach. Ostatnie miejsce zajęły natomiast Kielce. Co ciekawe, miasto nie wypada najgorzej w żadnej z analizowanych kategorii i nie zajmuje nawet dwóch ostatnich miejsc w poszczególnych zestawieniach. Problem polega jednak na tym, że w większości wskaźników plasuje się raczej w dolnej części stawki, nie wyróżniając się wyraźnie na tle konkurencji. Najlepiej wypada dostępność lekarzy, gdzie Kielce zajmują 6. miejsce. Znacznie słabiej prezentują się natomiast wskaźniki ekonomiczne, takie jak poziom wynagrodzeń czy sytuacja na rynku pracy. Ranking najlepszych miast w Polsce: 1. Rzeszów i Poznań (41 pkt) 3. Lublin i Katowice (43 pkt) 5. Warszawa (46 pkt) 6. Łódź i Olsztyn (48 pkt) 8. Gdańsk i Szczecin (51 pkt) 10. Bydgoszcz (53 pkt) 11. Opole i Białystok (54 pkt) 13. Wrocław i Gorzów Wielkopolski (58 pkt) 15. Kraków (59 pkt) 16. Kielce (62 pkt) Źródło: Business Insider Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Satelita Proba-3 zadzwonił do domu! ESA przywróciła kontakt ze statkiem przełomowej misji tworzącej sztuczne zaćmienia Słońca
Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła w czwartek 19 marca, że ponownie nawiązała łączność ze statkiem kosmicznym będącym częścią misji Proba-3, po utracie kontaktu miesiąc temu. To znakomita informacja. Pozostaje jednak pytanie, czy uda się przywrócić statkom pełną operacyjność?
Wystrzelona w grudniu 2024 roku misja ESA Proba-3 wykorzystuje dwa statki kosmiczne lecące w ultraprecyzyjnej formacji, aby symulować zaćmienie Słońca ponad 60 tys. kilometrów nad Ziemią. Jeden z satelitów, wyposażony w osłonę o średnicy 1,4 metra, która odgrywa rolę Księżyca – blokuje światło słoneczne – podczas gdy drugi obserwuje koronę z obszaru cienia. Takie sztuczne zaćmienie trwa przez sześć godzin i możliwe jest raz na około 19 godzin, bo tyle trwa pełna obieg po wyznaczonej orbicie. Pierwsze zdjęcia z tego typu sztucznych zaćmień Słońca opublikowano w czerwcu 2025 r. roku. Były dowodem, że udało się uzyskać precyzyjny lot w formacji, który w przyszłości może być podstawą procesów tankowania satelitów na orbicie, orbitalnych elektrowni solarnych, a nawet stoczni orbitalnych. Z drugiej strony, utworzony przez dwa statki koronograf pokazał swoją ogromną wartość naukową. Walentynkowa anomalia Jednak 14 lutego 2026 r. doszło do anomalii na jednym z dwóch satelitów tego kosmicznego tandemu. – W oprogramowaniu komputera pokładowego jednej z części misji Proba-3 – statku kosmicznym Coronagraph (CSC) – wystąpiła anomalia. Najprawdopodobniej problem został spowodowany przez dwa niemal jednoczesne zdarzenia, które doprowadziły do zablokowania tzw. „semafora” w oprogramowaniu, czyli prostego licznika kontrolującego, która część systemu może korzystać ze współdzielonego zasobu (takiego jak dane czy element sprzętowy), tak aby zadania nie kolidowały ze sobą – mówi dr Marek Stęślicki, heliofizyk z Zakładu Fizyki Słońca Centrum Badań Kosmicznych PAN we Wrocławiu. Dr Stęślicki jest jednym z głównych naukowców misji Proba-3. Jak wyjaśnia ekspert, w weekend 14–15 lutego CSC miał wykonać rutynową operację: tzw. desaturację koła reakcyjnego, służącego do koercji położenia w przestrzeni (obracania) statku kosmicznego. Gdy koła reakcyjne działają z maksymalną prędkość obrotową, oprogramowanie dodatkowo nakazuje użycie silników napędowych, aby pomóc podczas zwalniania kół reakcyjnych. Przed użyciem silniki muszą osiągnąć odpowiednią temperaturę. Podczas działania funkcji oprogramowania odpowiedzialnej za rozgrzewanie silników temperatura sprzętu przekroczyła dopuszczalny próg. Spowodowało to przerwanie funkcji dokładnie w momencie blokowania niektórych semaforów, co spowodowało nieprzewidzianą kombinację stanów semaforów. Jeden zablokowany semafor – Prawdopodobieństwo wystąpienia takiego zdarzenia jest bardzo niskie, dlatego ta luka w zabezpieczeniach oprogramowania nie została wykryta podczas testów. Zablokowany semafor uniemożliwił zmniejszania prędkości koła reakcyjnego, co spowodowało stopniową utratę prawidłowej orientacji statku kosmicznego. Co za tym idzie, panel słoneczny przestał być skierowany w stronę Słońca. W końcu utracono kontakt z CSC. Trwało to ponad miesiąc. Na całe szczęście panel słoneczny ustawił się tak, aby dostarczać odpowiedną ilość energii do systemów sondy i udało się ponownie nawiązać kontakt! W trakcie najbliższych spotkań konsorcjum naukowego misji poznamy dalsze procedury, które – mamy nadzieję – pozwolą uzyskać pełną sterowność i przywrócą możliwość obserwacji korony słonecznej – podsumowuje dr Stęślicki. Demonstracja technologii – Misja Proba-3 jest demonstracją technologii i technik umożliwiających tworzenie niezwykle precyzyjnych formacji satelitarnych. Patrząc na misję pod tym kątem, możemy mówić o pełnym sukcesie. Satelity Proba-3 ponad 50-krotnie ustawiły się w idealnej formacji, tworząc tym samym najdłuższy koronograf świata. Jest to bardzo ważny krok w kierunku przyszłych systemów wielosatelitarnych, działających z precyzją pojedynczego statku kosmicznego. Jednak poza demonstracją technologii misja ma też wymiar naukowy. Możliwość tworzenia sześciogodzinnych sztucznych zaćmień Słońca i badania jego korony daje heliofizykom niespotykane dotąd możliwości badawcze. Dlatego odzyskanie kontaktu ze statkiem Coronagraph jest tak świetną i wyczekiwaną informacją. Przed Proba-3 jeszcze wiele odkryć – komentuje dr hab. Piotr Orleański, dyrektor Centrum Badań Kosmicznych PAN. CBK PAN zaangażowane jest w misję zarówno inżynieryjnie, jak i naukowo. CBK PAN kierowało konsorcjum opracowującym tzw. Coronograph Control Box (CCB), czyli sterownik koronografu słonecznego, który zarządza głównym ładunkiem naukowym misji. W skład konsorcjum wchodziły firmy N7 Space, Creotech Instruments oraz Astri Polska. Drugim budowanym w CBK PAN urządzeniem misji jest Filter Wheel Assembly & Polarisers (FWA) – zestaw filtrów optycznych i polaryzatorów, które pozwalają wybierać, jakie światło obserwujemy i w jaki sposób je analizujemy. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Opublikowano ranking najszczęśliwszych krajów świata. Polska wyprzedziła Francję, Hiszpanię i Włochy
W którym kraju żyją najszczęśliwsi ludzie na świecie? Odpowiedź przynosi najnowsze zestawienie, które co roku przyciąga uwagę zarówno ekspertów, jak i opinii publicznej. Na czele ponownie znalazły się państwa nordyckie, od lat uznawane za wzór wysokiej jakości życia. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja na końcu rankingu, gdzie dominują kraje dotknięte konfliktami, kryzysami i niestabilnością.
Poczucie szczęścia trudno zmierzyć w prosty sposób, jednak od lat podejmowane są próby jego ujęcia w danych i porównaniach międzynarodowych. Jednym z najważniejszych jest publikowany co roku Światowy Raport Szczęścia, ogłaszany w okolicach 20 marca, czyli Międzynarodowego Dnia Szczęścia ustanowionego przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Ranking ten powstaje na podstawie badań prowadzonych wśród mieszkańców 146 państw i opiera się na analizie kilkuletnich danych dotyczących jakości życia, dobrostanu i subiektywnego poczucia zadowolenia. Za opracowanie raportu odpowiadają m.in. naukowcy związani z Uniwersytetem Oksfordzkim we współpracy z instytutem Gallupa, który przeprowadza globalne badania ankietowe wśród osób powyżej 15. roku życia. Wyniki pozwalają nie tylko wskazać liderów zestawienia, lecz także obserwować zmiany zachodzące w poszczególnych krajach. Które państwa tym razem znalazły się w czołówce, a które odnotowały największe przesunięcia w tegorocznej edycji? Najszczęśliwsze kraje świata 2026. Kto w czołówce, kto na końcu? Najwyższe miejsca w tegorocznym zestawieniu po raz kolejny zajmują państwa Europy Północnej, które od lat dominują w rankingach jakości życia i dobrostanu. Na pierwszym miejscu znalazła się Finlandia, utrzymując pozycję lidera już dziewiąty rok z rzędu i osiągając średni wynik 7,8 na 10. Tuż za nią uplasowały się Islandia oraz Dania, które od lat należą do ścisłej światowej czołówki. Kolejne miejsca zajęły Kostaryka, Szwecja i Norwegia, a pierwszą dziesiątkę uzupełniły Holandia, Izrael, Luksemburg oraz Szwajcaria. Wyróżnia się zwłaszcza Kostaryka, która awansowała na czwarte miejsce i osiągnęła najlepszy wynik w historii dla państw Ameryki Łacińskiej, wyprzedzając wiele znacznie bogatszych gospodarek. Układ czołówki nie jest przypadkowy i wynika bezpośrednio z metodologii badania. Ranking powstaje bowiem na podstawie analizy takich czynników jak wsparcie społeczne, dochód na mieszkańca, długość zdrowego życia, poczucie wolności, hojność czy poziom zaufania do instytucji publicznych. To właśnie kombinacja tych elementów sprawia, że na najwyższych pozycjach utrzymują się państwa stabilne, o wysokim poziomie życia i rozbudowanych systemach wsparcia społecznego. Z kolei tam, gdzie warunki te nie są spełnione, poziom deklarowanego dobrostanu wyraźnie spada. Tym samym na końcu zestawienia ponownie znalazł się Afganistan, gdzie wieloletnia niestabilność polityczna, konflikty oraz ograniczenia praw obywatelskich przekładają się na bardzo niski wynik – w ostatnich latach spadł on do około 1,4. Tuż nad nim plasują się Sierra Leone oraz Malawi, co wyraźnie pokazuje, jak silnie sytuacja społeczna i polityczna wpływa na codzienne doświadczenia mieszkańców i ich poczucie szczęścia. World Happiness Report 2026: awans Polski w zestawieniu W najnowszym Światowym Raporcie Szczęścia Polska zajęła 24. miejsce na świecie w ujęciu opartym na średniej z trzech lat, co oznacza awans w porównaniu z poprzednimi edycjami – jeszcze w 2025 roku była na 26. pozycji, a rok wcześniej zajmowała dopiero 35. miejsce. Jeszcze lepiej kraj wypada w zestawieniu rocznym za 2025 rok, gdzie uplasował się na 18. miejscu, potwierdzając stopniową poprawę wyników. Polska pozostaje jednocześnie najwyżej ocenianym państwem Europy Środkowo-Wschodniej, wyprzedzając m.in. Czechy, Słowenię czy Słowację. Co istotne, w tegorocznym zestawieniu znalazła się także przed kilkoma dużymi krajami Europy Zachodniej – Francja zajęła bowiem 33. miejsce, Hiszpania – 38., Włochy – 40., a Portugalia dopiero 60. pozycję. To pokazuje, że poziom dobrostanu w Polsce na tle Europy wypada coraz bardziej konkurencyjnie. Na tle innych państw Polska wyróżnia się stosunkowo niskimi nierównościami w odczuwanym poziomie szczęścia – w tej kategorii zajmuje trzecie miejsce na świecie, co oznacza, że różnice w deklarowanej satysfakcji z życia między mieszkańcami są relatywnie niewielkie. Dobrze wypada również pod względem ograniczonego poziomu negatywnych emocji (4. miejsce globalnie), co może wskazywać na stabilność codziennego funkcjonowania i poczucia bezpieczeństwa społecznego. W kategorii PKB per capita Polska plasuje się na 29. pozycji, co pokazuje, że poziom dobrostanu nie wynika wyłącznie z dochodu, ale także z czynników społecznych i instytucjonalnych. Jednocześnie raport wskazuje na wyraźne słabości – szczególnie w obszarze hojności i działań na rzecz innych. Polska zajmuje dopiero 119. miejsce pod względem dobroczynności, a jeszcze niżej plasuje się w przypadku wolontariatu (136. miejsce) oraz deklarowanej pomocy nieznajomym, gdzie znajduje się na ostatniej pozycji. Co istotne, właśnie w tej kategorii tak niski wynik utrzymuje się od 2022 roku – czyli od momentu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kiedy miliony uchodźców trafiły do Polski i otrzymały szerokie wsparcie ze strony gospodarstw domowych, wolontariuszy i władz lokalnych. Zestawienie tych danych pokazuje wyraźną rozbieżność między deklaracjami ankietowanych a skalą rzeczywistej pomocy. Dla porównania, w tej samej kategorii Rosja zajmuje 30. miejsce, co dodatkowo podkreśla, jak niejednoznaczne mogą być wyniki tego typu badań. Najszczęśliwsze kraje na świecie w 2026 roku: Finlandia Islandia Dania Kostaryka Szwecja Norwegia Holandia Izrael Luksemburg Szwajcaria Nowa Zelandia Meksyk Irlandia Belgia Australia Kosowo Niemcy Słowenia Austria Czechy Emiraty Arabskie Arabia Saudyjska Stany Zjednoczone Polska Kanada Źródła: World Happiness Report, AFAR, Visual Capitalist Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polska hitem świątecznych wyjazdów. Europejczycy ruszają nad Wisłę na Wielkanoc
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy, przyciągając zagranicznych podróżnych nie tylko latem czy zimą, ale również w okresie świątecznym. Najnowsze dane pokazują, że liczba rezerwacji niemal się podwoiła rok do roku, co potwierdza rosnące zainteresowanie Polską jako celem krótkich, wiosennych wyjazdów.
Po okresie zimowych podróży Polska utrzymuje wysoką dynamikę ruchu turystycznego także wiosną, a szczególnie w czasie Wielkanocy. Z danych platformy Kiwi.com wynika, że liczba pasażerów planujących podróż do Polski wzrosła o około 80%. To wyraźny sygnał zmiany w sposobie planowania świątecznych wyjazdów przez Europejczyków, którzy coraz częściej wybierają krótkie city breaki zamiast tradycyjnych, rodzinnych obchodów. Wielkanoc 2026 w Polsce. Skąd przyjeżdżają do nas turyści? Wyraźny wzrost zainteresowania Polską w okresie wielkanocnym widoczny jest w danych dotyczących ruchu pasażerskiego z różnych części Europy. Jak wskazuje raport Kiwi.com, szczególnie aktywne pozostają rynki Europy Zachodniej – przede wszystkim Hiszpania, Wielka Brytania oraz Włochy. To właśnie obywatele tych krajów, obok Czechów i Rumunów, najliczniej planują przyjazd do Polski w czasie świąt. Co więcej, dynamiczne wzrosty odnotowano też w przypadku podróżnych z Grecji, Węgier i Hiszpanii, gdzie liczba pasażerów zwiększyła się nawet trzykrotnie. Dane te pokazują, że Polska nie tylko utrzymuje zainteresowanie wśród najważniejszych grup turystów, ale skutecznie przyciąga również nowych odwiedzających z różnych części kontynentu. Eksperci podkreślają również, że zmienia się sposób postrzegania Wielkanocy jako okresu podróżniczego. – Dla wielu podróżnych Wielkanoc to pierwsza po zimie okazja, by wybrać się na krótki zagraniczny wyjazd. Zamiast spędzać święta wyłącznie przy rodzinnym stole, coraz więcej osób decyduje się na „podróżniczą” Wielkanoc, łącząc lokalne tradycje z odkrywaniem nowych europejskich miast – mówi Daniela Chovancová, Senior PR & External Communications Manager w Kiwi.com. Jak dodaje: „Po udanym sezonie bożonarodzeniowym, kiedy Polska przyciągała głównie turystów z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Rumunii, obserwujemy teraz kontynuację tego trendu wiosną. Polska nie tylko utrzymuje dynamikę wzrostu, ale ją rozszerza, przyciągając również coraz więcej podróżnych z Węgier”. Tanie loty i rosnący ruch. Polska zyskuje na popularności Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem wiosennych wyjazdów przekłada się bezpośrednio na wyniki największych portów lotniczych. Szczególnie wyraźnie widać to w Warszawie, gdzie łączny ruch na Lotnisku Chopina oraz Lotnisku Warszawa-Modlin zwiększył się o ponad 100% rok do roku. To właśnie stołeczne lotniska stają się główną bramą dla zagranicznych turystów przylatujących na krótki, świąteczny wypoczynek. W przypadku Modlina skala wzrostu jest jeszcze bardziej spektakularna – liczba pasażerów rezerwujących loty za pośrednictwem Kiwi.com wzrosła aż o 250%, co wiąże się przede wszystkim z intensywnym rozwojem połączeń obsługiwanych przez tanich przewoźników. Bardzo dobre wyniki notują również Katowice, gdzie liczba podróżnych zwiększyła się o blisko 95%, potwierdzając rosnącą rolę regionalnych lotnisk w obsłudze ruchu turystycznego. Istotnym czynnikiem napędzającym ten trend pozostaje dostępność cenowa. Z danych Kiwi.com wynika, że średni koszt biletu lotniczego do Polski spadł o 24% w porównaniu z ubiegłym rokiem, co znacząco poszerza grono potencjalnych podróżnych. Największe obniżki odnotowano na trasach średniego zasięgu, gdzie ceny spadły o niemal 30%, podczas gdy w przypadku połączeń długodystansowych pozostają one względnie stabilne. Połączenie niższych cen i coraz szerszej siatki tanich lotów sprawia, że Polska staje się konkurencyjną alternatywą dla innych europejskich kierunków na city break, szczególnie dla osób poszukujących krótkich, intensywnych wyjazdów opartych na lokalnych, autentycznych doświadczeniach. Źródło: Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Meteoryt z Drelowa na Lubelszczyźnie odsłonił tajemnice „dzieciństwa” Układu Słonecznego
Upadek meteorytu „Drelów” to jedno z najważniejszych astronomicznych wydarzeń ostatnich lat w Polsce. Fragment kosmicznej skały, który spadł w lutym 2025 roku, pozwolił naukowcom zajrzeć w głąb procesów formujących Układ Słoneczny.
Meteoryty są nieocenionym źródłem wiedzy dla planetologii, bo pozwalają badać procesy, które kształtowały planetoidy, a pośrednio także planety skaliste. A meteoryt „Drelów”, który spadł 18 lutego 2025 roku, to jedno z najważniejszych tego typu wydarzeń w Polsce. To dopiero 13. oficjalnie potwierdzony upadek meteorytu w naszym kraju. Wydarzenie zostało zarejestrowane i przeanalizowane dzięki inicjatywie krajowej sieci amatorskich stacji bolidowych Skytinel. Szybka i skoordynowana akcja badaczy i pasjonatów pozwoliła na odnalezienie ponad 70 fragmentów „Drelowa” o łącznej masie 3,9 kg. Zostały one poddane kompleksowym badaniom laboratoryjnym, których wyniki właśnie poznaliśmy. Jak „namierzano” meteoryt? Dzięki nagraniom z dziesięciu stacji sieci Skytinel (m.in. w Bodzentynie, Warszawie i Olsztynie), zespół pod kierownictwem Mateusza Żmii zdołał dokładnie wyznaczyć trajektorię lotu meteorytu. Ustalono, że zaczął świecić na wysokości 82,5 km, poruszając się z prędkością 13 km/s, a na wysokości 19,5 km uległ gwałtownej fragmentacji pod wpływem ciśnienia aerodynamicznego przekraczającego 4 MPa. Kluczowym elementem badań było przeprowadzenie symulacji „ciemnej fazy lotu”, która nastąpiła już po rozpadzie na kawałki. Tu pomógł prof. Szymon Kozłowski z Uniwersytetu Warszawskiego. Symulacja, uwzględniająca silny wiatr, pozwoliła wyznaczyć obszar spadku o długości około 10 km. A to już szybko doprowadziło do odnalezienia pierwszych fragmentów oraz tzw. masy głównej (czyli największego fragmentu) o wadze 517 g. Uczestnicy i metody badań Badania prowadzono wieloma metodami. Analizowano minerały pod mikroskopem, badano skład chemiczny i izotopowy, mierzono własności magnetyczne, sprawdzano obecność krótko żyjących radionuklidów oraz wykonywano pomiary w podczerwieni. W projekcie uczestniczyli badacze z kilku ośrodków, a po stronie polskiej ważną rolę odegrał Uniwersytet Śląski w Katowicach, gdzie prowadzono część analiz i gdzie znajduje się jeden z opisanych okazów. Co wykazały analizy laboratoryjne? „Drelów” okazał się chondrytem zwyczajnym typu L6 i przybył do nas z pasa planetoid między Marsem a Jowiszem. Jest skałą silnie przeobrażoną cieplnie. W mniej „spalonych” meteorytach dobrze widać chondry, czyli drobne kuliste struktury powstałe na bardzo wczesnym etapie historii Układu Słonecznego. W Drelowie większość z nich została już zatarta przez późniejsze ogrzewanie. Zachowały się tylko nieliczne relikty dawnych struktur, w tym duży makrochondr o rozmiarze 4,9 mm. To ważna wskazówka, że materiał przeszedł długą i intensywną przebudowę we wnętrzu ciała macierzystego. Drugim kluczowym wynikiem jest rozpoznanie skutków silnego szoku, czyli gwałtownego uderzenia. Widoczne są ciemne żyły szokowe przecinające wnętrze meteorytu. To pasma materiału, który został lokalnie stopiony i przekształcony podczas zderzenia. W ich pobliżu naukowcy wykryli minerał wadsleyit oraz maskelynit, szkliwo należące do grupy mineraloidów. Są to substancje powstające w warunkach bardzo dużego ciśnienia, więc ich obecność stanowi dowód na dawne kosmiczne kolizje. Wyjątkowa wartość naukowa „Drelowa” wynika z faktu, że jest to tzw. meteoryt z rodowodem – jeden z zaledwie około 50 obiektów na świecie o dokładnie wyliczonej orbicie przed wejściem w atmosferę. Meteoryt nie tylko wzbogaci kolekcje muzealne – jest także ważnym obiektem w badaniach nad ewolucją wczesnego Układu Słonecznego i procesami kształtującymi planety. Źródło: Nauka w Polsce, Meteoritics & Planetary Science, Skytinel.com Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nowy raport o długości życia w Europie. Mieszkańcy Unii Europejskiej żyją coraz dłużej, ale Polska wypada słabo
W Unii Europejskiej stale rośnie długość życia – Eurostat poinformował, że wynosi ona obecnie przeciętnie 81,5 roku, czyli najwięcej w całej historii. „Europejski rekord” nie obowiązuje jednak wszędzie – Polacy ciągle stoją na szarym końcu kontynentu.
Jeszcze pół wieku temu przeciętny Europejczyk miał nadzieję dożyć sześćdziesiątki. Dziś szczęśliwie świętuje 80. urodziny i planuje, co dalej. Wszystko dzięki postępowi medycyny, opiece geriatrycznej, większej jakości życia czy mniejszej śmiertelności dzieci i niemowląt. To nieprzerwany marsz ku długowieczności, przerwany tylko przez pandemię COVID-19, które na chwilę zatrzymała zwyżkowy trend. Długość życia w całej UE znowu wzrasta, ale nie wszędzie z tą samą dynamiką. Kraje europejskie z najdłuższą i najkrótszą średnią długością życia Gdzie Europejczycy żyją najdłużej? Liderem jest Lichtenstein (ze średnią długością życia wynoszącą 84,2 lata), a tuż za nim plasuje się Hiszpania (84) i Włochy (83,7), w których dieta śródziemnomorska i nieco wolniejszy styl życia naprawdę wpływają na zdrowie. Świetnie radzi sobie także Szwecja (83,8). Najdłużej żyje się w regionie Comunidad de Madrid (85,7 lat), Trentino i Sztokholmie. Nie cała mapa jest jednak radośnie niebieska, a kontynent wyraźnie oznaczony jest bladością reminiscencji poprzedniego ustroju. Po drugiej stronie skali znajduje się Bułgaria (ze średnią wynoszącą 75,8 lat), Rumunia (76,5), Węgry (76,8) oraz Litwa (77,5). Ciekawym przypadkiem jest Francja, w której średnia długość życia wynosi 83 lata, ale w jednym jej regionie – Majottcie (wyspie w kanale mozambickim na Oceanie Indyjskim) – średnia wynosi zaledwie 74,5 lat. Średnia długość życia w Polsce. Naprawdę jesteśmy w ogonie? Polsce zdecydowanie bliżej do Węgier czy Litwy, niż do Hiszpanii, bo średnia długość życia w naszym kraju jest zdecydowanie niższa od średniej Unii Europejskiej. Przeciętny Polak dożyje 78 lat i 6 miesięcy – będzie żył niemal trzy lata krócej niż przeciętny obywatel Unii. Co ciekawe, przez lata skracaliśmy dystans do Europy Zachodniej, ale pandemia wyhamowała ten pościg. Nie pomagają anty-medyczne ruchy coraz bardziej popularne w naszym kraju. Gdzie w Polsce żyje się najdłużej, a gdzie najkrócej? Nie każdy Polak ma takie same szanse na długie życie. Najlepiej pod tym względem wypadają mieszkańcy Podlasia, Pomorza i Małopolski (nawet powyżej 79 lat). Najkrócej – mieszkańcy województwa łódzkiego (77,5), szczególnie w miejscowościach oddalonych od Łodzi. Dlaczego? To efekt kumulacji czynników: dostępności lekarzy, poziomu zanieczyszczeń, stylu życia i ekonomii. Dlaczego Europejczycy żyją coraz dłużej? Nie chodzi o to, że na zachodzie Europy jest „lepsze powietrze” – chociaż jego zanieczyszczenie też odgrywa pewną rolę, a spokojniejsze życia południa kontynentu przyczynia się do mniejszej ilości chorób układu krwionośnego. Za długowiecznością stoją przede wszystkim nowoczesna diagnostyka i profilaktyka. Ważna jest także rosnąca świadomość tego, jak dbać o zdrowie – potwierdzają to badania publiczne i naukowe. Nadużywanie alkoholu, poważny problem dotyczący Polski (i wielu krajów byłego „bloku wschodniego”), także zbiera swoje żniwo. Różnice długości życia pomiędzy kobietami a mężczyznami W Europie – i w Polsce – kobiety żyją znacznie dłużej. Średnio o 5 lat (w niektórych krajach nawet więcej!). To efekt biologii, ale też zachowania – mężczyźni częściej palą papierosy, gorzej się odżywiają i rzadziej korzystają z pomocy lekarza. Co Polska może zrobić, by poprawić długość życia swoich obywateli? Eksperci nie mają wątpliwości: inwestować w profilaktykę (badania, szczepienia), edukację zdrowotną i równy dostęp do medycyny. Promować ruch, zdrowe jedzenie, eliminować ubóstwo i zanieczyszczenia. Polska ma sporo do nadrobienia, ale nasze „nadganianie Europy” może przyspieszyć, jeśli wdrożymy skuteczne polityki społeczne. Przecież wszystkim nam zależy, żeby żyć jak najdłużej. Dużym wyzwaniem jest długowieczność: potrzebujemy znacznie lepszej opieki geriatrycznej. W Polsce coraz więcej osób ma powyżej 65 lat. To już nie odległa przyszłość – to rzeczywistość, wystarczy rozejrzeć się na ulicach w naszym kraju. Odpowiedzią powinny być programy wsparcia dla seniorów i skuteczna polityka zdrowotna nakierowana właśnie na ich potrzeby. Źródło: Eurostat, stat.gov.pl, European Commision, University of Oxford Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Powstaje najdroższy film w historii Polski. Będzie opowiadał o Słowianach
To nie będzie kolejna „cepelia”. Wojciech Smarzowski chce zbudować prawdziwe grody i zrekonstruować starosłowiańską mowę, by opowiedzieć o czasach Mieszka I. „Swadźba” i „Chrzest” mają być najdroższymi i najbardziej autentycznymi filmami w historii naszej kinematografii. Kiedy premiera?
Wojciech Smarzowski tworzy filmy, które nikogo nie pozostawiają obojętnym. Jego produkcje, tak jak „Wołyń”, „Kler” oraz „Dom dobry” dotykają bolesnych traum społecznych. Reżyser przedstawia te zjawiska w sposób bezkompromisowy. Czy tak samo będzie w przypadku przygotowywanej właśnie produkcji? Tym razem Smarzowski wziął się za temat związany z początkami państwa polskiego. Akcja filmu rozgrywać się będzie w drugiej połowie X wieku i dotyczyć będzie Słowian. Trzy warstwy słowiańskiej duszy Co do tej pory zdradzili na temat filmu jego twórcy? Scenariusz, współtworzony przez Wojciecha Rzehaka (autora m.in. „Kleru”), opiera się na kilku przeplatających się płaszczyznach. „Film składa się z trzech warstw. Pierwsza, która teraz przyciąga naszą uwagę najsilniej, to Mieszko i to, co działo się w wielkiej polityce, czyli budowanie państwowości. Drugi wątek jest przygodowy, można powiedzieć awanturniczy. (…) Trzecia płaszczyzna będzie związana z wierzeniami oraz obyczajami” – mówi w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej” Wojciech Rzehak. Akcja filmu rozpocznie się w latach 963–964, kiedy Mieszko I ścierał się z Wieletami i Wolinianami. Oś czasu produkcji uwzględnia rok 966, bezpośrednio związany z chrztem władcy, oraz rok 967, w którym Mieszko odniósł zwycięstwo nad Wichmanem dzięki sojuszowi z Czechami. Wierzenia i obrzędy Słowian Warstwa dotycząca wierzeń i rytuałów Słowian będzie stanowić ważną cześć produkcji. Twórcom zależy na dowartościowaniu słowiańskiej mitologii, którą postrzegają jako „scancelowaną”. Wojciech Rzehak stwierdził, że chce „dowartościować słowiańską mitologię, którą nam zabrano”. Z tego powodu filmowcy chcą zaprezentować na ekranie kilka ważnych ceremonii i świąt: Swadźba (Swaćba) – staropolski ceremoniał zaślubin, będący istotnym rytuałem przejścia, Tryzna – słowiański obrzęd żałobny i pogrzebowy, Noc Kupały oraz Szczodre Gody – celebrowanie przesileń letniego i zimowego. Życie społeczności zostanie pokazane jako nierozerwalnie zrośnięte z naturą i cyklem pór roku, co scenarzysta Wojciech Rzehak porównuje do konstrukcji „Chłopów” Reymonta. Fachowcy ramię w ramię z filmowcami Reżyser kategorycznie odrzuca estetykę „cepelii”, stawiając na maksymalny realizm w przedstawianiu sposobów oddawania czci bogom, dbałość o detale ubiorów oraz wykorzystanie zrekonstruowanego języka dawnych Słowian. „Nie idziemy w kierunku technologii 3D, spora część dekoracji powstawanie od zera” – podkreślił Rzehak. Od samego początku prac, czyli od 2016 roku, konsultantem historycznym projektu jest Igor Górewicz, autor monografii o uzbrojeniu Słowian. Każdy element scenariusza, uzbrojenia i ubiorów jest weryfikowany pod kątem zgodności z badaniami archeologicznymi i opiniami fachowców. Takie podejście powoduje spore koszty i w konsekwencji może być to najdroższa polska produkcja filmowa w historii. Na jakim etapie są prace nad filmem i kiedy wielka premiera? Jak zdradził „Gazecie Wyborczej” Rzehak, film ma być zaprezentowany w kinach w 2028 roku. Wcześniej całe przedsięwzięcie było ogłaszane pod zbiorczym roboczym tytułem „Słowianie Swaćba”. W trakcie trwających blisko dekadę prac nad koncepcją rozważano również stworzenie trylogii, w skład której miały wejść filmy o tytułach: „Swadźba”, „Postrzyżyny” oraz „Chrzest”. Z najnowszych informacji wynika, że produkcja będzie podzielona na dwie części o tytułach: „Swadźba” oraz „Chrzest”, które będzie można obejrzeć za jednym razem z przerwą. Obsada filmu nie jest jeszcze znana. Twórcy stawiają na młodych aktorów, bo jak argumentują – Mieszko I u szczytu potęgi był zaledwie 30-letnim mężczyzną. Źródła: Gazeta Wyborcza, Telemagazyn Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Gwiazdor filmu „Dobry chłopiec” pokochał Polskę. „To ukryty klejnot”
Do kin trafił właśnie film „Dobry chłopiec” w reżyserii Jana Komasy. W główną rolę wcielił się w nim młody brytyjski aktor Anson Boon, który dla tej produkcji spędził więcej czasu w Polsce. Okazuje się, że podczas pracy nad filmem 26-latek nie tylko poznał tutejszą kulturę i ludzi, ale także – jak sam wyznał – naprawdę polubił nasz kraj.
Prace nad „Dobrym chłopcem” rozpoczęły się kilka lat temu, gdy producent filmu Jerzy Skolimowski przekazał scenariusz w ręce Jana Komasy, jednego z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych polskich reżyserów. Choć historia była początkowo napisana po polsku i osadzona w realiach Warszawy, ostatecznie zdecydowano się na realizację anglojęzycznej wersji i przeniesienie znacznej części akcji do północnej Anglii, a mianowicie do hrabstwa Yorkshire. Zdjęcia do filmu powstawały zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce. To właśnie podczas pracy na planie w Warszawie odtwórca głównej roli Anson Boon miał okazję bliżej poznać kraj, który – jak przyznał – zrobił na nim duże wrażenie. Anson Boon w filmie Jana Komasy. Zdjęcia realizowano pod Warszawą Brytyjski aktor Anson Boon należy do młodego pokolenia artystów, którzy coraz częściej pojawiają się w międzynarodowych produkcjach filmowych i telewizyjnych. W ostatnich latach jego nazwisko zaczęło pojawiać się przy coraz głośniejszych projektach, co sprawiło, że zwrócił na siebie uwagę zarówno widzów, jak i krytyków. Na ekranie można było zobaczyć go m.in. w serialu „Strefa gangsterów”, gdzie wystąpił u boku takich gwiazd jak Helen Mirren, Tom Hardy czy Pierce Brosnan, a także w filmie „Bez pożegnania”, w którym zagrał razem z Kate Winslet i Samem Neillem. Teraz aktor pojawił się w nowej produkcji Jana Komasy „Dobry chłopiec”, która w części powstawała w Polsce. Zdjęcia do filmu realizowano m.in. w Sękocinie pod Warszawą, gdzie zbudowano część scenografii potrzebnej do produkcji. Podczas pracy nad projektem Boon spędził w stolicy kilka tygodni i – jak sam przyznał – starał się w tym czasie poznać zarówno miasto, jak i podstawy języka polskiego. Aktor zdradził, że nauczył się kilku prostych zwrotów, takich jak „dzień dobry” czy „poproszę wody”, które pozwalały mu swobodniej funkcjonować poza planem filmowym. – Myślę, że sporo podłapałem, ponieważ zdjęcia w Warszawie trwały blisko sześć tygodni. A ja bardzo lubię języki i naprawdę zakochałem się w Warszawie – powiedział podczas wywiadu w „Dzień Dobry TVN”. Co więcej, dodał, że Polska nie była dla niego zupełnie nowym miejscem. – Zanim zostałem obsadzony w „Dobrym chłopcu”, byłem na wakacjach w Krakowie i bardzo mi się podobało, dlatego perspektywa przyjazdu do Warszawy bardzo mnie ekscytowała – wspominał aktor, dodając, że możliwość pracy przy międzynarodowej produkcji realizowanej częściowo w Polsce była dla niego ciekawym doświadczeniem. Brytyjski aktor zachwycony Warszawą. Stwierdził, że to „ukryty klejnot” Podczas kilkutygodniowego pobytu w Warszawie Anson Boon miał okazję poznać miasto nie tylko od strony zawodowej, lecz także prywatnej. Aktor mieszkał na warszawskiej Woli, skąd w wolnych chwilach odkrywał kolejne miejsca na kulinarnej mapie stolicy. Szczególnie przypadły mu do gustu popularne przestrzenie gastronomiczne, które w ostatnich latach stały się jednym z symboli miejskiego życia w Warszawie. – Muszę przyznać, że macie niesamowite hale z restauracjami w Warszawie. Chodziłem do Hali Norblina i do Browarów Warszawskich. Uwielbiam te miejsca! W czasie wolnym odwiedzałem też moją ulubioną kawiarnię Bibi’s Café albo spacerowałem nad rzeką. To było naprawdę świetne doświadczenie – opowiadał. 26-latek podczas rozmowy z Anną Tatarską wspominał również atmosferę pracy na planie oraz kuchnię serwowaną ekipie filmowej. – Na planie było mnóstwo znakomitych zup. Barszcz czerwony zdecydowanie stał się moim faworytem. Podobało mi się też to, że osoby gotujące mówiły z ogromną pasją: „Ta zupa dobrze ci zrobi, to wyjątkowa zupa”. A samo studio, w którym kręciliśmy zdjęcia, było niesamowite – podkreślał. Anson Boon przyznał również, że stolica Polski zrobiła na nim wyjątkowe wrażenie. – Nie lubię zbyt wiele opowiadać znajomym o Warszawie, bo mam wrażenie, że to taki ukryty klejnot. Nie czuć tam pośpiechu, miasto nie jest przytłaczająco tłoczne, jest bardzo czysto i bezpiecznie. Pracowało mi się tam naprawdę wspaniale – podsumował, dodając, że pobyt w Polsce będzie niezwykle miło wspominał. Źródło: Dzień Dobry TVN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking 100 najlepszych miast w Europie. Aż sześć jest z Polski!
Jeśli zastanawiasz się, dokąd wybrać się na kolejny city break w Europie, to zestawienie może być dobrą inspiracją. Właśnie opublikowano ranking 100 najlepszych miast Europy na 2026 rok, który uwzględnia zarówno jakość życia, ofertę kulturalną, jak i atrakcyjność turystyczną. Na liście znalazło się również kilka polskich miast, docenionych za swoją dynamikę, rozwój i rosnącą popularność wśród podróżnych.
Zestawienie powstało na podstawie analizy wielu wskaźników opisujących funkcjonowanie europejskich miast. Firma Resonance Consultancy uwzględniła zarówno dane statystyczne, jak i informacje pochodzące z mediów społecznościowych oraz platform turystycznych. Autorzy rankingu ocenili miasta m.in. w kategorii „Livability”, czyli jakości życia – brano pod uwagę dostępność transportu publicznego, infrastrukturę rowerową, jakość powietrza czy ilość terenów zielonych. Kolejna kategoria, „Lovability”, odnosiła się do atrakcyjności kulturalnej i turystycznej, analizując m.in. liczbę muzeów, teatrów oraz popularność miejsc w mediach społecznościowych. Z kolei „Prosperity” objęła wskaźniki gospodarcze, takie jak dostępność lotnisk, rozwój biznesu czy poziom szkolnictwa wyższego. Jakie miasto zatem znalazło się na pierwszym miejscu? Najlepsze miasta Europy 2026 – kto znalazł się w pierwszej dziesiątce? Pierwsze miejsca w rankingu najlepszych miast Europy w 2026 roku zajęły metropolie, które od lat pozostają ważnymi centrami kultury, biznesu i turystyki. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Londyn, doceniony za silną gospodarkę, rozbudowaną infrastrukturę biznesową oraz ogromną ofertę kulturalną i edukacyjną. Miasto wyróżnia się również dostępnością terenów zielonych, rozwiniętą siecią transportową i globalnymi powiązaniami gospodarczymi, dzięki którym pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków miejskich świata. Drugie miejsce zajął Paryż, który mimo swojej wielowiekowej historii wciąż dynamicznie się rozwija. Stolica Francji inwestuje w modernizację transportu publicznego, nowe przestrzenie publiczne i projekty urbanistyczne, jednocześnie pozostając jednym z najważniejszych centrów kultury, mody i turystyki na świecie. Podium zamknął Berlin – miasto wyróżnione za rozwinięty sektor kreatywny, bogaty ekosystem startupów oraz silną scenę kulturalną i artystyczną. Kolejne miejsca zajęły miasta, które łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesną infrastrukturą. Na czwartej pozycji uplasował się Rzym, którego ogromna wartość historyczna i architektoniczna od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Tuż za nim znalazła się Barcelona – miasto docenione za wysoką jakość życia, rozwinięty transport publiczny oraz wyjątkowe połączenie architektury, sztuki i nadmorskiego stylu życia. Szóste miejsce przypadło Madrytowi, który wyróżnia się dynamiczną sceną kulturalną, bogatą ofertą muzeów i galerii oraz intensywnym życiem nocnym. Drugą część pierwszej dziesiątki tworzą miasta znane z wysokich standardów życia i dobrze zaplanowanej przestrzeni. Na siódmej pozycji znalazł się Amsterdam, ceniony za przyjazną mieszkańcom infrastrukturę rowerową, rozwiniętą gospodarkę oraz silny sektor kreatywny. Ósme miejsce zajął Wiedeń, który od lat uchodzi za jedno z najbardziej komfortowych miejsc do życia w Europie dzięki doskonale funkcjonującemu transportowi publicznemu, licznym terenom zielonym i bogatej ofercie kulturalnej. Na dziewiątej pozycji uplasowała się Kopenhaga – miasto znane z konsekwentnej polityki zrównoważonego rozwoju, przyjaznej przestrzeni miejskiej i nowoczesnej architektury. Pierwszą dziesiątkę zamyka natomiast Sztokholm, który wyróżnia się dynamicznym sektorem technologicznym, wysokim poziomem edukacji oraz innowacyjnym podejściem do planowania przestrzeni miejskiej i rozwoju gospodarczego. Polskie miasta w rankingu najlepszych europejskich miast 2026 W zestawieniu najlepszych miast Europy znalazło się aż sześć z Polski. Najwyżej sklasyfikowaną polską metropolią okazała się Warszawa, która zajęła 17. miejsce w Europie. Stolica została wyróżniona przede wszystkim za wysoki poziom wykształcenia mieszkańców oraz niski poziom bezrobocia. Autorzy raportu podkreślają, że Warszawa coraz częściej postrzegana jest jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój infrastruktury, nowe inwestycje biznesowe oraz projekty urbanistyczne (takie jak planowany Centralny Port Komunikacyjny czy modernizacja przestrzeni nad Wisłą) wzmacniają jej pozycję jako nowoczesnej europejskiej metropolii. Drugim najwyżej notowanym polskim miastem w rankingu został Kraków, który uplasował się na 31. miejscu. Stolica Małopolski została doceniona przede wszystkim za bogate dziedzictwo historyczne, liczne atrakcje turystyczne oraz rozwijający się sektor nowoczesnych technologii. W zestawieniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miasta jako centrum biznesowego oraz akademickiego, które przyciąga zarówno inwestorów, jak i specjalistów z wielu branż. Na 39. miejscu znalazł się Gdańsk – miasto o wyjątkowej historii i architekturze, które w ostatnich latach dynamicznie rozwija sektor przemysłowy, logistyczny i technologiczny. Autorzy raportu wskazują również na jego silną pozycję gospodarczą oraz jedną z najniższych stóp bezrobocia na całym kontynencie. Kolejne polskie miasto w zestawieniu to Wrocław, który zajął 42. miejsce. Stolica Dolnego Śląska została wyróżniona za przyjazną przestrzeń miejską, dużą liczbę atrakcji dla rodzin oraz dynamiczny rozwój sektora nowych technologii i usług. W rankingu znalazł się także Poznań – na 64. miejscu – doceniony za silną gospodarkę, rozwinięty rynek pracy oraz znaczenie jako centrum targowego i biznesowego. Zestawienie zamykają Katowice, które uplasowały się na 93. pozycji. Miasto przeszło w ostatnich latach ogromną transformację z przemysłowego ośrodka w nowoczesne centrum kultury, biznesu i nowych technologii, co zostało zauważone również przez autorów raportu. Źródło: Resonance Consultancy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Polskie Alpy” podbijają brytyjskie media. „Oferują spektakularne widoki”
Polska coraz częściej pojawia się na mapie krótkich zagranicznych wyjazdów europejskich turystów. Najnowsze dane pokazują, że szczególnie dużym zainteresowaniem cieszy się wśród podróżnych z Wielkiej Brytanii. Okazuje się, że już piąty rok z rzędu nasz kraj pozostaje dla nich najpopularniejszym kierunkiem na tzw. city breaki. Brytyjskie media zwracają przy tym uwagę nie tylko na polskie miasta, lecz także na górskie regiony, które określają mianem „Polskich Alp”.
Polska coraz częściej pojawia się w zagranicznych publikacjach turystycznych jako kierunek wart odwiedzenia. W artykułach poświęconych podróżom wymieniane są zarówno największe miasta – Kraków, Warszawa, Wrocław czy Gdańsk – jak i mniej oczywiste regiony kraju. Coraz większe zainteresowanie budzą także polskie góry, które dla wielu zagranicznych turystów pozostają wciąż stosunkowo mało znanym kierunkiem. Właśnie na ten aspekt zwrócił uwagę brytyjski „Daily Mail”, publikując artykuł poświęcony najpopularniejszej górskiej miejscowości w Polsce. Polska najpopularniejszym kierunkiem na city break wśród Brytyjczyków Najnowsze dane branży lotniczej pokazują, że Polska utrzymuje silną pozycję wśród kierunków wybieranych przez podróżnych z Wielkiej Brytanii na krótkie wyjazdy. Z analiz rezerwacji opublikowanych przez linię Wizz Air wynika, że w 2025 roku nasz kraj odpowiadał za ponad jedną piątą wszystkich krótkich podróży rezerwowanych przez brytyjskich pasażerów tej linii. W zestawieniu najchętniej wybieranych destynacji Polska wyprzedziła takie kierunki jak Rumunia czy Węgry, utrzymując pozycję lidera w segmencie weekendowych city breaków. Na popularność Polski wpływa kilka czynników. Brytyjscy podróżni zwracają uwagę przede wszystkim na łatwą dostępność komunikacyjną (lot z wielu brytyjskich miast trwa zaledwie około dwóch godzin), a także na stosunkowo przystępne ceny noclegów, restauracji i atrakcji turystycznych. Dodatkowym atutem jest różnorodność oferty turystycznej. Historyczne centra miast, liczne zabytki oraz rozwinięta scena gastronomiczna sprawiają, że takie miejsca jak Kraków, Warszawa czy Gdańsk regularnie pojawiają się w rankingach najciekawszych europejskich kierunków na krótki wypad. Szczególnie dynamicznie rośnie zainteresowanie Gdańskiem, który w ostatnich latach przyciąga miliony odwiedzających, dzięki połączeniu nadmorskiego krajobrazu, bogatej historii i rozbudowanej oferty kulturalnej. Coraz częściej brytyjskie media zwracają jednak uwagę również na mniej oczywiste regiony Polski, wskazując, że poza największymi miastami kraj oferuje wiele miejsc idealnych zarówno na krótki city break, jak i dłuższy wypoczynek. Zakopane i „polskie Alpy”. Brytyjskie media zachwycone Tatrami W niedawnym artykule opublikowanym na łamach brytyjskiego „Daily Mail” dziennikarze zwrócili uwagę na górski region południowej Polski, który – ich zdaniem – może stać się alternatywą dla popularnych alpejskich kurortów. W tekście podkreślono, że Zakopane, położone u stóp Tatr, oferuje krajobrazy przypominające najbardziej znane europejskie destynacje górskie, a jednocześnie pozostaje znacznie bardziej przystępne cenowo i wciąż stosunkowo mało odkryte przez zagranicznych turystów. W publikacji opisano charakterystyczny krajobraz regionu: drewnianą zabudowę, górskie łąki oraz turkusowe jeziora, które w połączeniu z otaczającymi je szczytami tworzą scenerię porównywaną do alpejskich kurortów. Autorzy artykułu zwrócili uwagę również na różnorodność aktywności dostępnych w okolicach Zakopanego. Turyści mogą wybierać spośród licznych szlaków w Tatrach – od popularnych tras prowadzących do Morskiego Oka po bardziej wymagające podejścia na szczyty takie jak Giewont. Podkreślono, że alternatywą dla górskich wędrówek są przejazdy kolejkami na Kasprowy Wierch czy Gubałówkę, skąd rozciągają się panoramy na całe pasmo Tatr. Dla osób szukających spokojniejszego wypoczynku atrakcją pozostają z kolei termy z naturalnie ciepłą wodą mineralną oraz tętniące życiem centrum miasta z targowiskami i regionalnym rzemiosłem. W tekście dodano, że region ten łączy spektakularne krajobrazy z autentyczną kulturą góralską, co – zdaniem przedstawicieli branży turystycznej – czyni go jedną z najciekawszych nowych propozycji w europejskiej ofercie wyjazdów górskich. Jak stwierdził Chris Logan z TUI UK & Ireland: „Zakopane spełnia wszystkie kryteria świetnego kierunku – oferuje spektakularne widoki na Tatry, drewniane chaty i wyjątkową kulturę góralską, a jednocześnie pozostaje tańszą i mniej odkrytą alternatywą dla Alp”. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Inteligentne gawrony znikają z Polski. Ekspert: „To jeden z najszybszych spadków liczebności”
Gawron to inteligentny ptak, który towarzyszy Polsce od setek lat. Jest gatunkiem osiadłym, który ramię w ramię z nami mierzy się się z zimowymi mrozami, chłodem i jesienną słotą (ale niektóre osobniki lubią odwiedzić zimą Lazurowe Wybrzeże). Chociaż wciąż można zauważyć go w większych grupach – szczególnie w miastach – to z roku na rok gawronów jest coraz mniej. Skala zanikania budzi niepokój przyrodników.
– Ogólna sytuacja gawronów w Polsce i Europie jest dramatyczna – mówi PAP Przemysław Wylegała, ekspert Polskiego towarzystwa ochrony przyrody „Salamandra”. – Nie jest to jeszcze gatunek szczególnie rzadki, ale wykazuje bardzo szybki spadek liczebności, rzędu 4–5% rocznie. Chociaż może brzmieć to niepozornie, to jeden z szybszych spadków liczebności ptaków, które obserwujemy w Polsce i sprawia, że w perspektywie najbliższych lat gawrony po prostu… znikną. Skala i tempo zanikania gawronów w Polsce Spadek liczebności gawrona Dawniej w Polsce było niemal pół miliona par lęgowych gawronów. Dzisiaj najnowsze szacunki mówią o liczbie 137–178 tys. par. W niektórych regionach – takich jak północna Wielkopolska czy Ziemia Lubuska – populacja gawronów zmalała o ponad połowię w zaledwie dekadę. W poszczególnych częściach Polski sytuacja jest zupełnie inna Zdecydowanie najgłębsze spadki obserwuje się na zachodzie i północy kraju – tam, gdzie nowoczesne rolnictwo wyparło tradycyjną mozaikę pól i łąk, stawiając na wielkoobszarowe monokultury. Tam gawrony znikają w zastraszającym tempie. Tymczasem na Lubelszczyźnie czy Podlasiu, gdzie pola są mniejsze, a krajobraz bardziej urozmaicony, populacje są stabilniejsze. Jak wygląda sytuacja w Europie? Nie tylko Polska notuje ten spadek. Według publikacji naukowców Instytutu Ochrony Przyrody PAN i danych „Biological Conservation”, populacje gawrona maleją w większości krajów Europy Środkowej i Zachodniej. Tak jak i w Polsce, proces ten postępuje tam, gdzie krajobraz rolniczy upodabnia się do wielkich zachodnioeuropejskich upraw – jednorodnych i ubogich w miejsca do żerowania i gniazdowania. Przyczyny gwałtownego spadku populacji gawronów Nowoczesne rolnictwo odbiera gawronom miejsce do życia Gawrony to niezwykle inteligentne krukowate, które słyną z tworzenia prostych narzędzi i rozwiązywania skomplikowanych zadań logicznych. Chociaż te monogamiczne ptaki pochodzą z azjatyckich stepów, to od setek lat upodobały sobie polską wieś. Ich kolonie zakładane były w śródpolnych laskach, na cmentarzach, przy kościołach. Nowoczesne rolnictwo sprawia, że z krajobrazu znikają pastwiska, łąki i zboża jare, które są dla gawronów kluczowe, zwłaszcza w maju – w okresie wychowu młodych. Ogromne pola kukurydzy i rzepaku oraz intensywne stosowanie środków ochrony roślin zmniejszają bazę pokarmową i ograniczają możliwości żerowania ptaków. To ludzie gawronom zgotowali ten los – ptasio-człowiecze konflikty sąsiedzkie Kiedy gawrony tracą miejsca do życia na wsiach, coraz częściej przenoszą się do miast. Obecnie nawet 80% gniazd znajduje się w obszarach miejskich. Jednak tu napotykają na inny problem – konflikt z ludźmi. Ptaki są płoszone, ich gniazda niszczone, a kolonie rozpraszane. – To trudne sąsiedztwo. Są miejsca, gdzie gawrony faktycznie brudzą infrastrukturę i zmniejszają komfort użytkowania przestrzeni. W efekcie ptaki są często eksterminowane – mówi przyrodnik Przemysław Wylegała. Choć gawron jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną, prawo pozwala na usuwanie jego gniazd w miastach ze względów sanitarnych lub bezpieczeństwa. Według analiz OTOP, w latach 2020–2022 wydano ponad 400 decyzji zezwalających na płoszenie lub niszczenie kolonii gawrona. Praktyka ta, stosowana często bez merytorycznego wsparcia ornitologów, dodatkowo pogłębia kryzys liczebności tych ptaków. Gawrony są nam potrzebne Mało kto pamięta, że gawron to ptak bardzo pożyteczny. Żywi się przede wszystkim larwami owadów, które mogą być groźnymi szkodnikami upraw. Żerując na łąkach i polach, wspomaga rolników w naturalnej ochronie roślin przed plagami. Gawrony to również niezwykle społeczne ptaki – potrafią ostrzegać się nawzajem przed zagrożeniami i przekazywać informacje o źródłach pokarmu. Czy da się odwrócić trend? Wiele zależy od tego, jak szybko zmienimy nasze nastawienie. Jeśli nie zaczniemy chronić miejsc lęgowych, wspierać zrównoważonego rolnictwa i ograniczać presji w miastach, gawron może stać się symbolem zaniedbanej przyrody. Nadal mamy jednak szansę, by zachować go dla przyszłych pokoleń. Źródła: naukawpolsce.pl, Czerwona lista ptaków Polski, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Avian Research Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dokąd najchętniej wyjeżdżają Polki? Te kierunki wybierają najczęściej
Kobiety coraz częściej same decydują o tym, jak i dokąd chcą podróżować. Dla wielu z nich wyjazd przestaje być dodatkiem do codzienności, a staje się ważnym elementem stylu życia. Dane branży turystycznej pokazują, że Polki coraz śmielej planują podróże na własnych zasadach – od wyboru kierunku po sposób spędzania czasu na miejscu.
Podróżowanie staje się dla wielu kobiet ważną formą realizacji własnych potrzeb i stylu życia. Z analiz rynku turystycznego wynika, że Polki coraz częściej samodzielnie planują wyjazdy i świadomie wybierają kierunki dopasowane do swoich oczekiwań. Wśród najważniejszych kryteriów pojawiają się nie tylko cena, lecz także jakość hoteli, elastyczność oferty oraz możliwość zdobywania nowych doświadczeń. Choć nadal dużą popularnością cieszą się sprawdzone kierunki w Europie, podróżniczki coraz chętniej sięgają również po mniej oczywiste destynacje, które pozwalają odkrywać nowe kultury i krajobrazy poza najbardziej zatłoczonymi szlakami turystycznymi. Jak podróżują Polki? Coraz częściej same planują wyjazdy Z okazji zbliżającego się Dnia Kobiet internetowe biuro podróży eSky przeanalizowało dane dotyczące rezerwacji dokonywanych przez swoje klientki. Z zestawienia wynika, że kobiety coraz częściej przejmują rolę głównych organizatorek wyjazdów – zarówno rodzinnych wakacji, jak i krótszych wypadów typu city break. W wielu przypadkach to właśnie one odpowiadają za wybór kierunku, standardu noclegu czy sposobu spędzania czasu podczas podróży. Dane wskazują też na rosnącą świadomość wyborów oraz bardziej przemyślane planowanie wyjazdów – od przelotów i hoteli po lokalne atrakcje. Okazuje się również, że podróże kobiet coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na intensywnym zwiedzaniu i odwiedzaniu jak największej liczby miejsc. Coraz bardziej istotne są natomiast jakość doświadczeń, komfort oraz możliwość spędzenia czasu z bliskimi. – Nie chodzi już o to, by zobaczyć jak najwięcej, ale by poczuć jak najgłębiej. Relaks, jakość, estetyka i autentyczne przeżycia są dziś ważniejsze niż tempo. Kobiety podróżują po to, by doświadczać nowych kultur i niesamowitych przygód oraz budować relacje z bliskimi. Klientki eSky coraz częściej wyjeżdżają nie tylko na jedne wakacje, ale robią sobie kilka krótkich przerw w roku na przerwanie rutyny, oderwanie się od codzienności i spędzenie czasu w zupełnie innym otoczeniu – mówi Katarzyna Hauton, Group Brand Manager w internetowym biurze podróży eSky.pl. Tym samym podróże coraz częściej traktowane są przez kobiety jako sposób na regenerację oraz świadome budowanie równowagi między codziennymi obowiązkami a czasem przeznaczonym na odpoczynek. Gdzie podróżują Polki? Najpopularniejsze kierunki i styl wyjazdów Najchętniej wybierane przez Polki pozostają kierunki europejskie, które oferują dobrą infrastrukturę turystyczną, stosunkowo krótki czas podróży oraz szeroką bazę hotelową. Wśród najczęściej rezerwowanych destynacji znajdują się m.in. Włochy, Hiszpania czy Malta – kraje łączące stabilną pogodę z bogatą ofertą atrakcji, zabytków i lokalnej kuchni. To przewidywalność organizacyjna oraz łatwość zaplanowania wyjazdu sprawiają, iż Europa wciąż pozostaje dla wielu kobiet naturalnym pierwszym wyborem. Jednocześnie dane wskazują, że coraz większa grupa podróżniczek zaczyna interesować się również mniej oczywistymi kierunkami, które pozwalają doświadczyć odmiennych kultur i krajobrazów – przykładem jest rosnące zainteresowanie wyjazdami do Maroka. Analiza rezerwacji pokazuje także, że kobiety najczęściej decydują się na krótsze, kilkudniowe wyjazdy – szczególnie popularne są 3- i 4-dniowe city breaki organizowane w niewielkich grupach liczących od dwóch do czterech osób. Są to zarówno wyjazdy z przyjaciółkami, jak i rodzinne wypady, które pozwalają połączyć zwiedzanie z odpoczynkiem. Coraz większą rolę odgrywa też standard zakwaterowania. Ponad 55% rezerwacji dokonywanych przez kobiety dotyczy hoteli cztero- i pięciogwiazdkowych, często o charakterze butikowym lub oferujących strefy wellness i spa. Jednocześnie wiele podróżniczek wybiera opcję noclegu ze śniadaniem, która zapewnia spokojny początek dnia i daje możliwość odkrywania lokalnej kuchni podczas dalszego zwiedzania miasta lub regionu. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Gdańsk może i jest piękniejszy, ale to polskie miasto skradło moje serce". Holenderski influencer ocenił je 10/10
Luke Patrick Hoogmoed to popularny holenderski influencer i podróżnik, którego profil na Instagramie obserwuje blisko 667 tysięcy osób. Podczas wizyty w Polsce postanowił ocenić odwiedzane miasta i przyznać im własne noty. Które z nich wypadło najlepiej w jego zestawieniu?
W tym artykule: Holender wybrał najlepsze miasto w Polsce Podróżnik zdradza, co najbardziej podoba mu się w Polsce Polska z roku na rok zdobywa coraz większe uznanie na świecie. Zagraniczne media nie szczędzą komplementów, a pozytywne publikacje sprawiają, że przyjeżdża do nas coraz więcej turystów, w tym znanych influencerów i podróżników. Do tego grona można zaliczyć Luke'a Patricka Hoogmoeda (384 tys. obserwujących na Instagramie). Holender odwiedził nasz kraj i wskazał miasto, które zrobiło na nim największe wrażenie. Holender wybrał najlepsze miasto w Polsce Jak już zostało wspomniane, Luke Patrick Hoogmoed to popularny holenderski influencer, który przemierza Europę w poszukiwaniu miejsc wartych zobaczenia. Swoimi podróżami inspiruje szerokie grono odbiorców, recenzując zarówno największe stolice, jak i mniej znane zakątki Starego Kontynentu. Niedawno zawitał do Polski, gdzie miał okazję poznać kilka miast i przekonać się na własnej skórze, co każde z nich ma do zaoferowania. Aby wyłonić najlepsze, przyznawał im oceny w skali od 1 do 10. Maksymalną notę otrzymało tylko jedno – Wrocław. – Moim ulubionym miastem w Polsce jest Wrocław! Choć Gdańsk może i jest piękniejszy, to we Wrocławiu jestem absolutnie zakochany. Wchodząc do miasta, czułem się, jakbym wchodził do parku rozrywki. Różnorodność architektoniczna jest niesamowita, a fakt, że jest znacznie spokojniej niż w Krakowie czy Warszawie, sprawia, że jest to moje ulubione miasto w Polsce – przyznał podróżnik z Niderlandów. Równie wysoko oceniona został Warszawa, która otrzymała 9 punktów. Luke nie ukrywał, że to stolica Polski jest mu szczególnie bliska, bo odwiedza ją najczęściej. Ponadto docenił jej dynamiczny charakter i nowoczesność, a także podobieństwo do rodzinnego Rotterdamu. – Może nie jest najpiękniejszym miastem w Polsce, ale z pewnością najbardziej tętniącym życiem. Kolejnym powodem, dla którego kocham Warszawę, jest to, że przypomina mi moje rodzinne miasto, Rotterdam – dodał. W rankingu pojawił się także Gdańsk z wynikiem 8 punktów, a nieco niżej uplasowały się Katowice, które zdobyły 6. Najsłabiej oceniona została Częstochowa – otrzymała zaledwie 5 punktów. Hoogmoed przyznał jednak, że jego ocena mogła wynikać z ograniczonego czasu na zwiedzanie „duchowej stolicy Polski”. – Chociaż nie żałuję wizyty, miasto wydawało mi się raczej nudne. Być może nie zwiedziłem go zbyt dokładnie” – zaznaczył. Podróżnik zdradza, co najbardziej podoba mu się w Polsce W innym nagraniu Luke podzielił się swoimi spostrzeżeniami na temat Polski. Największe wrażenie zrobiło na nim poczucie bezpieczeństwa. Gość z Rotterdamu zauważył, że kawiarnie zostawiają krzesła i stoliki na zewnątrz po zamknięciu, ponieważ poziom kradzieży jest znikomy. Zachwyciła go także czystość ulic, zwłaszcza w Warszawie, gdzie – jak żartobliwie stwierdził – „można jeść z chodnika”. Hoogmoed zwrócił również uwagę na polskie tradycje świętowania. Zaskoczyło go, że imieniny są w Polsce często ważniejsze niż urodziny, a ich obchody bywają bardziej uroczyste. Nie ukrywał też, że język polski jest dla niego zupełnie niezrozumiały i zna jedynie podstawowe zwroty, takie jak „dziękuję” czy „dzień dobry”. Na koniec podkreślił, że Polacy są niezwykle dumni ze swojego kraju. Jego zdaniem to cecha, której mieszkańcy Zachodu mogliby się od nas nauczyć. Warto przypomnieć, że polskie miasta coraz częściej pojawiają się w międzynarodowych rankingach. Niedawno CNN poleciło Gdańsk jako jeden z najlepszych kierunków na 2025 rok. Z kolei brytyjski dziennik „The Independent” wyróżnił Lublin jako miasto, które warto odwiedzić w najbliższych miesiącach. Źródła: instagram.com/@lukepatrickh; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
Monumentalna Twierdza Srebrna Góra to największa górska warownia w Europie i prawdziwa perła Dolnego Śląska. Jej imponująca historia i spektakularne położenie od lat przyciągają turystów z całego świata.
W tym artykule: Największa wieża w Europie Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Twierdza Srebrna Góra – informacje praktyczne Twierdza Srebrna Góra z tytułem Cudu Polski 2024 Najpierw widać twierdzę. Potem samochód zaczyna się piąć wąską drogą pomiędzy zabytkowymi kamienicami. Niektóre wyglądają, jakby pokrył je mech zapomnienia. Inne, z odmalowanymi elewacjami, pysznią się wesołymi kolorami. Już tutaj czuć dotyk wielkiej historii. Mijam kościół i sklepy, wreszcie docieram do górnej części wsi. W tej okolicy ukryta głęboko drzemie Aurelia. To dawna kopalnia srebra, którą od lat bada i udrażnia Jan Duerschlag, przedsiębiorca z Rybnika. Janek czyści sztolnię z pomocą przyjaciół, licząc, że wnet zostanie udostępniona do zwiedzania. Tymczasem, zanim do tego dojdzie, jadę zobaczyć inną atrakcję Srebrnej Góry. Największa wieża w Europie Festung Silberberg została wzniesiona w latach 1765–1777 według projektu inżyniera Ludwika Wilhelma Reglera, który modyfikował sam król Prus Fryderyk Wielki. Forteca miała zabezpieczyć militarnie Śląsk zdobyty przez niego w 1740 r., w trakcie I wojny śląskiej pomiędzy Prusami a Austrią. Ten fragment środkowej Europy Fryderyk zyskał kosztem Korony Czeskiej rządzonej wówczas przez austriackich Habsburgów. Nad Przełęczą Srebrną na dwóch wzniesieniach powstały potężne forty. Nie zdobył jej nawet Napoleon. Natomiast największy w Europie donżon (wieża mieszkalno-obronna) góruje nad sąsiednim wzgórzem. Składa się z czterech połączonych murami wież o średnicy 60 m. Ich ściany mają 12 m grubości. Być może dzięki temu Srebrna Góra nigdy nie została zdobyta. Odstraszała prawdopodobnie samym swoim wyglądem i legendą, bo poważnie oblegana była tylko raz, w 1807 r., przez Bawarczyków i Wirtemberczyków sprzymierzonych z Napoleonem. Potem wykorzystywano ją jako więzienie i testowano materiały wybuchowe. Podobno ukrywano tu również skarby. Wreszcie donżon zamienił się w atrakcję turystyczną. Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Na pierwszy rzut oka donżon przytłacza. By dostać się na jego szczyt, trzeba odbyć długi spacer po stromych schodach. Dzięki niemu uświadamiam sobie, z jakim trudem wznoszona była twierdza. Przechodzę przez bramę, a chwilę później docieram do serca budowli. A tam totalne zaskoczenie! Pruscy żołnierze i damy wędrują z turystami. Słyszę odgłos strzelającego działa. Błyskawicznie cofam się w czasie, żeby za chwilę, tak samo szybko, znaleźć się w luksusowej nowoczesności. Forteca przeszła niedawno rewitalizację, powstała w ten sposób nowa trasa turystyczna ze zwodzonym mostem. Z kolei we wnętrzach zlokalizowano hostel i centrum konferencyjne. Jest również sala zabaw dla dzieci. Zdecydowano się pozostawić surowe pruskie mury, które oświetla naturalne słońce docierające tu przez panoramiczne okna. Jej Wysokość Twierdza Srebrnogórska wygląda dzięki temu majestatycznie. Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
„Księżniczka z Bagicza” zmieniła swój wiek. Wszystko dzięki analizie jej niezwykłej trumny
Niezwykła historia starożytnej, pomorskiej „księżniczki z Bagicza” to opowieść o archeologicznym śledztwie, które rozegrało się na przestrzeni ponad stu lat. Dzięki najnowszym technologiom naukowcy odkryli wreszcie kiedy zmarła, a tajemnica przez cały czas kryła się w jej specyficznej trumnie.
Tajemnicza kobieta z Pomorza Zachodniego mogła zostać pochowana niemal 2000 lat temu. To zmienia nasze wyobrażenie o starożytności na polskich ziemiach i kończy trwającą ponad 100 lat archeologiczną dyskusję. Jak odkryto pochówek „księżniczki z Bagicza” i co znaleziono w trumnie? Wszystko zaczęło się pod koniec XIX wieku, gdy silne sztormy dręczące Pomorze Zachodnie i erozja klifu ujawniły w Bagiczu niezwykły pochówek. Z osuwiska wystawała masywna, dębowa kłoda, która okazała się trumną. W jej wnętrzu spoczywał dobrze zachowany szkielet kobiety. Przypadkowe odkrycie szybko przyciągnęło uwagę ówczesnych archeologów. Grób wyróżniało nie tylko bogactwo wyposażenia, ale też niezwykły sposób pochówku – trumna była wykonana z jednego pnia dębu, z wiekiem dopasowanym z tej samej kłody. Początkowe badania prowadzono w czasach, w których archeologia dopiero raczkowała i skupiały się one na elementach najprostszych do analizy: przedmiotach znalezionych przy zmarłej. Były to brązowe zapinki, bransolety, kolia ze szklanych paciorków, drewniany stołeczek czy fragmenty bydlęcej skóry i wełnianej odzieży – wszystko to wskazywało na to, że pochowana kobieta była osobą o wysokim statusie społecznym, być może elitą kultury wielbarskiej związanej z Gotami. Stąd przyjęto nazywać ją „księżniczką”. Wyjątkowo dobrze zachowany pochówek Wyjątkowość tego pochówku polegała nie tylko na liczbie i jakości zabytków, ale też na znakomitym stanie zachowania materiałów organicznych. To rzadkość w polskiej archeologii – drewno, tkaniny i skóra przetrwały niemal 2000 lat. Pozwoliło to nie tylko określić, jak wyglądały elementy ubioru, ale też rzuciło światło na rytuały pogrzebowe i codzienność elity ówczesnych społeczności Pomorza Zachodniego. Problemy z ustaleniem wieku – koniec długiej dyskusji Przez dziesięciolecia naukowcy spierali się, kiedy dokładnie zmarła „księżniczka z Bagicza”. Pierwsze szacunki opierały się na stylistyce wyposażenia grobowego i wskazywały na II wiek n.e. W 2018 roku przeprowadzono datowanie radiowęglowe na zębach kobiety. Wyniki zaskoczyły wszystkich – okazało się, że szczątki mogły pochodzić nawet z ok. 30 roku n.e., czyli z czasów chrystusowych. Dlaczego badania z zębów się myliły? Ten rozstrzał wywołał lawinę pytań. Odpowiedź przyniosły analizy izotopowe – dieta zmarłej była bogata w ryby słodkowodne, co spowodowało tzw. efekt rezerwuarowy. To zjawisko polega na tym, że organizm przyswaja „starszy” węgiel z otoczenia wodnego, przez co datowanie radiowęglowe wskazuje błędny, zaniżony wiek próbki. Nowoczesne metody przyniosły rozwiązanie – analiza dendrochronologiczna trumny Aby rozwiązać zagadkę, naukowcy sięgnęli po dendrochronologię, czyli analizę słojów drewna z trumny. Zespół z Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Górniczo-Hutniczej pobrał wąski rdzeń drewna i porównał go z regionalną bazą danych dla dębów. Okazało się, że drzewo, z którego zrobiono trumnę, ścięto około 120 roku n.e. W kulturze wielbarskiej nie przechowywano drewna latami – trumny robiono na bieżąco, więc ta data niemal na pewno pokrywa się z datą pochówku. Co dziś wiemy o „księżniczce z Bagicza” i jej czasach? Dzięki dendrochronologii udało się zamknąć spór o wiek „księżniczki z Bagicza”. Dziś wiemy, że była młodą kobietą, należącą do lokalnej elity i pochowaną w wyjątkowy sposób. To najstarsza w Polsce zachowana dębowa trumna, a odkrycie potwierdza rozbudowane kontakty i bogactwo kultury wielbarskiej na Pomorzu Zachodnim. Znalezisko to jest kolejnym dowodem, że w naszej części Europy istniały społeczności o złożonych rytuałach pogrzebowych i dalekosiężnych kontaktach handlowych. To nie koniec tej opowieści. Wkrótce rozpoczną się badania DNA szczątków – być może poznamy pochodzenie, powiązania rodzinne, a nawet zobaczymy zrekonstruowaną twarz „księżniczki”. Archeolodzy z Uniwersytetu Szczecińskiego są przekonani, że Bagicz kryje jeszcze wiele tajemnic – trwają poszukiwania kolejnych grobów i próby rekonstrukcji pradawnego cmentarzyska. Źródła: Archaeometry, dzieje.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zagraniczna dziennikarka odwiedziła „polską Wenecję”. Po weekendzie w tym miejscu nie kryła zachwytu
Polska w ostatnich latach coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy. Zagraniczni podróżni odkrywają nie tylko nasze historyczne centra miast, lecz także lokalną kuchnię, architekturę i atmosferę, która łączy przeszłość z nowoczesnością. Rosnące zainteresowanie przekłada się na rekordowe wyniki branży turystycznej, a kolejne publikacje w zagranicznych mediach tylko wzmacniają ten trend. Tym razem jedno z polskich miast zostało szczegółowo opisane przez brytyjską dziennikarkę, która nie kryje swojego zachwytu.
Europejska turystyka w ubiegłym roku definitywnie weszła w fazę stabilnego wzrostu, osiągając poziomy przekraczające wyniki sprzed pandemii. W tym kontekście Polska coraz skuteczniej umacnia swoją pozycję jako jeden z najszybciej rozwijających się kierunków podróży w regionie. Według prognoz do końca dekady nasz kraj może odwiedzać nawet 140 mln turystów rocznie, podczas gdy obecnie liczba ta oscyluje wokół 99 mln. Największą popularnością cieszą się Warszawa, Kraków, Gdańsk oraz Wrocław – miasto, które w ostatnich tygodniach szczególnie przykuło uwagę brytyjskiej dziennikarki „The Times”. Jej obszerna relacja pokazuje, że Polska coraz częściej przestaje być dla zagranicznych gości jedynie przystankiem w podróży, a staje się pełnoprawnym celem wyjazdu. Weekend we Wrocławiu, czyli co zachwyciło brytyjską dziennikarkę „The Times”? Claudia Rowan postanowiła sprawdzić, jak daleko można się posunąć w poszukiwaniu luksusu przy budżecie 150 funtów obejmującym loty, nocleg i wyżywienie. Wybór padł na Wrocław – miasto określane mianem „polskiej Wenecji”, rozciągające się na kilkunastu wyspach i poprzecinane siecią mostów nad Odrą. Na zwiedzanie przeznaczyła niespełna 48 godzin, skrupulatnie planując weekendowy pobyt. Już pierwsze godziny w mieście utwierdziły ją w przekonaniu, że był to trafny wybór. Po przylocie i krótkiej podróży autobusem do centrum skierowała się na starówkę, gdzie – jak przyznała – priorytetem stały się pierogi. Jednak to nie kuchnia, lecz architektura i historia miasta zrobiły na niej największe wrażenie. Spacer po Rynku Głównym opisała jako spotkanie z „pastelowymi kamienicami szczególnie rzucającymi się w oczy w to szare popołudnie”. Zwróciła uwagę na fakt, że choć dawne Breslau zostało niemal doszczętnie zniszczone w 1945 roku, Wrocław został „pieczołowicie odbudowany”, a efekt tej rekonstrukcji przywrócił mu historyczny charakter. Zajrzała do monumentalnego kościoła św. Elżbiety, imponującej bazyliki w samym sercu miasta, a następnie przeszła żelaznym mostem w stronę Ostrowa Tumskiego. Tę część Wrocławia określiła jako miejsce „sprawiające wrażenie wsi zatrzymanej w czasie”. Zachwyciła ją tradycja ręcznego zapalania ponad stu gazowych latarni (rytuał sięgający połowy XIX wieku) oraz gotyckie i barokowe wnętrza katedry św. Jana Chrzciciela. Z kolei spacer bulwarem Xawerego Dunikowskiego, z widokiem na bliźniacze wieże katedry i Muzeum Narodowe, porównała do nadrzecznych promenad znanych z zachodnioeuropejskich miast. W swoim tekście przedstawiła Wrocław jako miasto o wyraźnej tożsamości, w którym historia i pejzaż tworzą spójną, estetyczną całość. Historia i symbolika Wrocławia. Żydowskie dziedzictwo i słynne krasnale Drugiego dnia brytyjska dziennikarka postanowiła przyjrzeć się Wrocławiowi z perspektywy jego bardziej złożonej historii. Dołączyła do pieszej wycieczki z przewodniczką, która poprowadziła ją przez dawną dzielnicę żydowską. Rowan podkreśla, że to właśnie ta część spaceru nadała jej pobytowi głębszy wymiar. Zatrzymała się przy miejscu dawnej synagogi spalonej podczas Nocy Kryształowej w 1938 roku oraz przed odrestaurowaną Synagogą pod Białym Bocianem – przestrzenią, przed którą w latach 1941–1944 aresztowano i deportowano wrocławskich Żydów do obozów zagłady. Opowieść o losach społeczności, która przez dziesięciolecia współtworzyła to miasto, nadała jej weekendowemu wyjazdowi refleksyjny wymiar, wykraczający poza klasyczne zwiedzanie. Równocześnie odkrywała bardziej współczesne symbole Wrocławia. Na Placu Wolności i w okolicach starówki wypatrywała charakterystycznych brązowych krasnali, rozsianych po całym mieście. Te niewielkie figurki, które pojawiły się w latach 80. jako element działań Pomarańczowej Alternatywy przeciwko władzy komunistycznej, dziś stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków stolicy Dolnego Śląska. W jej relacji pojawiają się jako element gry miejskiej, wciągający turystów w poszukiwania i jednocześnie przypominający o nie tak odległej historii. Na koniec Claudia wspomniała o Panoramie Racławickiej, czyli monumentalnym, 360-stopniowym obrazie przedstawiającym bitwę z 1794 roku, którego nie zdążyła zobaczyć, traktując to jako „powód, by wrócić”. Mimo tego, według niej Wrocław w zaledwie jeden weekend potrafi zaciekawić swoją historią, architekturą i niezwykłym klimatem na tyle, że trudno o nim zapomnieć. Źródło: The Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie tylko Słowianie. Kto żył nad Wisłą przed nastaniem państwa Piastów?
Słowianie byli tylko jednym z ludów, które przed nastaniem państwa piastowskiego zasiedlały obecne ziemie Polski. Dowiadujemy się o nich nie tylko z badań archeologicznych, ale też ze źródeł historycznych, ale dopiero od około I wieku naszej ery. O tym, kto mieszkał wówczas nad Wisłą opowiada w naszym wideopodcaście dr Michael Morys-Twarowski.
Archeolodzy często zaprzątają sobie głowę pytaniem, o początki określonej kultury lub genezę danego ludu. To temat trudny, bo wymaga interdyscyplinarnych badań. Czy możliwe jest na przykład wskazanie kolebki Słowian? Zagadka pochodzenia Słowian Co działo się na obecnych terenach Polski w pierwszym tysiącleciu, ale jeszcze przed nastaniem państwa Mieszka I w drugiej połowie X wieku? Czy obszar ten aż do pojawienia się Słowian, mniej więcej w połowie pierwszego tysiąclecia, był zupełnie pusty i nikt tutaj nie mieszkał? A może wręcz przeciwnie – teren ten zasiedlała mozaika ludów? Ten temat jest słabo znany w powszechnej świadomości, ale archeolodzy prowadzą liczne badania dotyczące tego, co działo się w pierwszych wiekach naszej ery miedzy Wisłą a Odrą. Również historycy wiedzą o tym epizodzie w dziejach obecnych ziem polskich coraz więcej. O przeszłości z perspekywy historyka, a nie archeologa Informacje historyczne na temat pierwszych Słowian i innych ludów na naszych ziemiach zebrał dr Michael Morys-Twarowski w książce pt. „Barbarica. Tysiąc lat zapomnianej historii ziem polskich”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Kluczowymi informacjami na temat swoich ustaleń dzieli się w naszym podcaście. Morys-Twarowski jest doktorem historii, prawnikiem i amerykanistą. Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Napisał kilka popularnonaukowych książek, m.in. „Polskie imperium” i „Dzieje księstwa cieszyńskiego” oraz ponad 100 artykułów popularnonaukowych. Nasz gość zastrzega, że zajmuje się w najnowszej książce historią Polski w znaczeniu geograficznym i w granicach, jakie nasz kraj zajmuje od 1945 roku. – To nie jest tak, że historia Polski zaczyna się w I czy w II wieku – zastrzega dr Morys-Twarowski. W jego ocenie do tej pory historycy jak ognia unikali tego tematu. Na rynku natomiast dostępne są opracowania przygotowane przez archeologów. W jego ocenie nie zawsze coś, o czym napisali starożytni historycy znajduje odzwierciedlenie w źródłach archeologicznych. Dlatego też można zaufać dawnym skrybom, ale z pewnym krytycyzmem. W co wierzyli dawni Słowianie? Poznaj ich najstarsze wierzenia i kulty Dawni Słowianie byli ściśle związani z przyrodą i drzewami. Wierzyli w istnienie ducha lasu. Ich świat zasiedlały też rusałki i tacy bogowie, jak Światowid czy Perun, ale też groźna i o... Słowianie to tylko jeden z ludów mieszkających kiedyś nad Wisłą W szkołach dowiadujemy się o tym, co działo się na tych terenach mniej więcej od połowy X wieku: chrztu Polski i rządów Mieszka I. – Gdzieś mniej więcej od 20 roku n.e. można na podstawie źródeł historycznych, oczywiście nie tak jak o kolejnym tysiącleciu, ułożyć z tego opowieść historyczną. Nie jesteśmy zdani tylko na to, co wykopią archeolodzy – uważa gość podcastu. Morys-Twarowski opowiada o wielu różnych ludach, plemionach, które zamieszkiwały w pierwszych wiekach naszej ery ziemie polskie, ich historii i o ich językach. Dowiadujemy się o nich dzięki rzymskim historykom. Co wiemy o Lugiach i Gotach? Co ci Germanie robili na polskich ziemiach? I dlaczego mieliśmy wówczas na swoich terytoriach... jaskiniowców? Kiedy i skąd pojawili się Słowianie? Nasz gość opowiada też o postaciach na wpół legendarnych, takich jak Krak czy Wanda. Cała rozmowa do wysłuchania na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Chopin w wiecznej zmarzlinie. Polska kultura została zabezpieczona na tysiąc lat
Na polarnej wyspie Spitsbergen w archipelagu Svalbard ulokowano cyfrowe kopie rękopisów Fryderyka Chopina. To już drugi raz, kiedy artefakty związane ze światowej sławy kompozytorem, trafiają do arktycznego sejfu. Dzięki tamtejszym warunkom klimatycznym bezcenne prace będą mogły przetrwać wiele kolejnych wieków.
26 lutego odbyło się uroczyste złożenie prac Fryderyka Chopina w arktycznym archiwum. Arctic World Archive, w którym do tej pory znajdowało się kilka zbiorów związanych z polskim dziedzictwem kulturowym, stało się domem dla dziewięciu nośników przechowujących m.in. muzyczne autografy i listy pianisty z Żelazowej Woli. Specyfika podziemnego skarbca ma pozwolić zdeponowanym pracom przetrwać wiele kolejnych pokoleń, zachowując pamięć o polskim dorobku muzycznym. Polskie dziedzictwo w wiecznej zmarzlinie Dziewięć nośników złożonych pod koniec lutego zawiera rękopisy Fryderyka Chopina, w tym kopie autografów muzycznych oraz listów pisanych przez artystę na przestrzeni całego życia. Oprócz cyfrowych odpowiedników zbiorów z Muzeum Fryderyka Chopina w arktycznym sejfie znalazła się także dokumentacja wieloletniego projektu unijnego realizowanego pod nazwą „Dziedzictwo muzyki polskiej w otwartym dostępie”. Projekt polegał na cyfrowym kopiowaniu manuskryptów i druków muzycznych z wybranych polskich bibliotek, archiwów i muzeów. Wśród instytucji udostępniających swoje zbiory znalazły się m.in. Warszawskie Towarzystwo Muzyczne oraz Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu w Krakowie. Złożone pod koniec lutego 2026 roku dokumenty nie są jednak pierwszym polskim depozytem w Arctic World Archive. W poprzednich latach do arktycznego sejfu trafiły już inne rękopisy Chopina, a także kopie dzieł Jana Matejki, Wojciecha Kossaka i Stanisława Wyspiańskiego. Zabezpieczono tam również 4,3 tysiąca stron twórczości polskiej noblistki Olgi Tokarczuk. Czym jest Arctic World Archive? Arktyczne archiwum to stosunkowo nowa inwestycja zlokalizowana w pobliżu Longyearbyen – największej miejscowości na norweskim Spitsbergenie. W 2017 roku, w 300-metrowym szybie w sąsiedztwie Globalnego Banku Nasion, w którym przechowywane są nasiona roślin z całego globu, powstało Arctic World Archive. Misją tego obiektu jest kolekcjonowanie i archiwizowanie najważniejszych dzieł kultury z różnych zakątków świata. Poszczególne państwa deponują tam cyfrowe kopie artefaktów dokumentujących ich unikatowy dorobek kulturowy. Dzięki temu cyfrowa pamięć o historii ma szansę przetrwać znacznie dłużej niż podatne na uszkodzenia fizyczne oryginały. Archiwum znajduje się w strefie wiecznej zmarzliny, gdzie przez cały rok utrzymuje się stabilna, niska temperatura. Chłód ogranicza procesy degradacji materiałów i spowalnia starzenie nośników. Dodatkowo obiekt położony jest głęboko pod ziemią, co zapewnia ochronę przed światłem, wilgocią i promieniowaniem słonecznym. Lokalne czynniki klimatyczne oraz odizolowanie od kontynentalnej Europy sprawiają, że archiwum na Svalbardzie jawi się jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na ziemi. Długowieczny nośnik Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, którego siedziba mieści się przy ulicy Tamka w Warszawie, zdecydował się zdeponować w arktycznym archiwum dziewięć specjalnych nośników zawierających rękopisy słynnego kompozytora. Skany dokumentów zapisano na trwałych nośnikach PiqlFilm, co ma zapewnić im bezpieczne przechowywanie i przetrwanie przez setki lat. Technologia ta jest odporna nie tylko na zmiany temperatury i cyberataki, lecz także zawiera specjalnie zakodowane instrukcje umożliwiające odzyskanie danych, nawet jeśli w przyszłości obecne systemy odczytu stałyby się przestarzałe. Dzięki tym właściwościom nośniki PiqlFilm uznawane są za jedne z najtrwalszych na świecie i mogą przetrwać nawet do 1000 lat. Ta trwałość, w połączeniu z odizolowanym charakterem Arctic World Archive, ma zapewnić rękopisom Chopina bezpieczeństwo przez wiele kolejnych pokoleń. Źródło: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Na wschodnich rubieżach dawnej Rzeczypospolitej rodziła się wielokulturowość. Jej ślady widać do dziś
Podole to kraina, której niezwykłość wynika ze specyficznego związku geologii z historią. Charakterystyczne ukształtowanie terenu uczyniło ten historyczny region „tarczą”, chroniącą przed ekspansją Imperium Osmańskiego i najazdami tatarskimi. To właśnie tam, przez stulecia, ścierały się ze sobą cywilizacje wschodu, zachodu i południa. Jaka jest historia Podola? Jakie ślady po sobie zostawiła? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Ziemia pocięta jarami Granice Podola Od książąt, przez ejalet, po zabory Dziedzictwo Podola Podole to obszar, gdzie sielski krajobraz lessowych wąwozów i winnic zderza się z brutalną architekturą militarną. To właśnie tam, w dolinach Dniestru, Zbrucza i Smotrycza, ukształtował się unikatowy system obronny, podyktowany nie tylko wolą polityczną Rzeczypospolitej, ale przede wszystkim specyficzną geologią terenu. Ziemia pocięta jarami Podole zajmuje południowo-zachodnią część Wyżyny Podolskiej. Obszar ten wznosi się średnio na wysokość 300–400 m n.p.m. i łagodnie opada z północy na południe. Kluczowym elementem tamtejszego krajobrazu, który w dawnych czasach determinował osadnictwo i obronność, są głębokie jary, wyżłobione w miękkim podłożu lessowym i wapiennym przez lewobrzeżne dopływy Dniestru. Rzeki takie jak Zbrucz, Smotrycz, Żwan, Studzienica, Uszyca, Murafa czy Boh nie płyną szerokimi dolinami, a meandrują w kanionach o pionowych ścianach, sięgających niekiedy kilkudziesięciu metrów wysokości. To właśnie to specyficzne ukształtowanie terenu sprawiło, że cieki wodne pełniły tam funkcję naturalnych fos. Granice Podola Historyczne Podole to obszar, którego granice ewoluowały na przestrzeni wieków, będąc przedmiotem sporów między Polską, Litwą, Turcją i Rosją. Granicę południową, najtrwalszą ze wszystkich, wyznaczał Dniestr, oddzielająca Podole od Mołdawii (historycznej Bukowiny i Besarabii). Granicę zachodnią stanowił Zbrucz, rzeka będąca symbolem podziału, zwłaszcza w latach 1921–1939, kiedy stanowiła granicę państwową między II Rzecząpospolitą a Związkiem Sowieckim. Granicę północną wyznaczała linia wododziału między dorzeczami Dniestru i Bohu, oddzielająca Podole od Wołynia. Wschodnia, najbardziej „płynna”, sięgała stepów Ukrainy. Współczesne terytorium historycznego Podola administracyjnie wchodzi w skład trzech obwodów Ukrainy: chmielnickiego – to serce Podola z historyczną stolicą w Kamieńcu Podolskim oraz miastami takimi jak Płoskirów (obecnie Chmielnicki – stolica obwodu), Satanów, Gródek Podolski; winnickiego – obejmuje wschodnią część krainy, tzw. Podole Wschodnie lub Bracławszczyznę. Główne ośrodki to Winnica, Bar, Bracław i Tulczyn; tarnopolskiego – to zachodnie rubieże dawnego województwa podolskiego, z miastami takimi jak Zaleszczyki, Czortków, Husiatyn, Buczacz. Od książąt, przez ejalet, po zabory Osadnictwo na terenach Podola sięga czasów kultury trypolskiej. W X wieku obszar między Bohem a Dniestrem zamieszkiwały słowiańskie plemiona Uliczów i Tywerców. W XII stuleciu część wschodnia była podległa księstwu kijowskiemu. Następnie cały obszar Podola znalazł się pod wpływami halicko-włodzimierskimi. Krystalizacja polityczna tego regionu nastąpiła w XIV wieku. Era Koriatowiczów Po upadku wpływów mongolskich (Złota Orda), próżnię geopolityczną wypełniło Wielkie Księstwo Litewskie. Kluczową rolę odegrali bracia Koriatowicze – Jerzy, Aleksander, Konstanty i Fiodor, synowie Koriata Giedyminowicza. To im przypisuje się zorganizowanie systemu obronnego regionu. W drugiej połowie XIV wieku wznieśli szereg zamków murowanych, które zastąpiły dawne grody drewniano-ziemne. Prowadzili również aktywną politykę gospodarczą, nadając przywileje lokacyjne miastom i sprowadzając osadników. Szczególnie istotne było osadnictwo ormiańskie. Tarcza Rzeczypospolitej W 1434 roku utworzone zostało województwo podolskie, a Podole zostało wcielone do Korony Królestwa Polskiego. Region stał się wówczas pierwszą linią obrony, chroniącą państwo przed najazdami tatarskimi i tureckimi. Wówczas wykształcił się tam specyficzny typ kultury szlacheckiej i militarnej. Magnackie rody – Potoccy, Sieniawscy, Zamoyscy i Lanckorońscy – budowały tam swoje fortuny i rezydencje, które jednocześnie były potężnymi twierdzami. Przykładem niech będzie rezydencja hetman Mikołaja Sieniawskiego w Międzybóżu. Rozbudowana w stylu gotyckiego renesansu, stała się wzorcem dla innych warowni. Osmańskie Podole W 1672 roku upadła twierdza w Kamieńcu Podolskim, czego konsekwencją była utrata całego Podola na rzecz Imperium Osmańskiego. Na mocy traktatu w Buczaczu, ziemie te stały się bezpośrednią prowincją Turcji – Ejaletem Kamienieckim. Turcy przystąpili do reorganizacji administracyjnej i religijnej. Kościoły zamieniono na meczety (słynne zaminaretowanie katedry w Kamieńcu), a fortyfikacje modernizowano według szkoły tureckiej. Mimo że panowanie osmańskie trwało zaledwie 27 lat, pozostawiło trwałe ślady na tych ziemiach. Konfederacja barska W 1699 roku, na mocy pokoju w Karłowicach, Polska odzyskała Podole. Rozpoczął się wówczas okres „sarmackiego baroku”, fundacji nowych kościołów i pałaców. Spokój nie trwał jednak długo. W 1768 roku w mieście Bar zawiązano zbrojny związek szlachty polskiej przeciwko kurateli rosyjskiej i królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Bar stał się symbolicznym centrum oporu. Obrona miasta przed wojskami rosyjskimi (czerwiec 1768) i późniejszy upadek Konfederacji były preludium do I rozbioru Polski. W tym samym czasie Podole stało się areną innego, duchowego przewrotu – narodzin chasydyzmu, ruchu, który zrewolucjonizował judaizm w Europie Wschodniej. Podole pod zaborami i w XX wieku Po II rozbiorze Polski, Podole znalazło się w granicach Rosji. Wiek XIX to czas rozwoju rolnictwa, ale także represji po powstaniach. Po I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej, region został podzielony. Zachodnie skrawki (Zaleszczyki, Borszczów) znalazły się w II RP, stając się modnym regionem turystycznym. Wschodnia, większa część, weszła w skład ZSRR, doświadczając kolektywizacji, Wielkiego Głodu i stalinowskiego terroru. II wojna światowa przyniosła zagładę Żydów podolskich. Masowe egzekucje (jak likwidacja getta w Barze w 1942 roku, gdzie zamordowano ok. 2500–5000 osób ) na zawsze zmieniły demografię regionu. Po 1945 roku wysiedlona została większość Polaków, a region uległ ostatecznej sowietyzacji, by w 1991 roku stać się częścią niepodległej Ukrainy. Dziedzictwo Podola Długa historia Podola jest widoczna w wielkich twierdzach i wspaniałych rezydencjach, które przez stulecia definiowały charakter regionu. Kamieniec Podolski Kamieniec Podolski to perła w koronie Podola. Układ urbanistyczny miasta jest unikatowy na skalę światową. Stare Miasto leży na skalistym meandrze, który opływa rzeka Smotrycz w głębokim kanionie. Najważniejsze obiekty: Stary Zamek – strzegł Mostu Tureckiego, jedynego wjazdu na Stare Miasto. Jego baszty (Papieska, Różanka, Kołpak, Tęczyńska) to podręcznikowy przykład ewolucji fortyfikacji, od średniowiecza do XVII wieku; katedra świętych Apostołów Piotra i Pawła – świątynia, przed którą stoi minaret z figurą Matki Boskiej na szczycie – pamiątka po czasach tureckich, kiedy kościół pełnił funkcję głównego meczetu ejaletu; dzielnica ormiańska – znajdująca się w południowo-wschodniej części miasta, niegdyś była tętniącym życiem centrum handlu z własnym ratuszem i sądownictwem. Międzybóż W Międzybóżu znajduje się druga pod względem wielkości forteca Podola. Zamek rozbudowany w XVI wieku przez Mikołaja Sieniawskiego reprezentuje styl renesansowy. Jego mury mierzą 130 metrów długości. Charakterystycznym elementem jest pałac z attyką i ozdobnymi wazami na dachu, które niegdyś pełniły funkcję lamp oliwnych, iluminujących rezydencję podczas uroczystości. Należy wspomnieć, że miasto stanowi centrum chasydyzmu. To właśnie tam żył i nauczał Baal Szem Tow, twórca tego mistycznego nurtu w judaizmie. Jego grób na starym cmentarzu żydowskim jest do dziś celem pielgrzymek. Bar Miasto założyła królowa Bona Sforza (w 1540 roku). Nazwała je na pamiątkę swojego rodzinnego księstwa-miasta Bari. Znajdujący się w parku miejskim, nad rzeką Rów zamek ma kluczowe znaczenie dla polskiej pamięci historycznej jako kolebka konfederacji barskiej. W Barze znajduje się też kościół św. Anny, jeden z najważniejszych ośrodków katolicyzmu na wschodnim Podolu. Do dziś znajdują się tam ślady żydowskie w postaci miejsc pamięci ofiar Holokaustu i zagłady getta. Utracony raj Podole to nie tylko surowa architektura militarna i obiekty sakralne. To także malownicze zakątki, które w XX wieku cieszyły się ogromną popularnością. Zaleszczyki, zlokalizowane w głębokim zakolu Dniestru, otoczone wysokimi brzegami, cechowały się mikroklimatem zbliżonym do śródziemnomorskiego. Latem panowały tam wysokie i stabilne temperatury sięgające 25–30, a w słońcu – nawet 50 stopni Celsjusza. W latach 30. XX wieku Zaleszczyki były modnym kurortem. Podolska Atlantyda Bakota to miejsce, którego nie ma już na mapie administracyjnej, a które przyciąga tysiące turystów. Historycznie, w czasach Rusi, była to stolica Ponizia. W 1981 roku, w związku z budową Dniestrzańskiej Elektrowni Wodnej, dolina została zalana wodami sztucznego zbiornika. Pod wodą znalazła się wieś Bakota i kilkadziesiąt innych osad. Dziś Bakota to przede wszystkim zapierający dech widok na szerokie rozlewisko Dniestru i Skalny Monastyr. Wykuty w wapiennych skałach Białej Góry zespół cel mnichów i nisz ołtarzowych pochodzi z XII–XIV wieku. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kanadyjski podróżnik zwiedził niemal cały świat. Największe wrażenie zrobiło na nim polskie miasto
Jeszcze kilkanaście lat temu Polska rzadko pojawiała się w zestawieniach najgorętszych kierunków turystycznych. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nasze miasta przyciągają miłośników architektury i historii, góry kuszą aktywnych podróżników, a Bałtyk coraz częściej trafia do planów wakacyjnych gości z zagranicy. O rosnącej pozycji kraju świadczą nie tylko statystyki, lecz także opinie doświadczonych globtroterów. Jeden z nich – podróżnik, który odwiedził już 98 państw – wskazał właśnie Polskę jako swój numer jeden.
Dynamiczny rozwój sektora turystycznego w Polsce nie jest przypadkiem. Eksperci prognozują, że w ciągu najbliższych lat wartość rynku może wzrosnąć niemal dwukrotnie, a liczba podróży systematycznie będzie bić kolejne rekordy. Polska przestaje być jedynie przystankiem w drodze do innych europejskich metropolii – coraz częściej staje się celem samym w sobie. Na wizerunek kraju pracują nie tylko inwestycje i oferta kulturalna, ale także relacje zagranicznych twórców internetowych, którzy docierają do setek tysięcy odbiorców. Niedawno jeden z popularnych podróżników z Kanady, obserwowany na YouTube przez ponad 600 tysięcy widzów, przyznał wprost, że spośród niemal setki odwiedzonych państw to właśnie Polska zrobiła na nim największe wrażenie. Gdańsk zachwycił podróżnika, który odwiedził 98 krajów Choć Warszawa i Kraków od lat pozostają wizytówkami polskiej turystyki, coraz wyraźniej rośnie znaczenie Gdańska – miasta, które w ostatnich sezonach notuje dynamiczny wzrost liczby odwiedzających. Dane statystyczne pokazują, że koncentracja ruchu turystycznego w największych ośrodkach miejskich nadal jest silna: stolicę odwiedziło w ubiegłym roku około 8,7 miliona turystów, Kraków ponad 5 milionów, a Gdańsk niemal 3 miliony. W przypadku miasta nad Motławą szczególnie widoczny jest jednak trend wzrostowy – zwiększone obłożenie hoteli i apartamentów przekłada się na większe inwestycje w infrastrukturę, rozwój oferty kulturalnej oraz rozbudowę zaplecza gastronomicznego. W efekcie Gdańsk coraz częściej przestaje być jedynie elementem trójmiejskiego pakietu, a staje się samodzielnym, świadomie wybieranym celem podróży. To właśnie to miasto szczególnie zachwyciło kanadyjskiego podróżnika Gabriela Morrisa, twórcę kanału @GabrielTravelerVideos, obserwowanego przez ponad 600 tysięcy osób. Morris od ponad trzech dekad dokumentuje swoje wyprawy, odwiedził już 98 krajów na sześciu kontynentach i regularnie publikuje materiały z miejsc uznawanych za najbardziej spektakularne turystycznie. Tym większe zaskoczenie wzbudziła jego niezwykle entuzjastyczna reakcja na Polskę – zwiedził on najpierw naszą stolicę, a następnie Gdańsk. W jednym z najnowszych nagrań nie krył emocji: „Bardzo się cieszę, że zdecydowałem się pojechać do Gdańska. Gdańsk jest niesamowity. To jedno z najwspanialszych miast, w jakich byłem, absolutnie”. W swojej relacji zwracał uwagę nie tylko na architekturę historycznego centrum, lecz także na atmosferę miasta – szerokie place, nabrzeże Motławy, kamienice o bogato zdobionych fasadach i przestrzeń, która sprzyja spacerom oraz niespiesznemu odkrywaniu detali. Podkreślał, że Gdańsk oferuje coś więcej niż klasyczne zwiedzanie zabytków – łączy historię portowego ośrodka, ślady epoki hanzeatyckiej oraz doświadczenia XX wieku z energią współczesnego miasta. To właśnie ta wielowarstwowość, zdaniem podróżnika, odróżnia Gdańsk od wielu popularnych europejskich destynacji i sprawia, że doświadczenie wizyty wykracza poza standardowy schemat turystyczny. Westerplatte, zimowa aura i entuzjastyczne reakcje widzów Podczas pobytu w Trójmieście kanadyjski podróżnik nie ograniczył się wyłącznie do spacerów po historycznym centrum. Odwiedził również Westerplatte – miejsce symboliczne dla historii XX wieku, gdzie 1 września 1939 roku padły pierwsze strzały II wojny światowej. W swoich materiałach podkreślał, że świadomość wydarzeń, które rozegrały się na tym skrawku lądu, nadaje zwiedzaniu zupełnie inny wymiar. Zwracał uwagę, że Gdańsk nie jest jedynie estetycznym zbiorem kamienic i nadmorskich pejzaży, lecz miastem, którego tożsamość została ukształtowana przez dramatyczne momenty europejskiej historii. Morris nie ukrywał, że jego wizyta przypadła na wymagający okres – zimowa aura, temperatura sięgająca około -1°C i pochmurne niebo nie sprzyjały kręceniu materiałów. Mimo to podkreślał, że nawet w takich warunkach miasto robi ogromne wrażenie. – Ta szara, pochmurna pogoda zdecydowanie nie sprzyja filmowaniu i zwiedzaniu. Ale to bez wątpienia jedno z najpiękniejszych miast w Europie – przyznał, dodając, że ilość miejsc wartych zobaczenia sprawia, iż ma poczucie, że „ledwie zanurzył palec u nogi” w tym, co Gdańsk ma do zaoferowania. Jednocześnie zaznaczył, że w cieplejszych miesiącach, gdy temperatury sięgają około 25°C, miasto może prezentować się jeszcze bardziej spektakularnie. Jego materiały spotkały się z wyjątkowo żywą reakcją widzów. W komentarzach internauci podkreślali „fenomenalną atmosferę” Gdańska, nazywali go jednym z najbardziej urokliwych miast w Europie i zachęcali do powrotu latem. Pojawiały się również głosy osób, które odwiedziły miasto wielokrotnie i planują kolejne wizyty, a także sugestie zwiedzenia okolicznych atrakcji, takich jak Sopot czy Malbork. Część widzów przyznawała wprost, że po obejrzeniu serii z Polski dopisała Gdańsk do swojej listy podróżniczych planów. W efekcie relacja kanadyjskiego twórcy nie tylko utrwaliła jego osobiste wrażenia, lecz także stała się realnym impulsem inspirującym kolejnych turystów do odkrycia nadbałtyckiego miasta. Źródła: Daily Mail, YouTube Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Eksperci wybrali europejskie pizzerie, które warto odwiedzić w tym roku. Dwie z Polski znalazły się wśród nich
50 najlepszych pizzerii Europy 2025 zostało ogłoszonych w ramach rankingu 50 Top Pizza Europe. W zestawieniu znalazły się dwie restauracje z Polski – z Pabianic i Warszawy – które potwierdziły rosnącą pozycję naszego kraju na kulinarnej mapie kontynentu. Sprawdzamy, kto zwyciężył, jakie lokale znalazły się w ścisłej czołówce oraz czym wyróżniają się polskie pizzerie.
Spis treści: Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy Zielona Górka z Pabianic – 18. miejsce w Europie Ciao a Tutti z Warszawy – stolica na kulinarnej mapie Europy Czym kierują się twórcy rankingu 50 Top Pizza? Dlaczego pizza neapolitańska dominuje w Europie? Polska na kulinarnej mapie Europy Ranking 50 Top Pizza a inne wyróżnienia Ranking 50 Top Pizza Europe 2025 to jedno z najbardziej opiniotwórczych zestawień w świecie gastronomii. Obejmuje najlepsze pizzerie w Europie poza Włochami – osobna lista dedykowana jest bowiem lokalom z Italii. Jurorzy odwiedzają restauracje anonimowo, oceniając m.in. jakość składników, technikę wypieku, strukturę ciasta, obsługę oraz spójność koncepcji kulinarnej. W tegorocznej edycji bezkonkurencyjna okazała się pizzeria Napoli on the Road z Londynu, która zdobyła 1. miejsce w Europie. To potwierdzenie, że stolica Wielkiej Brytanii stała się jednym z najmocniejszych ośrodków nowoczesnej pizzy neapolitańskiej poza Włochami. Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Za sukcesem londyńskiego lokalu stoi konsekwentne trzymanie się zasad tradycyjnej pizzy neapolitańskiej (pizza napoletana), której fundamentem jest: ciasto o wysokiej hydracji (czyli ma duży udział wody w stosunku do mąki) i długiej fermentacji, ręczne formowanie bez użycia wałka, piec opalany drewnem, wypiek w temperaturze przekraczającej 450°C przez około 60–90 sekund. Efekt to charakterystyczne, puszyste ranty (tzw. cornicione) oraz miękki, elastyczny środek. Napoli on the Road łączy klasyczne receptury z nowoczesnym podejściem do sezonowości składników i selekcji produktów DOP (Denominazione di Origine Protetta). Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy W rankingu 50 najlepszych pizzerii Europy 2025 znalazły się dwie polskie restauracje: Zielona Górka (Pabianice) – 18. miejsce. Przeczytaj naszą relację z tego lokalu. Ciao a Tutti (Warszawa) – około 28. miejsce To ogromne wyróżnienie, biorąc pod uwagę silną konkurencję z Hiszpanii, Francji, Niemiec czy Wielkiej Brytanii. Zielona Górka z Pabianic – 18. miejsce w Europie Zielona Górka od lat buduje swoją renomę jako specjalista od pizzy neapolitańskiej. Lokal znany jest z rygorystycznego przestrzegania zasad sztuki pizzaiolo, w tym: używania włoskiej mąki typu „00”, fermentacji ciasta trwającej nawet 24–48 godzin, selekcji oryginalnych włoskich produktów (m.in. pomidory San Marzano, mozzarella di bufala). Warto podkreślić, że pizzeria posiada także wyróżnienie przyznane przez Associazione Verace Pizza Napoletana (AVPN) – włoskie stowarzyszenie dbające o autentyczność pizzy neapolitańskiej na świecie. To odrębne uznanie, niezwiązane bezpośrednio z rankingiem 50 Top Pizza, ale potwierdzające wysokie standardy techniczne i jakościowe lokalu. Nasze polskie pizze są więc bliskie jakościowo najlepszym pizzom we Włoszech. Ciao a Tutti z Warszawy – stolica na kulinarnej mapie Europy Drugim polskim akcentem w zestawieniu jest warszawska Ciao a Tutti. Restauracja od lat konsekwentnie promuje kulturę włoskiej pizzy, łącząc klasykę z autorskimi kompozycjami smakowymi. Warszawski lokal wyróżnia: dbałość o jakość składników, przemyślane menu sezonowe, doświadczenie pizzaiolo szkolonych we Włoszech, stabilny, powtarzalny poziom wypieku. Obecność w europejskim TOP 50 to dowód, że polska scena gastronomiczna osiągnęła poziom porównywalny z najbardziej rozwiniętymi rynkami kulinarnymi w Europie. Czym kierują się twórcy rankingu 50 Top Pizza? Ocena w 50 Top Pizza Europe opiera się na kilku kluczowych kryteriach: Jakość ciasta – struktura, lekkość, stopień wyrośnięcia. Smak i balans składników. Technika wypieku – zgodność z tradycją neapolitańską. Serwis i doświadczenie gościa. Karta win i napojów dopasowana do menu. Co istotne, inspektorzy odwiedzają lokale anonimowo, a ranking nie jest płatny – restauracje nie mogą wykupić miejsca w zestawieniu. Dlaczego pizza neapolitańska dominuje w Europie? W zestawieniu dominują lokale serwujące pizzę neapolitańską, która w 2017 roku została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To styl oparty na prostocie, wysokiej jakości składnikach i mistrzowskiej technice. Charakterystyczne cechy to: cienki, miękki środek, wyraźnie napowietrzony rant, ograniczona liczba dodatków, krótki czas wypieku. Trend ten pokazuje, że współczesna gastronomia coraz bardziej ceni autentyczność, rzemiosło i powrót do tradycji. Polska na kulinarnej mapie Europy Jeszcze dekadę temu obecność polskich lokali w europejskich rankingach była rzadkością. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Dynamiczny rozwój rynku gastronomicznego, rosnąca świadomość konsumentów oraz dostęp do wysokiej jakości importowanych produktów sprawiły, że najlepsze pizzerie w Polsce konkurują z lokalami z Londynu, Barcelony czy Paryża. Sukces Zielonej Górki i Ciao a Tutti pokazuje, że: inwestycja w jakość surowców się opłaca, szkolenia we Włoszech przekładają się na realne umiejętności, klienci w Polsce doceniają autentyczną pizzę neapolitańską. Ranking 50 Top Pizza a inne wyróżnienia Warto odróżnić ranking 50 Top Pizza Europe od innych nagród branżowych. Wyróżnienie AVPN, które posiada Zielona Górka, dotyczy zgodności z tradycyjną recepturą i standardami neapolitańskimi. Z kolei 50 Top Pizza ocenia całokształt doświadczenia gastronomicznego. Oba tytuły mają znaczenie, ale dotyczą innych aspektów funkcjonowania restauracji. Źródło: 50 Top Pizza Europe 2025 Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Zamki jak z planu „Bridgertonów” w Polsce. W tych rezydencjach możesz przenocować
Pałace, zamki i dawne rezydencje arystokracji coraz częściej odzyskują dziś swoją funkcję, choć w zupełnie nowej odsłonie. Popularność kostiumowych produkcji – z netflixowymi serialami na czele – rozbudziła wyobraźnię widzów, którzy chcieliby choć na chwilę przenieść się do świata monumentalnych wnętrz, zabytkowych ogrodów i historycznych apartamentów. Okazuje się jednak, że aby poczuć atmosferę rodem z epoki, nie trzeba ograniczać się do zwiedzania muzeów. W których zamkach w Polsce można zatem nie tylko zajrzeć do środka, ale także spędzić noc?
W ostatnich latach ogromną popularność zdobyły m.in. serialowe produkcje kostiumowe, takie jak „Bridgertonowie”, a fani tłumnie odwiedzają miejsca związane z ich realizacją w Wielkiej Brytanii. Aby jednak poczuć podobny klimat, nie trzeba planować zagranicznej podróży. W całej Polsce historyczne rezydencje przechodzą obecnie procesy rewitalizacji, zyskując drugie życie jako wysokiej klasy obiekty hotelowe. Dzięki temu zabytkowa architektura łączona jest dziś z zapleczem SPA, restauracjami oraz nowoczesną infrastrukturą, umożliwiając gościom pobyt w przestrzeniach, które przez stulecia pozostawały niedostępne dla szerszej publiczności. Gdzie zatem można poczuć się jak w serialowej rezydencji? Zamki-hotele w Polsce. Nocleg w klimatycznych rezydencjach Zamki i pałace w Polsce coraz częściej przestają pełnić wyłącznie funkcję muzealną, a zaczynają działać jako w pełni rozwinięte obiekty hotelowe z zapleczem wellness, gastronomią oraz ofertą rekreacyjną. Jak wskazują eksperci Triverna.pl, segment historycznych rezydencji przechodzi wyraźną profesjonalizację – właściciele inwestują nie tylko w konserwację zabytków, lecz także w standard obsługi, dzięki czemu dawne siedziby arystokracji mogą dziś konkurować z hotelami klasy premium. Jak podkreśla Krzysztof Dębski, Chief Marketing Officer w Triverna.pl: „Segment obiektów historycznych jest dziś znacznie bardziej uporządkowany i świadomy jakości”, a rosnąca liczba takich miejsc łączy autentyczność architektury z nowoczesnym komfortem pobytu. Przykładem tej transformacji jest Zamek Kliczków na Dolnym Śląsku – największy funkcjonujący zamek-hotel w Polsce, malowniczo położony nad rzeką Kwisą i otoczony rozległymi Borami Dolnośląskimi. Jego historia sięga XIII wieku, a obecny neorenesansowy kształt zawdzięcza XIX-wiecznej przebudowie inspirowanej francuskimi rezydencjami. Dziś goście mogą nocować w apartamentach stylizowanych na dawne komnaty, korzystać z rozbudowanej strefy SPA, stadniny koni czy licznych tras spacerowych w otaczającym kompleks leśnym. Możliwość zwiedzania zamku z przewodnikiem – również po zmroku – dodatkowo wzmacnia wrażenie obcowania z żywą historią, a nie jedynie z hotelową rekonstrukcją. Z kolei Zamek Księża Góra w Karpaczu, wzniesiony pod koniec XIX wieku na jednym z karkonoskich wzgórz, przyciąga nie tylko monumentalną bryłą, lecz także lokalizacją zapewniającą panoramiczne widoki na pasmo Sudetów. Obiekt, który przez dekady pełnił funkcję pensjonatu i sanatorium, przeszedł gruntowną rewitalizację, dzięki czemu dziś łączy historyczną część willową ze strefą wellness, basenem i zapleczem zabiegowym. W efekcie pobyt w nim pozwala jednocześnie doświadczyć górskiego klimatu oraz atmosfery dawnej rezydencji wypoczynkowej, charakterystycznej dla przełomu XIX i XX wieku. Odmienny charakter oferuje Pałac Komierowo na Krajnie, czyli XVII-wieczna rezydencja otoczona parkami krajobrazowymi, lasami i stawami Krajeńskiego Parku Krajobrazowego, działająca dziś jako kameralny hotel butikowy. Starannie odrestaurowane wnętrza zachowały oryginalne detale architektoniczne, jednocześnie uzupełnione o nowoczesne udogodnienia, takie jak restauracja oparta na lokalnych produktach czy strefa relaksu. Położenie w pobliżu Borów Tucholskich oraz dostęp do tras pieszych i rowerowych sprawiają, że obiekt ten wpisuje się w rosnący trend slow travel, oferując wypoczynek w historycznej scenerii z dala od masowej turystyki. Historyczne hotele z duszą Na mapie Polski nie brakuje innych historycznych rezydencji, które przeszły kompleksową rewitalizację i dziś funkcjonują jako pełnoprawne obiekty hotelowe, łączące wielowiekowe dziedzictwo z zapleczem rekreacyjnym i wysokim standardem usług. Kolejnym z nich jest Zamek Ryn na Mazurach – XIV-wieczna warownia krzyżacka wzniesiona na polecenie wielkiego mistrza Winricha von Kniprode jako element systemu obronnego państwa zakonnego. Usytuowany strategicznie pomiędzy jeziorami Ryńskim i Ołów, zamek przez stulecia pełnił funkcje militarne i administracyjne, by po sekularyzacji państwa krzyżackiego przejść w ręce książąt pruskich. Dziś dawna twierdza została przekształcona w czterogwiazdkowy hotel, który zachował monumentalne wnętrza, sklepienia i krużganki, a jednocześnie oferuje nowoczesne SPA Księżnej Anny oraz zaplecze gastronomiczne, w tym restaurację wyróżnioną przez przewodnik Gault & Millau. W rezultacie pobyt w zamku łączy autentyczne doświadczenie historyczne z komfortem współczesnej turystyki wypoczynkowej. Podobną funkcję pełni dziś Hotel Krasicki w Lidzbarku Warmińskim, mieszczący się w gotyckim zamku biskupów warmińskich, którego początki sięgają drugiej połowy XIV wieku. Rezydencja ta przez wieki stanowiła centrum administracyjne Warmii, a jej mieszkańcami byli zarówno Mikołaj Kopernik (pełniący tu funkcję kanonika), jak i późniejszy prymas Polski Ignacy Krasicki. Zamek, będący jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury gotyckiej w północnej Polsce, łączy dziś funkcje muzealne i hotelowe. Rozbudowana strefa wellness, restauracje inspirowane regionalną kuchnią oraz możliwość zwiedzania historycznych wnętrz sprawiają, że narracja miejsca zostaje uzupełniona o funkcję wypoczynkową. Na Mazurach uwagę przyciąga również Pałac Mortęgi – kompleks pałacowo-folwarczny, którego historia sięga średniowiecznej osady rycerskiej z XIV wieku, a obecna forma architektoniczna została nadana w XVIII i XIX stuleciu. Otoczony parkiem w stylu angielskim pałac należał niegdyś do pruskich rodów ziemiańskich, zanim został przekształcony w czterogwiazdkowy hotel SPA. Współcześnie obiekt oferuje stadninę koni, zaplecze rekreacyjne i ofertę kulinarną opartą na lokalnych produktach. Z kolei Hotel Podewils w Krągu, mieszczący się w renesansowym zamku rycerskim z końca XV wieku, oferuje bardziej kameralne doświadczenie pobytu w zabytkowych wnętrzach. Warownia należała niegdyś do rodu von Podewils (jednej z najważniejszych rodzin szlacheckich Pomorza), a jej gotyckie piwnice i baszty do dziś zachowały oryginalny charakter obronny. Położenie nad Jeziorem Zamkowym, park krajobrazowy z dostępem do prywatnej plaży oraz zamkowa biblioteka i restauracja tworzą atmosferę historycznej posiadłości dostosowanej do współczesnych oczekiwań gości. Źródła: Triverna.pl, Narodowy Instytut Dziedzictwa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.