Zapomnij o zwykłym zwiedzaniu – 10 miejsc na Starym Mieście w Lublinie, które naprawdę warto zobaczyć
Stare Miasto w Lublinie to serce miasta pełne historii, kultury i niezwykłych miejsc. Odkryj najważniejsze zabytki, poznaj tło historyczne i zaplanuj niezapomniany spacer wśród renesansowych kamienic, tajemniczych bram i klimatycznych zaułków.
Spis treści: Historia Starego Miasta w Lublinie Najważniejsze zabytki Starego Miasta Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Ciekawostki i lubelskie legendy Praktyczne informacje dla zwiedzających Stare Miasto w Lublinie to jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce. Niedawno pisaliśmy, że jest to jedno z tych polskich miast, którym zachwyca się świat. Zlokalizowane w centrum jednej z największych metropolii południowo-wschodniej Polski, pełne klimatycznych zakątków, artystycznych akcentów i śladów dawnej Rzeczypospolitej, przyciąga zarówno turystów, jak i mieszkańców. Historia Starego Miasta w Lublinie Historia Starego Miasta sięga ponad 700 lat wstecz – jego powstanie datowane jest na czasy średniowiecza, kiedy Lublin zaczął się rozwijać jako ważny ośrodek handlu, administracji i kultury w regionie Małopolski Wschodniej. Dzięki strategicznemu położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych, miasto zyskało na znaczeniu już w XIII i XIV wieku, co zaowocowało szybkim rozwojem urbanistycznym. W 1317 roku Lublin otrzymał prawo miejskie magdeburskie, co zapoczątkowało intensywną rozbudowę – powstały m.in. mury obronne, bramy miejskie, rynek oraz ratusz. Zabudowa i układ urbanistyczny zachowały wiele cech z dawnych epok, takich jak ciasne, nieregularne uliczki, place i dziedzińce typowe dla średniowiecznej tkanki miejskiej. Renesansowe i barokowe kamienice, które w większości przetrwały do dziś, świadczą o zamożności dawnych mieszkańców i wysokim poziomie ówczesnej architektury. W czasach I Rzeczypospolitej Lublin był ważnym miejscem sądowniczym i politycznym, gdzie obradował m.in. Trybunał Koronny, najwyższy sąd apelacyjny dla szlachty Małopolski. To również tutaj w 1569 roku podpisano Unię Lubelską – akt polityczny łączący Koronę Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim, co czyni Lublin miejscem o szczególnym znaczeniu dla historii całej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Stare Miasto w Lublinie to jeden z oficjalnych Pomników Historii w Polsce – prestiżowe wyróżnienie nadane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Obejmuje ono nie tylko unikatowe walory architektoniczne, ale również symboliczne znaczenie dla dziedzictwa narodowego, będąc świadectwem rozwoju kulturowego, społecznego i religijnego przez wieki. Lublin został też ogłoszony Europejską Stolicą Kultury w 2029 roku. Najważniejsze zabytki Starego Miasta Zamek Lubelski Jednym z najbardziej charakterystycznych punktów Starego Miasta jest Zamek Lubelski – jeden ze słynnych zamków na Lubelszczyźnie. To średniowieczna warownia o bogatej i złożonej historii. Pierwsze wzmianki o drewnianym grodzie na wzgórzu zamkowym pochodzą z XII wieku, natomiast murowany zamek w stylu gotyckim powstał w pierwszej połowie XIV wieku z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Przez wieki pełnił funkcje administracyjne, militarne i sądownicze – był siedzibą starosty lubelskiego, więzieniem carskim, a od XX wieku – siedzibą Muzeum Narodowego w Lublinie. W jego kompleksie znajduje się Kaplica Trójcy Świętej – wyjątkowy przykład sztuki gotyckiej z unikatowymi freskami bizantyjsko-ruskimi, które wykonano na polecenie króla Władysława Jagiełły około 1418 roku. Kaplica uchodzi za jedno z najważniejszych dzieł sztuki sakralnej w Europie Środkowej. Jej wnętrze niemal w całości pokrywają malowidła ścienne ukazujące sceny biblijne, które łączą elementy Wschodu i Zachodu – symbolizując duchową jedność ówczesnej Rzeczypospolitej. Brama Krakowska Brama Krakowska to nie tylko symbol Lublina, ale również jeden z najstarszych zachowanych elementów średniowiecznego systemu obronnego miasta. Powstała w XIV wieku i pełniła funkcję głównego wejścia do Lublina od strony zachodniej, w kierunku szlaku prowadzącego do Krakowa – stąd jej nazwa. Jej masywna, gotycka konstrukcja z charakterystyczną wieżą zegarową widoczna jest niemal z każdego punktu Starego Miasta. Dziś brama mieści Muzeum Historii Miasta Lublina, gdzie można zobaczyć m.in. makiety dawnego Lublina, dokumenty miejskie, fotografie i artefakty związane z codziennym życiem mieszkańców. Taras widokowy znajdujący się na szczycie wieży oferuje panoramiczny widok na Stare Miasto i okolicę, będąc jednym z ulubionych punktów turystów. Trybunał Koronny i Rynek W centrum Rynku Starego Miasta dominuje Trybunał Koronny – dawny ratusz miejski, który w 1578 roku decyzją króla Stefana Batorego został przekształcony w najwyższy sąd apelacyjny dla szlachty Małopolski. Gmach o cechach renesansowych i barokowych pełnił funkcję sądowniczą aż do końca XVIII wieku. To tutaj zapadały wyroki w głośnych sprawach, a jego rola polityczna i prawna była ogromna. Sam Rynek otaczają wielobarwne, zabytkowe kamienice, z których wiele posiada dobrze zachowane portale, sztukaterie i detale architektoniczne. W podziemiach części z nich zachowały się dawne piwnice i lochy handlowe, dostępne dziś do zwiedzania w ramach Trasy Podziemnej. Brama Grodzka – Teatr NN Brama Grodzka, znana też jako Brama Żydowska, była symboliczną granicą między dzielnicą chrześcijańską a żydowską. Dziś mieści się tam Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, który pełni rolę centrum dokumentacji historii Lublina oraz pomnika pamięci o społeczności żydowskiej, zamieszkującej niegdyś te tereny. To miejsce łączy funkcje edukacyjne, kulturalne i artystyczne – organizuje wystawy, archiwa cyfrowe, warsztaty i projekty teatralne. Celem ośrodka jest zachowanie pamięci o wielokulturowym dziedzictwie miasta, ze szczególnym uwzględnieniem jego żydowskiej przeszłości, brutalnie przerwanej przez Holokaust. Renesansowe kamienice i inne zabytki Stare Miasto w Lublinie zachwyca także detalami. Wśród nich szczególne miejsce zajmują: renesansowe kamienice z bogato zdobionymi fasadami – w tym słynna Kamienica Konopniców czy Kamienica Klonowica, Wieża Trynitarska – najwyższy punkt widokowy w obrębie starówki, będąca dawną dzwonnicą katedry, plac Po Farze – miejsce, gdzie kiedyś stał kościół farny św. Michała, dziś zrekonstruowany w formie fundamentów i zarysów murów, fragmenty murów miejskich i baszt, które przypominają o dawnych systemach obronnych miasta. Każdy z tych elementów to świadectwo bogatej historii, stylów architektonicznych i społecznych przemian, które Lublin przechodził na przestrzeni wieków. Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Spacer po Starym Mieście warto rozpocząć od Bramy Krakowskiej, która stanowi naturalne wejście do tej zabytkowej części Lublina. Stąd można wyruszyć w kierunku Zamku Lubelskiego, mijając po drodze Rynek Starego Miasta, Trybunał Koronny, klimatyczne uliczki oraz liczne zabytkowe kamienice. Każdy krok przybliża do atmosfery dawnych wieków, a historyczna architektura i brukowane alejki nadają tej przestrzeni wyjątkowy charakter. Między głównymi punktami trasy mijasz malownicze zaułki, kawiarniane ogródki, restauracje serwujące kuchnię regionalną oraz liczne galerie sztuki i pracownie artystyczne. Spacerując po starówce, można nie tylko odkrywać zabytki, ale też poczuć rytm współczesnego miasta. Stare Miasto tętni życiem, szczególnie w sezonie letnim i podczas weekendów, gdy odbywają się tu festiwale, koncerty, targi rzemiosła i wydarzenia kulturalne. To także idealne miejsce, by zatrzymać się na chwilę, odpocząć przy filiżance kawy lub lokalnym specjale i nacieszyć się niepowtarzalną atmosferą tego miejsca – gdzie historia łączy się z codziennością mieszkańców i energią odwiedzających. Ciekawostki i lubelskie legendy Wokół Starego Miasta w Lublinie krąży wiele lokalnych opowieści, legend i tajemnic, które przez wieki były przekazywane z pokolenia na pokolenie. Już same mury obronne i bramy miejskie – przykład architektury średniowiecza – stały się tłem dla wielu historii – mówi się, że nocą można usłyszeć echa dawnych bitew lub kroki strażników patrolujących niegdyś uliczki miasta. Jedną z najpopularniejszych legend jest ta o czarciej łapie, odciśniętej na akcie sądowym w Trybunale Koronnym. Według podania, kiedy sędziowie nie potrafili wydać sprawiedliwego wyroku, szatan sam przybył, by osądzić sprawę, zostawiając swój ślad jako symbol ostatecznego rozstrzygnięcia. Odcisk łapy można do dziś zobaczyć w budynku Trybunału. Nie mniej fascynująca jest legenda o kamienicy pod św. Michałem, w której podobno nocami pojawia się postać starego alchemika szukającego receptury na nieśmiertelność. W wielu zaułkach mówi się też o duchach dawnych mieszczan, kupców i rzemieślników, którzy rzekomo nigdy nie opuścili swoich domów. Takie opowieści, pełne magii, tajemnicy i miejskiego folkloru, nadają starówce dodatkowego kolorytu. Sprawiają, że spacer po Lublinie to nie tylko lekcja historii, ale też spotkanie z niezwykłą narracją miasta, które żyje nie tylko w dokumentach i architekturze, ale też w wyobraźni jego mieszkańców. Praktyczne informacje dla zwiedzających Stare Miasto w Lublinie jest kompaktowe i większość jego najważniejszych punktów można swobodnie zwiedzić pieszo w ciągu jednego dnia. Wąskie uliczki, brak intensywnego ruchu samochodowego i bliskość zabytków sprawiają, że jest to idealna przestrzeń do spacerów – zarówno z przewodnikiem, jak i samodzielnie. Sezon turystyczny przypada na miesiące wiosenno-letnie (maj–wrzesień), kiedy odbywa się najwięcej imprez plenerowych, koncertów i wydarzeń kulturalnych. Szczególnie polecane są takie wydarzenia jak Carnaval Sztukmistrzów, Jarmark Jagielloński czy Noc Kultury, które zmieniają Stare Miasto w tętniącą życiem scenę artystyczną. Jesień i zima to czas spokojniejszy, idealny dla osób szukających bardziej kameralnego klimatu. Jak dojechać do Lublina? Do Lublina można dotrzeć na kilka sposobów: samochodem – miasto jest dobrze skomunikowane z innymi regionami Polski dzięki trasie ekspresowej S17 (Warszawa–Lublin) i S12. Parkingi znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta (np. przy ul. Podwale, ul. Zamkowej i Placu Zamkowym); pociągiem – główny dworzec PKP znajduje się ok. 15 minut spacerem od Starego Miasta. Kursują tu pociągi regionalne i dalekobieżne z Warszawy, Krakowa, Rzeszowa i innych miast; autobusem dalekobieżnym – dworzec autobusowy zlokalizowany jest przy al. Tysiąclecia, tuż obok zamku i starówki; samolotem – port lotniczy Lublin-Świdnik oddalony jest o ok. 15 km od centrum. Dojazd możliwy jest koleją lotniskową, taksówką lub komunikacją miejską. Bilety i ceny Większość atrakcji na Starym Mieście dostępna jest bezpłatnie, zwłaszcza w przypadku spacerów i zwiedzania zewnętrznych części zabytków. Natomiast wstęp do wybranych obiektów (m.in. Zamek Lubelski, Kaplica Trójcy Świętej, Brama Krakowska) jest biletowany. Przykładowe ceny: bilet normalny do Muzeum Narodowego w Lublinie: ok. 20–30 zł, ulgowy: 10–15 zł; Kaplica Trójcy Świętej – dostępna z biletem do zamku lub osobno (ok. 12–15 zł); Wieża Trynitarska (punkt widokowy): ok. 10 zł. Warto sprawdzać aktualne cenniki na stronach instytucji, ponieważ często organizowane są dni bezpłatnego wstępu, promocje i bilety łączone. Gdzie się zatrzymać? W obrębie Starego Miasta oraz jego najbliższych okolic znajduje się wiele miejsc noclegowych o różnym standardzie: butikowe hotele i apartamenty w zabytkowych kamienicach – idealne dla osób ceniących klimat miejsca (np. w pobliżu Rynku); hotele 3- i 4-gwiazdkowe – zlokalizowane wokół Starego Miasta, często oferujące widok na zamek lub katedrę; hostele i pensjonaty – bardziej budżetowa opcja dla turystów indywidualnych lub grup młodzieżowych; apartamenty do wynajęcia krótkoterminowego – popularne wśród rodzin i par, chcących zwiedzać miasto we własnym tempie. Rezerwację warto zaplanować z wyprzedzeniem, szczególnie w sezonie letnim i w czasie dużych wydarzeń miejskich. Wiele miejsc oferuje dodatkowe udogodnienia, takie jak przechowalnie bagażu, rowery miejskie czy zniżki na lokalne atrakcje. Źródło: Lublin.eu Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To tu wielki romantyk przeżył wielką namiętność. Co skrywa pałac w Śmiełowie?
W niewielkim Śmiełowie, położonym malowniczo między Jarocinem a Żerkowem, mieści się jedno z najbardziej nastrojowych muzeów literackich w Polsce. To tu, w 1831 roku, Adam Mickiewicz znalazł bezpieczne schronienie, a miejsce to na zawsze zapisało się w historii polskiego romantyzmu.
Spis treści: „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Śladami wieszcza Chwila na oddech Punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – panorama, której trudno zapomnieć Kiedy ruszałem w stronę Śmiełowa, nie spodziewałem się, że odkryję przestrzeń tak mocno przesiąkniętą historią, a jednocześnie tak urzekającą krajobrazem. Zaledwie kilkanaście kilometrów od Jarocina natrafiłem na widoki, które zostają w pamięci na długo. Wśród pagórków Szwajcarii Żerkowsko-Czeszewskiej wznosi się klasycystyczny pałac, otoczony zabytkowym parkiem. Od ponad pięciu dekad pełni funkcję Muzeum Adama Mickiewicza. Pisał, że Śmiełów jest dla niego „jedynym miejscem, gdzie mogę odpocząć”. „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Rezydencję ukończono w 1797 roku. Zaprojektowana przez Stanisława Zawadzkiego – twórcę słynnych założeń w Dobrzycy i Lubostroniu – zachwyca symetrią, monumentalnym portykiem jońskim i arkadowymi galeriami. To architektura, która nie tylko imponuje, ale także zaprasza do zanurzenia się w jej opowieści. Po przekroczeniu progu pałacu ma się wrażenie, że dawne rody – od Gorzeńskich po Chełkowskich – wciąż są tu obecne. Właśnie w tych wnętrzach Adam Mickiewicz zatrzymał się, próbując przedostać się do powstania listopadowego. Chodził tymi samymi alejkami, przesiadywał w tych samych pokojach i przeżywał jedno z najgorętszych romansowych epizodów swojego życia – uczucie do Konstancji Łubieńskiej. A widoki na „polską Szwajcarię”, które dziś podziwiam z tych samych okien, znalazły odbicie w słynnej inwokacji do „Pana Tadeusza”. Wnętrza zdobią imponujące sztukaterie Michała Ceptowskiego i freski braci Smuglewiczów. Pałac mógłby równie dobrze stać w jednej z europejskich metropolii, a jednak stoi tutaj – w sercu wielkopolskiej prowincji. Losy rezydencji nie zawsze były łaskawe. Podczas II wojny światowej została ograbiona, a później zamieniona na mieszkania pracownicze i szkolne klasy. Dopiero w 1955 roku rozpoczęto odbudowę i tworzenie muzeum. Dziś znajdują się tu unikatowe pamiątki związane z Mickiewiczem oraz przedmioty należące do dawnych właścicieli majątku. Zgromadzono również artefakty po innych romantykach – Juliuszu Słowackim czy Cyprianie Kamilu Norwidzie. Śladami wieszcza Muzeum w Śmiełowie to jedyny w Polsce obiekt w całości poświęcony Adamowi Mickiewiczowi. Od pierwszych chwil uwagę zwiedzających przyciąga jasna amfilada salonów wypełniona rękopisami, pierwodrukami, listami, obrazami i pamiątkami związanymi z poetą oraz kulturą polskiego romantyzmu. Wystawa układa się w opowieść o życiu twórcy – od młodości na Litwie, przez działalność filomacką i emigrację, aż po twórczość paryską. Multimedialne stanowiska pozwalają posłuchać fragmentów „Pana Tadeusza” i obejrzeć pierwsze wydania poematu. Na piętrze znajdują się historyczne wnętrza z pamiątkami po rodzie Chełkowskich oraz artefaktami związanymi z osobami odwiedzającymi Śmiełów: Sienkiewiczem, Paderewskim czy Wojciechem Kossakiem. Chwila na oddech Drugim sercem muzeum jest rozległy park w stylu angielskim. Romantyczne alejki, starodrzew, malownicze stawy i rzeźby sprawiają, że spacer staje się integralną częścią wizyty. Wśród najważniejszych miejsc znajdują się: Ogródek Zosi, pomnik Mickiewicza – jedno z najstarszych upamiętnień poety w Wielkopolsce, wyspa ze „Świątynią dumania”, mostki i zakola Lutyni, która przecina park. To przestrzeń, która sama narzuca wolniejsze tempo. Idealna, by usiąść z książką, przeczytać ulubione wersy lub po prostu chłonąć atmosferę romantycznego dworku. Miejscowa legenda mówi, że to tutaj Mickiewicz miał posadzić dąb po upadku obrony Warszawy, co dodatkowo dodaje miejscu symbolicznej mocy. Punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – panorama, której trudno zapomnieć W drodze z Śmiełowa do Żerkowa warto zatrzymać się na punkcie widokowym na Szwajcarię Żerkowską. To jedno z najpiękniejszych miejsc panoramowych w tej części kraju. Z platformy można dostrzec pałac w Śmiełowie, kościół w Brzóstkowie, a przy dobrej pogodzie nawet Pyzdry. Dla mnie Śmiełów stał się jednym z tych miejsc, do których chce się wracać – choćby tylko po to, by jeszcze raz spojrzeć z platformy na pałac i przekonać się, że historia, natura i kultura potrafią tu współistnieć w idealnej harmonii. Źródło: Wielkopolska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Średniowieczne grodzisko Wiślan zostało Cudem Polski 2025. To wyjątkowy punkt fotograficzny i nieodkryta atrakcja Ponidzia
Obecnie spokojne i sielankowe Ponidzie było niegdyś świadkiem wyjątkowych wydarzeń historycznych. Zamieszkiwało je wojownicze plemię Wiślan, po których zostało nam niewiele śladów: jednym z nich jest ogromne Grodzisko w Stradowie – największy tego typu obiekt w Polsce. Po wygranej w „Cudach Polski 2025” ma szansę zostać ponownie odkryte przez turystów.
Grodzisko w Stradowie zostało laureatem plebiscytu „Cuda Polski 2025” organizowanym przez „National Geographic Traveler”. Reprezentant Ponidzia zwyciężył w województwie świętokrzyskim i skradł serca głosujących. To wspaniały punkt fotograficzny i miejsce owiane legendą dawnych Słowian. Jak je odwiedzić? Centrum plemienia Wiślan i największy gród wczesnośredniowieczny Grodzisko w Stradowie to największe grodzisko w Polsce, którego początki sięgają VIII–IX wieku. Archeolodzy potwierdzają, że był to centralny ośrodek władzy i administracji plemienia Wiślan, który zamieszkiwały nawet tysiące ludzi. Naukowcy sukcesu grodu upatrują w jego strategicznym położeniu oraz dostępności wody i żyznych gleb. Wały grodziska osiągają do 12 metrów wysokości i nawet 20 metrów szerokości. Z góry rozciąga się imponująca panorama na okoliczne pola Ponidzia – malowniczego regionu województwa świętokrzyskiego – a sam obiekt zachwyca rozmiarem i stanem zachowania unikatowym na skalę całego kraju. Robi kolosalne wrażenie i przenosi w czasy pierwszych Słowian. Z czego składa się grodzisko? Centrum administracyjne Wiślan – czyli plemienia zachodniosłowiańskiego z grupy plemion lechickich, zamieszkującego we wczesnym średniowieczu tereny w dorzeczu górnej Wisły – składa się z głównego grodu (tzw. Zamczyska rozciągającego się na ponad 1,5 ha) oraz trzech rozległych podgrodzi: Barzyńskiego, Mieściska i Walików, które pełniły funkcje mieszkalne i gospodarcze. Cały obszar mierzy razem 25 ha. Według badań na terenie grodziska odnaleziono pozostałości 211 wczesnośredniowiecznych obiektów. Znajdują się tu także cztery cmentarzyska, w tym jedno w obrębie Zamczyska – tam najprawdopodobniej chowano plemienną elitę. Jak odwiedzić Grodzisko w Stradowie? Grodzisko znajduje się w południowej części województwa świętokrzyskiego, w gminie Czarnocin, na wzgórzu Garbu Wodzisławskiego (352 m n.p.m.). Oddalone jest o około 60 km zarówno od Krakowa, jak i od Kielc, więc dla mieszkańców tych miast jest idealnym pomysłem na jednodniową wycieczkę. Na miejscu zmodernizowaną całą infrastrukturę turystyczną: znajdziemy tam parking, nowe ścieżki, specjalne kładki, aleje, schodki czy punkty widokowe, z których wykonać można zachwycające zdjęcia pofałdowanych pól Ponidzia. Przy dobrej pogodzie dostrzeżemy nawet majaczący na horyzoncie zarys Beskidów. Zwiedzanie Grodziska w Stradowie to spotkanie z historią, polskim dziedzictwem i niezwykłą przyrodą województwa świętokrzyskiego. To miejsce zachwyci wszystkich tych, którzy szukają nieoczywistych kierunków podróży. Nic dziwnego, że zostało Cudem Polski! Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, UJ Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kraina zamków, ikon i drewnianych świątyń. To jeden z najpiękniejszych regionów Polski
Tytuł laureata prestiżowego plebiscytu „Cuda Polski 2025” dla województwa Podkarpackiego otrzymał renesansowy Zamek w Krasiczynie. To jednak nie jedyna atrakcja tego wyjątkowego regionu. Co jeszcze warto zobaczyć, zwiedzając południowo-wschodnią Polskę?
Spis treści: Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Zamek w Krasiczynie współcześnie Losy Twierdzy Przemyśl Nowe życie twierdzy Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych W środku łemkowskiej osady Jak powinno się mówić o Beksińskim? Podkarpackie ikony Rzeka San, w okolicy której położone są mury zamku w Krasiczynie, wije się wśród innych podkarpackich atrakcji, o których warto wiedzieć, planując wyjazd na południowy wschód Polski. Oprócz zapierającej dech w piersiach przyrody – warto wspomnieć choćby słynne połoniny Wetlińską i Caryńską – na Podkarpaciu odkryjemy wiele miejsc przypominających o losach tego regionu, jego mieszkańcach, narodach i burzliwej historii. Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Z perspektywy drogi krajowej numer 28, biegnącej przez sam środek Krasiczyna, trudno dostrzec potęgę i monumentalność zamku wznoszącego się w tej miejscowości. Ogród otaczający rezydencję skutecznie uniemożliwia przypadkowym gapiom przyglądanie się fasadom budynku. Kiedy jednak pokonamy bramę wjazdową, naszym oczom ukaże się spektakularna budowla, której wygląd przywodzi na myśl skojarzenia z zamczyskami z bajek Disneya. Aby wejść przez główną bramę zamku, należy najpierw przedostać się przez most nad fosą, w której niegdyś znajdował się forteczny kanał obronny. Po wejściu na zamkowy dzieciniec naszym oczom ukażą się cztery różniące się od siebie baszty. Każda z nich powstała na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy to mecenas sztuki i właściciel zamku, Marcin Krasicki, zdecydował się na przebudowę rezydencji w stylu renesansowo-manierystycznym. Szlachcic nadał każdej z baszt osobną nazwę, odzwierciedlającą jej przeznaczenie. W ten sposób powstały: Baszta Papieska – w której funkcjonowały komnaty dla dygnitarzy papieskich; Baszta Królewska – z komnatami na wypadek przyjazdu króla; Baszta Boska – zawierająca genialnie zachowaną kaplicę przyrównywaną do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu; Baszta Szlachecka – zwana również rycerską. Przeznaczenie nie miało jedynie symbolicznego charakteru. Zamek rzeczywiście gościł polskich władców, takich jak Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz czy Władysław IV Waza. W baszcie papieskiej nocować miał nuncjusz papieski Cosimo de Torres, przebywający w Polsce z misją zachęcenia polskich władz do wzięcia udziału w wojnie z Turkami. Baszty połączone są attyką, która stanowi jeden z najpiękniejszych elementów zamku. Elewacja pokryta jest sgraffito – zdobieniem wytwarzanym techniką polegającą na nakładaniu na mur kilku warstw różnie zabarwionego tynku i zeskrobywaniu według wzoru warstw wierzchnich. Metoda ta tworzy spektakularny efekt. Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Po latach, gdy zamek przechodził z rąk do rąk pomiędzy różnymi rodzinami szlacheckimi, w XIX wieku trafił w końcu do rodziny Sapiehów, która znacznie przyczyniła się do rozwoju rezydencji. To właśnie ona rozbudowała park otaczający budowlę, sadząc w nim wiele roślin, które porastają zamkowe ogrody do dziś. Spacerując po parku można natrafić na liczne egzotyczne gatunki sprowadzone przez Sapiehów, znanych z pasji do podróży. W 1939 roku, wraz z nadejściem II wojny światowej, zamek został odebrany Sapiehom, po czym trafił w ręce wojsk sowieckich. Na tamte lata przypadają mroczne czasy dla budowli, podczas których rezydencja została splądrowana, a wiele znajdujących się tam elementów wystroju już nigdy nie wróciło na swoje oryginalne miejsce. Po wojnie obiekt pełnił jeszcze funkcję m.in. siedziby technikum leśnego, aż w 1996 r. teren przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu, która po remoncie udostępniła obiekt zwiedzającym. Zamek w Krasiczynie współcześnie Obecnie zamek jest otwarty dla turystów. Oferta zawiera odwiedzenie m.in. dziedzińca, kaplicy w Baszcie Boskiej oraz grobowca rodziny Sapiehów. Goście mogą również spacerować rozległymi ogrodami zamkowymi, odpoczywać na parkowych ławkach czy posilać się w eleganckiej restauracji. Zamek jest unikatową budowlą nie tylko w skali regionu, ale i całego kraju, a każda forma spędzania czasu w zamkowych murach przybliża nas do epoki, gdy w komnatach rezydencji gościli polscy królowie. Losy Twierdzy Przemyśl „Centrum Dowodzenia – Twierdza Przemyśl ma być wizytówką turystyczną dla całego miasta”. W takich słowach nowo powstały obiekt opisuje Anna Cichy z Przemyskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Muzeum zostało otwarte w 2024 roku i ma za zadanie wprowadzić zwiedzających w realia funkcjonowania twierdzy – od jej powstania, do kapitulacji w 1915 roku. To od Centrum Dowodzenia należy zacząć swoją przygodę z systemem kilkudziesięciu fortów położonych w Przemyślu i okolicach. Fortyfikacje, których budowa rozpoczęła się w 1871 r. na wniosek cesarza Austrii Franciszka Józefa, układają się w dwa pierścienie: wewnętrzny i zewnętrzny. Pierwszy z nich początkowo okalał granice miasta, lecz wraz z rozbudową Przemyśla został wchłonięty przez miejską zabudowę. Zewnętrzny krąg natomiast okrąża podkarpackie miasto w promieniu ok. 40 km. Centrum Dowodzenia stanowi doskonałą „bazę wypadową”, w której odwiedzający zostają wyposażeni w wiedzę pomocną przy odkrywaniu kolejnych elementów przemyskich fortyfikacji. Nowe życie twierdzy Obiekt spełnia wszelkie standardy nowoczesnej placówki muzealnej. Dzięki interaktywnej ekspozycji turyści mogą zgłębić historię całej Twierdzy Przemyśl. Wystawa nie tylko opisuje dzieje tamtejszych umocnień, ale przede wszystkim podkreśla rolę ludzi, którzy przez lata tworzyli tę potężną linię obronną. W C.D. ukazane są losy wielu narodowości, które przez lata brały udział w konfliktach austriacko-rosyjskich. Świadectwem międzynarodowego znaczenia obiektu są m.in. historie węgierskich turystów, którzy traktują Twierdzę Przemyśl jak narodowy pomnik – symbol odwagi i bohaterstwa swoich rodaków. Forty, podobnie jak większość ówczesnych terenów Podkarpacia, były miejscem splotu kultur. Wśród około 131 000 żołnierzy byli Polacy, Węgrzy, Ukraińcy i wielu przedstawicieli innych narodowości. Ich historia, eksponowana w Centrum Dowodzenia, pozwala lepiej zrozumieć losy tych unikatowych w skali Europy budynków fortecznych. Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych. Opowiadając historię południowo-wschodnich ziem Polski, nie sposób pominąć wątku dotyczącego kulturowego tygla, jaki przez wieki kształtował te tereny. Doliny i góry południowego Podkarpacia zamieszkiwało wiele grup etnograficznych, różniących się od Polaków obyczajami i tradycją. Najpopularniejszą mniejszość stanowili greckokatoliccy Łemkowie, osiadli w niższych partiach współczesnego województwa podkarpackiego. Ich głównym zajęciem było rolnictwo, choć słynęli przede wszystkim z pasterstwa. Redyki – uroczyste spędy owiec z hal i pastwisk do wsi na zakończenie sezonu pasterskiego – na stałe wpisały się w bieszczadzki krajobraz. Łemkowie nie stanowili jedynej grupy etnograficznej zamieszkującej tereny tej części Karpat. Należy wspomnieć jeszcze o innych grupach karpackich „górali”, takich jak Bojkowie – zamieszkujący wyższe partie bieszczadzkich gór – lub Głuchoniemcy – potomkowie niemieckich osadników sprowadzonych na wschód w celu polepszenia infrastruktury regionu. Wszystkie te grupy przez wieki współistniały na terenach Podkarpacia, kształtując razem kulturę tego regionu. W dzisiejszym pejzażu można dostrzec liczne obiekty przypominające o czasach, gdy te ziemie stanowiły prawdziwą mozaikę kultur. W środku łemkowskiej osady Na wytyczonym w 2001 roku Szlaku Architektury Drewnianej, który obejmuje ok. 130 obiektów i podzielony jest na dziewięć tras turystycznych, odnajdziemy wiele obiektów będących pozostałościami po podkarpackiej kulturze łemkowskiej. Wśród najpopularniejszych budowli znajdują się m.in. Cerkiew św. Mikołaja w Rzepedzi czy Cerkiew Opieki Matki Bożej w Komańczy. Oprócz budynków sakralnych (zarówno kościołów jak i cerkwi), zobaczymy też zabudowę uzdrowiskową, dworki czy pałace. Wędrówka szlakiem pozwala nie tylko podziwiać dawne drewniane budowle, lecz także odkryć, jak zmieniły się ich funkcje na przestrzeni lat, np. poprzez transformacje niektórych cerkwi w kościoły rzymskokatolickie. Dla entuzjastów architektury drewnianej obowiązkowym punktem na trasie jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Wchodząc do tego największego muzeum etnograficznego w Polsce, przeniesiemy się do epoki „ludów pogranicza”. W skansenie możemy spacerować po galicyjskim rynku, wejść do środka osiemnastowiecznej synagogi lub skorzystać z usług poczty z początków XX wieku… i rzeczywiście można stamtąd wysłać pocztówkę! Muzeum podzielone jest na kilka stref, z których większość odnosi się do konkretnych podkarpackich grup etnograficznych. Odwiedzający mogą więc zajrzeć do łemkowskiej wioski, wejść do bojkowskiej cerkwi lub usiąść w doliniańskiej karczmie. Wszystkie obiekty zostały wiernie odwzorowane lub „żywcem” przeniesione z różnych zakątków regionu. W skansenie zobaczymy również budowle związane z przemysłową historią regionu, takie jak tartak wodny czy sektor naftowy wyposażony w szyby. Jak powinno się mówić o Beksińskim? Obrazy wybitnego polskiego malarza Zdzisława Beksińskiego mogą budzić grozę, obrzydzenie, a nawet strach. Mogłoby się więc wydawać, że muzeum, które przecież dysponuje najpokaźniejszą kolekcją dzieł artysty, stanowić będzie coś na kształt „koszmarnego domu”. Dodatkowo wyobraźnię podkręca powszechnie znana historia rodziny Beksińskich – syn malarza Tomek popełnił samobójstwo, a sam Beksiński został zamordowany we własnym mieszkaniu w Warszawie. Czy jednak rodzinne losy powinny przysłaniać nam to, co najważniejsze w artyście – jego obrazy? Na to pytanie stara się odpowiadać Galeria Zdzisława Beksińskiego, będąca częścią bogatej kolekcji Muzeum Historycznego w Sanoku. Sanocka ekspozycja stanowi największą na świecie prezentację prac Zdzisława Beksińskiego. Spektakularna kolekcja trafiła w ręce muzeum za sprawą testamentu, w którym artysta zobowiązał się do przekazania wszystkich swoich dzieł placówce z Sanoka. W muzeum możemy zresztą zobaczyć ów dokument, który zdobi salę odwzorowującą warszawską pracownię Beksińskiego. Po wyjściu z pomieszczenia ekspozycja prowadzi do pokoju pełnego najbardziej znanych obrazów Beksińskiego. Artysta zwykł nie nazywać swoich prac, a wymienianie ich jedynie z numerologicznych tytułów niewiele mówi. Mimo to obrazy na stałe wpisały się w zarówno przeszłą, jak i współczesną popkulturę. Charakterystyczne obiekty malowane przez Beksińskiego były inspiracją dla wielu filmów (np. nominowana do nagrody Oscar „Katedra”), gier komputerowych czy komiksów. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że współcześni artyści garściami czerpali z twórczości sanockiego malarza. Jej ponadczasowość stanowi jedną z najistotniejszych cech i doskonały powód, aby odwiedzić mury Zamku w Sanoku, w którym mieści się Muzeum Historyczne. Podkarpackie ikony Muzeum to jednak nie tylko skarbnica sztuki Beksińskiego. Dysponuje ono również „najcenniejszym w kraju zbiorem ikon” – jak z dumą przyznaje Jarosław Serafin, dyrektor Muzeum Historycznego. Kolekcja sztuki cerkiewnej zawiera ponad 1200 eksponatów, wśród których znajdują się m.in. ikony, drewniane krzyże czy szaty liturgiczne. Zbiory pochodzą z prawosławnych i greckokatolickich świątyń, które znajdowały się na terenach południowo-wschodniej Polski i Ukrainy. Eksponaty ulokowane są w zamkowych komnatach. Drewno, będące dominującym materiałem używanym przy tworzeniu przedmiotów liturgicznych, wytwarza charakterystyczny, wilgotny zapach, który zostaje z nami na długo po opuszczeniu zamku. Prawdziwą „perłę w koronie” kolekcji stanowi gotycka figura św. Pawła. Posąg mierzy 187 cm wysokości i pozbawiony jest oryginalnej polichromii. Z wielobarwnej ozdoby zachował się tylko niewielki fragment koloru na tylnej części szaty świętego. Skrawek kolorowego drewna rozbudza głód koneserów sztuki, wzdychających nad tym, jak okazale wyglądałaby figura w pełnej szacie barw. Zarówno dla Beksińskiego, jak i dla kolekcji sakralnej, którą eksponuje muzeum, warto przyjechać do tego obiektu w Sanoku. Ta mało znana atrakcja dysponuje zbiorami na europejską skalę. Należy o tym pamiętać, będąc w okolicy doliny Sanu. Źródło: Podkarpackie Travel Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polska starówka doceniana w niemieckim plebiscycie. Kraków prześcignął europejskie stolice
Niemiecka platforma turystyczna Tourlane opublikowała listę najurokliwszych starówek z podziałem na pięć regionów. W europejskim rankingu górą było krakowskie Stare Miasto, które prześcignęło między innymi Rzym, Wiedeń czy Florencję. Miasta oceniano pod kątem czterech różnych kryteriów.
Tourlane to turystyczna platforma online. Użytkownicy, dzięki konsultacji z ekspertami turystycznymi, mogą zaplanować swoją podróż „od A do Z”. Przy projektowaniu wyprawy bierze się pod uwagę wszystko: od lotów, przez noclegi, po atrakcje lokalne. Dzięki pomocy profesjonalistów użytkownik jest w stanie zaplanować swoje wczasy według indywidualnych preferencji, biorąc pod uwagę budżet, styl podróży i zainteresowania. Trzeba jednak pamiętać, że wycieczki z Tourlane różnią się od popularnych wczasów realizowanych przez biura podróży. Niemiecka platforma daje nam możliwość kompleksowego zaplanowania wycieczki, jednak w trakcie wakacji jesteśmy zdani na siebie, a z ekspertami możemy się jedynie kontaktować drogą online. Jak powstała lista? Mimo że ranking odnosi się w dużym stopniu do wymiarów estetycznych starówek, autorzy listy podkreślają, że zestawienie zostało wyłonione na podstawie obiektywnej analizy danych. Łącznie oceniano 65 miast z całego świata, podzielonych na pięć regionów: Europa, Ameryka Łacińska, USA, Azja, Bliski Wschód / Północna Afryka. Starówki zostały ocenione pod kątem czterech parametrów: age (wiek starego miasta) – liczony od momentu, kiedy pojawiły się pierwsze potwierdzone ślady osadnictwa, walkability (łatwość zwiedzania pieszo) – łatwość w poruszaniu się pomiędzy najważniejszymi atrakcjami starówki, cena pieszej wycieczki z przewodnikiem – nie obejmowała cen wejściówek do poszczególnych atrakcji, popularność w mediach społecznościowych – liczba postów na Instagramie z hashtagiem odpowiadającym danemu staremu miastu. Największą wagę przypisano parametrowi walkability (50%), potem wiekowi (20%), kosztom zwiedzania (20%) i na końcu popularności na Instagramie (10%). Portal wyłonił najlepsze stare miasta w każdym z pięciu regionów. Gdy spojrzymy na poszczególne tabele, dostrzeżemy kilka mniej oczywistych destynacji, co czyni ranking jeszcze ciekawszym. Kraków na czele Europy Mieszkańcy stolicy Małopolski mogą być dumni ze swojego Starego Miasta. Zajęło bowiem najwyższą lokatę spośród wszystkich europejskich miast biorących udział w plebiscycie. Stare Miasto z Sukiennicami było przede wszystkim najlepsze pod kątem kategorii „walkability” i cen wycieczek z przewodnikiem. W porównaniu do drugiego Neapolu, krakowska starówka okazała się tańsza o średnio 7 euro, będąc również najtańszym starym miastem z całej finałowej dziesiątki. Ekspertom turystycznym nie umknęła również świetna piesza infrastruktura historycznego centrum Krakowa. Podium rankingu zostało zamknięte przez starówkę w niemieckiej Ratyzbonie, znanej z jednego z najbardziej urokliwych jarmarków bożonarodzeniowych. Na kolejnych miejscach ulokowały się m.in. Wilno, Ryga czy Porto. Warto również zaznaczyć, że w pierwszej dziesiątce pojawił się drugi polski akcent. Miejsce ósme zajęła warszawska starówka. Starówki na innych kontynentach Choć miejsca takie jak stare miasto kojarzyć się mogą głównie z miastami europejskimi, to plebiscyt objął również inne kontynenty. W Ameryce Łacińskiej triumfowała kolumbijska Kartagena, zbudowana w duchu kolonialnej architektury. Na kontynentach mniej kojarzących się ze starówkami wygrywały kolejno: Augustine na Florydzie (USA), wietnamskie Hoi An (Azja), tunezyjskie Sousse (północna Afryka oraz Bliski Wschód). Pełna lista dostępna jest na stronie Tourlane. Źródło: Tourlane Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dzwon Zygmunt bije od 500 lat. Przetrwał wojny i cztery pęknięcia serca
Dzwon Zygmunt to jeden z najsłynniejszych symboli Krakowa i całej Polski. Od 500 lat ogłasza najważniejsze wydarzenia w historii kraju.
Spis treści: Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Ile waży Dzwon Zygmunta? Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunt po raz pierwszy zaczął bić ponad 500 lat temu. Pół tysiąclecia później nadal bije, choć los nie szczędził jego serca. Słynny dzwon w Wieży Zygmuntowskiej na Wawelu przyciąga turystów z Polski i zagranicy nie tylko swoim imponującym wiekiem, ale też rozmiarami. Bardzo długo Dzwon Zygmunt był największym dzwonem w naszym kraju. To zmieniło się jednak w 1999 roku. Od tamtej pory rekordzistą jest dzwon Maryja Bogurodzica w Bazylice Matki Bożej Licheńskiej w Licheniu. Mimo że Dzwon Zygmunta nie jest już największy w Polsce, nadal cieszy największą sławą spośród wszystkich dzwonów. To zasługa choćby jego iście królewskiej lokalizacji – w katedrze wawelskiej w Krakowie. Zygmunt jest też pamiątką minionych wieków. W pewnym sensie był świadkiem wielu kluczowych wydarzeń w historii ziem polskich. Sam też o nich informował. Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Historia Dzwonu Zygmunta zaczyna się w pierwszej połowie XVI w. Jeden z najważniejszych dziś symboli narodowych Polski został odlany w Krakowie w 1520 roku przez Hansa Behema, znakomitego ludwisarza pochodzącego z Norymbergi. Fundatorem dzwonu był król Zygmunt I Stary. Władca pragnął, aby dzwon nie tylko oddawał hołd Bogu, ale również podkreślał chwałę dynastii Jagiellonów oraz całego Królestwa Polskiego. Wówczas nazywano go magna campana regia, czyli wielki dzwon królewski. Początkowo dzwon był dedykowany licznym świętym, patronom króla Zygmunta I Starego. Z czasem zaczęto nazywać go Dzwonem Zygmunta – co odnosiło się zarówno do króla-fundatora, jak i do jego patrona, św. Zygmunta. Do dziś nie jest jasne, dlaczego monarcha zdecydował się na ufundowanie olbrzymiego dzwonu. Decyzja mogła być podyktowana różnymi motywami, w tym wotum błagalnym związanym z narodzinami Zygmunta II Augusta. Królewski potomek przyszedł na świat 1 sierpnia 1520 roku. Choć dzwon ukończono jeszcze w drugiej połowie 1520 roku, jego zawieszenie opóźniono do czasu powrotu króla z wojny pruskiej. Transport dzwonu na Wawel z królewskiej ludwisarni, znajdującej się w okolicy przedmieścia Biskupie, rozpoczął się w czerwcu 1521 roku. Przewożono go ulicami Krakowa – trasą biegnącą przez ulicę Sławkowską, Rynek Główny i Grodzką. Ostatecznie 9 lipca dzwon został umieszczony w wieży. Proces ten, trwający zaledwie godzinę, wymagał zastosowania skomplikowanej konstrukcji z linami, wielokrążkami i przeciwwagami w postaci skrzyń wypełnionych kamieniami. Wydarzenie to obserwowały najważniejsze osoby na królewskim dworze, w tym sam monarcha, królowa i ich świta. Zanim jednak dzwon zawisł na wieży, przeprowadzono jego konsekrację oraz symboliczny chrzest. Zawieszenie zakończono 13 lipca 1521 roku. Wtedy też mieszkańcy Krakowa mogli po raz pierwszy usłyszeć jego majestatyczny dźwięk. Dzwon Zygmunta do dziś pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków kultury i dziedzictwa Polski. Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Dzwon Zygmunt przez wieki cieszył się przywilejem pierwszeństwa. To jego dźwięki rozpoczynały uroczystości religijno-państwowe. Dopiero potem dołączały do niego inne krakowskie dzwony. Dzwon Zygmunt bił w sumie przy 16 koronacjach, począwszy od Zygmunta II Augusta w 1530 roku, a kończąc na Auguście III w 1734 roku. Rozbrzmiewał także przy wjazdach przedkoronacyjnych, pogrzebach królewskich (pierwszy raz po śmierci Zygmunta I Starego w 1548 roku) oraz w podzięce za zwycięstwa, np. po bitwach pod Kircholmem (1605 r.), Beresteczkiem (1651 r.) czy Wiedniem (1683 r.). Dzwon dzwonił również podczas ingresów biskupich, pogrzebów kanoników oraz każdorazowego śpiewania „Te Deum” w katedrze. Można go była także usłyszeć w wyjątkowych okolicznościach, takich jak pożar Zamku Królewskiego na Wawelu w 1702 roku. Na pamiątkę tego wydarzenia przez ponad dwa stulecia 15 września odprawiano mszę, podczas której dźwięczał Zygmunt. Historyczny dzwon nadal bije, a jego dźwięki są żywym świadectwem tradycji i historii. Zygmunt dzwoni podczas najważniejszych świąt kościelnych i państwowych, takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc, Wszystkich Świętych czy Święto Niepodległości. Ile waży Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunta, znajdujący się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie, waży 12 600 kilogramów. Jego całkowita wysokość, wraz z jarzmem i sercem, wynosi 450 centymetrów, a ton uderzeniowy to G (sol). Dźwięk dzwonu jest słyszalny w promieniu do 30 kilometrów. Do jego rozkołysania potrzebnych jest 12 dzwonników. Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt został odlany z brązu, będącego stopem składającym się w 80% z miedzi i w 20% z cyny. Oryginalne serce dzwonu, wykute z żelaza, miało 218,5 cm długości i ważyło 323 kg. Pierwszy raz uderzyło w klosz Zygmunta 13 lipca 1521 roku. W XIX wieku serce pękało trzykrotnie i było naprawiane. Do ostatniego czwartego pęknięcia doszło w Boże Narodzenie 2000 roku. Uszkodzone serce zostało zastąpione nowym, które bije od 14 kwietnia 2001 roku. Przyczyną pęknięć serca była m.in. domieszka fosforu w stopie żelaza. Nowe serce zostało wykonane ze stali o odpowiednim składzie chemicznym, aby zapobiec przyszłym uszkodzeniom. Dzwon Zygmunta podlega regularnej konserwacji, obejmującej przegląd konstrukcji nośnej, zawieszenia oraz samego serca dzwonu, aby zapewnić jego prawidłowe funkcjonowanie. Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunta znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie. Zwiedzanie wieży z dzwonem jest możliwe w ramach wizyty w katedrze. Godziny otwarcia różnią się w zależności od pory roku: kwiecień – wrzesień: poniedziałek – sobota 9:00–17:00, niedziela 12:30–17:00; październik – marzec: poniedziałek – sobota 9:00–16:00, niedziela 12:30–17:00. Bilety można nabyć w kasie biletowej niedaleko wejścia do świątyni. Cena biletu normalnego (bez audioprzewodnika) wynosi 25 złotych, a ulgowego 17 złotych. Rezerwacja z wyprzedzeniem nie jest konieczna, bilety można jednak kupić wcześniej online. Wejście na Wieżę Zygmuntowską odbywa się poprzez kaplicę św. Małgorzaty. Ze względu na stromą wspinaczkę po wąskich schodach, zwiedzanie może być wymagające dla osób o ograniczonej mobilności. Na miejscu warto zwrócić uwagę na oryginalne serce dzwonu, które jest eksponowane na półpiętrze wieży. Źródło: Visit Małopolska, Krakow Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ta twierdza była strategicznym punktem obrony Prus Wschodnich. To jedna z największych atrakcji Mazur
Twierdza Boyen, jedna z najlepiej zachowanych pruskich fortyfikacji w Polsce, należy do najbardziej rozpoznawalnych obiektów historycznych na Mazurach, świadczących o burzliwej przeszłości tego regionu. Kiedyś potężne fortyfikacje miały strategiczne znaczenie obronne, dziś są jedną z największych atrakcji turystycznych Krainy Tysiąca Jezior. Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen w Giżycku? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen? Każdy miłośnik historii poczuje się tam usatysfakcjonowany Mazury kojarzą się przede wszystkim z rozległymi jeziorami i wspaniałą florą i fauną. Nie można jednak zapomnieć, że to także kraina zabytków. Wilczy Szaniec, kompleks bunkrów w Mamerkach, zamki krzyżackie i liczne obiekty sakralne – to tylko kilka przykładów z długiej listy, na której nie może zabraknąć także twierdzy Boyen, jednego z najważniejszych obiektów obronnych Prus Wschodnich. Upokarzające klęski wymusiły wprowadzenie zmian w systemie obronnym Wojny napoleońskie bezlitośnie obnażyły słabość pruskiego systemu obronnego. Armia, która wcześniej uchodziła za potęgę, doznała wręcz upokarzających klęsk. Wiele pruskich twierdz nie oparło się sile wojsk napoleońskich. Mało tego, niektóre poddały się praktycznie bez walki. Prusacy wyciągnęli wnioski z druzgocącej porażki. Stało się jasne, że konieczne jest wprowadzenie gruntownych zmian, zarówno w strukturach armii, jak i w systemie obronnym. Dowódcy zrozumieli, że mocne punkty oporu mogą skutecznie związać siły nieprzyjaciela i zapewnić czas na reorganizację wojsk. Strategiczny obiekt obronny na mapie Prus Wschodnich Bogatsi w doświadczenia, Prusacy zaczęli modernizować stare i wznosić nowe fortyfikacje. Najszerszymi zmianami objęli wschodnią granicę. W kwietniu 1843 roku Fryderyk Wilhelm IV zarządził budowę twierdzy chroniącej strategiczny przesmyk między dwoma jeziorami: Niegocin i Kisajno. Obiekt zaprojektowany na planie sześcioramiennej gwiazdy miał powstać w sąsiedztwie miasta Lötzen. Do fortu miały prowadzić cztery bramy, a całość otaczać masywny mur o długości 2303 m. Zabudowania zostały zaprojektowane w taki sposób, by w forcie mogło stacjonować do 3 tys. żołnierzy. Kamień węgielny wmurowano 4 września 1844 roku. Budowa trwała 12 lat. Na cześć ministra wojny Aby uhonorować Hermanna von Boyena, ówczesnego ministra wojny i inicjatora zmian w pruskim systemie obronnym, 24 grudnia 1846 roku król oficjalnie nadał fortyfikacjom nazwę feste Boyen. Na cześć generała nazwano też sześć bastionów: Hermann, Ludwig i Leopold (od imion von Boyena) i Schwert, Recht oraz Licht (w nawiązaniu do miecza, prawa i światła, symboli rodowych generała). Twierdza Boyen podczas I wojny światowej Podczas wielkiej wojny twierdza okazała się kluczowym elementem pruskiej obrony przy wschodnich granicach. Potężne umocnienia i naturalne przeszkody terenowe skutecznie blokowały rosyjską armię i umożliwiły przeprowadzenie mobilizacji wojsk na terenie Mazur. Twierdza Boyen podczas II wojny światowej W trakcie drugiego wielkiego konfliktu, twierdza nie odegrała bezpośredniej roli bojowej. W przededniu II wojny światowej stanowiła jeden z punktów zbornych niemieckiej armii, która z terenu Prus Wschodnich wkroczyła na polskie ziemie. W trakcie trwania walk, siedzibę miał tam ośrodek Abwehry, w którym szkolono żołnierzy z armii gen. Andrieja Własowa, którzy przeszli na stronę nieprzyjaciela. W styczniu 1945 roku, kiedy do miasta zbliżały się wojska z III Frontu Białoruskiego. Niemcy opuścili twierdzę bez podejmowania walki. Dzieje twierdzy po kapitulacji Niemiec W 1945 roku twierdza Boyen przeszła na własność Wojska Polskiego. Pięć lat później umiejscowiono tam kilka przedsiębiorstw spożywczych, co wymusiło przekształcenie istniejących i budowę nowych zabudowań i w rezultacie doprowadziło do powstania dużych zniszczeń. Dopiero na początku lat 90. zlikwidowano większość zakładów. Jakie atrakcje oferuje twierdza Boyen? Każdy miłośnik historii poczuje się tam usatysfakcjonowany Twierdzę Boyen udostępniono wówczas dla turystów odwiedzających Giżycko. Od tamtego czasu miejsce to cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem. Trudno się temu dziwić. Mówimy tu przecież o jednym z najlepiej zachowanych zabytków XIX-wiecznej architektury obronnej. Jeżeli dodamy do tego znajdujące się na terenie fortu obiekty, otrzymamy naprawdę interesujące miejsce do zwiedzenia. Cztery bramy Kiedyś na teren fortu prowadziły cztery bramy: Giżycka, Wodna, Prochowa i Kętrzyńska. Pierwsza z wymienionych dziś pełni funkcję wejścia. Z uwagi na wschodnie położenie, jest najsilniej umocniona. Składa się z dwóch wejść pod wałami, które rozdziela sucha fosa i mur Carnota. Brama Wodna umożliwiała dostarczanie zaopatrzenia barkami z jeziora Niegocin. Straciła na znaczeniu w 1868 roku, gdy wybudowano linię kolejową. Wówczas zaczęto ją traktować jako alternatywną drogę zaopatrzenia. Brama Prochowa pozwalała zaopatrywać pododdziały, które stacjonowały poza fortem. Po obu jej stronach, pod wałem, umieszczono magazyny amunicji. Zamykana stalowymi wrotami i mostem zwodzonym (od strony fosy) Brama Kętrzyńska, po obu stronach była zaopatrzona w schrony i wartownie. To wejście dosłownie ocieka dekoracyjnymi detalami. Sala ćwiczeń Dawna sala ćwiczeń jest największym zachowanym budynkiem z okresu wojskowego. Kiedyś żołnierze pracowali tam nad kondycją fizyczną. Dziś ten historyczny obiekt zachwyca wspaniałym murem pruskim. Stacja gołębi pocztowych Gołębie pocztowe hodowano na terenie fortu nie w celach hobbystycznych. Ptaki były niezawodnym sposobem na utrzymywanie kontaktu z innymi jednostkami. Gołębniki znajdowały się na dwóch górnych kondygnacjach. Mogły zmieścić do 700 ptaków. Na parterze umiejscowiono pomieszczenia obsługi. Koszarowce W twierdzy znajdują się trzy budynki koszarowe: „Miecz”, „Domaniewskiego” i „Hermann”. W pierwszym obecnie znajdują się wystawy historyczne i hostel. Inne atrakcje To jeszcze nie wszystkie obiekty, jakie można zwiedzić na terenie twierdzy. Inne atrakcje to między innymi: stanowisko obserwacyjne artylerii, warsztat amunicyjny, amfiteatr, laboratorium prochowe, zespół piekarni, kojec artyleryjski, schrony koszarowe, spichlerze, majdan, stajnia i wozownia, warsztat artyleryjski. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najlepszy weekendowy trip w województwie mazowieckim. Te 3 relikty przeszłości znajdziecie w 1 miejscu
Planujecie wiosenny wypad weekendowy? Kochacie uroki polskich rejonów i nie chcecie wybierać się zbyt daleko? W Chlewiskach koło Szydłowca znajduje się perełka, która uchyli przed wami rąbek historii na pograniczu kilku wieków.
Niecałe 130 kilometrów od Warszawy znajduje się przepiękny kompleks, łączący w sobie walory historyczne, turystyczne i bioodnowy spa, który pozwoli nacieszyć umysł, duszę i ciało. Teren w Chlewiskach to nie tylko majestatyczny Pałac Odrowążów, ale także kilka reliktów historycznych, które zapadną wam w pamięci na długo. Zaplanujcie z nami weekend w województwie mazowieckim, dzięki któremu zgłębicie magię tego regionu. Studnia Dobiesława Odrowąża - relikt XV wieku Jednym z elementów posiadłości, który warto zwiedzić, jest studnia, której historia sięga połowy XV wieku. Została zbudowana pomiędzy 1460 a 1490 rokiem. Nazwano ją na cześć Dobiesława Odrowąża-Chlewickiego. Jej projekt przygotowano w oparciu o plan koła ze średnicą 180 cm. Jest głęboka na 13 metrów i pozwala na skorzystanie z wód o wyższej wartości mikrobiologicznej. To zasięg dalszy niż poziom wód gruntowych. Warto wspomnieć o surowcu, z którego została wykonana, gdyż to lokalny materiał. Przy jej budowie i projekcie wykorzystano łamany piaskowiec, który pochodził z lokalnych wyrobisk w niedalekiej odległości od Szydłowca. Spojenia wykonano z zaprawy wapienno-piaskowej, co wyróżnia cembrowinę wysoką jakością wykonania. View Burdaffi on the source website Baszta w Chlewiskach - relikt XVIII wieku Piętrowa konstrukcja, który stanowi idealny punkt widokowy na majestatyczny park Manor House SPA. Dobrze zlokalizowana baszta pozwala cieszyć się urokami szlacheckiej posiadłości, która jest okalana mazowieckimi krajobrazami. Ma ona gotycki wzór, a powstała jako integralna część sztucznych ruin w formie kamiennego ogrodzenia. Było ono zakończone kilkoma basztami, które miały utożsamiać gotycki wieżowy zamek. Jej unikalny charakter sprawił, że została zrekonstruowana w 2013 roku. Służyła kiedyś jako punkt widokowy z amboną strzelecką dawnego zwierzyńca. Od południowej strony przylegał do niej ogród owocowy wraz z oranżerią, który służył kojącym spacerom wśród natury. View Burdaffi on the source website Dworska lodownia na tyłach pałacowego wzgórza - relikt XIX wieku Dla wszystkich tych, których fascynują dworskie budynki, lodownia jest wyjątkowym miejscem. To tutaj, na przełomie XIX wieku składowano lód, który służył do izolowania i przedłużania terminu ważności wielu produktów spożywczych. Mieściła się ona na tyłach oficyny, gdzie front był skierowany w stronę ogrodu dzikiego. Została wykonana z kamienia, a jej wewnętrzna konstrukcja była wyposażona w szyb zapasowy, gdzie znajdowały się wspomniane zapasy lodu. Wbudowane cztery komory były częścią użytkową, które charakteryzują się kolebkami z cegieł. Konstrukcje ścian oraz sklepień były wzmacniane zaprawą wapienno-piaskową. Całość powstała na początku XIX wieku i stanowiła ważny element codziennego życia. Dziś mieści się tu Muzeum Rzeźb Bogów i Bożków Słowiańskich.
Wały Chrobrego. Spektakularny deptak Szczecina jest też doskonałym punktem widokowym
Wały Chrobrego usypano ponad 100 lat temu i nie mają nic wspólnego z pierwszym polskim królem. Jest to majestatyczny deptak wznoszący się ponad Odrą. Rozpościera się z niego wspaniały widok. To miejsce w Szczecinie trzeba odwiedzić nie tylko dla panoramy, ale by dobrze zjeść.
Spis treści: Wały Chrobrego – kiedy powstały? Wysokość, długość i kształt Co się znajduje na Wałach Chrobrego? Wały Chrobrego i zniszczenia wojenne Deptaki kojarzymy z reguły z traktami biegnącymi między gęstą zabudową w centrum miast. Z tego powodu Wały Chrobrego należy uznać za wyjątkowy bulwar Szczecina. Co na nim i z niego można zobaczyć i jak spędzić na nim czas? Dowiecie się tego z naszego tekstu. Wały Chrobrego – kiedy powstały? Wbrew dumnej nazwie, wałów wcale nie usypano na polecenie pierwszego polskiego króla, Bolesława Chrobrego. Stało się to zaledwie na początku XX wieku i to na polecenie ówczesnych władz niemieckich. Nazwę zmieniono dopiero po 1945 roku, kiedy Szczecin po korekcie granic znalazł się w ramach Polskiej Republiki Ludowej. Nazwy związane z polskimi postaciami historycznymi nadawano też na przykład ulicom, by nadać polski charakter Ziemiom Odzyskanym. Taras ziemny usypano w latach 1901–1907 na terenach zlikwidowanego Fortu Leopolda. Była to inicjatywa nadburmistrza Stettina, Hermanna Hakena. Tarasy zaprojektował Wilhelm Meyer-Schwartau. Do 1945 roku te wyniesione bulwary określano właśnie jego nazwiskiem – Hakenterrasse. Wysokość, długość i kształt Skala bulwarów robi wrażenie. Rozciągają się na długości pół kilometra. Położone są 17 metrów powyżej poziomu Odry Zachodniej. Osią Wałów Chrobrego jest promenada spacerowa, którą obsadzono drzewami. Na jej zakończeniu, po obu stronach znajdowały się pierwotnie półokrągłe place widokowe. W ich miejscach są obecnie restauracje, gdzie można się posilić po spacerze. W centralnej części wałów znajduje się punkt widokowy i monumentalne schody, po obu stronach ograniczone pawilonami. Jest to miejsce spotkań szczecinian. Zwłaszcza w weekendy sporo się tu dzieje. Poniżej znajduje się fontanna. Przed nią wznoszą się dwie wieże oświetleniowe, wyglądające na latarnie morskie. Na Wały Chrobrego wiodą dwie symetryczne drogi – ulica Admiralska i Komandorska, biegnące w dół wzdłuż nasypu ziemnego. Co się znajduje na Wałach Chrobrego? Wały Chrobrego to przede wszystkim deptak, z którego rozpościera się doskonały widok na prawy brzeg Odry i jej odnogi oraz trzy wyspy: Grodzką, Bielawę i Łasztownię. W miejscu bocznych tarasów widokowych wieńczących bulwar znajdują się restauracje. W górnej części Wałów Chrobrego znajdują się trzy wielkie kompleksy architektoniczne. W centralnej części jest Muzeum Narodowe z przepastnymi zbiorami. Można w nim zobaczyć trzy wystawy stałe: Misterium Światła. Sztuka średniowieczna na Pomorzu; Ukryte znaczenia. Sztuka na Pomorzu w XVI i XVII wieku; Antyczne korzenie Europy. Szczecińska kolekcja Dohrnów. Na wieży muzealnej znajduje się taras widokowy. Wstęp jest dodatkowo płatny, ale widoki – warte ceny. Poza tym atrakcję tę dopiero otwarto w 2024 roku, więc mało kto miał do tej pory okazję podziwiać spektakularne landszafty. W tym samym budynku ma swoją siedzibę Teatr Współczesny. Gmach ten od początku, gdy powstał w 1913 roku pełnił funkcje muzealne. Do końca II wojny światowej mieściło się tam Muzeum Miejskie (Stadtmuseum Stettin). Budynek muzeum pomyślano jako zwartą i masywną bryłę, którą oblicowano jasnym piaskowcem i granitem. Eksponowano tam zbiory archeologiczne i etnograficzne, sztukę pomorską i europejską. Na wystawach były też artefakty z Afryki, Azji i Oceanii oraz eksponaty przyrodnicze. Na półokrągłym tarasie muzeum od czasów niemieckich stoi rzeźba. Nie jest pewne, co przedstawia, więc nazywana jest dwojako: Herkules walczący z centaurem lub Walka Lapity z centaurem. Dzieło wykonał Ludwig Manzel. Jest to dynamiczne ujęcie dwóch postaci w walce: centaura i nagiego, umięśnionego mężczyzny. Jest to najbardziej prestiżowe miejsce na całych tarasach, bo centralne i najbardziej eksponowane. Dlatego miał tam stanąć posąg cesarza Fryderyka III. Jednak jego proporcje nie wpisały się w wizję i ostatecznie przeniesiono go w inne miejsce w Szczecinie. Na południe od budynku muzeum jest gmach Politechniki Morskiej. W czasach niemieckich mieściły się tam biura Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Naczelnej Dyrekcji Ceł. Jego południowa część powstała w latach 1902–1905. Znajdowały się tam też mieszkania służbowe. Przylegający od północy do tego budynku gmach powstał w latach 1914–1921. W celu adaptacji gmachu na potrzeby uczelniane dobudowano salę gimnastyczną i laboratorium silników okrętowych Z kolei na północy wałów znajduje się Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki. Przed II wojną światową był to gmach lokalnej rejencji, czyli władz terytorialnych obejmujących dzisiejsze Pomorze Zachodnie i Pomorze Przednie. Wały Chrobrego i zniszczenia wojenne Wały Chrobrego przetrwały zawieruchę wojenną i nawet nie uległy większym zniszczeniom w 1945 roku podczas walk z Rosjanami. Po wojnie przebudowywano głównie wnętrza budynków usytuowanych na tarasie. Spolonizowano też niektóre elementy architektoniczne. Na przykład w niszach po obu stronach fontanny znajdującej się pod schodami w centralnej części wałów umieszczono figury żeglarza Jana z Kolna (ponoć dotarł do Ameryki przed Kolumbem) i średniowiecznego pomorskiego korsarza – Wyszaka. Spolonizowano też herby miast na półokrągłej ścianie nad fontanną. Oznacza to, że miasta z terenów Ziem Odzyskanych uzyskały polskie nazwy, a miasta znajdujące się nadal po 1945 roku w granicach Niemiec zastąpiono kilkoma z obszaru Polski. Pojawiła się na przykład Gdynia. Wprawne oko dostrzeże modyfikacje kamieniarzy z czasów PRL. Źródła: Pomeranica VisitSzczecin Historyczny Szczecin Muzeum Narodowe w Szczecinie Szczecińskie Towarzystwo Komunikacji Miejskiej. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Puszcza Knyszyńska kryje cuda i tajemnice. W tym także nielegalne bimbrownie
Puszcza Knyszyńska to miejsce, w którym natura i człowiek musieli nauczyć się szanować swoje prawa. Znajdziemy tu przyrodę, leśny klasztor i zabytki bimbrownictwa.
W tym artykule: Puszcza Knyszyńska – leśny klasztor Supraśl Bimbrownie w puszczy Żeremia i mokradła Puszcza Knyszyńska – informacje praktyczne W trudnym koronawirusowym czasie w Supraślu zdarzył się cud. Choć powinna być to co najmniej ogólnokrajowa sensacja, jego sława nie wyszła poza najbliższą okolicę. Nic dziwnego, w końcu cuda zdarzają się na Podlasiu dość często. Pojechałem do supraskiego męskiego monasteru prawosławnego, by przekonać się, o co chodzi. Puszcza Knyszyńska – leśny klasztor Tuż za opłotkami Białegostoku zaczyna się las, który ciągnie się z grubsza do granicy z Białorusią. To Puszcza Knyszyńska, tylko trochę mniejsza niż jej bardziej znana sąsiadka – Puszcza Białowieska. Choć jest to „tylko” park krajobrazowy, niewiele ustępuje jej pod względem bogactwa fauny i flory. Świadczy o tym choćby 21 rezerwatów powołanych jak dotąd w jego obrębie. Błogosławieństwa natury doceniali z pewnością mnisi, którzy w XVI w. na leśnym uroczysku wybudowali klasztor z wielką obronną cerkwią pw. Zwiastowania Bogurodzicy, która do dziś dominuje nad całą okolicą. Najlepiej przyjechać tu wczesnym rankiem, gdy jej wieże wyłaniają się z mgły unoszącej się nad doliną rzeki Supraśl. Nie wiadomo, czy zakonnicy cenili sobie tutejszy mikroklimat. Na pewno został on doceniony w XXI w., gdy miasteczko uzyskało wreszcie status uzdrowiska, również ze względu na bogate zasoby borowin w tutejszych torfowiskach. Wchodzę do monasteru żądny zjawisk nadprzyrodzonych. Na środku cerkwi stoi ikona „Życiodajne źródło”, która pokryta jest jakąś oleistą cieczą. To mirro, wonny olejek, którym zostaną namaszczeni wierni po nabożeństwie. – Jak to możliwe? – pytam stojącego obok batiuszkę. – Po prostu: cud! – odpowiada. Tuż obok świątyni znajdzie się też coś dla ciała. W starej szkole działa kawiarnia z najlepszymi lodami na wschód od Wisły, dostępnymi w niepoliczalnej ilości smaków. I choć to może nie cud, ale już objawienie. Supraśl Z kolei Supraskie Muzeum Ikon to dla mnie jedno z najlepszych muzeów w Polsce. Świetnie poprowadzona za pomocą światła i dźwięku ekspozycja wprowadza w świat prawosławia, pozwalając zrozumieć, jak czytać wystrój i symbole w cerkwi. Dodatkową atrakcją są ikony napisane przez Jerzego Nowosielskiego i oryginalne freski uratowane z cerkwi Zwiastowania, która została wysadzona przez Niemców w 1944 r. Jeżeli naprawdę przyjechaliśmy do Supraśla o świcie, to atmosfery raczej nie będą psuć auta zaparkowane na głównej ulicy zabudowanej domami tkaczy. Można się wtedy poczuć jak w filmie „U Pana Boga za piecem”. Bo choć akcja teoretycznie dzieje się w nieodległym Królowym Moście, to większość zdjęć kręcono właśnie w Supraślu. Miasteczko kryje jeszcze jeden cud – teatr Wierszalin założony 30 lat temu przez Piotra Tomaszuka. Przez ten czas niewielki zespół zyskał międzynarodową renomę. Nadal uważany jest za jeden z najlepszych teatrów alternatywnych w kraju. Bimbrownie w puszczy Czas, by wejść wreszcie do lasu. Jeżeli wyruszymy odpowiednio wcześnie, właściwie mamy gwarantowane spotkanie z sarnami czy jeleniami. Nierzadko drogę przebiegnie dzik, a nad głową krzyknie bielik. Kiedyś udało mi się spotkać nawet wilka. Raczej nie spotkamy natomiast słynnego Ducha Puszczy, bo przecież duchów nie ma. Czy rzeczywiście? Wystarczy zapytać w dowolnym gospodarstwie agroturystycznym albo po prostu pogadać z miejscowymi, a okaże się, że tu też dzieją się cuda. Do lasu wwozi się cukier i drożdże, a wywozi alkohol! Leśne bimbrownie są porozrzucane po całej puszczy, a za mekkę bimbrownictwa uznaje się okolice Czarnej Białostockiej. Nielegalne fabryki alkoholu są poukrywane głęboko w lesie, więc znajduje je raczej tylko policja w czasie nalotów. Dziwna sprawa, bo choć co roku likwiduje się kilka dużych bimbrowni, to trunku nigdy nie brakuje. Choć policyjne akcje martwią okolicznych mieszkańców, to sami muszą przyznać, że czasem jest z nich pożytek. W czasie epidemii koronawirusa policjanci z Wasilkowa przekazali 250 litrów zarekwirowanego bimbru do służb sanitarnych, które miały wykorzystać płyn do przygotowania preparatów dezynfekujących. Szkoda marnować jeden z najbardziej rozpoznawalnych produktów z Podlasia na mycie rąk. Ale cóż poradzić, takie prawo. Leśną manufakturę alkoholu zobaczyć można także w Białostockim Muzeum Wsi. Tu dwie autentyczne, zarekwirowane przez służby fabryczki tworzą małe muzeum bimbrownictwa. Żeremia i mokradła Las to nie tylko drzewa, ale również woda. Tej drugiej jest w puszczy całkiem sporo, również dzięki pracy niestrudzonych bobrów. W XIX w. praktycznie wyginęły w Polsce, a do Puszczy Knyszyńskiej przywędrowały ponownie z Białorusi. Zwierzęta te systematycznie zamieniają spore połacie lasu w tereny podmokłe i nietrudno trafić na ich żeremia. Nie brakuje też zbiorników utworzonych przez człowieka, jak akwen Wyżary. Jeśli przejść się wzdłuż wody, trafimy na kładki, które przez bagna zaprowadzą nas do galerii rzeźb leśnych stworzonej pod kuratelą znanego artysty Pawła Althamera. Jeszcze ciekawsze jest jednak położone kilometr dalej uroczysko, z kładką wcinającą się kilkadziesiąt metrów w środek bagna. To dobre miejsce na odpoczynek. Wystarczy usiąść na końcu pomostu i zatopić się w dźwiękach lasu. Temu, kto nie zakocha się w puszczy po takiej „leśnej kąpieli”, może pomóc już chyba tylko cud. Puszcza Knyszyńska – informacje praktyczne Dojazd Do Białegostoku dojedziemy autem z Warszawy w 1,5 godz., pociągiem – w nieco ponad 2 godz. Najlepszym środkiem lokomocji w puszczy jest rower, a w pociągach są miejsca dla rowerów – ich liczba jest ograniczona, warto rezerwować bilety wcześniej. Samochody nie mogą poruszać się drogami leśnymi, o czym najczęściej (choć nie zawsze) informują znaki. Nie warto sugerować się mapami Google, które nie uznają takich zakazów. Nocleg W Polsce biwakowanie w lesie jest zabronione poza miejscami wyznaczonymi. Od 2019 r. Lasy Państwowe prowadzą jednak pilotażowy program umożliwiający spanie „na dziko”, pod warunkiem zgłoszenia tego w nadleśnictwie. Mapa obszarów objętych programem na: bdl.lasy.gov.pl Lipowy Most 7 – stary, pięknie wyremontowany dom w sercu puszczy, „spa dla umysłu”. Ceny: 500 zł za wyłączność, 300 zł za pokój i towarzystwo sympatycznej właścicielki. Jedzenie Babki ziemniaczanej, kiszki ziemniaczanej, a także kartaczy można spróbować w barze Jarzębinka w Supraślu. Lody o smaku bimbru znajdziemy w kawiarni Stara Szkoła w Sokółce. Restauracja Pod Sokołem w Sokółce – kuchnia na światowym poziomie na krańcu Polski. Tatarska Jurta – słynna restauracja z kuchnią tatarską w Kruszynianach; stołował się tu m.in. brytyjski król Karol.
Archeolodzy wydobyli skarby spod gdańskiego Żurawia. W majówkę będzie można je obejrzeć
Żuraw to symbol Gdańska. Kto by pomyślał, że ta powszechnie znana budowla skrywa w sobie nadal liczne tajemnice. Archeolodzy zaprezentowali najnowsze odkrycia dokonanie w jej fundamentach. Te bezcenne skarby będzie można obejrzeć w majówkę.
W tym artykule: Nowa odsłona Żurawia Archeolodzy w fundamentach Najciekawsze artefakty odkryte w Żurawiu Festyn z okazji otwarcia Żurawia i nowej wystawy Żuraw to zabytkowy dźwig portowy i jednocześnie jedna z bram wodnych Gdańska, która położona jest nad Motławą. Uważany jest za unikatowy zabytek techniki i jedną z ikon historycznej architektury Gdańska. Czasy największej świetności dźwigu przypadały na przełom XVI i XVII w. To wtedy Gdańsk był jednym z ważniejszych portów Europy. Żuraw – jego największy dźwig – każdego dnia przeładowywał tony towarów. Nowa odsłona Żurawia W ostatnich latach w Żurawiu trwały prace remontowo-modernizacyjne. Cel: otwarcie nowej wystawy stałej. Te działania właśnie dobiegają końca. We wtorek, 30 kwietnia 2024 r. odbędzie się uroczyste otwarcie Żurawia. Wewnątrz będzie można obejrzeć ekspozycję, która – zdaniem jej twórców – łączy nowoczesne technologie ze szczegółowym odwzorowaniem realiów historycznych. Ma być to dla zwiedzających podróż w czasie do XVII-wiecznego Gdańska. Archeolodzy w fundamentach O tym, że skala prac była duża, świadczy zaangażowanie archeologów w projekt. Podczas remontu znaleźli w fundamentach konstrukcji dziesiątki niezwykłych zabytków. Wybrane można zobaczyć na nowej ekspozycji we wnętrzu Żurawia. Są to artefakty datowane od czasów średniowiecza (wówczas stał tam pierwszy dźwig) po XX w. – Pozyskane przedmioty pochodzą z warstw niwelacyjnych usypywanych w pierwszej połowie XV w. pod budowę murowanego Żurawia oraz z okresu wzmacniania fundamentów i osuszania piwnic w kolejnych stuleciach – informuje Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, którego Żuraw jest jednym z oddziałów. Najciekawsze artefakty odkryte w Żurawiu Zabytki opisała dr Anna Rembisz-Lubiejewska – ekspertka z Narodowego Muzeum Morskiego. Sześcioboczne naczynie z cyny na trzech nóżkach Na jego wewnętrznej powierzchni znajduje się przedstawienie św. Jerzego na koniu, zabijającego włócznią smoka. Na ściankach zewnętrznych przedstawiono pary apostołów pomiędzy gotyckimi arkadami. To bardzo rzadkie znalezisko – jedno z zaledwie 20 znanych z całej Europy. Do czego służyło? Jest to zagadką. Na podstawie zdobień wielu europejskich badaczy uważa, że przedmiotów tych używano jako naczyń na komunikanty używane przez kapłanów podczas odwiedzania chorych i umierających. Inni badacze porównują opisane obiekty z… solniczkami stojącymi na sakralnych i świeckich stołach, prezentowanych w średniowiecznej sztuce. Zapinka z miedzi Przedmiot wykonano ze stopu miedzi. Składa się z ramki w formie taśmowatego okręgu z otworem, przez który przeciągnięto wąski taśmowaty kolec. Na ramce widnieje częściowo zachowany napis wykonany majuskułą gotycką: HILF GOT MARIA BEROT (Boże dopomóż, Mario doradź). Zapinka miała nie tylko funkcję ozdobną. Inskrypcje o charakterze religijnym były wyrazem prośby o pomoc i ochronę. Artefakt pochodzi z okresu XIII w. do drugiej połowy XIV w. Mosiężny kurek Zawór mosiężnego szpuntu w formie tulejki zwieńczonej figurą kogucika. Przedmiot wydobyto z warstw datowanych na XVI – początek XVII w. Właśnie od takich figurek wzięła się nazwa „kurek”, oznaczająca do dziś pokrętło otwierające i zamykające dopływ cieczy. Szpunty odkrywane w Gdańsku, podobnie jak i ten, pochodzą głównie z warsztatów niemieckich, a ich obecność jest wiązana z importem beczkowanego piwa i wina. Monety i liczmany W sumie archeolodzy odkryli 2 liczmany i 10 monet. Liczmany wykonano w pracowniach miasta Tournai położonego na pograniczu niderlandzko-francuskim. Krążki te służyły do prowadzenia obliczeń matematycznych. Ich dodawanie i odejmowanie wykonywano na desce z wyrysowanymi pięcioma poziomymi liniami, przedzielonymi jedną pionową. Taka metoda obliczeń na desce rozpowszechniła się w Europie w XIV w. Z kolei zbiór monet pozyskany w Żurawiu pochodzi z drugiej połowy XIV w. oraz z okresu od końca XVI do XX w. Dużą grupę stanowią monety państwowe bite w czasach Zakonu Krzyżackiego, Prus Książęcych, Królestwa Prus i Cesarstwa Niemieckiego. Jeden z najstarszych numizmatów to wybity w latach 1380–1382 w Toruniu szeląg mistrza Winrycha von Kniprode. Wolne Miasto Gdańsk. Jak powstało, do kogo należało i jakie były jego losy? 102 lata temu powstało Wolne Miasto Gdańsk. Miasto, które przez 19 lat było tykającą bombą w relacjach polsko-niemieckich, która w końcu wybuchła. Jak doszło do powstania tego tworu tery... Festyn z okazji otwarcia Żurawia i nowej wystawy Odnowiony Żuraw otwiera swoje podwoje 30 kwietnia 2024 r. Z tej okazji odbędzie się festyn w klimacie XVII-wiecznego Gdańska, z premierowym zwiedzaniem odrestaurowanych wnętrz zabytku. Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 14:00 i potrwa do godziny 20:00. W programie m.in.: Gabinet portowego cyrulika – dowiedz się jakie przypadłości trapiły niegdyś marynarzy, flisaków i mieszkańców portu. Zobacz XVII-wieczne narzędzia chirurgiczne i … na ochotnika poddaj się zabiegowi w wykonaniu portowego cyrulika! Kram kupców i marynarzy gdańskich – sprawdź, jakie towary sprowadzano do Gdańska pod pokładami żaglowców i posłuchaj opowieści o przygodach ludzi morza. Gdańska kuchnia – dowiedz się, jakie smaki ceniono w XVII-wiecznym mieście, co jadano od święta i na co dzień. Sprawdź, czy dawni gdańszczanie znali cytrusy oraz czego ówcześni kucharze używali do przyrządzania potraw. Gry i zabawy dla najmłodszych – wspólna zabawy replikami zabawek i gier z epoki. Sprawdź, czym bawili się kiedyś mali gdańszczanie i w co najchętniej grywali dawni marynarze. Źródło: NMM, Pomorskie Travel. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Archeolodzy badają osadę budowniczych megalitów sprzed 5,5 tys. lat. Odkryto tysiące zabytków
Fragmenty naczyń ceramicznych, narzędzia krzemienne, przęśliki i glinianą łyżkę – w sumie kilka tysięcy zabytków sprzed 5,5 tysiąca lat odkryli archeolodzy w Hnatkowicach w woj. podkarpackiem. Należała do budowniczych megalitów.
W tym artykule: Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Kontakty z szerokim światem Trwałe osady – dobre życie W poszukiwani nekropolii Jest to fragment osady należącej do społeczności określanej przez archeologów jako kultura pucharów lejkowatych ze względu na specyficzny typ naczynia, który wykonywała. Ludność ta zajmowała się uprawą roli i hodowlą. Zasiedliła rozległe terytorium Europy, od Jutlandii po Wołyń i Podole. Społeczności te wznosiły olbrzymie grobowce megalityczne, które można dziś zobaczyć między innymi z Wietrzychowicach na Kujawach. To świadectwo postępującego rozwarstwienia społecznego. Takich megalitów odkryto w ostatnim czasie więcej, również w Wielkopolsce. Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Miejsce do najnowszych wykopalisk udało się wytypować do badań dzięki analizie zobrazowań satelitarnych i badaniom geofizycznym. Uwagę badaczy zwrócił specyficzny kolor w obrębie jednego z pól uprawnych. Okazało się, że intuicja nie pomyliła badaczy. Na obszarze niespełna 1 ara (10 na 10 m) archeolodzy zidentyfikowali grubą warstwę akumulacyjną, w której zalegało m.in. ponad 4 tys. fragmentów naczyń ceramicznych, kilkaset wyrobów krzemiennych, przedmiotów związanych z tkactwem, a nawet fragment glinianej łyżki. – Nie natrafiliśmy na żadne pozostałości chat, bo wykop był celowo skierowany na tę konkretną warstwę, którą zaobserwowaliśmy podczas analizy zdjęć satelitarnych. Pozostałości po domostwach, jeśli w ogóle się zachowały, znajdują się zapewne na jej obrzeżach – powiedział National Geographic Polska szef badań, dr Dariusz Król z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Kontakty z szerokim światem Wśród zabytków archeolodzy dojrzeli takie fragmenty naczyń ceramicznych, które wskazują na kontakty ze społecznościami z południa i wschodu. Mowa o cywilizacji trypolskiej, która zajmowała obszar dzisiejszej wschodniej Rumunii, Mołdawii i Ukrainy. Znana była z pięknie dekorowanych naczyń. Stosowano motywy wstęg, spiral, kątów czy kół wykonywanych czarną, czerwoną i białą farbą na jaskrawo czerwono-żółtym tle. – W Hnatkowicach niekoniecznie mamy importy, może chodzić o naśladownictwo. Tak czy inaczej pokazuje to, że pomiędzy tymi społecznościami dochodziło do interakcji - zapewnia dr Król Zauważył, że w obrębie innych znanych osad należących do kultury pucharów lejkowatych faktycznie znajdowano produkty pochodzące z tego kręgu kulturowego, na przykład w Gródku nad Bugiem. Trwałe osady – dobre życie Zdaniem badaczy społeczności kultury pucharów lejkowatych mocno skolonizowały również obecny obszar Podkarpacia. Zorganizowały tu stabilne, trwałe osady. Dzięki wykopaliskom być może uda się odpowiedzieć na pytanie, jak wyglądało ówczesne życie. – Właściwa archeologia nie istnieje bez kooperacji z naukami przyrodniczymi. Pobraliśmy liczne próby materii organicznej po to, aby uzyskać jak najwięcej informacji na temat kontekstów przyrodniczych i gospodarczych, w jakich funkcjonowała ta prehistoryczna społeczność – przekazał naukowiec. Ta materia organiczna to szczątki roślinne i zwierzęce, które dadzą wgląd w ówczesną gospodarkę. Dowiemy się na przykład, jakie zboża i rośliny uprawiano. Grobowce megalityczne w Wielkopolsce. Miało ich tam nie być. Naliczono ich już kilkanaście Najstarsze i największe w Polsce grobowce megalityczne znajdują się na Kujawach. Do niedawna były nieznane w Wielkopolsce. Z pomocą przyszła nowoczesna technika. Już namierzono ich tam kilka... W poszukiwani nekropolii Na terenie Podkarpacia znanych jest kilka cmentarzysk z monumentalnymi grobowcami: w Skołoszowie i w Szczytnej. Są podobne do grobowców megalitycznych z Sarnowa i Wietrzychowic na Kujawach. Do ich budowy wykorzystano jednak nie kamień a drewno. – Takich cmentarzysk było na badanych przez nas terenach z pewnością dużo więcej. Skoro odkrywamy i badamy coraz więcej trwałych osiedli, to pewne jest, że gdzieś w ich otoczeniu znajdują się pozostałości po takich monumentach – podkreślił dr Król. Archeolodzy są już na ich tropie. Prowadzą nawet wstępne badania na dwóch takich stanowiskach archeologicznych kilkanaście kilometrów na zachód od Hnatkowic. Źródło: UR. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Lubuskie – kraina winem płynąca. Co zobaczyć i czego spróbować w Zielonej Górze i okolicach?
Porośnięte krzewami winorośli wzgórza przypominające Toskanię. Historyczny system unikatowych piwnic winiarskich będący częścią Zielonogórskiego Szlaku Wina i Miodu. Rozległy park krajobrazowy wraz z ruinami XIX-wiecznego pałacu w Zatoniu. Lubuskie to miejsce, w którym ciężko się nudzić i łatwo zakochać.
W tym artykule: Podziemne piwnice winiarskie Obiad w Palmiarni Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Rodzinna winnica w Sulechowie Ślady kultury winiarskiej można odnaleźć w Zielonej Górze niemalże na każdym kroku, choć często są one niezauważalne na pierwszy rzut oka. Tak jest właśnie w przypadku piwnic winiarskich znajdujących się w podziemiach zabytkowych kamienic, od których zaczynam zwiedzanie miasta. Podziemne piwnice winiarskie Podziemia, na co dzień niedostępne dla turystów, można odwiedzić za darmo w ramach organizowanego corocznie, na przełomie kwietnia i maja Lubuskiego Festiwalu Otwartych Piwnic i Winnic. Ja wykupuję dodatkowo pakiet degustacyjny wina. Wraz z Mariuszem, który będzie moim przewodnikiem po tej winnej krainie przez najbliższe 2 dni, zwiedzamy dziś 3 z kilkunastu piwnic. Tu prezentują swe wyroby 32 lubuskie winnice. Będzie też można posłuchać specjalnie organizowanych koncertów czy pogadanek na temat historii winiarstwa tego regionu. – To właśnie w tych piwnicach, liczących sobie nawet aż kilkaset lat, winiarze trzymali niegdyś beczki i butelki z drogocennym trunkiem. Podziemia zachowały się w różnym stanie, niektóre zostały podzielone na lokatorskie komórki, inne zniszczone i zagruzowane są zupełnie niedostępne, a jeszcze inne jak te, które goszczą nas dzisiaj, wciąż zachwycają architekturą i unikalnym mikroklimatem. To one tworzą drugie, podziemne miasto – tłumaczy Mariusz. Słucham go z ogromnym zaciekawieniem, delektując się kieliszkiem Pinot Noir i rozglądając z podziwem po kilkudziesięciometrowym, ceglanym wnętrzu o charakterystycznym łukowym sklepieniu. To świadectwo dawnej potęgi zielonogórskiego winiarstwa. Obiad w Palmiarni Późnym popołudniem mój przewodnik zabiera mnie na spacer po zielonogórskiej starówce. Jej elegancka zabudowa, choć usytuowana na parcelach wytyczonych jeszcze w średniowieczu, w dużej mierze pochodzi z przełomu XIX i XX. – A to na skutek pożarów, które wielokrotnie trawiły miasto, zwłaszcza w XVII w. – tłumaczy Mariusz. Urokliwymi uliczkami starówki, docieramy do Palmiarni, największej restauracji w Zielonej Górze, znajdującej się na Wzgórzu Winnym. Jest ono jedyną w Polsce winnicą usytuowaną w centrum miasta. – Przed laty winnica należała do Friedricha Augusta Gremplera, który w 1818 roku wybudował tu niewielki domek. W latach 60. XX w. do domku dobudowano małą palmiarnię, we wnętrzu której działała, wspominana do dziś z sentymentem przez starszych mieszkańców miasta, kawiarnia. Palmiarnia doczekała się ostatecznie aż pięciu modernizacji, stawała się coraz większa i wyższa. Dziś może poszczycić się około 150 gatunkami egzotycznych roślin, w tym najprawdopodobniej największym w Polsce daktylowcem kanaryjskim – opowiada mi historię tego miejsca Mariusz. To właśnie pod koroną tego daktylowca jemy dziś późny lunch. Po posiłku wchodzimy na najwyższy taras widokowy, znajdujący się pod samym dachem palmiarni. Jest tu gorąco i duszno, ale zupełnie mnie to nie zniechęca. Spędzam tam dobrą chwilę podziwiając z góry panoramę miasta i krzewy winorośli porastające zbocza wzgórza. Przed wyjściem wstępujemy jeszcze na moment do piwniczki winiarskiej znajdującej się pod samym budynkiem Palmiarni. Tu można kupić wyroby z okolicznych winnic. I o ile piwnice winiarskie pod kamienicami miasta pamiętają jeszcze zamierzchłe czasy, to ta została wybudowana zaledwie 5 lat temu, w 2018 roku. Jest więc póki co najmłodszą piwnicą w mieście. Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord Następnego dnia jedziemy do oddalonego o około 10 km od Zielonej Góry Zatonia. Znajdujący się tu Park Książęcy to jedno z ulubionych miejsc spacerowych zielonogórzan. – Nie ma w tym nic dziwnego. Spacer odnowionymi alejkami po 52-hektarowym parku krajobrazowym czy odpoczynek w cieniu kilkusetletnich drzew gwarantują poprawę nastroju. A i czworonogi są tu mile widziane – mówi Mariusz. Po parku oprowadza nas przewodniczka, przebrana za księżnę Dorotę de Talleyrand-Périgord, najbardziej znaną postać związaną z tym miejscem. – Historia parku w Zatoniu sięga XVII wieku. To wtedy powstał barokowy dwór, wzniesiony przez Baltazara von Unruh. I też prawdopodobnie wtedy wokół rezydencji zaczęto pierwsze nasadzenia – zaczyna swoją opowieść przewodniczka. – Jednak to urodzona w 1793 roku w Berlinie księżna żegańska Dorota de Talleyrand-Périgord, filantropka, mecenaska kultury, a także polityk, która odegrała znaczącą rolę podczas kongresu wiedeńskiego, przyczyniła się najbardziej do rozwoju tego miejsca. Sprowadziła się do Zatonia około 1840 r. To z jej inicjatywy w 1842 roku dokonano przebudowy dworu, przekształcając go w klasycystyczny pałac. W tym czasie wzniesiono również oranżerię oraz cieplarnię i założono okalający pałac park krajobrazowy w formie w jakiej znamy go dzisiaj – mówi przewodniczka. Idąc urokliwymi alejkami porośniętymi bujną roślinnością, dochodzimy do pałacu, który został spalony w 1945 r. przez wojska radzieckie. Mimo że budowla, udostępniona zwiedzającym w 2018 roku pozostaje w postaci trwałej ruiny, to nadal nosi ślady dawnej świetności. Przechadzamy się po parterze budynku. Wyobrażam sobie jak musiały wyglądać niegdyś te wnętrza, które gościły wiele znakomitości, takich jak król pruski, car rosyjski, kompozytor Franciszek Liszt, czy pisarz Wiktor Hugo. Powoli goni nas czas. Z nieukrywaną niechęcią opuszczam tę oazę zieleni i spokoju. 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Moje pragnienie zgłębienie historii winiarstwa w lubuskim prowadzi nas do Lubuskiego Centrum Winiarstwa w Zaborze. Budynek centrum, gdzie mieści się min. muzeum wina, zbudowano u stóp wzgórza, na którym rozciąga się 33-hektarowa winnica samorządowa. – Szacuje się, że historia lubuskiego winiarstwa sięga XII w., kiedy pierwsze krzewy winorośli sprowadzili tu osadnicy z Flandrii. Obecnie w regionie zarejestrowanych jest 45 producentów wina, uprawiających około 100 hektarów winnic – mówi Mariusz. Podczas nieśpiesznej przechadzki pomiędzy równo posadzonymi rzędami krzewów, Mariusz tłumaczy mi, dlaczego to akurat te tereny stały się polską Toskanią. – Zielona Góra położona jest pomiędzy dwoma rzekami, Odrą i jej dopływem, Bobrem. Rzeki zatrzymują ciepłe powietrze napływające z południa Europy. Rzadko mamy tu przymrozki majowe. A piaszczyste gleby, 5–6 klasy, absorbujące ciepło, ogrzewają systemy korzenne we wrześniu i październiku, kiedy noce są już naprawdę zimne. Jednocześnie gleby te są na tyle luźne, że pozwalają przebić się systemowi korzennemu winorośli kilkanaście metrów w dół, do pokładów iłu lub gliny, będących rezerwuarem wody. Dzięki temu winorośl rzadko wymaga nawadniania – opowiada. Na koniec wizyty udajemy się do pomieszczenia, gdzie znajduje się odszypułkowarka oraz prasy do winogron. Winiarze mogą korzystać z nich za darmo. Jedyny warunek jest taki, że muszą zostawić po sobie idealny porządek! Rodzinna winnica w Sulechowie Wieczorem, Mariusz zabiera mnie na kolację i degustację wina do założonej w 2007 r., 5,5-hektarowej Winnicy Mozów w Sulechowie. Zanim zasiądziemy do posiłku, zwiedzamy jeszcze nowo wybudowaną piwniczkę i przechadzamy się pomiędzy krzewami winorośli. Wieczorna rosa mieni się w promieniach zachodzącego słońca, a niebo płonie feerią barw. Magda Kucuń, córka właścicieli podając do stołu, opowiada historię rodzinnego biznesu. To jej tata, zainspirowany tym co zobaczył na południu Europy, wpadł na pomysł założenia winnicy. Reszta rodziny podeszła do pomysłu bardzo sceptycznie. Po kilkunastu latach musieli jednak przyznać tacie rację. W winnicy nie tylko skosztujemy win produkowanych z takich odmian jak Souvignier Gris, Chardonnay, Léon millot czy Pinot Gris, ale także serów własnoręcznie robionych przez nestora rodu. Można tu także wynająć nocleg. Jedząc pyszną kolację, z podziwem słucham opowieści Magdy o trudach, które napotykali, o poświęceniu, ciężkiej pracy, ale i ogromnej miłości do winiarstwa. Być może już za kilkanaście lat polskie wina wytrawne i półwytrawne będą się cieszyć światową renomą? Z żalem opuszczam Zieloną Górę, ale już wiem, że na pewno tu wrócę. Czeka tu na mnie jeszcze multum atrakcji. Chociażby spacer szlakiem bachusikowym w poszukiwaniu zabawnych figurek (jest ich już ponoć ponad 60!) przedstawiających Bachusa, rzymskiego boga winnej latorośli i wina, które przycupnęły tu i ówdzie na zielonogórskiej starówce. Jest też Winobranie, święto Beaujolais Nouveau i dziesiątki kilometrów tras rowerowych, przecinających ogromne obszary leśne. Gdy siedzę w samolocie, czekając aż maszyna zacznie kołować, przychodzi mi na myśl bardzo adekwatne powiedzenie: „Cudze chwalicie, swego nie znacie”. Ja wracam do domu zauroczona Zieloną Górą i jej okolicami.
Budowa „polskiego Hogwartu” ma zostać dokończona. Lokalne władze wydały w końcu decyzję w sprawie Łapalic
Na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego znajduje się zamek w Łapalicach. To jedna z najsłynniejszych samowoli budowlanych w Polsce. Chociaż budynek od lat był niedokończony, ponieważ właściciel nie miał na niego zgody, ze względu na swoją architekturę szybko stał się atrakcją turystyczną. Lokalne władze w końcu wydały pomyślną decyzję i zdecydowały, że „polski Hogwart” może zostać skończony.
W tym artykule: Jest zgoda na dokończenie budowy zamku w Łapalicach Właścicielem zamku jest polski rzeźbiarz i producent mebli Zamek szybko stał się atrakcją turystyczną Niektóre miejsca przyciągają turystów ze względu na piękną architekturę, zjawiskową naturę lub ciekawą historię. Zamek w Łapalicach poniekąd łączy te trzy rzeczy. Opowieść o „polskim Hogwarcie” może nie jest tak samo magiczna, jak przygody młodego czarodzieja z książek J.K. Rowling. Jednak budynek dla wielu osób stał się równie kultowy, chociaż nigdy nie został dokończony. Teraz jednak wszystko wskazuje na to, że ostatni rozdział wątku najsłynniejszej samowoli budowlanej w Polsce zmierza ku końcowi. Jest zgoda na dokończenie budowy zamku w Łapalicach W lutym 2023 r., podczas sesji Rady Miejskiej w Kartuzach lokalne władze wydały decyzję, która umożliwia właścicielowi dokończenie budowy zamku. – Budowa zamku w Łapalicach będzie mogła zostać legalnie dokończona – mówił Mieczysław Gołuński, burmistrz Kartuz, o czym poinformował expresskaszubski.pl. – Mieliśmy pewien zastój, jeżeli chodzi o prace nad planem miejscowym obejmującym zamek w Łapalicach. Jednak dzięki przychylności pana konserwatora zabytków procedura ruszyła – wyjaśniał Gołuński. – W ubiegłym tygodniu przyszła decyzja pozytywna na zakończenie projektu i uzgodnienie budowy tego zamku – dodał burmistrz. Jednak na finał tej sprawy trzeba było poczekać jeszcze kilka miesięcy. Dopiero teraz Rada Miejska w Kartuzach ostatecznie zalegalizowała budowlę. Przyjęła też plan zagospodarowania przestrzennego, który umożliwia jej dokończenie – informuje serwis trojmiasto.pl. Trzy lata temu Rada Miejska w Kartuzach podjęła uchwałę o przystąpieniu do opracowania planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, w którym znajduje się zamek. Gmina otrzymała już zgodę na wpisanie obiektu do tego planu. Dlatego kontynuacja prac budowlanych to już kwestia czasu i ostatecznej decyzji właściciela. Właścicielem zamku jest polski rzeźbiarz i producent mebli A jest nim rzeźbiarz Piotr Kazimierczak, który w latach 80. został producentem mebli. Jego firma dobrze prosperowała. Na początku dekady postanowił na Kaszubach wybudować swój dom z pracownią rzeźbiarską. W 1983 r. otrzymał pozwolenie na budynek o powierzchni 170 m². Projekt cały czas się rozwija, a ostatecznie konstrukcja przybrała rozmiary i wygląd zamku. Ma on powierzchnię 5000 m², kilka pięter, 52 pomieszczenia, ponad 360 okien i 12 wieżyczek. W środku znajdować się miała również duża sala balowa i basen. TOP 10 - najpiękniejsze zamki w Polsce. Które koniecznie trzeba zobaczyć? Czy wiesz, że na terenie Polski znajduje się aż 419 zamków? Przeważnie zostały z nich same ruiny, jednak kilka z nich zachowało się w niemal nieskazitelnym stanie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dd793acf31ab0d7bab00edebb9f95bf7614facd6-33b38e8.jpg" width="938" height="626" alt="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" title="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" /> Na początku lat 90. XX w. prace budowlane zostały przerwane z powodu problemów finansowych Kazimierczaka. Właściciel obiektu przez wiele lat nie miał pieniędzy na dokończenie swojego projektu. Budynek powstał niezgodnie z pozwoleniem na budowę, a inwestor nie wykonał dokumentacji zamiennej. Właśnie dlatego w 2006 roku powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę budowli. Zamek szybko stał się atrakcją turystyczną Kazimierczak wystąpił wówczas do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji. Urząd przychylił się do wniosku rzeźbiarza, ale nakazał mu dostarczenie projektu zamiennego do końca 2008 roku. Jednak od tego czasu nie wydano zgody na dokończenie budowli. Z czasem zamek stał się wielką atrakcją dla turystów z całej Polski i fanów opuszczonych miejsc. Przez lata dochodziło do sytuacji, że w okolicy Łapalic można było zobaczyć dziesiątki zaparkowanych samochodów, a na obszarze „polskiego Hogwartu” spacerowali turyści. Jednak wejście na ten teren jest nielegalne, ponieważ formalnie, to wciąż był plac budowy. Dochodziło też do groźnych wypadków. Właściciel zamku deklaruje, że chce dokończyć inwestycję. W przyszłości ma tam być hotel. Lokalne władze mają nadzieję, że przyczyni się to do rozwoju sołectwa Łapalice i całej gminy Kartuzy. Źródła: expresskaszubski.pl, trojmiasto.pl. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Polsce odkryto pradawne konstrukcje rytualne. Pochodzą sprzed 6000 lat
Archeolodzy odnaleźli na Kujawach rytualno-ceremonialne obiekty z czasów epoki kamienia. Neolityczne konstrukcje mogą mieć nawet 6000 lat. W odkryciu pomogła susza.
W tym artykule: W Polsce odnaleziono dwie struktury rytualne z neolitu Rondele w Polsce Rondele mogły być sercem neolitycznej osady W Polsce nigdy nie rozwinęła się starożytna cywilizacja, która pozostawiłaby po sobie olbrzymie dziedzictwo materialne czy monumentalne zabytki. Terytorium naszego kraju w czasach prehistorycznych i starożytnych zamieszkiwały różne plemiona koczownicze. Ludy przychodziły i odchodziły, budowały skromne osady, fortyfikacje i nekropolie, uprawiały na tych terenach ziemię i hodowały zwierzęta. W Polsce odnaleziono dwie struktury rytualne z neolitu Niestety, wiele pradawnych grup nie zostawiło po sobie jednoznacznych śladów, które pozwoliłyby z dużą pewnością opisać ich kulturę, tradycje lub zwyczaje. Naukowcy często opierają się na poszlakach i pozostałościach dawnych struktur, które rzucają delikatne światło na historię ziem polskich w czasach poprzedzających założenie naszego państwa. Podczas badań na Kujawach w 2023 roku naukowcom udało się zidentyfikować struktury z czasów epoki kamienia. Badacze przekazali, że dzięki zastosowaniu drona, na polu pszenicy w Kaczkowie odkryli dwa rondele. To neolityczne konstrukcje, które zazwyczaj miały formę kręgu lub owalu otoczonego co najmniej jednym rowem, a niekiedy również palisadą. Archeolodzy uważają, że mogły mieć charakter rytualny, ceremonialny, a nawet astronomiczny. Rondele w Polsce W całej Europie zlokalizowano około 130 podobnych obiektów. Najwięcej rondeli odkryto jak dotąd w Austrii. Powstawały między 4850 a 4 600 r. p.n.e., czyli w okresie neolitu. Struktury te są najstarszymi przykładami monumentalnej architektury na naszym kontynencie. W Polsce dotychczas odkryto ok. 20 tego typu kręgów. Znajdowały się m.in. w: Bodzowie i Rąpicach w woj. lubuskim, Wenecji koło Biskupina, Pietrowicach Wielkich koło Raciborza, Nowym Objezierzu, Dzemlikowicach, Łysomicach i Tylicach obok Torunia. Jerzy Czerniec, archeolog i autor nowego odkrycia uważa, że odnalezione rondele mogą mieć nawet 6000 lat. Składają się z dookolnych rowów i palisad. Polski badacz zauważa, że to pierwsze rytualne konstrukcje z okresu epoki kamienia, które zidentyfikowano w tym rejonie Polski. Eksperci porównują neolityczne rondele do Stonehenge. Uważa się, że konstrukcje mogły spełniać podobne funkcje. Jednak, w przeciwieństwie do brytyjskiej budowli megalitycznej, która składa się z kamiennych głazów, obiekty, takie jak te odkryte na Kujawach, budowano z drewna w postaci palisady. Rondele mogły być sercem neolitycznej osady Jerzy Czerniec prowadził studia nad krajobrazem archeologicznym. Według archeologa w odkryciu pomogła susza. Dzięki niej, z lotu ptaka jeszcze lepiej było widać na polach pozostałości po dawnych konstrukcjach. Badacz twierdzi, że odnalezione rondele mają około 26 m średnicy i składają się z 2 lub 3 rowów koncentrycznych. Prawdopodobnie posiadały także owalne palisady w centralnej części. – Ciekawostką jest ich mniejszy rozmiar niż dotąd odkrytych rondeli (średnica większości wynosi nawet 100 metrów). Być może powstały one nieco później i ich twórcami są rolnicy, którzy przybyli znad Dunaju na nasze tereny w kolejnych falach osadniczych – zwraca uwagę Czerniec. Polska Agencja Prasowa podaje, że okolicę, w której znaleziono neolityczne kręgi, archeolog bada od 2021 roku. Jednak wcześniej uwaga archeologa skupiała się na innych konstrukcjach z tego samego okresu. Naukowiec badał tzw. długie domy. Były to słupowe struktury o długości nawet kilkudziesięciu metrów. Budowano je na planie wydłużonych trapezów. W Polsce znaleziono ludzki szkielet sprzed 7 tys. lat. To jeden z pierwszych rolników w tej części Europy Ludzki szkielet znaleziony niedaleko Krakowa to niebagatelne odkrycie archeologiczne. Szczątki czeka seria dodatkowych badań. – Dzięki sukcesywnym badaniom teledetekcyjnym, sondażowym i glebowym, które prowadzone są we współpracy ze specjalistami z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, udało się do tej pory namierzyć około 160 reliktów po takich konstrukcjach. Należały do społeczności określanej przez archeologów jako kultura brzesko-kujawska. Ta społeczność żyła kilkaset lat później po pierwszych rolnikach mieszkających na terenie Polski i wznoszących wielkie, nawet 100-metrowe rondele – mówi w rozmowie z PAP Jerzy Czerniec. Z badań archeologa wynika, że liczne domostwa mogły być wznoszone wokół centralnego punktu, w którym znajdowały się dwa rondele. Miały zostać zbudowane na obniżonym terenie, który w dawnych czasach był podmokły. – Z pewnością [rondele, przyp. red.] były sercem osady. Prawdopodobnie była to strefa obrzędowo-ceremonialna – zauważa badacz. – Wśród badaczy tych struktur przeważa pogląd, że były to założenia, które odgrywały role społeczne i religijno-obrzędowe. Być może zatem pełniły funkcję miejsc kultu, a jednocześnie forum spotkań lokalnych społeczności. Mogły być to również obserwatoria astronomiczne związane z letnim przesileniem, z których obserwowano wschód Słońca w najdłuższy dzień w roku – dodaje Czerniec. Źródło: PAP. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Największe pałace I Rzeczpospolitej. Kiedyś świadczyły o potędze, dziś często są tylko ruinami
Największe pałace I Rzeczpospolitej w większości są dziś w ruinie. Wciąż jednak potrafią robić wielkie wrażenie.
W tym artykule: Pałac w Białej Podlaskiej, czyli państwo Sanguszków Pałac w Tulczynie – przytłaczający monumentalizm Pałac w Puławach – słynne dzieło Czartoryskich Pałac w Różanie – wielka rezydencja Sapiehów Magnateria w czasach Rzeczpospolitej Obojga Narodów dysponowała niebotycznymi sumami pieniędzy. Najbogatsi i najpotężniejsi mogli pozwolić sobie na iście królewskie luksusy. Nie dość, że budowali swoje wystawne siedziby, to w XVIII w. posiadali nierzadko także prywatne armie. Ogrom arystokratycznych zamków nie świadczy o bogactwie I Rzeczpospolitej. Był on raczej efektem pychy i ambicji. Biała Podlaska, Tulczyn, Puławy czy Różana to zaledwie kilka przykładów miejscowości, gdzie można zobaczyć pozostałości po monumentalnych pałacach. Pałac w Białej Podlaskiej, czyli państwo Sanguszków Na początku XVIII w. otoczony bastionami pałac w Białej Podlaskiej stał się obiektem rozległych prac upiększających dzięki inicjatywie Anny z Sanguszków Radziwiłłowej. Wielka rozbudowa pałacu miała dopiero nadejść wraz z przejęciem majątku przez jej syna. Hieronim Sanguszko był człowiekiem stroniącym od państwowych zawirowań politycznych. Skupiał się on na swoich włościach. Był też jednym z najbogatszych magnatów. Dlatego mógł sobie pozwolić w Białej Podlaskiej na rezydencję godną władcy. Ulokowano tu teatr, rozpoczęto rozbudowę pałacu, wyremontowano też fortyfikacje z ubiegłego wieku. Hieronim Sanguszko rozbudował struktury swojego małego dominium. Jego prywatne wojsko liczyło kilka tysięcy ludzi. On sam zafascynowany był musztrą w pruskim stylu. Oznaczało to kary i więzienia dla podwładnych za najdrobniejsze przewinienia. Plan wielkiej rozbudowy został pokrzyżowany przez śmierć Hieronima. Plany zrealizowane przez jego brata, który odziedziczył posiadłość, nie były już tymi samymi. Do dziś zachował się tylko budynek bramy. Główny pałac czeka ponoć na odbudowę. Pałac w Tulczynie – przytłaczający monumentalizm W latach 1781–1782 Stanisław Szczęsny Potocki wzniósł gigantyczny kompleks pałacowy, uznawany przez współczesnych za jeden z najokazalszych. Klasycystyczny pałac połączony był z dwoma budynkami oficyny monumentalną kolumnadą. Natomiast za pałacem roztaczał się wielki, romantyczny park w stylu angielskim. Szczęsny Potocki to postać chyba najbardziej kojarzona z konfederacją targowicką. Istotnie, Tulczyn był jej głównym ośrodkiem w 1792 r. Wielki majątek po śmierci właściciela zaczął jednak podupadać. Dzisiaj, po latach starań, kompleks odzyskuje swój dawny blask. A przynajmniej odzyskiwał do początku wojny w Ukrainie, ponieważ na terenie tego kraju dzisiaj znajduje się Tulczyn. Pałac w Puławach – słynne dzieło Czartoryskich Najpopularniejszy z wymienianych tu obiektów to pałac w Puławach. Nie jest aż tak monumentalny, jak pozostałe, ale na pewno nie mniej ważny. Małżeństwo Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich stworzyło w Puławach jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych w kraju. Wszyscy najważniejsi artyści, twórcy i politycy w kraju działali lub gościli na tym dworze. Sam pałac był obiektem opracowań najważniejszych architektów działających w Polsce, takich jak Tylman z Gameren czy Jan Zygmunt Deybel. Ten drugi nadał pałacu rysy rokokowe. Puławy stały się ważnym ośrodkiem politycznym, ponieważ ród Czartoryskich był mocno zaangażowany w politykę państwa. Utrzymywał również prywatne oddziały wojskowe i zakładał manufaktury. Za czasów małżeństwa Czartoryskich, pod koniec XVIII w. zlecono kolejną przebudowę. Zajęli się nią architekci Joachim Hempel i Piotr Aigner. Z rokokowego założenia przekształcono cały kompleks w romantyczny zakątek. Park geometryczny został obsadzony drzewami. Po terenie ogrodu rozsiano szereg romantyzujących budowli, np. Świątynię Sybili czy Dom Gotycki. Pałac w Puławach jest dobrze zachowany i można go zwiedzać. Pałac w Różanie – wielka rezydencja Sapiehów Zniszczony w 1698 r. pałac w Różanie powstał na nowo dzięki nakładom Aleksandra Sapiehy. W latach 80. XVIII w. powstał tu wielki reprezentacyjny kompleks pałacowy w tzw. stylu stanisławowskim. Autorem założenia był Johann Samuel Becker. Sapieha był wielkim miłośnikiem teatru i muzyki. W jednym skrzydle pałacu znajdowały się sala teatralna, biblioteka i galeria sztuki. W Różanie założono również manufaktury włókiennicze. Pałac stoi dziś w ruinie na Białorusi. Sama masywność pozostałości budynków robi wrażenie. Po zniszczeniach z czasów I i II wojny światowej wyremontowano natomiast, z kontrowersyjnym skutkiem, wielką bramę pałacową.
Sensacja archeologiczna w Polsce. Niedaleko Lublina znaleziono starożytne egipskie i rzymskie figurki
We wsi Kluczkowice w województwie lubelskim archeolodzy odnaleźli dwie figurki przedstawiające Ozyrysa, egipskiego boga śmierci. Badacze odkryli również popiersie Bachusa. Według mitologii Rzymian był bogiem wina.
W tym artykule: W polskiej wsi znaleziono starożytne egipskie i rzymskie artefakty Figurki trafiły do Polski prosto z Egiptu Większa część kolekcji Kleniewskich została w przeszłości ograbiona W lubelskiej wsi Kluczkowice doszło do niesamowitego odkrycia. W 2022 roku Krzysztof Kozłowski prowadził poszukiwania skarbów za pozwoleniem Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W maju mężczyzna zgłosił odnalezienie dwóch niezidentyfikowanych figurek i jednego popiersia. Naukowcy z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Muzeum Narodowym w Lublinie podjęli się analizy znalezisk i przeprowadzili dodatkowe badania. W polskiej wsi znaleziono starożytne egipskie i rzymskie artefakty Okazało się, że drobne posągi przedstawiały egipskiego boga Ozyrysa. W mitologii egipskiej był bogiem śmierci i odrodzonego życia, a także Wielkim Sędzią zmarłych. Egipcjanie wierzyli, że był władcą podziemi i krainy umarłych. Jego główne ośrodki kultu znajdowały się w Abydos oraz Busiris. Figurki zostały wykonane z brązu. Odnalezione popiersie natomiast ukazywało Bachusa, czyli rzymskiego boga wina, płodności i dzikiej natury. Jego greckim odpowiednikiem był Dionizos. – Tak niespotykane na naszym terenie znalezisko wzbudziło wątpliwości co do autentyczności zabytków. Udało się potwierdzić, że mamy do czynienia z oryginalnymi przedmiotami pochodzącymi ze starożytnego Egiptu i starożytnego Rzymu – napisali przedstawiciele Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (LWKZ) w oświadczeniu, które opublikowano na Facebooku. Niecodzienne odkrycie w Polsce. Średniowieczny mężczyzna cierpiał na dwie choroby powodujące niskorosłość Najnowsze badania szkieletu odkrytego w latach 90. w Polsce wykazały, że mężczyzna chorował na dwie odmiany niskorosłości. Jego szczątki pochowane były w nietypowym miejscu. Co to oznacza? Naukowcy przeprowadzili dokładne badania i ustalili, że figurki Ozyrysa pochodzą prawdopodobnie z I tysiąclecia p.n.e., a posąg Bachusa z I wieku n.e. Jak podaje Polska Agencja Prasowa i portal Nauka w Polsce, dr Łukasz Miechowicz z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie ustalił, że odkryte w woj. lubelskim artefakty należały do kolekcji rodziny Kleniewskich. Zabytki do czasów II wojny światowej były przechowywane w pałacu w Kluczkowicach. Figurki trafiły do Polski prosto z Egiptu – Wiemy ze wspomnień i korespondencji Marii Kleniewskiej, jaką prowadziła chociażby z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, że miała w planach stworzyć w Kluczkowicach izbę starożytności, prezentującą zabytki odkryte w regionie oraz zakupione w trakcie podróży – powiedział w rozmowie z portalem Nauka w Polsce dr Łukasz Miechowicz. Dr Miechowicz zaczął się zastanawiać, jak to się stało, że starożytne zabytki znalazły się w kolekcji polskiej rodziny. Uczony przeprowadził dochodzenie i odkrył, że Maria Kleniewska w 1904 roku wraz ze swoją córką przez 4 miesiące była w Egipcie. Naukowiec ustalił, że matka odbywała kurację w Heluanie, mieście, które znajduje się ok. 20 km na południe od Kairu. Swój pobyt opisała w pamiętnikach. – Maria Kleniewska podupadła na zdrowiu, a to (Heluan – przyp. red.) był modny wówczas kurort wśród bogatszych rodzin. Kobiety podróżowały także trochę i zwiedzały Egipt, począwszy od Aleksandrii po Kair – twierdzi dr Miechowicz, cytowany przez portal Nauka w Polsce. Uczony zwraca uwagę, że w tym samym kurorcie przebywał w 1932 roku marszałek Józef Piłsudski. Naukowiec twierdzi, że to właśnie podczas tych 4 miesięcy Maria Kleniewska kupiła egipskie artefakty. Większa część kolekcji Kleniewskich została w przeszłości ograbiona Jak jednak wyjaśnić obecność popiersia starożytnego rzymskiego boga? Badacze uważają, że był to fragment większego przedmiotu, prawdopodobnie trójnoga. Naukowcy zwracają uwagę, że identyczny – aczkolwiek kompletny – artefakt odnaleziono w XVIII wieku w pobliżu Wezuwiusza we Włoszech. Na razie nie wiadomo, jak rodzina Kleniewskich weszła w posiadanie tego fragmentu zabytku. Dr Łukasz Miechowicz od wielu lat zajmował się poszukiwaniem zaginionej kolekcji polskiej rodziny. Kleniewscy zamieszkiwali klasycystyczny pałac w Kluczkowicach do 1942 roku. Ich majątek został skonfiskowany i przekazany w administrację nazistowskiej formacji SS. Rodzina wyjechała wówczas do Warszawy, zabierając ze sobą tylko rzeczy osobiste. W tym samym roku pałac stał się miejscem rekonwalescencji żołnierzy Wehrmachtu, którzy ucierpieli na froncie. Po wojnie pałac został ograbiony prawdopodobnie przez szmalcowników. W kwietniu 2023 roku dr Miechowicz kierował kolejnymi wykopaliskami w miejscu znalezienia rzymskich i egipskich artefaktów. Archeolodzy odkryli wówczas kolejną egipską figurkę z brązu, która również przedstawiała Ozyrysa. Miała ok. 8,5 cm wysokości i dwa kółka do podwieszania. – Uchwycenie śladów cennej, zaginionej lata temu kolekcji ma ogromne znaczenie dla nauki, dziedzictwa kulturowego i rozwoju turystyki – stwierdził dr Miechowicz. Naukowcy potwierdzili, że planowane są kolejne badania. Źródło: Nauka w Polsce. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Niesamowite odkrycie w polskim mieście. Odnaleziono rytualną żydowską łaźnię sprzed ponad 300 lat
Podczas wykopalisk archeologicznych w Oświęcimu naukowcy odkryli pozostałości drewnianej mykwy. To żydowska łaźnia, w której dokonywano rytualnego oczyszczenia przez zanurzenie w wodzie. Konstrukcja pochodzi sprzed 300 lat.
W tym artykule: Mykwa pochodzi z początków osadnictwa żydowskiego w Oświęcimiu Mykwa jest wyjątkowo dobrze zachowana Czym jest mykwa? Nieopodal Parku Pamięci Wielkiej Synagogi w Oświęcimiu odbywa się budowa nowego parkingu podziemnego. Polscy archeolodzy postanowili wykorzystać tę sytuację i przeprowadzili wykopaliska w tym miejscu. Kilka dni temu badaczom udało się odnaleźć pozostałości mykwy wykonanej z drewna dębowego, która znajdowała się kilka metrów pod ziemią. Mykwa pochodzi z początków osadnictwa żydowskiego w Oświęcimiu – Początkowo, gdy odkopaliśmy kilka schodów prowadzących w dół i drewnianą podłogę, wydawało się, że może to być fragment drewnianej chaty. Po zdjęciu kolejnych warstw ziemi okazało się, że jest to drewniana mykwa – mówi cytowany przez portal „Oświęcim Nasze Miasto” archeolog Grzegorz Mądrzycki z Pracowni Archeologicznej Turris. Wstępna identyfikacja wykazała, że może pochodzić nawet z XVII lub XVIII wieku. Tomasz Kuncewicz, dyrektor miejscowego Muzeum Żydowskiego, w rozmowie z Polską Agencją Prasową, zauważa, że mykwa może pochodzić z wczesnego okresu osadnictwa żydowskiego w Oświęcimiu. Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania Jerozolima jest dziś miejscem kultu wyznawców największych monoteistycznych religii świata: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Na swój prestiż pracowała przez wieki, ale jej przeszłość... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jerozolima-wiecej-zawdziecza-herodowi-niz-salomonowi-przeszlosc-ziemii-swietej-nie-jest-latwa-do-zrekonstruowania-2b81e4e.png" width="938" height="528" alt="Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania" title="Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania" /> Przyjmuje się, że początek osadnictwa żydowskiego w Oświęcimiu miał miejsce w połowie XVI wieku. 21 lutego 1457 roku król Polski Kazimierz IV Jagiellończyk wykupił od czeskiego księcia Jana IV Księstwo Oświęcimskie. Wkrótce w ramach rozwoju miasta wydał zgodę na osadnictwo społeczności żydowskiej w mieście. Mykwa jest wyjątkowo dobrze zachowana Historycy są jednak zgodni co do tego, że Żydzi żyli w Oświęcimiu znacznie wcześniej. Jednak pierwsze wzmianki pochodzą z „Inwentarza procentów wszystkich oświęcimskich”. W dokumencie czytamy, że król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził nadane w przeszłości przywileje. Żydzi w mieście zajmowali się głównie propinacją (produkcją i sprzedażą alkoholu w obrębie posiadanych dóbr), lichwą i handlem. Jak powstało państwo polskie? Czy wiedziałeś, kiedy pojawili się pierwsi ludzie na ziemiach Polski? Uważa się, że powstanie państwa polskiego miało miejsce wraz z chrztem Mieszka I w 966 roku. To właśnie wtedy nasz kraj zaczęto nazywać Polską. Jednak pierwsi ludzie żyli na tych ziemiac... Eksperci zwracają uwagę na to, że jest to niezwykle odkrycie. Mykwa jest wyjątkowo dobrze zachowana. – To znalezisko ma niepowtarzalną wartość historyczną i architektoniczną – mówi w rozmowie z Gazetą Krakowską badacz architektury Ryszard Głowacki. – Nie przypominam sobie, żeby w Polsce kiedykolwiek wcześniej natrafiono na taki ślad osadnictwa społeczności żydowskiej – dodaje uczony. Czym jest mykwa? Mykwa w judaizmie to łaźnia lub zbiornik z wodą, w której wykonuje się rytualne kąpiele. Obmycia dokonuje się w specjalnym basenie poprzez całkowite zanurzenie, które ma na celu duchowe oczyszczenie. Kąpiel wykonywana jest zarówno przez ortodoksyjnych, jak i niektórych konserwatywnych Żydów. Rytuał jest obowiązkowy w przypadku wielu okoliczności, m.in. przed ślubem lub po okresie żałoby. Co ciekawe, w mykwie obmywają się też neofici, którzy przyjmują judaizm. W Polsce znajduje się wiele mykw, które są świadectwem kultury i tradycji Żydów. Znaleźć można je m.in. w Brańsku, Ciechanowcu, Łęczycy, Piasecznie i Birczy. Większość z nich to niestety ruiny. Jednak najstarsza i jedna z najlepiej zachowanych znajduje się na krakowskim Kazimierzu przy ul. Szerokiej 6. Została wzniesiona w 1567 r., a budynek, w który znajduje się ta rytualna łaźnia, zachował się do dzisiaj. Obecnie znajduje się kawiarnia, restauracja i księgarnia. Co ważne, w naszym kraju wciąż funkcjonuje kilka mykw. – W każdej działającej Gminie Żydowskiej musi być mykwa. W Polsce regularnie działające mykwy znajdują się w Warszawie, Łodzi, w Krakowie i we Wrocławiu. Ta ostatnia jest najnowsza i została otwarta w 2018 roku – mówi w rozmowie z National Geographic Nina Nowakowska, dziennikarka TVN24 i edukatorka w Jung Warsze. – Mykwy i cmentarze to były miejsca, które otwierano zaraz po pojawieniu się Żydów w danej miejscowości. Oprócz tego domy modlitwy i szkoły żydowskie, czyli chedery – dodaje dziennikarka. Źródło: Wirtualny Sztetl, Oświęcim Nasze Miasto Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Opuszczone budynki w Polsce. Gdzie znajdują się najciekawsze z nich?
Można się na nie natknąć w każdym mieście, niekoniecznie dużym. Opuszczone fabryki, pałace, dworce czy szpitale przyciągały i przyciągają miłośników urbeksu. Niektóre są niszczejącymi zabytkami, inne zbudowano dopiero niedawno, a mimo to już popadły w ruinę. Gdzie znajdują się najsłynniejsze opuszczone budynki w Polsce?
W tym artykule: Jak znaleźć opuszczone miejsca? Szpital Psychiatryczny w Owińskach Pałac w Krzeszowicach Pałac w Pruszkowie Pałac w Kujawach Zakład Karny w Łęczycy Gazownia w Warszawie Jak znaleźć opuszczone miejsca? Ta lista właściwie nie ma końca. Każdy potrafiłby wskazać w swojej okolicy przynajmniej jeden opuszczony budynek. Mogą to być niedokończone domy, których budowę przerwano jeszcze w stanie surowym. Albo opuszczone fabryki – zakłady przemysłowe z okresu PRL, które upadły po 1989 r. i które nie dostały swojej drugiej szansy. Przy drogach ciągle można napotkać nieczynne stacje paliw, a nawet całe opuszczone wsie i opuszczone miasta. Jednak poza nimi w Polsce znajduje się również wiele porzuconych zabytków oraz opuszczone kościoły. A także inne budowle, niekiedy bardzo niezwykłe. Opuszczone budynki w Polsce – gdzie ich szukać i jaką kryją historię? Szpital Psychiatryczny w Owińskach Położony kilkanaście kilometrów na północ od Poznania w miejscowości Owińska przy drodze krajowej nr 196. Ten potężny gmach, mogący stanowić modelowy przykład nawiedzonego budynku, został wzniesiony w 1838 r. Rozbudowano go w 1880 r. W dwudziestym wieku dysponował 750 łóżkami, później ta liczba jeszcze się powiększyła. W międzywojniu jego dyrektorem był m.in. Mariusz Zieliński, neurolog i psychiatra, lekarz w Legionach Polskich. Zieliński był biegłym w najsłynniejszym procesie II Rzeczypospolitej. Czyli procesie Rity Gorgonowej, guwernantki skazanej za zabójstwo Elżbiety Zaremby, córki swojego pracodawcy i konkubenta. Mariusz Zieliński został zamordowany przez Rosjan w 1940 r. w Katyniu. Jego miejsce pracy po wybuchu wojny trafiło w ręce Niemców. Ci dokonali w Owińskach masowego mordu. W ramach akcji T4, mającej służyć zapewnieniu „czystości rasy” i usuwaniu osób „niewartych życia”, wymordowali pacjentów szpitala. Opuszczone miejsca na Śląsku. Te miejsca zachwycą fanów miejskich eksploracji Opuszczone miejsca na Śląsku przyciągają miłośników urbexu. Co to takiego? Gdzie można znaleźć zapomniane lokacje? Jak można przeczytać na stronie IPN, 1000 chorych zagazowano w bunkrze Fortu VII wschodzącego w skład Twierdzy Poznań. Ich zwłoki zostały pochowane w masowych grobach w lesie koło Obornik Wielkopolskich. W Owiństach testowano też pierwsze stacjonarne i mobilne komory gazowe. Na terenie opustoszałego szpitala naziści założyli filię obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Po wojnie w budynku umieszczono zakład wychowawczy dla młodzieży. Działał do początku lat 90. Później budowla została przejęta przez prywatnego właściciela i opustoszała. Na filmach eksplorerów widać gołe ściany z odpadającymi płatami tynku i okna zabite deskami. „Budynek jest niemal doszczętnie zniszczony” – można przeczytać w artykule na stronie kronikidziejow.pl. – „Mieszkańcy mówią, że nic im nie wiadomo o planach właściciela wobec obiektu. Nie zapowiada się, by odbudował to miejsce i przywrócił mu pierwotną świetność”. Pałac w Krzeszowicach Opuszczone pałace to jedne z najchętniej odwiedzanych tego typu budynków w Polsce. W tej kategorii mamy w czym wybierać. Swoich stron w Wikipedii doczekało się wiele budowli tego typu. Należą do nich renesansowy Pałac Bergmanna w Wojcieszowie Górnym w województwie dolnośląskim (zamieniający się w ruinę ze zniszczoną elewacją) czy piękny pałac Potockich w Krzeszowicach. Ten drugi, należący do rodziny Potockich, w czasie II wojny był letnią rezydencją generalnego gubernatora Hansa Franka. Później przeszedł na własność państwa. Mieścił się w nim dom opieki dla sierot wojennych. O ich losach można przeczytać w książce „Pałacowe dzieci” dr hab. Małgorzaty Michel. Kilka lat temu pałac wrócił do rodziny Potockich. Teren jest obecnie zamknięty. Zza ogrodzenia można jednak obejrzeć zniszczoną budowlę o charakterystycznej żółtej elewacji. Pałac w Pruszkowie Z kolei w pałacyku w Pruszkowie przy ul. Broniewskiego według „Faktu” mieli spotykać się sataniści, odprawiający czarne msze. Budynek jak z wiktoriańskiego horroru, stojący na zaniedbanej, porośniętej trawą działce, wzniesiono w 1908 r. Miał mieścić szpital dla pracowników kolei warszawsko-wiedeńskiej. Później ulokowano w nim szkołę podstawową, następnie zawodową, a w latach 80. – hotel. Teraz popada w ruinę. Pałac w Kujawach O wiele mniej znany opuszczony pałac znajduje się w Kujawach (miejscowości na południe od Opola). To była rezydencja rodziny von Thiele-Winckler zbudowana w XIX wieku. Początkowo pałac wzniesiono na planie litery L, później dobudowano do niego jeszcze jedno skrzydło. Dzięki temu dzisiaj ma kształt podkowy. Budynek ma charakterystyczne wysokie mansardowe dachy z ciemnoczerwonej cegłówki. Pod nimi harmonijnie układają się dwa rzędy wysokich okien. Po roku 1945 w pałacu mieściła się dyrekcja Państwowej Stadniny Koni w Mosznej, później szkoła podstawowa i biblioteka. Obecnie ofertę sprzedaży obiektu można znaleźć na stronie Agencji Nieruchomości Historycznych. Mieszkańcy okolicy skarżą się w internecie, że związane z historią regionu miejsce pozostaje zupełnie niezabezpieczone. Zakład Karny w Łęczycy „Zamknięte na stałe” – obwieszcza Google Maps, gdy wpisujemy w wyszukiwarkę nazwę jednego z najsłynniejszych opuszczonych kompleksów w Polsce. Więzienie w Łęczycy było zakładem karnym o zaostrzonym rygorze, jednym z najcięższych w Polsce. Nikt nigdy z niego nie uciekł. W średniowieczu w tym miejscu znajdował się klasztor dominikanów. Później kościół i klasztor otoczono wałami obronnymi. Miejsce zamieniono w więzienie w 1801 r. W XIX w. było rozbudowywane tak, by jak najlepiej spełniało funkcje miejsca odosobnienia. Najwięcej więźniów przetrzymywano w nim w okresie międzywojennym. W latach 80. do Łęczycy trafiali internowani działacze Solidarności. Więzienie działało do 2006 r. W latach dziesiątych przez pewien okres teren był otwarty dla zwiedzających i potencjalnych inwestorów. Zakład kilkukrotnie wystawiano na sprzedaż, jednak kupiec na razie się nie znalazł. W 2021 r. na terenie byłego więzienia pracowali archeolodzy. W Łęczycy kręcono filmy fabularne i dokumentalne, a także seriale. Najsłynniejsza produkcja to „Vabank” Juliusza Machulskiego. Gazownia w Warszawie Nazywane też Wolskim Koloseum, dwa XIX-wieczne zbiorniki na gaz przy ul. Prądzyńskiego są unikatową ozdobą stolicy. Od wielu lat te ogromne, ceglane rotundy poprzecinane rzędami okien zwracają uwagę każdego odwiedzającego Wolę. Zbiorniki na gaz zbudowano w 1888 r. (zachodni) i w 1900 r. (wschodni). Pierwszy, wyższy, pierwotnie miał tylko dwie kondygnacje, został jednak w 1912 r. podwyższony. Rotundy stanowiły część zakładów produkcji gazu, działającego do lat 70. poprzedniego wieku. Później pojawiały się różne pomysły, co można z nimi zrobić. „W latach 90. zamierzano przeznaczyć zbiorniki na Muzeum Powstania Warszawskiego, a Andrzej Wajda snuł plany umieszczenia w jednym ze zbiorników panoramy Powstania” – można przeczytać na stronie warszawskiej dzielnicy Wola. „Rotundy są obecnie w rękach prywatnego inwestora. Co jakiś czas powraca temat przeznaczenia ich na mieszkania i lofty, jednak obiekty nadal niszczeją, choć są najbardziej spektakularnymi budynkami Woli, unikalnymi w skali europejskiej”. Z taką oceną nie zgadza się właściciel rotund, Fundacja Rodziny Biernackich. Jej przedstawiciele zwracają uwagę, że obie Rotundy mają przeprowadzony gruntowny remont dachów. Odbudowano gzymsy i wieńce, wykonany został system odwodnienia, naprawiono elewacje. Co ciekawe, do remontu użyto cegieł wypalonych w cegielni specjalizującej się w dostarczaniu materiału do renowacji zabytków. Opuszczone miejsca na Pomorzu. 6 niesamowitych budynków. Jakie kryją tajemnice?. Samowola budowlana, marzenie o elektrowni jądrowej, miejsce spotkań masonerii… Opuszczone miejsca na Pomorzu to kopalnia historii niesamowitych, a czasami przyprawiających o dreszcz. Jak rotundy wygląda dzisiaj? Nadal otacza je metalowe ogrodzenie z graffiti. Od strony gazowni jednak wzniesiono znacznie solidniejszy płot. Teren przed nim jest porządkowany, co widać ze Skweru Alojzego Pawełka. Fundacja zapowiada, że w przyszłości w wyższej rotundzie ma powstać Metamuzeum – Centrum Techniki, a w niższej – sala koncertowo-widowiskowa. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com