National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T09:58:29.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
items: Kontusz był symbolem Polski. Szlachcice obawiali się, że kiedy zniknie, zaniknie polska mowa
items: Eugeniusz Bodo był jednym z najwybitniejszych przedwojennych artystów. 80 lat temu zmarł w sowieckim łagrze
items: Leżajsk: Zatańcz na cmentarzu życia
items: Pomóż uratować zapomnianą dzwonnicę w łemkowskiej wsi
items: Miasto bez rabina nie może istnieć - otwarcie wystawy już dzisiaj!

Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
type: item
date: 2025-03-29T11:53:56.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: polityka
subject: polska przedwojenna
subject: wojsko
description: Bolesław Wieniawa-Długoszowski z wykształcenia był lekarzem. Z zawodu – oficerem i dyplomatą. Obdarzonym doskonałą prezencją miłośnikiem koni, mocnych trunków i pięknych kobiet. Prawdziwą duszą towarzystwa. Adiutantem Piłsudskiego. Do tego bohaterem niezliczonych anegdot, które sobie w przedwojennym towarzystwie opowiadano. Wiele z nich było zmyślonych, jednak te zdarzenia, które miały miejsce naprawdę, a także barwna osobowość kawalerzysty, wszystkie czyniły prawdopodobnymi.
encoded: Spis treści: Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Kariera w kawaleryjskim stylu Barwny okres „Ziemiańskiej” Wieniawa-Długoszowski jako dyplomata i polityk W osobie Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego łączyły się sprzeczności. Przejawiał wielkie zamiłowanie do wojska i kawalerii, z powodu którego został oficerem. Ale był on także człowiekiem wysokiej kultury, niedoszłym malarzem i – tu już bardziej praktykującym – poetą. Przede wszystkim jednak charakteryzował go ogromny apetyt na życie. Na świat przyszedł 22 lipca 1881 r. w Maksymówce koło Stanisławowa, w szlacheckiej rodzinie pieczętującej się herbem Wieniawa. Mimo artystycznych zainteresowań pod wpływem rodziny skończył medycynę na Uniwersytecie we Lwowie. Tam poznał wiele osób z lwowskiego środowiska artystycznego. Po raz pierwszy się ożenił ze śpiewaczką Stefanią Calvas i wyjechał wraz z żoną do Berlina, gdzie rozpoczął studia malarskie. Potem małżonkowie przenieśli się do Paryża. Nad Sekwaną Długoszowski pisał wiersze, tłumaczył francuską poezję, np. Baudelaire’a, i ogólnie nasiąkał światem cyganerii. Znajdowało to wyraz także w jego wyglądzie. Nosił bowiem długie włosy, czarną pelerynę i inne elementy stroju zdradzające dekadencko nieszablonowy stosunek do rzeczywistości. Radykalną zmianę w jego życiu spowodowało spotkanie z Józefem Piłsudskim. Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Przyszły marszałek Polski w 1914 r. przyjechał do Paryża, by wygłosić odczyt i zachęcać przebywających tam Polaków do niepodległościowej aktywności. Właśnie wtedy poznał go Długoszowski. I pod jego wpływem postanowił radykalnie zmienić swoje życie. Rozwiódł się z żoną, z którą w pełnej pokus stolicy Francji mocno się oddalili, i wrócił do kraju. Zapisał się na kurs Strzelca i trafił do słynnej Pierwszej Kompanii Kadrowej, która wyruszyła z Krakowa do Królestwa Polskiego. Wykazał się odwagą i talentami organizacyjnymi, co zaowocowało stanowiskiem adiutanta Piłsudskiego. Za udział w walkach został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po kryzy…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/03/800px-NarcyzWitczak-Witaczynski-2Szwadron1PulkuSzwolezerowwkoszarachprzyulicy29ListopadawWarszawie107-188-3-3a1363d.jpg
width: 800
height: 541

Kontusz był symbolem Polski. Szlachcice obawiali się, że kiedy zniknie, zaniknie polska mowa
type: item
date: 2024-01-30T08:29:21.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: moda
subject: polska
subject: polska przedwojenna
subject: ubrania
subject: Wolny czas
description: Dawny ubiór polski był ozdobny, barwny, bogato dekorowany biżuterią. Niektórzy uważali, że kiedy zniknie kontusz, zaniknie i polska mowa. Spór fraka z kontuszem rozpoczął się w XVIII wieku.
encoded: W tym artykule: Korzenie kontusza Renesans kontusza Kontusz a gospodarka krajowa Nie tylko kontusz Ubiór kontuszowy należy do najbardziej charakterystycznych cech stanowiących o wyjątkowości polskiego gustu. Choć w przeszłości był symbolem przede wszystkim elitarnego świata szlacheckiego, obecnie jego historia jest dziedzictwem, z którego czerpać możemy wszyscy. Specyficzna rola pełniona przez kontusz sprawiła, że był on nośnikiem wielu znaczeń. Demonstrował splendor i bogactwo, przekonania ideowe, przynależność stanową, gusta oraz upodobania. Współtworzył obyczaje, wpływał na gesty, zachowania, nawet fryzurę i sposób poruszania się. Był nieodzownym elementem wystawnych staropolskich ceremonii i jednym z głównych narzędzi konstruowania pożądanego przez Polaków wizerunku, zarówno w oczach swoich, jak i obcych. Korzenie kontusza Początki tworzenia się specyficznej polskiej mody męskiej przypadły na okres wielkich przemian dokonujących się w społeczeństwie Rzeczpospolitej, wynikających z powstawania majątków ziemskich. A w wyniku tego – narodzin nowego stanu, wywodzącego się z dawnego rycerstwa. Przedstawiciele tej grupy utożsamiali się z renesansową koncepcją o odrębnym od reszty społeczeństwa pochodzeniu polskiej szlachty. Miała być ona potomkami starożytnych Sarmatów. Legenda sarmacka była przejawem budzenia się poczucia narodowego i chęci określenia miejsca Polaków wśród narodów Europy. Wśród licznych ubiorów o jeszcze średniowiecznej i renesansowej proweniencji na początku XVII w. pojawił się kontusz, który szybko stał się głównym strojem w garderobie polskiego szlachcica. W XVIII w. ubiór ten był symbolem w ideologicznej walce pomiędzy zwolennikami reform szlacheckiego państwa a niechętnym zmianom Sarmatom. Wówczas także wprowadzono charakterystyczne mundury wojewódzkie, które szyte z krajowych sukien miały wspierać rozwój przemysłu. A także podkreślać jedność szlachty i równość przedstawicieli tego stanu, niezależnie od majątkowej pozycji. Renesans kontusza W ty…

kontusz-szlachcice-obawiali-sie-ze-kiedy-zniknie-zaniknie-polska-mowa-ac0ccb7.png
width: 1200
height: 630

Eugeniusz Bodo był jednym z najwybitniejszych przedwojennych artystów. 80 lat temu zmarł w sowieckim łagrze
type: item
date: 2023-10-07T07:52:25.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: Kultura
subject: polska
subject: polska przedwojenna
subject: zsrr
description: Eugeniusz Bodo przed wojną zachwycał jako gwiazda kina i estrady. Potem aresztowało go NKWD. 7 października 1943 roku umarł z wycieńczenia i głodu.
encoded: W tym artykule: Eugeniusz Bodo jako gwiazda kina Życie prywatne Eugeniusza Bodo Występy kabaretowe po wybuchu wojny Aresztowanie przez NKWD Podejrzany o szpiegostwo Jak zmarł Eugeniusz Bodo? Naprawdę nazywał się Bohdan Eugène Junod. Jego pseudonim sceniczny stanowił połączenie dwóch pierwszych liter własnego imienia oraz trzeciego imienia matki, polskiej szlachcianki Jadwigi Anny Doroty Dylewskiej. Eugeniusz Bodo urodził się w 1899 roku w Genewie jako pół-Polak, pół-Szwajcar. Przez całe życie zachował szwajcarskie obywatelstwo. Nie zdawał sobie sprawy, że ów fakt, paradoksalnie, przyczyni się do jego śmierci w obozowych warunkach. Eugeniusz Bodo jako gwiazda kina Artystyczną smykałkę Bodo odziedziczył po ojcu. Teodor Junod zarabiał na życie, wyświetlając filmy i prowadząc variétés. W 1907 roku sprowadził się wraz z rodziną do Łodzi, gdzie założył kino-teatr Urania. Bodo zaczynał od występów scenicznych. To jednak kino dało mu ogromną popularność. Po debiucie w niemym obrazie „Rywale” z 1925 roku szybko stał się jednym z ulubieńców Polaków. Grywał amantów, a także role komediowe i dramatyczne, dając popis swych wszechstronnych zdolności. Oczarowywał widzów zarówno jako groźny szejk Abdullah („Głos pustyni”), subiekt podszywający się pod szanowanego radcę („Jego ekscelencja subiekt”), pogubiony moralnie marynarz („Czarna perła”), jak i spiker radiowy toczący bój z sąsiadem („Piętro wyżej”). Z czasem zajął się ponadto pisaniem scenariuszy i produkcją. W wielu filmach śpiewał piosenki, które stawały się przedwojennymi szlagierami: „Umówiłem się z nią na dziewiątą”, „Sex appeal”, „Już taki jestem zimny drań”. Życie prywatne Eugeniusza Bodo Dwutygodnik „Kino dla Wszystkich” określał Bodo mianem „polskiego Chevaliera i Goldwyn-Meyera w jednej osobie”. W prasie nie brakowało wzmianek z jego życia prywatnego. Zewsząd dało się słyszeć o miłosnych podbojach filmowego amanta. Nawiązał romans m.in. z Norą Ney, przedwojenną femme fatale żydowskiego pochodzenia. Czytelnicy „Kina” …

eugeniusz-bodo-fot-wikimedia-commons-public-domain-8a0eae9.jpg
width: 336
height: 234

Leżajsk: Zatańcz na cmentarzu życia
type: item
date: 2018-08-31T08:59:46.000Z
creator: Anna i Krzysztof Kobusowie
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chasydzi
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: judaizm
subject: Kultura
subject: leżajsk
subject: polska przedwojenna
subject: Travel
description: W chasydzkich przewodnikach po Polsce Warszawie poświęcono trzy strony, natomiast Leżajskowi – pięćdziesiąt.
encoded: Wygląda to co najmniej śmiesznie: oto chasyd chce ze mną porozmawiać, ale obowiązuje go zasada „pilnowania oczu”. Nie może tak po prostu patrzeć na obcą kobietę, więc mówiąc do mnie, patrzy w ziemię. Siłą rzeczy ja też oglądam chodnik, opowiadając mu, jak chęć zobaczenia dawnego żydowskiego świata przywiodła mnie do Leżajska. Kto jak kto, ale mój rozmówca mnie zrozumie – dla niego przyjazd na grób cadyka Elimelecha to spełnienie życiowego marzenia. Był wiek XVIII, gdy Elimelech stworzył fundamentalną dla chasydyzmu koncepcję cadykizmu. Zgodnie z nią przywódcy religijni (cadykowie) stanowili dla wspólnoty wzór pobożności, pokory i sprawiedliwości, on sam zaś stał się pierwszym cadykiem w dziejach judaizmu. Miał w sobie cząstkę duszy Mojżesza, jako jeden z 36 sprawiedliwych swą pobożnością i cnotą podtrzymywał istnienie świata. Nauczał radości w modlitwie i cieszenia się każdą chwilą. Zachowały się liczne opowieści o cudownych zdarzeniach z jego udziałem: potrafił rozmawiać ze zwierzętami, zmieniał wyroki Boże i leczył ze śmiertelnych chorób. Proszono go o zdrowie, pieniądze, miłość, płodność, szybką śmierć albo dobrą starość. Jego grób stał się miejscem pielgrzymek, gdzie wierni zostawiają kwitełech (karteczki z prośbami), pamiętając wszakże o zasadzie, iż cadyk słucha tych, którzy nie chcą za dużo. Jorcajt (rocznica śmierci Elimelecha) zmienia senny Leżajsk w chasydzkie miasteczko. Bywa, że na kilka dni przylatuje tu nawet 10 tys. osób! Dla większości to podróż życia możliwa dzięki pomocy gminy lub sponsorów. Co chwila dzwonią komórki, każdy chce się podzielić z bliskimi wspaniałą nowiną, że wreszcie jest obok cadyka! Na ulicach pojawiają się hebrajskie ogłoszenia, mykwa i synagoga nie pustoszeją. Dziadkowie siedzą obok wnuków, synowie z ojcami. Grobowce, na co dzień opuszczone, tętnią życiem. Każdy chce choć na chwilę wejść do ohelu cadyka, by dotknąć kraty otaczającej miejsce jego pochówku. Kobiety trzymają się osobno: dla nich są dwie ściany grobowca i boczne pom…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5025d5621febaf265a248e8d20558dc78ab82b14-e554db4.jpeg
width: 1361
height: 898

Pomóż uratować zapomnianą dzwonnicę w łemkowskiej wsi
type: item
date: 2012-09-11T11:52:00.000Z
creator: Igor Nowiński
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: historia
subject: polska przedwojenna
subject: pomoc
subject: remont
subject: zabytki
description: W tym roku wzmocnili ściany. W przyszłym chcą przywrócić efektowną kopułę. Studenci Politechniki Warszawskiej i członkowie Stowarzyszenia Magurycz remontują opuszczoną dzwonnicę w Beskidzie Niskim.
encoded: Polany Surowiczne to wyjątkowe miejsce, które urzeknie każdego, kto tam trafi. Dawniej zaludniowa wieś łemkowska, dziś niezamieszkana dolina znajduje się we wschodniej części Beskidu Niskiego, nieopodal Rymanowa i Komańczy. Przed drugą wojną światową wieś miała około tysiąca mieszkańców. Ponad stu gospodarstwom służyła stojąca w dole wsi drewniana cerkiew grekokatolicka pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Charakterystyczna drewniana dzwonnica wybijała rytm życia parafii. Wszystko zmieniło się po wojnie. Mieszkańców wysiedlono na tereny ówczesnego ZSRR, dzisiejszej Ukrainy. Wieś opustoszała. Z powierzchni ziemi zniknęła niepotrzebna już nikomu cerkiew. Została jedynie dzwonnica, choć i ona straciła drewniany dach. Pobliski cmentarz popadł w ruinę. Nagrobki zostały poprzewracane, zarosły je krzaki. 20 lat temu Polanami Surowicznymi zainteresowali się członkowie Klubu Turystycznego Elektryków Styki działającego przy Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Zajęli opuszczoną chatę, zamieniając ją w studenckie schronisko górskie czynne w wakacje i większość przedłużonych weekendów. Z czasem postanowili zaopiekować się także zapomnianą dzwonnicą. Z pomocą przyszło im Stowarzyszenie Magurycz. Prace podzielono na dwa etapy. W lipcu tego roku naprawiono górne partie murów, oczyszczono je z korzeni, a konstrukcja dzwonnicy została wzmocniona. "Zużyliśmy 2,5 tony zaprawy, 6000 l wody, 100 l gruntu, ok. 250 par jednorazowych rękawiczek, prawie 100 l paliwa i wiele własnej energii" - czytamy na stronie internetowej akcji ratowania dzwonnicy. W pomoc zaangażowały się sąsiednie wsie, a także przypadkowi turyści. Prace przy dzwonnicy mają zostać powtórzone w przyszłym roku. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, odzyska ona swój dach, a tym samym i przedwojenny blask. Akcja finansowana jest z dobrowolnych datków. Do tej pory udało się zebrać 5 tys. zł. To za mało, by dopiąć budżet, dlatego organizatorzy apelują o wpłacanie pieniędzy na konto Stowarzyszenia Magurycz: PKO…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c7246ca34d6779cf3b9bde1f3d946c9b12d2d9f6-d6e6543.jpeg
width: 683
height: 1024

Miasto bez rabina nie może istnieć - otwarcie wystawy już dzisiaj!
type: item
date: 2012-09-10T06:18:16.000Z
creator: Igor Nowiński
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: fotografia
subject: historia
subject: polska przedwojenna
subject: warszawa
subject: wystawa
subject: żydzi
description: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Archiwum Państwowe m. st. Warszawy i Stołeczna Estrada zapraszają na otwarcie wystawy plenerowej pt. „MIASTO BEZ RABINA NIE MOŻE ISTNIEĆ” - Rabini, podrabini i kandydaci na rabinów guberni warszawskiej w latach 1888-1912
encoded: Otwarcie odbędzie się 10 września 2012 r. o godz. 14.00 na Międzymurzu Piotra Biegańskiego przy placu Zamkowym w Warszawie, między murami obronnymi Starego Miasta. Wystawa przybliża dzieje społeczności żydowskiej zamieszkującej ziemie polskie od Średniowiecza. Ponad 50 unikatowych fotografii portretowych z przełomu XIX i XX wieku, po raz pierwszy publikowanych - pochodzących ze zbiorów Archiwum Państwowego m.st. Warszawy - przypomina sylwetki rabinów oraz kandydatów na rabinów w miastach dawnej guberni warszawskiej. Wielu z nich, jako administratorzy gmin żydowskich i przewodnicy duchowi, zyskało uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą. Są wśród nich rabini ówczesnych miejscowości podwarszawskich (obecnie w granicach Warszawy): Azriel Ankier - rabin Powązek, Josef Najhauz - rabin Woli, Henoch Giberstein - rabin Mokotowa; oraz rabin Płońska, a następnie Warszawy - Hersz Chaskiel Michelson. Wystawa przypomina również związanego z Warszawą Chaima Poznera, w latach 1924-1935 rabina wojskowego i działacza społecznego, wieloletniego tłumacza przysięgłego przy sądach w Warszawie; Jehudę Lejba Kowalskiego, naczelnego rabina Włocławka, przewodniczącego Rady Rabinów w Polsce, a od 1922 r. senatora w Parlamencie II Rzeczypospolitej; a także braci Złotników: starszego - Jonę Mordechaja, rabina Zakroczymia, następnie Płocka, wybitnego znawcę Prawa, współzałożyciela Żydowskiego Koedukacyjnego Gimnazjum Humanistycznego w Płocku (jedynego świeckiego gimnazjum żydowskiego w Płocku), i młodszego - Jehudę Lejba - pisarza, współzałożyciela partii religijnych syjonistów „Mizrachi”, a potem m.in. sekretarza generalnego jej polskiego oddziału (1917-1920), który od 1920 r. prowadził działalność w USA, Kanadzie i Republice Południowej Afryki. Na jego cześć jego nazwiskiem nazwano jedną z ulic w Jerozolimie. Fotografie, szczególnie cenne z uwagi na niewielki stopień zachowania akt żydowskich gmin wyznaniowych, przetrwały jako załączniki do podań o egzamin na rabina. Egzamin ten, składany…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f4e81075bde1c97ca34dcbdcc59100ab65d904e9-5a91e77.jpeg
width: 1303
height: 2119