National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-24T12:30:31.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Obwód królewiecki ma europejskie korzenie. Dziś jest rosyjską eksklawą
items: Stefan Wyszyński był obrońcą Kościoła i narodu. Dla Polaków stał się symbolem oporu
items: Co się działo na dobę przez przewrotem majowym? Mija 100 lat od zamachu stanu w Polsce
items: Koniec cierpliwości w świecie badaczy. Domagają się 3% PKB dla polskiej nauki
items: Czy zmiany klimatu zniszczą demokrację? Ekstremalna pogoda paraliżuje wybory na świecie
items: Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
items: Hołd pruski ustanowił lenny charakter Prus Książęcych. Traktaty welawsko-bydgoskie odebrały Polsce tę zwierzchność
items: W starożytności nie tylko Grecja i Rzym miały demokrację. „Głos ludu” był znacznie częściej brany pod uwagę
items: Wybory 1990 wyznaczyły nowy kierunek. Emocje społeczne sięgnęły wówczas zenitu
items: Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzymał w garści Iran
items: W tym regionie mówi językiem turkijskim i wyznaje prawosławie. To rzadkie połączenie w Europie
items: Jak przez lata zmieniały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie? Od Chamonix do Cortiny d'Ampezzo
items: Amerykański sen o Grenlandii trwa od dekad. USA próbowały potajemnie wykupić wyspę za 100 mln dolarów w złocie
items: Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
items: Ignacy Jan Paderewski – pianista, kompozytor, patriota i mąż stanu
items: Prezydenci Polski na przestrzeni lat: Od Narutowicza po Karola Nawrockiego
items: Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: To prawo miało bronić szlacheckiej wolności. Doprowadziło do destrukcji państwa
items: Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
items: Lider ludowców budował II RP. Polityczne błędy przypłacił karierą
items: Lyndon Johnson był 36. prezydentem USA. Jego reformy zmieniły kraj na lepsze
items: Generał Tadeusz Rozwadowski – zapomniany wódz, który zwyciężał z honorem i przegrywał z godnością
items: 1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
items: To najbardziej znany kot w Wielkiej Brytanii. Pracował już z pięcioma premierami

Obwód królewiecki ma europejskie korzenie. Dziś jest rosyjską eksklawą
type: item
date: 2026-05-17T12:30:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze bałtyckie
subject: niemcy
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
description: Obwód królewiecki stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych obszarów we współczesnej Europie. Niewielki skrawek lądu nad Bałtykiem jest jednocześnie rosyjską eksklawą i silnie zmilitaryzowanym bastionem. Dla krajów NATO region ten pozostaje stałym wyzwaniem dla bezpieczeństwa, wymagającym nieustannej czujności. Warto jednak pamiętać, że Królewiec ma głębokie europejskie korzenie, które trwają pod warstwą radzieckiego modernizmu.
encoded: Spis treści: Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Od zakonnej potęgi do polskiego lenna Społeczeństwo i demografia Pięta achillesowa NATO Cień dawnej świetności Pod względem historycznym, kulturowym i krajobrazowym, Królewiec pozostaje fascynującym miejscem. Jednocześnie już po zakończeniu zimnej wojny region ten stał się jednym z newralgicznych punktów bezpieczeństwa w Europie. W dzisiejszej rzeczywistości dla państw NATO obwód królewiecki stanowi większy powód do niepokoju niż kiedykolwiek wcześniej. Jednocześnie powrót do nazwy „Królewiec” w polskiej przestrzeni publicznej przypomina, że region ten ma nie radziecką i nie rosyjską, a europejską historię. Rosyjska eksklawa w sercu kontynentu Obwód królewiecki, choć terytorialnie przynależy do Federacji Rosyjskiej, jest od niej całkowicie odizolowany lądowo przez terytoria Litwy, Polski i oddzielony przez Białoruś. Ten unikatowy status eksklawy narzuca regionowi specyficzny tryb funkcjonowania. W Królewcu logistyka staje się kwestią polityczną, a dostęp do morza pozostaje jedynym pewnym oknem na świat. Region graniczy od południa z Polską, na odcinku około 204 km. Z kolei na północy i wschodzie sąsiaduje z Litwą, na długości blisko 266 km. Zachodnia granica to linia brzegowa Morza Bałtyckiego, która definiuje militarny i gospodarczy charakter obwodu jako bazy dla Floty Bałtyckiej. Ukształtowanie terenu obwodu jest typowe dla nizinnych krajobrazów pobrzeży bałtyckich. Dominują tam formy polodowcowe, rozległe doliny rzeczne (dolnego Niemna i Pregoły) i unikatowe mierzeje – Wiślana i Kurońska. Ta ostatnia, wpisana na listę UNESCO, stanowi wąski, stukilometrowy pas piasku oddzielający Zalew Kuroński od Bałtyku. Warto wspomnieć, że tamtejsze ruchome wydmy osiągają wysokość ponad 50 metrów. Z perspektywy geopolitycznej najważniejszym elementem geografii regionu jest jednak Przesmyk Suwalski – wąski pas ziemi łączący Polskę z Litwą, który oddziela obwód od Białorusi, stanowiąc tym samym najbardziej newralgiczny punkt strat…

obwod-krolewiecki-3d9e48e.jpg
width: 1801
height: 1200

Stefan Wyszyński był obrońcą Kościoła i narodu. Dla Polaków stał się symbolem oporu
type: item
date: 2026-05-16T07:56:43.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: komunizm
subject: kościół katolicki
subject: polityka
subject: prl
description: Stefan Wyszyński w czasach komunistycznego zniewolenia dla narodu polskiego był najwyższym autorytetem zarówno moralnym, jak i społecznym. Niezłomny obrońca praw Kościoła katolickiego, który nie obawiał się powiedzieć „non possumus” stalinowskiemu reżimowi, przy tym był także pragmatycznym politykiem, który w imię ocalenia narodu przed rozlewem krwi nie wahał się zawierać ryzykownych porozumień z komunistami. Przyjrzyjmy się nieco bliżej prymasowi tysiąclecia – osobie, która łączyła w sobie pozornie sprzeczne cechy.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo w cieniu zaborów, traum i wojny Droga do kapłaństwa Między ołtarzem a nauką społeczną Kapelan AK i „Radwan III” w Powstaniu Warszawskim W starciu z komunistycznym reżimem Ostatnie lata życia Stefan Wyszyński pozostawił po sobie Polskę inną, niż ją zastał w 1948 roku. Przez systematyczną pracę duszpasterską i nieustępliwość wobec reżimu, ocalił tożsamość narodową i religijną Polaków. Jego program „ABC Społecznej Krucjaty Miłości” – wzywający do szacunku dla każdego człowieka, życzliwości i przebaczenia – pozostaje testamentem, który wykracza poza ramy religijne, stanowiąc propozycję etyczną dla każdego społeczeństwa. Dzieciństwo w cieniu zaborów, traum i wojny Stefan Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli nad Bugiem – miejscu, gdzie w nadbużańskim krajobrazie Mazowsze łączyło się z Podlasiem. Rozdarta między zaborcami Polska istniała wówczas jedynie w sferze ducha i kultury, a Zuzela znajdowała się pod rosyjską jurysdykcją. Rodzina Wyszyńskich była głęboko zakorzeniona w tradycji katolickiej i patriotycznej. Jego ojciec, Stanisław, pełnił funkcję organisty i parafialnego pisarza. Dzięki temu wśród ówczesnej społeczności wiejskiej cieszył się niemałym prestiżem. To właśnie on był pierwszym nauczycielem Stefana, potajemnie przekazującym mu wiedzę o polskiej historii i geografii, która w oficjalnych rosyjskich szkołach była surowo zakazana. Dzieciństwo przyszłego prymasa nie miało wiele wspólnego z sielanką. Gdy Wyszyński miał 10 lat, zmarła jego matka, Julianna z Karpów. To właśnie to wydarzenie pchnęło go w stronę maryjności, która stała się centralnym punktem jego późniejszej posługi. Jak sam wspominał, szukał matki, która nigdy nie umiera, odnajdując ją w wizerunku Matki Bożej Jasnogórskiej. Droga do kapłaństwa Edukacja Stefana Wyszyńskiego była naznaczona trudnościami systemowymi i osobistymi buntami. Po usunięciu ze szkoły w Andrzejewie za dyskusję z nauczycielem kontynuował naukę w Warszawie, w prestiżowym gimnazjum Wojciecha…

StefanWyszynski-2b3f020.jpg
width: 1800
height: 1200

Co się działo na dobę przez przewrotem majowym? Mija 100 lat od zamachu stanu w Polsce
type: item
date: 2026-05-11T05:54:17.000Z
creator: Andrzej Chwalba
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: wojsko
description: Czy zamach majowy był od dawna zaplanowaną operacją wojskową, czy raczej decyzją podjętą pod wpływem politycznych wydarzeń ostatniej chwili? Spór o to, jak Józef Piłsudski wyobrażał sobie przejęcie władzy w maju 1926 roku, trwa od dziesięcioleci. Analiza źródeł pokazuje jednak, że wiele utrwalonych w historiografii opinii opierało się na niepewnych przekazach, a rzeczywiste motywy i okoliczności decyzji Marszałka były znacznie bardziej złożone.
encoded: Spis treści: Spór historyków o plan zamachu Skąd wzięła się legenda o przygotowanym zamachu Piłsudski do ostatniej chwili liczył na rozwiązanie legalne Rząd Witosa jako punkt zwrotny Strach przed represjami wobec piłsudczyków Wiara Piłsudskiego w autorytet i własne zwycięstwo Polska tuż przed przewrotem – zwyczajny dzień Warszawa 11 maja – miasto plotek, demonstracji i napięcia Kawiarnie jako centrum politycznych plotek Rząd nie przewidywał zamachu Wieczór 11 maja – rosnące podejrzenia władz Od wielu już lat trwa dyskusja na temat tego, jak Józef Piłsudski wyobrażał sobie przejęcie władzy. Trudności z odpowiedzią na to pytanie brały się stąd, że próby rekonstrukcji wizji zamachu były podejmowane na podstawie nie zawsze wiarygodnych, a poza tym często tylko pojedynczych przekazów źródłowych. Spór historyków o plan zamachu W starszej literaturze historycznej obowiązywał pogląd, że Józef Piłsudski zamierzał przeprowadzić pełnoformatową operację militarną z udziałem pułków zgromadzonych w podwarszawskim Rembertowie. Miało się to stać jakoby na mocy rozkazu ministra Żeligowskiego z 18 kwietnia 1926 roku, nakazującego koncentrację wojsk pod dowództwem Piłsudskiego pod pretekstem przeprowadzenia manewrów. Ale takiego rozkazu nie było i być nie mogło. Trudno sobie wyobrazić prowadzenie manewrów przez osobę prywatną. Poza tym w pierwszych dniach maja na rembertowskim poligonie nie stacjonowały pułki, które można by było kojarzyć z Piłsudskim. Byli natomiast podchorążacy z Warszawy, którzy 12 maja opowiedzieli się przeciwko Marszałkowi. Skąd wzięła się legenda o przygotowanym zamachu Co stało u źródeł pojawienia się i trwania tego rodzaju opinii? Po pierwsze, była ona następstwem przekonania, że Piłsudski od dawna przygotowywał zamach zbrojny, i to z udziałem licznego wojska. Niektórzy twierdzili, że miał takie zamiary już w 1923 roku, inni, że decyzję o przewrocie podjął 15 listopada 1925 roku w Sulejówku. Z tego powodu miał jakoby nadzorować konspirację piłsudczykowską w wo…

zamach-majowy-GettyImages-152241029-39cd799.jpg
width: 3369
height: 2300

Koniec cierpliwości w świecie badaczy. Domagają się 3% PKB dla polskiej nauki
type: item
date: 2026-05-08T09:17:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: finanse
subject: naukowcy
subject: polityka
description: Naukowcy mają dość pustych obietnic i ignorowania ich głosu przez polityków. Ruszyła zbiórka podpisów pod petycją, a 27 maja pod Sejmem odbędzie się wielki protest. Celem jest zwiększenie finansowania polskiej nauki do poziomu 3% PKB.
encoded: Środowisko naukowe od lat alarmuje, że nie jest dostatecznie finansowane. Obecnie suma publicznych i prywatnych środków przeznaczanych w Polsce na badania i rozwój wynosi zaledwie 1,41% PKB. Średnie nakłady na naukę w Unii Europejskiej wynoszą 2,24% PKB. Natomiast liderzy przeznaczają na ten cel nawet ponad 3,5% PKB. W ocenie polskich badaczy kwota, którą państwo przeznacza na naukę i szkolnictwo wyższe w relacji do PKB, systematycznie maleje od dwóch dekad. Z tego powodu naukowcy w Polsce są coraz bardziej sfrustrowani warunkami pracy i swoimi pensjami. Pod koniec będą protestować pod Sejmem. Przygotowali też petycję. Historia ignorowanych postulatów i nowa petycja Nowa akcja rozpoczęta 6 maja jest kontynuacją działań z 2025 roku, kiedy pod petycją dotyczącą wzrostu nakładów na naukę zebrano ponad 6600 podpisów. Przedstawiciele rządu deklarowali poparcie dla postulatów, ale środki przeznaczone dla badaczy zwiększono w stopniu niewystarczającym ich potrzebom. W obliczu braku realizacji obietnic, środowisko naukowe ponownie ruszyło ze zbiórką podpisów pod petycją do najważniejszych osób w państwie. Domaga się wzrostu nakładów do 3% PKB do 2030 roku. Autorem petycji jest prof. Łukasz Okruszek z Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk, ale jest to oddolna inicjatywa wielu badaczy. Ile zarabiają naukowcy ? W petycji podano przykładowe zarobki. „W wielu instytutach badawczych i naukowych minimalna pensja zasadnicza doktora na stanowisku asystenta (4825 zł brutto) przekracza płacę minimalną o zaledwie 19 złotych!” – wskazano. Okazuje się, że osoby, którym stawiane są bardzo wysokie wymagania formalne zarabiają naprawdę niewiele. „Szerokie zainteresowanie opinii publicznej wzbudziła opublikowana w styczniu oferta pracy jednego z instytutów Polskiej Akademii Nauk. Kandydatowi z doktoratem i doświadczeniem w pracy przy zaawansowanej aparaturze badawczej oferowano pensję minimalną (4806 PLN brutto) – czytamy w petycji. Wniosek jest jednoznaczny: praca w nauce coraz rzadz…

shutterstock2234868639-9316013.jpg
width: 8192
height: 5095

Czy zmiany klimatu zniszczą demokrację? Ekstremalna pogoda paraliżuje wybory na świecie
type: item
date: 2026-04-23T05:56:16.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: polityka
subject: powódź
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Raport Międzynarodowego Instytutu Demokracji i Pomocy Wyborczej rzuca światło na pomijane dotąd czynniki, które realnie kształtują procesy wyborcze, a w konsekwencji – wyniki politycznych plebiscytów. Eksperci alarmują: skutki zmian klimatu od lat systematycznie paraliżują demokratyczne procedury. Skala tego zjawiska jest już na tyle duża, że autorzy opracowania przedstawiają konkretne strategie, mające chronić wybory przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.
encoded: Wybory, w trakcie których obywatele wybierają swoje władze – prezydenta, parlament czy samorządy – stanowią sedno demokracji. Przy równym dostępie do arkuszy do głosowania jesteśmy w stanie stwierdzić, że plebiscyt miał wymiar powszechny, a jego wynik jest reprezentacją głosu całego społeczeństwa. Problem pojawia się, gdy część mieszkańców państwa zostaje z tego procesu wyłączona. Jeszcze do niedawna źródłami takich wykluczeń mogła być niedyspozycyjność obywatela, bariery komunikacyjne czy prześladowania polityczne. Teraz do tej niechlubnej grupy dołącza inny, równie silny czynnik zakłócający: konsekwencje zmian klimatycznych. Badacze dowodzą, że przeszkody takie regularnie zakłócają płynność procesów demokratycznych na świecie. Niszczycielski żywioł w trakcie wyborów Liczby przywoływane przez autorów raportu robią wrażenie. W ciągu ostatnich dwóch dekad co najmniej 94 głosowania w 52 krajach zostały zakłócone przez skutki zmian klimatu. Oznacza to, że w co czwartym państwie świata fundament demokracji został wystawiony na próbę przez niekontrolowane czynniki zewnętrzne. Istotną część tej grupy stanowią incydenty z 2024 roku – czasu tzw. supercyklu wyborczego, w którego trakcie do urn poszli mieszkańcy ponad 60 krajów. W co najmniej 18 z nich proces demokratyczny został bezpośrednio dotknięty zagrożeniami naturalnymi, co wpłynęło na miliony wyborców. Wśród państw, które na własnej skórze odczuły wówczas konsekwencje zmian klimatycznych, znalazły się m.in. Brazylia, Kanada, Czechy oraz Nigeria. Jakie zjawiska zakłócały wybory? Czynniki klimatyczne można podzielić na kilka grup ze względu na wymiar ich działania. Każde z tych zjawisk niosło bezpośrednie skutki dla przebiegu głosowań, niszcząc wyborczą infrastrukturę (utrata lokali i dokumentów tożsamości) oraz utrudniając logistykę – w niektórych krajach upał doprowadzał do awarii maszyn liczących głosy. Poważnym zakłóceniem okazały się również przesiedlenia wymuszone katastrofami, przez które mieszkańcy znaleźli się …

GettyImages-2184624598-ce76517.jpg
width: 4424
height: 2949

Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
type: item
date: 2026-04-18T09:27:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: brytyjczycy
subject: królowie
subject: polityka
subject: renesans
subject: wielka brytania
description: Tudorowie, w ciągu zaledwie trzech pokoleń, przekształcili wyspiarskie królestwo z wycieńczonego wojnami domowymi feudalnego państwa w europejskie mocarstwo, które położyło solidny fundament pod przyszłe imperium kolonialne. Ich panowanie trwało od 1485 do 1603 roku i bez wątpienia stanowiło najbardziej fascynujący, a przy tym także najbardziej transformacyjny okres w dziejach Anglii. Jak wyglądały rządy Tudorów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Romans, który zmienił historię Narodziny dynastii Reformy, tyrania i narodziny Royal Navy Złoty wiek i potęga morskiego mocarstwa Stosunki Tudorów z Polską Życie na dworze Tudorów Polityczne intrygi, religijne wstrząsy, militarne triumfy i skandale obyczajowe – nie ulega wątpliwości, że rządy Tudorów były wyjątkowo barwnym okresem w historii Wielkiej Brytanii. Dzięki silnej władzy centralnej, niezależnemu kościołowi narodowemu i potężnej marynarce wojennej rodzina, która zasiadła na tronie po Yorkach, wyprowadziła kraj z peryferii Europy i uczyniła go ważnym uczestnikiem rodzącego się globalnego systemu. Romans, który zmienił historię Skąpane w aurze skandalu początki dynastii Tudorów są dalekie od królewskiego majestatu. Ród wywodzi się od walijskiej rodziny, która przez dekady borykała się z niedostatkiem i polityczną marginalizacją. Kluczową rolę w jego wyniesieniu odegrał Owen Tudor, dworzanin służący na dworze Henryka V. Po przedwczesnej śmierci króla w 1422 roku Owen nawiązał bliską relację z wdową po monarsze, Katarzyną de Valois. Według zapisków kronikarzy, dosłownie wpadł w ramiona królowej podczas tańca. To niepozorne wydarzenie miało zapoczątkować jeden z najbardziej brzemiennych w skutki romansów w historii Anglii. Z sekretnego małżeństwa zrodziło się trzech synów – Edmund, Jasper i Owen – i kilka córek, ale źródła nie są zgodne co do ich liczby. Dzięki staraniom przyrodniego brata, króla Henryka VI, synowie Owena zostali uznani za członków rodziny królewskiej, co otworzyło im drogę do najwyższych zaszczytów. Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1455 roku, kiedy Edmund poślubił Małgorzatę Beaufort, prawnuczkę Jana z Gandawy, syna Edwarda III. To pokrewieństwo dawało jej potomstwu krew Plantagenetów, a co za tym idzie – także pretensje do tronu z linii Lancasterów. Legitymacja Tudorów do władzy hartowała się w ogniu wojny Dwóch Róż. Henryk Tudor, syn Edmunda i Małgorzaty, urodził się w 1457 roku, już po śmierci swojego ojca. Mająca wówczas zal…

Tudorowie-b90a629.jpeg
width: 1447
height: 1147

Hołd pruski ustanowił lenny charakter Prus Książęcych. Traktaty welawsko-bydgoskie odebrały Polsce tę zwierzchność
type: item
date: 2026-04-05T09:30:56.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: krzyżacy
subject: niemcy
subject: polityka
description: Prusy Książęce zrodziły się z upadku potężnego zakonu rycerskiego i przez około 100 lat były lennem Korony Królestwa Polskiego. Jak na ironię, ten skrawek ziemi nad Bałtykiem stał się zalążkiem mocarstwa, które ostatecznie rzuciło Europę na kolana i doprowadziło do zjednoczenia Niemiec. Ta transformacja nie była jednak wynikiem nagłego zwrotu, a procesem trwającym stulecia.
encoded: Spis treści: Zmierzch białych płaszczy Hołd pruski Prusy Książęce jako centrum polskiej kultury Unia z Brandenburgią Wojna trzydziestoletnia Od Prus Książęcych do Zjednoczenia Niemiec Historia Prus Książęcych jest nie tylko dowodem dynastycznej determinacji, ale także przestrogą przed „dyplomacją chwili”. Hohenzollernowie przez pokolenia konsekwentnie budowali autorytet władzy, inwestując w jedyny zasób, który gwarantował przetrwanie w XVII-wiecznej Europie – armię. Polska, oddając zwierzchność nad Prusami w 1657 roku, kupiła krótkotrwały spokój za cenę „wyhodowania” mocarstwa, które sto lat później wzięło udział w jej rozbiorach. Zmierzch białych płaszczy W 1466 roku, wraz z podpisaniem drugiego pokoju toruńskiego, zostały położone fundamenty pod przyszłe Prusy Książęce. Dokument ten był podsumowaniem klęski zakonu krzyżackiego w wojnie trzynastoletniej. Dotychczasowe państwo zakonne zostało rozcięte na dwie części: Prusy Królewskie, które bezpośrednio inkorporowano do Polski, i Prusy Zakonne ze stolicą w Królewcu, które pozostały w rękach braci zakonnych, ale jako formalne lenno polskiego monarchy. Ten stan zawieszenia – między suwerennością a poddaństwem – generował nieustanne napięcia. Wielcy mistrzowie, w tym Albrecht von Brandenburg-Ansbach, nie zamierzali wiecznie zginać kolan przed polskimi królami, co w 1519 roku doprowadziło do ostatniej wielkiej wojny polsko-krzyżackiej. Wielki mistrz był zdeterminowany, jednak przewaga strony polskiej była przytłaczająca. Polacy, wykorzystując nowoczesną jak na ową epokę artylerię, zdobyli ważne punkty oporu, w tym Kwidzyn. Albrecht, będący siostrzeńcem króla Zygmunta I Starego, znalazł się w strategicznym potrzasku. Nie mógł liczyć na realną pomoc ze strony cesarza Karola V ani papieża, a jego własne państwo było wyczerpane finansowo i ideologicznie. To właśnie wtedy, pod wpływem nauk Marcina Lutra i narastającego kryzysu wiary w misję zakonną, zrodził się pomysł sekularyzacji. 8 kwietnia 1525 roku zawarto traktat krako…

HOLD-PRUSKI-c40b286.jpg
width: 1984
height: 989

W starożytności nie tylko Grecja i Rzym miały demokrację. „Głos ludu” był znacznie częściej brany pod uwagę
type: item
date: 2026-03-19T07:07:21.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: demokracja
subject: NatGeoBN
subject: polityka
subject: Społeczeństwo
description: Nowe badanie dotyczące demokracji opiera się na dowodach archeologicznych i historycznych z 31 starożytnych społeczeństw z Europy, Azji i obu Ameryk. Zespół badaczy z Field Museum wskazuje, że bardziej demokratyczne style rządzenia były częstsze, niż zakładano. Kluczowe znaczenie mogło mieć to, jak finansowano władzę.
encoded: Zespół naukowców związanych m.in. z Field Museum przeanalizował archeologiczne i historyczne ślady rządzenia w 31 starożytnych społeczeństwach z Europy, Azji i obu Ameryk. W sumie zestawiono 40 przypadków z 31 jednostek politycznych, obejmujących tysiące lat. Wniosek: demokracja była znacznie powszechniejsza w starożytności niż się powszechnie uważa. – Ludzie często zakładają, że praktyki demokratyczne narodziły się w Grecji i Rzymie – mówi Gary Feinman, główny autor badania. – Jednak nasze badania pokazują, że wiele społeczeństw na całym świecie wypracowało sposoby ograniczania wpływu władców i dawania głosu zwykłym ludziom. Demokracja widoczna w architekturze W badaniu porównywano systemy rządzenia w oparciu o dwa wymiary. Pierwszy to stopień koncentracji władzy: czy decyzje skupiają się w rękach jednej osoby lub jednej instytucji, czy są rozproszone. Drugi to inkluzywność, rozumiana jako to, na ile „większość obywateli” ma dostęp do władzy i może uczestniczyć w wybranych aspektach rządzenia. To podejście miało ułatwić ocenę społeczeństw, które różnie dokumentowały swoją historię, a część z nich nie zostawiła po sobie źródeł pisanych. Kluczową rolę odegrały ślady widoczne w przestrzeni: architektura i planowanie urbanistyczne. Wskazywano, że szerokie, otwarte przestrzenie w miastach oraz publiczne budynki z rozległymi miejscami spotkań sprzyjały wymianie informacji i wiązały się z bardziej współdzielonym modelem podejmowania decyzji. Z drugiej strony, jako sygnały większej autokracji traktowano m.in. piramidy z bardzo małą przestrzenią na szczycie, układy, w których drogi prowadzą w stronę siedziby władcy oraz brak miejsc, gdzie ludzie mogliby spotykać się i komunikować. Sposób finansowania władzy i związek z nierównościami Analiza objęła też sztukę, inskrypcje, układy miast, systemy administracyjne oraz oznaki nierówności majątkowych. Zestawiano m.in. przedstawienia władców o boskich atrybutach oraz monumentalne grobowce rządzących jako wskaźniki autokracji. Z ko…

Teotihuacan-demokracja-7fa115c.jpg
width: 1500
height: 1125

Wybory 1990 wyznaczyły nowy kierunek. Emocje społeczne sięgnęły wówczas zenitu
type: item
date: 2026-03-01T12:01:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: prl
description: Wybory 1990, czyli pierwsze powszechne wybory prezydenckie w III RP, stanowią absolutny fundament naszego kraju. Nie były one jedynie procedurą wyłonienia głowy państwa, a raczej plebiscytem nad kształtem nowej Polski. To w trakcie tej brutalnej kampanii zdefiniowały się podziały, które na kolejne trzy dekady zarysowały mapę polityczną kraju. To wtedy pojęcie Solidarności jako monolitu odeszło do przeszłości, a Polska po raz pierwszy zasmakowała nowoczesnego populizmu.
encoded: Spis treści: Kraj na rozdrożu Jak wybrać nowego prezydenta? Kandydaci w wyborach 1990 Listopadowy szok Rok 1990 to w polskiej historii granica epok – moment metaforycznego pęknięcia, kiedy „stare” jeszcze nie do końca umarło, a „nowe” rodziło się w bólach i chaosie, któremu towarzyszyły ogromne emocje społeczne. O ile rok 1989 był czasem wielkiej euforii, to następny przyniósł twarde lądowanie. Polacy zrozumieli, że wolność ma swoją cenę, a bohaterowie są ludźmi z krwi i kości, trawionym przez ambicje, lęki i wzajemne animozje. Kraj na rozdrożu U progu 1990 roku Polska była „wielkim placem budowy” i jednocześnie – ruiną starego systemu. W sklepach zaczynały pojawiać się towary, ale ceny szalały. Ulicami jeździły jeszcze nysy i żuki, ale obok nich parkowały już pierwsze samochody sprowadzane z zachodu. W powietrzu czuć było zapach zmian, ale i narastającego strachu. Prezydent z kontraktu Polityczny układ sił w 1990 roku był bezpośrednią konsekwencją kompromisu zawartego przy Okrągłym Stole wiosną 1989 roku. Tamte ustalenia, choć historyczne i przełomowe, zakładały ewolucyjne dochodzenie do demokracji. Opozycja solidarnościowa zgodziła się na pewien podział władzy, który miał gwarantować bezpieczeństwo komunistom i uspokoić Moskwę. Urząd prezydenta został przywrócony i skrojony specjalnie pod generała Wojciecha Jaruzelskiego. Głowa państwa miała być gwarantem ciągłości sojuszy i kontroli nad resortami siłowymi – wojskiem i milicją. 19 lipca 1989 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało Jaruzelskiego na to stanowisko. Wybór ten był de facto wymuszony racją stanu i obawą przed radziecką interwencją, jednak w oczach społeczeństwa prezydent nadal pozostawał symbolem stanu wojennego. Tymczasem rozwój wydarzeń w Europie nabierał tempa, którego nikt się nie spodziewał. Jesień Narodów zmiotła komunistyczne reżimy w Europie Środkowo-Wschodniej. Mur berliński runął. W Pradze triumfował Václav Havel, a w Rumunii rozstrzelano Nicolae Ceaușescu. Na tym tle Polska, pionier zmian, nagle z…

Wybory1990-bb6a7a7.jpg
width: 1688
height: 1125

Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzymał w garści Iran
type: item
date: 2026-03-01T10:45:19.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: iran
subject: islam
subject: kraje islamskie
subject: polityka
description: Islamska Republika Iranu to religijna dyktatura powołana po antyzachodniej rewolucji w 1979 roku. Do niedawna rządził tam Najwyższy Przywódca, duchowny i teolog Ali Chamenei (Ali Khamenei). Kto go zastąpi?
encoded: W tym artykule: Specyfika Iranu: cywilizacja licząca kilka tysięcy lat Rewolucja islamska, Chomejni i Ali Khamenei Religijna dyktatura i społeczeństwo, które nie chce być zamknięte Nie zrozumiemy Iranu oraz władzy, jaką sprawował tam ajatollah Ali Chamenei (Ali Khamenei), bez znajomości historii tego kraju. Sięga ona bardzo głęboko w przeszłość. Pierwszym prawdziwym państwem na tym terenie był starożytny Elam, który powstał prawie 4,5 tys. lat temu. Jego stolica Suza jest jeszcze starsza, bo liczy ponad 6 tys. lat! Specyfika Iranu: cywilizacja licząca kilka tysięcy lat Przez kolejne wieki na terenach Iranu – czyli ziemiach między Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską – funkcjonowały imperia: Medów (bijących się z Asyryjczykami), Persów (toczących wojny m.in. z Grekami), Partów (zaprzysięgłych przeciwników Rzymian), Sasanidów (walczących z Bizancjum). Przez ten czas zmieniły się zwyczaje i podejście do religii. Na przykład w VI w. p.n.e. powstał tam zaratusztrianizm, który za panowania Sasanidów w III w. n.e. ogłoszono religią państwową. Inne wyznania znajdowały się, w zależności od widzimisię władców, na cenzurowanym. W VII i VIII wieku państwo Sasanidów zostało podbite przez Arabów, a w kraju zapanował islam. Ostatecznie w swojej odmianie zwanej szyityzmem, co spowodowało konflikty z sunnitami – muzułmanami stanowiącymi większość w sąsiednich krajach. Iran, w dawnych wiekach zwany Persją, musiał walczyć m.in. z mongolskimi koczownikami Tamerlana (1336–1405) i Turcją. Do tego dochodziły konflikty z europejskimi mocarstwami: Wielką Brytanią i Rosją. Kraj rozrywały walki zewnętrzne, znajdował się częściowo pod obcą okupacją. Dla mieszkańców, pamiętających o wielkiej przyszłości, było to poniżające. Zasiadający od 1925 roku na perskim tronie szach Reza Pahlavi przekształcał na wzór zachodni prawo, dopuścił kobiety do prac w urzędach, a mężczyznom nakazał nosić zachodnie stroje. W trakcie II wojny światowej nie wydawał się jednak aliantom wystarczająco antyn…

ali-chamenei-zwany-tez-ali-khamenei-czlowiek-ktory-trzyma-w-garsci-iran-fot-iranian-leader-s-press-office-handout-anadolu-agency-getty-images-e235be9.jpeg
width: 1024
height: 688

W tym regionie mówi językiem turkijskim i wyznaje prawosławie. To rzadkie połączenie w Europie
type: item
date: 2026-02-28T12:01:22.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: mołdawia
subject: polityka
subject: zsrr
description: Gagauzja, jeden z reliktów czasów postsowieckich, jest regionem doprawdy niezwykłym. Ścierają się tam trzy strefy wpływów – rosyjska, turecka i europejska – a fundamentem tożsamości jest niezwykły paradoks kulturowy. Należy bowiem podkreślić, że Gagauzi stanowią jedyną tureckojęzyczną, a jednocześnie prawosławną grupę w Europie. Co warto wiedzieć na temat Autonomicznego Terytorium Gagauzji? Poniżej przybliżamy historię tego niezwykłego miejsca.
encoded: Spis treści: Charakterystyka Autonomii Gagauskiej Od Besarabii do autonomii Współczesna Gagauzja Turystyka w Gagauzji Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku Mołdawia zaczęła dążyć do zbliżenia z Rumunią. Dla większości mieszkańców Mołdawskiej SRR szukanie jedności z zachodnim sąsiadem było naturalną konsekwencją więzi historycznych oraz wspólnej tożsamości narodowej i językowej. Dodatkowo takie działanie pozwoliłoby ostatecznie uciec z radzieckiej strefy wpływów. Dla większości, ale nie dla wszystkich. Z obawy przed „rumunizacją”, silnie zrusyfikowane ludy doprowadziły do stworzenia dwóch jednostek autonomicznych – nieuznawanego na arenie międzynarodowej Naddniestrza i mniej kontrowersyjnej Gagauzji. Charakterystyka Autonomii Gagauskiej Gagauzja zajmuje niewielki obszar w południowej Mołdawii. Terytorium autonomii jest skromne – mierzy zaledwie 1832 kilometry kwadratowe, co stanowi około 5% całkowitej powierzchni kraju. Stolicą i centralnym ośrodkiem administracyjnym jest Komrat. Ponadto do regionu należą dwa inne miasta – Ceadîr-Lunga i Vulcănești. Oprócz tego w granicach Gagauzji znajduje się ponad 20 wsi. Charakterystyczną cechą regionu jest brak spójnych granic, a dokładnie – fizyczna nieciągłość i fragmentacja terytorialna. Terytorium autonomii jest podzielone na cztery oddzielne enklawy. Od Besarabii do autonomii Gagauzi, tureckojęzyczny lud o korzeniach tureckich lub bułgarskich, są obecni na terytorium dzisiejszej autonomii od około dwóch wieków. Ich pochodzenie nie jest jasne. Brakuje bowiem bezpośrednich źródeł pisanych, które mogłyby jednoznacznie wyjaśnić tę kwestię. Ta sytuacja otworzyła drogę do licznych hipotez opartych na źródłach pośrednich, w tym tych łączących Gagauzów z bałkańskimi migrantami lub nawet Turkami seldżuckimi. Fakt, że korzenie narodu są niejasne i podatne na interpretacje, pozwala elitom w Komracie na elastyczne budowanie narracji historycznej i narodowej. Jest to szczególnie widoczne w polityce tożsamościowej regionu, gdzie w zależnoś…

gagauzja-805bd17.jpg
width: 1800
height: 1200

Jak przez lata zmieniały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie? Od Chamonix do Cortiny d'Ampezzo
type: item
date: 2026-02-06T07:45:10.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: dyscypliny sportowe
subject: igrzyska olimpijskie
subject: mediolan
subject: polityka
subject: sporty zimowe
description: Historia zimowych igrzysk to opowieść o narodowych ambicjach, przełomowych zwycięstwach, politycznych napięciach i kontrowersjach, które niejednokrotnie wpływały na los całych państw. Od Chamonix i pierwszych startów Polaków, przez „cud na lodzie” w Lake Placid, aż po skandale w Soczi — zimowe igrzyska odzwierciedlają zmieniający się świat.
encoded: Na myśl o początkach Igrzysk Olimpijskich od razu przychodzą obrazki ze świata starożytnej Grecji. Tamtejsze zmagania, w skład których wchodziły m.in. wyścigi rydwanów, były protoplastą współczesnych międzynarodowych zawodów sportowych. W pierwszych nowożytnych Igrzyskach Olimpijskich, które odbyły się w Atenach w 1896 roku, udział wzięło 245 mężczyzn reprezentujących 14 krajów. Wydarzenie to zapoczątkowało cykl jednej z największych imprez sportowych, która co cztery lata skupia na sobie wzrok całego świata. Na pierwsze zimowe Igrzyska Olimpijskie sportowcy i kibice musieli jednak jeszcze trochę poczekać. Zawody w dyscyplinach zimowych po raz pierwszy odbyły się 28 lat później, we francuskiej miejscowości Chamonix, u podnóża Mont Blanc. Od tamtej pory Zimowe Igrzyska Olimpijskie rozgrywano na trzech kontynentach, pisząc historię wielu wcześniej nikomu nieznanych dyscyplin sportowych. Chamonix – gospodarz pierwszych Zimowych Igrzysk Choć pierwsza zimowa impreza odbywająca się w Chamonix zdobyła tytuł pełnoprawnych Igrzysk Olimpijskich dopiero w 1926 roku (dwa lata po zmaganiach), podczas sesji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Lizbonie, to jej zasięg miał zdecydowanie międzynarodowy wymiar. W zawodach, których inauguracja odbyła się 25 stycznia 1924 roku, wzięło udział łącznie 258 sportowców z 16 krajów. W zmaganiach uczestniczyła również reprezentacja polskich sportowców, której chorążym podczas ceremonii otwarcia został legendarny dziennikarz Kazimierz Smogorzewski. Niestety, z powodu opóźnienia pociągu polscy sportowcy nie zdołali dotrzeć na przemarsz inauguracyjny, przez co urodzony w Sielcu publicysta reprezentował polskie barwy w pojedynkę. Pierwsze igrzyska bez narciarstwa? Pierwszym złotym medalistą w historii Zimowych Igrzysk Olimpijskich został Amerykanin Charles Jewtraw, który zwyciężył w biegu łyżwiarstwa szybkiego na dystansie 500 metrów. Był to jedyny złoty medal dla Stanów Zjednoczonych podczas tamtej imprezy, która medalowo została zdominowan…

GettyImages-1265646675-e6734f0.jpg
width: 4830
height: 3435

Amerykański sen o Grenlandii trwa od dekad. USA próbowały potajemnie wykupić wyspę za 100 mln dolarów w złocie
type: item
date: 2026-01-12T11:29:57.000Z
creator: Ciril Jazbec
subject: Historia
subject: ameryka
subject: arktyka
subject: dania
subject: grenlandia
subject: polityka
subject: wyspy
description: Amerykańskie starania o przejęcie Grenlandii trwają od ponad stu lat. Po II wojnie USA oferowały Danii 100 milionów dolarów w złocie, lecz propozycja została odrzucona. Dlaczego Grenlandia jest dla USA tak ważna?
encoded: Spis treści: Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Rola Grenlandii w czasie II wojny światowej Powojenne starania o Grenlandię Ciągłe zainteresowanie Grenlandią Przez ponad sto lat strategiczne położenie i zasoby naturalne Grenlandii sprawiały, że była ona celem amerykańskich ambicji, które osiągnęły swój szczyt podczas zimnej wojny. Jednak przywódcy wyspy konsekwentnie opierali się tym zakusom. Oto dlaczego Grenlandia pozostaje jedną z najbardziej pożądanych wysp na świecie. Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Fascynacja Stanów Zjednoczonych największą na świecie wyspą, niebędącą kontynentem, sięga końca XIX wieku. Wówczas sekretarz stanu William Seward, świeżo po zakupie Alaski od Rosji za 7,2 miliarda dolarów w 1867 roku, zaczął przyglądać się Grenlandii i Islandii jako potencjalnym amerykańskim terytoriom. W raporcie zleconym przez Sewarda (który również miał zakusy na Kanadę) z 1868 roku czytamy o bogatych łowiskach na Grenlandii i bogactwach mineralnych. Według tego dokumentu, przejęcie Grenlandii mogłoby również zmusić Kanadę (położoną między Alaską a Grenlandią) do przyłączenia się do Stanów Zjednoczonych. Ale Grenlandia, autonomiczne terytorium Danii, nie jest tylko pustą połacią lodu. Wyspa od wieków jest domem dla rdzennych społeczności, głównie Eskimosów. Społeczności te doskonale sobie radziły w surowym arktycznym środowisku Grenlandii. Parały się rybołówstwem, polowaniem. Łączył ich ścisły związek z ziemią, którą zasiedlali. Wczesne zainteresowanie Stanów Zjednoczonych w dużej mierze pomijało te społeczności, skupiając się zamiast tego na strategicznym położeniu wyspy i zasobach naturalnych. Trend ten utrzymywał się przez dziesięciolecia. – Wszystko sprowadza się do dwóch czynników: lokalizacji i minerałów. I to naprawdę się nie zmieniło – mówi Peter Harmsen, dziennikarz z Kopenhagi i autor książki „Fury and Ice: Grenlandia, Stany Zjednoczone i Niemcy podczas II wojny światowej”. Choć starania Sewarda zakończyły się niepowodzeniem, zaintereso…

Zloto-za-Grenlandie-ddf3c3e.jpg
width: 5616
height: 3744

Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
type: item
date: 2025-12-10T10:19:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: rosja
subject: Travel
subject: wojna
description: Władimirowi Putinowi przypisuje się wiele brutalnych decyzji i zbrodni. Rosyjski przywódca cieszy się niemal absolutną władzą, a jego pozycja wydaje się niezagrożona. By umocnić swój wizerunek, zadbał o staranną korektę faktów z przeszłości.
encoded: W tym artykule: Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Zakłamana przeszłość Władimira Putina Jak zginęli twórcy biografii Putina Mroczny car Putin idzie po władzę Kiedy w 2022 roku świat zobaczył Władimira Putina udzielającego audiencji za gigantycznym stołem i rozkazującego bezwzględnie niszczyć Ukrainę podczas „operacji specjalnej”, wielu polityków było skonsternowanych. Wszak kilkanaście lat temu kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder nazwał go „demokratą”. A świat chciał wierzyć w to bardziej, niż niedoszłemu prezydentowi USA senatorowi Johnowi McCainowi, który w 2016 roku nazwał rosyjskiego przywódcę mordercą i bandytą. Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Do Putina lgnęły zachodnie gwiazdy. Z dumą fotografowali się z nim francuski aktor Gerard Depardieu i amerykański gwiazdor kina akcji Steven Seagal. Na Youtube bez trudu można znaleźć film z imprezy charytatywnej z 2010 roku, gdzie rozluźniony Putin śpiewa nowoorleański standard rhythm-and-bluesowy „Blueberry Hill”, a oklaskują go uśmiechnięci od ucha do ucha: Sharon Stone, Goldie Hawn, Kurt Russell, Kevin Costner, Alain Delon, wspomniany Gerard Depardieu, Vincent Cassel i tylko mniej rozochocona Monica Bellucci. To był wieczór poświęcony zbieraniu funduszy na dzieci dotknięte chorobą nowotworową. Dziś Władimir Putin wysyła wojska, które mordują, gwałcą i porywają dzieci na Ukrainie. Czy to będzie nowa flaga Rosji? „Putin uczynił z trójkoloru faszystowski symbol” „Flaga Rosji straciła swoją wiarygodność”. Tak twierdzą Rosjanie, którzy sprzeciwiają się wojnie w Ukrainie. Celebrytów oklaskujących go w 2010 roku można oczywiście zrozumieć. Występ był ponoć nieoczekiwany, zaś Putin: nie wysłał jeszcze wagnerowców do Syrii (wojna domowa wybuchła tam w 2011 roku), nie zaczął zupełnie bezczelnie podtruwać swoich wrogów w kraju i za granicą (Nawalny: 2020 rok, Skripal: 2018), nie znalazł się w cieniu podejrzenia po śmierci demokratycznego działacza Borisa Niemcowa (2015), nie zajął jeszcze Krymu (2014), nie sprokurował wojny w…

wladimir-putin-9a9ea28.jpg
width: 3000
height: 1966

Ignacy Jan Paderewski – pianista, kompozytor, patriota i mąż stanu
type: item
date: 2025-08-24T08:02:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: muzyka
subject: polityka
description: Na przełomie XIX i XX wieku był bez wątpienia jednym z najbardziej znanych Polaków na świecie. To dzięki niemu prezydent USA Woodrow Wilson wstawił się za powołaniem do życia wolnej, niepodległej Polski. A chociaż talent polityczny Ignacego Jana Paderewskiego niemal dorównywał temu muzycznemu, to „Lew Paryża” widział w sobie kompozytora, nie polityka.
encoded: Spis treści: Dom rodzinny Ignacego Paderewskiego Nauka w Instytucie Muzycznym Koncerty na wielkich scenach świata Wejście do polityki Powrót do Polski Ignacy Jan Paderewski urodził się na Podolu, we wsi Kuryłówka, gdzie znajdował się niewielki majątek Paderewskich. Przyszedł na świat prawdopodobnie 6 listopada 1860 r., choć niektórzy przesuwają datę jego narodzin nawet do 25 października. Matka przyszłego kompozytora zmarła kilka miesięcy po narodzinach syna, a jedynym opiekunek małego Ignacego i jego starszej siostry został ojciec – Jan Paderewski. Dom rodzinny Ignacego Paderewskiego W domu kultywowana była tradycja patriotyczna – powstańcza. Jan Paderewski był powstańcem styczniowym, który po upadku powstania spędził rok w więzieniu w Kijowie. Natomiast pierwszym i jednym z najważniejszych nauczycieli młodego Ignacego został Michał Babiński. Ten weteran powstania listopadowego uczył przyszłego premiera historii, geografii, literatury polskiej i języka francuskiego. Muzyki Ignacy początkowo uczył się sam, grając na rodzinnym fortepianie. Wiele lat później pisał: „Pochodzę z niezamożnej starej szlacheckiej rodziny. Takich rodzin w dawnej Polsce było wiele tysięcy”. Postępy muzyczne i niewątpliwy talent dostrzeżony również poza rodziną sprawiły, że Jan Paderewski zgodził się na wyjazd syna do Warszawy. Nauka w Instytucie Muzycznym Przyszły premier przybył do Warszawy w wieku 12 lat, by przez sześć lat uczyć się gry na fortepianie oraz kompozycji. Do egzaminu w Instytucie Muzycznym podszedł w czerwcu 1878 r. Już wówczas, poza Koncertem e-moll Edwarda Griega, zagrał również własną kompozycję. Pozwoliło mu to podjąć pracę w tymże Instytucie jako nauczyciel fortepianu w klasie „niższej”. Również tam poznał swoją pierwszą żonę Antoninę Korsakównę. Niestety, małżeństwo trwało zaledwie rok. Kobieta zmarła kilka dni po urodzeniu jedynego dziecka Paderewskiego, syna Alfreda. On też nie miał wiele szczęścia. Chorował na paraliż dziecięcy i dożył niespełna 20 lat. Większość z n…

IgnacyJanPaderewski-e23cb82.png
width: 900
height: 600

Prezydenci Polski na przestrzeni lat: Od Narutowicza po Karola Nawrockiego
type: item
date: 2025-08-06T09:45:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: polityka
subject: polska
subject: prezydent
description: Prezydent Polski jest głową państwa i zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, odpowiedzialnym za ochronę konstytucji i stabilność władzy. Reprezentuje kraj zarówno wewnętrznie, jak i na arenie międzynarodowej. Poniżej przedstawiamy listę prezydentów – od Gabriela Narutowicza aż po nowo zaprzysiężonego Karola Nawrockiego.
encoded: Spis treści: Rola prezydenta w Polsce Lista prezydentów Polski Kolejny prezydent Polski Urząd prezydenta został wprowadzony w Polsce przez Konstytucję marcową z 1921 roku. Zastąpił on istniejącą od 1918 roku funkcję Naczelnika Państwa. Pierwszym prezydentem II RP był Gabriel Narutowicz, który objął urząd 14 grudnia 1922 roku. Pełnił urząd przez zaledwie pięć dni. Rola prezydenta w Polsce Początkowo urząd prezydenta miał charakter parlamentarno-gabinetowy. Zmieniło się to w 1935 roku, po uchwaleniu Konstytucji kwietniowej. Wówczas zyskał charakter autorytarny. Dokument ten pozwolił zachować ciągłość władzy w czasie II wojny światowej. Po internowaniu rządu polskiego w Rumunii w 1939 roku, prezydent Ignacy Mościcki wyznaczył Władysława Raczkiewicza jako swojego następcę, umożliwiając funkcjonowanie władz na uchodźstwie we Francji i Wielkiej Brytanii. Po II wojnie światowej, w okresie rządów komunistycznych, urząd prezydenta istniał do 1952 roku, kiedy to jego kompetencje przejęła Rada Państwa. Urząd prezydenta przywrócono w 1989 roku w wyniku porozumień Okrągłego Stołu. Wojciech Jaruzelski został wówczas jedynym prezydentem PRL, a po zmianach konstytucyjnych w grudniu 1989 roku pierwszym prezydentem III RP. Od 1990 roku prezydenta wybiera się w wyborach powszechnych. Lech Wałęsa, wybrany w pierwszych takich wyborach, objął urząd 22 grudnia 1990 roku, a insygnia prezydenckie przekazał mu ostatni prezydent na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski. Obecnym prezydentem RP, od 6 sierpnia 2015 roku, jest Andrzej Duda. Lista prezydentów Polski Oto poczet prezydentów Polski. Nie uwzględniamy w nim rządu RP na uchodźstwie ani okresu PRL w latach 1952–1989. Gabriel Narutowicz (1922) Pierwszy prezydent odrodzonej Polski pełnił funkcję zaledwie przez pięć dni, od 11 do 16 grudnia 1922 roku, kiedy to zginął w zamachu. Narutowicz był wybitnym inżynierem i politykiem, znanym z działalności na rzecz budowy infrastruktury hydrotechnicznej w Europie. Był człowiekiem o szerokich horyzontach,…

lista-polskich-prezydentow-2b8449a.png
width: 1080
height: 720

Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
type: item
date: 2025-07-27T10:56:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
description: Wojna kokosza, znana także jako rokosz lwowski, stanowiła kulminację napięć, które narastały między średnią szlachtą a królewskim dworem. Niezadowoleni z polityki Zygmunta Starego i królowej Bony panowie herbowi zaczęli coraz głośniej domagać się reform ustrojowych. Przedstawili królowi długą listę postulatów, a gdy ten nie zgodził się na ich spełnienie, postanowili wystąpić przeciwko niemu. Nie można jednak powiedzieć, że pierwszy w historii Polski rokosz szlachty był wyłącznie konfliktem o zakres władzy. Bo o ile na pierwszy plan rzeczywiście wysuwała się „złota wolność szlachecka”, to należy podkreślić, że spór dotyczył także pewnych dysfunkcji systemowych.
encoded: Spis treści: Szlachta niezadowolona z rządów króla Zaszantażować władcę Szlachta wystąpiła przeciwko swojemu królowi Konsekwencje buntu Skąd wzięła się nazwa „wojna kokosza”? Istnieją dwa wyjaśnienia. Pierwsze wskazuje, że stanowi wyraz szlacheckiego sprzeciwu przeciwko „panoszeniu się kokoszy”, co wskazuje na daleko idącą ingerencję królowej Bony w sprawy państwowe. Druga wersja głosi, że nazwa pierwszego rokoszu polskiej szlachty wzięła się wydarzeń, które rzekomo miały miejsce pod Lwowem. Podobno wygłodniali szlachcice zjedli wszystkie kury w okolicy. Bez względu na interpretację, stanowi wyraz pogardy dla wydarzeń z 1537 roku. Czy słusznie? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie. Szlachta niezadowolona z rządów króla Wojna kokosza była bezpośrednim następstwem próby wymuszenia przez króla na szlachcie przyjęcia podatków na wojsko. Należy jednak podkreślić, że sytuacja, o której mowa, była zaledwie punktem kulminacyjnym napięć, które narastały już od jakiegoś czasu. Już wcześniej powstał bowiem tzw. ruch egzekucyjny, którego postulaty dotyczyły przede wszystkim przeprowadzenia reform w obszarze sądownictwa, skarbowości i wojska. Średnia szlachta wystąpiła też przeciw potężnym magnatom, domagając się uporządkowania spraw związanych z królewszczyznami. Panowie herbowi nie byli zadowoleni z braku reform w obszarze przestarzałego, niepełnego i przyjętego tylko w niektórych częściach państwa prawa. Wyrażali sprzeciw wobec łączenia niektórych godności i urzędów, czego następstwem były urzędnicze zaniedbania. Nie szczędzili królewskiej parze krytyki za przeprowadzoną elekcję vivente rege, na mocy której Zygmunt August został królem jeszcze za życia ojca. Zaszantażować władcę Żeby osiągnąć swoje cele, na sejmie, który odbył się w lipcu 1535 roku, posłowie odmówili uchwalenia funduszy na armię. Domagali się decyzji w sprawie egzekucji i wymusili na senacie poparcie swojego ruchu na kolejnym sejmie. Ten odbył się na przełomie 1536 i 1537 roku i też nie przyniósł rozstrzygnię…

Rodakowski-wojna-kokosza-d8aafcd.jpg
width: 2560
height: 1821

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

To prawo miało bronić szlacheckiej wolności. Doprowadziło do destrukcji państwa
type: item
date: 2025-05-31T07:56:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
description: Liberum veto, uważane za podstawę złotej wolności szlacheckiej i gwarancję normy nihil de nobis sine nobis, przez 140 lat było pielęgnowane przez panów herbowych i wielokrotnie doprowadzało do paraliżu decyzyjnego. W praktyce zasada zrywania obrad sejmu protestem jednostki była niczym innym, jak narzędziem do załatwiania prywatnych interesów poselstwa. A że doprowadzało to do stopniowej destrukcji państwa... to nikogo nie interesowało.
encoded: Spis treści: Protest Władysława Sicińskiego Pierwszy sejm zerwany przed czasem Szlachta ochoczo korzystała ze swojego przywileju Koniec liberum veto Liberum veto trudno uznać za uprawnienie wadliwe. Przeciwnie, w dobie wolnej elekcji, gdy zasiadający na tronie często nie byli Polakami i na względzie mieli przede wszystkim interesy swoich państw, ograniczenie władzy króla i oddanie decyzyjności w ręce szlachty było posunięciem całkowicie zrozumiałym. Problem w tym, że w niewłaściwych rękach, nawet narzędzie służące słusznej sprawie może stać się niebezpieczną bronią. Protest Władysława Sicińskiego 26 stycznia 1652 roku w Warszawie rozpoczęły się obrady sejmu. Do 9 marca, czyli do dnia, na który wyznaczono koniec posiedzenia, nie podjęto żadnej uchwały. Zapadła wówczas decyzja o przedłużeniu obrad. Wówczas litewski szlachcic z Upity, Władysław Siciński, wstał i wykrzyczał: „Ja nie pozwalam na prolongatę!”. Wypowiedziawszy te słowa, natychmiast opuścił salę. Posłowie musieli uznać, że w tej sytuacji kontynuowanie obrad nie jest możliwe. Marszałek postanowił jednak przedłużyć sesję do 11 marca, pod warunkiem, że Siciński zjawi się na sali. Tak się jednak nie stało, więc sejm trzeba było rozwiązać. Pierwszy taki przypadek w historii polskiego parlamentaryzmu Zasada jednomyślności, dążąca do osiągnięcia consensusu, ma swoje korzenie u podstaw polskiego parlamentaryzmu. Jednak przed 1652 rokiem liberum veto nie zostało zastosowane. Wprowadził je dopiero Władysław Siciński. Zrobił to z własnej woli? A może z polecenia nieobecnego na posiedzeniu Janusza Radziwiłła? Istnieje taka teza. Tak czy inaczej, rok 1652 zapisał się w historii jako ten, podczas którego uprawnienie liberum veto weszło w życie, a sam Siciński, nazywany „Upiorem z Upity”, stał się symbolem nadużywania idei złotej wolności szlacheckiej. Niechlubnym symbolem, bo obrady z 1652 roku dotyczyły spraw niezwykle istotnych dla państwa. Trwało wówczas powstanie Chmielnickiego. Polska musiała przygotować armię zdoln…

Liberum-veto-5692452.jpg
width: 1185
height: 935

Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
type: item
date: 2025-05-25T09:26:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: biogram
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo na pograniczu wojny Od sieroty do prawnika i plantatora Bohater wojenny i „człowiek ludu” Prezydentura pełna konfliktów Największe kontrowersje – Indian Removal Act Inspiracja dla Donalda Trumpa Śmierć i spuścizna Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje, zaledwie kilka dekad po powstaniu USA, budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa. Choć prezydentury Andrew Jacksona i Donalda Trumpa dzieli ponad 180 lat, wielu historyków i komentatorów politycznych dostrzega między tymi politykami uderzające podobieństwa. Obaj prezentowali się jako outsiderzy walczący z elitami, odwoływali się do „zwykłych ludzi” i prowadzili politykę opartą na silnym przywództwie. Jackson był jednym z pierwszych amerykańskich prezydentów, którzy wykorzystali swoją popularność wśród obywateli do przekształcenia układu sił w polityce. Był też głęboko przekonany o potrzebie silnej egzekutywy – przekonanie to znajdowało odzwierciedlenie w jego konfliktach z Kongresem i Sądem Najwyższym. Dzieciństwo na pograniczu wojny Andrew Jackson przyszedł na świat 15 marca 1767 roku w rejonie Waxhaws, na pograniczu Karoliny Północnej i Południowej. Jego rodzice byli szkocko-irlandzkimi imigrantami, którzy osiedlili się w Ameryce w 1765 roku. Ojciec zmarł na krótko przed narodzinami syna, pozostawiając rodzinę w trudnej sytuacji materialnej. Młody Andrew dorastał w atmosferze napięć związanych z wojną o niepodległość. W wieku 13 lat dołączył do lokalnej straży miejskiej jako kurier. W 1781 roku został pojmany przez Brytyjczyków, a podczas niewoli odmówił wyczyszczenia butów oficerowi, za co został uderzony szablą – blizny pozostały mu na całe życie. Te traumatyczne doświadczenia ukształtowały jego niechęć do Brytyjczyków i silne poczucie niezależności. Od sieroty do prawnika i plantatora Po wojnie o niepodległość USA Jackson podjął …

Andrew-Jackson-i-Donald-Trump-21b9084.png
width: 900
height: 600

Lider ludowców budował II RP. Polityczne błędy przypłacił karierą
type: item
date: 2025-05-10T07:57:53.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: polityka
description: Wincenty Witos zapisał się w historii jako jeden z ojców polskiej niepodległości i... jako jeden z najbardziej niejednoznacznych polityków. Z jednej strony utworzył prawdopodobnie najaktywniejszy rząd II RP, zaś z drugiej nie bez powodu mawiano, że „za Witosa Polska głodna i bosa”.
encoded: Spis treści: Trudne dzieciństwo Wincentego Witosa W polityce odnalazł się tak samo dobrze, jak na roli Wincenty Witos jedną z czołowych postaci II RP Największy proces polityczny II RP Odmawiał kolejnych funkcji Jak ocenić rządy Wincentego Witosa? Całą swoją młodość musiał poświęcić gonitwie za chlebem, a mimo to zdołał zapisać się na kartach historii. Tym samym udowodnił, że nawet w trudnych realiach odradzającej się Polski ubogi chłop może stać się jedną z najważniejszych osób w kraju. Choć dziś, tak jak za życia, jest postrzegany jako symbol, nie był nieskazitelny. Popełniał błędy, tak jak wszyscy ludzie, ale jemu przyszło zapłacić za to politycznym upadkiem. Trudne dzieciństwo Wincentego Witosa Jak sam mówił, wywodził się z warstwy społecznej, która przez wieki była rzucana pod nogi i na pastwę innych, tak samo pod względem materialnym, jak politycznym. Wincenty Witos urodził się 21 stycznia 1874 roku, w przysiółku Dwudniaki w gminie Wierzchosławice. Syn Wojciecha i Katarzyny ze Sroków dorastał w skrajnej biedzie. Cały majątek Witosów składał się z niespełna dwóch morgów ziemi i obory z izbą mieszkalną, którą pięcioosobowa chłopska rodzina dzieliła z krową. Bywało, że Witosowie całymi miesiącami przymierali głodem, żywiąc się tylko tym, co dostawali od lepiej sytuowanej krewnej. Zdolny samouk Młody Wincenty od piątego roku życia zajmował się wypasem ojcowskiej krowy. Rodzice nie mieli możliwości zapewnić mu wykształcenia. Do szkoły zaczął uczęszczać dopiero jako dziesięciolatek i mimo że w nauce osiągał dobre wyniki, edukację zakończył po czterech latach. To jednak nie zabiło drzemiącego w nim pragnienia wiedzy. Wieczorami, gdy dysponował chwilą dla siebie, chłonął lekturę za lekturą, skupiając się przede wszystkim na polskiej historii i dziejach wsi. Dostęp do książek zapewnił mu Franciszek Marzec, dyrektor szkoły, do której uczęszczał. Ten chciał, żeby chłopak dalej kontynuował edukację szkolną, ale pomimo starań nic z tego nie wyszło. Materialne położenie Wit…

WincentyWitos-0bab1ef.png
width: 900
height: 600

Lyndon Johnson był 36. prezydentem USA. Jego reformy zmieniły kraj na lepsze
type: item
date: 2025-04-20T08:08:46.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Lyndon Johnson był twardy, skuteczny, pozbawiony skrupułów. Tak zapamiętali 36. Prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki współpracownicy i wrogowie. Przy tym wszystkim dodawali, że był ostatnim z wielkich amerykańskich reformatorów.
encoded: Spis treści: Lyndon Johnson – młodość Kariera polityczna prezydent USA Ostatnie lata życia Lyndon Baines Johnson pochodził z Teksasu. I taki też, typowo teksański styl bycia reprezentował. Urodził się 27 sierpnia 1908 roku w Stonewall. Był synem farmera Sama Johnsona i jego żony Rebeki. W politycznym duchu wychowywał się od dziecka. Jego dziadek brał udział w wojnie secesyjnej (1861–1865) po stronie Konfederatów. To wojna domowa w USA, w której udział brały dwie strony: tzw. Unia lub Północ oraz Skonfederowane Stany Ameryki (tzw. Konfederacja lub Południe). Z kolei ojciec Lyndona, a także dziadek ze strony matki zasiadali w ławach legislatur stanowych. Przyszły prezydent (określany często jako LBJ) miał czworo rodzeństwa. Rodzina była raczej uboga, w związku z czym Lyndon już jako dziecko musiał pracować – na plantacjach bawełny, a także w drukarni. Lyndon Johnson – młodość W roku 1913 rodzina Johnsonów przeniosła się do Johnson City. Tam LBJ skończył szkołę podstawową i średnią. Następnie wyjechał do Kalifornii. Tam również musiał pracować – na farmach i w karczmach. Gdy w 1927 roku wrócił do rodzinnego Teksasu, złożył podanie o przejęcie do Southwest Texas State College. Z sukcesem. Po trzech latach nauki otrzymał od uczelni tytuł bachelor of science (magistra nauk). Jako pracownik naukowy rozpoczął pracę w szkole retoryki w Houston. Tam też zaangażował się w działalność Partii Demokratycznej. Już jako 24-latek został tam asystentem kongresmena Richarda Kleberga. I to dzięki niemu wyjechał niebawem do stolicy Stanów Zjednoczonych – Waszyngtonu. Kariera polityczna Nowa działalność wymagała od Lyndona B. Johnsona poszerzenia wiedzy. W wieku 27 lat rozpoczął on studia prawnicze na uniwersytecie Georgetown. Z czasem został dyrektorem National Youth Administration – organizacji młodzieżowej działającej na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. W drugiej połowie lat 30. XX w. bardzo aktywnie wspierał politykę 32. Prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta. Popierał też jeg…

LyndonBJohnson-11876cc.jpg
width: 3610
height: 1802

Generał Tadeusz Rozwadowski – zapomniany wódz, który zwyciężał z honorem i przegrywał z godnością
type: item
date: 2025-04-19T06:29:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: wojsko
description: Generał Tadeusz Jordan Rozwadowski to jedna z najbardziej tragicznych, a zarazem fascynujących postaci w historii Polski XX wieku. Strateg, dyplomata, współautor zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej, a zarazem ofiara politycznych rozgrywek i represji w czasach sanacji. Jego losy pokazują, jak łatwo historia może zapomnieć o tych, którzy nie wpisują się w aktualny nurt polityczny – nawet jeśli zasłużyli na miejsce w panteonie narodowych bohaterów.
encoded: Spis treści: W służbie odrodzonej Rzeczpospolitej Bohater Lwowa i Bitwy Warszawskiej Konfrontacja z sanacją Tajemnicza śmierć i spuścizna Tadeusz Jordan Rozwadowski urodził się 19 lub 20 maja 1866 r. w Babinie na Pokuciu. Datę jego urodzin otacza do dziś pewna niejasność – źródła historyczne podają różne informacje, a nawet wśród członków rodziny panuje w tej sprawie niejednoznaczność. Niezależnie od tego, Rozwadowski pochodził z rodu o silnych tradycjach wojskowych. Jego przodkowie walczyli pod Wiedniem, w insurekcji kościuszkowskiej, powstaniu listopadowym i styczniowym. Patriotyzm i gotowość do poświęceń były więc częścią jego dziedzictwa. Po ukończeniu prestiżowej Szkoły Wojennej w Wiedniu, Rozwadowski służył w armii austro-węgierskiej, gdzie szybko awansował dzięki swoim zdolnościom strategicznym. Jako attaché wojskowy w Bukareszcie zdobył doświadczenie dyplomatyczne. Biegle władał też sześcioma językami. Jego kariera nabierała tempa, a jednocześnie zyskiwał opinię człowieka oddanego sprawom polskim. Nawet w czasach, gdy Polska jeszcze nie istniała na mapie Europy. W służbie odrodzonej Rzeczpospolitej Gdy Polska odzyskała niepodległość w 1918 roku, Rozwadowski natychmiast włączył się w organizację Wojska Polskiego. Został pierwszym szefem Sztabu Generalnego przy Radzie Regencyjnej, a później – już w odrodzonym państwie – odegrał kluczową rolę w kształtowaniu sił zbrojnych. To on tworzył podstawy organizacyjne armii, straży granicznej i marynarki wojennej. Przygotowane przez niego akty prawne, m.in. tymczasowa ustawa o obowiązku służby wojskowej, miały fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Jednak jego stosunki z Józefem Piłsudskim od początku nie były łatwe. Obaj mężowie stanu różnili się wizją przyszłości polskiej armii. Piłsudski – bardziej ideologiczny i polityczny w podejściu, Rozwadowski – pragmatyk, stawiający na profesjonalizm i modernizację. Bohater Lwowa i Bitwy Warszawskiej W listopadzie 1918 r. Rozwadowski objął dowództwo obrony Lwowa pr…

TadeuszRozwadowski-019f30b.png
width: 900
height: 600

1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
type: item
date: 2025-04-16T07:01:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
subject: średniowiecze
description: Bolesław Chrobry był pierwszym polskim władcą namaszczonym na króla. Niestety, koronacja Bolesława Chrobrego poprzedziła jego śmierć o zaledwie dwa miesiące.
encoded: Spis treści: Zjazd Gnieźnieński Koronacja Bolesława Chrobrego Niezależny król suwerennej Polski Zuchwałe zwycięstwo Bolesław, syn księcia Polski Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy, objął rządy w 992, wypędzając krótko potem swoją macochę Odę i przyrodnich braci. Jako chrześcijański władca wciąż pogańskiego kraju wspierał chrystianizację Polski. Sprzyjał też wyprawom misyjnym Wojciecha Sławnikowica, biskupa praskiego i Brunona z Kwerfurtu. Praski biskup odegrał w historii ustanowienia królestwa polskiego niezamierzoną, choć wyjątkowo istotną rolę. Wojciech Sławnikowic udał się z misją chrystianizacyjną m.in. do Prusów, gdzie nie był zbyt przychylnie witany. Mimo wszystko zrezygnował ze zbrojnej obstawy. 23 kwietnia 997 roku biskup Wojciech oraz jego towarzysze zostali zaatakowani z rozkazu pogańskiego kapłana Sicco. Tubylcy odcięli głowę biskupa i nadziali ją na pal. Głowę tę potajemnie zdjął z pala i przewiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin. Książę Bolesław nakazał wykupienie ciała misjonarza, płacąc za nie ilością złota równą wadze zwłok. Wkrótce potem Chrobry rozkazał pochować szczątki misjonarza w Gnieźnie. Zjazd Gnieźnieński Męczeńska śmierć Wojciecha Sławnikowica i jego szybka kanonizacja stały się powodem przyjazdu do Polski cesarza niemieckiego Ottona III – człowieka pobożnego i przekonanego o konieczności powołania nowego Cesarstwa Rzymskiego. Ta religijno-polityczna wizyta określana jest jako Zjazd Gnieźnieński. Podczas tego wydarzenia utworzono m.in. polskie arcybiskupstwo (metropolię kościelną) w Gnieźnie, a także biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu, i Kołobrzegu. Tym samym cesarz Otton III potwierdził niezależność państwa polskiego i suwerenność jego władcy. Gall Anonim przekazuje, że podczas spotkania Bolesław Chrobry został uznany za przyjaciela Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz niezależnego władcę. Cesarz Otton III wyróżnił go, wręczając Bolesławowi kopię włóczni św. Maurycego oraz gwóźdź z Krzyża Pańskiego. Wyjątkowo istotnym aktem było symbolicz…

Boleslaw-Chrobry-koronacja-54cd196.png
width: 900
height: 600

To najbardziej znany kot w Wielkiej Brytanii. Pracował już z pięcioma premierami
type: item
date: 2025-04-12T09:27:54.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: koty
subject: polityka
subject: zwierzęta
description: Kot Larry to ikona na Wyspach Brytyjskich. Od lat pełni swoją funkcję przy Downing Street 10, niezależnie od zmian premierów. Choć oficjalnie został zatrudniony do zwalczania gryzoni, stał się symbolem stabilności w burzliwym świecie polityki
encoded: Spis treści: Kot Larry – ze schroniska do politycznej kariery Koty w brytyjskiej polityce Kot Larry nie był pierwszy Polskie myszołapy Psy i koty to najpopularniejsze zwierzęta domowe na świecie. Nie bez znaczenia jest fakt, że dość długo są członkami naszych domostw. Szacuje się, że psy udomowiono już nawet 40 tys. lat temu, za to koty znacznie później, bo około 8. tys. lat temu. Oczywiście czworonogi nie od razu pełniły funkcje głównie towarzyskie, tak jak wygląda to obecnie. Do zadań kotów należało polowanie na gryzonie, które mogły zaszkodzić uprawom i wyjadać zapasy. Tysiące lat później wiele kotów na świecie nadal trudni się zadaniem swoich przodków. Zwierzęcym celebrytą w tej branży jest kot Larry, czyli naczelny myszołap Wielkiej Brytanii. Larry to nie tylko kot rezydujący przy Downing Street 10. To też polityczny symbol i bohater wielu medialnych doniesień. Od ponad dekady niezmiennie sprawuje swoją funkcję, mimo że premierzy przychodzą i odchodzą. Jak zwykły dachowiec trafił do brytyjskiej siedziby rządu i zyskał miliony fanów? Kot Larry – ze schroniska do politycznej kariery Larry został adoptowany 15 lutego 2011 roku z londyńskiego schroniska Battersea Dogs & Cats Home. Władze rządowe zdecydowały się na to po tym, jak w rezydencji premiera przy Downing Street 10 pojawił problem z gryzoniami. Kot szybko zyskał uznanie jako łowca, choć jego skuteczność w eliminowaniu szczurów bywa czasem podawana w wątpliwość. Obecność futrzaka miała też jednak inny, równie istotny wymiar. Kot Larry szybko stał się maskotką politycznego centrum kraju. Podczas swojej kadencji Larry „współpracował” już z pięcioma premierami: Davidem Cameronem, Theresą May, Borisem Johnsonem, Liz Truss oraz Rishim Sunakiem. Dzięki temu doczekał się reputacji niezależnego i nieprzekupnego „urzędnika”. Każdy kto go zna, twierdzi, że nie faworyzuje żadnej partii politycznej. Gdy David Cameron opuszczał urząd, wielu zastanawiało się, czy zabierze kota ze sobą. Larry pozostał jednak na swoim stano…

Kot-Larry-de9f8fa.jpg
width: 6796
height: 4531