National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-10T10:19:46.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
items: Ignacy Jan Paderewski – pianista, kompozytor, patriota i mąż stanu
items: Prezydenci Polski na przestrzeni lat: Od Narutowicza po Karola Nawrockiego
items: Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: To prawo miało bronić szlacheckiej wolności. Doprowadziło do destrukcji państwa
items: Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
items: Lider ludowców budował II RP. Polityczne błędy przypłacił karierą
items: Lyndon Johnson był 36. prezydentem USA. Jego reformy zmieniły kraj na lepsze
items: Generał Tadeusz Rozwadowski – zapomniany wódz, który zwyciężał z honorem i przegrywał z godnością
items: 1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
items: To najbardziej znany kot w Wielkiej Brytanii. Pracował już z pięcioma premierami
items: Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
items: Caryca Katarzyna II Wielka była władczynią absolutną. Osadziła na polskim tronie swojego kochanka
items: Jak głosowaliby nasi filmowy ulubieńcy? Naukowcy zbadali Pottera, Vadera i innych
items: Józef Piłsudski to ojciec niepodległości Polski. Ale też dyktator, rządzący twardą ręką
items: Demokracje epoki kamienia. Jak rządzili łowcy i zbieracze?
items: Sztuczna inteligencja zamiast polityków. Algokracja staje się realna
items: Che Guevara to człowiek-symbol. Jak z lekarza zmienił się w rewolucjonistę?
items: Władysław Raczkiewicz – niezwykły prezydent Polski. Urodził się i zmarł poza krajem
items: Panama swoje, USA swoje. Chaos wokół Kanału Panamskiego nie ustaje
items: 100 milionów dolarów w złocie za Grenlandię. Oto, jak USA próbowały potajemnie wykupić wyspę
items: Woodrow Wilson walczył o nowy ład światowy i niepodległą Polskę
items: Jimmy Carter był najbardziej kochanym prezydentem USA. Zaczynał jako hodowca orzeszków
items: Jaki ojciec, taki syn. Aleksander Walewski poszedł w ślady Napoleona

Od oficera KGB do mrocznego cara Rosji. Tak rosła potęga Władimira Putina
type: item
date: 2025-12-10T10:19:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: rosja
subject: Travel
subject: wojna
description: Władimirowi Putinowi przypisuje się wiele brutalnych decyzji i zbrodni. Rosyjski przywódca cieszy się niemal absolutną władzą, a jego pozycja wydaje się niezagrożona. By umocnić swój wizerunek, zadbał o staranną korektę faktów z przeszłości.
encoded: W tym artykule: Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Zakłamana przeszłość Władimira Putina Jak zginęli twórcy biografii Putina Mroczny car Putin idzie po władzę Kiedy w 2022 roku świat zobaczył Władimira Putina udzielającego audiencji za gigantycznym stołem i rozkazującego bezwzględnie niszczyć Ukrainę podczas „operacji specjalnej”, wielu polityków było skonsternowanych. Wszak kilkanaście lat temu kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder nazwał go „demokratą”. A świat chciał wierzyć w to bardziej, niż niedoszłemu prezydentowi USA senatorowi Johnowi McCainowi, który w 2016 roku nazwał rosyjskiego przywódcę mordercą i bandytą. Władimir Putin śpiewa nad ofiarami Do Putina lgnęły zachodnie gwiazdy. Z dumą fotografowali się z nim francuski aktor Gerard Depardieu i amerykański gwiazdor kina akcji Steven Seagal. Na Youtube bez trudu można znaleźć film z imprezy charytatywnej z 2010 roku, gdzie rozluźniony Putin śpiewa nowoorleański standard rhythm-and-bluesowy „Blueberry Hill”, a oklaskują go uśmiechnięci od ucha do ucha: Sharon Stone, Goldie Hawn, Kurt Russell, Kevin Costner, Alain Delon, wspomniany Gerard Depardieu, Vincent Cassel i tylko mniej rozochocona Monica Bellucci. To był wieczór poświęcony zbieraniu funduszy na dzieci dotknięte chorobą nowotworową. Dziś Władimir Putin wysyła wojska, które mordują, gwałcą i porywają dzieci na Ukrainie. Czy to będzie nowa flaga Rosji? „Putin uczynił z trójkoloru faszystowski symbol” „Flaga Rosji straciła swoją wiarygodność”. Tak twierdzą Rosjanie, którzy sprzeciwiają się wojnie w Ukrainie. Celebrytów oklaskujących go w 2010 roku można oczywiście zrozumieć. Występ był ponoć nieoczekiwany, zaś Putin: nie wysłał jeszcze wagnerowców do Syrii (wojna domowa wybuchła tam w 2011 roku), nie zaczął zupełnie bezczelnie podtruwać swoich wrogów w kraju i za granicą (Nawalny: 2020 rok, Skripal: 2018), nie znalazł się w cieniu podejrzenia po śmierci demokratycznego działacza Borisa Niemcowa (2015), nie zajął jeszcze Krymu (2014), nie sprokurował wojny w…

wladimir-putin-9a9ea28.jpg
width: 3000
height: 1966

Ignacy Jan Paderewski – pianista, kompozytor, patriota i mąż stanu
type: item
date: 2025-08-24T08:02:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: muzyka
subject: polityka
description: Na przełomie XIX i XX wieku był bez wątpienia jednym z najbardziej znanych Polaków na świecie. To dzięki niemu prezydent USA Woodrow Wilson wstawił się za powołaniem do życia wolnej, niepodległej Polski. A chociaż talent polityczny Ignacego Jana Paderewskiego niemal dorównywał temu muzycznemu, to „Lew Paryża” widział w sobie kompozytora, nie polityka.
encoded: Spis treści: Dom rodzinny Ignacego Paderewskiego Nauka w Instytucie Muzycznym Koncerty na wielkich scenach świata Wejście do polityki Powrót do Polski Ignacy Jan Paderewski urodził się na Podolu, we wsi Kuryłówka, gdzie znajdował się niewielki majątek Paderewskich. Przyszedł na świat prawdopodobnie 6 listopada 1860 r., choć niektórzy przesuwają datę jego narodzin nawet do 25 października. Matka przyszłego kompozytora zmarła kilka miesięcy po narodzinach syna, a jedynym opiekunek małego Ignacego i jego starszej siostry został ojciec – Jan Paderewski. Dom rodzinny Ignacego Paderewskiego W domu kultywowana była tradycja patriotyczna – powstańcza. Jan Paderewski był powstańcem styczniowym, który po upadku powstania spędził rok w więzieniu w Kijowie. Natomiast pierwszym i jednym z najważniejszych nauczycieli młodego Ignacego został Michał Babiński. Ten weteran powstania listopadowego uczył przyszłego premiera historii, geografii, literatury polskiej i języka francuskiego. Muzyki Ignacy początkowo uczył się sam, grając na rodzinnym fortepianie. Wiele lat później pisał: „Pochodzę z niezamożnej starej szlacheckiej rodziny. Takich rodzin w dawnej Polsce było wiele tysięcy”. Postępy muzyczne i niewątpliwy talent dostrzeżony również poza rodziną sprawiły, że Jan Paderewski zgodził się na wyjazd syna do Warszawy. Nauka w Instytucie Muzycznym Przyszły premier przybył do Warszawy w wieku 12 lat, by przez sześć lat uczyć się gry na fortepianie oraz kompozycji. Do egzaminu w Instytucie Muzycznym podszedł w czerwcu 1878 r. Już wówczas, poza Koncertem e-moll Edwarda Griega, zagrał również własną kompozycję. Pozwoliło mu to podjąć pracę w tymże Instytucie jako nauczyciel fortepianu w klasie „niższej”. Również tam poznał swoją pierwszą żonę Antoninę Korsakównę. Niestety, małżeństwo trwało zaledwie rok. Kobieta zmarła kilka dni po urodzeniu jedynego dziecka Paderewskiego, syna Alfreda. On też nie miał wiele szczęścia. Chorował na paraliż dziecięcy i dożył niespełna 20 lat. Większość z n…

IgnacyJanPaderewski-e23cb82.png
width: 900
height: 600

Prezydenci Polski na przestrzeni lat: Od Narutowicza po Karola Nawrockiego
type: item
date: 2025-08-06T09:45:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: polityka
subject: polska
subject: prezydent
description: Prezydent Polski jest głową państwa i zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, odpowiedzialnym za ochronę konstytucji i stabilność władzy. Reprezentuje kraj zarówno wewnętrznie, jak i na arenie międzynarodowej. Poniżej przedstawiamy listę prezydentów – od Gabriela Narutowicza aż po nowo zaprzysiężonego Karola Nawrockiego.
encoded: Spis treści: Rola prezydenta w Polsce Lista prezydentów Polski Kolejny prezydent Polski Urząd prezydenta został wprowadzony w Polsce przez Konstytucję marcową z 1921 roku. Zastąpił on istniejącą od 1918 roku funkcję Naczelnika Państwa. Pierwszym prezydentem II RP był Gabriel Narutowicz, który objął urząd 14 grudnia 1922 roku. Pełnił urząd przez zaledwie pięć dni. Rola prezydenta w Polsce Początkowo urząd prezydenta miał charakter parlamentarno-gabinetowy. Zmieniło się to w 1935 roku, po uchwaleniu Konstytucji kwietniowej. Wówczas zyskał charakter autorytarny. Dokument ten pozwolił zachować ciągłość władzy w czasie II wojny światowej. Po internowaniu rządu polskiego w Rumunii w 1939 roku, prezydent Ignacy Mościcki wyznaczył Władysława Raczkiewicza jako swojego następcę, umożliwiając funkcjonowanie władz na uchodźstwie we Francji i Wielkiej Brytanii. Po II wojnie światowej, w okresie rządów komunistycznych, urząd prezydenta istniał do 1952 roku, kiedy to jego kompetencje przejęła Rada Państwa. Urząd prezydenta przywrócono w 1989 roku w wyniku porozumień Okrągłego Stołu. Wojciech Jaruzelski został wówczas jedynym prezydentem PRL, a po zmianach konstytucyjnych w grudniu 1989 roku pierwszym prezydentem III RP. Od 1990 roku prezydenta wybiera się w wyborach powszechnych. Lech Wałęsa, wybrany w pierwszych takich wyborach, objął urząd 22 grudnia 1990 roku, a insygnia prezydenckie przekazał mu ostatni prezydent na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski. Obecnym prezydentem RP, od 6 sierpnia 2015 roku, jest Andrzej Duda. Lista prezydentów Polski Oto poczet prezydentów Polski. Nie uwzględniamy w nim rządu RP na uchodźstwie ani okresu PRL w latach 1952–1989. Gabriel Narutowicz (1922) Pierwszy prezydent odrodzonej Polski pełnił funkcję zaledwie przez pięć dni, od 11 do 16 grudnia 1922 roku, kiedy to zginął w zamachu. Narutowicz był wybitnym inżynierem i politykiem, znanym z działalności na rzecz budowy infrastruktury hydrotechnicznej w Europie. Był człowiekiem o szerokich horyzontach,…

lista-polskich-prezydentow-2b8449a.png
width: 1080
height: 720

Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
type: item
date: 2025-07-27T10:56:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
description: Wojna kokosza, znana także jako rokosz lwowski, stanowiła kulminację napięć, które narastały między średnią szlachtą a królewskim dworem. Niezadowoleni z polityki Zygmunta Starego i królowej Bony panowie herbowi zaczęli coraz głośniej domagać się reform ustrojowych. Przedstawili królowi długą listę postulatów, a gdy ten nie zgodził się na ich spełnienie, postanowili wystąpić przeciwko niemu. Nie można jednak powiedzieć, że pierwszy w historii Polski rokosz szlachty był wyłącznie konfliktem o zakres władzy. Bo o ile na pierwszy plan rzeczywiście wysuwała się „złota wolność szlachecka”, to należy podkreślić, że spór dotyczył także pewnych dysfunkcji systemowych.
encoded: Spis treści: Szlachta niezadowolona z rządów króla Zaszantażować władcę Szlachta wystąpiła przeciwko swojemu królowi Konsekwencje buntu Skąd wzięła się nazwa „wojna kokosza”? Istnieją dwa wyjaśnienia. Pierwsze wskazuje, że stanowi wyraz szlacheckiego sprzeciwu przeciwko „panoszeniu się kokoszy”, co wskazuje na daleko idącą ingerencję królowej Bony w sprawy państwowe. Druga wersja głosi, że nazwa pierwszego rokoszu polskiej szlachty wzięła się wydarzeń, które rzekomo miały miejsce pod Lwowem. Podobno wygłodniali szlachcice zjedli wszystkie kury w okolicy. Bez względu na interpretację, stanowi wyraz pogardy dla wydarzeń z 1537 roku. Czy słusznie? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie. Szlachta niezadowolona z rządów króla Wojna kokosza była bezpośrednim następstwem próby wymuszenia przez króla na szlachcie przyjęcia podatków na wojsko. Należy jednak podkreślić, że sytuacja, o której mowa, była zaledwie punktem kulminacyjnym napięć, które narastały już od jakiegoś czasu. Już wcześniej powstał bowiem tzw. ruch egzekucyjny, którego postulaty dotyczyły przede wszystkim przeprowadzenia reform w obszarze sądownictwa, skarbowości i wojska. Średnia szlachta wystąpiła też przeciw potężnym magnatom, domagając się uporządkowania spraw związanych z królewszczyznami. Panowie herbowi nie byli zadowoleni z braku reform w obszarze przestarzałego, niepełnego i przyjętego tylko w niektórych częściach państwa prawa. Wyrażali sprzeciw wobec łączenia niektórych godności i urzędów, czego następstwem były urzędnicze zaniedbania. Nie szczędzili królewskiej parze krytyki za przeprowadzoną elekcję vivente rege, na mocy której Zygmunt August został królem jeszcze za życia ojca. Zaszantażować władcę Żeby osiągnąć swoje cele, na sejmie, który odbył się w lipcu 1535 roku, posłowie odmówili uchwalenia funduszy na armię. Domagali się decyzji w sprawie egzekucji i wymusili na senacie poparcie swojego ruchu na kolejnym sejmie. Ten odbył się na przełomie 1536 i 1537 roku i też nie przyniósł rozstrzygnię…

Rodakowski-wojna-kokosza-d8aafcd.jpg
width: 2560
height: 1821

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

To prawo miało bronić szlacheckiej wolności. Doprowadziło do destrukcji państwa
type: item
date: 2025-05-31T07:56:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
description: Liberum veto, uważane za podstawę złotej wolności szlacheckiej i gwarancję normy nihil de nobis sine nobis, przez 140 lat było pielęgnowane przez panów herbowych i wielokrotnie doprowadzało do paraliżu decyzyjnego. W praktyce zasada zrywania obrad sejmu protestem jednostki była niczym innym, jak narzędziem do załatwiania prywatnych interesów poselstwa. A że doprowadzało to do stopniowej destrukcji państwa... to nikogo nie interesowało.
encoded: Spis treści: Protest Władysława Sicińskiego Pierwszy sejm zerwany przed czasem Szlachta ochoczo korzystała ze swojego przywileju Koniec liberum veto Liberum veto trudno uznać za uprawnienie wadliwe. Przeciwnie, w dobie wolnej elekcji, gdy zasiadający na tronie często nie byli Polakami i na względzie mieli przede wszystkim interesy swoich państw, ograniczenie władzy króla i oddanie decyzyjności w ręce szlachty było posunięciem całkowicie zrozumiałym. Problem w tym, że w niewłaściwych rękach, nawet narzędzie służące słusznej sprawie może stać się niebezpieczną bronią. Protest Władysława Sicińskiego 26 stycznia 1652 roku w Warszawie rozpoczęły się obrady sejmu. Do 9 marca, czyli do dnia, na który wyznaczono koniec posiedzenia, nie podjęto żadnej uchwały. Zapadła wówczas decyzja o przedłużeniu obrad. Wówczas litewski szlachcic z Upity, Władysław Siciński, wstał i wykrzyczał: „Ja nie pozwalam na prolongatę!”. Wypowiedziawszy te słowa, natychmiast opuścił salę. Posłowie musieli uznać, że w tej sytuacji kontynuowanie obrad nie jest możliwe. Marszałek postanowił jednak przedłużyć sesję do 11 marca, pod warunkiem, że Siciński zjawi się na sali. Tak się jednak nie stało, więc sejm trzeba było rozwiązać. Pierwszy taki przypadek w historii polskiego parlamentaryzmu Zasada jednomyślności, dążąca do osiągnięcia consensusu, ma swoje korzenie u podstaw polskiego parlamentaryzmu. Jednak przed 1652 rokiem liberum veto nie zostało zastosowane. Wprowadził je dopiero Władysław Siciński. Zrobił to z własnej woli? A może z polecenia nieobecnego na posiedzeniu Janusza Radziwiłła? Istnieje taka teza. Tak czy inaczej, rok 1652 zapisał się w historii jako ten, podczas którego uprawnienie liberum veto weszło w życie, a sam Siciński, nazywany „Upiorem z Upity”, stał się symbolem nadużywania idei złotej wolności szlacheckiej. Niechlubnym symbolem, bo obrady z 1652 roku dotyczyły spraw niezwykle istotnych dla państwa. Trwało wówczas powstanie Chmielnickiego. Polska musiała przygotować armię zdoln…

Liberum-veto-5692452.jpg
width: 1185
height: 935

Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
type: item
date: 2025-05-25T09:26:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: biogram
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo na pograniczu wojny Od sieroty do prawnika i plantatora Bohater wojenny i „człowiek ludu” Prezydentura pełna konfliktów Największe kontrowersje – Indian Removal Act Inspiracja dla Donalda Trumpa Śmierć i spuścizna Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje, zaledwie kilka dekad po powstaniu USA, budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa. Choć prezydentury Andrew Jacksona i Donalda Trumpa dzieli ponad 180 lat, wielu historyków i komentatorów politycznych dostrzega między tymi politykami uderzające podobieństwa. Obaj prezentowali się jako outsiderzy walczący z elitami, odwoływali się do „zwykłych ludzi” i prowadzili politykę opartą na silnym przywództwie. Jackson był jednym z pierwszych amerykańskich prezydentów, którzy wykorzystali swoją popularność wśród obywateli do przekształcenia układu sił w polityce. Był też głęboko przekonany o potrzebie silnej egzekutywy – przekonanie to znajdowało odzwierciedlenie w jego konfliktach z Kongresem i Sądem Najwyższym. Dzieciństwo na pograniczu wojny Andrew Jackson przyszedł na świat 15 marca 1767 roku w rejonie Waxhaws, na pograniczu Karoliny Północnej i Południowej. Jego rodzice byli szkocko-irlandzkimi imigrantami, którzy osiedlili się w Ameryce w 1765 roku. Ojciec zmarł na krótko przed narodzinami syna, pozostawiając rodzinę w trudnej sytuacji materialnej. Młody Andrew dorastał w atmosferze napięć związanych z wojną o niepodległość. W wieku 13 lat dołączył do lokalnej straży miejskiej jako kurier. W 1781 roku został pojmany przez Brytyjczyków, a podczas niewoli odmówił wyczyszczenia butów oficerowi, za co został uderzony szablą – blizny pozostały mu na całe życie. Te traumatyczne doświadczenia ukształtowały jego niechęć do Brytyjczyków i silne poczucie niezależności. Od sieroty do prawnika i plantatora Po wojnie o niepodległość USA Jackson podjął …

Andrew-Jackson-i-Donald-Trump-21b9084.png
width: 900
height: 600

Lider ludowców budował II RP. Polityczne błędy przypłacił karierą
type: item
date: 2025-05-10T07:57:53.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: polityka
description: Wincenty Witos zapisał się w historii jako jeden z ojców polskiej niepodległości i... jako jeden z najbardziej niejednoznacznych polityków. Z jednej strony utworzył prawdopodobnie najaktywniejszy rząd II RP, zaś z drugiej nie bez powodu mawiano, że „za Witosa Polska głodna i bosa”.
encoded: Spis treści: Trudne dzieciństwo Wincentego Witosa W polityce odnalazł się tak samo dobrze, jak na roli Wincenty Witos jedną z czołowych postaci II RP Największy proces polityczny II RP Odmawiał kolejnych funkcji Jak ocenić rządy Wincentego Witosa? Całą swoją młodość musiał poświęcić gonitwie za chlebem, a mimo to zdołał zapisać się na kartach historii. Tym samym udowodnił, że nawet w trudnych realiach odradzającej się Polski ubogi chłop może stać się jedną z najważniejszych osób w kraju. Choć dziś, tak jak za życia, jest postrzegany jako symbol, nie był nieskazitelny. Popełniał błędy, tak jak wszyscy ludzie, ale jemu przyszło zapłacić za to politycznym upadkiem. Trudne dzieciństwo Wincentego Witosa Jak sam mówił, wywodził się z warstwy społecznej, która przez wieki była rzucana pod nogi i na pastwę innych, tak samo pod względem materialnym, jak politycznym. Wincenty Witos urodził się 21 stycznia 1874 roku, w przysiółku Dwudniaki w gminie Wierzchosławice. Syn Wojciecha i Katarzyny ze Sroków dorastał w skrajnej biedzie. Cały majątek Witosów składał się z niespełna dwóch morgów ziemi i obory z izbą mieszkalną, którą pięcioosobowa chłopska rodzina dzieliła z krową. Bywało, że Witosowie całymi miesiącami przymierali głodem, żywiąc się tylko tym, co dostawali od lepiej sytuowanej krewnej. Zdolny samouk Młody Wincenty od piątego roku życia zajmował się wypasem ojcowskiej krowy. Rodzice nie mieli możliwości zapewnić mu wykształcenia. Do szkoły zaczął uczęszczać dopiero jako dziesięciolatek i mimo że w nauce osiągał dobre wyniki, edukację zakończył po czterech latach. To jednak nie zabiło drzemiącego w nim pragnienia wiedzy. Wieczorami, gdy dysponował chwilą dla siebie, chłonął lekturę za lekturą, skupiając się przede wszystkim na polskiej historii i dziejach wsi. Dostęp do książek zapewnił mu Franciszek Marzec, dyrektor szkoły, do której uczęszczał. Ten chciał, żeby chłopak dalej kontynuował edukację szkolną, ale pomimo starań nic z tego nie wyszło. Materialne położenie Wit…

WincentyWitos-0bab1ef.png
width: 900
height: 600

Lyndon Johnson był 36. prezydentem USA. Jego reformy zmieniły kraj na lepsze
type: item
date: 2025-04-20T08:08:46.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Lyndon Johnson był twardy, skuteczny, pozbawiony skrupułów. Tak zapamiętali 36. Prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki współpracownicy i wrogowie. Przy tym wszystkim dodawali, że był ostatnim z wielkich amerykańskich reformatorów.
encoded: Spis treści: Lyndon Johnson – młodość Kariera polityczna prezydent USA Ostatnie lata życia Lyndon Baines Johnson pochodził z Teksasu. I taki też, typowo teksański styl bycia reprezentował. Urodził się 27 sierpnia 1908 roku w Stonewall. Był synem farmera Sama Johnsona i jego żony Rebeki. W politycznym duchu wychowywał się od dziecka. Jego dziadek brał udział w wojnie secesyjnej (1861–1865) po stronie Konfederatów. To wojna domowa w USA, w której udział brały dwie strony: tzw. Unia lub Północ oraz Skonfederowane Stany Ameryki (tzw. Konfederacja lub Południe). Z kolei ojciec Lyndona, a także dziadek ze strony matki zasiadali w ławach legislatur stanowych. Przyszły prezydent (określany często jako LBJ) miał czworo rodzeństwa. Rodzina była raczej uboga, w związku z czym Lyndon już jako dziecko musiał pracować – na plantacjach bawełny, a także w drukarni. Lyndon Johnson – młodość W roku 1913 rodzina Johnsonów przeniosła się do Johnson City. Tam LBJ skończył szkołę podstawową i średnią. Następnie wyjechał do Kalifornii. Tam również musiał pracować – na farmach i w karczmach. Gdy w 1927 roku wrócił do rodzinnego Teksasu, złożył podanie o przejęcie do Southwest Texas State College. Z sukcesem. Po trzech latach nauki otrzymał od uczelni tytuł bachelor of science (magistra nauk). Jako pracownik naukowy rozpoczął pracę w szkole retoryki w Houston. Tam też zaangażował się w działalność Partii Demokratycznej. Już jako 24-latek został tam asystentem kongresmena Richarda Kleberga. I to dzięki niemu wyjechał niebawem do stolicy Stanów Zjednoczonych – Waszyngtonu. Kariera polityczna Nowa działalność wymagała od Lyndona B. Johnsona poszerzenia wiedzy. W wieku 27 lat rozpoczął on studia prawnicze na uniwersytecie Georgetown. Z czasem został dyrektorem National Youth Administration – organizacji młodzieżowej działającej na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. W drugiej połowie lat 30. XX w. bardzo aktywnie wspierał politykę 32. Prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta. Popierał też jeg…

LyndonBJohnson-11876cc.jpg
width: 3610
height: 1802

Generał Tadeusz Rozwadowski – zapomniany wódz, który zwyciężał z honorem i przegrywał z godnością
type: item
date: 2025-04-19T06:29:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: wojsko
description: Generał Tadeusz Jordan Rozwadowski to jedna z najbardziej tragicznych, a zarazem fascynujących postaci w historii Polski XX wieku. Strateg, dyplomata, współautor zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej, a zarazem ofiara politycznych rozgrywek i represji w czasach sanacji. Jego losy pokazują, jak łatwo historia może zapomnieć o tych, którzy nie wpisują się w aktualny nurt polityczny – nawet jeśli zasłużyli na miejsce w panteonie narodowych bohaterów.
encoded: Spis treści: W służbie odrodzonej Rzeczpospolitej Bohater Lwowa i Bitwy Warszawskiej Konfrontacja z sanacją Tajemnicza śmierć i spuścizna Tadeusz Jordan Rozwadowski urodził się 19 lub 20 maja 1866 r. w Babinie na Pokuciu. Datę jego urodzin otacza do dziś pewna niejasność – źródła historyczne podają różne informacje, a nawet wśród członków rodziny panuje w tej sprawie niejednoznaczność. Niezależnie od tego, Rozwadowski pochodził z rodu o silnych tradycjach wojskowych. Jego przodkowie walczyli pod Wiedniem, w insurekcji kościuszkowskiej, powstaniu listopadowym i styczniowym. Patriotyzm i gotowość do poświęceń były więc częścią jego dziedzictwa. Po ukończeniu prestiżowej Szkoły Wojennej w Wiedniu, Rozwadowski służył w armii austro-węgierskiej, gdzie szybko awansował dzięki swoim zdolnościom strategicznym. Jako attaché wojskowy w Bukareszcie zdobył doświadczenie dyplomatyczne. Biegle władał też sześcioma językami. Jego kariera nabierała tempa, a jednocześnie zyskiwał opinię człowieka oddanego sprawom polskim. Nawet w czasach, gdy Polska jeszcze nie istniała na mapie Europy. W służbie odrodzonej Rzeczpospolitej Gdy Polska odzyskała niepodległość w 1918 roku, Rozwadowski natychmiast włączył się w organizację Wojska Polskiego. Został pierwszym szefem Sztabu Generalnego przy Radzie Regencyjnej, a później – już w odrodzonym państwie – odegrał kluczową rolę w kształtowaniu sił zbrojnych. To on tworzył podstawy organizacyjne armii, straży granicznej i marynarki wojennej. Przygotowane przez niego akty prawne, m.in. tymczasowa ustawa o obowiązku służby wojskowej, miały fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Jednak jego stosunki z Józefem Piłsudskim od początku nie były łatwe. Obaj mężowie stanu różnili się wizją przyszłości polskiej armii. Piłsudski – bardziej ideologiczny i polityczny w podejściu, Rozwadowski – pragmatyk, stawiający na profesjonalizm i modernizację. Bohater Lwowa i Bitwy Warszawskiej W listopadzie 1918 r. Rozwadowski objął dowództwo obrony Lwowa pr…

TadeuszRozwadowski-019f30b.png
width: 900
height: 600

1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
type: item
date: 2025-04-16T07:01:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
subject: średniowiecze
description: Bolesław Chrobry był pierwszym polskim władcą namaszczonym na króla. Niestety, koronacja Bolesława Chrobrego poprzedziła jego śmierć o zaledwie dwa miesiące.
encoded: Spis treści: Zjazd Gnieźnieński Koronacja Bolesława Chrobrego Niezależny król suwerennej Polski Zuchwałe zwycięstwo Bolesław, syn księcia Polski Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy, objął rządy w 992, wypędzając krótko potem swoją macochę Odę i przyrodnich braci. Jako chrześcijański władca wciąż pogańskiego kraju wspierał chrystianizację Polski. Sprzyjał też wyprawom misyjnym Wojciecha Sławnikowica, biskupa praskiego i Brunona z Kwerfurtu. Praski biskup odegrał w historii ustanowienia królestwa polskiego niezamierzoną, choć wyjątkowo istotną rolę. Wojciech Sławnikowic udał się z misją chrystianizacyjną m.in. do Prusów, gdzie nie był zbyt przychylnie witany. Mimo wszystko zrezygnował ze zbrojnej obstawy. 23 kwietnia 997 roku biskup Wojciech oraz jego towarzysze zostali zaatakowani z rozkazu pogańskiego kapłana Sicco. Tubylcy odcięli głowę biskupa i nadziali ją na pal. Głowę tę potajemnie zdjął z pala i przewiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin. Książę Bolesław nakazał wykupienie ciała misjonarza, płacąc za nie ilością złota równą wadze zwłok. Wkrótce potem Chrobry rozkazał pochować szczątki misjonarza w Gnieźnie. Zjazd Gnieźnieński Męczeńska śmierć Wojciecha Sławnikowica i jego szybka kanonizacja stały się powodem przyjazdu do Polski cesarza niemieckiego Ottona III – człowieka pobożnego i przekonanego o konieczności powołania nowego Cesarstwa Rzymskiego. Ta religijno-polityczna wizyta określana jest jako Zjazd Gnieźnieński. Podczas tego wydarzenia utworzono m.in. polskie arcybiskupstwo (metropolię kościelną) w Gnieźnie, a także biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu, i Kołobrzegu. Tym samym cesarz Otton III potwierdził niezależność państwa polskiego i suwerenność jego władcy. Gall Anonim przekazuje, że podczas spotkania Bolesław Chrobry został uznany za przyjaciela Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz niezależnego władcę. Cesarz Otton III wyróżnił go, wręczając Bolesławowi kopię włóczni św. Maurycego oraz gwóźdź z Krzyża Pańskiego. Wyjątkowo istotnym aktem było symbolicz…

Boleslaw-Chrobry-koronacja-54cd196.png
width: 900
height: 600

To najbardziej znany kot w Wielkiej Brytanii. Pracował już z pięcioma premierami
type: item
date: 2025-04-12T09:27:54.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: koty
subject: polityka
subject: zwierzęta
description: Kot Larry to ikona na Wyspach Brytyjskich. Od lat pełni swoją funkcję przy Downing Street 10, niezależnie od zmian premierów. Choć oficjalnie został zatrudniony do zwalczania gryzoni, stał się symbolem stabilności w burzliwym świecie polityki
encoded: Spis treści: Kot Larry – ze schroniska do politycznej kariery Koty w brytyjskiej polityce Kot Larry nie był pierwszy Polskie myszołapy Psy i koty to najpopularniejsze zwierzęta domowe na świecie. Nie bez znaczenia jest fakt, że dość długo są członkami naszych domostw. Szacuje się, że psy udomowiono już nawet 40 tys. lat temu, za to koty znacznie później, bo około 8. tys. lat temu. Oczywiście czworonogi nie od razu pełniły funkcje głównie towarzyskie, tak jak wygląda to obecnie. Do zadań kotów należało polowanie na gryzonie, które mogły zaszkodzić uprawom i wyjadać zapasy. Tysiące lat później wiele kotów na świecie nadal trudni się zadaniem swoich przodków. Zwierzęcym celebrytą w tej branży jest kot Larry, czyli naczelny myszołap Wielkiej Brytanii. Larry to nie tylko kot rezydujący przy Downing Street 10. To też polityczny symbol i bohater wielu medialnych doniesień. Od ponad dekady niezmiennie sprawuje swoją funkcję, mimo że premierzy przychodzą i odchodzą. Jak zwykły dachowiec trafił do brytyjskiej siedziby rządu i zyskał miliony fanów? Kot Larry – ze schroniska do politycznej kariery Larry został adoptowany 15 lutego 2011 roku z londyńskiego schroniska Battersea Dogs & Cats Home. Władze rządowe zdecydowały się na to po tym, jak w rezydencji premiera przy Downing Street 10 pojawił problem z gryzoniami. Kot szybko zyskał uznanie jako łowca, choć jego skuteczność w eliminowaniu szczurów bywa czasem podawana w wątpliwość. Obecność futrzaka miała też jednak inny, równie istotny wymiar. Kot Larry szybko stał się maskotką politycznego centrum kraju. Podczas swojej kadencji Larry „współpracował” już z pięcioma premierami: Davidem Cameronem, Theresą May, Borisem Johnsonem, Liz Truss oraz Rishim Sunakiem. Dzięki temu doczekał się reputacji niezależnego i nieprzekupnego „urzędnika”. Każdy kto go zna, twierdzi, że nie faworyzuje żadnej partii politycznej. Gdy David Cameron opuszczał urząd, wielu zastanawiało się, czy zabierze kota ze sobą. Larry pozostał jednak na swoim stano…

Kot-Larry-de9f8fa.jpg
width: 6796
height: 4531

Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
type: item
date: 2025-03-29T11:53:56.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: polityka
subject: polska przedwojenna
subject: wojsko
description: Bolesław Wieniawa-Długoszowski z wykształcenia był lekarzem. Z zawodu – oficerem i dyplomatą. Obdarzonym doskonałą prezencją miłośnikiem koni, mocnych trunków i pięknych kobiet. Prawdziwą duszą towarzystwa. Adiutantem Piłsudskiego. Do tego bohaterem niezliczonych anegdot, które sobie w przedwojennym towarzystwie opowiadano. Wiele z nich było zmyślonych, jednak te zdarzenia, które miały miejsce naprawdę, a także barwna osobowość kawalerzysty, wszystkie czyniły prawdopodobnymi.
encoded: Spis treści: Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Kariera w kawaleryjskim stylu Barwny okres „Ziemiańskiej” Wieniawa-Długoszowski jako dyplomata i polityk W osobie Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego łączyły się sprzeczności. Przejawiał wielkie zamiłowanie do wojska i kawalerii, z powodu którego został oficerem. Ale był on także człowiekiem wysokiej kultury, niedoszłym malarzem i – tu już bardziej praktykującym – poetą. Przede wszystkim jednak charakteryzował go ogromny apetyt na życie. Na świat przyszedł 22 lipca 1881 r. w Maksymówce koło Stanisławowa, w szlacheckiej rodzinie pieczętującej się herbem Wieniawa. Mimo artystycznych zainteresowań pod wpływem rodziny skończył medycynę na Uniwersytecie we Lwowie. Tam poznał wiele osób z lwowskiego środowiska artystycznego. Po raz pierwszy się ożenił ze śpiewaczką Stefanią Calvas i wyjechał wraz z żoną do Berlina, gdzie rozpoczął studia malarskie. Potem małżonkowie przenieśli się do Paryża. Nad Sekwaną Długoszowski pisał wiersze, tłumaczył francuską poezję, np. Baudelaire’a, i ogólnie nasiąkał światem cyganerii. Znajdowało to wyraz także w jego wyglądzie. Nosił bowiem długie włosy, czarną pelerynę i inne elementy stroju zdradzające dekadencko nieszablonowy stosunek do rzeczywistości. Radykalną zmianę w jego życiu spowodowało spotkanie z Józefem Piłsudskim. Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Przyszły marszałek Polski w 1914 r. przyjechał do Paryża, by wygłosić odczyt i zachęcać przebywających tam Polaków do niepodległościowej aktywności. Właśnie wtedy poznał go Długoszowski. I pod jego wpływem postanowił radykalnie zmienić swoje życie. Rozwiódł się z żoną, z którą w pełnej pokus stolicy Francji mocno się oddalili, i wrócił do kraju. Zapisał się na kurs Strzelca i trafił do słynnej Pierwszej Kompanii Kadrowej, która wyruszyła z Krakowa do Królestwa Polskiego. Wykazał się odwagą i talentami organizacyjnymi, co zaowocowało stanowiskiem adiutanta Piłsudskiego. Za udział w walkach został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po kryzy…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/03/800px-NarcyzWitczak-Witaczynski-2Szwadron1PulkuSzwolezerowwkoszarachprzyulicy29ListopadawWarszawie107-188-3-3a1363d.jpg
width: 800
height: 541

Caryca Katarzyna II Wielka była władczynią absolutną. Osadziła na polskim tronie swojego kochanka
type: item
date: 2025-03-29T08:59:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: polityka
subject: rosja
description: Chociaż urodziła się w prowincjonalnym wówczas Szczecinie i nie pochodziła z rodziny o królewskim statusie, została następczynią rosyjskiego tronu. Przez wiele lat poniżana i ośmieszana, odpłaciła się mężowi Piotrowi III przewrotem i sama zasiadła na carskim tronie. Katarzyna II Wielka to postać niejednorodna i do dziś budząca zainteresowanie.
encoded: Spis treści: Tron Romanowów Katarzyna II Wielka Jedyny następca tronu Katarzyna zostaje carycą Kochanek na polskim tronie Złoty wiek imperium rosyjskiego Przyszła wszechwładna caryca Katarzyna II Wielka urodziła się 21 kwietnia 1729 roku w Szczecinie jako córka księcia Christiana Augusta von Anhalt-Zerbst z dynastii askańskiej i Joanny Elżbiety z dynastii holsztyńskiej. Na chrzcie, który odbył się 23 kwietnia, otrzymała imiona Zofia Augusta Fryderyk. To matka przyszłej carycy najmocniej starała się o wydanie córki za możliwie jak najlepszą partię. W końcu odpowiedni mąż mógł wzmocnić pozycję rodziny w Europie. W tym celu Joanna Elżbieta wysyłała portrety Zofii na dwory i zacieśniała znajomości, licząc na zainteresowanie możnych. Szczęśliwie, Zofia zwróciła uwagę carycy Elżbiety Romanowej, poszukującej żony dla rosyjskiego następcy tronu. Tron Romanowów Elżbieta, córka Piotra Wielkiego, objęła władzę dopiero po śmierci wszystkich potomków jego wnuka, Piotra II, co świadczy o skomplikowanej sytuacji dziedziczenia w Rosji. Gdy już ją zdobyła, musiała zagwarantować jej sukcesję. W związku z tym, że była bezpłodna, zdecydowała się adoptować siostrzeńca – Karola Piotra Ulryka, znanego historii jako Piotr III. To właśnie jego żoną miała zostać Zofia. Piotr był z pochodzenia Niemcem i nigdy nie opanował biegle rosyjskiego. Był też chorowity i nie wykazywał zainteresowania polityką. Mimo tych wad pozostawał najbliższym krewnym Elżbiety, co zaważyło na sprawie. Katarzyna II Wielka Dla odmiany Zofia, która po przybyciu do Rosji w 1744 roku zmieniła wyznanie na prawosławie oraz przybrała imię Katarzyna, biegle posługiwała się rosyjskim. Szybko związała się z nową ojczyzną. Para stanęła na ślubnym kobiercu w 1745 roku, ale małżeństwo nie było udane. Katarzyna gardziła mężem, szczególną niechęć budziło w niej jego pijaństwo. Piotr III również nie pałał miłością do żony, bił ją i wyzywał. Tak naprawdę oboje żyli oddzielnie, umilając sobie czas w ramionach innych. Jedyny następca t…

Katarzyna-II-Wielka-de32245.jpg
width: 1829
height: 914

Jak głosowaliby nasi filmowy ulubieńcy? Naukowcy zbadali Pottera, Vadera i innych
type: item
date: 2025-03-17T10:59:24.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: Kultura
subject: polityka
description: Polityka to jeden z najbardziej polaryzujących tematów. A jak nasze poglądy polityczne wpływają na odbiór dzieł popkultury? Naukowcy z Wielkiej Brytanii zauważyli intrygującą zależność.
encoded: Spis treści: Jak przenosimy własne poglądy na innych Pamięć jest wybiórcza Polaryzacja przez projekcję. Jak to działa? Harry Potter, Gwiezdne Wojny i Władca Pierścieni to jedne z najsilniejszych marek w szeroko pojętej branży rozrywkowej. Można było odnieść wrażenie, że szczyt ich popularności przypadł na początek lat dwutysięcznych, kiedy to duzi i mali ustawiali się w kolejkach do kin na premierowe filmy z ich ulubionymi bohaterami. A jednak, ćwierć wieku (!) później, uniwersa wykreowane przez Rowling, Lucasa i Tolkiena cały czas mają się świetnie. Kolejne już pokolenie poznaje kultowych bohaterów, a naukowcy co jakiś czas wplątują Pottera czy Gandalfa do swoich badań. Jak przenosimy własne poglądy na innych Tym razem przedmiotem badań nie jest skład chemiczny kamienia filozoficznego, a sympatie polityczne postaci z książek i filmów. Ich (potencjalnym) poglądom przyjrzeli się badacze z University of Southampton. Swoje wnioski opisali na łamach najnowszego wydania czasopisma naukowego „Political Science Research & Method”. Z artykułu wynika, że czytelnicy i widzowie podświadomie przypisują swoje poglądy bohaterom, z którymi sympatyzują. Taka tendencja ujawniła się wśród mieszkańców Wielkiej Brytanii i USA (łącznie 3200 osób), którzy są przekonani, że ich filmowi ulubieńcy głosowaliby tak samo jak oni. Co ciekawe, czarne charaktery utożsamiali z politykami, za którymi nie przepadają. Według badaczy to zjawisko może przyczyniać się do rosnącej polaryzacji w polityce. Uczestnikom badania pokazywano pary znanych postaci z popularnych uniwersów, takich jak Harry Potter, Władca Pierścieni, Gwiezdne Wojny, Gra o Tron, Marvel czy Disney. Następnie pytano ich, którą z tych postaci uznaliby za wyborcę Partii Pracy lub Partii Konserwatywnej (w Wielkiej Brytanii) albo Demokratów lub Republikanów (w USA). Okazało się, że ludzie byli o 20% bardziej skłonni przypisywać własne poglądy polityczne postaciom, które uważali za pozytywne. Analogicznie o 20% częściej przypisywali złoczy…

Harry-Potter-i-Lord-Vader-83ee614.jpg
width: 1200
height: 630

Józef Piłsudski to ojciec niepodległości Polski. Ale też dyktator, rządzący twardą ręką
type: item
date: 2025-03-15T08:54:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: I wojna światowa
subject: polityka
description: Józef Piłsudski to postać, której znaczenie dla historii Polski jest niepodważalne. Był nie tylko architektem niepodległości kraju, ale także wybitnym strategiem, politykiem i przywódcą wojskowym. Jego życie i działalność na zawsze wpisały się w dzieje Polski, kształtując jej losy w pierwszej połowie XX wieku.
encoded: Spis treści: Józef Piłsudski – wczesne lata Walka z zaborcą I wojna światowa i Legiony Polskie Niepodległa Polska Polityka zagraniczna i ostatnie lata Józef Piłsudski – ciekawostki Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 roku w Zułowie jako czwarte dziecko Józefa i Marii z Billewiczów. Pochodził ze zubożałej szlacheckiej rodziny osiadłej na Wileńszczyźnie od co najmniej XVII wieku. Miał jedenaścioro rodzeństwa, spośród których najbardziej znani byli Bronisław – etnograf i badacz Ajnów, rdzennych mieszkańców Japonii – oraz Jan – prawnik i polityk okresu międzywojennego, pełniący funkcje posła, ministra skarbu i wiceprezesa Banku Polskiego. Józef Piłsudski – wczesne lata Na wychowanie Józefa ogromny wpływ miała matka. Jak podkreślał biograf Wacław Jędrzejewicz, była wielką patriotką, która w duchu pozytywizmu nauczała dzieci o historii walk o niepodległość, zaszczepiając w nich miłość do ojczyzny oraz poczucie obowiązku wobec Polski. W 1875 roku, po pożarze rodzinnego majątku, Piłsudscy przenieśli się do Wilna. Dwa lata później młody Józef Piłsudski, nazywany w rodzinie Ziukiem, rozpoczął naukę w I gimnazjum w Wilnie. Po zdaniu matury w 1885 roku, z dobrymi wynikami z większości przedmiotów, Piłsudski podjął studia medyczne na Uniwersytecie Charkowskim. Jednak już dwa lata później, 22 marca 1887 roku, został aresztowany pod zarzutem udziału w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra III. Zarówno on, jak i jego brat Bronisław zostali surowo ukarani – Józef został zesłany na pięć lat, a Bronisław na piętnaście. Podczas transportu na Syberię Ziuk został pobity przez konwojentów w trakcie brutalnie tłumionego buntu więźniów w Irkucku. Zesłanie spędził w Kireńsku i Tunce. Tam nawiązał znajomość m.in. z Bronisławem Szwarcem, uczestnikiem przygotowań do powstania styczniowego. Do Wilna powrócił w lipcu 1892 roku, niosąc ze sobą doświadczenia, które na zawsze ukształtowały jego stosunek do Rosji i determinację w walce o niepodległość Polski. Walka z zaborcą Po…

JozefPilsudski-a9c8b08.png
width: 1200
height: 630

Demokracje epoki kamienia. Jak rządzili łowcy i zbieracze?
type: item
date: 2025-03-12T11:20:53.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: demokracja
subject: epoka kamienia
subject: polityka
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Świadectwa archeologiczne i antropologiczne wskazują, że demokracja była najbardziej charakterystycznym systemem politycznym wśród archaicznych łowców-zbieraczy. Demokracja starożytnych miast-państw przeważnie była mniej inkluzywna niż demokracja archaicznych społeczności.
encoded: Spis treści: Gdy głosowano… nogami Wraz z czasem – coraz mniej demokracji Ateńska demokracja nie taka demokratyczna W stronę rzymskiej demokracji bez realnego wpływu Gromady ludzkie epoki kamienia rzecz jasna nie wytworzyły takich formalnych instytucji, jak wybory, sądy i media. Jednak ich sieci informacyjne na ogół miały charakter rozproszony i stwarzały szerokie możliwości samokorekty. W kilkudziesięcioosobowych gromadach łatwo dawało się wymieniać informacje między wszystkimi członkami grupy. Kiedy gromada rozstrzygała, gdzie rozbić obóz, dokąd wyruszyć na polowanie albo jak zażegnać konflikt z inną gromadą, każdy mógł wziąć udział w rozmowie i wdawać się w spory. Gromady takie przeważnie wchodziły w skład większego plemienia, liczącego setki czy nawet tysiące ludzi. Kiedy jednak trzeba było podejmować ważkie decyzje wpływające na całe plemię, na przykład o przystąpieniu do wojny, plemiona były zwykle na tyle niewielkie liczebnie, że spora część ich członków mogła zbierać się w jednym miejscu i debatować. Gdy głosowano… nogami Chociaż w gromadach i plemionach występowali niekiedy dominujący przywódcy, ich władza przeważnie była ograniczona. Jednostki takie nie miały do dyspozycji stałej armii, policji ani aparatu biurokracji, toteż nie mogły po prostu narzucać siłą swojej woli. Przywódcom trudno też było kontrolować podstawy ekonomiczne bytu ludzi. W dzisiejszych czasach tacy dyktatorzy, jak Władimir Putin i Saddam Husajn nierzadko budowali swoją władzę polityczną na monopolizacji takich aktywów gospodarczych, jak szyby naftowe. W epoce starożytnej chińscy cesarze, greccy tyrani i egipscy faraonowie zdominowali społeczeństwa, przejmując kontrolę nad spichlerzami, kopalniami srebra i kanałami irygacyjnymi. Dla odmiany w gospodarce łowiecko-zbierackiej taka scentralizowana władza gospodarcza była możliwa tylko w określonych okolicznościach. Na przykład na północno-zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej podstawą niektórych gospodarek łowiecko-zbierackich były połowy i…

demokracje-epoki-kamienia-5cbbcb2.jpg
width: 1024
height: 635

Sztuczna inteligencja zamiast polityków. Algokracja staje się realna
type: item
date: 2025-03-12T07:46:32.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: polityka
subject: sztuczna inteligencja
description: Sztuczna inteligencja na dobre zadomowiła się w naszym życiu, znajdując zastosowanie w administracji, komunikacji czy przemyśle. Według prof. Teda Lechtermana na świecie rośnie poparcie dla zastąpienia polityków algorytmami AI.
encoded: W tym artykule: Algorytm, nie człowiek Chatboty stają w szranki z politykami Uprzedzony jak chatbot Moralny agent AI Algokracja – rządy bez ludzi Czy AI-politycy byliby lepsi o tych z ciała i kości? Wydaje się, że nie byliby podatni na przekupstwo i forsowanie osobistych interesów. Ale co z empatią niezbędną do tworzenia rozwiązań przychylnym mniejszościom i grupom wykluczonym? – Podczas gdy pomysł polityków AI może wywoływać niepokój u niektórych osób, wyniki ankiet mówią co innego. Sondaż przeprowadzony przez mój uniwersytet (hiszpański Uniwersytet IE, przyp. red.) w 2021 r., w początkowym okresie rozwoju sztucznej inteligencji, wykazał szerokie poparcie społeczne dla integracji sztucznej inteligencji z polityką w wielu krajach i regionach – napisał w artykule opublikowanym na łamach „The Conversation” dr filozofii i ekspert ds. etyki sztucznej inteligencji Ted Lechterman. Algorytm, nie człowiek Wspomniana ankieta wykazała, że większość Europejczyków chciałaby, aby przynajmniej część ich polityków została zastąpiona przez sztuczną inteligencję. Chińscy respondenci byli jeszcze bardziej optymistycznie nastawieni do algorytmów AI tworzących politykę publiczną, podczas gdy zwykle przyjaźni innowacjom Amerykanie byli bardziej ostrożni. – Jako filozof, który bada moralne i polityczne kwestie związane ze sztuczną inteligencją, widzę trzy główne ścieżki integracji AI z polityką, z których każda ma swoją własną mieszankę obietnic i pułapek – skomentował wyniki Ted Lechterman. Podkreśla, że zaangażowanie sztucznej inteligencji w politykę zmusi ludzkość do zastanowienia się nad wartością ludzkiego udziału w polityce i nad naturą samej demokracji. Chatboty stają w szranki z politykami Pomysł przeciwstawienia możliwości ludzkiego umysłu tym przynależnym do AI, nie jest nowy. Próby zmierzające do zastąpienia polityków chatbotami były już w toku w kilku krajach nim pojawił się model ChatGPT. W 2017 r. chatbot o imieniu Alisa rzucił wyzwanie Władimirowi Putinowi w walce o prezyd…

GettyImages-101874169-0e4f35b.jpg
width: 1024
height: 684

Che Guevara to człowiek-symbol. Jak z lekarza zmienił się w rewolucjonistę?
type: item
date: 2025-03-10T06:48:52.000Z
creator: Marek Solski, redakcja
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ameryka południowa
subject: boliwia
subject: kuba
subject: polityka
subject: rewolucja
description: Che Guevara był argentyńskim lekarzem, politykiem i rewolucjonistą. Przybył z towarzyszami do Boliwii, by w tym kraju biedy i terroru wzniecić krwawą rewolucję mającą ogarnąć kontynent. Zginął, lecz został ikoną.
encoded: Spis treści: Biografia Che Guevary Che Guevara – ciekawostki Monika Ertl – mścicielka Che Guevary Ernesto Guevara, znany powszechnie jako Che Guevara, urodził się w 1928 r. w Rosario w Argentynie. W latach 50. XX w. został jednym z przywódców rewolucji kubańskiej. Po jej sukcesie wstąpił w skład rewolucyjnego rządu. Walczył też w Boliwii, gdzie zginął w 1967 r. Biografia Che Guevary Pochodził z rodziny wywodzącej się z klasy średniej, pochodzenia hiszpańsko-irlandzkiego. Już jako nastolatek miał lewicowe poglądy. Młodość Złożył podanie o przyjęcie na wydział medycyny na uniwersytecie w Buenos Aires. W trakcie studiów dorabiał i podróżował po kraju na motocyklu. Wtedy zaczęła powstawać jego książka „Dzienniki motocyklowe”. To zapiski z wyprawy po Ameryce Południowej, którą odbył najpierw na motocyklu „Poderosa”, a potem autostopem. Autor jest wrażliwym chłopakiem, który dostrzega ubóstwo i krzywdę ludzką, wyzysk, brak opieki zdrowotnej dla biednych i nie daje mu to spokoju. Działalność rewolucyjna W 1953 r. Ernesto, wtedy jeszcze znany jak „Fuser” lub „El Pelao”, nie zaś „Che”, ukończył studia medyczne ze specjalizacją „trąd”. Zamieszkał w Gwatemali, gdzie nawiązał kontakty z rewolucjonistą Fidelem Castro. To wtedy zyskał przydomek „Che” – od argentyńskiego słowa-przerywnika, którego często używał. Podczas puczu CIA walczył w obronie rządu. Po jego upadku wyjechał do Meksyku. Wtedy przekonał się do zaangażowania się w zbrojną walkę. Dołączył do Ruchu 26 Lipca, który w 1956 r. zaatakował Kubę. W trakcie walki partyzanckiej Guevara zajmował się m.in. zapleczem i szkoleniami. Odegrał kluczową rolę w bitwie pod Las Mercedes, gdy jego oddział powstrzymał natarcie 1500 żołnierzy. Po zwycięstwie rebeliantów pracował jako minister w rządzie Castro, występując m.in. na arenie międzynarodowej. W 1965 r. wycofał się z życia publicznego. Brał udział w konflikcie w Kongo. W 1966 r. przybył potajemnie do Boliwii. Rozpoczął tam kampanię przeciwko juncie wojskowej generała Rene Barr…

CheGuevara-2f04beb.jpg
width: 1000
height: 667

Władysław Raczkiewicz – niezwykły prezydent Polski. Urodził się i zmarł poza krajem
type: item
date: 2025-03-03T09:53:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: ludzie
subject: polityka
subject: polska
subject: prezydent
description: Władysław Raczkiewicz był pierwszym prezydentem Polski na uchodźstwie – w czasie II wojny światowej. Pełnił tę funkcję z Francji i Anglii. Urodził się w Gruzji, zmarł – w Wielkiej Brytanii. Ale był wielkim patriotą.
encoded: Spis treści: Kim był Władysław Raczkiewicz? Czego dokonał Władysław Raczkiewicz? Co robił Władysław Raczkiewicz w czasie II wojny światowej? Głowy państw z reguły pracują ze swoich stolic. Tylko w specjalnych okolicznościach bywa inaczej. Tak było w przypadku polskich prezydentów, którzy od 1939 do 1990 roku pełnili swoje funkcje poza krajem – najpierw w związku z okupacją niemiecką, potem – utworzeniem PRL. Władysław Raczkiewicz był pierwszym prezydentem Polski, który objął tę funkcję w czasie II wojny światowej. Ostatnim – Ryszard Kaczorowski, który przekazał w grudniu 1990 roku na Zamku Królewskim w Warszawie insygnia władzy na ręce Lecha Wałęsy. Kim był Władysław Raczkiewicz? Władysław Raczkiewicz urodził się 28 stycznia 1885 roku w gruzińskim Kutaisi, zmarł 6 czerwca 1947 w Ruthin w Walii. Pochodził z inteligenckiej, polskiej rodziny. Angażował się w działania patriotyczne. Już w czasie studiów w Petersburgu należał do nielegalnej studenckiej Organizacji Młodzieży Narodowej, również do Związku Młodzieży Polskiej – „Zet–u”. Po wybuchu rewolucji lutowej 1917 r., wymierzonej przeciwko carowi Mikołajowi II Romanowowi, zaangażował się w tworzenie jednostek Polskiej Siły Zbrojnej. Opowiadał się za formowaniem w Rosji wojska polskiego, które miało korzystać ze statusu armii sojuszniczej. Pod sztandarami odrodzonej polskiej armii walczył w 1918 roku z Armią Czerwoną w Mińsku. Dla lata później, w 1920 dowodził ochotniczym oddziałem kresowym walczącym o Wilno. Natomiast w czasie II RP był bardzo aktywnym politykiem, w tym senatorem. Po wybuchu II wojny światowej objął funkcję prezydenta na uchodźstwie, która pełnił aż do śmierci w 1947 roku. Czego dokonał Władysław Raczkiewicz? Raczkiewicz był zaangażowany politycznie od najmłodszych lat. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pełnił wiele funkcji w administracji publicznej. Był m.in.: w 1920 r. szefem Zarządu Terenów Przyfrontowych i Etapowych na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego; od grudnia 1920 do czerwca 1921 rok…

Wladyslaw-Raczkiewicz-8d39557.jpg
width: 3500
height: 2779

Panama swoje, USA swoje. Chaos wokół Kanału Panamskiego nie ustaje
type: item
date: 2025-02-06T15:04:36.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kanały
subject: Odkrywca
subject: panama
subject: polityka
subject: stany zjednoczone
description: Dzisiaj rano Departament Stanu USA ogłosił, że amerykańskie statki będą mogły bez opłat przepływać przez Kanał Panamski. Kilka godzin później Panama zaprzeczyła tym doniesieniom. To kolejna odsłona konfliktu o najważniejszą drogę morską między Atlantykiem a Pacyfikiem.
encoded: W tym artykule: Panama vs USA – o co toczy się spór? Kto zbudował Kanał Panamski? Od kiedy Panama zarządza kanałem? Stany Zjednoczone pochwaliły się sukcesem w sieci społecznościowej X należącej do Elona Muska. Dzisiaj Departament Stanu opublikował w tym serwisie następujący wpis: „Statki rządu Stanów Zjednoczonych mogą teraz przepływać przez Kanał Panamski bez opłat, oszczędzając rządowi USA miliony dolarów rocznie”. Kilka godzin później informacji zaprzeczył rząd Panamy. Na tej samej platformie zamieścił bardzo lakoniczną wiadomość: „W odpowiedzi na publikację wydaną przez Departament Stanu Stanów Zjednoczonych, Zarząd Kanału Panamskiego, który jest upoważniony do ustalania opłat i innych należności za przepływanie przez Kanał, informuje, że nie dokonał żadnych zmian w opłatach”. Jednocześnie jednak Panama oznajmiła, że jest gotowa do podjęcia dialogu ze Stanami Zjednoczonymi. Panama vs USA – o co toczy się spór? Jak podaje CNN, w ciągu ostatnich 26 lat Stany Zjednoczone zapłaciły łącznie 25,4 mln dolarów za tranzyt okrętów wojennych i łodzi podwodnych przez Kanał Panamski. Czyli około milion dolarów rocznie. Już to samo może być solą w oku władz w Waszyngtonie. Ale w istocie chodzi o sprawę znacznie poważniejszą. Donalda Trumpa boli wzrost wpływów Chin w Panamie i okolicach. Dlatego właśnie kilka dni temu po raz kolejny powtórzył swoje zapowiedzi dotyczące „odebrania” Kanału Panamskiego i przejęcia kontroli nad tą kluczową drogą wodną. – Chiny zarządzają Kanałem Panamskim, który nie został przekazany Chinom, tylko został przekazany Panamie przez głupotę – powiedział w niedzielę Trump reporterom. – Ale [Panamczycy – przyp.red.] złamali porozumienie i my go odzyskamy albo wydarzy się coś bardzo potężnego – dodał w swoim stylu prezydent Stanów Zjednoczonych. Warto dodać, że kilka dni temu w swoją pierwszą podróż zagraniczną udał się nowy Sekretarz Stanu USA Marco Rubio. Wybrał się właśnie do Panamy, by spotkać się z jej prezydentem Raúlem Mulino. Kto zbudował Kanał …

GettyImages-1695478401-803e0d6.jpg
width: 1024
height: 691

100 milionów dolarów w złocie za Grenlandię. Oto, jak USA próbowały potajemnie wykupić wyspę
type: item
date: 2025-01-24T09:56:57.000Z
subject: Historia
subject: ameryka
subject: arktyka
subject: dania
subject: grenlandia
subject: polityka
subject: wyspy
description: Od XIX wieku po zimną wojnę, wiele administracji USA próbowało nabyć Grenlandię. Po II wojnie światowej Stany Zjednoczone zaproponowały Danii za tę wyspę 100 milionów dolarów w złocie. Bezskutecznie. Dlaczego Grenlandia jest dla USA tak ważna?
encoded: Spis treści: Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Rola Grenlandii w czasie II wojny światowej Powojenne starania o Grenlandię Ciągłe zainteresowanie Grenlandią Przez ponad sto lat strategiczne położenie i zasoby naturalne Grenlandii sprawiały, że była ona celem amerykańskich ambicji, które osiągnęły swój szczyt podczas zimnej wojny. Jednak przywódcy wyspy konsekwentnie opierali się tym zakusom. Oto dlaczego Grenlandia pozostaje jedną z najbardziej pożądanych wysp na świecie. Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Fascynacja Stanów Zjednoczonych największą na świecie wyspą, niebędącą kontynentem, sięga końca XIX wieku. Wówczas sekretarz stanu William Seward, świeżo po zakupie Alaski od Rosji za 7,2 miliarda dolarów w 1867 roku, zaczął przyglądać się Grenlandii i Islandii jako potencjalnym amerykańskim terytoriom. W raporcie zleconym przez Sewarda (który również miał zakusy na Kanadę) z 1868 roku czytamy o bogatych łowiskach na Grenlandii i bogactwach mineralnych. Według tego dokumentu, przejęcie Grenlandii mogłoby również zmusić Kanadę (położoną między Alaską a Grenlandią) do przyłączenia się do Stanów Zjednoczonych. Ale Grenlandia, autonomiczne terytorium Danii, nie jest tylko pustą połacią lodu. Wyspa od wieków jest domem dla rdzennych społeczności, głównie Eskimosów. Społeczności te doskonale sobie radziły w surowym arktycznym środowisku Grenlandii. Parały się rybołówstwem, polowaniem. Łączył ich ścisły związek z ziemią, którą zasiedlali. Wczesne zainteresowanie Stanów Zjednoczonych w dużej mierze pomijało te społeczności, skupiając się zamiast tego na strategicznym położeniu wyspy i zasobach naturalnych. Trend ten utrzymywał się przez dziesięciolecia. – Wszystko sprowadza się do dwóch czynników: lokalizacji i minerałów. I to naprawdę się nie zmieniło – mówi Peter Harmsen, dziennikarz z Kopenhagi i autor książki „Fury and Ice: Grenlandia, Stany Zjednoczone i Niemcy podczas II wojny światowej”. Choć starania Sewarda zakończyły się niepowodzeniem, zaintereso…

grenlandia-i-usa-95ebb2e.png
width: 2344
height: 1312

Woodrow Wilson walczył o nowy ład światowy i niepodległą Polskę
type: item
date: 2025-01-01T09:02:25.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ameryka
subject: historia
subject: polityka
subject: prezydent
description: Woodrow Wilson, choć zapisał się na kartach historii jako prezydent USA, jest też dobrze znany mieszkańcom Warszawy. Jego imię nosi ważny plac na Żoliborzu (według lokalnej tradycji nazwisko czyta się przez „w”, nie przez „ł”). To właśnie deklaracja Wilsona miała wpływ na stworzenie nowego ładu światowego po pierwszej wojnie światowej, w tym odrodzenie się państwa polskiego.
encoded: Spis treści: Zanim Woodrow Wilson został politykiem Droga Woodrowa Wilsona na stołek prezydenta Jakim prezydentem był Woodrow Wilson? Woodrow Wilson – kwestie obywatelskie Tak Woodrow Wilson prowadził politykę w czasie I wojny światowej Woodrow Wilson – druga kadencja i śmierć Woodrow Wilson był dwudziestym ósmym prezydentem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jego dwie kadencje przypadały na lata 1913-1921, w czasach, gdy na świecie zachodziły fundamentalne zmiany. Musiał poradzić sobie z trudną sytuacją wewnętrzną, ale przede wszystkim międzynarodową. Woodrow Wilson był kandydatem Partii Demokratycznej, a wśród potomnych zapamiętany został jako polityk progresywny, który walczył z korupcją i nieuczciwymi praktykami gospodarczymi. Jako ten, który starał się wzmacniać federacyjną strukturę państwa i dbał o poprawę warunków bytowych najuboższych. Jednocześnie w jego rządzie nadal panował segregacja rasowa, a wpływ na rządzących mieli działacze rasistowskiego Ku Klux Klanu. W polityce międzynarodowej Wilson, początkowo zdystansowany i oszczędny w działaniach, długo zwlekający z przyłączeniem się do I wojny światowej, z czasem się zaktywizował i wyrósł na jednego z kreatorów nowego ładu światowego. Dla nas najważniejsze w jego rządach był to, że głośno zadeklarował potrzebę odrodzenia państwa polskiego po 123 latach zaborów. Zanim Woodrow Wilson został politykiem Thomas Woodrow Wilson oficjalnie urodził się 28 grudnia 1856 roku w Staunton w stanie Wirginia. Co do tego są jednak pewne wątpliwości. Na egzemplarzu Biblii w domu Wilsonów, w którym jego rodzice, Joseph Ruggles Wilson i Jessie Janet Woodrow, robili notatki, znaleziono wpis, według którego mały Thomas przyszedł na świat trzy dni po Bożym Narodzeniu roku pańskiego 1856, o godzinie 12 i ¾. Oznaczałoby to, że poprawną datą jego narodzin był 29 grudnia. Ojciec Thomasa był pastorem prezbiteriańskim, jednym z założycieli Południowego Kościoła Prezbiteriańskiego, zaś matka – córką pastora. On sam siłą rzeczy otr…

Woodrow-Wilson-4fec4ac.jpg
width: 4000
height: 3110

Jimmy Carter był najbardziej kochanym prezydentem USA. Zaczynał jako hodowca orzeszków
type: item
date: 2024-12-30T08:08:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Jimmy Carter, 39. Prezydent USA to postać nietuzinkowa i nie do podrobienia. Hodowca orzeszków ziemnych, marynarz i najbardziej rock’n’rollowa głowa Stanów Zjednoczonych w dotychczasowej historii. Jimmy Carter przyjaźnił się z Bobem Dylanem. Chodził w jeansach po Białym Domu, napisał 32 książki i został wyróżniony pokojową Nagrodą Nobla. Zmarł 29 grudnia 2024 roku w wieku 100 lat.
encoded: Spis treści: Jimmy Carter – młodość Służba wojskowa Kariera polityczna Prezydent Carter Carter – polityk i wolontariusz Jimmy Carter i Bob Dylan Jimmy Carter żył 100 lat Jimmy Carter (James Earl Carter, Jr.) urodził się 1 października 1924 roku w małym miasteczku rolniczym Plains w stanie Georgia. Jego ojciec, James Earl Carter, Sr., był właścicielem plantacji orzeszków ziemnych i bawełny. Matka, Lillian Gordy Carter, była profesjonalną pielęgniarką. Ten zawód był wynikiem prawdziwej pasji i potrzeby niesienia pomocy innym. Pani Carter bezpłatnie pomagała czarnoskórej społeczności Plains. A mając 68 lat wyjechała do Indii jako wolontariuszka Korpusu Pokoju. Jimmy Carter – młodość Lata 20. XX wieku to okres ogromnego kryzysu w USA i mocno trzymającej się segregacji rasowej. Jimmy wychowywał się wśród dzieci czarnoskórych pracowników ojca. Temat segregacji rasowej Jimmy Carter podjął podczas kampanii wyborczej na gubernatora w 1970 r. Sprzeciwił się pomysłowi usunięcia segregacji ze szkół i urzędów państwowych. To dało mu zwycięstwo. Jednak już w mowie inauguracyjnej pokazał, że była to manipulacja. Powiedział wówczas: czas segregacji rasowej właśnie się zakończył. Ale zanim Jimmy Carter zajął się polityką, uczęszczał do Georgia Southwestern College i Georgia Institute of Technology. Ukończył też Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych w Annapolis w stanie Maryland w 1946 roku. Wziął ślub z Rosalynn Smith (Rosalynn Carter), która pochodziła z małego rodzinnego miasta Cartera, Plains w stanie Georgia. Służba wojskowa Potem Jimmy Carter rozpoczął siedmioletnią karierę w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych, pływając przez pięć lat na okrętach podwodnych. Służył zarówno we flocie Atlantyku, jak i Pacyfiku i osiągnął stopień porucznika. Wybrany przez admirała Hymana Rickovera do programu atomowych okrętów podwodnych, został przydzielony do Schenectady w stanie Nowy Jork. Tam ukończył studia w Union College w zakresie technologii reaktorów i fizyki jądrowej. Sł…

Jimmy-Carter-35e516e.jpg
width: 1000
height: 690

Jaki ojciec, taki syn. Aleksander Walewski poszedł w ślady Napoleona
type: item
date: 2024-12-24T14:56:23.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: francja
subject: napoleon bonaparte
subject: polityka
subject: polska
description: Aleksander Walewski, syn Napoleona i pani Walewskiej, walczył w powstaniu listopadowym. Potem służył w Legii Cudzoziemskiej i zrobił karierę we francuskiej dyplomacji.
encoded: Spis treści: Aleksander Florian Józef Colonna-Walewski Romans Napoleona z panią Walewską Młodość Aleksandra Walewskiego Powstanie listopadowe Legia Cudzoziemska Dyplomacja i literatura Kariera ambasadora i ministra Związki z Polską Rosyjskie kartacze bombardowały zagajnik, który mieszkańcy Grochowa nazywali Olszynką. Nikt jednak nie myślał o drzewach, kiedy odłamki żelaza jeszcze większe spustoszenie czyniły wśród ludzi. Od 19 lutego 1831 r. na przedpolach Warszawy trwała zażarta walka między maszerującą na ogarnięte powstaniem listopadowym miasto armią feldmarszałka Iwana Dybicza a próbującymi ją zatrzymać wojskami gen. Józefa Chłopickiego. Proporcje sił wypadały na niekorzyść Polaków. Przeciw 59 tys. żołnierzy i 178 działom rosyjskim wystawili 36 tys. ludzi oraz 114 armat. A jednak wytrzymywali kolejne ataki. Aleksander Florian Józef Colonna-Walewski Zniecierpliwiony Dybicz zdecydował, że 25 lutego ostatecznie skończy sprawę z buntownikami. Lecz w tych dramatycznych chwilach gen. Chłopicki dostrzegł możliwość nie tylko wytrzymania szturmu, ale i pobicia Rosjan. Postanowił rzucić na masy carskiej piechoty kawalerię, nim ta na nowo sformuje się po walce i nim pojawi się jazda rosyjska. Wysłał adiutanta do dowodzącego kawalerzystami gen. Tomasza Łubieńskiego. Polecił, by ten zajął stanowiska wyjściowe i czekał na rozkaz do ataku. Ale Łubieński polecenie zignorował, i to nawet wtedy, gdy zostało ponowione przez kolejnego posłańca. Wówczas Chłopicki postanowił wysłać trzeciego adiutanta – nieślubnego syna cesarza Napoleona Bonapartego. Liczył, że ten młodzieniec, uderzająco podobny do ojca, podziała na Łubieńskiego – starego szwoleżera z Gwardii Cesarskiej. Ów nie miał jednak zamiaru poddawać się sentymentom i wysyłać swych ludzi na – jak sądził – pewną rzeź. Wysłuchawszy próśb „młodzika”, zaskoczył go pytaniem: „Czy generał Chłopicki żąda wysłania dywizji jazdy, czy też dywizjonu?”. Zbity z tropu adiutant nie umiał odpowiedzieć. Polska kawaleria pozostała na swych poz…

Aleksander-Walewski-5528ba5.jpg
width: 2520
height: 3208