National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-27T11:26:36.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Pojawiało się nagle i bez ostrzeżenia. Polio siało strach jak żadna inna choroba
items: Traveler 10/22
items: Wielkie epidemie w dziejach ludzkości dowodzą, że szczepienia są niezbędne
items: Afryka nareszcie wolna od polio. 25 lat walki przyniosło sukces?
items: "To prawdziwe rozczarowanie." Polio wraca do Nigerii, choć już wróżono jego koniec
items: Podróżuj z głową - zaszczepiłeś się?

Pojawiało się nagle i bez ostrzeżenia. Polio siało strach jak żadna inna choroba
type: item
date: 2026-01-27T11:26:10.000Z
subject: Nauka
subject: choroby
subject: polio
subject: szczepionki
subject: wirusy
description: Nikt nie wiedział, kto będzie następny. Nagłe i dramatyczne skutki zakażenia sprawiły, że polio na lata zapisało się w zbiorowej pamięci. Wirus ten uchodził za jedną z najbardziej przerażających chorób XX wieku.
encoded: W tym artykule: Miasto zamknięte Żelazne płuca Strach przed pandemią Pytania bez odpowiedzi Wyścig po szczepionkę San Angelo w zachodnim Teksasie było po 1949 roku siedzibą hrabstwa zamieszkanego przez niemal pięćdziesiąt tysięcy ludzi. Tutejszy krajobraz to pola farmerów, szyby naftowe i gospodarstwa hodowlane otoczone drutami kolczastymi. Tak jak wiele innych miast w tym czasie, San Angelo rozwinęło się gwałtownie podczas II wojny światowej, podwajając swoją populację w rezultacie rozbudowy wojskowej bazy lotniczej. W miasteczku pojawiły się tysiące nowych mieszkańców i tysiące powróciły z frontu. W ten sposób San Angelo znalazło się w ważnym i – okazało się – niebezpiecznym punkcie swojego rozwoju. Końcówka lat czterdziestych to czas prosperity w Stanach Zjednoczonych. Wzrost ekonomiczny zachęcał Amerykanów do zakładania rodzin, kupowania domów i rozmaitych towarów. W San Angelo, tak jak i w innych miastach, pamięć o pełnym poświęceń i bolesnym okresie Wielkiego Kryzysu i II wojny światowej zastąpiła optymistyczna wizja materialnego komfortu i sukcesu ekonomicznego. Miasto bogaciło się i rosło. W 1949 roku lokalne pismo „Standard-Times” przewidywało dla niego wspaniałą przyszłość. Niewątpliwym atutem miejscowości był ciepły leczniczy klimat. Dwudziestego maja na tym pięknym obrazku pojawiła się mała plamka. Gazeta poinformowała, że dziecko jednego z mieszkańców zachorowało na chorobę Heinego-Medina. To się już w San Angelo zdarzało. Choroba pojawiała się nagle późną wiosną, zazwyczaj jako pojedyncze przypadki. Problem więc zbagatelizowano. Tym razem w ciągu kilku dni sytuacja stała się alarmowa. W szpitalu Shannon Memorial zaczęli pojawiać się rodzice ze zbolałymi gorączkującymi dziećmi na rękach. Personel medyczny potwierdził dwadzieścia pięć przypadków polio, a śmierć zaczęła zbierać swoje żniwo: Esperanza Ramirez – wiek dziesięć miesięcy; Billie Doyle Kleghorn – siedem miesięcy; Susan Barr – cztery miesiące i Donald Shipley – siedem miesięcy. Szóstego czerwca …

polio-0343adf.png
width: 2160
height: 1440

Traveler 10/22
type: item
date: 2022-09-15T22:08:32.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: malaria
subject: polio
subject: szczepionki
subject: zdjęcia
description: 9 rajskich wysp Europy
encoded: Na tropie raju Europejskie Hawaje – tak bywają nazywane Azory, wulkaniczne wyspy na Oceanie Atlantyckim. Te należące do Portugalii niewielkie skrawki lądu – jest ich dziewięć – są tak piękne i w wielu miejscach wciąż tak dziewicze, że możemy się na nich poczuć jak w raju, o czym przeczytacie w tym wydaniu Travelera. To świat bujnej roślinności, setek wodospadów, majestatycznych klifów, gorących źródeł, jezior o turkusowej i błękitnej wodzie, jaskiń i gór, po których można wędrować w ciszy i spokoju. Cały czas przeżywając ten rodzaj zachwytu nad naturą, której urodę potęgują jeszcze unoszące się tu często mgły oraz pola hortensji. Te niezwykłe kwiaty, swego rodzaju symbol Azorów, czują się tutaj może nawet lepiej niż w ojczystej Azji, skąd przybyły wieki temu. Ale Azory to nie tylko przyroda, są tam również urocze wioski, bardzo gościnni i otwarci mieszkańcy oraz pyszne ryby i owoce morza. I co ważniejsze, wyspy te wcale nie są drogie. W październikowym Travelerze piszemy też o Malcie, chyba najbardziej zurbanizowanym i jednym z najgęściej zaludnionych krajów na świecie. Jej barwnej historii i bogatym dziedzictwie kulturowym – jest tu chyba najwięcej kościołów w przeliczeniu na mieszkańca na świecie. Zabieramy Was również na artystyczną Majorkę i na Rodos, gdzie znajdował się słynny posąg kolosa, jeden z siedmiu cudów starożytnego świata. I na wiele innych wysp, które warto poznać. Ale też w góry wysokie. Publikujemy reportaż z zakończonej sukcesem wyprawy Moniki Witkowskiej na K2. Monika od dawna z nami współpracuje, jest autorką wielu Travelerowych reportaży. Mocno trzymaliśmy za nią kciuki, obejmując jej wyprawę naszym patronatem. Brawo Monika! Agnieszka Franus Redaktor Naczelna

traveler-10-22-6ee230e.jpg
width: 659
height: 834

Wielkie epidemie w dziejach ludzkości dowodzą, że szczepienia są niezbędne
type: item
date: 2021-03-15T07:53:49.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: dżuma
subject: epidemia
subject: odra
subject: ospa prawdziwa
subject: pandemia
subject: polio
subject: Społeczeństwo
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Ludzkość od dawna walczy z epidemiami. Chociaż medycyna znacząco rozwinęła się na przestrzeni lat, to jednak wciąż za mało, aby powstrzymać wszystkie patogeny powodujące choroby zakaźne. Co gorsza epidemie przez rozwój cywilizacji przestają być lokalne i zaczynają przekształcać się w pandemie. Jak dawni lekarze walczyli z epidemiami, jak robią to dziś? Czy kiedyś ostatecznie wygrają tę walkę? Skąd wziął się ruch antyszczepionkowy?
encoded: W tym artykule: Epidemie dzisiaj: nowe wyzwania w walce z chorobami zakaźnymi Jak szczepionki wyeliminowały epidemię ospy? Polio – choroba z którą wciąż nie wygraliśmy Dlaczego szczepienia przeciw polio budzą sprzeciw w Pakistanie? Jak powstał ruch antyszczepionkowy? Jakie są jego konsekwencje? Afera z wąglikiem, czyli czym może grozić badanie wirusów w laboratoriach Historia dżumy – co się zmieniło po epidemii czarnej śmierci? Epidemie dzisiaj: nowe wyzwania w walce z chorobami zakaźnymi Choroby zakaźne mają swoje ulubione epoki. Średniowiecze wybrały dżuma i trąd. Potem na scenę weszły ospa prawdziwa i kiła. Gruźlica zbierała swoje żniwo przez cały wiek XIX. Początek XX to czas pandemii grypy, w tym najbardziej znanej hiszpanki. Śmierć z powodu chorób zakaźnych przez wieki była normą. We współczesnych czasach atakują wirusy. Antybiotyki usunęły większość chorób zakaźnych wywoływanych przez bakterie, ale na wirusy nie działają. Aby się z nimi zmierzyć, świat musiał poczekać na stworzenie szczepionek przeciwko tym zarazkom. To nie oznacza jednak, że wygraliśmy wojnę z patogenami. Chociaż arsenał medyczny się powiększa, a lekarze mają już do dyspozycji całą gamę broni – nie wiadomo na jak długo wystarczy tej amunicji w walce z wielkimi epidemiami. I nie ma się co łudzić – patogeny nigdy nie znikną. Po pierwsze dlatego, że takie są prawa przyrody, a po drugie – bo sami robimy wiele, żeby się tak nie stało. Patogeny uznane za niemal wyeliminowane ze środowiska, jak np. wirus polio, wracają. Podnoszą głowę także choroby, na które powinniśmy się szczepić, ale tego nie robimy, np. odra. Pojawiają się nowe patogeny, jak ebola czy – zupełna nowość – wirus zika. Na domiar złego, epidemie przestają być lokalne. Dziś nowy szczep grypy, który pojawi się w Azji, w ciągu kilkunastu godzin może już trafić do Europy. Przeleci tam komfortowo samolotem wraz z pasażerem, którego wcześniej zakaził. Nowe patogeny pojawiają się w rolnictwie i wraz z drobiem, bydłem czy trzodą chlewną prz…

fot-edward-doc-rogers-medianews-group-oakland-tribune-via-getty-images-665ad30.jpeg
width: 1400
height: 788

Afryka nareszcie wolna od polio. 25 lat walki przyniosło sukces?
type: item
date: 2020-08-26T08:44:55.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: epidemia
subject: medycyna
subject: nigeria
subject: polio
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Afryka została uznana za wolną od dzikiego polio – uznała Africa Regional Certification Commission (Afrykańska Regionalna Komisja Certyfikacyjna). To oznacza, że sukcesem zakończyła się trwająca wiele lat akcja szczepień, w ramach której zaszczepiono 95 proc. populacji Afryki.
encoded: 25 lat temu dzikie szczepy polio rozprzestrzeniły się w Afryce, doprowadzając do choroby i paraliżu tysięcy dzieci na całym kontynencie. Na polio nie ma lekarstwa, za to istnieje skuteczna szczepionka, która przyjęta w dzieciństwie chroni przed chorobą przez całe życie. Dlatego też walka z polio w Afryce – jak i na całym świecie – skupiła się na prowadzeniu szczepień. Ostatnim krajem afrykańskim, który został uznany za wolny od dzikiego polio, jest Nigeria. Jeszcze przed niespełna dekadą zachorowania w tym kraju stanowiły ponad połowę wszystkich przypadków na świecie. Ostatni przypadek dzikiego polio odnotowano w stanie Borno na dalekim północnym wschodzie kraju i epicentrum powstania Boko Haram, w 2016 roku. W tamtym czasie uznano to za porażkę, ponieważ kraj poczynił ogromne postępy i przez dwa lata nie zidentyfikowano żadnego przypadku. Kampania szczepień w Nigerii wiązała się z ogromnym wysiłkiem – szczególne trudności niosło ze sobą dotarcie do rejonów ogarniętych konfliktami zbrojnymi. Lekarze i pielęgniarki biorący udział w działaniach narażali swoje zdrowie i życie, by dotrzeć do potrzebujących. Niektórzy zostali zabici. Poza Nigerią ostatnim miejscem, w którym zaobserwowano przypadek polio, był region Puntland w Somalii w 2014 roku. Akcję szczepień spowalniały też plotki i nieprawdziwe doniesienia na temat preparatu. W 2003 roku Kano i wiele innych stanów północnych zawiesiło szczepienia po doniesieniach muzułmańskich przywódców religijnych, że szczepionka została skażona środkiem przeciw płodności, w ramach amerykańskiego spisku mającego na celu uczynienie muzułmańskich kobiet bezpłodnymi. Testy laboratoryjne przeprowadzone przez nigeryjskich naukowców nie potwierdziły tych doniesień, a szczepienia wznowiono. Mimo to plotki nie ustały. 75 000 sparaliżowanych Misbahu Lawan Didi, prezes Nigerian Polio Survivors Association, mówi że w walce z polio kluczowa była rola osób, które w wyniku choroby same zostały trwale sparaliżowane. – Wielu odrzucało szczepionkę…

polio-oficjalne-pokonane-w-afryce-photo-by-chris-hondros-getty-images-dddc47e.jpeg
width: 1024
height: 655

"To prawdziwe rozczarowanie." Polio wraca do Nigerii, choć już wróżono jego koniec
type: item
date: 2016-08-17T12:57:59.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: afryka
subject: choroby
subject: polio
description: Do 2017 roku choroba miała zniknąć z Afryki. Ale żeby to się udało trzeba zaszczepić miliony dzieci.
encoded: W Nigerii u dwojga dzieci zdiagnozowano polio. To duży krok wstecz w międzynarodowych wysiłkach mających na celu wyeliminowanie tej choroby – przedstawiciele służb zdrowia do niedawna myśleli, że udało się ją ograniczyć jedynie do Pakistanu i Afganistanu. Wiadomość została podana przez Światową Organizację Zdrowia i amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (ang. Centers for Disease Control and Prevention, CDC) w zeszły czwartek - dzień, który mało brakowało a upamiętniłby dwuletni okres Afryki wolnej od polio (inaczej choroby Heinego-Medina). Gdyby czwartek minął bez odkrytych przypadków zachorowań, za 12 miesięcy można by ogłosić, że cały kontynent jest wolny od tej choroby i byłby to istotny postęp w prawie 30-letniej walce o wyeliminowanie tej choroby na świecie. - To z pewnością regres – te dwa przypadki zdiagnozowane po dwóch latach wiary, że udało się wypędzić chorobę z Nigerii – oświadczył w piątek rano Michel Zaffran – lekarz, który jest dyrektorem programu eradykacji choroby wywoływanej wirusem polio w Światowej Organizacji Zdrowia. – To prawdziwe rozczarowanie. Przed czwartkiem zdiagnozowano zaledwie 19 przypadków polio w 2016 roku – wszystkie w Pakistanie i Afganistanie, gdzie międzynarodowe wysiłki w walce z chorobą prowadzone są przez WHO, Centra Kontroli i Prewencji Chorób i Rotary International. Partnerzy będą teraz musieli poprowadzić liczne kampanie z natychmiastowymi szczepieniami, by uodpornić miliony dzieci w regionie, w którym odkryto przypadki zachorowań – w stanie Borno, najbardziej wysuniętą na północny wschód prowincją Nigerii, która graniczy z Nigerem i Kamerunem, a od Czadu dzieli ją Jezioro Czad. Zaffran powiedział w piątek, że prawdopodobnie będzie potrzebnych sześć osobnych rund szczepień na terenie północnej Nigerii i w sąsiadujących krajach - w Czadzie, Kamerunie, Nigrze i w Republice Środkowoafrykańskiej. Jego zdaniem pierwsze szczepienia w Borno powinny zacząć się już w przyszłym tygodniu. - To znacząca reakcja na to co naszy…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cb824ddec57400900146547289ebbfd53043f78d-078631d.jpeg
width: 945
height: 629

Podróżuj z głową - zaszczepiłeś się?
type: item
date: 2009-03-26T21:02:50.000Z
creator: Barbara Żukowska
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: malaria
subject: polio
subject: szczepionki
subject: zdjęcia
description: Zaszczepiłeś się? Zwykle jest to pierwsze pytanie zadawane na wieść o planowanych przez nas wojażach. Drugie najczęściej brzmi: A przeciw malarii też?
encoded: Od razu na początku należy się wyjaśnienie. Gdyby komuś udało się wreszcie opracować skuteczną szczepionkę przeciw malarii, 40 proc. ludzi na świecie mogłoby odetchnąć z ulgą – tyle bowiem mieszka w strefach stale lub okresowo zagrożonych tą chorobą. Nie można więc zaszczepić się przeciwko malarii (profilaktycznie przyjmuje się leki), ale przeciw niektórym chorobom zakaźnym – bujnie rozwijającym się zwłaszcza w ciepłych i gorących krajach – jak najbardziej. Jeżeli wybieramy się w tropiki, szczepienia przed wyjazdem są nie mniej ważne niż bilet czy paszport. Oszczędzą nam czasu i stresu (niewiele jest rzeczy gorszych niż nagła choroba w obcym kraju) oraz pieniędzy – profilaktyka zawsze kosztuje mniej niż leczenie. To, jakim szczepieniom powinniśmy się poddać, zależy od rejonu świata, w który się udajemy, charakteru wyjazdu i paru innych czynników. Generalnie im dłuższy planujemy pobyt, im kraj jest biedniejszy, im gorsze będą warunki podróżowania (przewidujemy tanie bungalowy i przydrożne bary zamiast kilkugwiazdkowych hoteli) i im bardziej ekstremalny jest plan wyprawy (interesuje nas eksploracja jaskiń i przedzieranie się przez busz, a nie zbieranie muszelek na plaży), tym większe ryzyko zachorowania. Nie znaczy to, że jesteśmy bezpieczni w luksusowym hotelu. Zdarzyć się może wszystko, choćby dlatego, że nie sprawdzamy, w jakich warunkach są przyrządzane wykwintne dania serwowane w restauracji. Od czego zacząć? O szczepieniach trzeba pomyśleć już 6–8 tygodni przed planowaną podróżą. Chodzi o to, by organizm zdążył nabrać odporności, jeszcze zanim wkroczymy na pokład samolotu. Szczepionki nie działają przecież od razu – zwykle dopiero po kilkunastu dniach. Drugi powód to ewentualne skutki uboczne – zdarza się np. stan podgorączkowy, ból czy obrzęk w miejscu ukłucia. Procedura jest różna – konsultacje, badanie i szczepienie mogą się odbyć od razu w trakcie jednej wizyty, możemy też dostać od lekarza receptę na wykupienie szczepionki w aptece (wyjątkiem jest żółta gor…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f4bcea5c2895fc6cb94ed382744ca4143d146b6c-c1ab326.jpeg
width: 600
height: 800