To tylko niewielka wulkaniczna wyspa na środku oceanu. Uchodzi za jeden z najpiękniejszych rajów świata
Bora Bora od lat uznawana jest za jedną z najpiękniejszych wysp świata, ale jej fenomen to nie tylko turkusowa laguna i luksusowe bungalowy. Za tym obrazem kryją się procesy geologiczne, wyzwania codziennego życia mieszkańców wyspy oraz fakty, które często bywają upraszczane.
Spis treści: Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Bora Bora to jedna z najbardziej rozpoznawalnych wysp świata, kojarzona z turkusową laguną, rafą koralową i luksusowymi bungalowami na wodzie. Choć często przedstawiana jest jako odizolowany raj, w rzeczywistości to miejsce o bogatej historii geologicznej i złożonej codzienności mieszkańców, gdzie natura i nowoczesność funkcjonują obok siebie. Bora Bora – jak powstał jeden z najbardziej znanych rajów świata? Bora Bora należy do archipelagu Wysp Towarzystwa w Polinezji Francuskiej i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na świecie. Jej charakterystyczny wygląd to efekt wulkanicznego pochodzenia, które wciąż definiuje krajobraz wyspy i wpływa na jej wyjątkową formę. Centralną część Bora Bora tworzą pozostałości dawnego wulkanu, a najwyższe szczyty – Mount Otemanu i Mount Pahia – są jego reliktem. To właśnie one nadają wyspie dramatyczny, niemal filmowy charakter. W rzeczywistości są to fragmenty dawnego krateru, który przez tysiące lat ulegał erozji pod wpływem wiatru, deszczu i procesów chemicznych zachodzących w tropikalnym klimacie. Całość otacza rozległa laguna i rafa koralowa, które odpowiadają za słynny, intensywnie turkusowy kolor wody. Barwa ta nie jest przypadkowa – wynika z połączenia kilku czynników: płytkiej laguny, przez którą światło łatwo dociera do dna, białego, koralowego piasku, odbijającego promienie słoneczne, czystej wody oceanicznej, pozbawionej osadów rzecznych. To właśnie połączenie tych elementów sprawia, że wyspa wygląda jak naturalnie zamknięty ekosystem, w którym życie morskie rozwija się w wyjątkowo stabilnych warunkach. Laguna pełni funkcję naturalnej bariery – chroni wnętrze wyspy przed silnymi falami oceanu, tworząc spokojne środowisko dla raf, ryb i innych organizmów. Teoria Darwina w praktyce: jak Bora Bora przekształca się w atol Proces ten został opisany już w XIX wieku przez Karola Darwina, który tłumaczył, jak wyspy wulkaniczne stopniowo się zapadają, a otaczające je rafy pozostają na powierzchni. W praktyce wygląda to tak, że gdy stożek wulkaniczny obniża się, koralowce – potrzebujące światła – rosną ku górze, utrzymując swoją pozycję blisko powierzchni wody. W przypadku Bora Bora proces ten jest już zaawansowany, ale nie zakończony. Wyspa znajduje się na etapie przejściowym między wysoką wyspą wulkaniczną a atolem. Świadczą o tym: szeroka, płytka laguna oddzielająca wyspę od rafy, obecność tzw. motu, czyli małych, piaszczystych wysepek powstałych na rafie, stopniowe zmniejszanie się powierzchni lądowej głównej wyspy. To właśnie motu – często zabudowane luksusowymi bungalowami – tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Bora Bora. Oddzielają one otwarty ocean od laguny, jednocześnie wzmacniając wrażenie izolacji i „pocztówkowego raju”. Warto też podkreślić, że choć wyspa sprawia wrażenie niezmiennej, jest ona częścią dynamicznego systemu przyrodniczego. Zarówno rafa koralowa, jak i linia brzegowa reagują na zmiany klimatyczne, poziom morza oraz działalność człowieka, co w dłuższej perspektywie może wpływać na wygląd tego miejsca. Dzięki temu Bora Bora nie jest tylko statycznym symbolem egzotyki, ale także żywym przykładem procesów geologicznych i biologicznych, które kształtują wyspy oceaniczne na całym świecie. Życie na Bora Bora – między rajem a codziennością W wielu artykułach można spotkać się z sugestią, że mieszkańcy Bora Bora funkcjonują głównie dzięki łodziom i nie korzystają z samochodów. To jednak pewne uproszczenie, które wynika bardziej z turystycznego obrazu wyspy niż z jej rzeczywistości. W praktyce Bora Bora posiada jedną główną drogę biegnącą wokół wyspy, która łączy najważniejsze miejscowości i umożliwia normalne funkcjonowanie mieszkańców. Na co dzień wykorzystywane są samochody, skutery i rowery, a infrastruktura – choć ograniczona – pozwala na sprawne przemieszczanie się po lądzie. Transport wodny rzeczywiście odgrywa istotną rolę, ale przede wszystkim w kontekście połączeń z otaczającymi wyspę motu, gdzie znajdują się liczne resorty. Codzienne życie toczy się głównie na głównej wyspie, gdzie zlokalizowane są szkoły, sklepy, urzędy i placówki medyczne. To tam koncentruje się lokalna społeczność i jej aktywność zawodowa. Motu, choć najbardziej rozpoznawalne na zdjęciach, pełnią przede wszystkim funkcję turystyczną i są w dużej mierze oddzielone od życia mieszkańców. Pod względem komunikacji Bora Bora nie przypomina dużych miast. Nie ma tu rozbudowanej sieci transportu publicznego, ale funkcjonują lokalne busy, prywatne transfery oraz transport organizowany przez hotele. Szczególnie charakterystyczne są połączenia łodziami, zwłaszcza z lotniskiem położonym na jednej z wysepek, co sprawia, że pierwszy kontakt z wyspą odbywa się właśnie drogą wodną. Warto też pamiętać, że mimo wizerunku luksusowego kurortu, Bora Bora pozostaje miejscem, gdzie codzienność opiera się na prostszych fundamentach. Część mieszkańców pracuje w turystyce, ale nadal istotne znaczenie mają rybołówstwo, lokalny handel i usługi. Jednocześnie wyspa nie jest odcięta od świata – dostęp do internetu, dostaw towarów i podstawowej infrastruktury sprawia, że funkcjonuje ona jak niewielka, ale nowoczesna społeczność. To właśnie ten kontrast – między pocztówkowym krajobrazem a zwyczajnym życiem – sprawia, że Bora Bora jest miejscem bardziej złożonym, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Czy Bora Bora to najpiękniejsza wyspa świata? Określenie „najwspanialsza wyspa świata” bardzo często pojawia się w kontekście Bora Bora, jednak ma ono charakter wyraźnie subiektywny i wynika głównie z odbioru estetycznego oraz popularności w turystyce. Nie istnieje jeden obiektywny ranking, który mógłby jednoznacznie potwierdzić taki status, zwłaszcza że na świecie znajduje się około 900 tysięcy wysp, z czego mniej więcej 16 tysięcy jest zamieszkanych, a blisko 11% populacji świata żyje na wyspach – co pokazuje ogromną różnorodność geograficzną, kulturową i krajobrazową tych miejsc. Na tym tle Bora Bora rzeczywiście się wyróżnia, przede wszystkim dzięki rzadko spotykanemu połączeniu krajobrazu wulkanicznego, rozległej laguny otoczonej rafą koralową oraz dobrze rozwiniętej infrastruktury turystyki luksusowej, która współistnieje z naturalnym środowiskiem. Kluczowe znaczenie ma tu także specyficzna budowa wyspy – zamknięta laguna o intensywnie turkusowym kolorze wody, chroniona przez rafę, tworzy warunki niemal idealne wizualnie i ekologicznie, a wyrastające z oceanu strome, zielone szczyty nadają krajobrazowi rozpoznawalny na całym świecie charakter. Dodatkowo obecność motu, czyli wąskich wysepek rozsianych wokół głównej wyspy, wzmacnia wrażenie izolacji i egzotyki, jednocześnie stanowiąc bazę dla najbardziej ekskluzywnych obiektów noclegowych. W praktyce to właśnie równowaga między dziką naturą a działalnością człowieka, stosunkowo niewielka skala wyspy oraz jej „fotogeniczność” sprawiają, że Bora Bora stała się globalnym symbolem egzotyki i luksusu – choć w sensie naukowym i geograficznym pozostaje jedną z wielu niezwykłych, ale nie jedyną „najpiękniejszą” wyspą świata. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Odwiedziłam wyspę widmo” – pół wieku temu tętniło tu życie, dziś przyciąga fanów ekstremalnej wspinaczki
Polinezja Francuska kryje zapomnianą perłę – wyspę Makatea. Dziś to tropikalny raj dla wspinaczy i tych, którzy szukają przygody z dala od cywilizacji.
Spis treści: Rejs przez burzę: tak zaczyna się droga na Makateę Makatea: wyspa, która straciła wszystko, by odzyskać naturę Tapu, skały i cisza – jak Makatea stała się rajem dla wspinaczy Ostatnia noc na Makatei. Gdy raj żegna cię falą Makatea – jak zaplanować podróż Choć otaczają ją głębokie wody Pacyfiku, a do najbliższego lądu dzieli ją ponad 100 km oceanu, Makatea przyciąga jak magnes. To nie tylko geologiczna osobliwość i dawna kolonia przemysłowa, ale również jedno z najbardziej malowniczych i ekstremalnych miejsc wspinaczkowych na świecie. Rejs przez burzę: tak zaczyna się droga na Makateę Powietrze przeszył huk tak potężny, że wprawił w wibracje kadłub naszej małej łodzi, w której właśnie siedzieliśmy. Płynęliśmy prosto w serce czarnej burzowej chmury zasłaniającej horyzont, gdzieś pośrodku bezkresnego Pacyfiku, zaledwie kilkanaście stopni na południe od równika. Ponad godzinę temu zostawiliśmy za sobą Rangiroa, największy atol Polinezji Francuskiej i trzeci co do wielkości na świecie. Teraz w zasięgu wzroku nie było już ani skrawka lądu, tylko my i coraz groźniejszy ocean. To nie jest fragment dzienników Roberta FitzRoya – brytyjskiego żeglarza, meteorologa, kapitana HMS Beagle ze słynnej podróży Darwina, podczas której dotarli do Galapagos – lecz kolejny etap naszej wyprawy do jednego z najbardziej odległych zakątków wspinaczkowych na Ziemi – Makatei. Nasz kapitan, czterdziestoparoletni Polinezyjczyk w sztormiaku i bermudach w złote makrele – mahi-mahi – wydawał się niewzruszony złowieszczą aurą. Nagle, wpatrując się w horyzont, wskazał palcem na ledwie widoczny błysk w oddali. Chwilę później złowił nam rybę na kolację. W tym momencie burza przestała mieć znaczenie. Zapomniałam o niej tak bardzo, że nie zauważyłam pierwszych kropel deszczu. Na szczęście wkrótce na horyzoncie pojawił się ciemny zarys lądu. Makatea: wyspa, która straciła wszystko, by odzyskać naturę Kiedyś Makatea tętniła życiem. Do lat 60. ubiegłego wieku ta licząca zaledwie 24 km² wyspa była jednym z najnowocześniejszych miejsc w Polinezji Francuskiej, a jako jedyna w całym regionie posiadała własną linię kolejową. Jej serce pulsowało dzięki wydobyciu fosforytów, a populacja sięgała ponad 3 tys. osób. Szczątki dawnej świetności wciąż są tu obecne – wplątane w tropikalną dżunglę leżą zardzewiałe lokomotywy, opuszczone budynki i porzucony sprzęt przemysłowy. To milczący świadkowie dawnego bogactwa. Pierwszym reliktem przeszłości, który nas powitał, był monumentalny zrujnowany port, który przebijał się przez koralową rafę. To symboliczne wejście na wyspę, która w 1966 r. upadła, gdy złoża fosforytów uległy wyczerpaniu. Ludność skurczyła się do zaledwie 70 mieszkańców, a ci, którzy pozostali, znaleźli się w pułapce ograniczonych możliwości. To jednak, co dla ówczesnych Polinezyjczyków stało się katastrofą, okazało się błogosławieństwem dla natury, która powoli odzyskuje swoje dawne piękno. Niewielu wie, że historia Makatei sięga o wiele głębiej. Polinezyjscy osadnicy przybyli tu ok. VIII w., wykorzystując żyzne gleby do uprawy taro, kokosów i chlebowca. Czerpali również z bogactw okolicznych wód, łowiąc ryby i chwytając kraby palmowe, podstawę codziennej diety. Wyspa ma również stałe źródło wody pitnej, co jest rzadkością w tym regionie. Jej niezwykła geologiczna budowa, wzniesiony pierścień wapienia rafowego, tworzy naturalne schronienie przed najsilniejszymi cyklonami, które co jakiś czas przetaczają się przez Pacyfik. Dzięki tej kombinacji zasobów i bezpiecznego azylu osadnictwo przetrwało tu przez wieki. Tapu, skały i cisza – jak Makatea stała się rajem dla wspinaczy Wita nas mer Makatei, Julien Mai, wraz z synami: Heitapu „Tapu” i Tarariki, wspinaczami i przewodnikami. To właśnie Tapu z przyjaciółmi z lokalnego stowarzyszenia Acropol rozpoczął w 2018 r. misję rozwoju wspinaczki na wyspie. Dzięki wsparciu polinezyjskiego Ministerstwa Sportu i Turystyki otworzył tu 40 pierwszych dróg wspinaczkowych oraz niewielką via ferratę, bo wielkim atutem Makatei są otaczające ją wapienne klify wznoszące się miejscami na ponad 80 m, wypiętrzone przez siły tektoniczne miliony lat temu. Nie trzeba było długo czekać, aby światowej klasy wspinacze przybyli tutaj, pokazując tę perłę Polinezji światu. Następnego dnia, z promieniami porannego słońca, wskakujemy na pakę pikapa Tapu. Zmierzamy w kierunku jednej z dwóch „soczewkowych plaż” na wyspie, które są jedynymi punktami dostępu do klifów wspinaczkowych. Wkrótce stajemy pod pierwszymi drogami w rejonie Moumu Nord. Kiedy tylko zaczynamy się wspinać towarzyszy nam odgłos ryczących fal rozbijających się o rafę. Moje palce chwytają skalne krawędzie, a na opuszkach czuję surową teksturę wapienia. Każda ukończona droga to triumf zmysłów: smak wilgotnego, słonego powietrza, feeria tropikalnej dżungli i lazur wody. Tego nie da się zapomnieć. Makatea emanuje poczuciem absolutnej izolacji. Skały wznoszą się osamotnione, odcięte od cywilizacji. Poza Tapu i Tarariki jedynymi mieszkańcami, z którymi wchodzimy w kontakt, są dzielne czerwono-pomarańczowe kraby pustelniki ukrywające się w szczelinach skał. Powolne tempo życia wyspy jest tak zaraźliwe, że przez chwilę wydaje się, że czas się zatrzymał, a my staliśmy się częścią tego dzikiego skalnego świata. Ostatnia noc na Makatei. Gdy raj żegna cię falą Trudno nazwać naszą wyprawę zwykłą podróżą na tropikalną wyspę – Makatea jest tak odludna, że to prawdziwa ekspedycja. Jedenaście dni spędzonych w odosobnieniu od świata wydało się miesiącem w raju, gdzie rytm dnia wyznaczały wschody i zachody słońca oraz szum fal uderzających o rafę. Z lokalną społecznością spędzaliśmy czas na prostych codziennych czynnościach, wciąż mam w ustach smak śniadań: świeżej ryby poisson cru marynowanej w cytrynie i mleku kokosowym, sashimi z tuńczyka, grillowanych krabów czy dojrzałych ananasów. Julien opowiadał nam o swojej młodości – o podróżach z tahitańską orkiestrą po świecie i o tym, jak powrót na Makateę pozwolił mu odkryć jej piękno na nowo. W jego rękach ukulele, na którym grał dla nas, stawało się wehikułem wspomnień. Przy jego akompaniamencie 74-letni mer śpiewał nostalgiczne pieśni. Ostatniego wieczoru Tapu ostrzega nas, że fale będą wyjątkowo wysokie. Sugeruje, byśmy poczekali z powrotem. Pytamy go, czy będzie bezpiecznie, a on z uśmiechem odpowiada: „Oczywiście, że będzie bezpiecznie, ale na pewno nie będzie wygodnie”. Dyskomfort nigdy nas nie odstraszał, więc postanawiamy zaryzykować. Trzy i pół godziny podróży pośród sześciometrowych fal, kurczowo trzymając się burty, to doświadczenie, którego nigdy nie zapomnę. Nasz kapitan kolejny raz udowadnia, że jest wytrawnym wilkiem morskim, tańcząc swoim kutrem między bałwanami z pewnością i gracją. Gdy fale stopniowo łagodnieją, z mocno posiniaczonymi plecami wreszcie zbliżamy się do Rangiroa. Nasza przygoda dobiegła końca, ale wspomnienia z Makatei zostaną ze mną na zawsze. Makatea – jak zaplanować podróż Makatea najlepiej odwiedzać w porze suchej – od maja do października, gdy opady są mniejsze, a temperatury utrzymują się na stałym, tropikalnym poziomie – rzadko spadają poniżej 25°C. Mimo to trzeba liczyć się z wysoką wilgotnością powietrza przez cały rok. Dotarcie na wyspę to prawdziwa przygoda – z Polski należy polecieć do Papeete na Tahiti, np. z Air France (przez Paryż i Los Angeles) lub KLM (przez Amsterdam i Los Angeles), co kosztuje od około 5000 zł. Z Tahiti lub Rangiroa na Makateę można się dostać tylko drogą morską – prywatnym katamaranem lub łodzią (3–4 tys. dolarów) albo tańszą, choć rzadszą opcją – kontenerowcem płynącym z Tahiti co 15 dni. Alternatywą jest transport organizowany przez Juliena i Tapu z Rangiroa (ok. 1300 euro). Polacy nie potrzebują wizy, a na miejscu obowiązuje waluta frank CFP (XPF) – najlepiej przywieźć ze sobą euro lub dolary i wymienić je na miejscu (limit jednorazowej wymiany: 40 tys. franków). Na Makatei praktycznie jedyną opcją noclegową jest zakwaterowanie u Juliena i Tapu, oferujących pełne wyżywienie za 60–100 euro za dobę. Źródło: National Geographic Traveler
Nietypowe zachowanie rekinów. Zbierają się podczas pełni Księżyca
Naukowcy odkryli, że co roku podczas pełni Księżyca samice rekina młota gromadzą się w wodach Polinezji Francuskiej. Dlaczego zwierzę, które prowadzi samotny tryb życia, w tym okresie przypływa w jedno i to samo miejsce?
W tym artykule: Rekiny przyciągane przez pełnie księżyca Dlaczego gatunek młotowatych przypływa w jeden konkretny region? Potencjalne dwie hipotezy Wielki rekin młot (Sphyrna mokarran) to największy gatunek rekina z rodziny młotowatych. Osiąga nawet ponad 6 metrów długości. Występuje w wodach tropikalnych i ciepłych wodach umiarkowanych na całej planecie. Zamieszkuje głównie obszary przybrzeżne i szelf kontynentalny. To potężny drapieżnik, który żyje życiem samotnika. W związku z intensywnymi połowami stworzenia, od 2019 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała go za krytycznie zagrożonego. Rekiny przyciągane przez pełnie księżyca Jednak to nie jego status ostatnio zaintrygował naukowców, a przedziwne i nietypowe zachowanie, które powtarza się co miesiąc. Badacze odkryli bowiem, że kilkadziesiąt samic Sphyrna mokarran podczas każdej pełni księżyca przypływa do archipelagu Tuamotu w Polinezji Francuskiej. Uczeni zauważyli te skupiska w okolicy atolu (płaska wyspa koralowa, zwykle składająca się z rafy koralowej w kształcie pierścienia) Rangiroa i Tikehau, oddalonych od siebie o ok. 15 km. – Korzystając z fotoidentyfikacji i fotogrametrii laserowej opisujemy sezonową populację rekinów młotów w przesmyku Tiputa (atol Rangiroa) i przesmyku Tuheiava (atol Tikehau) w archipelagu Tuamotu w Polinezji Francuskiej. Podczas australijskiego lata 2020 i 2021 r. odnotowaliśmy skupisko samic liczące co najmniej 55 osobników, co stanowi bezprecedensową liczbę S. mokarran w jednym badaniu – czytamy w artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Frontiers in Marine Science”. Dlaczego gatunek młotowatych przypływa w jeden konkretny region? Uczeni odkryli, że wszystkie rekiny, które udało im się zbadać, były prawdopodobnie dojrzałe. Co ciekawe, naukowcy przeanalizowali dodatkowe filmy wideo od lokalnych naukowców, które zostały nagrane w ciągu ostatnich 15 lat. Autorzy byli w stanie dzięki nim zidentyfikować 30 dodatkowych osobników w latach 2006–2019. Zespół twierdzi, że wyraźne są dowody, które wskazują, że były to również samice. Ciekawostki o rekinach. Największe ryby, najsilniejsze szczęki i bratobójcza walka w łonie matki Wielu z nas uważa je za ludojady, część – za przysmak. Jednak zebrane przez nas ciekawostki o rekinach dowodzą, że przede wszystkim są to fascynujące stworzenia. – Nasze odkrycia ujawniły sezonowy pobyt Sphyrna mokarran trwający do ok. 6 dni miesięcznie przez ok. 5 miesięcy w badanym miejscu. Wykazaliśmy również, że 32 osobniki powracały w ten sam region atol przez nawet 12 lat – twierdzą badacze i dodają, że szczyt populacji rekina zostaje osiągnięty podczas każdej pełni księżyca. Naukowcy zauważyli, że samice rekinów gromadziły się głównie na obszarze o głębokości od 45 do 60 metrów. – Duża liczba samic rekina będącego samotnikiem zaobserwowanych w tym samym czasie wokół atoli Rangiroa i Tikehau wskazuje, że obszar ten jest miejscem agregacji – czytamy w badaniu. Badacze uważają, że rekiny prawdopodobnie nie mają ze sobą żadnego związku, ale są przyciągane przez czynniki zewnętrzne, które mogą być związane z cyklem księżycowym i obecnością płaszczek Aetobatus ocellatus. Potencjalne dwie hipotezy Naukowcy sugerują, że liczba rekinów osiągnęła szczyt w dniach na krótko przed i po pełni księżyca prawdopodobnie dlatego, że światło księżyca zwiększa ich zdolność do polowania nocą wokół wysp koralowych. Płaszczki Aetobatus ocellatus każdego lata przybywają w ten region, gdyż jest to ich sezon lęgowy. Autorzy twierdzą, że samice mogą doskonale zdawać sobie z tego sprawę. Badacze uważają również, że atole Rangiroa i Tikehau mogą stanowić tereny lęgowe dla Sphyrna mokarran. Tym bardziej że w trakcie australijskiego lata samce znajdują się w znacznej odległości od samic. – Wiadomo, że laguny i ich chronione ciepłe, płytkie wody przybrzeżne służą jako obszary lęgowe dla różnych gatunków rekinów – twierdzą naukowcy. Zespół planuje teraz przeprowadzić kolejne badania, aby zweryfikować swoje hipotezy. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wyspy w Polinezji Francuskiej – TOP10 najpiękniejszych miejsc
Mówiąc o prawdziwym ziemskim raju, wiele osób ma na myśli wyspy w Polinezji Francuskiej. Którą z nich warto wybrać jako destynację idealnej wakacyjnej podróży? Poniżej wymieniamy 10 najpiękniejszych.
W tym artykule: Gdzie znajduje się Polinezja Francuska? Bora Bora Maupiti Moorea Fakarava Raiatea Rangiroa Nuku Hiva Hiva Oa Taha'a Huahine Niewielkie fragmenty lądu, chaotycznie rozrzucone na wodach Oceanu Spokojnego, to słabo zaludnione miejsca, w których można poczuć prawdziwie bliski kontakt z naturą. Krystalicznie czysta woda, białe plaże, zapierające dech w piersiach krajobrazy – trzeba przyznać, że trudno wyobrazić sobie piękniejsze miejsca. Nic dziwnego, że wakacje na jednej z polinezyjskich wysp pozostają marzeniem wielu osób. Jakie wyspy wchodzą w skład Polinezji Francuskiej? Trudno wymienić je wszystkie, bo wspólnota zamorska Francji składa się z 5 archipelagów i aż 150 wysp! Tahiti, o powierzchni 1042 km kw., to największa wyspa w Polinezji Francuskiej. Jest też najbardziej zaludniona. Dla wielu osób może wydać się to zaskakujące, ale nie ujęliśmy jej w naszym zestawieniu. Nie dla tego, że brakuje jej uroku. Przeciwnie, to piękne miejsce, które jednak jest też gospodarczym, ekonomicznym, kulturowy i społecznym centrum całego terytorium. Co za tym idzie, panuje tam zupełnie inna atmosfera niż na innych wyspach – mniej spokojna, na każdym kroku tętniąca życiem. Tahiti to punkt wyjścia do dalszej wyprawy, ale prawdziwie rajska przygoda czeka na turystów na mniejszych wysepkach. Gdzie znajduje się Polinezja Francuska? Niezwykle piękna Polinezja Francuska jest zlokalizowana w południowej części Oceanu Spokojnego. Tworzące ją wyspy są rozrzucone na obszarze o powierzchni ok. 3,5 mln. km kw., rozciągającym się między Los Angeles a Sydney. Podobnie jak wyspy Mikronezji, to przede wszystkim wyspy koralowe i koralowe atole. Ale należy podkreślić, że wśród nich jest także wiele wysp pochodzenia wulkanicznego. Cała Polinezja Francuska dzieli się na pięć archipelagów: Wyspy Towarzystwa, Markizy, Tuamotu, Tubuai, wyspy Gambiera. Stolicą terytorium jest miasto Papeete, położone na Tahiti (Wyspy Towarzystwa). Bora Bora Zaczynamy od wyspy, której nazwa stała się synonimem rajskich miejsc. Wiele osób, które miały okazję zwiedzić niektóre zakątki malowniczej Polinezji Francuskiej, jako najpiękniejszą z tamtejszych wysp wskazuje właśnie ten rajski skrawek lądu. Bora Bora leży w archipelagu Wysp Towarzystwa. Ma 23 km kw. powierzchni i zamieszkuje ją ok 10 tys. osób. Głównym ośrodkiem osadnictwa na wyspie jest Vaitape. Bora Bora jest jedną z najbardziej znanych wysp polinezyjskich i jednocześnie – jedną z najdroższych. Już sam widok z okna samolotu zapiera dech w piersiach i zapowiada niezwykłą przygodę. Pod względem kształtu Bora Bora przypomina diament otoczony szmaragdową obwódką. Samolot ląduje na pasie startowym wybudowanym na niewielkich piaszczystych wysepkach. Do hoteli turyści docierają łodziami i katamaranami. Najbardziej luksusowe są skupione wewnątrz atolu. Największą atrakcją wyspy są oczywiście rajskie plaże, ale wycieczka w jej centralne rejony, na zbocza wygasłego wulkanu, też będzie wyjątkowym przeżyciem. Tamtejsza przyroda jest wprost niesamowita. Trzeba jednak podkreślić, że Bora Bora to typowo luksusowa destynacja, która przyciąga przede wszystkim te osoby, które bardziej niż kontakt z naturą cenią sobie „kurortowe” atrakcje. Ciekawostki o wyspie: wyspa została odkryta w 1722 roku, przez Jacoba Roggeveena. Ten sam podróżnik odkrył słynną Wyspę Wielkanocną; bungalowy na wyspie przypominają prymitywne chaty, ale mimo swojego wyglądu, oferują wszelkie możliwe udogodnienia. Te najbardziej luksusowe są wyposażone w szklaną podłogę, przez którą można podziwiać oceaniczną faunę; najlepszy okres na wakacyjny wypoczynek na Bora Bora trwa od maja do września. W październiku rozpoczyna się pora deszczowa; w czasie II wojny światowej Bora Bora była bazą, w której stacjonowała flota zaopatrzeniowa Stanów Zjednoczonych. Maupiti Nasza kolejna propozycja to Maupiti – niewielka wyspa położona w archipelagu Wysp Towarzystwa. Od wyspy, która otworzyła zestawienie, dzieli ją zaledwie 46 km. Nic dziwnego, że obie charakteryzują się zbliżonym ukształtowaniem linii brzegowej i terenu i oferują zbliżone walory krajobrazowe. Trzeba jednak podkreślić, że Maupiti sprawia wrażenie znacznie bardziej pierwotnej, wręcz dziewiczej. Niektórzy twierdzą, że właśnie tak wyglądała Bora Bora, zanim stała się jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych w tej części Oceanu Spokojnego. Powierzchnia wyspy to zaledwie 12 km kw. Zamieszkuje ją ok.1200 osób. Głównym ośrodkiem osadnictwa jest miasto Vaiea. Maupiti jest wprost stworzona dla osób kochających piękne wycieczki. Zachwycająca przyroda jest tam obecna niemal wszędzie, a z najwyższego wzniesienia wyspy (372 m n.p.m.) rozciąga się zachwycająca panorama laguny i rafy koralowej. Ciekawostki: Maupiti jest najstarszą wyspą w archipelagu Wysp Towarzystwa. Ten rajski skrawek lądu liczy sobie aż 4,3 mln lat; naukowcy są zdania, że zanim Polinezyjczycy zasiedlili wyspę, Maupiti była całkowicie zalesiona; Maupiti składa się z centralnej wyspy wulkanicznej i pięciu otaczających ją atoli koralowych; głównym źródłem dochodu mieszkańców jest sadownictwo. Moorea W odległości 17 km od Tahiti leży Moorea – piąta pod względem wielkości wyspa w Polinezji Francuskiej. Obserwowana z okna samolotu, przypomina wielkie serce (niektórzy porównują jej kształt do orła z rozpostartymi skrzydłami). Z największej polinezyjskiej wyspy można dostać się tam na dwa sposoby: statkiem lub samolotem. Powierzchnia wyspy to 134 km kw. Zamieszkuje ją ok. 16 tys. osób. Głównym ośrodkiem miejskim jest Afareaitu. Jakie atrakcje oferuje to niezwykłe miejsce? Moorea przyciąga wielu miłośników nurkowania, których kusi wspaniała rafa koralowa i bogactwo przedstawicieli oceanicznej fauny. Nurkowie mogą tam popływać nawet z rekinami. Bez obaw, w tamtejszych wodach przybrzeżnych występują wyłącznie małe, całkowicie niegroźne gatunki. Inną ciekawą atrakcją jest skansen Tiki Village, przybliżający codzienne życie Polinezyjczyków. Oprócz tego można tam znaleźć także malownicze plaże i nastrojowe zatoczki. Ciekawostki o wyspie: Moorea jest otoczona przez małe wysepki, które niemal w całości są porośnięte przez palmy kokosowe; na płyciznach można spotkać wiele płaszczek, które są przyzwyczajone do dokarmiania przez turystów; mimo wulkanicznego pochodzenia, Moorea obfituje w piaszczyste plaże; na wyspie uprawia się ananasy, które uchodzą za najlepsze w Polinezji Francuskiej. Fakarava Przenosimy się do archipelagu Tuamotu, w którym leży piękna wyspa o prostokątnym kształcie. Fakarava, bo o tym atolu mowa, ma zaledwie 16 km kw. powierzchni. Wyspę zamieszkuje ok. 850 osób, a głównym ośrodkiem administracyjnym jest Rotoava. DNA ujawnia obecność rdzennych Amerykanów na Polinezji. Wieki przed przybyciem Europejczyków Na długo przed pojawieniem się Europejczyków na wodach Polinezji, a nawet zanim pierwszy człowiek postawił stopę na Wyspie Wielkanocnej, autochtoniczna ludność Ameryki Południowej mieszał... Na miejscu trudno znaleźć jakiekolwiek atrakcje turystyczne. Nie ma tam monumentalnych zabytków (poza latarnią Phare de Topaka), eleganckich restauracji czy luksusowych ośrodków. Czy to oznacza, że Fakarava znalazła się w tym zestawieniu przypadkiem? Nie, bo wyspa oferuje dokładnie to, co jest najważniejsze w egzotycznych miejscach: dostęp do rajskiej przyrody, poczucie odcięcia od cywilizacji i absolutny spokój. Ciekawostki o wyspie: Fakarava została odkryta w 1820 roku przez rosyjskiego żeglarza Fabiana Bellingshausena; UNESCO sklasyfikowało wyspę jako rezerwat biosfery; wyspa stwarza wyśmienite warunki do nurkowania; w języku tahitańskim, słowo „fakarava” oznacza „sprawiający, że coś staje się piękne”. Raiatea Wracamy do archipelagu Wysp Towarzystwa. Nasz kolejny przystanek to Raiatea. Powierzchnia wyspy to 238 km kw. zamieszkuje ją ok. 12 tys. osób. Głównym ośrodkiem administracyjnym jest Uturoa. Pod względem krajobrazowym, Raiatea wyraźnie ustępuje wcześniej wymienionym wyspom. Znaczna jej część pokryta jest gajami palmowymi. Dlaczego więc polecamy ją jako jedną z najciekawszych? Ponieważ żadne inne miejsce nie pozwala tak blisko poznać kultury polinezyjskiej. Można tam znaleźć wiele starożytnych świątyń i obiektów pełniących funkcje polityczne i społeczne. Wytrwali turyści mogą wybrać się na poszukiwanie tiare apetahi – jednego z najrzadszych kwiatów na świecie. Ciekawostki o wyspie: wyspę odkrył Brytyjczyk James Cook w 1769 roku, Raiatea jest nazywana Świętą Wyspą; w języku tahitańskim, nazwa wyspy oznacza „jasne niebo”; jedyna żeglowna rzeka w Polinezji Francuskiej – Fa'aroa – znajduje się właśnie na tej wyspie. Rangiroa Najlepsze wyspy dla kolekcjonerów wrażeń Jeżeli takie atrakcje, jak nurkowanie do rafy koralowej, trekking po wulkanach w dżungli, czy surfowanie wśród pingwinów to twoja definicja udanych wakacji, koniecznie zaplanuj przygodę na wy... Nasza kolejna propozycja to największy atol w Polinezji Francuskiej, położony w archipelagu Tuamotu. Rangiroa ma 79 km kw. powierzchni, zamieszkuje ją ok. 3200 osób, a głównym ośrodkiem na wyspie jest Avatoru. Rangiroa to przede wszystkim raj dla płetwonurków. W tamtejszych wodach można podziwiać niezliczone gatunki egzotycznych ryb, płaszczki, delfiny i rekiny. Okresowo pojawiają się tam także wieloryby. Wyspa nie rozpieszcza bogactwem rajskich plaż. W innych częściach Polinezji Francuskiej jest ich zdecydowanie więcej. Ciekawostki o wyspie: atol składa się z ok. 250 wysp, które są oddzielone wąskimi kanałami; powierzchnia laguny przekracza 1600 km kw.; w języku tahitańskim nazwa wyspy oznacza „niekończące się niebo”; plaża Le Sable Roses jest pokryta różowym piaskiem. Nuku Hiva Nuku Hiva to największa wyspa archipelagu Markizów. Jej powierzchnia to 387 km kw. Zamieszkuje ją ok. 2700 osób. Głównym ośrodkiem administracyjnym na wyspie jest Taiohae. Piękno tej rajskiej wyspy wulkanicznej jest trudne do opisania. To właśnie tam znajduje się wspaniały wodospad Vaipo. Cud natury o wysokości 350 m jest największy w całej Polinezji. Ciekawostki o wyspie: na wyspie można natrafić na liczne posągi religijne; Powieść „Typee”, autorstwa Hermana Melville'a, jest inspirowana pobytem pisarza na Nuku Hivie; Nuku Hiva była scenerią dla amerykańskiego reality show „Survivor 4 Marquesas”; W 2011 roku na wyspie doszło do aktu kanibalizmu. 40-letni turysta z Niemiec został zabity i pożarty przez lokalnego przewodnika. Hiva Oa Jedną z najpopularniejszych wysp archipelagu Markizów jest Hiva Oa. Jej powierzchnia to 316 km kw. Wyspę zamieszkuje ok 1700 osób, a głównym ośrodkiem miejskim jest Atuona. Malownicza sceneria od zawsze przyciągała artystów. Na wyspie gościli m.in. Jacques Brel i Paul Gauguin. Francuski malarz zmarł na Hiva Oa, a muzeum jego imienia jest jedną z największych tamtejszych atrakcji. Ciekawostki o wyspie: Hiva Oa to jedna z najbardziej malowniczych wysp w archipelagu. Prawdopodobnie dlatego nazywana jest Ogrodem Markizów; najwyższym szczytem na wyspie jest Temiteu. Góra mierzy 1213 m n.p.m. Taha'a Taha'a to niewielka wyspa wulkaniczna w archipelagu Wysp Towarzystwa. jej powierzchnia to 88 km kw. Mieszka tam ok. 5 tys. osób, a głównym ośrodkiem osadniczym i administracyjnym jest Patio. Największą atrakcją wyspy są jej niesamowite walory naturalne. Na Taha'a można znaleźć zatokę Haamane – największą w całej Polinezji. Inne atrakcje to piękne rafy i ogrody koralowe. Ciekawostki o wyspie: wyspę rozsławia farma czarnych pereł i destylarnia wybornego rumu; niemal na całej wyspie unosi się zapach wanilii. Huahine Ostatnią wyspą na naszej liście jest Huahine, położona w archipelagu Wysp Towarzystwa. Jej powierzchnia to 65 km kw. Należy jednak podkreślić, że niektóre źródła podają powierzchnię wynoszącą ponad 82 km kw. Zamieszkuje ją ok. 5700 osób, a głównym ośrodkiem administracyjnym jest Fare. Badania DNA dawnych Polinezyjczyków rzucają światło na zasięg ich podróży Niezwykle szeroki zasięg podróży jakie odbywali wcześni polinezyjscy podróżnicy morscy został odwzorowany w nowym badaniu genetycznym Tamtejszy krajobraz wciąż pozostaje niezmącony nowoczesną architekturą i zdobyczami cywilizacyjnymi. Życie na wyspie toczy się w spokojnym rytmie. Poza bajkowymi krajobrazami, turystów przyciągają tam liczne stanowiska archeologiczne. Ciekawostki o wyspie: w języku tahitańskim słowo „huahine” oznacza „kobieta”; wyspa zawdzięcza swoją nazwę wzgórzu, którego kształt przypomina sylwetkę ciężarnej kobiety. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Testy atomowe Francji zatruły niemal wszystkich mieszkańców Polinezji​. Wyniki śledztwa
Opad radioaktywny z francuskich ładunków atomowych zatruł praktycznie całą populację Polinezji. Zakończone po dwóch latach śledztwo ujawniło, że bomby atomowe detonowane na Południowym Pacyfiku w latach 60. i 70. miały bardziej opłakane skutki, a Francja te informacje ukrywała.
Ujawnione w 2013 roku ponad 2 tys. stron dokumentów z wojskowych archiwów doczekały się eksperckiego opracowania, a nawet książki. Mururoa Files, jak nazwano projekt dotyczący niesławnych testów jądrowych, to efekt blisko dwuletniego dochodzenia zespołu ekspertów należących do Program on Science & Global Security uczelni Princeton, zajmującego się badaniami nad ochroną środowiska kolektywu Interprt oraz dziennikarzy śledczych z francuskiej kooperatywy Disclose. View oEmbed on the source website Po przeanalizowaniu znajdujących się już w domenie publicznej dokumentów rządu Francji i tych z archiwów wojskowych, autorzy raportu uzupełnili wiedzę i obraz tamtych wydarzeń rozmowami z mieszkańcami Francuskiej Polinezji, członkami personelu wojskowego i naukowcami odpowiedzialnymi za testy. Choć o skali zachorowań na raka i inne choroby wywołane skażeniem radioaktywnym wiedziano od ponad 7 lat, po raz pierwszy dysponujemy pełnym i klarownym obrazem tego, jak Francja przeprowadzała 193 próby atomowe w rejonie Moruroa i Fangataufa. Posługując się modelowaniem 3D i danymi o sile eksplozji i typie użytych ładunków zdołano ocenić faktyczny zasięg opadu radioaktywnego po testach. Konkluzja szokuje: 110 tys. osób zostało zatrutych, czyli niemal cała ówczesna ludność Polinezji (wynosiła 125 tys.). View oEmbed on the source website Część miejscowych zatrudniona była przez rząd Francji do pracy przy samych testach. Tragizm tamtych wydarzeń ilustruje relacja jednego z weteranów testów na atolu Mururoa. Kazano mu i jego kolegom czekać w żaglówce 24 km od miejsca eksplozji a potem pożeglować do epicentrum w krótkich spodenkach i podkoszulce by oceniać skutki wybuchu. Mururoa Files skupiają się szczególnie na trzech testach kolejno z lat 1966 (Aldébaran), 1971 (Encelade) i 1974 (Centaure). – Władze Francji próbowały ukryć toksyczne dziedzictwo tych testów. Po raz pierwszy w sposób niezależny zmierzono skalę krzywd wobec tysięcy ofiar francuskich eksperymentów atomowych na Pacyfiku – tłumaczy naczelny Disclose, Geoffrey Livolsi. View oEmbed on the source website Francuski narodowy instytut zdrowia i badań medycznych (INSERM) opublikował w lutym swój własny raport, w którym „nie mógł z całą pewnością powiązać” wzrostu liczby Polinezyjczyków z nowotworami z testami atomowymi sprzed półwiecza. Według analizy danych zaprezentowanych w projekcie Mururoa Files, opad radioaktywny tylko z jednego testu bomby plutonowej z 1974 roku (ostatniego testu atmosferycznego) był wyższy o 40 proc. na wyspie Tahiti od wskazywanego do niedawna przez oficjalne źródła. W ten sposób władze Francji mogły ignorować i odrzucać wnioski o odszkodowania (na której przystały w 2008 roku) od dziesiątków tysięcy potencjalnych ofiar. View oEmbed on the source website Posługując się danymi meteorologicznymi, danymi z archiwów wojskowych i dostępnymi naukowymi opisami bomby i rozmiarów radioaktywnego grzyba po eksplozji autorzy Mururoa Files stworzyli mapę przebiegu toksycznej chmury. Przeszła nad zamieszkałą przez 80 tys. ludzi wyspą. Bruno Barillot, śledczy pracujący na zlecenie władz Polinezji Francuskiej zwraca uwagę na wysyp przypadków białaczki i raka tarczycy. Jego zdaniem na skutek testu na atolu Mururoa Tahiti „przez dwa dni była dosłownie zasypywana plutonem”.Osoby przygotowujące ten test przewidywały, że radioaktywna chmura wzniesie się na 9 tys. metrów, tymczasem utrzymała się na 5200 metrach. O 2 w nocy 19 stycznia 1974 roku, 42 godziny po eksplozji, wiatr przeniósł ją and Tahiti. Ludności cywilnej w żaden sposób nie ostrzeżono. Dziesiątki tysięcy osób zostało skażonych dawką plutonu 500 razy przekraczającą dopuszczalne normy. Do dziś tylko 454 osoby otrzymały odszkodowanie od władz Francji. 80 proc. zgłoszeń jest odrzucanych bez podania przyczyny. Według przejętej przez śledczych korespondencji elektronicznej z 2017 roku między urzędnikami francuskiego ministerstwa obrony, od 2 do 6 tys. członków francuskiego personelu wojskowego i cywili zostało skażonych przez radioaktywny opad. „Ci ludzie albo już mają raka, albo tego raka dostaną”. Urzędnicy szacowali, że odszkodowania mogą sięgnąć 100 mln euro.
Przed najazdem Europejczyków Tahitańczycy nie znali tytoniu i narkotyków. Jedyny alkohol wytwarzali z korzeni. Dożywali starości, żyli i rozmnażali się pod gołym niebem
Poznałem studentkę; w dwa lata zjechała piec kontynentów. Nie wydała dolara. Dolary wydawał sponsor, deweloper po pięćdziesiątce. – Perły kupił mi na Tahiti. Są warte tyle co samochód – powiedziała. Anthony rzucił socjologię na Sorbonie, wyjechał do Nowej Zelandii. W porcie w Auckland poznał małżeństwo bogatych finansistów, pływali jachtem z dwójką dzieci. – Teraz bierzemy kurs na Tahiti, potrzebujemy niańki, kucharza i sprzątacza w jednym. Anthony przyjął angaż i opłynął Polinezję Francuską. Powiedział: „Człowiek instynktownie próbuje znaleźć się w dobrym towarzystwie”. Też chciałem zobaczyć Tahiti, też tanio (czy to możliwe na jednej z najdroższych wysp na świecie?). Instynkt podpowiadał mi jednak, by uciekać od ludzi. „Mam jacht, możesz u mnie spać. Nie chce pieniędzy, ale nic nie jest za darmo” – przeczytałem na backpackerskim portalu. Emerytowany francuski żołnierz szukał „przyjaźni i przygód”. Znalazłem nocleg u Véronique. Zaprosiła mnie już w drugim mailu: „Jestem lekarką, pochodzę z Francji, od piętnastu lat żyję na Tahiti, opowiesz mi o Polsce?”. Véronique ma dom z basenem, na wzgórzu, w prestiżowej dzielnicy stolicy Tahiti – Papeete. Leczy ludzi w prywatnej przychodni. Na Tahiti żyje sporo Francuzów. Do 2004 r. wyspa była terytorium zamorskim Francji. Przed przylotem sporo czytałem o Polinezji Francuskiej i wyprawach po Pacyfiku – dzienniki Gauguina, zapiski Jacka Londona z rejsu „Snarkiem”, to budziło wyobraźnię. Sto osiemnaście wysp i atoli porozrzucanych po Oceanie Spokojnym, i te niezwykłe nazwy: Wyspy Towarzystwa, Wyspy pod Wiatrem, Wyspy na Wietrze. Tahiti jest największą spośród Wysp Towarzystwa, Wyspą na Wietrze. – Teraz ścierają się tu dwa światy – tłumaczy Véronique. Z jednej strony majętni Francuzi, z drugiej rdzenni Polinezyjczycy, nierzadko żyjący w nędzy. – Nie zawsze tak było – opowiada Hiro, 20-letni Polinezyjczyk, który czyści podłogi w gabinecie Véronique. Mówi, że Tahitańczycy byli szczęśliwym narodem, dopóki nie przypłynęli tu Europejczycy. Nie cierpieli głodu. Mieli pod dostatkiem bananów i kokosów. Hodowali kury i świnie, w lagunach roiło się od ryb. Przed najazdem Europejczyków nie znali tytoniu i narkotyków. Jedyny alkohol wytwarzali z korzeni. Większość doczekiwała późnej starości, żyli i rozmnażali się pod gołym niebem. W ten mit wierzy tutejsza biedota. Nikt już nie pamięta o bratobójczych walkach o ziemię. O tym, że jedynie potomkowie wodzów i najwyżsi rangą kapłani mogli posiadać potomstwo, a dzieci niższych kast duszono po porodzie. – Był czas – opowiadał mi jeden Tahitańczyk – kiedy wojny wybuchały z powodu niefrasobliwych spacerów. Jakiś wódz zawędrował pieszo na ziemię drugiego wodza, choć powinien być niesiony na plecach sługi. Zgodnie z prawem każda połać, na której wódz stawiał stopę, przechodziła na jego własność. Te kilka kroków było zarzewiem wojny. Hiro prowadzi mnie do slumsów, gdzie żyje ośmioro jego rodzeństwa. Nie mieli tyle szczęścia, nie kończyli szkół, nie znaleźli pracy. – Najważniejsze, żeby nie zgubić rytmu – mówi Hiro. – Moi bracia zgubili rytm i są wykolejeńcami. Spoglądamy na zniszczone domy; prymitywne, trawione przez termity. Ściany krzywe, porośnięte mchem, gniją. Zamiast szyb powtykane patyki i kliny, fundamentem są głazy wbite w ziemię. Tymczasem zaledwie dwadzieścia kilometrów dalej są już białe plaże, rafy koralowe, barakudy, mureny – nurkowie i surferzy mają swój raj. Potem można pójść do baru, gdzie zimne piwo kosztuje 50 zł, posłuchać ukulele. Véronique zabiera mnie na prywatną plażę. Pływamy czółnami, potem schodzimy pod wodę, długo gapimy się na ryby. Wieczorem idziemy na świetną kolację do pięciogwiazdkowego hotelu w zatoce. Véronique mówi: – Czasem czuję się jak konkwistador. 3 Sposoby na tanie Tahiti 1. Oszczędzaj na noclegach. W Internecie znajdziesz portale backpackerskie, a tam oferty tanich i darmowych noclegów. 2 . Szukaj okazyjnych połączeń lotniczych. Bilet, który we wtorek kosztował 7 tys. zł, w środę kupisz za 4,5 tys. 3 . Jedzenie kupuj w dużych sieciach spożywczych. Ceny są przynajmniej o 15 proc. niższe. To spora oszczędność, zważywszy, że półlitrowa butelka wody kosztuje ok. 35 zł.
Na polinezyjskich wyspach przekonałam się, że luksus to nie tylko pieniądze czy sława. Ale też doświadczenie tęsknoty, piękna i najprostszych ludzkich uczuć
Jeśli luksus mierzyć nazwiskami sław i cenami hoteli, to Polinezję Francuską trudno przebić. Świadczy o tym choćby lista 230 nazwisk gości na drewnianych tablicach przed knajpką na Bora-Bora. Aktorzy, producenci, milionerzy, a wśród nich: koronowana głowa, czyli książę Rainier, sąsiaduje z Marlonem Brando, Rockefellerami, Romanem Polańskim, Ringo Starrem, Julio Iglesiasem, Jane Fondą, Harrisonem Fordem, Dianą Ross, Quincym Jonesem, Kurtem Russellem, Denzelem Washingtonem, Pamelą Anderson, Janet Jackson czy Gérardem Depardieu. Wszystkich i tak wymienić się nie da, a kogoś w doborowym towarzystwie zawsze obrazić można. Kiedy stałam pod tymi tablicami, nie mogłam wyjść z podziwu. To nie była zwyczajna knajpa kryta strzechą. W środku elegancka. W menu jak to w eleganckiej knajpie – owoce morza, steki, kurczaki i dla wegetarian też coś się znajdzie. Porcje spore, ceny gigantyczne, ale to w końcu koniec świata – niemal wszystko się tutaj importuje. Także kulinarne mody, bo owe produkty podawane są na sposób amerykański, portugalski, włoski – do wyboru, do koloru. Obsługa jak w eleganckiej knajpie – wytworna. Mnie zauroczyło to, że założycielem Bloody Mary’s był… Polak – baron Jerzy Hubert Edward von Dangel o dźwięcznym przydomku „Call me George”. Polski ziemianin kurlandzkiego pochodzenia, który służył w jednej z eskadr Air America – nieoficjalnych sił lotniczych USA – a po wojnie został biznesmenem. I otworzył knajpę na Bora-Bora właśnie. Myślałam, że wyczuł rynek i wiedział, że będzie miał klientelę. Podczas podróżowania po Polinezji przekonałam się, że chodziło o coś więcej. Czas wolny Matahi Tefana wkurzył mnie nieprawdopodobnie, zanim się jeszcze spotkaliśmy. Miał być naszym przewodnikiem i kierowcą. Miał być o 9.30. Miał odbierać telefon. Miotanie się w lobby hotelu recepcjonistka przyjmowała ze stoickim spokojem. – Przyjedzie. Minuty zamieniły się w godziny. I nic. W końcu koło 13 stwierdziliśmy, że… idziemy popływać, a po południu znajdziemy jakiegoś innego przewodnika. I wtedy się pojawił. Szczupły, szpakowaty, w kolorowej koszuli. – Musiałem pograć z córką w tenisa, rzadko się widujemy. Spojrzał na zegarek. – Och, przepraszam, ale tu, wiecie, rządzi czas polinezyjski. I nieśpiesznie zarządził lancz. To znaczy zwinnie wspiął się na palmę, byśmy mogli orzeźwić się wodą kokosową i świeżym miąższem orzecha. Chwilę później z coraz większym podziwem patrzyłam na drobną, ale silną sylwetkę mężczyzny, który szedł w moją stronę ze srebrzystą rybą w ręku. Upolował ją zaostrzonym patykiem. Matahi czuł jednak, że fakt, że czekamy na jedzenie, nie jest ok. Tłumaczył się więc: – Tak nie powinno być, ale dziś przez tego tenisa nie miałem czasu. Nie mogłem się przecież spieszyć. I dodał: – Jak przyjeżdżał producent filmowy Dino de Laurentiis, to po zdjęciach kolacja była już gotowa. – Jak to, Matahi, znałeś tego Dino de Laurentiisa? – spytałam zdumiona. – Przecież kręcili tu Bunt na Bounty, a ja pracowałem dla całej ekipy… Szybko przekalkulowałam, że to były początki lat 60. – Matahi, ile ty masz lat? – Nie tylko nie obraził się, ale z dumą odparł: – Siedemdziesiąt! Przypomniałam sobie, jak wdrapywał się na palmę i złowił rybę, i omal kolejny raz tego dnia nie umarłam z wrażenia. Polinezyjski czas widać służy ludziom. Łupy wojenne Dino de Laurentiis, legendarny hollywoodzki producent, na Polinezję przyjechał z Marlonem Brando, Trevorem Howardem i całą plejadą hollywoodzkich gwiazd, by zrealizować tu pierwszą, lecz nie ostatnią wysokobudżetową hollywoodzką produkcję. Bunt na Bounty, którego osnową stała się książka Jamesa Normana Halla – amerykańskiego pisarza i żołnierza. Na wyspie Arue jest jego muzeum. Są w nim oryginalne meble, jego mundury, zapiski wojenne, artykuły prasowe, książki i plakaty filmowe. Oprowadzała mnie po nim jego córka Nancy. Opowiadała przy tym, że ojciec po koszmarze I wojny światowej przyjechał właśnie na Polinezję. Że na wyspie poznał swoją żonę. I że to tu napisał swoje najważniejsze książki: Bunt na Bounty czy Huragan. Na koniec Nancy dodała: – Ja też nie wyobrażam sobie życia gdzie indziej. Tutaj się urodziłam. To miejsce kochali moi rodzice. Gdy to mówiła, od razu dostrzegłam w niej radość życia typową dla Polinezyjczyków. Chciałabym taką mieć, gdy będę miała 80 lat. Ten sam błysk w oku widziałam u Matahiego, kiedy tłumaczył mi, że mihi to słówko, które pojawiło się w polinezyjskim języku dopiero po II wojnie światowej. Od angielskiego miss, czyli tęsknić. Tęsknili amerykańscy żołnierze, którzy musieli wrócić do domów. Nigdy tu nie walczyli, bo front był gdzie indziej. Za to podczas służby zdążyli zakochać się w polinezyjskich klimatach. Bez pamięci. Tajemnica przyjaźni Kiedy pytałam Matahiego, jak to się stało, że pracował z Dino de Laurentiisem, nie bardzo rozumiał, czemu się dziwię. – Wtedy Bora-Bora miało koło 2 tys. mieszkańców. Każdy tutaj musi mieć wiele zawodów i wiele umiejętności – cierpliwie tłumaczył. On sam był kierowcą, kucharzem, a jak było trzeba, także statystą. Miał swoich rybaków, swoich kucharzy – na ekipę po zdjęciach zawsze czekała kolacja gdzieś na plaży. Próbowałam namówić Matahiego do plotek. – Jacy oni byli, gdzie mieszkali, co robili? – pytałam. Bez skutku. Za każdym razem Matahi zamieniał się w kamień i nie chciał nic powiedzieć. Podobnie jak Joel Hurt na Moorea. Jego wypytywałam o Jacques’a Brela na Hiva Oa. Bo ten francuski bard postanowił tam zamieszkać i kupić ziemię. Nic jednak nie usłyszałam. – Takie mamy zasady – Joel w końcu przerwał milczenie, kiedy spytałam, czy się na mnie obraził. – Ludzie są ludźmi. Sława i pieniądze nie mają tu nic do rzeczy – znów zamilkł i już nie wracaliśmy do tego tematu. Boom na luksus Informacji szukałam więc na własną rękę. Dowiedziałam się na przykład, że w 1960 r. Marlon Brando wypatrzył Tetiaroa. Mały atol w archipelagu Wysp Towarzystwa. Kupił go w 1966 r. Dwanaście skromnych bungalowów, które wybudował, zyskało sławę najbardziej ekskluzywnego miejsca na Polinezji. Proste drewniane domki z wygodami. Cisza i błękitna laguna w cenie. Wśród gości głównie sławy tego świata. Ja też tam poleciałam i już wiem, dlaczego zakochali się w tym miejscu. Przemierzając wyspy Polinezji, dowiedziałam się też, że na Bora-Bora zwykli sypiać w St. Regis. Nicole Kidman i Keith Urban zapłacili tam za noc 15 tys. dol. podczas swojej podróży poślubnej. Arnold Schwarzenegger zaś wynajmował ponoć cały hotel, by nikt nie przeszkadzał i nie było paparazzich. O rachunkach Colina Farrella, który właśnie na Bora-Bora poślubił Amelię Warner, nikt z tubylców nie wspomina. Czasem ze śmiechem jedynie ktoś się wygada, że nie wpuścili go w nocy do hotelu, bo… portier go nie poznał. Ale jak zwykle: dyskretnie, bez wymieniania nazwy. Poszukiwanie sław kontynuję w Matira Beach, która cieszy się sławą „hotelu gwiazd”. To rozległy kompleks domków na brzegu i w lagunie. Do tych ostatnich długo szłam drewnianym pomostem. Elegancko, ślicznie. Zauroczyły mnie po drodze kosze z czerstwą bułką do karmienia ryb rozstawione na pomoście. I schodki wprost z domku do laguny, i szklany blat stolika, przez który podglądałam podwodne stwory. Mogłam go uchylać i wabić je bułką. Wokół mnie tylko cisza i słońce. Owoce mango ciężko opadały na piasek. Znalazłam się w raju! Drugie życie Brando Stąd pojechałam do znajdującego na tej wyspie hotelu, który otwarto w 2014 r. I nazwano „Brando”. Noc kosztuje tu „jedyne” 9 tys. dol. W cenie domki na brzegu oceanu z prywatnym basenem. Do tego posiłki, sporty wodne, wycieczka po wyspie… Ostatnią wolą Marlona Brando było, by taki właśnie przyjazny ekskluzywny hotel na jego wyspie powstał. Jego budowa zajęła niemal 10 lat. Choć jeszcze w dossier nie ma znanych nazwisk, nikt nie ma wątpliwości, że wkrótce się pojawią i to będzie hit. Tetiaroa ma swoją magię. Niegdyś była miejscem kultu. Przypływali na nią mieszkańcy polinezyjskich wysp, by składać ofiary. Później odwiedzali ją członkowie tahitańskiej rodziny królewskiej, szczególnie kobiety, które tam nabierały wagi. Bo w polinezyjskim rozumieniu im więcej damskich kilogramów, tym… piękniej. No i wybielały skórę zgodnie z obowiązującą modą. Współczesne spa oferuje ujędrnianie, opalanie i wyszczuplanie i na pewno zyska swoją stałą klientelę. Zakochaną w Polinezji tak jak inne gwiazdy. I jak ja. Kiedy wsiadałam do samolotu, który leciał w stronę Europy, poczułam to ukłucie mihi. Tęsknoty. Za Matahim, Joelem, smakiem mango prosto z drzewa i pieczonej na ognisku ryby, błyskiem radości życia w oku. Za gadaniem o wszystkim i niczym, turkusową laguną. Tym co łatwe i strachem, który czułam, kiedy rozszalała się burza. Przed wyjazdem dowiedziałam się jeszcze jednego. To właśnie ten luksus powolnego i szczęśliwego życia był powodem, dla którego baron Jerzy Hubert Edward von Dangel zainwestował na Bora-Bora.