Kiedyś w Europie istniała „modowa policja”. Przepisy dotyczące kobiet były restrykcyjne
Tkaniny tylko o określonych kolorach lub wzorach mogli nosić w XVI-wieku mieszkańcy Genui. Za zły dobór ubrań groziła ich konfiskata albo kara grzywny. Prawo było zdecydowanie bardziej restrykcyjne względem kobiet. Czego nie mogły nosić?
Spis treści: Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Jakie ubrania były zakazane? Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Dzisiaj trudno jest nam sobie wyobrazić to, że odpowiednie służby kontrolowałyby sposób naszego ubrania. Tymczasem jeszcze kilkaset lat temu na terenie Europy istniała swego rodzaju „modowa policja”. Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Temu zagadnieniu przyjrzała się historyczka sztuki dr Ana Cristina Howie z Cornell University w USA. W swoich najnowszych badaniach opublikowanych właśnie na łamach czasopisma naukowego „The Historical Journal” przyjrzała się temu zjawisku w Genui we Włoszech w XVI wieku. Podobne restrykcje istniały w tym samym czasie m.in. w Padwie czy we Florencji. Jednak Genua była wyjątkowa. Podczas gdy inne miasta uwzględniały klasę, miejsce urodzenia i inne kategorie w swoich przepisach dotyczących stroju, Genua dzieliła populację tylko na mężczyzn i kobiety. Dzięki temu dr Howie mogła przebadać to, w jaki sposób społeczeństwo postrzegało i kształtowało opinie na temat różnic płciowych poprzez przepisy dotyczące ubioru i ozdób. Za niewłaściwe ubranie groziła jego konfiskata i kara pieniężna. Odpowiednie służby chętnie wyłapywały „przestępców”, gdyż otrzymywały do kieszeni jedną trzecią kwoty mandatu. Pozostała trafiała do potrzebujących za pośrednictwem Magistrato delle Poveri. Jakie ubrania były zakazane? Na potrzeby swoich badań dr Howie przeanalizowała księgę z 1598 roku, w której znajduje się lista ponad dwustu zarzutów dotyczących niewłaściwego ubioru. W jednym z wpisów czytamy, że szlachetnie urodzona kobieta została zatrzymana na Piazza San Lorenzo za noszenie żółtej i morwowej jedwabnej ungaresca (kurtki z rękawami). Mężczyźni i kobiety byli spisywani również za noszenie biżuterii z litego złota. Większość „przestępców” pochodziła z klasy wyższej. Z ówczesnych przepisów wynikało, że na przykład można było nosić jedwabne ubranie, ale tylko w określonych kolorach – czarnym, białym, żółtym, zielonym, ciemnoniebieskim, czerwonym, fioletowym lub płowym brązie. – Można nosić wełnę w każdym z dostępnych kolorów jedwabiu, a także płowy, biały, różany i porcelanowy. Można nosić aksamit, ale nie jeśli ma jakikolwiek wzór – cytuje przepisy badaczka. I dodaje: – Trudno jest zrozumieć, co jest zabronione, ponieważ [prawo – przyp. red.] jest tak szczegółowe. Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Z czego wynikały zapisy prawa dotyczące ubrań. Dlaczego jednych nie można było nosić, a inne były w porządku? Miasto chciało ograniczyć ostentacyjne afiszowanie się bogactwem, a nadmierna ostentacja była postrzegana jako wada. A było nią chodzenie w ubraniu z tkaniny o określonych kolorach. W tamtych czasach niektóre barwniki, takie jak czerwony, purpurowy i czarny, były trudniejsze w produkcji, a przez to droższe. Podobne koszty wiązały się z metalami szlachetnymi. Jednak przepisy były bardziej restrykcyjne względem kobiet, niż mężczyzn. Wytyczne dotyczące ubioru dla mężczyzn nie miały nawet jednej strony, dla kobiet były trzy razy dłuższe. Kobiety były postrzegane jako łatwiej ulegające pokusie luksusu. – Zdradza to mizoginistyczne, teologiczne rozumienie kobiet i ich natury, a więc potrzebę większych regulacji, aby utrzymać kobiety pod kontrolą – uważa dr Howie. Na ustępstwa w kwestii mody mogły jednak liczyć panny młode. Co ciekawe w Genui ludzie, którzy tworzyli prawa i ci, którzy je łamali, pochodzili z tej samej małej puli około 1000 osób rządzących miastem. – Istniało biuro zajmujące się regulacją luksusu, składające się z wyżej urodzonych, którego pracownicy – wiem, bo widziałam ich inwentarze – również korzystali z tych rzeczy, które określali jako zakazane – zauważa historyczka. Źródło: The Historical Journal Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Podrzucili olbrzymi skarb z epoki brązu. Archeologów wcale to nie cieszy. Dlaczego?
Nieznane osoby podrzuciły pod siedzibę stowarzyszenia zajmującego się historią ziemi gryfińskiej olbrzymi skarb z epoki brązu. Teraz poszukuje ich policja, bo odkrycia dokonano nielegalnie. Przekazane zabytki archeologów cieszą umiarkowanie, bo nie znamy kontekstu ich znalezienia.
Spis treści: Jeden z największych skarbów odkrytych w ostatnich latach Zabytki bez kontekstu to zła informacja dla archeologów Chcesz poszukiwać zabytków? Można robić to legalnie Jeśli sądzicie, że praca archeologa polega na pozyskiwaniu z ziemi pięknych artefaktów, to jesteście w błędzie. Dla badaczy zajmujących się najdalszą historią człowieka kluczowe są w zasadzie wszystkie informacje, które można pozyskać, czy to w czasie wykopalisk, czy badań nieinwazyjnych. Bo archeologia dziś to nie tylko „kopanie w gruncie rzeczy”. Dlatego wielkie oburzenie wśród archeologów wywołała informacja o nielegalnym odkryciu wielkiego skarbu z epoki brązu w północno-zachodniej Polsce. Jeden z największych skarbów odkrytych w ostatnich latach Kilka dni temu na stronie Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie ukazał się komunikat dotyczący przejęcia skarbu. Przedmioty po odnalezieniu podrzucono pod siedzibę stowarzyszenia zajmującego się historią ziemi gryfińskiej. Stamtąd zabytki z pomocą policji trafiły do archeologów z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. „Jest to jeden z największych skarbów odnalezionych ostatnimi laty w Polsce” – napisał nadkom. dr Marek Łuczak z KWP w Szczecinie. Składa się na niego ponad 100 zabytków wykonanych z brązu i ze srebra, w tym 73 dużych rozmiarów. Są to m.in.: broń, naszyjniki, umba tarcz, sierpy, groty oszczepów. Nie jest do końca jasne, w jakim celu kilka tysięcy lat temu złożono te przedmioty do ziemi. Być może jest to skarb, czyli nagromadzenie zabytkowych artefaktów, a nie przedmioty towarzyszące pochówkowi, bo jest ich po prostu zbyt dużo. Zabytki bez kontekstu to zła informacja dla archeologów Jak czytamy na stronie policji, skarb pozyskano w wyniku nielegalnych poszukiwań zabytków. Fakt, że go wydobyto w niefachowy sposób, oznacza utratę cennych informacji na jego temat. Nie jest możliwe na przykład precyzyjne określenie jego wieku z pomocą metody radiowęglowej na podstawie materiałów organicznych zalegających obok artefaktów. Być może wokół skarbu znajdują się też inne zabytki, które nie były dla odkrywców atrakcyjne. Policjanci dotarli do fotografii z tych nielegalnych badań. „Sprawców nie interesował gliniany garniec widoczny na przesłanych zdjęciach, który został rozbity i pozostawiony w miejscu odnalezienia” – podkreślono. Wojewódzki Konserwator Zabytków złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez osoby, które dokonały odkrycia bez zgody na poszukiwania. Zgodnie z prawem za niszczenie stanowisk archeologicznych grozi kara pozbawienia wolności do 8 lat. Chcesz poszukiwać zabytki? Można robić to legalnie Prowadzenie poszukiwań zabytków, np. za pomocą detektora metalu, jest w Polsce możliwe. Trzeba jednak uzyskać na to pozwolenie jednego z Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytów. Większość urzędów konserwatorskich posiada swoje delegatury w mniejszych miastach. We wniosku należy określić miejsce i cel prowadzonych poszukiwań. Trzeba też pamiętać o uzyskaniu zgody właściciela terenu. Wkraczanie na cudzą ziemię bez pozwolenia może narazić poszukiwacza na poważne nieprzyjemności. Wniosek musi też zawierać program badań i ich zakres wraz z dołączoną mapą. Co zrobić w przypadku dokonania odkrycia archeologicznego (również w przypadkowy sposób)? Po pierwsze nie wyciągaj przedmiotu z ziemi. I koniecznie zrób kilka zdjęć. Następnie warto zabezpieczyć znalezisko – w zależności od odkrycia – np. przykryć tkaniną. A potem zawiadomić właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków i podać precyzyjną lokalizację, np. koordynaty GPS. Na większość pytań dotyczących prowadzenia badań i przypadkowego odkrycia zabytków można znaleźć odpowiedzi na stronie resortu kultury i dziedzictwa narodowego. Wielu poszukiwaczy i stowarzyszeń ich zrzeszających współpracuje z archeologami przy regularnych projektach badawczych. W ten sposób można bez większych formalności uczestniczyć w legalny sposób w poznawaniu fascynującej przeszłości naszego kraju. Źródło: KWP Szczecin Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Sąd zdecydował: były policjant winny zamordowania George'a Floyda. Na ulicach wiwaty
Derek Chauvin, były policjant z Minneapolis, został skazany za morderstwo drugiego i trzeciego stopnia oraz zabójstwo. To on w czasie próby zatrzymania George’a Floyda przyciskał jego szyję kolanem do ziemi i nie reagował na krzyki mężczyzny. Wyrok skazujący stał się powodem do świętowania dla czarnoskórej społeczności Stanów Zjednoczonych.
Derek Chauvin został uznany za winnego zamordowania Floyda, ale jeszcze nie wiadomo, ile lat spędzi w zakładzie karnym. Doniesienia prasowe podają, że za morderstwo drugiego stopnia grozi mu co najmniej 12 lat, jednak prokuratorzy mogą ubiegać się o dłuższy wyrok, maksymalnie do 40 lat - podaje Reuters. Grozi mu też do 25 lat za morderstwo trzeciego stopnia i do 10 lat za nieumyślne spowodowanie śmierci. Zarzuty są rozpatrywane oddzielnie, co oznacza, że zasądzone kary mogą zostać zsumowane. 45-letni Chauvin został zarejestrowany na filmie z 25 maja 2020 roku. Policjant (po zajściu wydalony ze służby) wbijał kolano w szyję George’a Floyda, podczas próby aresztowania związanej z domniemanym użyciem przez Floyda fałszywego banknotu 20-dolarowego w sklepie spożywczym. Na wideo widać, że Floyd był obezwładniony i leżał na ziemi twarzą w dół. Słychać było, jak mówił, że nie może oddychać, zanim stracił przytomność. 46-letniego czarnoskórego mężczyzny nie dało się uratować. Śmierć Floyda zapoczątkowała ruch Black Lives Matter, a przez całe Stany Zjednoczone przelała się fala antyrasistowskich protestów. Wtorkowy wyrok sądu w Minneapolis został uznany przez czarnoskórą społeczność za sukces. Demonstranci zgromadzeni przed budynkiem sądu wiwatowali twierdząc, że to jedyny słuszny wyrok, który przynosi sprawiedliwość, ale nie kończy debaty o rasizmie. "Wzywamy do pokojowej solidarności" „Rozdzierające serce zabójstwo George'a Floyda i wielu innych kolorowych uwydatniło systemowy problem rasizmu w naszym kraju. Nie jesteśmy bynajmniej bliscy zakończenia setek lat niesprawiedliwości spoczywających na barkach kolorowych. Jako liderzy w hrabstwie Santa Cruz jesteśmy odpowiedzialni za wdrażanie i zachęcanie do zmian w naszym regionie. Wspieramy wszystkie społeczności kolorowe, w tym te, które reprezentujemy w naszym różnorodnym kraju. Wzywamy naszą społeczność, aby dziś i każdego dnia gromadziła się razem w pokojowej solidarności” - napisali we wspólnym oświadczeniu czterej burmistrzowie hrabstwa Santa Cruz. „Ten proces przypomina o pilnej potrzebie uchwalenia przepisów, które pociągną policję do odpowiedzialności, zmienią kulturę egzekwowania prawa i zbudują zaufanie między organami ścigania a naszymi społecznościami poprzez zapobieganie policyjnej brutalności i umożliwienia ocalałym i rodzinom ofiar dostępu do wymiaru sprawiedliwości” - czytamy z kolei w oświadczeniu oddział NAACP (ang. National Association for the Advancement of Colored People - Krajowe Stowarzyszenie na rzecz Wsparcia Ludności Kolorowej) w hrabstwie Santa Cruz. "System zawiódł kolorowych. Biały system". Banksy ma pomysł na pomnik, który "uszczęśliwi wszystkich" Znany komentator problemów społecznych, artysta uliczny Banksy nie mógł nie włączyć się w dyskurs na temat amerykańskich zamieszek na tle policyjnej przemocy wobec czarnoskórych. Odniós.. „Wystarczająco dużo. Ten werdykt oferuje pewną miarę sprawiedliwości, ale nie jest pocieszeniem dla rodziny i przyjaciół pana Floyda. Nadszedł czas, aby nie tylko zreformować, ale także całkowicie przemyśleć system egzekwowania prawa w Stanach Zjednoczonych” - podkreślono. Policja do reformy Proces byłego policjanta był jednym z najgłośniejszych procesów ostatnich lat. Alexis Karteron z Rutgers University w Newark zwraca uwagę, że na sali sądowej w trakcie postępowania ani razu nie pojawiła się kwestia rasizmu czy rasy – tak ofiary, jak napastnika. – Ale korelacja z rasą z wielu powodów jest oczywista dla każdego bystrego obserwatora – komentuje Karteron na łamach „The Conversation”. – Najpilniejszymi problemami amerykańskiej policji są problemy rasowe. Dla niektórych ewolucja patroli niewolników w siły policyjne i niepowodzenie trwających od dziesięcioleci wysiłków reformatorskich są dowodem na to, że amerykańska policja jest niereformowalna i musi zostać zastąpiona. Dla innych wystarczą zmiany w polityce użycia siły i ulepszone środki rozliczalności, takie jak te zawarte w proponowanej ustawie George Floyd Justice in Policing Act. - mówi Karteton. Podkreśla, że „postęp nastąpi tylko wtedy, gdy Ameryka jako całość zrozumie rolę rasy”. Nowojorskie zoo trzymało czarnoskórego mężczyznę w klatce orangutana. Przeprasza po 114 latach Przez tydzień od 8 września 1906 roku zoo w nowojorskiej dzielnicy Bronx trzymało w klatce orangutana w tamtejszej małpiarni 23-letniego mężczyznę z Afryki w stroju plemiennym. Teraz organiz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1878e2a1e0d63b30d9ec70f06b88e37f2e4819a3-0c18191.jpeg" width="906" height="700" alt="Benga miał spędzić w klatce w zoo miesiąc, ale w związku z ogromnym zainteresowaniem starano się zatrzymać go dłużej (Biblioteka Kongresu USA / domena publiczna)" title="Benga miał spędzić w klatce w zoo miesiąc, ale w związku z ogromnym zainteresowaniem starano się zatrzymać go dłużej (Biblioteka Kongresu USA / domena publiczna)" /> Dwoje nastolatków zastrzelonych Inny z komentatorów „The Conversation” zwraca uwagę, że proces Chauvina należy uznać za przełomowy. Do tej pory procesy ws. nadużycia siły przez policjantów wobec zatrzymanych – szczególnie czarnoskórych – praktycznie nie kończyły się wyrokami skazującymi. Sądy i prokuratorzy niechętnie podejmowali się prowadzenia tych spraw, aby uniknąć „problemów z środowisku zawodowym” - zauważa Ric Simmons z Uniwersytetu Stanowego Ohio. – Zwykle też oskarżony policjant może liczyć na wsparcie innych funkcjonariuszy, którzy zeznają na jego korzyść i wyjaśniają, dlaczego jego działania były uzasadnione. Nie w tym przypadku. Każdy świadek tego policjanta zeznawał przeciwko Chauvinowi. (…) Chauvin nie miał żadnego możliwego argumentu, że bał się o swoje życie lub instynktownie zareagował na zagrożenie. George Floyd nie zrobił nic, co mogłoby usprawiedliwić brutalne działania oskarżonego, a przytłaczające dowody przedstawione przez prokuratorów przekonały o tym 12 ławników – podkreślił Simmons. „Koncepcja rasy nie ma żadnych genetycznych podstaw”. Rasy człowieka nie warunkuje kolor skóry? Kiedy naukowcy zabrali się za sekwencjonowanie pełnego genomu, który był połączeniem genów kilku jednostek, celowo zebrali próbki od osób, które same siebie uważały za przedstawicieli r... Czy sprawa zabójstwa Floyda i skazanie Chauvina to jedynie pokazowy proces, mający uspokoić społeczne nastroje, czy rzeczywiście przyczyni się do zmiany prawa i ograniczenia policyjnej przemocy? Pewne jest, że po tym procesie trudniej będzie wyciszać podobne sprawy i przechodzić nad nimi obojętnie. W ostatnich dniach w Stanach Zjednoczonych ponownie doszło do protestów przeciwko policji po tym, jak w dwóch różnych interwencjach zastrzelonych zostało dwoje nastolatków. W Chicago policjant zastrzelił 13-latka, bo ten miał trzymać w ręcę nóż. W Ohio funkcjonariusz postrzelił 16-letnią czarnoskórą dziewczynę. Rana okazała się śmiertelna.
Mała dziewczynka ze Sri Lanki nie przeżyła brutalnych „egzorcyzmów”, które według lokalnych wierzeń miały wypędzić z niej „złe duchy”.
Policja zatrzymała dwie osoby, prowadzącą rytuał kobietę i matkę dziecka. Obie trafiły przed sąd 1 marca, obie aresztowano (ten moment widać na filmie poniżej). 9-latka straciła przytomność w trakcie „egzorcyzmów”. Zmarła po przewiezieniu do szpitala. Tragedia rozegrała się w mieście Delgoda, ok. 40 km od stolicy w Colombo. View oEmbed on the source website Według informacji przekazanych miejscowemu dziennikowi „Adaderana” przez aresztujących „egzorcystkę” policjantów, kobieta polewała głowę dziecka olejem i biła kijem, bo tylko tak można było „wypędzić demona”. Druga z aresztowanych kobiet, bezpośrednio odpowiedzialna za zabicie dziecka lokalna „ekspertka”, ponoć podobne usługi oferowała w okolicy już od całkiem dawna. View oEmbed on the source website Według policji przypadki ciężkich urazów ciała i śmierci w wyniku egzorcyzmów w okolicy miasta Delgoda zdarzały się już wcześniej. Nie wiadomo, czy z ręki aresztowanej zginął ktoś jeszcze. Bicie krzyczącego z rozpaczy dziecka próbowali ponoć przerwać sąsiedzi, ale nie zdążyli na czas. fot. YOUTUBE/NEWSFIRST SRI LANKA
Dlaczego poszukiwanie przyjemności staje się pułapką? Mózg uzależniony [REPORTAŻ]
Coraz więcej wiemy o zachciankach i łaknieniach napędzających szkodliwe dla nas nawyki. I coraz lepiej rozumiemy, w jaki sposób nauka może pomóc w ich przezwyciężeniu.
Tekst: Fran Smith Zdjęcia: Max Aguilera-Hellweg Patrick Perotti nie potraktował poważnie przekazanej mu przez matkę informacji o lekarzu, który leczy narkomanię falami elektromagnetycznymi. – Pomyślałem sobie, że to szarlatan – przyznaje. Patrick, 38-latek z włoskiej Genui, kokainę zaczął zażywać w wieku 17 lat. Przygoda z narkotykami przerodziła się w pochłaniający coraz większą część życia nałóg. Mężczyzna zakochał się, spłodził syna, uruchomił restaurację. Niestety ani rodzina, ani biznes nie wytrzymały jego uzależnienia. Odbył trzymiesięczny odwyk, ale już po 36 godzinach od wyjścia z ośrodka wziął pierwszą dawkę. Potem poszedł na kolejny, trwający osiem miesięcy, ale pierwszego dnia po powrocie natknął się na swego dilera i popłynął. – Brałem kokę jak wściekły – przyznaje. – Ogarnął mnie jakiś obłęd, obsesja. Nie widziałem z tego wyjścia. Matka jednak naciskała, by zwrócił się do lekarza od fal elektromagnetycznych, więc w końcu się zgodził. Okazało się, że musi siedzieć w fotelu jak u dentysty, a doktor Luigi Gallimberti przykłada mu jakieś urządzenie do głowy z lewej strony. Miało to stłumić jego głód kokainowy. – Wiedziałem, że albo dr Gallimberti mi pomoże, albo będzie ze mną koniec – wspomina. Luigi Gallimberti, psychiatra i toksykolog, w swej klinice w Padwie leczy z uzależnień od 30 lat. Postanowił spróbować metody zwanej przezczaszkową stymulacją magnetyczną, w skrócie TMS (transcranial magnetic stimulation), bo wykorzystywała nowe odkrycia naukowe w zakresie uzależnień, a on był sfrustrowany nieskutecznością dotychczasowego podejścia. Są leki, które pomagają ludziom rzucić picie, palenie czy heroinę, ale nawroty zdarzają się bardzo często, zaś na uzależnienia od środków pobudzających, takich jak kokaina, w ogóle nie opracowano żadnej farmakoterapii. – Leczenie takich chorych jest bardzo, bardzo trudne – przyznaje. Dzięki analizie obrazów mózgu osób wychodzących z kokainizmu profesor neurobiologii Annie Rose Childress z Uniwersytetu Pensylwanii poznaje drogi, którymi podprogowe bodźce związane z narkotykiem aktywują mózgowy układ nagrody i skłaniają uzależnionego do powrotu do nałogu. Pokazywanie uzależnionym zdjęć takich jak to na monitorze z lewej strony, przez moment trwający zaledwie 33 milisekundy, powoduje u nich pobudzenie układu nagrody. Badaczka próbuje znaleźć środek farmakologiczny, który umożliwi zapobieganie temu pobudzeniu i uchroni uzależnionych przed staniem się ofiarą takich „niewidzialnych” bodźców. Według ONZ-owskiego Biura ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) ponad 200 tys. ludzi na świecie umiera co roku wskutek przedawkowania narkotyków i chorób związanych z narkomanią, np. HIV. Liczba ofiar palenia i alkoholu jest wielokrotnie większa. Tytoniu używa miliard ludzi. Uważa się, że palenie leży u podstawy pięciu najczęstszych przyczyn zgonów: chorób serca i układu krążenia, zapaleń płuc i oskrzeli, przewlekłej choroby obturacyjnej płuc i raka płuc. Na świecie blisko jedna osoba na 20 jest uzależniona od alkoholu. Nikt dotąd nie policzył ludzi uzależnionych od hazardu i innych przymusowych czynności, co coraz częściej uznaje się za chorobę. Naukowcy zdołali stworzyć szczegółowy obraz wywoływanych przez uzależnienie zaburzeń w szlakach nerwowych i procesach zachodzących w mózgu odpowiedzialnych za pragnienia, wyrabianie nawyków, doznawanie przyjemności, uczenie się, regulowanie emocji i procesy poznawcze. Wykorzystując cudowną plastyczność mózgu, uzależnienie przekształca obwody neuronowe, wskutek czego najwyższą wartość zyskuje kokaina, heroina czy wódka, a inne ważne rzeczy, jak zdrowie, praca, rodzina czy życie jako takie – schodzą na drugi albo i trzeci plan. – W pewnym sensie uzależnienie jest patologiczną postacią uczenia się – tłumaczy Antonello Bonci, neurolog z amerykańskiego Narodowego Instytutu Narkomanii (NIDA). Doktora Gallimbertiego zafascynowały wyniki eksperymentów przeprowadzonych przez Bonciego i jego współpracowników z NIDA i Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco. Ekipa Bonciego mierząca aktywność elektryczną neuronów u szczurów na głodzie kokainowym odkryła, że obszar mózgu hamujący działania impulsywne jest nadmiernie wyciszony. Posługując się techniką optogenetyki, która polega na regulowaniu aktywności precyzyjnie określonych neuronów za pomocą światła (wrażliwość neuronów na światło uzyskiwana jest metodą inżynierii genetycznej), naukowcy pobudzili u szczurów te ospałe komórki do aktywności. – Zwierzęta po prostu przestały interesować się kokainą – stwierdza Bonci. Naukowcy podejrzewają, że pobudzanie w mózgu człowieka obszarów odpowiedzialnych za kontrolę postępowania, które znajdują się w korze przedczołowej, może poskromić gwałtowny apetyt osoby uzależnionej na doznanie haju. Gallimberti uznał, że TMS może się okazać praktycznym sposobem na uzyskanie tego efektu. Nasze mózgi działają na zasadzie przekazywania elektrycznych impulsów między neuronami. Stymulacja magnetyczna mózgu, używana od lat do leczenia depresji i migren, wykorzystuje ten fakt. Urządzenie to obudowana cewka elektromagnetyczna z rękojeścią. Przepuszczany przez cewkę prąd wytwarza impulsy magnetyczne zmieniające aktywność elektryczną mózgu. Gallimberti uznał, że takie powtarzające się impulsy mogą pobudzić uszkodzone przez narkotyk szlaki nerwowe, dokonać czegoś w rodzaju restartu, jak przy zawieszeniu się komputera. Patrick Perotti, poważnie uzależniony od kokainy, mimo terapii odwykowych wielokrotnie wracał do narkotyku. W końcu zdecydował się na metodę eksperymentalną – stymulowanie kory mózgowej płatów czołowych falami elektromagnetycznymi – stosowaną w klinice w Padwie. Metoda poskutkowała. Psychiatra Luigi Gallimberti wykorzystuje przezczaszkową stymulację magnetyczną także u innych pacjentów i odnosi podobne sukcesy. Wraz z kolegami planują eksperyment o dużej skali. Metodę testuje się obecnie także w odniesieniu do innych uzależnień, w różnych krajach świata. Wraz z kolegą, psychologiem i neurokognitywistą Albertem Terraneo połączyli siły z Boncim. Chcąc przetestować tę metodę, zwerbowali grupę uzależnionych od kokainy ochotników. 16 z nich było poddawanych przez miesiąc stymulacji magnetycznej, a 13, stanowiących grupę kontrolną, leczono standardowo, m.in. podawaniem środków przeciwlękowych i przeciwdepresyjnych. Pod koniec eksperymentu abstynencję od narkotyku utrzymywało 11 osób z grupy poddawanej stymulacji i tylko 3 osoby z grupy kontrolnej. Badacze ogłosili wyniki badań w styczniu 2016 r. w European Neuropsychopharmacology. Artykuł zdobył rozgłos, co sprawiło, że do kliniki napłynęły setki nowych pacjentów, wśród nich Patrick Perotti. Gdy się zgłosił, był podniecony i łatwo się irytował. Twierdzi, że już po pierwszej sesji poczuł spokój. Wkrótce głód kokainy znikł. Po pół roku nadal go nie było. – Stałem się ożywiony, odzyskałem chęć do życia – zwierza się. – Nie czułem się tak od bardzo dawna. Konieczne są szeroko zakrojone badania kliniczne, z użyciem placebo i podwójnie ślepej próby, aby dowieść, że ten sposób leczenia rzeczywiście działa i że efekty, które daje, są trwałe. Ekipa planuje dalsze badania, a naukowcy na całym świecie wypróbowują metodę przezczaszkowej stymulacji magnetycznej do pomagania ludziom w rzuceniu palenia, picia, hazardu, opioidów, objadania się słodyczami. Jeszcze niedawno pomysł naprawiania okablowania mózgu w celu zwalczenia nałogu wydawałby się niedorzeczny. Ale postępy neurobiologii radykalnie zmieniły poglądy na uzależnienie. Jeśli zajrzeć do podręcznika dla lekarzy sprzed 30 lat, przeczyta się, że nałóg jest postępującą zależnością od przyjmowania jakiejś substancji. I to z rosnącą tolerancją, która sprawia, że trzeba używać coraz większych dawek, chcąc uzyskać oczekiwany efekt, i że po zaprzestaniu używania substancji występują przykre objawy zwane ostrym zespołem odstawienia (zespołem abstynencyjnym). Owszem, to dość dobrze pasuje do mechanizmu alkoholizmu, nikotynizmu czy uzależnienia od heroiny. Ale nie wyjaśnia uzależnienia od marihuany czy kokainy, które po odstawieniu nie wywołują drgawek, mdłości ani wymiotów, jak to jest w przypadku heroiny. Ten szczur ma do czynienia z urządzeniem naśladującym automat hazardowy. Słyszy te same dźwięki i widzi te same migające światła, które przyciągają do kasyna ludzi. Ma do wyboru kilka otworów, z których wypadają kostki cukru. Konsekwentnie wybiera ten, z którego wypadają największe porcje kostek, mimo że prawdopodobieństwo „wypłaty” jest tu najmniejsze. Catharine Winstanley, neurobiolog z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej, poprzez podobne doświadczenia odkryła, że środek farmakologiczny, który blokuje receptory dopaminowe, zmniejsza częstość podejmowania ryzykownych decyzji, jakie wiążą się z nałogowym hazardem. Stary model nie tłumaczy też najbardziej podstępnego aspektu uzależnienia: nawrotów. Dlaczego ludzie tęsknią do palącego smaku wódki czy do heroinowej rozkoszy, mimo że ich ciało nie jest już od jakiegoś czasu fizycznie uzależnione? Raport naczelnego lekarza USA podkreśla to, co środowisko naukowe powtarzało od lat: uzależnienie to choroba, a nie wada charakteru. Niekoniecznie musi występować zależność fizyczna i objawy odstawienia, za to zawsze jest obecny przymus powtarzania nałogowych działań mimo negatywnych skutków. Takie spojrzenie na sprawę pozwoliło wielu naukowcom zaakceptować koncepcję niegdyś uważaną za herezję – że do uzależnienia nie jest konieczny narkotyk (substancja chemiczna). Niektórzy z nich uważają, że wiele pokus współczesnego życia: śmieciowe jedzenie, zakupy, smartfony – ma potencjał uzależniający ze względu na silny wpływ na działający w mózgu układ nagrody, czyli te obwody, które odpowiadają za napady rozmaitych „głodów”. – Wszyscy jesteśmy świetni w poszukiwaniu przyjemności. To nasze ewolucyjne dziedzictwo – wyjaśnia Anna Rose Childress, neurolożka z Ośrodka Badań nad Uzależnieniami Uniwersytetu Pensylwanii. Przez wiele lat Anna Rose Childress i inni badacze, którzy chcą rozwikłać zagadkę uzależnienia, badali układ nagrody. Większość prowadzonych przez nich badań polega na umieszczaniu osób uzależnionych od narkotyków w komorze urządzenia do rezonansu magnetycznego (MRI), co jest metodą na prześledzenie przepływu krwi w mózgu i zobrazowanie w ten sposób aktywności neuronalnej. Przy wykorzystaniu skomplikowanych algorytmów i kodowania barwnego powstają obrazy, na których widać te obszary, które są ożywione, gdy mózg jest na głodzie. Rudowłosa Anna Childress siedzi przy komputerze i przegląda galerię skanów mózgów – szarych owali z kolorowymi plamami. – Może to brzmi dziwnie, ale mogę się przyglądać tym obrazom godzinami. I robię to – przyznaje. – To coś cudownego. Pomyśleć, że możemy zobaczyć wyraźnie stan mózgu. Niesamowite, a równocześnie groźne. Jak wróżenie z fusów. Widzimy plamki, które komputer pokolorował na lilaróż, fiolet czy zieleń. Ale co tak naprawdę nam mówią? Układ nagrody, jeden z najstarszych układów mózgu (ludzki niewiele różni się od szczurzego) istnieje po to, byśmy aktywnie szukali tego, co potrzebne do życia i przetrwania gatunku, i zwraca naszą uwagę na doznania zmysłowe (widoki, dźwięki, zapachy), które nas ku temu kierują. Działa na poziomie instynktu i odruchów, które wytworzyły się wtedy, gdy przeżycie zależało od tego, czy dotrze się do pożywienia albo partnera seksualnego przed konkurencją. Ale ten układ wprowadza nas w błąd w świecie, w którym mamy możliwość nieustannego zaspokajania pragnień. W Seulu za godzinę pobytu w salonie gry płaci się około dolara, a niektóre przybytki czynne są całą dobę. Odkąd Korea Południowa otworzyła tani i szeroki dostęp do superszybkiego internetu, okazało się, że niektórzy ludzie rujnują sobie życie, nałogowo grając w gry komputerowe. Obecnie terapia jest finansowana przez państwo. Ochota na coś zależy od skomplikowanej sekwencji wydarzeń w mózgu, ale naukowcy uważają, że wyzwalaczem jest gwałtowny wzrost stężenia jednego z neuroprzekaźników – dopaminy. Ten chemiczny posłaniec przenosi sygnały przez synapsy i odgrywa w mózgu wiele ról. Przypływ dopaminy wzmacnia atrakcyjność bodźca, czyli jego wartość motywacyjną – czy to będzie np. kokaina, czy tylko kojarzące się z nią doznania, np. widok białego proszku. Każdy narkotyk wywołuje w mózgu zmiany chemiczne we właściwy sobie sposób, ale wszystkie powodują skokowy wzrost stężenia dopaminy, znacznie większy niż zmiany poziomu tego neuroprzekaźnika, jakie występują w warunkach naturalnych. Popatrzmy na dziwne uboczne działania leków, które w organizmie naśladują naturalną dopaminę; wykorzystuje się je do łagodzenia objawów choroby Parkinsona. Choroba ta niszczy komórki wytwarzające dopaminę, a jej najbardziej widocznym skutkiem są zaburzenia zdolności poruszania się. Objawy te zmniejsza się, stosując właśnie leki zastępujące dopaminę. U 14 proc. chorych, którzy je przyjmują, rozwijają się różne uzależnienia: od hazardu, pornografii, zakupów, jedzenia i od samych leków. W wyniku procesu uczenia się sygnały wtórne, oznaczające przyszłą nagrodę, również powodują wyrzut dopaminy. Anna Childress wykazała, że ludzie uzależnieni nie muszą świadomie zarejestrować bodźca, by doszło do pobudzenia układu nagrody. W artykule ogłoszonym w internetowym periodyku naukowym PLOS ONE przedstawiła wyniki badań obrazowych mózgu 22 niebiorących kokainistów, którym przez 33 milisekundy (to jedna dziesiąta czasu potrzebnego na mrugnięcie oczami) pokazywano zdjęcia fajek do cracku i innych sprzętów do zażywania kokainy. W ciągu tak krótkiego czasu badani nie mogli nic „zobaczyć” (jest to czas zbyt krótki, by przekroczyć próg percepcji, a zatem by osoba mogła świadomie zarejestrować, co widzi), niemniej jednak zarejestrowane podprogowo przez umysł badanych obrazy pobudzały te same procesy w układzie nagrody, które są aktywowane przez obrazy widziane świadomie. Według badaczki wyniki potwierdzają to, co wielokrotnie słyszała od narkomanów, którzy mieli nawrót brania i nie byli w stanie wyjaśnić, co go pobudziło. – Poruszają się w otoczeniu, gdzie wciąż jakieś rzeczy przypominają o kokainie. Te sygnały docierają do nich podprogowo, a układ nagrody zaczyna się nakręcać. Zanim sobie zdadzą sprawę, co się dzieje, lawina rusza. Mózg jest oczywiście czymś więcej niż narządem poszukiwania przyjemności. Jest wyrafinowaną maszynerią do myślenia, analizowania ryzyka i hamowania rozpasanych ciągot. Dlaczego jednak przymus zaspokojenia przeważa nad rozsądkiem, dobrymi intencjami i świadomością szkód, jakie uleganie nałogowi wywołuje? – To potężny demon człowieka opętuje – mówi wielki facet, który regularnie pali crack. Bierze on udział w badaniu prowadzonym przez pracownię prof. psychiatry i neurolożki Rity Z. Goldstein. Podczas gdy urządzenie będzie rejestrowało aktywność jego mózgu, mężczyzna będzie oglądał ilustracje związane z zażywaniem kokainy i wysłuchiwał poleceń, aby wyobrażał sobie przyjemność zażywania lub niebezpieczeństwa związane z narkotykiem, wywoływane przez kolejne obrazy. Rita Goldstein i jej zespół sprawdzają, czy trening neurologiczny, pozwalający człowiekowi obserwować własny mózg w działaniu, może pomóc uzależnionym w odzyskaniu kontroli nad ich kompulsywnymi nawykami. – Wciąż myślę, jak to możliwe, że przepuściłem taką kupę forsy na ten drag – żali się pacjent, gdy wprowadzają go do urządzenia MRI. Metody obrazowania aktywności neuronalnej stosowane przez Ritę Goldstein pomogły lepiej zrozumieć działanie układu nagrody i powiązanie uzależnienia z funkcjami kory przedczołowej i innych obszarów korowych. Zmiany, jakie w nich zachodzą, wpływają na ocenę sytuacji, samokontrolę oraz inne funkcje poznawcze związane z uzależnieniem. – Przyjemność jest ważna na początku cyklu uzależnieniowego, ale zmniejsza się w miarę trwania nałogu – tłumaczy. Ludzie uzależnieni często używają narkotyku nie po to, by zyskać przyjemność, ale żeby nie czuć cierpienia związanego z zaprzestaniem brania. W Klinice Marszaka, ośrodku leczenia alkoholizmu pod Moskwą, pacjentom kończącym 30-dniowy odwyk wszywa się pod skórę sześciomiesięczną dawkę antabusu. Ten środek wywołuje wymioty, jeśli spożyje się alkohol – jest to rodzaj terapii awersyjnej. Ośrodek moskiewski posługuje się też innymi metodami mającymi na celu wyrwanie z uzależnienia, takimi jak joga, psychoterapia indywidualna i grupowa, podawanie suplementów z antybiotykami, specjalna dieta oraz środki przeciwdepresyjne. W 2002 r. Rita Goldstein we współpracy z Norą Wołkową (obecną dyrektor NIDA) przedstawiły model uzależnienia zwany „zaburzenie hamowania reakcji i przypisywania atrakcyjności”, (impaired response inhibition and salience attribution, IRISA). Nazwa brzmi skomplikowanie, ale koncepcja jest prosta. W miarę jak dla uzależnionego bodźce związane z narkotykiem zyskują na ważności, zawęża się jego pole uwagi, niczym w kamerze robiącej zbliżenie jakiegoś obiektu – wszystko poza tym niknie z pola widzenia. Równocześnie, w obliczu tych bodźców, słabnie zdolność mózgu do kierowania postępowaniem. Ricie Goldstein udało się wykazać, że u kokainistów dochodzi do zmniejszenia ilości istoty szarej w korze przedczołowej. Niedobór ten wiąże się z osłabieniem funkcji wykonawczej, dlatego też narkomani uzyskują inne wyniki niż ludzie nieuzależnieni w testach psychologicznych sprawdzających pamięć, skupianie uwagi, podejmowanie decyzji i reagowanie na inne nagrody niż narkotyki (np. pieniądze). Na ogół te wyniki są gorsze, ale nie zawsze. Zależy to od kontekstu. Wieloletni narkomani są często świetni w planowaniu i wykonywaniu zadań związanych ze zdobywaniem i zażywaniem narkotyku, ale odbywa się to kosztem innych funkcji poznawczych, w tym uświadomienia sobie, kiedy przestać. Te zaburzenia zachowania i funkcjonowania mózgu są często trudniej dostrzegalne niż inne zaburzenia układu nerwowego i silniej wpływa na nie bieżąca sytuacja. – Chyba właśnie dlatego uzależnienie było jednym z ostatnich zaburzeń uznanych za zaburzenie centralnego układu nerwowego – mówi. Badania Rity Goldstein nie odpowiadają na pytanie: „Co było pierwsze, jajko czy kura?” – to znaczy, czy te zaburzenia są skutkiem uzależnienia, czy też raczej jego przyczyną, a u ich podłoża leży dziedziczność, traumatyczne przeżycia, stres lub inne czynniki. Niemniej jednak pracownia badaczki znalazła napawające optymizmem dowody na to, że obszary płatów czołowych zaczynają zdrowieć, gdy uzależnieni przestrzegają abstynencji od narkotyku. Badaniem, którego wyniki ogłoszono w 2016 r., objęto 19 kokainistów, którzy przez pół roku utrzymywali abstynencję lub radykalnie ograniczyli zażywanie narkotyku. Udało się u nich wykazać istotny wzrost objętości istoty szarej w dwóch obszarach związanych z hamowaniem impulsów oraz oceną korzyści. Marc Potenza kroczy przez ogromne kasyno The Venetian w Las Vegas. Automaty do gry pikają, dzwonią, piszczą. Potenza, dziarski psychiatra z Uniwersytetu Yale, dyrektor programu badawczego nad impulsywnością i zaburzeniami panowania nad impulsami, nie zwraca na nie uwagi. – Nie jestem hazardzistą – wzrusza lekko ramionami. Wychodzi z pałacu przyjemności, zjeżdża ruchomymi schodami i przez długą halę dociera do zacisznej salki konferencyjnej, gdzie blisko setce kolegów lekarzy przedstawi wyniki swoich badań nad uzależnieniem od hazardu. Sylvie Imbert i Yves Brasey są przekonani, że w wyrwaniu się spod władzy butelki pomógł im baklofen – lek stosowany w usuwaniu nadmiernych napięć mięśniowych (spastyczności). Badania wykazują, że baklofen może okazać się bardzo obiecującym środkiem w leczeniu choroby alkoholowej. Yves zadowala się kilkoma drinkami od czasu do czasu; tu pozwala sobie na piwo w hotelu Luxembourg Parc w Paryżu. Sylvie przez długi czas piła niemal codziennie sześć do dziewięciu drinków. Odkąd bierze baklofen, zdarza jej się wprawdzie wypić lampkę, ale tylko od czasu do czasu, przy ważniejszej okazji. Spotkanie zorganizował amerykański Narodowy Ośrodek na rzecz Odpowiedzialnego Hazardu, sponsorowana przez branżę instytucja, która finansuje badania nad hazardem. Spotkanie odbywa się w przeddzień wielkiego zjazdu całej branży – Global Gaming Expo. Naukowiec zajmuje miejsce na mównicy i referuje wyniki badań nad spoistością istoty białej i krążeniem krwi w korze mózgowej hazardzistów. Poza tą salą ekipy przygotowują ekspozycje różnych nowości mających na celu wywołanie wyrzutu dopaminy u przedstawicieli pokolenia urodzonego w latach 80. i 90. XX w., jak np. zakłady o wyniki gier komputerowych czy gry kasynowe wzorowane na Xboksie. Udział weźmie ponad 27 tys. wytwórców gier, projektantów i firm prowadzących kasyna. Wyniki badań Potenzy i innych skłoniły establishment psychiatryczny do zaakceptowania koncepcji uzależnień behawioralnych. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne w 2013 r. przesunęło w podręczniku diagnostycznym nałogowy hazard z rozdziału Niesklasyfikowane zaburzenia panowania nad impulsami do rozdziału Zaburzenia związane z uzależnieniem od zażywania narkotyków i innych czynności. To nie czysta formalność. – To otwiera możliwość uznania innych kompulsywnych działań za uzależnienie – tłumaczy Judson Brewer, dyrektor naukowy Ośrodka Uważności (Mindfulness) Szkoły Medycznej Uniwersytetu Massachusetts. Towarzystwo Psychiatryczne przez ponad 10 lat zastanawiało się nad tą decyzją, aż wyniki badań potwierdziły pokrewieństwo funkcjonalne nałogowego hazardu z narkomanią. Nienasycone pragnienie, nadmierne zawężenie zainteresowań, napady „głodu” nie do opanowania. Dreszcz emocji, żądza podnoszenia stawki i uczucie podniecenia i euforii. Niemożność rzucenia nałogu mimo postanowień. Marc Potenza jako jeden z pierwszych zarejestrował obrazy funkcjonowania mózgu hazardzistów i odkrył, że wyglądają niemal identycznie jak skany mózgów narkomanów – z osłabioną aktywnością obszarów mózgu odpowiedzialnych za panowanie nad impulsami. Dziś, gdy psychiatria zaakceptowała koncepcję, że możliwe jest uzależnienie bez narkotyków, naukowcy starają się ustalić, jakie rodzaje zachowania można uznać za uzależnienie. Na liście sporządzonej przez psychiatrę Jona Granta z Kliniki Uzależnień i Zaburzeń Obsesyjno-Kompulsywnych Uniwersytetu Chicagowskiego znalazły się: uzależnienie od internetu, od jedzenia, kleptomania, zakupoholizm i seksoholizm. – Od wszystkiego, co daje nadmierną przyjemność, od każdej rzeczy, która wywołuje euforię lub uspokaja, można się uzależnić – przekonuje badacz. – Czy przerodzi się w nałóg zależy od indywidualnej podatności, na którą wpływają czynniki dziedziczne, przeżycia, stres, depresja. Przypuszczalnie najbardziej kontrowersyjne z „nowych” uzależnień to uzależnienie od jedzenia i seksoholizm. Czy najbardziej pierwotne potrzeby mogą uzależniać? Światowa Organizacja Zdrowia zaleciła, by w nowym wydaniu Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (w 2018 r.) kompulsywne uprawianie seksu wpisać na listę zaburzeń panowania nad impulsami. Ale Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne po debacie nad tym, czy problem jest rzeczywisty, zrezygnowało z wpisania seksoholizmu do najnowszego podręcznika diagnostycznego. Uzależnienia od jedzenia nawet nie wzięło pod uwagę. Funkcjonariusz organów ścigania zatrzymuje mężczyznę podejrzanego o palenie heroiny w śródmieściu Seattle. Zatrzymany, tak jak inni sprawcy drobnych wykroczeń narkotykowych, zostanie skierowany na leczenie, a nie do odsiadki. Od pięciu lat realizowany tu jest nowatorski program będący odbiciem coraz powszechniejszej świadomości, że narkomania jest chorobą, którą można leczyć, a nie przestępstwem. Dzięki programowi wśród sprawców tego rodzaju wykroczeń spadł odsetek recydywistów. Nicole Avena, neurolog ze szpitala Mount Sinai w Nowym Jorku, wykazała, że szczury będą niepohamowanie pochłaniały cukier, jeśli się im na to pozwoli, potem wytworzy się u nich podwyższona tolerancja na ten pokarm (konieczne będą większe dawki do uzyskania zadowolenia), będą występować napady głodu cukrowego oraz objawy odstawienia – tak samo jak w przypadku szczurów uzależnionych od kokainy. Badaczka twierdzi, że pokarmy o wysokiej zawartości tłuszczu, a także żywność wysoko przetworzona, np. biała mąka, mogą wywoływać takie same problemy jak cukier. Nicole Avena i grupa naukowców z Uniwersytetu Michigan przebadała 384 osoby dorosłe: 92 proc. przyznało, że odczuwa nieustanną ochotę na pewne pokarmy i ma za sobą wiele nieudanych prób ich odstawienia – to dwa wyraźne objawy uzależnienia. Badani wymieniali na pierwszym miejscu pizzę. Badaczka nie ma wątpliwości, że uzależnienie od pokarmów to zjawisko rzeczywiste. – Właśnie dlatego ludzie tak borykają się z otyłością. Nauce lepiej idzie zdobywanie wiedzy o tym, co złego dzieje się w uzależnionym mózgu, niż tworzenie metod zaradzenia temu. Jest kilka leków, które pomagają przezwyciężyć uzależnienia. Na przykład naltrekson opracowano w celu leczenia nadużywania opioidów, ale przepisuje się go także przy ograniczaniu nadużywania alkoholu, objadania się i nałogowego hazardu. Buprenorfina pobudza receptory opioidowe w mózgu, choć znacznie słabiej niż heroina. Podawanie tego środka tłumi przykre objawy głodu i zespołu odstawienia, więc ludziom jest łatwiej wyrwać się z nałogowych wzorców postępowania. – To cud – zachwyca się Justin Nathanson, filmowiec i właściciel galerii w Charleston w Karolinie Południowej. Przez lata zażywał heroinę, dwa razy był na odwyku, ale miał nawroty. Potem lekarz przepisał mu buprenorfinę. – Po pięciu minutach poczułem się zupełnie normalnym człowiekiem – wspomina. Nie zażył heroiny od 13 lat. Większość środków stosowanych do leczenia uzależnień opracowano wiele lat temu. Najnowsze odkrycia neurologii jeszcze nie przyniosły przełomu. Badacze testują dziesiątki substancji, i choć wiele z nich w próbach laboratoryjnych wypada obiecująco, badania kliniczne przynoszą mieszane wyniki. Stymulacja mózgu w zastosowaniu do leczenia uzależnień, metoda opracowana na podstawie najnowszych odkryć neuronauki, nadal nie wyszła poza etap eksperymentalny. Wprawdzie programy wychodzenia z nałogów typu AA (Anonimowi Alkoholicy), czyli oparte na 12 krokach, a także terapia kognitywna i inne metody psychoterapeutyczne pozwalają w wielu przypadkach uzyskać uzależnionym pożądaną zmianę w życiu, ale nie u każdego się sprawdzają, a poza tym odsetek nawrotów jest po nich duży. Środowisko leczenia uzależnień podzieliło się na dwa obozy. Jedni uważają, że wyleczenie musi polegać na naprawieniu błędów w procesach chemicznych lub „okablowaniu” mózgu za pomocą środków farmakologicznych lub takich metod jak TMS, a wsparcie psychologiczne i socjalne może stanowić jedynie dodatek. Drudzy za dodatek uznają farmakoterapię, traktując ją tylko jako sposób na złagodzenie napadów głodu narkotykowego i cierpień związanych z odstawieniem. Za zasadnicze działanie uważają zaś długotrwałą pracę psychologiczną w procesie „trzeźwienia” czy też „zdrowienia”. Oba obozy zgadzają się co do jednego: aktualne metody są niedoskonałe. – Moi pacjenci wciąż cierpią – przyznaje Judson Brewer zajmujący się badaniami nad praktyką uważności (mindfulness) na Uniwersytecie Massachusetts. Judson Brewer interesuje się psychologią buddyjską. Ma dyplom psychiatry, specjalisty od uzależnień. Wierzy, że nadzieję na wyleczenie daje połączenie nowoczesnej nauki z dawnymi praktykami medytacyjnymi. Jest apostołem praktyki uważności, która łączy medytację z innymi technikami przynoszącymi pełną świadomość tego, co robimy i czujemy, zwłaszcza jeśli idzie o nawyki, które nam szkodzą. Pojawia się coraz więcej dowodów na to, że praktyka medytacji uważności może przeciwdziałać przymusom przeżywania dopaminowych skoków w codziennym życiu. Badacze z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w Seattle wykazali, że oparty na niej program terapeutyczny był skuteczniejszy w zapobieganiu nawrotom nałogu niż programy 12 kroków (typu AA). Praktyka uważności uczy ludzi zwracania uwagi na pragnienia i żądze, których doznają, ale bez ulegania im. Uważność zachęca też praktykujących do przyjrzenia się, dlaczego tak ciągnie ich do ulegania pokusie. Judson Brewer i inni naukowcy wykazali, że medytacja powoduje wyciszenie aktywności kory w obszarze mózgu zwanym tylnym zakrętem obręczy. Obszar ten, określany też jako „stara kora”, jest związany z przeżywaniem nawracających myśli, co może prowadzić do nakręcenia spirali obsesji. W tym, co mówi Judson Brewer, przeplata się żargon naukowy, pełen takich terminów jak hipokamp, z pali, językiem buddyjskich ksiąg. Stoi przed gronem 23 osób mających tendencję do objadania się w stresie. Wszyscy siedzą półkolem na beżowych plastikowych krzesełkach. Donnamarie Larievy, konsultantka do spraw marketingowych i szkoleniowiec kadry kierowniczej, zapisała się do spotykającej się co tydzień grupy, bo chce rzucić nałóg objadania się lodami i czekoladą. Po czterech miesięcy przychodzenia na spotkania przerzuciła się na zdrowe jedzenie, od czasu do czasu pozwala sobie na porcję kremu karmelowego, ale rzadko za tym tęskni. – W moim życiu zaszła zmiana – cieszy się. – Skończyły się napady apetytu na słodycze. Nathan Abels próbował rzucić picie wiele razy. W lipcu 2016 r. trafił na oddział ratunkowy w Charleston, w delirium po trzydniowym pijaństwie. Po odtruciu zgłosił się do neurolożki Colleen A. Hanlon jako ochotnik do badań klinicznych metody TMS. 28-letniemu Nathanowi, rzemieślnikowi i projektantowi oświetlenia, który dobrze wie, jak działają obwody elektryczne, najnowsze odkrycia neurobiologii przyniosły ulgę. Nie czuje się więźniem biologii, nie uważa, że zrzuca z siebie odpowiedzialność za swoje picie. Za to mniej się wstydzi. – Zawsze uważałem picie za rodzaj słabości. Gdy zrozumiałem, że to choroba, odzyskałem poczucie siły – wyjaśnia. Akceptuje wszystko, co lecznica ma mu do zaoferowania – środki farmakologiczne, psychoterapię, udział w grupach wsparcia i stymulację elektromagnetyczną głowy. – Mózg potrafi się odbudować. To jest coś wspaniałego.
Mądre i bohaterskie! Policyjne psy pomagają chorym na raka i czarują na sesji zdjęciowej
​Kanadyjska policja w Vancouver wypuściła kalendarz poświęcony czworonożnym funkcjonariuszom. Efekt? Nakład zniknął na długo przed rozpoczęciem nowego roku. Jak tylko zobaczycie zdjęcia, przestaniecie się dziwić.
Pierwszy kalendarz oddziału VPD Canine Unit wydano 10 lat temu. Autorem pomysłu był sierżant Mike Anfield, który w ten sposób chciał uhonorwać pamięć swojej żony, także policjantki. Candy Anfield zmarła w 2004 roku na raka piersi. Dlatego właśnie tej sprawie poświęcony jest każdorazowo dochód ze sprzedaży kalendarza. - Zyski przekazujemy B.C. Cancer Foundation oraz B.C. Children’s Hospital Foundation – powiedziała rzeczniczka policji w Vancouver Anne-Marie Clark w rozmowie z portalem Bored Panda. To, w jaki sposób przedstawiono zwierzęta nie jest przypadkowe. - PSD Brando świetnie wygląda w okularach przeciwsłonecznych, PSD Bailey ceni krótkie przerwy w lokalnej kawiarence – opowiada Clark – PSD Jack traktuje pracę bardzo poważne i jest zdeterminowany w docieraniu do prawdy gdy trzeba przesłuchiwać podejrzanych. W VPD pracuje obecnie 15 czworonożnych policjantów, każdy ma własnego opiekuna. Są trenowane w różnych dyscyplinach: sledzenie, chwytanie przestępców, zdobywanie dowodów, szukanie narkotyków, broni i materiałów wybuchowych. Rocznie ruszają do około 10 tysięcy zadań. Na koniec mamy dwie wiadomości: złą i dobrą. Zła jest taka, że kalendarze już wyprzedano. Dobra natomiast – że możecie zdjęcia zobaczyć u nas! Zobaczcie zdjęcia z kalendarza! Źródło: VPD / Bored Panda
Roztocza to doskonali detektywi! Pomagają ludziom rozwiązywać zagadki kryminalne
W kryminalistyce od dawna zwraca się uwagę, jakie owady i której fazie rozwoju znajdują się na miejscu popełnienia morderstwa. Okazuje się, że równie pomocne mogą być roztocza – donoszą naukowcy w „Journal of Medical Entomology”.
Entomologię, czyli naukę o owadach, z powodzeniem wykorzystuje się w kryminalistyce. Służy ona np. do ustalenia, kiedy dokonano morderstwa. W ciele lub w jego sąsiedztwie składają jaja owady, których larwy żywią się tkankami. W ściśle ustalonym czasie przechodzą one kolejne cykle rozwojowe, a zatem znajomość tych cykli może pomóc w ustaleniu czasu popełnienia zbrodni. Większość badań w dziedzinie entomologii sądowej skupia się na owadach. Jednak autorzy najnowszej publikacji dowodzą, ze pomocne w kryminalistyce mogą być również mikroskopijne roztocza. Naukowcy pod kierunkiem dr Meaghan Pimsler z Texas Agricultural and Mechanical University (USA) opisują badania, w ramach których roztocza Myianoetus muscarum znajdowane były na zwłokach w towarzystwie muchówki Synthesiomyia nudiseta. Muchówka powszechnie używana jest przez entomologów sądowych do oszacowania momentu zgonu. Zdaniem naukowców badanie roztoczy może pomóc w dokładniejszym ustaleniu, kiedy rozpoczął się proces rozkładu zwłok. Roztocza Myianoetus muscarum żerują na rozkładających się szczątkach zwierząt, w tym ludzi. Nie potrafią jednak latać, dlatego muszą korzystać z transportu za pomocą much, żeby znaleźć kolejne zwłoki. Jak spekulują badacze, mogą one jednak rywalizować z owadami o pożywienie, spowalniając ich rozwój, a przez to wprowadzając w błąd entomologów. Dlatego potrzebne są precyzyjniejsze ustalenia na temat wzajemnego oddziaływania roztoczy i muchówek. Źródło: PAP
Czego tam nie było? Włoska policja zarekwirowała potężną kolekcję antyków
Policja zarekwirowała we Włoszech kolekcję 254 antyków sprzed ponad 2 tys. lat – informuje serwis internetowy BBC News.
Zajęcia artefaktów dokonano koło miasta Enna na Sycylii, podczas rewizji w prywatnym domu, którego właściciel był podejrzewany o nielegalne posiadanie broni i amunicji. Według ekspertów, odkryte antyki pochodzą z okresu V-II w. p.n.e. i zostały zrabowane prawdopodobnie ze stanowisk archeologicznych w środkowej i południowej Sycylii. Wśród znalezisk znajduje się wiele przedmiotów z okresu greckiej kolonizacji wyspy, a wśród nich wiele waz, lamp oliwnych i figurek z terakoty. Jak poinformowała kierująca zespołem dochodzeniowym Gabriela Presti, starożytne przedmioty były zapakowane w tekturowe pudła i przygotowane prawdopodobnie do nielegalnego wprowadzenia na rynek dzieł sztuki i antyków. Policja przekazała zarekwirowane artefakty przedstawicielom włoskiego Urzędu Dziedzictwa Archeologicznego w Ennie. Źródło: PAP ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku"! View oEmbed on the source website
Nie uwierzysz jakie są najzuchwalsze kradzieże we Włoszech. Nie złoto, nie klejnoty, nie pieniądze. Ser
Przestępcy porywają się na różne brawurowe akcje, ale ten proceder naprawdę zaskakuje. Po pierwsze jeśli chodzi o rozmiar kradzieży, po drugie... jej przedmiot. No bo jak to kraść ser? I dlaczego ten ser jest tyle wart?
Złodzieje we Włoszech w ciągu ostatnich dwóch lat ukradli tyle sera Parmesan od małych producentów, ze łącznie po podliczeniu wartość skradzionych smakołyków oceniono na 7 milionów dolarów. Jak widać kosztowności czy złoto już dawno poszły w odstawkę. Parmigiano-Reggiano jest najczęściej kradzionym gatunkiem sera. Ofiarami kradzieży padają małe zakłady, które nie dysponują odpowiednich zabezpieczeń. Szef Związku Producentów Parmesanu Riccardo Deserti ocenia, że na pojedynczym kręgu sera mogą zarobić tysiące euro. Dodaje, że biedni przedsiębiorcy nie mają pieniędzy by zadbać o bezpieczeństwo swoich zakładów. Proceder jest popularny, bo w przeciwieństwie do samochodów, klejnotów, czy złota o wiele łatwiej go sprzedać. Co prawa kręgi są oznaczane przez producentów, ale złodzieje po prostu wycinają oznaczenia i sprzedają kradziony towar we Włoszech i innych krajach Europy. Źródło: The Daily Meal
Ponad 4000 prekolumbijskich skarbów trafi do muzeów! Były nielegalnie wywożone
Argentyna przekazała Peru ponad 4000 artefaktów odebranych handlarzom antyków – informuje serwis internetowy Andina.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Peru poinformowało o uroczystym przekazaniu przez władze Argentyny kolekcji 4150 prekolumbijskich artefaktów, wywiezionych nielegalnie z Peru. Pochodzące z peruwiańskich stanowisk archeologicznych przedmioty zostały zarekwirowane od 2000 roku przez argentyńskie władze w wyniku śledztw prowadzonych przeciwko przemytnikom i handlarzom oferującym skradzione dzieła sztuki. Wśród artefaktów wchodzących w skład kolekcji znajdują się przedmioty z różnych okresów historycznych, wykonane z ceramiki, metalu i drewna przez przedstawicieli różnych prekolumbijskich cywilizacji, a także tkaniny oraz pozostałości kości. Powrót do Peru zrabowanych przedmiotów możliwy był dzięki zawarciu przez Argentynę i Peru umowy o wzajemnej ochronie i konserwacji oraz pomocy w odzyskiwaniu i zwracaniu przedmiotów o wartości kulturalnej, archeologicznej, artystycznej lub historycznej, skradzionych lub nielegalnie wywiezionych z kraju pochodzenia. Źródło: PAP
Zostawcie orły w spokoju! Mocny apel przeciw wykorzystywaniu ptaków do walki z dronami
Niedawno pisaliśmy o pomyśle holenderskiej policji by wykorzystywać orły do walki z dronami używanymi przez przestępców. Policja rozpoczęła współpracę z firmą Guard from Above, która zajmuje się tresowaniem ptaków. Sprawa stała się głośna, nie brakuje głosów krytyki ze strony ornitologów. Poniżej zamieszczamy list jednego z nich.
Oglądanie wielkiego orła atakującego drona oczywiście robi wielkie wrażenie. Od dłuższego czasu w internecie można przeczytać o pomyśle holenderskiej policji by wykorzystać tresowane ptaki jako latających funkcjonariuszy do zwalczania dronów używanych przez przestępców. Sam pomysł wydaje się być logiczny. Owszem, są to duże i silne ptaki, o mocnych szponach i dobrym wzroku. Nie dziwi zatem zainteresowanie policji w wykorzystywaniu ich w takim celu. Inne metrody, takie jak broń emitująca fale radiowe albo po prostu antydronowe drony, do tej pory się nie sprawdziły. To co zaskakuje jednak, to fakt, że ludzie naprawdę wierzą, że to dobry pomysł. Nie jest. Zdecydowanie nie jest to dobry pomysł. Holenderska firma, która zrealizowała z policją popularny filmik - „Guard from Above” - ewidentnie wykorzystuje orły do walki z dronami. Zakładam, że pozyskali ptaki legalnie, ponieważ orły, które szkolą, nie występują w Europie, a w USA zabronione jest ich posiadanie bez odpowiedniego zezwolenia. Nie uważam jednak, że zaciąg do sił antydronowych jest najlepszym sposobem na życie dla narodowego symbolu Stanów Zjednoczonych. Największym problemem jest oczywiście bezpieczeństwo orłów. Zademonstrowali już to słynni Pogromcy Mitów, że wirniki dronów potrafią ranić zwierzęta. Jeżeli orzeł źle zaplanuje atak, lub operator maszyny wykona manerw odpowiedniego uniku, zwierzę odniesie rany, a nawet może zginąć. Niezależnie od zapewnień ze strony “Guard from Above”, że jest to poleganie na naturalnym instynkcie łowieckim ptaków, orły w naturalnej sytuacji nie żerowałyby w powietrzu w ten sposób. “Odżywiają się rybami i padliną” - wyjaśnia Kent Knowles z Rezerwatu Drapieżników Virgini - “To nie są ptaki polujące tak jak na przykład sokoły. Wystawianie ich przeciwko dronom jest niebezpieczne ponieważ w naturze nie spotkałyby takiego przeciwnika.” - dodaje. Nawet jeśli uda nam się wyszkolić ptaki by efektywnie walczyły z maszynami i potrafiły unikać ich wirników, jak wiele z orłów jesteśmy w stanie wystawić na ryzyko, że coś pójdzie nie tak? Ten ptak przeszedł już wystarczająco wiele. Zaledwie dziesięć lat temu został wykreślony z listy zagrożonych gatunków. Dla ewolucji to jak 15 minut. Ludzie prawie zupełnie go wytępili (przede wszystkim przez DDT), zniszczyli jego środowisko, polowali nań. W 1963 roku w USA było zaledwie 487 par bielików. Od tego czasu udało im się odtworzyć populację i wrócić w opuszczone wcześniej rejony. I po tym wszystkim zamierzamy je zmuszać do walki z latającymi robotami? Proponuję inny pomysł: dajmy orłom święty spokój. Dajmy im drzewa do gniazdowania, łososie do jedzenia, pozwólmy im być sobą. Co następne? Każemy gepardom ganiać za tymi co źle przechodzą przez ulicę? Żyrafom podglądać przez płoty czy nie ma tam jakiś przemytników? Dzikie zwierzęta powinny pozostać na wolności, a nie trafiać na posterunki policji. Proszę zostawcie orły w spokoju. Autor: Nicholas Lund Autor jest wolondatiuszem pracującym dla organizacji zajmujących się ochroną ptaków, w tym: DC Audubon Society, Lights Out DC, oraz Delta Wind Birds. Źródło: National Geographic News
To nie jest żart! Holenderska policja powołuje orły na służbę do walki z dronami
Holenderska policja dogadała się z sokolnikami. Razem będą walczyć z dronami z pomocą trenowanych orłów.
Kiedy politycy i policja w większości krajów testuje kolejne rozwiązania z użyciem bezzałogowych maszyn latających Holendrzy postanowili sięgnąć po sposób tradycyjny i wrócić do korzeni. Korzeni polowania, ponieważ zwarli szyki z “Guards From Above”. To firma z Hagi specjalizująca się w trenowaniu ptaków drapieżnych do ochrony mienia. To ochrona przede wszystkim przed dronami. Szkolone przez sokolników orły rozpoznają maszyny jako cel i atakują je swoimi szponami. Po tym jak już rozprawią się z intruzem wracają w bezpieczne miejsce. Póki co projekt jest w fazie testów, jednak policja nie wyklucza przyjęcia na służbę całej eskadry skrzydlatych pogromców dronów. View oEmbed on the source website Zabawki ale i zagrożenie Bezzałogowe maszyny latające są coraz tańsze, mniejsze i coraz bardziej dostępne. W związku z tym według policji holenderskiej w przyszłości będzie pojawiać się coraz więcej kłopotów i incydentów z użyciem takich maszyn. Takie maszyny potrafią być bardzo użyteczne (o czym pisaliśmy opisując pomysł używania ich w ratownictwie), ale z drugiej strony mogą być bardzo skutecznym i użytecznym narzędziem dla przestępców. Trenerzy ptaków zapewniają, że w swojej pracy nie używają żadnych technik, które mogłyby skrzywdizć zwierzęta. Do tego atak na taką maszynę nie jest dla nich groźny, ponieważ budowa szponów i dzioba ptaków zabezpiecza je przed otarciami i zranieniami. Aktualnie firma współpracuje także z TNO – holenderską organizacją naukową, która bada czy wirniki dronów nie będą niebezpieczne dla ptaków. Źródło: IFLScience