National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-22T10:35:20.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Arktyczny atak w środku wiosny. Jak meteorologiczna anomalia przywróci zimę w kwietniu?
items: Nadchodzi potężne El Niño. Może przynieść ekstremalną pogodę na świecie
items: Mechanizm działania i rola prądów strumieniowych
items: Pogoda wpływa na organizm bardziej, niż myślisz. Może zmieniać samopoczucie i zdrowie
items: Najniższy poziom Bałtyku w historii pomiarów. Naukowcy alarmują, że tak źle nie było od 1886 roku – a może dłużej
items: Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
items: Twoje ciało na mrozie: tryb „twierdzy”, wilczy apetyt i tajemnice temperatury odczuwalnej
items: USA znów pod śniegiem. Tym razem może być jeszcze gorzej
items: Jak bardzo wprzód możemy prognozować pogodę i kiedy wreszcie będzie wiosna? IMGW wyjaśnia, od kiedy zaczynają się spekulacje
items: Zima paraliżuje USA. Milion ludzi bez prądu, zamknięte szkoły, odwołane tysiące lotów
items: Burza śnieżna sparaliżowała USA. Nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą
items: Seria ataków rekinów w Australii. Zamknięto ponad 40 plaż
items: Zaskakujące odkrycie naukowców: śnieg i deszcz potrafią wyglądać tak samo
items: 19 stycznia 2026 roku przejdzie do historii. Zorza polarna pojawiła się nad całą Polską i są szanse na powtórkę
items: Inwersja, przechłodzenie i „czarny lód”. Gołoledź potrafi dać w kość, ale jest dużo ciekawsza, niż się wydaje
items: Zimy stulecia dawały Polakom w kość. Siarczyste mrozy, których nie da się zapomnieć
items: Pył diamentowy to magiczny „taniec” lodu. W Polsce pojawia się podczas siarczystych mrozów
items: Rekordy niskiej temperatury biją na głowę nasze polskie zimy. Oto najzimniejsze miejsca świata
items: Jak duże mogą być płatki śniegu? Największy miał rozmiar średniej pizzy
items: Upał w mieście? Te ekologiczne strategie przynoszą ochłodzenie w coraz większej liczbie metropolii
items: Ciepło postarza nas jak papierosy. Zobacz, co odkryli naukowcy
items: Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
items: Niż genueński przyniósł powódź tysiąclecia. Teraz znów jest nad Polską
items: Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
items: Deszcz nawalny, ulewny, silny, oberwanie chmury, nawałnica – czym się różnią?

Arktyczny atak w środku wiosny. Jak meteorologiczna anomalia przywróci zimę w kwietniu?
type: item
date: 2026-04-22T10:34:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: pogoda
description: Cieszymy się z pięknej, słonecznej środy, ale synoptycy ostrzegają. To ostatni tak ciepły moment przed nadchodzącym załamaniem. Już w weekend polska aura wykona ostry zwrot – nad kraj spłynie zimne powietrze, a deszcz w niektórych regionach zamieni się w śnieg. Dlaczego kwiecień funduje nam tak gwałtowny powrót do zimy? Analizujemy „nurkujący niż”, który zdominuje pogodę w najbliższych dniach i sprawdzamy, jak silny będzie podmuch arktycznego chłodu.
encoded: Spis treści: Baryczny paradoks. Dlaczego wiosna zwalnia tempo? Dynamika układów niżowych. Wschodni pas Polski w strefie frontowej Weekend z „nurkującym” niżem: miejscami 5 stopni i mokry śnieg Jeszcze w środę, 22 kwietnia, Polska korzysta z przewagi pogodnego wyżu, którego centrum ulokowało się w rejonie Islandii. Ten układ narzuca północną cyrkulację i kieruje nad kraj chłodne powietrze z rejonów okołobiegunowych, dlatego nocami lokalnie możliwy jest lekki mróz, zwłaszcza przy gruncie. Zmiana zacznie się w drugiej połowie tygodnia. Najpierw wkroczy wir niżowy, a w niedzielę 26 kwietnia nad Polskę ze Skandynawii spłynie zimny niż. Baryczny paradoks. Dlaczego wiosna zwalnia tempo? Obecna stabilizacja aury nie jest przypadkowa – to bezpośredni efekt nietypowej konfiguracji barycznej. Wyż, który zajął miejsce typowe dla Niżu Islandzkiego, tworzy swoistą blokadę cyrkulacyjną, wymuszając napływ (adwekcję) chłodnych mas powietrza z północy. W efekcie wiosenna termika wyhamowuje, a nad Polską panują warunki sprzyjające nocnej radiacji. Bezchmurne niebo, typowe dla centrum wyżu, pozwala skumulowanej w ciągu dnia energii cieplnej gwałtownie uciekać w przestrzeń kosmiczną, co prowadzi do drastycznych spadków temperatury po zachodzie słońca. Dynamika układów niżowych. Wschodni pas Polski w strefie frontowej Analiza synoptyczna wskazuje, że po wschodnich peryferiach dominującego wyżu przemieszcza się aktywny układ niskiego ciśnienia, mający swoje źródło w basenie Oceanu Arktycznego. Trajektoria układu, kierująca się ku pograniczu Białorusi, Rosji i Ukrainy, sprawi, że wschodnie rubieże Polski znajdą się bezpośrednio w strefie oddziaływania cyrkulacji cyklonalnej. Zjawisko to zainicjuje rozwój zachmurzenia wielowarstwowego oraz przemieszczanie się frontu chłodnego, który otworzy drogę dla kolejnej adwekcji (napływu) mas powietrza o charakterystyce arktycznej. Weekend z „nurkującym” niżem: miejscami 5 stopni i mokry śnieg Sobota będzie stanowić fazę przejściową w przebiegu proces…

zima-krakow-GettyImages-2254670239-114f4bc.jpg
width: 4000
height: 2878

Nadchodzi potężne El Niño. Może przynieść ekstremalną pogodę na świecie
type: item
date: 2026-04-20T06:47:24.000Z
creator: Ruby Mellen
subject: Przyroda
subject: burza
subject: huragan
subject: ocean atlantycki
subject: pogoda
subject: powódź
subject: susza
subject: ziemia
description: Wczesne prognozy sugerują, że bieżący rok może przynieść najsilniejsze El Niño od dekady – niosąc ze sobą jeszcze bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe. Co to oznacza dla naszej planety?
encoded: Spis treści: Czym jest El Niño i skąd wiemy, że nadchodzi? Czym jest „super El Niño”? Jak El Niño wpływa na naszą planetę? Czy El Niño wpłynie na sezon huraganów na Atlantyku? Synoptycy coraz częściej przewidują nadejście potężnego zjawiska „super El Niño”, które może uformować się jeszcze w tym roku. Fenomen ten, mający szansę stać się najsilniejszym El Niño od co najmniej dekady, może wywołać dotkliwe susze w jednych regionach i gwałtowne burze w innych, przyczyniając się jednocześnie do wzrostu globalnej temperatury Ziemi. Narodowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA) ogłosiła, że zjawisko El Niño może rozpocząć się jeszcze tej wiosny lub lata. Najnowszy raport wskazuje, że istnieje 25-procentowe prawdopodobieństwo wystąpienia „bardzo silnego” El Niño oraz 50-procentowe szanse na „silne” El Niño. Oznacza to, że temperatury Oceanu Spokojnego wzrosną o co najmniej 1,5 stopnia Celsjusza powyżej średniej. Zjawisko to występuje zazwyczaj co dwa do siedmiu lat i często utożsamiane jest z chaosem, ponieważ gwałtownie zmienia globalną pogodę. Mimo to niektórzy naukowcy paradoksalnie postrzegają go jako szansę na przygotowanie się na to, co nadejdzie w przyszłości. – Kiedy mamy do czynienia z El Niño, wpływa ono na globalną atmosferę w taki sposób, że mamy większą szansę na przewidzenie, gdzie pewne zjawiska wystąpią – mówi Emily Becker, profesor badawcza na Uniwersytecie w Miami, należąca do zespołu NOAA zajmującego się prognozowaniem Oscylacji Południowej (ENSO). – To właśnie ta dodatkowa zdolność dostrzegania potencjalnych skutków daje nam znaczącą przewagę. Czym jest El Niño i skąd wiemy, że nadchodzi? El Niño to naturalnie powtarzający się wzorzec pogodowy, który – jak sądzą naukowcy – wpływa na klimat Ziemi od setek milionów lat. Zwykle utrzymuje się przez 9 do 12 miesięcy. Źródło tego zjawiska znajduje się w tropikalnej części Oceanu Spokojnego. W normalnych warunkach wiatry wieją ze wschodu na zachód, spychając ciepłe wody i burze z rejonu Ekwadoru i Pe…

El-Nino-e06d796.jpg
width: 3072
height: 1707

Mechanizm działania i rola prądów strumieniowych
type: item
date: 2026-03-31T13:16:23.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: wiatr
description: Prąd strumieniowy (jet stream) to wąskie pasy wyjątkowo silnych wiatrów wiejących w górnej troposferze i dolnej stratosferze. Pojawiają się one zazwyczaj na wysokości około 9–12 kilometrów nad powierzchnią Ziemi. Prądy te w istotny sposób wpływają na pogodę w średnich szerokościach geograficznych. To od nich zależy w dużej mierze, czy nad Europą utrzyma się fala upałów, czy napłynie chłodne, arktyczne powietrze. Ich przebieg ma także znaczenie dla lotnictwa, ponieważ oddziałuje na prędkość przelotową samolotów i zużycie paliwa.
encoded: Spis treści: Jak powstaje jet stream? Jak silny jest prąd strumieniowy i z jaką prędkością wieje? Wpływ prądów strumieniowych na lotnictwo Wpływ prądów strumieniowych na pogodę Wbrew potocznemu uproszczeniu nie istnieje tylko jeden prąd strumieniowy. Największe znaczenie dla Europy ma prąd polarny (polar front jet) oraz prąd subtropikalny (subtropical jet). Te powietrzne „rzeki” mogą mieć szerokość od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów, lecz ich pionowa rozciągłość jest stosunkowo niewielka. Prąd strumieniowy nie przemieszcza się liniowo z zachodu na wschód, lecz faluje, tworząc rozległe meandry związane z falami Rossby’ego. To właśnie te odchylenia w dużej mierze kształtują układ wyżów i niżów, a tym samym warunki pogodowe nad całymi kontynentami. Jak powstaje jet stream? Mechanizm powstawania prądu strumieniowego jest ściśle związany z nierównomiernym nagrzewaniem Ziemi przez Słońce. Równik otrzymuje znacznie więcej energii niż obszary polarne, co prowadzi do powstawania silnych kontrastów temperatury między poszczególnymi szerokościami geograficznymi. Na granicy ciepłych i chłodnych mas powietrza tworzy się strefa frontu polarnego. To właśnie tam, w warunkach dużego gradientu temperatury, rozwijają się najsilniejsze prądy strumieniowe. Z fizycznego punktu widzenia kluczowe znaczenie ma tu: różnica temperatur (gradient termiczny), spadek ciśnienia wraz z wysokością, siła Coriolisa wynikająca z ruchu obrotowego Ziemi. Im większy kontrast temperatur, tym silniejszy może być prąd strumieniowy. Dlatego zimą, gdy różnice te są największe, jet stream zwykle przyspiesza i przesuwa się bardziej na południe. Latem natomiast słabnie i przemieszcza się ku wyższym szerokościom geograficznym. Warto podkreślić, że prąd strumieniowy nie jest stałą, sztywną strukturą. Jego przebieg zmienia się dynamicznie pod wpływem procesów synoptycznych, interakcji z układami niżowymi oraz zjawisk takich jak El Niño–Southern Oscillation (ENSO). W efekcie raz tworzy szerokie, łagodne fale, …

prad-strumieniowy-9e1bf75.jpg
width: 1440
height: 1200

Pogoda wpływa na organizm bardziej, niż myślisz. Może zmieniać samopoczucie i zdrowie
type: item
date: 2026-03-21T07:19:43.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: Zdrowie
description: Biometeo, czyli dyscyplina integrująca wiedzę z pogranicza fizyki, biologii i medycyny, jest najlepszym dowodem na to, że w nauce jest miejsce na coś więcej niż tylko hermetyczne podziały. Definiowana jako interdyscyplinarna dziedzina wiedzy, koncentruje się na badaniu wielopłaszczyznowych zależności, zachodzących między procesami atmosferycznymi a organizmami żywymi – ludźmi, zwierzętami i roślinami. Choć intuicyjne poczucie wpływu pogody na samopoczucie towarzyszyło ludzkości od zarania dziejów, dopiero druga połowa XX wieku przyniosła metodologiczną dojrzałość, pozwalając na precyzyjne wyrażanie zjawisk, które wcześniej opisywano jedynie w kategoriach subiektywnych odczuć.
encoded: Spis treści: Fundamenty teoretyczne i systematyka bodźców meteorologicznych Działy biometeorologii Fizjologia i psychologia nadwrażliwości pogodowej Wskaźniki biometeo Dziedzina ta została ukształtowana na przekonaniu, że atmosfera nie stanowi jedynie tła dla procesów życiowych. W biometeo jest postrzegana jako aktywne środowisko, które poprzez nieustanną wymianę energii i materii kształtuje fizjologię, zachowanie, a nawet ewolucję gatunków. W przypadku człowieka badania te wykraczają poza prostą i oczywistą analizę komfortu termicznego, a dotykają kwestii adaptacji, aklimatyzacji i patofizjologii chorób meteotropowych. Biometeorologia nie traktuje pogody jako bezpośredniej przyczyny schorzeń – postrzega ją jako potężny czynnik modyfikujący, który może nasilać istniejące dolegliwości lub wyzwalać reakcje w organizmach o obniżonej sprawności mechanizmów adaptacyjnych. Fundamenty teoretyczne i systematyka bodźców meteorologicznych Analiza biometeorologiczna opiera się na zrozumieniu mechanizmu, przetwarzania zawartej w atmosferze energii na sygnały biologiczne wewnątrz organizmu. Tak jak każda istota stałocieplna, człowiek dąży do zachowania homeostazy, czyli stanu dynamicznej równowagi wewnętrznej, co wymaga ciągłego monitorowania parametrów zewnętrznych i uruchamiania procesów kompensacyjnych. Pomiędzy organizmem a środowiskiem zachodzi nieustanna wymiana energii, która ostatecznie przyjmuje postać energii cieplnej, a jej bilans decyduje o obciążeniu fizjologicznym jednostki. Atmosfera wpływa na organizmy żywe poprzez tzw. meteoropresję, określaną również mianem biotropii pogody. Pod tym pojęciem kryje się całokształt oddziaływań, który można skategoryzować według rodzaju energii przenoszonej przez konkretne czynniki pogodowe. Systematyka ta pozwala naukowcom na precyzyjne badanie, które elementy aury odpowiadają za konkretne reakcje fizjologiczne. Czynniki, o których mowa, to: bodźce radiacyjne – natężenie promieniowania słonecznego, UV, promieniowanie cieplne; bod…

biometeo-23f8bcd.jpg
width: 1800
height: 1200

Najniższy poziom Bałtyku w historii pomiarów. Naukowcy alarmują, że tak źle nie było od 1886 roku – a może dłużej
type: item
date: 2026-02-13T12:40:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: lód
subject: morze bałtyckie
subject: pogoda
subject: porty
subject: woda
subject: zatoka pucka
subject: zima
description: Instytut Oceanografii PAN poinformował, że poziom wody w Morzu Bałtyckim osiągnął prawdziwe „dno” – tak niskiego nie udokumentowano od rozpoczęcia pomiarów w XIX wieku. To jednak nie wysychanie morza, a rzadka anomalia, przez którą cierpi polskie wybrzeże.
encoded: Z Bałtyku „zniknęło” około 275 mld ton wody, a średnie poziomy wody w basenie morza są obecnie aż o 67 cm niższe od wieloletniej normy. Sytuacja ta jest efektem wyjątkowej kumulacji czynników meteorologicznych, które odbierają nam „naszą” część morza. To poważne zagrożenie dla portów, żeglugi i ekosystemu morskiego. Czemu wody w Bałtyku jest tak mało? Naukowcy z Sopotu informują, że za historycznie niski poziom Bałtyku odpowiada specyficzna konfiguracja pogodowa: silne i długotrwałe wiatry z północy, wspierane przez wysokie ciśnienie nad Skandynawią, wypychają wodę z morza w stronę Cieśnin Duńskich i Morza Północnego. W normalnych warunkach wiatry te zmieniają się regularnie, co umożliwia „przepływy wyrównawcze” i stabilizuje poziom morza. Jednak utrzymująca się przez wiele tygodni dominacja jednego kierunku sprawia, że odpływ wody jest znacznie silniejszy niż napływ, prowadząc do gwałtownych anomalii. Ten proces nie jest nowy w oceanografii – nazywa się go efektem „wind set-down” i prowadzi on do lokalnych obniżeń poziomu wód bez ubytku całkowitej wody na świecie. Ta nie znika, tylko po prostu… przenosi się w inne miejsce. Niestety, cierpi na tym polskie nadbrzeże. Paraliż portów, żegluga w kryzysie Poziom wody bezpośrednio wpływa na porty. Zmniejsza się głębokość torów podejściowych, co utrudnia lub uniemożliwia cumowanie dużych jednostek i powoduje konieczność przekierowywania niektórych z nich na tymczasem nabrzeża. Przykładem jest port w Sztokholmie, gdzie odsłonięcie dna umożliwiło nawet odkrycie wraku okrętu z XVII wieku, a niektóre statki musiały cumować daleko od brzegu. Sytuacja jest trudna także w Polsce. W Gdańsku, Gdyni i Szczecinie nie mogą zostać przyjęte statki o dużym zanurzeniu. Armatorzy i służby portowe działają w pocie czoła, by logistyka została jak najmniej zakłócona. Odsłonięte wraki i spektakularne torosy Niski poziom wody powoduje spektakularne efekty – odsłaniają się fragmenty dna, które wcześniej były niewidoczne oraz zmienia się linia br…

EN016718830003-482429a.jpg
width: 5464
height: 3640

Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
type: item
date: 2026-02-06T07:01:30.000Z
creator: Elżbieta Kuligowska
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: zima
description: Choć zewsząd słyszymy o globalnym ociepleniu, Polska od kilku dni zamarza na kość pod wpływem mas powietrza napływających z Arktyki. Czy sroga zima, której doświadczamy w 2026 roku to jedynie pogodowy kaprys, czy może już poważny skutek zmian klimatycznych na Ziemi?
encoded: Spis treści: Wir polarny i prąd strumieniowy Czy mroźna zima 2026 to anomalia? Zimy stulecia Paradoks globalnego ocieplenia Co dalej z prawdziwą zimą? Pod koniec stycznia 2026 roku Polskę nawiedziła prawdziwie mroźna zima. Termometry w Suwałkach wskazały wartości, o których zdążyliśmy już niemal zapomnieć – lokalnie poniżej -25°C. Gdzie indziej było tylko trochę cieplej. Dla dzieci i młodzieży są to niezwykłe, szokujące, a czasem bajkowe warunki pogodowe – takie, o jakich dotąd słyszało się od dziadków lub czytało w książkach napisanych dekady temu. Ostatnie dziesięciolecia faktycznie przyzwyczaiły nas do szarych, bezśnieżnych zim, zdominowanych przez atlantyckie niże i pluchę. Bezśnieżne święta Bożego Narodzenia stały się normą. Po śnieg, o ile interesują nas sporty zimowe, wybieramy się w góry, i to niekoniecznie polskie. Nawet gdy śnieg przez kilka dni u nas popada, temperatury rzadko spadają dużo poniżej zera. Obecny atak mrozu budzi zatem szereg pytań. Czy to mieści się w statystycznej normie? Czy to oznaka głębszych zmian klimatu, i przede wszystkim: skąd to zimno się bierze? Wir polarny i prąd strumieniowy Przyczyna obecnych warunków pogodowych jest znana. Odpowiada za nie zjawisko wiru polarnego. To rozległy niż baryczny, czyli układ niskiego ciśnienia, krążący niczym cyklon nad Arktyką. Dodajmy, że występuje sezonowo, z największym nasileniem podczas nocy polarnej, a zatem na półkuli północnej właśnie zimą. Wir polarny krąży również nad Antarktydą, przy czym ten antarktyczny jest mroźniejszy, silniejszy, ale i bardziej stabilny niż nasz, arktyczny. Gdy taki układ baryczny jest stabilny, krążące w nim mroźne powietrze (w przypadku wiru arktycznego o temperaturach z zakresu od -65 do -85°C!) pozostaje uwięzione w wirze i utrzymuje się tylko na dalekiej północy. Jednak nie zawsze tak jest. Wir polarny normalnie trzyma w ryzach prąd strumieniowy, który możemy sobie wyobrazić jako wydzielony, silny strumień powietrza, przepływający w atmosferze na wysokości okoł…

zima-w-polsce-2026-dd299d4.jpg
width: 1799
height: 1200

Twoje ciało na mrozie: tryb „twierdzy”, wilczy apetyt i tajemnice temperatury odczuwalnej
type: item
date: 2026-02-04T11:59:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: biologia
subject: ciało
subject: mróz
subject: pogoda
subject: zima
description: Dlaczego zimą mamy apetyt na coś tłustego, mrowią nam ręce, częściej łapiemy infekcje i marzniemy bardziej, niż wskazywałby termometr? W naszych ciałach mróz uruchamia całą kaskadę procesów i przechodzi ono w „tryb awaryjny”.
encoded: Spis treści Fizyka kontra skóra: dlaczego -5°C to czasem gorzej niż -15°C? Strategia „twierdzy”, czyli jak krew ucieka do środka Dlaczego zimą marzysz o pączku i boczku? Czy płuca faktycznie marzną na mrozie? Pułapka „rozgrzewaczy” Kiedy wychodzimy z ciepłego mieszkania na siarczysty mróz, nasze ciała nie tylko czują zimno. One natychmiast przechodzą w stan wysokiej gotowości, uruchamiając kaskadę procesów, które mają jeden cel: utrzymać temperaturę. Walka z mrozem to fascynujący spektakl fizyki, biologii i ewolucyjnych przystosowań. Fizyka kontra skóra: dlaczego -5°C to czasem gorzej niż -15°C? Zacznijmy od paradoksu: przy -5 st. C. nad morzem marzniemy często bardziej niż przy -15 st. C. w suchych górach. Ba – nawet temperatury w okolicach zera stopni wiele osób uważa za trudniejsze do zniesienia niż mróz. Wytłumaczenie tego fenomenu kryje się w pojęciu temperatury odczuwalnej, która jest wypadkową temperatury powietrza, wilgotności oraz prędkości wiatru. Nasza skóra jest otoczona cienkim „kokonem” powietrza ogrzanego ciepłem naszego ciała, które działa jak naturalna izolacja. Wiatr jest wrogiem tej warstwy – dosłownie ją zdmuchuje, zmuszając organizm do ciągłego wydatkowania energii na ogrzewanie nowych partii powietrza. Jeśli dodamy do tego wysoką wilgotność, sytuacja się pogłębia. Cząsteczki wody przewodzą ciepło wielokrotnie lepiej niż suche powietrze, działając jak mikroskopijni złodzieje energii, którzy wyciągają ciepło bezpośrednio z naszych tkanek. Zatem aby porządnie zmarznąć wcale nie potrzeba „zimy stulecia". Strategia „twierdzy”, czyli jak krew ucieka do środka Gdy tylko receptory zimna w skórze wyślą sygnał o mrozie, mózg podejmuje brutalną decyzję strategiczną: zaczyna się wazokonstrykcja. Za tym specjalistycznym terminem kryje się proste zjawisko: naczynia krwionośne w dłoniach, stopach, nosie i uszach gwałtownie się kurczą. Krew zostaje wycofana z peryferii i skierowana do klatki piersiowej oraz jamy brzusznej. To centralizacja krążenia, czyli mech…

cialo-na-mrozie-96b75c3.jpg
width: 7360
height: 4912

USA znów pod śniegiem. Tym razem może być jeszcze gorzej
type: item
date: 2026-01-30T13:09:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: huragan
subject: katastrofy
subject: pogoda
subject: śnieg
description: Potężny niż może uderzyć we wschodnie wybrzeże USA już w ten weekend. Prognozy są niepokojące – śnieżyce, wichury i ekstremalny mróz mogą sparaliżować codzienne życie. Eksperci ostrzegają, że sytuacja może być groźniejsza niż podczas ostatniej burzy.
encoded: Meteorolodzy obserwują rozwój ogromnego układu niżowego, który w nocy z piątku na sobotę może się gwałtownie pogłębić i dotknąć w pierwszej kolejności dwa stany: Karolinę Północną i Południową. To, co się dzieje, określane jest mianem bombogenezy i stanowi zimowy odpowiednik szybkiej intensyfikacji znanej z huraganów. Silne mrozy sięgną nawet południa USA Niż ten może przynieść znaczne duże opady śniegu oraz znacznie utrudnić widoczność na obszarze Karoliny Północnej i Południowej, w północnej Georgii i południowej Wirginii. Intensywne opady śniegu prognozuje się też w pasie od Waszyngtonu po Boston. Do tego przewidywane są silne mrozy, które według ekspertów sięgną daleko na południe, aż po zwykle ciepły Półwysep Florydzki i utrzymają się przez pierwszy tydzień lutego. Jednocześnie potężny niż zimowy może przynieść intensywną śnieżycę wzdłuż wybrzeża Atlantyku. Jak podkreśla cytowany przez media James Belanger, wiceprezes ds. meteorologii w The Weather Channel, to, że w wymienionych wyżej stanach wystąpią znaczące i potencjalnie niebezpieczne opady śniegu jest pewne. – Kluczową kwestią pozostaje dalsza trajektoria tego układu – twierdzi ekspert. Do tematu odniósł się również meteorolog Ryan Maue, były główny naukowiec NOAA. Jego zdaniem dla środkowej części wschodniego wybrzeża i północy USA sytuacja jest typu „wszystko albo nic”. – Jeśli trasa niżu przebiegnie wzdłuż wybrzeża, będzie to wydarzenie na ogromną skalę – powiedział mediom. Porywy mroźnego wiatru do 65 km/h Nadchodzący układ niżowy będzie różnił się od burzy zimowej sprzed kilku dni. Tamta powstała z połączenia wilgotnego powietrza znad Pacyfiku, silnego napływu arktycznego chłodu z rozciągniętego wiru polarnego oraz dodatkowej wilgoci z południa i wschodu. Poza tym wówczas nie odnotowano silnego wiatru. A w ten weekend spodziewane są silne porywy wiatru zdolne osiągnąć nawet 65 km/h. Temperatura odczuwalna może spaść do wartości bliskich –18°C. Co więcej układ ten wzmacnia połączenie arktycznego chłodu…

GettyImages-2258706744-0d5deb6.jpg
width: 5419
height: 3694

Jak bardzo wprzód możemy prognozować pogodę i kiedy wreszcie będzie wiosna? IMGW wyjaśnia, od kiedy zaczynają się spekulacje
type: item
date: 2026-01-26T13:29:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: wiosna
description: Czy długoterminowe prognozy pogody działają? A może da się przewidywać pogodę tylko na kilka dni wprzód? Meteorolodzy i synoptycy wykorzystują skomplikowane modele matematyczne, żeby nam żyło się łatwiej. Ich praca wymaga ogromnej wiedzy, ale co jest w niej najtrudniejsze?
encoded: Denerwujesz się, bo jeszcze dwa miesiące temu sprawdzałeś pogodę na swój wyjazd nad jezioro i miało być słonecznie, a po przyjeździe okazuje się, że pada rzęsisty deszcz? Agnieszka Prasek, synoptyczka i rzeczniczka IMGW-PIB tłumaczy, jak realnie można prognozować pogodę i na ile to działa. Jak powstają prognozy pogody? Podstawą wszystkich prognoz jest tzw. modelowanie numeryczne. Oznacza to, że komputery przeliczają setki tysięcy równań opisujących ruch atmosferyczny i wymianę energii na podstawie dostarczanych danych meteorologicznych: obrazów satelitarnych, radarowych oraz obserwacji naziemnych i balonowych. Na ich podstawie tworzone są bardzo szczegółowe mapy. – Dane wejściowe prognoz modeli numerycznych zaburzane są także niewielkimi błędami: wszystko po to, by uzyskać szereg możliwych scenariuszy. Wyniki poddawane są następnie analizie statystycznej w celu określenia prawdopodobieństwa występowania określonych zjawisk – tłumaczy rzecznika IMGW. Uzyskiwane w procesie modelowania dane są następnie analizowane przez synoptyków. Ci, na podstawie swojej wiedzy, umiejętności i doświadczenia przygotowują oficjalne prognozy pogody. Najbardziej wiarygodne są prognozy krótkoterminowe Prognozy krótkoterminowe obejmują zazwyczaj okres do 72 godzin. To je użytkownicy sprawdzają najczęściej. Wykorzystujemy je do codziennego planowania strojów, weekendowych wycieczek czy imprez plenerowych. Na szczęście skuteczność takich prognoz sięga nawet 90–95%. – Modele globalne numerycznej prognozy pogody cechują się wysoką sprawdzalnością w horyzoncie czasowym 5–7 dni, co pozwala określić ogólną sytuację synoptyczną oraz w miarę wiarygodny przebieg zjawisk atmosferycznych. Bardziej szczegółowe prognozy modeli mezoskalowych są wykonywane na ogół w horyzoncie czasowym do 3 dób – mówi Agnieszka Prasek. Te ostatnie charakteryzują się gęstą siatką obliczeniową o rozdzielczości nawet setek metrów. To pozwala odwzorować procesy zachodzące w mniejszej skali, np. konwekcję i przez to opracować …

GettyImages-2171290373-5d049ea.jpg
width: 5800
height: 3860

Zima paraliżuje USA. Milion ludzi bez prądu, zamknięte szkoły, odwołane tysiące lotów
type: item
date: 2026-01-26T12:30:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: klimat
subject: pogoda
subject: śnieg
subject: stany zjednoczone
description: Potężne śniezyce przetaczają się przez USA. Zginęło co najmniej 11 osób, około miliona mieszkańców zostało odciętych od prądu, a w wielu stanach zamknięto szkoły i ogłoszono stan wyjątkowy.
encoded: Potężna burza śnieżna przetacza się przez Stany Zjednoczone. Ekstremalna pogoda paraliżuje transport i zbiera tragiczne żniwo: potwierdzono już 11 ofiar śmiertelnych. Meteorolodzy przewidują że taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia. Milion ludzi w ciemnościach i zimnie Według PowerOutage.us oraz relacji agencji Associated Press, ponad milion osób zostało pozbawionych prądu. Najbardziej dotknięte stany to Tennessee – ponad 330 000 odbiorców, Mississippi – 167 000 i Luizjana – 140 000. Poszkodowane są także Teksas, Kentucky i Karolina Południowa. Linie energetyczne zostały pokryte grubą warstwą lodu, a walące się pod ciężarem śniegu i lodu drzewa zrywały kable. W stanie Wirginia ceny energii elektrycznej błyskawicznie wzrosły do 1800 dolarów/MWh. Odwołane loty i zamknięte szkoły: paraliż komunikacyjny Według informacji podanych przez CNN i AP, odwołano już ponad 17 000 lotów. Dzień 25 stycznia przeszedł do historii jako jeden z największą ilością odwołanych lotów w USA. W samym Nowym Jorku szkoły ogłosiły przejście na nauczanie zdalne. W New Jersey, Connecticut, Massachusetts, Kentucky i Maryland szkoły także zamknięto, dopóki pogoda się nie poprawi. Rekordowe opady śniegu Burza, nazwana „Fern”, przyniosła rekordowe opady śniegu. W Pensylwanii odnotowano niemal 40 cm., w Connecticut, New Jersey i Nowym Jorku niewiele mniej. Na tym nie koniec: w południowych stanach, jak Luizjana i Karolina Południowa, pojawiła się gruba warstwa lodu – w niektórych miejscach sięgająca nawet 5 cm. W Tennessee, Mississippi i Kentucky lód sparaliżował drogi i zrywał linie energetyczne. Władze stanu Kentucky poinformowały o braku paliwa w wielu miejscach ze względu na niemożność dostarczenia go do stacji. Prognozy nie są optymistyczne Niestety, meteorolodzy nie mają dobrych wiadomości. Ostrzeżenia o ekstremalnych mrozach póki co utrzymano i dotyczą niemal 90 milionów mieszkańców USA. Temperatury poniżej zera mają utrzymywać się przez cały bieżący tydzień, a w wielu miejscach jeszcze dł…

burza-sniezna-usa-e4b93b6.jpg
width: 8223
height: 5482

Burza śnieżna sparaliżowała USA. Nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą
type: item
date: 2026-01-26T11:23:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: burza
subject: burze
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: przyroda
subject: śnieg
subject: Travel
description: Burza śnieżna uderzyła w USA z niespotykaną siłą, paraliżując lotniska i odcinając setki tysięcy mieszkańców od energii elektrycznej. W wielu stanach wprowadzono stan klęski żywiołowej. Wyjaśniamy proces formowania się zimowych piorunów i przyczyny tak gwałtownego ataku białego żywiołu.
encoded: W tym artykule: Burza śnieżna – co to jest? Czy burze śnieżne występują w Polsce? Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna zachwyca tak samo, jak zawieszony w zimowym powietrzu pył diamentowy. Należy jednak pamiętać, że występujące zimą zjawiska burzowe są tak samo niebezpieczne jak te, których możemy doświadczyć latem. O burzach zwykle mówimy w kontekście pory letniej. Nic dziwnego, bo to właśnie wtedy najczęściej występują intensywne opady z silnymi wyładowaniami atmosferycznymi. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że niebezpieczne zjawiska burzowe występują przez cały rok, także zimą. Burza śnieżna – co to jest? Wiele osób utożsamia burzę śnieżną z intensywnymi opadami śniegu. Mimo że podczas zimowej burzy śnieg rzeczywiście pada obficie, to nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą, która w Polsce jest zjawiskiem dość powszechnym. To był podwieczorek na rekordowo wysokim poziomie. Miejsce przyjęcia: okolice Mount Everest Andrew Hughes i grupa wspinaczy zdobywająca Mount Everest przeszła do historii jeszcze przed atakiem szczytowym. Himalaiści urządzili sobie podwieczorek na ośmiotysięczniku. Żeby można było mówić o wystąpieniu burzy śnieżnej, w zimowej pogodzie muszą wystąpić wyładowania atmosferyczne – doziemne lub chmurowe. Zjawiskom tym towarzyszą intensywne opady śniegu (w niektórych przypadkach pojawia się także grad) i silny wiatr. Mogą rozwijać się jako pojedyncza komórka burzowa, burza wielokomórkowa i linia szkwału. Mówimy tu zatem o specyficznej (ze względu na towarzyszący jej opad atmosferyczny) odmianie burzy adwekcyjnej lub frontowej. Czy burze śnieżne występują w Polsce? W Polsce, burze śnieżne zwykle są traktowane jako anomalia pogodowa. Nic bardziej mylnego. Meteorolodzy podkreślają, że właściwie każdego roku występują u nas warunki dogodne do rozwoju tego zjawiska. Burze śnieżne w Polsce najczęściej można zaobserwować od października do kwietnia. Dane his…

burza-sniezna-c1c4cc4.png
width: 2160
height: 1440

Seria ataków rekinów w Australii. Zamknięto ponad 40 plaż
type: item
date: 2026-01-22T11:56:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: australia
subject: plaże
subject: pogoda
subject: rekiny
description: Do niezwykle rzadkiej sytuacji doszło w Australii. W ciągu zaledwie dwóch dni rekiny zaatakowały cztery osoby. Eksperci tłumaczą zachowanie rekinów ekstremalnymi warunkami pogodowymi w Nowej Południowej Walii.
encoded: Rekiny zaatakowały w: Vaucluse, Dee Why i Manly (Sydney) oraz w Point Plomer, około 460 kilometrów na północ od Sydney. Ta niespotykana fala zmusiła władze do zamknięcia blisko 40 plaż i wywołała burzliwą debatę na temat bezpieczeństwa wód. Gdzie i jak zaatakowały rekiny? Pierwszy i najpoważniejszy atak miał miejsce w niedzielę 18 stycznia w Sydney, w pobliżu Shark Beach w parku Nielsen w dzielnicy Vaucluse. Ofiarą był 12-latek z klubu North Bondi Surf Life Saving Club, który skakał ze znajomymi do wody z popularnego miejsca, znanego jako „Jump Rock”. Chłopak doznał poważnych obrażeń obu nóg i walczy o życie w szpitalu w Randwick. Przeżył tylko dzięki poświęceniu przyjaciół, którzy wyciągnęli go na brzeg i udzielili pierwszej pomocy. Kolejne trzy nastąpiły niedługo potem, w ciągu zaledwie 48 godzin. W poniedziałek rano na plaży Dee Why rekin odgryzł fragment deski surfingowej 11-letniego chłopca, który na szczęście nie odniósł obrażeń. Tego samego dnia po południu, na pobliskiej plaży North Steyne w Manly, 25-letni surfer został dotkliwie pogryziony w nogę i trafił do szpitala. Ostatni atak miał miejsce we wtorek rano w Point Plomer, gdzie 39-letni mężczyzna doznał na szczęście tylko drobnych skaleczeń – ochroniła go jego własna deska surfingowa. Co wstąpiło w żarłacze tępogłowe? Eksperci wskazują, że za ataki najprawdopodobniej odpowiada jeden garunek rekina: żarłacz tępogłowy (Carcharhinus leucas , ang. bull shark). Ryby te latem migrują na południe, w okolice Sydney. Zachowanie rekinów prawdopodobnie wynika z ekstremalnej pogody: rekordowe opady deszczu, najsilniejsze od 10 lat, spłukały do oceanu zanieczyszczenia i osady, a woda zrobiła się mętna. Żarłacze tępogłowe potrafią żyć zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej, zatem wahania zasolenia po opadach nie zrobiły na nich wrażenia. Rekiny te potrafią polować także w mętnej wodzie – polegają wtedy na zmyśle dotyku i stosują taktykę „próbnych ugryzień”. Właśnie takie zachowanie może odpowiadać za serię ataków. No…

ataki-rekinow-c477261.jpg
width: 5783
height: 3855

Zaskakujące odkrycie naukowców: śnieg i deszcz potrafią wyglądać tak samo
type: item
date: 2026-01-21T10:20:16.000Z
creator: Katharine Gammon
subject: Przyroda
subject: deszcz
subject: meteorologia
subject: opady
subject: pogoda
subject: śnieg
subject: zmiany klimatyczne
description: Co dokładnie spada z nieba zimą – śnieg czy deszcz? To pytanie zadają sobie nie tylko kierowcy, ale też naukowcy. Sprawdź, jak próbują je rozwiązać.
encoded: Spis treści: Dlaczego pogoda nie daje jednoznacznych odpowiedzi Wiadra i bajty Nic nie zastąpi ludzkiego oka Naukowcy wykorzystują lasery, satelity, a nawet dźwięk, żeby ustalić, co spada z nieba. Mimo to najlepszym narzędziem wciąż może być ludzkie oko. Od dzieci, które marzą o zjeżdżaniu na sankach, po dorosłych chcących uniknąć śliskich dróg – północne zimy budzą sporo emocji związanych z opadami śniegu. Jednak proste pytanie „Czy pada śnieg?” jest dużo bardziej skomplikowane, niż się wydaje. Na odległym górskim szczycie w Kolorado, w Storm Peak Laboratory, zimą panują dość osobliwe warunki. Naukowcy krzątają się, rozmieszczając ponad 30 urządzeń radarowych i próbników w różnych częściach góry. Ustawiają je też na różnych częstotliwościach, by odpowiedzieć na jedno pozornie proste pytanie: co dokładnie spada z nieba? Jakie są rozmiary i kształty płatków śniegu? I kiedy te opady są w istocie deszczem? Dlaczego pogoda nie daje jednoznacznych odpowiedzi Człowiek potrafi zerknąć przez okno i bardzo szybko ocenić, czy pada śnieg. Dla technologii – nawet tej zaawansowanej – to dużo trudniejsze, a skutki są poważne. Miasta muszą wiedzieć, ile śniegu spada i jaką ma gęstość, żeby zdecydować, czy tankować pługi i wysyłać je w teren. Dokładne pomiary są ważne także dla zarządców dróg, którzy podejmują decyzje o zamknięciach tras. Z kolei zarządzający zasobami wodnymi muszą wiedzieć, co spada z nieba, bo zimowa pokrywa śnieżna często zamienia się później w wodę zasilającą rolnictwo. Deszcz natomiast zwykle szybko spływa w dół rzek. Opady śniegu od dziesięcioleci intrygują naukowców. – To powinien być naprawdę prosty problem – mówi Keith Jennings, dyrektor ds. badań w Water Resources Institute na University of Vermont. – Pada deszcz czy śnieg? Część trudności polega na tym, że sama temperatura nie przesądza o tym, co spadnie. W zakresie różnicy około 5°C opad może być deszczem albo śniegiem – zależnie od tego, jakie warunki napotka wyżej w atmosferze. Dzięki nowym technolog…

GettyImages-520919602-1e3b9a8.jpg
width: 7360
height: 4912

19 stycznia 2026 roku przejdzie do historii. Zorza polarna pojawiła się nad całą Polską i są szanse na powtórkę
type: item
date: 2026-01-20T10:00:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: pogoda
subject: polska
subject: zorza polarna
description: Zorza polarna nad Polską pojawiła się od morza do Tatr. Noc z 19 na 20 stycznia 2026 roku przyniosła niecodzienne widowisko, widoczne nawet w centrach największych miast. Mimo że tak silne zorze już pojawiały się na naszym niebie, ta była wyjątkowo łatwa do obserwacji, ze względu na doskonałą pogodę w całym kraju.
encoded: W nocy z 19 na 20 stycznia 2026 roku Polacy w całym kraju mogli podziwiać wyjątkowo silną zorzę polarną. Bezchmurna i pogodna noc stworzyła idealne warunki obserwacyjne. To zjawisko, znane głównie z północnych szerokości geograficznych, tym razem objęło niemal cały kraj. Mimo że zorze w Polsce występują coraz częściej, ta była wyjątkowo silna i jasna. Dzięki dobrej pogodzie obserwowało ją prawdopodobnie nawet więcej osób niż słynną już zorzę z 10 maja 2024 roku. Kolory jak na Islandii W mediach społecznościowych oraz serwisach informacyjnych pojawiły się setki zdjęć ukazujących niecodzienny spektakl. Niebo mieniło się różnorodnymi barwami – od zieleni, przez purpurę, czerwień i niebieski, aż po pomarańczowy, żółty i biały. Światła północy były widoczne nawet w centrach dużych miast. Tym razem można było obserwować charakterystyczne wstęgi i łuki świetlne rozciągające się nad horyzontem, co świadczy o sile i intensywności zjawiska. Niektóre obrazy ukazują także niezwykle rzadkie barwy zorzy, jak pomarańczowa i purpurowa. Taki spektakl to ogromna rzadkość. Zwykle zorze tak wyglądają tylko na dalekiej Północy, np. na Islandii. Jak powstaje zorza polarna? Zorza polarna powstaje w wyniku kolizji cząsteczek wiatru słonecznego z gazami atmosferycznymi. Cząsteczki te poruszają się z prędkością około 400–450 km/s. W momencie ich zderzenia uwalniana jest energia, która emituje światło widzialne jako zorza. Wyjątkowa intensywność zorzy polarnej z 19 na 20 stycznia 2026 roku była związana z silną aktywnością słoneczną, w tym burzą geomagnetyczną. Dzięki temu zjawisko mogło być widoczne znacznie dalej na południe niż zwykle. Popularyzator astronomii Karol Wójcicki, prowadzący profil „Z głową w gwiazdach" obserwował zorzę nawet w austriackich Alpach. IMGW potwierdza, że zorza polarna była widoczna niemal w całej Polsce. Instytut podkreślił, że noc z 19 na 20 stycznia była wyjątkowa pod względem skali i siły zjawiska. Tak silnej zorzy nad Polską nie odnotowano od dawna. Czy jest s…

zorza2026wzgorze5023-2459a78.jpg
width: 2048
height: 1363

Inwersja, przechłodzenie i „czarny lód”. Gołoledź potrafi dać w kość, ale jest dużo ciekawsza, niż się wydaje
type: item
date: 2026-01-16T07:52:47.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: deszcz
subject: lód
subject: mróz
subject: opady
subject: pogoda
subject: woda
description: Zima ma wiele twarzy, lecz żadna nie jest tak zwodnicza jak gołoledź. Przychodzi najczęściej pod osłoną nocy, by o poranku sparaliżować drogi i łamać gałęzie drzew obciążone lodem. Za jej powstawanie odpowiada kilka niezwykle ciekawych procesów atmosferycznych.
encoded: Za cienką, przezroczystą warstwą lodu kryją się zaskakujące i sprzeczne z intuicją procesy fizyczne, które obalają nasze wyobrażenia o wodzie i zimnie. Gołoledź najczęściej nie jest „zwykłym” zamarzaniem wody. To raczej skomplikowany taniec termodynamiki, meteorologii i fizyki. Woda nie zawsze zamarza przy 0 st. Celsjusza Wbrew powszechnemu przekonaniu, woda nie przechodzi w stan stały natychmiast po osiągnięciu temperatury 0 st. Celsjusza. Do zainicjowania zamarzania potrzebuje tzw. zarodków krystalizacji – mikroskopijnych cząstek, które działają jak włącznik dla tworzącej się siatki krystalicznej. Tam, gdzie takich cząstek brakuje, woda może pozostać w stanie ciekłym w temperaturach znacznie niższych od zera. Zjawisko to nazywa się przechłodzeniem (ang. supercooling). W chmurach krople wody mogą istnieć w stanie płynnym nawet przy -40 st. Celsjusza. Wystarczy, że taka przechłodzona kropla deszczu uderzy w twardą powierzchnię, taką jak asfalt, gałąź czy karoseria samochodu, a proces zamarzania – i tworzenia się gołoledzi – rozpoczyna się natychmiast. Inwersja, czyli atmosferyczny przekładaniec Aby powstała gołoledź, najczęściej potrzebna jest specyficzna, warstwowa struktura atmosfery, z inwersją temperatury. W normalnych warunkach temperatura spada wraz z wysokością, ale podczas inwersji ten porządek zostaje odwrócony, tworząc układ zimno-ciepło-zimno, niczym pogodowa „kanapka”. Wysoko w chmurach, gdzie temperatura jest ujemna, tworzą się płatki śniegu. Śnieg opada w warstwę cieplejszego powietrza, gdzie topnieje i zamienia się w deszcz. Krople deszczu wlatują w przyziemną warstwę mroźnego powietrza, gdzie ulegają przechłodzeniu. Resztę już znamy. Ostrożnie na moście i w tunelu! Specyficzny rodzaj gołoledzi może się pojawić nawet przy bezchmurnym niebie. Powstaje w warunkach cykli zamarzania i odmarzania, gdy temperatura oscyluje wokół 0°C. Woda z topniejącego śniegu lub mgły zamarza nocą, gdy temperatura spada poniżej zera. Może pojawić się nawet wtedy, gdy tempe…

gololedz-bf8e077.jpg
width: 1880
height: 1166

Zimy stulecia dawały Polakom w kość. Siarczyste mrozy, których nie da się zapomnieć
type: item
date: 2026-01-15T12:10:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: klimat
subject: mróz
subject: pogoda
subject: rekordy
subject: zima
description: Zimy stulecia trwale wpisały się w polską pamięć narodową. Siarczyste mrozy i potężne śnieżyce wielokrotnie prowadziły do całkowitego paraliżu infrastruktury, a nawet do ogłoszenia stanu klęski żywiołowej. Przypominamy najmroźniejsze lata w historii naszego kraju.
encoded: Spis treści: Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Przełom 1928 i 1929 roku w pełni zasłużył na miano zimy stulecia Najmroźniejsza zima wojny, czyli przełom 1939 i 1940 roku Zima 1962/1963 sparaliżowała Polskę Zimy stulecia nawiedzały Polskę nie tylko w XX wieku Określenie „zima stulecia” nie zawsze odnosi się do najostrzejszej zimy w danym stuleciu. Potocznie tym mianem określa się wszystkie przypadki wyjątkowo srogich miesięcy zimowych. A że w poprzednim stuleciu pogoda była bardziej kapryśna, „zim stulecia” było u nas całkiem sporo. Zdarzało się, że panujące wówczas warunki całkowicie paraliżowały kraj i wpływały na codzienne życie. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że w naszej świadomości termin ten wykracza poza suche statystyki meteorologiczne. Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Gdy mowa o zimie stulecia w Polsce, najczęściej na myśli ma się przełom roku 1978 i 1979. W nocy z 29 na 30 grudnia nad Polskę napłynęły mroźne masy powietrza z północy, powodując nagły spadek temperatury z wartości dodatnich do kilkunastu stopni poniżej zera. Towarzyszyły temu intensywne opady śniegu. Paraliż kraju rozpoczął się już 31 grudnia. Miejscami temperatury osiągały wartość minus 20, minus 30 stopni Celsjusza lub nawet niższą. W Białymstoku przez 19 dni termometry wskazywały od minus 15 do minus 35 stopni. W ciągu kilku dni w całym kraju powstały ogromne zaspy. Rekordowa pokrywa białego puchu przekroczyła 0,7 m. Pod tym względem najgorsza sytuacja panowała w Suwałkach, gdzie 16 lutego zanotowano rekord opadów. Pokrywa śnieżna sięgnęła 84 cm. Niewiele lepiej było w Łodzi (78 cm, według pomiaru z 2 lutego), Warszawie (70 cm, według pomiaru z 31 stycznia), Chojnicach (60 cm, według pomiaru z 19 lutego) i Szczecinie (53 cm, według pomiaru z 19 lutego). Na skutki tak surowej pogody nie trzeba było długo czekać. Już 31 stycznia kraj zaczął ogarniać paraliż. W wielu miejscach pękały szyny, więc komunikacja kolejowa praktycznie stanęła, podo…

zima-stulecia-w-Polsce-929773b.png
width: 2160
height: 1440

Pył diamentowy to magiczny „taniec” lodu. W Polsce pojawia się podczas siarczystych mrozów
type: item
date: 2026-01-07T11:57:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: lód
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: przyroda
subject: śnieg
subject: Travel
subject: zima
description: Mroźne poranki bywają tłem dla niezwykłego widowiska zwanego pyłem diamentowym. Drobne igiełki lodu zawieszone w powietrzu lśnią w słońcu niczym diamenty. Jak powstaje to zjawisko i kiedy można je zobaczyć?
encoded: W tym artykule: Co to jest pył diamentowy? Jak powstaje pył diamentowy? Pył diamentowy w powietrzu Efekty świetlne towarzyszące pyłowi diamentowemu Gdzie najczęściej w Polsce można zobaczyć pył diamentowy? Powoli opadające kryształki lodu tworzą niesamowity efekt wizualny, a gdy mroźnej, słonecznej pogodzie towarzyszy lekki wiatr, da się zaobserwować widowiskowy „taniec” lodu w powietrzu. To właśnie pył diamentowy. Opady atmosferyczne to nie tylko pospolity deszcz i śnieg. Czasami pogoda serwuje nam znacznie bardziej spektakularne zjawiska. Niektóre z nich, jak choćby grad, charakteryzują się niszczycielską siłą. Inne, jak burza śnieżna, potrafią wywołać u obserwatorów autentyczne przerażenie. Trzeba jednak podkreślić, że nie każdy opad atmosferyczny jest tak bardzo groźny. Pył diamentowy nie jest niebezpieczny (z wyjątkiem wpływu na warunki drogowe), ale i tak obserwacja tego zjawiska dostarcza wielu niezapomnianych wrażeń. Co to jest pył diamentowy? Wielu osobom polska zima kojarzy się z naprzemiennymi mrozami i roztopami, wszechobecnym błotem pośniegowym i nieprzyjemną wilgocią. Jest w tym sporo racji, nie należy zatem dziwić się, że tylko nieliczni witają ją z nieskrywaną radością. Trzeba jednak wiedzieć, że to właśnie w miesiącach zimowych występują najbardziej spektakularne zjawiska meteorologiczne i towarzyszące im zjawiska optyczne, które definiują niezwykły charakter tej pory roku. Jednym z nich jest pył diamentowy. Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. Mówiąc o diamentowym pyle (nazywanym też słupkami lodowymi), na myśli trzeba mieć opad atmosferyczny, który występuje wyłącznie w specyficznych sytuacjach. Składa się z kryształków lodu, powstałych w wyniku zamarzania zawartej w powietrzu pary wodnej. Kryształki, o których mowa, mogą mieć kształt sześciokątnych płytek, kwadrató…

diamentowy-pyl-1c1578a.jpg
width: 6720
height: 4480

Rekordy niskiej temperatury biją na głowę nasze polskie zimy. Oto najzimniejsze miejsca świata
type: item
date: 2025-12-02T11:57:25.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: klimat
subject: mróz
subject: pogoda
subject: rekordy
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Minusowe temperatury w Polsce to nic w porównaniu z rekordami mrozu notowanymi na świecie. Naukowcy od dekad badają zarówno naturalne bieguny zimna, jak i temperatury osiągane w kosmicznej próżni i laboratoriach. Gdzie jest najzimniej?
encoded: W tym artykule: Najzimniejsze miejsca na świecie Najniższa temperatura na Ziemi Czym jest temperatura? Najzimniejsze miejsce w kosmosie Najniższa temperatura uzyskana w laboratorium Czy istnieje górna granica temperatury? Gdy zimą temperatury spadają poniżej zera stopni Celsjusza, zaczynamy mówić o mrozach. Jednak zmiany klimatyczne sprawiają, że zimy stają się coraz łagodniejsze. Rekordowe mrozy, przynajmniej w Polsce, należą więc raczej do historii. Najzimniejsze miejsca na świecie Gdzie odnotowano najniższą temperaturę w naszym kraju? Mówi się, że polski biegun zimna to Suwałki. W tym mieście faktycznie odnotowuje się niskie temperatury. Czasami mianem polskiego bieguna zimna określa się całą Suwalszczyznę lub wręcz Podlasie. Obecnie jednak najniższe średnie temperatury w zimie oraz roczne notowane są na powstałej w roku 1995 stacji meteorologicznej Nadleśnictwa Świeradów na Hali Izerskiej. W każdym miesiącu notuje się tam temperatury ujemne, a śnieg zalega do maja. Jednak historycznie najzimniejsze miejsce w Polsce to Siedlce. 11 stycznia 1940 r. padł tu oficjalny polski rekord mrozu, wynoszący minus 41 st. C. Nieoficjalny miał zostać pobity w Rabce, 10 lutego 1929 r. Wyniósł aż minus 46 st. C. Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? Okazuje się, że temperatura na Księżycu osiąga jeszcze większe wahania dobowe, niż wcześniej sądzono. W ciągu księżycowego dnia, panuje tam ekstremalny upał, a w nocy – niewiarygodny... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-na-ksiezycu-czy-jest-zabojcza-dla-czlowieka-dlaczego-astronauci-musza-miec-kombinezony-fot-heritage-space-heritage-images-getty-images-c17ed25.jpeg" width="938" height="472" alt="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" title="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlacze…

Najzimniejsze-miejsca-swiata-0180821.jpg
width: 5184
height: 3456

Jak duże mogą być płatki śniegu? Największy miał rozmiar średniej pizzy
type: item
date: 2025-11-17T11:11:57.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: fizyka
subject: pogoda
subject: śnieg
subject: Wolny czas
subject: zima
description: Jakie rozmiary mogą osiągać płatki śniegu? Historyczne relacje wspominają okazy wielkości średniej pizzy. To zjawisko zaskoczyło nawet doświadczonych obserwatorów. Gdzie i kiedy udało się je zanotować?
encoded: W tym artykule: Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Zimowa aura pod lupą Fascynujące jak śnieg Choć śniegu mamy w Polsce (podobnie jak innych krajach Europy) coraz mniej, warto przyjrzeć się mu z bliska. Choćby i wirtualnie. Pojedyncze kryształki śniegu nie bez powodu fascynują zarówno naukowców, jak i artystów. W końcu jest to przykład wyjątkowo estetycznego działania matki natury. Śnieżynki najczęściej charakteryzują się sześcioramienną symetrią. Są niewielkie, choć zdarzają się prawdziwi rekordziści – i to w drugą stronę. Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Jak można przeczytać w Księdze rekordów Guinnessa, pewnej styczniowej nocy w 1887 r. podczas gwałtownej zimowej burzy nad doliną rzeki Clark Fork, w pobliżu rancza Matta Colemana, niedaleko Missoula w Montanie w USA, zaobserwowano płatki śniegu opisane jako „większe od misek na mleko”. Miały one nawet do 38 cm szerokości. I tu warto zwrócić uwagę na rozróżnienie o, którym mówi w swoich badaniach dr Kenneth Libbrecht. Naukowiec poświęcił swoją karierą odpowiedzeniu na pytanie, dlaczego kryształy śniegu przyjmują różne kształty. I właśnie, jak zauważa, kryształy śniegu to nie to samo, co płatki śniegu. W języku polskim to rozróżnienie nie przyjęło się do mowy codziennej. Zimowa aura pod lupą Chodzi o to, że pojedyncze kryształki śniegu są maleńkie. Dopiero spadając z nieba, łączą się w większe struktury. To, co więc widzimy za oknem to najczęściej większe, uformowane w locie płatki śniegu. Kryształy śniegu powstają w wyniku zamarzania wody z gazu (pary wodnej), nie przechodząc wcześniej w ciecz. Płatek śniegu może być z kolei dowolną strukturą zamarzniętej wody spadającą z nieba. Stąd też różnice w ich rozmiarach. Zjawisko opisane w Księdze rekordów Guinnessa dotyczy więc nie kryształków śniegu, a właśnie płatków. Jak wielkie potrafią być w takim razie kryształki śniegu? To zależy od perspektywy. Śnieg na Saharze to nic nowego. Biały puch prószy na pustyni coraz częściej Choć śn…

Jak-duze-moga-byc-platki-sniegu-f0310ef.jpg
width: 2911
height: 2284

Upał w mieście? Te ekologiczne strategie przynoszą ochłodzenie w coraz większej liczbie metropolii
type: item
date: 2025-09-03T09:58:22.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: miasta
subject: pogoda
subject: upał
description: Podczas gdy średnia temperatura powietrza w miastach regularnie wzrasta, urbaniści starają się wdrażać coraz to nowsze mechanizmy chłodzące miejską przestrzeń. Niektóre z nich to zupełnie nowe innowacje skrojone pod XXI-wieczne miasto, a niektóre towarzyszą mieszkańcom miast od wieków. Przybliżamy te ekologiczne rozwiązania.
encoded: Spis treści: Zazielenić miasto Tradycja w nowoczesnej odsłonie Architektura inspirowana przeszłością Miejskie wyspy ciepła to zjawisko polegające na tym, że temperatura powietrza w obszarach zurbanizowanych jest wyraźnie wyższa niż w otaczających je terenach podmiejskich czy wiejskich. Przyczyn takiej sytuacji można szukać w wielu czynnikach. Są to zarówno ludzkie działania, mające miejsce obecnie w miastach, jak i sam kształt metropolii, który sprzyja podwyższaniu temperatury powietrza. Skutki powstawania miejskich wysp ciepła mogą być niezwykle szkodliwe dla ludzi, zwiększając chociażby ryzyko udarów cieplnych. Z uwagi na to zagrożenie bardzo istotne jest budowanie infrastruktury, która mogłaby „ochłodzić” miasto. Zazielenić miasto Jednym z popularniejszych rozwiązań radzenia sobie z miejskim gorącem jest budowa zielonej infrastruktury. Parki, skwery i ogrody nie nagrzewają się w takim tempie jak asfaltowe powierzchnie, rzucając dodatkowo cień. Trawy pochłaniają również wodę, która, gdy paruje, ochładza powietrze w tej części miasta. Tworzenie miejskich stref zieleni towarzyszy miastom na całym świecie od tysięcy lat. Legendarne wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie (ok. VI w. p.n.e., Mezopotamia) miały dawać cień, parowanie i chłód w gorącym klimacie. Podobne zastosowanie do tej pory spełniają np. wewnętrzne dziedzińce z roślinnością i wodą, czyli tzw. riady w Maroku. Miejska zieleń to jednak nie tylko specjalne zielone enklawy, lecz także mniejsza infrastruktura wkomponowana w urbanistyczną przestrzeń. Roślinność nie musi być planowana strefowo, może przenikać się z miejską tkanką, pomagając w ten sposób w ochładzaniu temperatury powietrza. Rozwiązaniami takimi są np. hiszpańskie emparrados (dosłownie: winne zadaszenie), które chłodzą ulice andaluzyjskiego miasteczka Jerez de la Frontera. Winorośl tworzy na tamtejszych uliczkach gęsty, zielony dach, który zatrzymuje promienie słoneczne i daje cień. Dzięki temu temperatura powietrza przy chodniku spada średnio o …

chlodzenie-miasta-79cec4e.jpg
width: 1000
height: 667

Ciepło postarza nas jak papierosy. Zobacz, co odkryli naukowcy
type: item
date: 2025-08-06T06:55:41.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: pogoda
subject: upał
subject: życie
description: Najnowsze badania wskazują, że długotrwała ekspozycja na gorąco może mieć dewastujące skutki dla organizmu: niszczyć geny porównywalnie z nadmiernym piciem alkoholu czy paleniem papierosów. Temperatura na świecie stale rośnie, więc naukowcy podpowiadają, jak się zabezpieczyć.
encoded: Spis treści: Jak bardzo upał skraca życie? Tak gorąco działa na ciało Ciepło przedwcześnie starzeje geny Czy wszyscy starzejemy się od gorąca? Nie tylko gorące tropiki – średnie temperatury wielu miast w Polsce rosną z roku na rok. Wiedzą o tym np. mieszkańcy Wrocławia, w którym średnia roczna temperatura w 2023 roku znacząco różniła się od średniej z lat 1991–2020. Powodem są nie tylko łagodniejsze zimy, ale także nachodzące Polskę fale upałów. To nie koniec złych wieści: według najnowszych badań długotrwała ekspozycja na podwyższoną temperaturę może mieć katastrofalne skutki dla organizmu. Jak bardzo upał skraca życie? Coraz więcej badań udowadnia, że długotrwałe przebywanie w gorącym klimacie niesie za sobą nie tylko oczywiste zagrożenia, takie jak utrata wody czy powodowane przez słońce choroby skóry, ale także… wpływa na ogólne starzenie się organizmu na poziomie komórkowym. – Nasze badanie wykazało, że wiek biologiczny osób mieszkających na obszarach o ekstremalnie wysokich temperaturach jest nawet o 14 miesięcy starszy niż tych, którzy żyją w znacznie chłodniejszych rejonach – mówi Eun Young Choi, gerontolożka z USC Leonard Davis School of Gerontology i współautorka najnowszych badań. Naukowców zaskoczyło to, że efekt utrzymywał się po uwzględnieniu dochodów, stylu życia i stanu zdrowia badanych. Tak gorąco działa na ciało Według Amita Shaha, geriatry z Mayo Clinic, długotrwałe narażenie na gorąco wywiera wpływ na wiele układów narządów. Wszystko przez to, że nasz organizm walczy o utrzymanie niskiej temperatury. Serce pracuje intensywniej, jak najszybciej kierując krew do skóry. Układ nerwowy jest nadmiernie pobudzany, przez co doświadczamy zawrotów głowy, dezorientacji czy zaników pamięci. Nerki pracują na zwiększonych obrotach, by oszczędzać wodę. Nawet układ odpornościowy może wywoływać stany zapalne, próbując poradzić sobie z ciężkimi warunkami. Ciepło przedwcześnie starzeje geny Najnowsze badania udowadniają jednak, że to nie wszystko. Wysokie temperatu…

GettyImages-2163514261-5184ce5.jpg
width: 6192
height: 4128

Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
type: item
date: 2025-07-29T10:30:05.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: lato
subject: Lifestyle
subject: pogoda
subject: polska
subject: rekordy
subject: słońce
subject: upał
description: Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
encoded: W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroc…

najwyzsza-temperatura-w-Polsce-b2b0359.jpg
width: 7226
height: 4820

Niż genueński przyniósł powódź tysiąclecia. Teraz znów jest nad Polską
type: item
date: 2025-07-28T08:41:37.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: powódź
description: Tworzy się cyklicznie, gdy zimne masy powietrza z północy napływają nad Morze Śródziemne. Jeden ze szlaków jego przemieszczania się wiedzie przez Europę Środkową. Niż genueński zwykle niesie ze sobą obfite, czasem ekstremalne opady.
encoded: Spis treści Niż genueński – jak powstaje ten potężny układ? Szlaki van Bebbera – stałe trasy niżu genueńskiego Cyklony – od umiarkowanych po ekstremalnie groźne Niż genueński to charakterystyczny, powtarzający się układ niskiego ciśnienia, który formuje się w rejonie Zatoki Genueńskiej, u wybrzeży północno-zachodnich Włoch. Powstaje w wyniku zderzenia chłodnego powietrza napływającego z północy z ciepłym i wilgotnym powietrzem znad Morza Śródziemnego. Kiedy zimne powietrze znad północnego Atlantyku napływa nad rozgrzane Morze Śródziemne, powoduje to duże parowanie wody. Tworzące się masy stają się bardzo zasobne w wilgoć, z potencjałem do dużych, czasami nawalnych i długotrwałych, opadów deszczu. Niż genueński – jak powstaje ten potężny układ? Na jego rozwój duży wpływ ma ukształtowanie terenu – Alpy oraz Apeniny wymuszają unoszenie się mas powietrza, co sprzyja kondensacji pary wodnej i tworzeniu się chmur. Ciepłe wody Morza Liguryjskiego dostarczają energii niezbędnej do szybkiego pogłębiania się niżu. Niż genueński ma złą sławę i, niestety, jest ona zasłużona. Potrafi on nieść tyle wilgoci, że tworzy ekstremalne opady, co z kolei powoduje powodzie. To właśnie ten niż odpowiada za tzw. powódź tysiąclecia w Polsce w 1997 roku, a także powodzie z lat 2010, 2014 i 2024. Również zalania Wenecji, tzw. acqua alta, to sprawka niży genueńskich. Prognozy wskazują, że w najbliższych dniach nad Polską będzie silny niż genueński, przynosząc intensywne i długotrwałe opady deszczu. Z drugiej strony trwająca właśnie susza i towarzyszący jej niski stan rzek mogą uchronić nas przed grożącymi w takim wypadku powodziami. Jednak bezsprzecznie najbliższe dni to okres zwiększonego ryzyka podtopień i powodzi błyskawicznych, dlatego warto śledzić komunikaty i lokalne ostrzeżenia meteorologiczne. Szlaki van Bebbera – stałe trasy niżu genueńskiego Niż genueński zwykle porusza się dość dobrze określonymi „korytarzami”, zwanymi w szlakami van Bebbera. Wilhelm Jakob van Bebber był niemieckim …

niz-genuenski-812b2c1.jpg
width: 1000
height: 666

Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
type: item
date: 2025-07-10T09:59:03.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: ruchy sejsmiczne
subject: wulkany
description: Globalne ocieplenie może rozpalić nie tylko debatę o klimacie. W niektórych miejscach Ziemi topniejący lód dosłownie budzi wulkany do życia.
encoded: Spis treści: Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Gdzie erupcje mogą być częstsze? Zmiany klimatu w różnym stopniu są już odczuwalne niemal na całej planecie. Jednym z najbardziej widocznych (i dotkliwych) skutków globalnego ocieplenia jest topnienie lodowców, co przyczynia się do podnoszenia poziomów mórz. Mniej oczywistą konsekwencją jest rosnące ryzyko erupcji wulkanicznych. Coraz więcej badań, w tym najnowsze opublikowane na łamach czasopisma „GSA Bulletin” wskazuje, że cofające się lodowce mogą przyczyniać się do wzrostu aktywności wulkanicznej. To dotyczy zarówno siły, jak i częstotliwości wybuchów. Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Jak działa ta zależność? Można ją wytłumaczyć w logiczny sposób. Lodowce, zwłaszcza te grube i rozległe jak Patagoński Lądolód czy czapa lodowa Antarktydy Zachodniej, wywierają olbrzymi nacisk na skorupę ziemską. Ten ciężar stabilizuje podziemne zbiorniki magmy, tłumiąc potencjalne erupcje. Kiedy lód się topi, ta presja znika. W efekcie magma może łatwiej przemieszczać się ku powierzchni. Przykładem tego zjawiska może być położona na styku płyt tektonicznych Islandia. Kraj od kilku lat przechodzi fazę intensywnej aktywności wulkanicznej. Od końca 2023 roku półwysep Reykjanes doświadczył już ośmiu erupcji. Naukowcy wskazują, że podobna sekwencja zdarzeń mogła dziać się około 10 tysięcy lat temu, po ustąpieniu lodowców z końca epoki lodowcowej. Wówczas częstotliwość erupcji wzrosła nawet pięćdziesięciokrotnie. Autorzy najnowszego badania koncentrują się m.in. na kompleksie wulkanicznym Mocho-Choshuenco w południowym Chile. Datowanie argonowe skał wykazało, że do największego nagromadzenia magmy doszło w czasie maksymalnego zlodowacenia, a wzrost aktywności erupcyjnej nastąpił, gdy lądolód zaczął ustępować. Gdzie erupcje mogą być częstsze? Największe obawy naukowców budzi dziś jednak sytuacja na Antarktydzie. Pod Zachodnim Lądolodem Antarktycznym znajduje się ponad 100 aktywnych wulkanów. Wiele z nich jest ukrytych pod setkami metrów lod…

Erupcja-wulkanu-na-Islandii-ad87712.jpg
width: 6028
height: 4019

Deszcz nawalny, ulewny, silny, oberwanie chmury, nawałnica – czym się różnią?
type: item
date: 2025-07-08T10:45:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: meteorologia
subject: opady
subject: pogoda
description: Deszcz nawalny to zjawisko, które coraz częściej pojawia się w ostrzeżeniach RCB. Warto wiedzieć, czym różni się od ulewy, silnych opadów czy klasycznego oberwania chmury – te różnice są istotne dla naszego bezpieczeństwa.
encoded: Spis treści Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Deszcz ulewny a deszcz silny Nawałnica – kiedy deszcz łączy siły z wiatrem Określenia na zjawiska pogodowe bywają mocno pomieszane. Od fachowych terminów meteorologicznych po potoczne, nierzadko z długą tradycją. Meteorologia definiuje je jednak dość ściśle, choćby dlatego, żeby precyzyjnie formułować ostrzeżenia. Przyjrzyjmy się zjawisku, które w najbliższych dniach dotknie większości z nas – opadom deszczu nawalnego. Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa ostrzega przed „opadami nawalnymi”, związanymi z nadciągającym nad Polskę niżem genueńskim. To bardzo konkretny rodzaj deszczu: opady przekraczające 20 mm. Wysokość opadu, którą wyraża się w milimetrach, oznacza grubość warstwy wody, jaka utworzyłaby się na powierzchni ziemi o polu 1 metra kwadratowego, gdyby woda pochodząca z opadu nie spływała, nie wsiąkała i nie parowała. Innymi słowy, deszcz nawalny to opad co najmniej 20 mililitrów wody na metr kwadratowy. Może to być jednak dużo więcej – nawet 100 mm. Opady nawalne są nie tylko obfite, ale także nagłe i krótkie. Tak szybki przybór wody częściej niż przy innych rodzajach opadów powoduje zalania, podtopienia, obsunięcia ziemi, a nawet powodzie błyskawiczne. To rodzaj deszczu występujący w Polsce (i najczęściej w strefie umiarkowanej) głównie latem. Trwa od kilku do kilkudziesięciu minut i jest trudny do precyzyjnego przewidzenia. Prognozy podają tylko jego prawdopodobieństwo. Podczas deszczu nawalnego ulice zamieniają się w potoki, studzienki nie nadążają z odbiorem wody, najbliższe potoki i cieki wodne gwałtownie się podnoszą, miejskie nieczystości zostają spłukane i trafiają do rzek. Deszcze nawalne padają z chmur burzowych typu cumulonibus i są często powiązane z burzami i towarzyszącymi im wiatrami. Potoczna i trafna nazwa na taki deszcz to „oberwanie chmury”. Jeśli wystąpi – raczej nie ma innego wyjścia niż schronienie się pod…

AdobeStock319017111-7697648.jpeg
width: 5472
height: 3648