Rakiety z napędem jądrowym. Nowa jakość w podróżach po Układzie Słonecznym
Czy po ponad 60 latach od pierwszych koncepcji wreszcie doczekamy się statków kosmicznych o napędzie jądrowym? Wiele wskazuje na to, że to właśnie one mają szansę zrewolucjonizować podróże kosmiczne. A chociaż nie nastąpiło to 24 lata temu, to jednak scenariusz „2001. Odysei kosmicznej” z fantastyki powoli zmienia się w rzeczywistość.
Spis treści: Jak wytworzyć ciąg i wyrwać się ziemskiej grawitacji? Projekt NERVA Co zmienia ciekły uran? Wirujący uran Znaczne skrócenie podróży kosmicznych, możliwość łatwiejszego podboju Układu Słonecznego, a może nawet wysyłania sond do innych układów planetarnych. Jest to bardzo kusząca wizja stojąca za rozwojem kosmicznego napędu jądrowego. Jak to się zatem stało, że choć pierwsze pomysły rakiet i statków kosmicznych napędzanych silnikami atomowymi mają już przeszło 60 lat, wciąż nie doczekaliśmy się nawet testowej realizacji pomysłu? I czy rozwiązanie zaproponowane przez ekspertów z Uniwersytetu Stanowego w Ohio ma szansę to zmienić? Jak wytworzyć ciąg i wyrwać się ziemskiej grawitacji? Zacznijmy od tego, że pierwsze wyrzutnie kosmiczne napędzane były reakcją chemiczną paliwa z utleniaczem, np. nafty z ciekłym tlenem lub hydrazyny z tetratlenkiem diazotu. To wytwarzało gorące gazy, które rozprężały się, a wylatując przez dyszę, generowały ciąg. Rakiety wynoszące wahadłowce działały na paliwo stałe, czyli mieszankę proszków – głównie nadchloranu amonu. Pozwalało to na osiągniecie ponad 80 proc. ciągu w pierwszych dwóch minutach lotu. Wyższe stopnie rakiet działały już na paliwo ciekłe. Współczesne rakiety używają głównie napędu chemicznego bazującego na paliwie ciekłym. Najczęściej kombinacji ciekłego tlenu z ciekłym wodorem. Metoda jest wydajna, ale trudna w obsłudze, ponieważ paliwo musi być przechowywane w ekstremalnie niskich temperaturach. Istnieje też bardziej praktyczna kombinacja, używana m.in. w rakietach Falcon 9 – rafinowana kerozyna (nafta) z ciekłym tlenem. Gdy już wyrwiemy się z objęć ziemskiej grawitacji, statki kosmiczne nie wymagają tak potężnego napędu, a ich silniki wykorzystują zazwyczaj reakcje chemiczne lub napędy elektryczne. A co z atomem? Statki takie jak Voyager 1 i 2, New Horizons czy Cassini, a nawet łazik Perseverance – zasilane są dzięki RTG (radioizotopowym generatorem termoelektrycznym), ale używany jest on jako źródło prądu, a nie napęd. Może w takim razie atom jednak nie jest rozwiązaniem? Projekt NERVA Pojawiające się regularnie prace wskazują na to, że jednak jest. Kłopot w tym, że w okresie zimnej wojny panował tak ogromny strach przed atomem, że rozwój kosmicznego napędu jądrowego został wstrzymany. A szkoda, bo niektóre z projektów były już bardzo zaawansowane. Na przykład NERVA (ang. Nuclear Engine for Rocket Vehicle Application), amerykański program rozwoju napędu rakietowego opartego na energii jądrowej. Prowadziły go w latach 1955–1973 NASA i Komisja Energii Atomowej USA (AEC). Jego celem było opracowanie „nuclear thermal rocket” (NTR) – silnika jądrowo-termicznego, który mógłby zastąpić lub uzupełnić rakiety chemiczne w lotach międzyplanetarnych. Według założeń reaktor jądrowy miał rozszczepiać paliwo uranowe. Ciekły wodór przepływając przez rdzeń reaktora, podgrzewałby się do kilku tysięcy stopni Kelvina, a rozprężający się wodór wylatywałby przez dyszę, generując ciąg. Zbudowane w programie naziemne silniki testowe miały osiągi dwukrotnie większe niż najlepsze rakiety chemiczne. NASA rozważała użycie NERVY w górnych stopniach rakiety Saturn V, a także w planowanych misjach załogowych na Marsa. Jednak gwałtowny spadek zainteresowania lotami załogowymi, jaki nastąpił po zakończeniu programu Apollo, zniweczył wysiłki badaczy. Co zmienia ciekły uran? Jednak sam temat nie został zapomniany. Najnowszy projekt zakłada użycie energii z rozszczepienia jąder ciekłego uranu do podgrzewania paliwa statków kosmicznych. Zaproponowana przez badaczy z Uniwersytetu Ohio technologia nosi nazwę centrifugal nuclear thermal rocket (CNTR) – odśrodkowej rakiety jądrowej na ciekły uran. Jej wydajność mierzy się tzw. impulsem właściwym, czyli skutecznością przekształcania energii w ciąg. Teoretycznie CNTR może podwoić impuls właściwy w porównaniu z wcześniejszymi projektami rakiet jądrowych (badanymi od lat 50. XX w. i nadal rozwijanymi przez NASA oraz DARPA) oraz nawet czterokrotnie przewyższyć osiągi rakiet chemicznych. – Im dłużej człowiek przebywa w kosmosie, tym bardziej narażony jest na różne zagrożenia zdrowotne. Skrócenie czasu lotu byłoby ogromną korzyścią – mówi współautor badania Dean Wang. Czym jednak technologia CNTR różni się od innych analizowanych napędów jądrowych? Wirujący uran Przede wszystkim tradycyjne rakiety jądrowe wykorzystują stałe paliwo uranowe, które w reakcji rozszczepienia ogrzewa ciekły wodór. Ten rozpręża się przez dyszę i generuje ciąg. W CNTR uran jest ciekły i znajduje się w wirującym cylindrze, co zwiększa wydajność reakcji i całego silnika. Technologia CNTR mogłaby pozwolić na loty przy mniejszym zużyciu paliwa. Na przykład podróż w obie strony na Marsa mogłaby zająć około 420 dni zamiast 2,5–3 lat, jak przy rakietach chemicznych. Misje do dalszych obszarów Układu Słonecznego również byłyby krótsze. Dzięki większym prędkościom możliwe byłyby trajektorie, które dziś są poza zasięgiem napędów chemicznych. W dodatku wodór nie musiałby być jedynym materiałem pędnym – można byłoby również używać innych, pozyskiwanych np. z planetoid, komet czy obiektów Pasa Kuipera. Na razie CNTR istnieje jedynie w formie koncepcji, lecz zespół Wanga zakłada, że w ciągu pięciu lat proponowany przez grupę silnik osiągnie gotowość projektową. Jeżeli wszystko się powiedzie, już od połowy XXI wieku misje kosmiczne mogłyby być szybsze, bezpieczniejsze i mniej zależne od ryzykownych rakiet chemicznych. A choć jest to bardzo kusząca wizja, to pamiętajmy, że Wernher von Braun, twórca rakiet Saturn V, był przekonany, że sięgnie Marsa najpóźniej w latach 80. XX wieku. Źródło: www.sciencedirect.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
Hiszpański badacz uważa, że odpowiedź kryje się w prawach fizyki. W niektórych warunkach obce cywilizacje mogą być skazane na swoje planety – nawet jeśli dysponują zaawansowaną technologią.
W tym artykule: Prędkość ucieczki kosmitów Planety-więzienia? Planety-akwaria Enrico Fermi, fizyk atomowy, noblista, w połowie XX w. zadał słynne pytanie: „Gdzie Oni są?”. Przeszło ono do historii jako paradoks Fermiego. Paradoks ten dotyczy potencjalnych kosmitów. A dokładniej tego, że skoro Wszechświat jest tak ogromny i stary, to powinno w nim istnieć wiele obcych cywilizacji. Dlaczego dotychczas nie spotkaliśmy żadnej z nich? Odpowiedzi mogą być dwie. Pierwsza – ponieważ żadnych innych inteligentnych form życia w kosmosie nie ma. I druga: ponieważ nie potrafimy nawiązać z żadną kontaktu. Dlaczego? Gdyż np. zaawansowane technologicznie cywilizacje istnieją zbyt krótko. Są rozrzucone we Wszechświecie i dzielą je ogromne odległości. Używają sposobów komunikacji niedostępnych dla nas. Do tej grupy Elio Quiroga z hiszpańskiego Universidad del Atlántico Medio dorzucił właśnie jeszcze jedno wyjaśnienie. Jego zdaniem istnieje cała grupa planet pozasłonecznych, z których zwyczajnie nie da się uciec. Niezależnie od tego, jak bardzo Obcy staraliby się to zrobić. Prędkość ucieczki kosmitów Każde ciało niebieskie ma swoją tzw. prędkość ucieczki (albo drugą prędkość kosmiczną). To prędkość, jaką musi mieć na starcie obiekt, żeby wydostać się z pola grawitacyjnego ciała niebieskiego. Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s. Nie oznacza to jednak, że startując z taką szybkością dotrzemy w kosmos. W rzeczywistości trzeba jeszcze pokonać opory ruchu – np. opór atmosfery. Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce Naukowcy zaproponowali nowe rozwiązanie słynnego paradoksu Fermiego. Twierdzą, że przyczyną, dla której żadna obca cywilizacja nie nawiązała z nami kontaktu, jest nasza gwiazda. A dokładn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-kosmici-nigdy-nie-odwiedzili-ukladu-slonecznego-byc-moze-nie-odpowiada-im-nasze-slonce-fot-getty-images-5fbd065.jpg" width="938" height="473" alt="Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce (fot. Getty Images)" title="Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce (fot. Getty Images)" /> Prędkość ucieczki zależy od masy ciała niebieskiego. Quiroga zwrócił uwagę, że gdyby obca cywilizacja rozwijała się na planecie bardziej masywnej niż Ziemia, loty w kosmos byłyby dla niej znacznie trudniejsze. Dla superziemi – globu o masie równej nawet dziesięciu masom Ziemi – prędkość ucieczki byłaby bowiem znacząco większa. Planety-więzienia? Quiroga zaproponował wprowadzenie wskaźnika, który nazwał Fex (Czynnik Ucieczki Egzoplanety, ang. Exoplanet Escape Factor). Dla Ziemi wynosi on 1. Dla Proxima Centauri b – 0,85, zaś dla Keplera-100 c – 0,62. Z tych globów dałoby się polecieć w kosmos. A co z większymi planetami pozasłonecznymi? Jeśli ich Fex jest większy od 2,2, zdaniem badacza loty kosmiczne dla ich mieszkańców nie byłyby możliwe. „Nie byliby w stanie opuścić planety przy użyciu jakiejkolwiek wyobrażalnej ilości paliwa. Konstrukcja rakiety nie wytrzymałaby ciśnień zachodzących w tym procesie. Przynajmniej przy użyciu znanych nam materiałów” – napisał Elio Quiroga. Tym samym, jego zdaniem, zwyczajne prawa fizyki mogą nie dopuścić podróży kosmicznych z planet takich jak Kepler-131b czy Kepler-100b. Planety-akwaria Autor artykułu opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Journal of the British Interplanetary Society” zawraca uwagę na jeszcze jedną rzecz. Otóż w przypadku wodnych światów systemy komunikacyjne rozwinięte tam przez potencjalnych kosmitów mogłyby być zupełnie inne niż na Ziemi. Dźwięk w wodzie rozchodzi się ze znacznie większą prędkością niż w powietrzu. Pokonuje też ogromne odległości. Na planecie całkowicie pokrytej oceanem komunikacja mogłaby nie wymagać wsparcia technologii radiowych. Tym samym zamieszkujące ją istoty nie miałaby potrzeby rozwijać zaawansowanych narzędzi komunikacyjnych. „Taka cywilizacja nie byłaby »komunikatywna« i nie byłaby uwzględniona w równaniu Drake’a” – pisze Quiroga w swojej pracy. Równanie Drake’a to wzór matematyczny pozwalający określić, ile cywilizacji powinno znajdować się we Wszechświecie. Ich liczba zależy od liczby gwiazd i planet, a także wielu innych czynników. Jednym z nich jest odsetek potencjalnych obcych cywilizacji, które chciałyby szukać kontaktu z innymi. Quiroga zwraca uwagę na jeszcze inne czynniki, które mogą sprawić, że mieszkańcy obcych planet nie będą rozglądać się za innymi cywilizacjami we Wszechświecie. Np. mogą zamieszkiwać planetę, która przez cały czas jest zachmurzona. W takiej sytuacji nigdy nie dostrzegliby gwiazd i mogłaby nie rozwinąć się u ich astronomia. Trudno również wyobrazić sobie, by za eksplorację kosmosu zabrali się mieszkańcy podpowierzchniowego oceanu. Jeśli od przestrzeni kosmicznej ich świat dzieli kilka kilometrów lodu, raczej nie mają szansy stworzyć cywilizacji technicznej zainteresowanej lotami międzygwiezdnymi. Quiroga – zajmujący się dotychczas głównie kinematografią i reżyserią – zaproponował nawet pojęcie światów-akwariów (ang. Fishbowl World). Tak określił planety, z których zwyczajnie nie da się uciec. Źródła: Universe Today, Journal of the British Interplanetary Society. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W kosmos prosto z Krakowa. To pierwsze takie studia w naszym kraju
W czasach, gdy eksploracja kosmosu przestaje być domeną wyłącznie wielkich agencji i staje się przestrzenią dynamicznego rozwoju technologicznego, edukacja w tym obszarze nabiera szczególnego znaczenia. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie otworzyła właśnie pierwszy w Polsce (i jeden z nielicznych w Europie) Wydział Technologii Kosmicznych (WTK).
Spis treść: Inżynieria kosmiczna w Krakowie 80 studentów rocznie Projektowe podejście Nowa jednostka, będąca 18. wydziałem uczelni, będzie kształcić przyszłych inżynierów kosmicznych zajmujących się nie tylko górnictwem kosmicznym. Akademia Górniczo-Hutnicza od kilku już lat prężnie i z sukcesami działa w zakresie edukacji skoncentrowanej na inżynierii kosmicznej. W ramach uczelni działa m.in. AGH Space Systems. To jeden z najbardziej zaawansowanych i rozpoznawalnych studenckich zespołów inżynierskich w Polsce. Zespół ma na swoim koncie liczne sukcesy w międzynarodowych konkursach, takich jak Spaceport America Cup czy European Rover Challenge. Inżynieria kosmiczna w Krakowie W październiku 2024 roku AGH oddała do użytku nowy budynek D-3, który stał się siedzibą Centrum Technologii Kosmicznych (CTK) oraz Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki. Inwestycja o wartości 40,2 miliona złotych została sfinansowana ze środków własnych uczelni. Powołanie nowego wydziału było tylko kwestią czasu. – Wydział Technologii Kosmicznych to unikatowa jednostka, która kładzie duży nacisk na międzynarodowy charakter i praktyczne podejście do kształcenia. Studia są prowadzone w języku angielskim, a w skład kadry wchodzą eksperci z renomowanych agencji kosmicznych i firm technologicznych – podkreśla prof. Jerzy Lis, rektor AGH. Wydział oferuje studia magisterskie na kierunku Space Technologies, prowadzone w całości w języku angielskim. Program kształcenia uwzględnia trzy wyspecjalizowane ścieżki: Upstream – czyli technologie wysyłane w przestrzeń kosmiczną, takie jak satelity czy systemy rakietowe; Downstream – obejmujące analizę i wykorzystanie danych satelitarnych; Biomedical – koncentrujące się na wpływie środowiska kosmicznego na organizm człowieka oraz systemach podtrzymywania życia. 80 studentów rocznie Każda specjalizacja przewidziana jest dla maksymalnie 12 studentów, co ma pozwolić na bardziej indywidualne podejście. Docelowo WTK kształcić będzie około 80 osób rocznie. – Powołany wydział będzie wspierał rozwój kadry dla sektora kosmicznego. Ze statystyk wynika, że 55% projektów związanych z technologiami kosmicznymi realizowanych w Polsce dotyczy przetwarzania danych satelitarnych. Zapotrzebowanie na specjalistów w tym zakresie jest największe. Wykorzystując potencjał AGH oraz doświadczenia w realizacji projektu UNIVERSEH będziemy mogli, właśnie w tym obszarze, wykształcić wielu specjalistów – wyjaśnia prof. Tadeusz Uhl, inicjator powołania wydziału oraz dotychczasowy dyrektor CTK AGH. Nowy wydział zadbał o międzynarodową kadrę, w skład której wchodzą eksperci z kluczowych instytucji kosmicznych świata. Zajęcia prowadzić będą m.in. dr Michele Armano z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), dr BHM Darukesha z Indyjskiej Agencji Kosmicznej (ISRO), dr Emma Gatti – specjalistka NASA i Caltech oraz prof. Martin Tajmar z TU Dresden, zajmujący się nowoczesnymi napędami satelitarnymi. Projektowe podejście Współpraca z globalnymi agencjami i firmami technologicznymi pozwala na przekazanie studentom wiedzy praktycznej oraz najnowszych trendów w branży. To cenne przygotowanie do pracy w wymagającym sektorze. Program studiów opiera się na podejściu projektowym. Studenci będą nie tylko zdobywać wiedzę teoretyczną, ale również realizować konkretne zadania z zakresu technologii satelitarnych, przetwarzania danych czy biotechnologii kosmicznej. Kluczową rolę odegra aktywność w licznych kołach naukowych, takich jak LunarTech, SatLab czy AGH Space Team. Działa w nich łącznie ponad 260 studentów. – Sektor kosmiczny w Polsce rozwija się dynamicznie i ma coraz większe znaczenie. Polska jest aktywna w zakresie produkcji satelitów, rozwoju technologii aparatury badawczej stosowanej w kosmosie, badań kosmicznych oraz technik obserwacji Ziemi. Polskie firmy i instytucje uczestniczą w międzynarodowych projektach kosmicznych i współpracują z międzynarodowymi agencjami kosmicznymi – komentuje prof. Lis. Jak dodaje, poszerzając ofertę kształcenia, AGH dokłada cegiełkę do skoku gospodarczego Polski w sektorze kosmicznym. Dostarcza również na rynek pracy wyspecjalizowane kadry. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Bezzałogowy wojskowy prom kosmiczny X-37B powrócił na Ziemię. Co robił na orbicie?
W Vandenberg Space Force Base wylądował niewielki prom kosmiczny. Tajemniczy wahadłowiec X-37B należy do amerykańskich Sił Kosmicznych. Z powodzeniem wykonał swoją siódmą misję. Do czego może służyć armii tego typu obiekt?
W tym artykule: Bezzałogowe wahadłowce w kosmosie Do kosmicznych eksploracji nie potrzeba ludzi (na pokładzie) Jak działają promy kosmiczne? Co warto o nich wiedzieć? Armie mają własne satelity szpiegowskie, a potęga wielu firm oferujących zobrazowania satelitarne wyrosła właśnie na współpracy z wojskiem. Pierwszą amerykańską służbą wojskową, która badała potencjał satelitów już w 1946 roku, czyli na 11 lat przed startem Sputnika 1, była marynarka wojenna. Temat podchwyciły Siły Powietrzne. Na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego wieku poleciły RAND Corporation zbadanie wykonalności systemów satelitarnych i związanych z nimi pojazdów nośnych. Bezzałogowe wahadłowce w kosmosie Wynikiem tych badań był tzw. Weapon System 117L, w ramach którego prowadzono pierwsze testy związane z obserwacją z kosmosu. Sowieci również nie próżnowali i rozbudowali tajny wojskowy program Almaz, który zakładał wystrzelenie pierwszych stacji orbitalnych. Należy też dodać, że GPS, czyli Globalny System Pozycjonowania, był tworzony na potrzeby wojska. Dopiero po pewnym czasie część danych udostępniono użytkownikom cywilnym. To wszystko pokazuje, że technologie kosmiczne od samego początku były nierozerwalnie związane z wojskowością, a ich cywilny wymiar to jedynie naukowy czubek góry lodowej. I jak to z górą lodową bywa, wciąż niewiele wiemy o tym, co tak naprawdę znajduje się poniżej linii wody. Bo o tym, że armia USA dysponuje własnym wahadłowcem, Amerykanie dowiedzieli się w 2017 roku przypadkiem. Wówczas jeden z takich samolotów wracał na Ziemię i wywołał tak głośny huk, że mieszkańcy Florydy dzwonili do służb ratunkowych z pytaniem, gdzie doszło do eksplozji. To spowodowało, że Siły Powietrzne zdecydowały o ujawnieniu danych o wahadłowcu. W mediach pojawiły się zdjęcia tego niewielkiego samolotu kosmicznego. Okazało się jednak, że to lądowanie nie było pierwszym, a promy są w użytku od 2010 roku. Do kosmicznych eksploracji nie potrzeba ludzi (na pokładzie) Wahadłowce, za których budowę odpowiada Boeing, noszą nazwę Orbital Test Vehicle lub Boeing X-37. Początkowo, w latach 1999–2004 projekt był rozwijany przez NASA jako model NASA X-37. Przewidziano budowę dwóch statków: ALTV (Approach and Landing Test Vehicle) i OV (Orbital Vehicle). Pierwszy służył do testów w powietrzu, niestety drugiego nie wykonano. W 2004 r. program został przekazany do Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), która kontynuowała prace z testami ALTV. Natomiast projekt orbitera stał się punktem wyjścia do projektu modelu X-37B, który był realizowany od 2006 roku przez amerykańskie Siły Powietrzne. Do tej pory kosmiczny departament Sił Powietrznych, a aktualnie już Siły Kosmiczne, z powodzeniem wykonały siedem misji X-37B, OTV-1 do OTV-7. Wszystkie wystartowały z Cape Canaveral Air Force Station na Florydzie, począwszy od pierwszego startu 22 kwietnia 2010 roku. OTV-1 do OTV-3 oraz OTV-7 wylądowały w Vandenberg Air Force Base w Kalifornii, podczas gdy OTV-4 do OTV-6 wylądowały w Kennedy Space Center na Florydzie. W ciągu pięciu ukończonych misji X-37B spędził łącznie 2 865 dni na orbicie. Z powodzeniem sprawdzał technologie wielokrotnego użytku, ponownego wejścia i lądowania X-37B,pozwalając na przeprowadzenie szeregu eksperymentów na orbicie. Obecna misja, OTV-7, została wystrzelona na rakiecie SpaceX Falcon Heavy. Jak działają promy kosmiczne? Co warto o nich wiedzieć? Wahadłowiec po umieszczeniu na orbicie jest zasilany energią słoneczną, podobnie jak Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. W trakcie misji OTV-6 prom wyniósł moduł serwisowy z eksperymentami Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej, Akademii Sił Powietrznych USA i innych podmiotów. Wśród eksperymentów znalazł się m.in. satelita FalconSat-8, który został zaprojektowany i zbudowany przez kadetów Akademii we współpracy z Laboratorium Badawczym Sił Powietrznych. Satelita został pomyślnie uruchomiony w październiku 2021 r. i nadal pozostaje na orbicie. Inny eksperyment badał wpływ, jaki może mieć promieniowanie kosmiczne na nasiona. Szczegóły misji OTV-7 nie są jeszcze znane. Do tej pory należące do wojska bezzałogowe promy kosmiczne przeleciały już ponad dwa miliardy km i łącznie spędziły w kosmosie 3 774 dni. Dodajmy, że nie tylko Amerykanie używają wahadłowców. Własny prom kosmiczny mają również Chińczycy. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Ważący pół tony kosmiczny odpadek spadł na wioskę w Kenii. Kenijska Agencja Kosmiczna prowadzi dochodzenie
Kenijska Agencja Kosmiczna poinformowała, że metalowy pierścień o średnicy około 2,44 metra i wadze około 500 kilogramów rozbił się w wiosce Mukuku, w hrabstwie Makueni. Pierścień jest fragmentem rakiety nośnej. Niestety, nie wiadomo, do kogo należała rakieta.
Spis treści: Odszkodowanie za kosmiczne śmieci Z orbity na Ziemię Kosmiczne przypadki Do tego rzadkiego i niebezpiecznego zdarzenia doszło 30 grudnia około godziny 15 czasu lokalnego (14 czasu środkowoeuropejskiego). Kenijska Agencja Kosmiczna (KSA), współpracując z innymi agencjami i władzami lokalnymi, „zabezpieczyła obszar i odzyskała szczątki, które są teraz pod opieką Agencji w celu dalszego dochodzenia”. Stwierdzono również, że „wstępne oceny wskazują, że obiekt jest pierścieniem oddzielającym się od rakiety nośnej”. Został zaprojektowany tak, aby albo spłonął po ponownym wejściu w atmosferę ziemską, albo spadł na niezamieszkane obszary. Odszkodowanie za kosmiczne śmieci – Jest to odosobniony przypadek, który agencja zbada i zajmie się nim – stwierdzili w oświadczeniu przedstawiciele KSA. Na całe szczęście solidny kawałek kosmicznego złomu spadł na tereny niezamieszkałe. Nikt nie ucierpiał. Mimo to temat kosmicznych śmieci spadających na Ziemię będzie wymagał dopracowania regulacji prawnych. Police are investigating an incident where a very high density metallic piece, partially burnt fell from the skies, with a very strange sound. It landed at Mukuku area, Nduluku location of mbooni East, Makueni. pic.twitter.com/uKZux9i3Sl — Coletta Aluda (@Colettaaluda_1) December 31, 2024 – W sytuacji upadku elementu pojazdu lub statku kosmicznego właścicielowi rakiety potencjalnie mogą grozić roszczenia odszkodowawcze. Mogą one pochodzić od samego poszkodowanego, jak i od jego kraju, jeżeli państwo to pokryło szkodę z własnych środków. Odszkodowania można dochodzić na podstawie norm prawa międzynarodowego. Roszczenie poszkodowanego jest bardziej prawdopodobne, jeżeli zamieszkuje on, albo ma siedzibę w tej samej jurysdykcji, co sprawca. W przeciwnym razie, dochodzenie roszczeń będzie wiązać się z istotnymi kosztami, na które poszkodowany może nie być przygotowany. Wówczas zasadne jest poszukiwania możliwości uzyskania pomocy ze strony własnego państwa ofiary. Tu jednak na przeszkodzie skutecznemu dochodzeniu odszkodowania może stanąć nie tyle prawo, co polityka – komentuje sytuację mecenas dr Bartosz Malinowski z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Z orbity na Ziemię Media coraz częściej informują o fragmentach urządzeń kosmicznych, które spadły na Ziemię. W maju 2020 roku szczątki chińskiej rakiety Długi Marsz 5B spadły w kilku miejscach na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Uszkodzonych zostało kilka budynków, na szczęście nie zanotowano obrażeń u ludzi. Rakieta wynosiła prototyp chińskiej stacji kosmicznej Tiangong. Jej główny stopień wszedł w atmosferę w sposób niekontrolowany. W sierpniu 2022 roku fragmenty osłony termicznej statku Crew Dragon spadły na teren farmy w Nowej Południowej Walii, w pobliżu Dalgety. Śmieci pochodziły z rutynowego lotu Crew Dragon dla NASA. Osłona termiczna uszkodziła teren farmy, ale ani ludziom, ani zwierzętom nic się nie stało. W listopadzie 2022 fragmenty rakiety Długi Marsz 5B spadły do Morza Południowochińskiego, jednak części znaleziono również na obszarach Filipin. Fragmenty pochodziły z misji wynoszącej moduł stacji kosmicznej Tiangong. Na początku 2024 roku świat obiegła informacja, że NASA stanęła przed sądem z powództwa amerykańskiej rodziny, której dom na Florydzie został uderzony przez kawałek spadającego metalu. Kosmiczne przypadki Większość kosmicznych śmieci spada w rejonach oceanów lub niezamieszkanych obszarów, co znacząco zmniejsza ryzyko, że ktoś zostanie poszkodowany. Niemniej jednak, wraz ze wzrostem liczby obiektów na orbicie, naukowcy przewidują, że takie zdarzenia mogą stawać się częstsze. Na szczęście do tej pory nikt nie zmarł z powodu upadku na Ziemię elementu kosmicznej infrastruktury. Ale w 1997 roku Lottie Williams, mieszkanka Tulsie w stanie Oklahoma, została trafiona przez spadające kosmiczne śmieci. Została lekko uderzona w ramię fragmentem izolacji rakiety Delta II, która wcześniej wyniosła satelitę na orbitę. Źródło: Space in Africa Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Mirosław Hermaszewski jako pierwszy Polak poleciał w kosmos. Jego rekordy do dziś nie zostały pobite
Mirosław Hermaszewski był ikoną polskiego lotnictwa i astronautyki. Jego wkład w naukę i rozwój technologii pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń, a jego dokonania są uważane za jedne z najważniejszych w historii polskiego lotnictwa. W końcu jako pierwszy i jak dotąd jedyny człowiek z Polski poleciał w kosmos.
Spis treści: Kim był Mirosław Hermaszewski? Droga do lotu w kosmos Mirosław Hermaszewski – lot w kosmos Pierwsze wrażenia na orbicie Przygotowania do startu Badania naukowe na orbicie Dzieje rodziny Hermaszewskiego Dlaczego w kosmos poleciał Czech zamiast Polaka? Jak Mirosław Hermaszewski został pilotem Mirosław Hermaszewski – syn Mirosław Hermaszewski – żona Kiedy zmarł Mirosław Hermaszewski? Generał Mirosław Hermaszewski był pierwszym polskim astronautą. Urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z rodziną został przesiedlony z Kresów Wschodnich na Dolny Śląsk. Ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Dęblinie, a także Akademię Sztabu Generalnego w Rembertowie. Kim był Mirosław Hermaszewski? Mirosław Hermaszewski urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. A właściwie tylko z matką i rodzeństwem. Ojciec zginął, zaś rodzina, wygnana z Wołynia, który już teraz nie jest polski, walczyła na morzu i w partyzantce, a potem rozpierzchła się po świecie: Londyn, Paryż... Bratu ojca z Nieludzkiej Ziemi udało się ujść z Andersem. Ale o tym nie można było głośno mówić, bo z takimi krewnymi w Polsce Ludowej na karierę było szans. Hermaszewski nie pamięta nocy z 25 na 26 marca 1943 r., bo miał zaledwie półtora roku. Wtedy Ukraińcy otoczyli Lipniki, gdzie mieszkał. Na strzechy posypały się pociski zapalające. W ciemności rozgrywały się makabryczne sceny jak z „Malowanego ptaka” Kosińskiego: mordowano, grabiono bez opamiętania. Kamila, matka generała, cudem uszła z życiem goniącym ją po zagonach rezunom z UPA, ale po drodze z zapaski na plecach wypadło jej dziecko. To był właśnie Mirosław Hermaszewski. Gdy nad ranem ojciec szukał na polu poległych, niespodziewanie dostrzegł zawiniętego w kocyk syna, który mimo tęgiego mrozu przeżył. Wtedy wypowiedział swoje pierwsze słowa: „sii” – co oznaczało ogień, i „buch”, czego tłumaczyć nie trzeba. Wszystkim wtedy wywrócił się świat, ponieważ Lipniki to była wcześniej „wsi spokojna, wsi wesoła”, gdzie Polacy z Ukraińcami żyli zgodnie. A historię rodziny przekazywali z pokolenia na pokolenie. Droga do lotu w kosmos Był rok 1976. Pewnego dnia Mirosław Hermaszewski otrzymał polecenie wytypowania kilku pilotów ze swojego 11. Pułku Brandenburskiego im. Osadników Ziemi Dolnośląskiej. Mieli spełniać bardzo nietypowe kryteria: chcieć latać bardzo szybko, bardzo daleko i bardzo wysoko. Wojskowy nie pyta o szczegóły. Rozkaz to rozkaz, a dowódca ma go wypełnić. Tylko żałował, że jego samego nie uwzględniono. Sporządził listę, ale po tygodniu jemu też przedłożono taką ankietę. Nadal nie wiedział, o co chodzi – poza tym, że kandydatów do nieznanego zadania było 300. Spotkał się z nimi na badaniach w Wojskowym Instytucie Medycyny Lotniczej w Warszawie. Wcześniej każdemu przejrzano teczki... Lekarze odrzucili blisko 230 osób, potem odpadali następni. Rodzinne „konszachty” z Zachodem na szczęście nie wyszły na jaw. Na zgrupowanie do Mrągowa, a potem do Zakopanego, wysłano ich już tylko 16. Chodziło o selekcję kandydatów pod kątem sprawności psychofizycznej, więc codziennie biegali, ćwiczyli na sali gimnastycznej, w komorach niskich ciśnień i na wirówkach, podnosili ciężary. Do tego testy psychologiczne i badania lekarskie. Zostało ich 12. I wtedy zdradzili wreszcie, że chodzi o lot w kosmos w ramach programu Interkosmos. A jemu mina zrzedła, bo odezwał się kompleks Janka Muzykanta. Nadal był bardzo szczupły i, wydawać by się mogło, za wysoki na pilota. Po Zakopanem, gdzie kandydaci na kosmonautów „wykończyli” w 2 tygodnie trzech góralskich przewodników, bo wszystkie trasy musieli przebyć biegiem (nawet takie jak z Morskiego Oka przez Przełęcz Szpiglasową do Doliny Pięciu Stawów – a była to zima), już tylko we czterech pojechali na trzy tygodnie do Gwiezdnego Miasteczka. Tu spotkali po 2 kontrkandydatów z Czech i Niemiec, ale Polacy okazali się najlepsi. Co z tego, kiedy w 1977 r. poleciał Czech. Hermaszewski, pozbawiony migdałków, wyleciał w kosmos dopiero trzy miesiące później. Mirosław Hermaszewski – lot w kosmos W 1978 roku, jako inżynier pokładowy na statku Sojuz-30, wziął udział w misji trwającej 8 dni. Wspólnie z radzieckim kosmonautą Piotrem Klimukiem spędził czas na stacji orbitalnej Salut-6, przeprowadzając zaplanowane eksperymenty naukowe. W trakcie misji ustanowił rekordy Polski, m.in. wysokości lotu (363 km), prędkości (28 tys. km/h), długotrwałości misji (190 godzin) i pokonanej odległości (ponad 5,2 mln km)​ Po locie kosmicznym kontynuował karierę w lotnictwie, pełniąc wysokie funkcje w Wojsku Polskim. Był m.in. zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, a także komendantem „Szkoły Orląt” w Dęblinie. Hermaszewski założył Międzynarodowe Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych, aktywnie działał w Polskim Towarzystwie Astronautycznym i pełnił funkcje w Komitecie Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Lot Sojuz-30 odbył się w ramach programu Interkosmos, promującego współpracę państw bloku socjalistycznego w eksploracji przestrzeni kosmicznej. Hermaszewski wystartował 27 czerwca 1978 roku z kosmodromu Bajkonur. Po 126 okrążeniach Ziemi misja zakończyła się 5 lipca lądowaniem w Kazachstanie. Była to przełomowa chwila dla Polski, której Hermaszewski stał się symbolem osiągnięć naukowych i technologicznych. W 2013 r. otrzymał prestiżową flagę Towarzystwa National Geographic. – Flaga zajmie zaszczytne miejsce w moim pokoju pełnym pamiątek. Wiem, że nie jestem jej jedynym kawalerem, ale ta jest moja. I może jeszcze całego świata lotniczego – mówił wtedy. Pierwsze wrażenia na orbicie Drgania i lęk. Wrażenie, że Sojuz 30 zamiast się wznosić, przechyla się i spada. Na szczęście to tylko wrażenie. Na starcie rakieta spala 1,5 tony paliwa na sekundę – przychodziła mu do głowy podręcznikowa definicja... W 120. sekundzie rzuciło nimi gwałtownie do przodu tak, że zawisnęli na trzymających ich pasach. Odłączył się właśnie pierwszy stopień rakiety. W 163. sekundzie odrzucili osłonę balistyczną i wtedy przez iluminator do środka wdarł się promyk słońca. Byli 80 km od Ziemi i Hermaszewski bardzo chciał ją zobaczyć. Tak jak mały Mirek wspinał się w Wołowie na najwyższe drzewa, chcąc znaleźć się jak najbliżej nieba, i stojąc na czubku wyciągał szyję, by dostrzec, co kryje się za horyzontem. Wtedy też wyciągał szyję, ale nie zobaczył Ziemi, bo rakieta pochyliła się do horyzontu, aby rozpędzić statek do pierwszej prędkości kosmicznej. Przygotowania do startu Ale do niego to wszystko jeszcze nie docierało. Cały ten dzień był za szybki, za intensywny. Ostatnią noc spał co prawda jak zabity. Wymęczony setkami ćwiczeń, jakie poprzedziły lot, nie skorzystał nawet z tabletek nasennych podsuniętych mu dyskretnie poprzedniego wieczora przez lekarza. I dobrze, bo rano do jego pokoju w Gwiezdnym Miasteczku wpadła sfora doktorów i zaczęła dopytywać się o te tabletki. Zbadano mu puls, ciśnienie, zrobiono EKG i EEG, i wtedy nagle przeszła mu przez głowę myśl: koniec z samodzielnymi decyzjami, teraz podejmują je za ciebie inni. Potem było ostatnie śniadanie: twarożek ze szczypiorkiem, miód, gotowany ryż z czymś słodkim i lewatywa. W czasie projekcji filmu „Białe słońce pustyni” o rewolucji w azjatyckiej części ZSRR (była to tradycja lotów załogowych, podobnie jak podpisy na drzwiach pokojów, w których spali kosmonauci) ciągle wybiegali wraz z Klimukiem do WC. Potem wsadzono ich do autobusu i w towarzystwie milicyjnych wozów ruszyli przez 40 km stepu do wyrzutni. W pewnym momencie zobaczyli pasterza pilnującego stada wielbłądów, który porzucił zwierzęta i pędził w ich kierunku, co zaniepokoiło obstawę. Ten jednak zatrzymał się na skraju drogi, zdjął czapkę i głęboko się im skłonił. Prosty człowiek skojarzył ich z odpalanymi nieopodal rakietami i oddawał im hołd, bo instynktownie wiedział, komu i dlaczego. A kiedy on sam zdał sobie sprawę z tego, co go czeka? Dopiero gdy stanął przed rakietą: już kompletnie ubrany w skafander, w nowej, specjalnej bieliźnie pod spodem, opleciony elektrodami i czujnikami po pożegnaniu z oficjelami. Spojrzał na dyszącą „babę”, która miała 9 m średnicy w podstawie i 50 m wysokości, a jej zbiorniki ciekłego tlenu pokryły się szronem mimo 42-stopniowego upału. Badania naukowe na orbicie Na pokładzie statku przeprowadzili szereg eksperymentów. Te technologiczne polegały np. na zbadaniu, jak w warunkach mikrograwitacji przebiega proces krystalizacji z fazy ciekłej pewnego typu półprzewodników. Druga grupa to eksperymenty geofizyczne. Dotyczyły teledetekcji i polegały na jednoczesnym uzyskiwaniu obrazów tych samych obszarów testowych na terytorium Polski za pomocą identycznej kamery wielospektralnej z pokładu stacji orbitalnej i z pokładu samolotu oraz prowadzenie w tym samym czasie odpowiednich pomiarów naziemnych na tych obszarach. Najchętniej jednak przeprowadzali eksperymenty medyczno-biologiczne na własnych organizmach i roślinach. Zakończony 5 lipca 1978 r. w stepach Kazachstanu lot Hermaszewskiego i Klimuka trwał 8 dni. Dokonali w tym czasie 126 okrążeń Ziemi, ustanawiając przy okazji kilka niepobitych do dziś rekordów Polski, zatwierdzonych przez Międzynarodową Federację Lotniczą. M.in. wysokości lotu – 363 km, prędkości – 28 tys. km/godz., długotrwałości lotu – 190 godz., 03 min, 04 s, i przebytej odległości – 5 273 257 km. Dzieje rodziny Hermaszewskiego Pradziad Hermaszewskiego, Jakub, został zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym, ale udało mu się zbiec. Osiadł w Żytomierzu, tam się ożenił. Jednym z wielu dzieci, jakich się dochował, był dziadek Mirosława, Sylwester. Ten z kolei miał 16 dzieci. Wśród dwunastki, która przeżyła, był ojciec, Roman, który poślubił Kamilę z Bielawskich i dochował się siedmiorga potomków, w tym właśnie jego. Dziadek zarządzał dobrami hrabiego Małyńskiego i wraz z nim rozbijał się po świecie. Z jednej z wypraw przywiózł kryształkowe radio. Gdy zademonstrował to cudo rodzinie, jego żona chwyciła za flakonik z wodą święconą, aby odpędzić drzemiącego w pudle diabła. A wnuk w kosmos poleciał. To taki dziwny film z zawrotnym tempem. Kontynenty, oceany przesuwają się jak obrazki w dziecinnym kalejdoskopie. Wyobraża sobie te wszystkie plemiona i nacje, wydobywa z zakamarków pamięci całą wiedzę na ich temat. W 90 minut ogarnia wzrokiem cały świat, przeżywa cztery pory roku, całą dobę, która jest niczym epoka. I nadal nie może uwierzyć, że tu jest, choć z rocznym opóźnieniem. Dlaczego w kosmos poleciał Czech zamiast Polaka? W 1977 r. wystartowała Stacja Orbitalna Salut 6, ale nie udało się z nią połączyć dwóm radzieckim kosmonautom, Władimirowi Kowalonkowi i Walerijowi Ruminowi ze statku Sojuz 25. Kolejny lot w kosmos miał rozstrzygnąć, czy była to ich wina, czy też zdecydowały inne czynniki. Hermaszewski i Klimuk byli już wtedy gotowi, ale do gry weszła Wielka Polityka. Podobno u najwyższych władz państwowych Rosji interweniował sam przywódca Komunistycznej Partii Czechosłowacji Gustaw Husak. Nalegał, aby w ramach rekompensaty za Praską Wiosnę w kosmos poleciał jego rodak. Słowo ciałem się stało, a Hermaszewski wylądował w... szpitalu, choć nic mu nie dolegało. Poddano go operacji migdałków mimo jego gorących zapewnień, że są zdrowe. Operację przeprowadzał sam ordynator, który ostatnio czynił to zapewne na froncie, ale chodziło o jego prestiż. Na koniec, oglądając wycięte migdałki, skonstatował: „Rzeczywiście, zdrowe. No, szkoda, bo chłopak jeszcze chciał mieć dzieci”. Czy mógł się nie zgodzić na operację? Teoretycznie tak, ale wtedy nigdy by nie poleciał. To był taki dziwny pakt: kosmos za cenę migdałków. Jak Mirosław Hermaszewski został pilotem Do przedstawienia-adaptacji opowiadania Konopnickiej wybrała Mirka pani w szkole. To nie była nagroda za świetne wyniki w nauce. Chłopiec był chudy, wysoki i blady – idealny zatem do roli Janka Muzykanta. Na szczęście ostra interwencja matki uratowała go od niechcianego aktorskiego debiutu, ale kompleks pozostał. Zwłaszcza za tę chudość wyśmiano go po latach na komisji poborowej w Wołowie, orzekając, że nie nadaje się do wojska (dostał kategorię C), a przecież latał już na szybowcach w Aeroklubie Wrocławskim. To mógł być koniec kariery. Dopiero w Szkole Orląt w Dęblinie bardziej uwierzył w siebie, choć na egzaminie wstępnym nie było lekko. Bieg na 1500 m ukończył wprawdzie jako pierwszy, ale jako że pobiegł bez butów (nie stać go było na tenisówki), żużel ze stóp wydłubywał jeszcze przez kilka tygodni. Tam nauczył się pilotować samolot TS-8 Bies i zdobył kwalifikacje pilota myśliwskiego III klasy na samolocie MiG-15 (I klasę zrobił dwa lata później na MIG-u 17). Szkołę ukończył jako prymus. Przydzielono go do pułku obrony powietrznej w Poznaniu, gdzie został przeszkolony w pilotażu samolotów ponaddźwiękowych MiG-21. Potem ukończył z wyróżnieniem Akademię Sztabu Generalnego w Warszawie i podjął służbę w pułkach myśliwskich OPK w Słupsku, Gdyni i we Wrocławiu. Mirosław Hermaszewski – syn Syn Mirosława Hermaszewskiego, Mirosław Hermaszewski Junior, podążył śladami ojca, angażując się w lotnictwo. Jest zawodowym pilotem, a także specjalistą w zakresie bezpieczeństwa lotów. Choć nie osiągnął sławy na miarę ojca, pozostaje aktywny w środowisku lotniczym, przekazując wiedzę i doświadczenie młodszym pokoleniom​. Mirosław Hermaszewski – żona Żoną Hermaszewskiego była Emilia Hermaszewska, z domu Łazar, z którą ożenił się w 1966 roku. Przez lata wspierała męża, szczególnie podczas przygotowań do lotu kosmicznego. Poza życiem rodzinnym, Emilia Hermaszewska angażowała się w działalność społeczną i wspierała inicjatywy edukacyjne związane z astronautyką Kiedy zmarł Mirosław Hermaszewski? Mirosław Hermaszewski, pierwszy i jedyny polski kosmonauta, zmarł 12 grudnia 2022 roku w wieku 81 lat. Powodem śmierci były komplikacje po operacji związanej z chorobą nerek. Informację o śmierci wybitnego polskiego lotnika i kosmonauty przekazał za pośrednictwem mediów społecznościowych Ryszard Czarnecki, europoseł Prawa i Sprawiedliwości, a prywatnie zięć zmarłego. – W imieniu rodziny potwierdzam bardzo smutną informację o śmierci generała Mirosława Hermaszewskiego – pierwszego polskiego kosmonauty, świetnego pilota, dobrego męża i ojca, ukochanego dziadka. Odszedł na Wieczną Wartę. R.I.P. – napisał na Twitterze (obecnie X). Pogrzeb odbył się 21 grudnia 2022 roku w Warszawie. Ceremonię rozpoczęła msza żałobna w Katedrze Polowej Wojska Polskiego, a następnie Hermaszewski został pochowany na Wojskowych Powązkach, w sąsiedztwie Pomnika "Chwała Lotnikom Polskim". Jego grób znajduje się blisko Alei Zasłużonych, gdzie pochowani są inni wybitni Polacy. Pochówek miał charakter państwowy z pełną asystą wojskową. Grób generała ozdobiono cytatem z ks. Jana Twardowskiego. Źródło: National Geographic Polska.
Z „Diuny” do rzeczywistości: opracowano bieliznę i plecak dla astronautów, które odzyskują wodę z moczu
Naukowcy z Uniwersytetu Cornella opracowali specjalny system, który ma rozwiązać bolączkę podróżników kosmicznych – niedostępność toalet i niedostatek wody. Będzie działać tak jak filtraki opisane w „Dunie” przez Franka Herberta. Czyli odzyskiwać wodę z moczu.
W tym artykule: Jak astronauci radzą sobie z toaletą Pomysł na kosmiczne filtraki Z plecakiem na Księżyc? Fremeni to rdzenna ludność zamieszkująca pustynie na planecie Arrakis. Wymyślił ich Frank Herbert, autor „Diuny”. Zadbał, by Fremeni wypadli wiarygodnie – jako lud od wieków radzący sobie z życiem w skrajnie trudnych warunkach. By przetrwać w miejscu, gdzie nie ma wody, za to stale jest piekielnie gorąco, Fremeni opracowali specjalny strój. Filtrak to ubranie, które zapobiega utracie wilgoci przez noszącego je człowieka. Jak? Odzyskuje wodę z potu i moczu. Woda trafia do specjalnych komór i nadaje się do ponownego wykorzystania. Filtrak jest tak skuteczny, że nosząca go osoba, jak czytamy w „Diunie”, traci „nie więcej niż naparstek wody dziennie”. Pomysł Herberta jest tak atrakcyjny, że aż się prosi o przeniesienie go do rzeczywistości. Najnowszą próbę podjęli naukowcy z Uniwersytetu Cornella. Swoje rozwiązanie opisali w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Frontiers in Space Technology”. To projekt „kosmicznego filtraka” – niestety, nieco mniej poręczny niż strój Fremenów zaprojektowany do najnowszej ekranizacji „Diuny” przez kostiumolożkę Jacqueline West. Jak astronauci radzą sobie z toaletą Trzeba zacząć od tego, że pomysł naukowców nie jest przeznaczony do wykorzystania na Ziemi (nawet na pustyniach). Ma on pomóc astronautom. Jedną z bolączek podróży kosmicznych jest tzw. MAG. Formalnie to odzież o maksymalnej chłonności (ang. maximum absorbency garment). W praktyce – chłonna pielucha, którą astronauci zakładają wraz z kombinezonem na czas startu, lądowania i spacerów kosmicznych. Jak łatwo się domyśleć, korzystanie z MAG to nic przyjemnego. Astronauci narzekają na brak komfortu i higieny. Ale nie tylko. – Zdarzało się, że MAG przeciekał, a także powodował problemy zdrowotne: infekcje dróg moczowych i kłopoty żołądkowo-jelitowe – opowiada Sofia Etlin z Weill Cornell Medicine. NASA przygotowuje się do wysłania astronautów na Księżyc. Misja będzie obejmowała spacery po Księżycu, nieraz wielogodzinne. Tymczasem dotychczasowe kombinezony mają zaledwie litrowe kieszenie na płyny. Astronauci chcieliby ich powiększenia, a także dodania jeszcze jednej – na bezkofeinowe napoje energetyczne. Pomysł na kosmiczne filtraki Jak pogodzić obie te potrzeby na raz? Etlin wraz ze współpracownikami zaprojektowała urządzenie do zbierania moczu. Składa się ono z bielizny wykonanej z wielu warstw elastycznego materiału oraz z miseczek z silikonu. Miseczki, pasujące do genitaliów, mają inny kształt i rozmiar dla kobiet i mężczyzn. Wyłożone są mikrofibrą, która odprowadza mocz z dala od ciała. Następnie płyn jest zasysany przez pompę próżniową. Ta przekierowuje go do systemu filtrów, które odfiltrowują wodę z moczu i usuwają z niej sól. Skuteczność dwuetapowego procesu wynosi 87 proc. Oczyszczona woda jest na koniec wzbogacana w elektrolity i pompowana do znajdującej się w kombinezonie torby na napoje. Pobranie i oczyszczenie 500 ml moczu zajmuje tylko pięć minut. Z plecakiem na Księżyc? Niestety, rozwiązaniu naukowców daleko do wygodnych, lekkich i niekrępujących ruchów filtraków z „Diuny”. Pompy i cały system filtrujący astronauci musieli nosić na własnych plecach. Zaprojektowany plecak ma wymiary 38x23x23 cm. Naukowcy policzyli, że ważyłby ok. 8 kg. Teoretycznie jest to do udźwignięcia – tym bardziej w warunkach zmniejszonej grawitacji. Czy przyszli lunonauci będą korzystać z takich plecaków? Po opracowaniu prototypu naukowcy przygotowują się do testów: najpierw w symulowanych warunkach, a później w czasie prawdziwych spacerów kosmicznych. – Testy zapewnią funkcjonalność i bezpieczeństwo systemu przed jego wdrożeniem w rzeczywistych misjach kosmicznych – podkreśla Christopher E. Mason, stale współpracujący z NASA genetyk i fizjolog, główny autor pracy. Źródło: Phys.org, Frontiers in Space Technology. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jakie technosygnatury nieświadomie wysyłamy obcym cywilizacjom? Odpowiedź pomógł znaleźć Odyseusz
– To świt radioastronomii na Księżycu – powiedział astrofizyk Jack Burns z Uniwersytetu w Kolorado. Odniósł się w ten sposób do danych zebranych przez instrumenty pierwszego prywatnego lądownika księżycowego – Odyseusza. Badały one naszą planetę tak, jakby była nieznanym światem, globem spoza Układu Słonecznego.
W tym artykule: Dane z prywatnego lądownika księżycowego Obserwacje w paśmie radiowym Co przekazujemy obcym cywilizacjom? Przemawiając 10 czerwca na 244. spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego w Wisconsin, dr Burns pokazał na ekranie obraz, na którym pojawiły się maleńkie białe kropki na czarnym tle. Tworzyły one poziomą linię. – To jest Ziemia – powiedział naukowiec. Wspomniane białe plamki to zarejestrowane przez cztery anteny eksperymentu ROLSES sygnały radiowe z nadajników naziemnych. – Jest to naprawdę dobre „częstotliwościowe selfie” Ziemi. Nie ma sobie równych, bo do tej pory nikt nie patrzył na Ziemię w zakresie fal radiowych – stwierdził astrofizyk. Dane z prywatnego lądownika księżycowego Dokonał tego dopiero Odyseusz. Odysseus – jak brzmi jego angielska nazwa, jest pierwszym amerykańskim statkiem kosmicznym od pół wieku, który wylądował na Księżycu. Jednocześnie jest pierwszym komercyjnym pojazdem, któremu się to udało. Lądownik należy do Intuitive Machines, firmy lotniczej z Teksasu. NASA zapłaciła jej 118 milionów dolarów za zbudowanie i wysłanie Odyseusza na Księżyc. Docelowo tego typu lądowniki mają być używane w programie Artemis. Odyseusz, chociaż wylądował na Księżycu, nie zrobił tego stabilnie. Lądownik przewrócił się, a po pewnym czasie stracił zasilanie i wszedł w stan uśpienia. Zakończył misję w mroźną księżycową noc ostatniego dnia lutego tego roku. Obserwacje w paśmie radiowym Ale zanim zasnął, zdążył zebrać pewne dane i przesłać je na Ziemię. Wśród nich były te z eksperymentu ROLSES (Radio Obeservations of the Lunarsurface Photoelectron Sheath). Jest to urządzenie o masie 13,1 kg, którego celem było m. in. przeprowadzenie pomiarów radiowych środowiska księżycowego. Eksperyment ROLSES odbierał fale radiowe emitowane z Ziemi przez niemal dwie godziny. Instrument prowadził obserwacje z miejsca lądowania Odyseusza w pobliżu krateru Malapert A, oddalonego o około 297 kilometrów od południowego bieguna Księżyca. Zakładano, że ROLSES będzie obserwował Ziemię aż przez osiem dni. Jednak ze względu na wywrotkę lądownika misja została zakończona wcześniej. Naukowcy zebrali również 20 minut danych, gdy jedna z anten Odyseusza lekko się przegrzała i wyskoczyła z bezpiecznego miejsca na lądowniku. – Skorzystaliśmy z tego, włączyliśmy nasz spektrometr radiowy i uzyskaliśmy trochę danych – powiedział Burns. Odyseusz wylądował! Pierwsza prywatna firma posadziła swój lądownik na Księżycu Po raz pierwszy od 1972 roku lądownik z amerykańską flagą wylądował na Srebrnym Globie. Około północy z 22 na 23 lutego Odyseusz bezpiecznie osiadł w pobliżu południowego bieguna Księ.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/odyseusz-wyladowal-pierwsza-prywatna-firma-posadzila-swoj-ladownik-na-ksiezycu-fot-intuitive-machines-00fe17b.jpg" width="933" height="700" alt="Odyseusz wylądował! Pierwsza prywatna firma posadziła swój lądownik na Księżycu (fot. Intuitive Machines)" title="Odyseusz wylądował! Pierwsza prywatna firma posadziła swój lądownik na Księżycu (fot. Intuitive Machines)" /> Co przekazujemy obcym cywilizacjom? Po tygodniu pracy na Księżycu Odyseusz zamilkł. Doszło do tego 29 lutego, po tym jak zapadła zimna księżycowa noc, na którą statek nie został zaprojektowany. Kiedy 20 marca Słońce ponownie oświetliło panele słoneczne Odyseusza, technicy Intuitive Machines nasłuchiwali sygnału przebudzenia. Niestety trzy dni później firma ogłosiła, że Odie zamilkł na zawsze. Co udało mu się wcześniej ustalić? Przede wszystkim mały radioteleskop pozwolił nam spojrzeć na sygnatury ludzkiej technologii. Czyli na fale radiowe emitowane przez telefony komórkowe i wieże nadawcze. Sygnały te trafiają w przestrzeń kosmiczną, a astronomowie szacują, że ta charakterystyczna „technoetykietka” ludzkości przetoczyła się już przez 75 pobliskich systemów gwiezdnych. Za każdym razem sygnalizując wszystkim czujnym obcym cywilizacjom, że na Ziemi znajduje się zaawansowany technologicznie gatunek. A choć naukowcy od dawna wsłuchiwali się w nieustanne rozmowy radiowe z naszej planety, pod koniec lutego tego roku po raz pierwszy usłyszeli nas z Księżyca. Usłyszeli nas tak, jak mogą nas odbierać przedstawiciele obcych rozumnych cywilizacji. Teraz astronomowie, w tym Burns, czekają na wystrzelenie kolejnego małego radioteleskopu. Ma polecieć na niewidoczną stronę Księżyca w 2026 roku. Lunar Surface Electromagnetics Experiment-Night, w skrócie LuSEE-Night, ma na celu wykrywanie fal radiowych sprzed 13,4 miliarda lat. Czyli z okresu, gdy Wszechświat oraz jego pierwsze gwiazdy i galaktyki były spowite pierwotną mgłą wodoru. Astronomowie nazywają tę epokę kosmicznymi wiekami ciemnymi. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zaczął je badać dopiero niedawno. Źródło: Space.com Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Teoria ciemnego lasu wyjaśnia, czemu jeszcze nie spotkaliśmy kosmitów. I czemu nie powinniśmy
Słynny paradoks Fermiego fascynuje astronomów. Skoro kosmos ma prawie 14 miliardów lat, to gdzie są wszystkie obce cywilizacje? Teoria ciemnego lasu odpowiada na to pytanie – w sposób mrożący krew w żyłach.
W tym artykule: Teoria ciemnego lasu Czy kosmici się nas boją? Argumenty przeciwko teorii ciemnego lasu Najbardziej koszmarny scenariusz Paradoks Fermiego został sformułowany przez fizyka Enrico Fermiego podczas popołudniowej pogawędki już w 1950 roku. Ma wiele niuansów, ale jego sercem jest następujące główne założenie. Nasz Układ Słoneczny ma zaledwie 4,6 miliarda lat, podczas gdy Wszechświat – 13,8 miliarda lat. To mnóstwo czasu, aby życie na innych planetach przekształciło się w społeczeństwa zaawansowane technologicznie. Czyli takie, które mogłyby wyruszyć w podróż przez morze gwiazd i nawiązać z nami kontakt. Jednak nie znaleźliśmy jeszcze żadnych śladów istnienia tych społeczeństw. Więc gdzie są ci wszyscy kosmici? – Istnieje wiele możliwych, nakładających się rozwiązań paradoksu Fermiego – mówi astrofizyczka Moiya McTier. Czy kosmos jest po prostu zbyt rozległy, aby Obcy mogli dotrzeć na Ziemię? A może nie mogą wyrwać się z własnych planet? Albo mogą, ale nie odpowiada im nasze Słońce? Albo nie uważają nas za wystarczająco inteligentnych? Czy wszyscy sami się niszczą, zanim staną się zdolni do podróży międzygwiezdnych? Może jesteśmy jedynym zaawansowanym technologicznie społeczeństwem w naszym zakątku kosmosu? Może ewolucja życia jest bardzo rzadka? Teoria ciemnego lasu Alternatywne wyjaśnienie to tzw. teoria ciemnego lasu. Powodem, dla którego nie możemy zobaczyć tych obcych cywilizacji, jest to, że wszystkie się ukrywają. W przeciwieństwie do ludzkości Obcy doszli do wniosku, że udostępnianie ich lokalizacji potencjalnie wrogim sąsiadom jest po prostu zbyt niebezpieczne. Według fizyków kosmici mogą używać czarnych dziur jako komputerów kwantowych Dlaczego ciągle nie odkryliśmy pozaziemskich cywilizacji? Być może nie szukamy tego, co trzeba. Dwóch naukowców uważa, że zaawansowani kosmici mogą używać czarnych dziur jako kwantowych ... Ta koncepcja zyskuje na popularności teraz, gdy została przedstawiona w „Problemie trzech ciał” (3 Body Problem). Czyli serialowej adaptacji literackiej trylogii autora Cixina Liu na platformie Netflix. Ale czy jest to wiarygodne rozwiązanie paradoksu Fermiego? Pomysł nie jest nowy. Pojawiał się w opowiadaniach science fiction od wielu dziesięcioleci. Liu w swojej książce z 2008 roku nadał tej hipotezie chwytliwą nazwę. Opisuje Wszechświat jako ciemny las, w którym każda cywilizacja przypomina uzbrojonego myśliwego, ostrożnie poruszającego się naprzód. Jeśli ten myśliwy znajdzie inne życie, może zrobić tylko jedną rzecz: zaatakować i wyeliminować je. W tym lesie „piekło to inni ludzie.” Czy kosmici się nas boją? – Paradoks Fermiego mówi tylko tyle, że cywilizacje są rzadkie. Nie mówi nam jednak, dlaczego tak jest. Jedno z rozwiązań jest następujące: tak, wszyscy tam są, ale się ukrywają. Jeśli się zdradzą, ktoś się pojawi i ich zniszczy – mówi Ian Crawford, planetolog i astrobiolog z Uniwersytetu Londyńskiego. Strach ma swoje ewolucyjne korzyści. Możemy wzdrygnąć się w nocy na dźwięk dziwnego hałasu. Chociaż w większości przypadków jest on nieszkodliwy, nasza ostrożność może uratować nam życie, gdy pojawi się prawdziwe zagrożenie. – Bycie agresywnym ma pewną wartość, jeśli chodzi o przetrwanie – uważa Seth Shostak, główny astronom Instytutu Poszukiwań Inteligencji Pozaziemskiej (SETI). Zapobiegawczo wyeliminuj konkurencję, a będziesz mógł spać bezpieczniej, zdobywając dodatkowe zasoby. Historia ludzkości – i jej teraźniejszość – jest pełna ponurych tego przykładów. Argumenty przeciwko teorii ciemnego lasu Teoria ciemnego lasu jest jednak szeroko krytykowana. Najbardziej oczywistym problemem jest to, że niezwykle trudno jest ukryć zaawansowany technologicznie świat. Sygnały radiowe rozprzestrzeniają się w kosmosie i można je wykryć. Analogia z lasem zawodzi, gdy weźmie się pod uwagę naturę kosmosu. – Mogą w nim istnieć wrodzy kosmici. Jednak odległości między nimi będą prawdopodobnie niewyobrażalnie ogromne – mówi Seth Shostak. Pomysł ataku wyprzedzającego traci więc sens. Wielkie odległości między cywilizacjami oznaczają, że prawdopodobnie nigdy nie musiałyby konkurować o zasoby. Każda miałaby niemal nieograniczone planety, asteroidy, a nawet gwiazdy do dyspozycji. – Skoro jest tak wiele cywilizacji, a niektóre z nich mogłyby chcieć nas zniszczyć, to musimy wyjaśnić, dlaczego to się jeszcze nie stało. Może istnieje jakieś Imperium Galaktyczne, które powstrzymuje działania wojenne? – zastanawia się Karim Jebari, badacz w szwedzkim Instytucie Studiów nad Przyszłością. Uważa on, że inne cywilizacje doszły do tego samego logicznego wniosku. Nadal istnieją, ponieważ inne zaawansowane społeczeństwa Obcych zostawiły je w spokoju. Może z nadzieją na pokojową współpracę? Możliwe, że żyjemy w galaktycznym ZOO, którym rządzą obcy. Naukowcy: jesteśmy obserwowani z ukrycia Nie, nie jest to wykład z teorii spiskowych, czy streszczenie prozy Ericha von Däniken. Taką koncepcję wysunęli zupełnie poważni naukowcy z METI (Messaging Extraterrestrial Intelligence). To... – Dla mnie teoria ciemnego lasu jest jednym z mniej przekonujących wyjaśnień paradoksu Fermiego. Opiera się na kilku antropocentrycznych założeniach, które nie są uzasadnione – komentuje Moiya McTier. Strach to potężna rzecz. Ale taka też jest ciekawość. Najbardziej koszmarny scenariusz Nie musi to koniecznie oznaczać, że teoria ciemnego lasu nadaje się tylko do kosza. Poza strachem musimy bowiem wziąć pod uwagę skłonności do agresji. – Załóżmy, że kiedyś w historii Galaktyki pojawiła się agresywna cywilizacja technologiczna. I postanowiła zniszczyć każdą planetę, na której istnieje życie lub technologia – mówi Ian Crawford. Jeśli celem byłaby eksterminacja dla samej eksterminacji, teoria ciemnego lasu wydaje się bardziej prawdopodobna. – Nie widzimy Obcych, bo ich tam już nie ma – wyjaśnia Ian Crawford. Cywilizacja dokonująca rzezi przemieszcza się od gwiazdy do gwiazdy, metodycznie gasząc wszelkie oznaki życia. To naprawdę przerażająca wizja kosmosu. Źródło: National Geographic.
Nowa era Księżyca. Przyczyną – człowiek. Na powierzchni zostawił piłki golfowe, fotografie i… odchody
Nadszedł czas, aby uznać, że ludzie stali się dominującą siłą kształtującą środowisko Księżyca. Pora ogłosić nową epokę geologiczną: księżycowy antropocen. Na Srebrnym Globie są nie tylko części statków kosmicznych, ale też ludzkie odchody, piłki golfowe i fotografie.
W tym artykule: Księżycowy antropocen Człowiek na Księżycu – i co dalej? Śmietnik na Księżycu Archeologia księżycowa Wiele osób żywi przekonanie, że kosmos jest nadal dziewiczy, bez śladów człowieka. Patrząc na bezmiar Wszechświata, jest to prawda. Jednak Układ Słoneczny jest przez ludzi coraz bardziej intensywnie eksplorowany. Dotyczy to szczególnie Księżyca, na którym człowiek zmienia już naturalne środowisko. Księżycowy antropocen Ludzie po raz pierwszy poruszyli pył księżycowy 13 września 1959 roku, gdy bezzałogowy statek kosmiczny sowieckiej produkcji Łuna 2 zderzył się z powierzchnią naturalnego satelity Ziemi. W kolejnych dekadach ponad sto innych statków kosmicznych trafiło na Księżyc. Były to zarówno pojazdy załogowe, jak i bezzałogowe. Cześć z nich nie tyle wylądowała na Srebrnym Globie, co się o jego powierzchnię rozbiła. Największym echem odbiły się lądowania załogowe Amerykanów w latach 1969–1972. Wówczas też sporo przedmiotów z Ziemi na Księżyc trafiło i tam pozostało. To właśnie na tę intensywną działalność ludzi na Księżycu zwrócili uwagę amerykańcy badacze w czasopiśmie naukowym „Nature Geoscience”. Jednocześnie przestrzegli, że w nadchodzących latach misje i projekty już zaplanowane zmienią oblicze Księżyca w ekstremalny sposób. Według antropologów i geologów z University of Kansas nadszedł czas, aby uznać, że ludzie stali się dominującą siłą kształtującą środowisko Księżyca. Należy ogłosić nową epokę geologiczną dla Księżyca: księżycowy antropocen. Człowiek na Księżycu – i co dalej? Antropocen jest terminem do tej pory stosowanym na określenie proponowanej epoki geologicznej na Ziemi. Ma się ona charakteryzować znacznym wpływem człowieka na ekosystem i geologiczny system naszej planety. Tymczasem okazuje się, że człowiek już teraz znacząco kształtuje Księżyc. – Procesy kulturowe zaczynają przewyższać naturalne tło procesów geologicznych na Księżycu – mówi pierwszy autor artykułu dr Justin A. Holcomb z Kansas Geological Survey na Uniwersytecie w Kansas w USA. – Procesy te obejmują przemieszczanie na Księżycu osadów, między innymi uderzenia meteoroidów i ruchy masowe. Jednakże, gdy weźmiemy pod uwagę wpływ łazików, lądowników i ruchu człowieka, znacząco zaburzają one regolit (pył księżycowy – red.) – dodaje naukowiec. Dlatego, w ocenie eksperta, jeśli weźmiemy pod uwagę nowy wyścig kosmiczny, to okaże się, za 50 lat krajobraz księżycowy będzie zupełnie inny. – Naszym celem jest zainicjowanie dyskusji na temat ludzkiego wpływu na powierzchnię Księżyca, zanim będzie za późno – podkreślił dr Holcomb. Śmietnik na Księżycu Do tej pory w kosmosie człowiek nie przestrzega zasady, aby nie wpływać na otaczające środowisko. Dowodem na to są misje księżycowe. Autorzy artykułu piszą, że na powierzchni Srebrnego Globu znajdują się „odrzucone i porzucone elementy statków kosmicznych, worki z ludzkimi odchodami, sprzęt naukowy i inne przedmioty (np. flagi, piłki golfowe, fotografie, teksty religijne)”. – Wiemy, że chociaż Księżyc nie ma atmosfery ani magnetosfery, to posiada delikatną egzosferę złożoną z pyłu i gazu, a także lodu wewnątrz stale zacienionych obszarów, a oba te obszary są podatne na rozprzestrzenianie się gazów (ze statków – przyp. red.) – napisali autorzy. W ich ocenie przyszłe misje muszą rozważyć złagodzenie swego szkodliwego wpływu na środowisko księżycowe. Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę Nasz Księżyc znajduje się w piątce największych księżyców Układu Słonecznego. Jest też najlepiej przebadanym z nich. A jednak naukowcy wciąż nie są pewni, jak powstał Księżyc. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstal-ksiezyc-jedna-z-teorii-mowi-o-katastrofie-na-niewyobrazalna-skale-fot-nasa-jpl-caltech-44da849.jpeg" width="875" height="700" alt="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" title="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" /> Archeologia księżycowa Naukowcy inicjując rozmowę o księżycowym antropocenie, chcą zwrócić uwagę na potencjalnie negatywny wpływ człowieka na to ciało niebieskiego. Chcą też uwrażliwić na zachowanie stanu miejsc o wartości historycznej, które obecnie nie mają prawnej ani politycznej ochrony. Wspomnijmy tu na przykład lokalizację pierwszego lądowania na Księżycu dokonanego przez misję Apollo 11 w 1969 roku. Do dzisiaj w tym miejscu znajduje się dolna część statku kosmicznego Eagle. Eksperci porównują tego typu ślady na Księżycu do zapisów archeologicznych na Ziemi. – Jako archeolodzy postrzegamy ślady stóp na Księżycu (pozostawione przez astronautów Apollo – red.) jako przedłużenie wyjścia z Afryki, kluczowy kamień milowy w istnieniu naszego gatunku – powiedział dr Holcomb. Również takie ślady można zatem uznać za dziedzictwo archeologiczne, które należy chronić. Kolejne misje księżycowe, zwłaszcza Artemis organizowana przez NASA, mogą znacząco wpłynąć na Księżyc. Zwłaszcza że Amerykanie planują stałą obecność ludzi na Srebrnym Globie. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Astronauta wrócił na Ziemię po rekordowych 371 dniach w kosmosie. Jak się czuje?
Frank Rubio spędził w kosmosie rekordową liczbę dni. Pod koniec września po ponad roku powrócił z orbity na Ziemię. Jego pierwsze wrażenia dowodzą, że do grawitacji może być mu trudno przywyknąć.
W tym artykule: Rekordowo długi pobyt w kosmosie Kłopoty z powrotem na Ziemię „Najgorszy kac świata” Jak się czuje człowiek, który ponad rok przebywał w warunkach mikrograwitacji? O tym opowiedział w piątek podczas konferencji w Johnson Space Center w Houston Frank Rubio. – Przez pierwsze kilka dni chodzenie trochę boli – przyznał astronauta. – Myślę, że pewna część bólu związana jest z faktem, że twoja dolna część pleców wspiera teraz połowę ciężaru ciała – dodał. Rubio wraz z dwoma rosyjskimi kosmonautami – Siergiejem Prokopiewem i Dmitrijem Petelinem – wystartowali 21 września 2022 r. Wylądowali zaś na Ziemi 27 września tego roku. Zgodnie z procedurą, zostali wyciągnięci z kabiny Sojuza, a następnie byli przenoszeni na krzesłach. Przebywali na orbicie tak długo, że ich organizmy potrzebowały trochę czasu, by przyzwyczaić się do ziemskiej grawitacji. – Przez kilka pierwszych dni kołyszesz się z prawej na lewą, starając się chodzić prosto – opowiadał Rubio cytowany przez phys.org. – Twój umysł jest w pełni sprawny, jednak twoje ciało nie reaguje w sposób, do którego jesteś przyzwyczajony – dodawał. Rekordowo długi pobyt w kosmosie Francisco Carlos Rubio ma 48 lat. Jest chirurgiem pokładowym i pilotem helikoptera. Urodził się w Los Angeles, jednak jego rodzice pochodzą z Salwadoru. Rubio, podpułkownik armii amerykańskiej, wylatał 600 godzin bojowych w czasie misji w Bośni, Iraku i Afganistanie. Spędzając 371 dni pod rząd na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), Rubio ustanowił rekord długości pobytu w przestrzeni kosmicznej dla amerykańskiego astronauty. Pobił tym samym poprzedniego rekordzistę – był nim Mark Vande Hei – o 16 dni. Światowy rekord należy do Rosjanina Walerija Polakowa. Polakow przebywał na stacji Mir nieprzerwanie przez 437 dni. Kłopoty z powrotem na Ziemię Frankowi Rubio trochę do tego zabrakło, lecz i tak miał szczęście. Jego misja planowana była na standardowe sześć miesięcy. Później miał zostać zmieniony przez kolejną obsadę ISS. Jednak nic z tego nie wyszło. Przyczyną były kłopoty z Sojuzem, który dostarcza na ISS zespoły astronautów. Rubio poleciał w kosmos i miał wrócić na Ziemię na pokładzie Sojuza, który pozostawał zadokowany do stacji. Jednak w grudniu okazało się, że z pojazdu wycieka chłodziwo. Rosyjska agencja kosmiczna – Roskomos – odwołała statek na Ziemię. Przysłała zastępstwo, jednak bez załogi, która miała zmienić Rubio i jego dwóch kolegów. Astronauta musiał więc pozostać na orbicie na jeszcze jedną sześciomiesięczną zmianę. Nie był z tego specjalnie zadowolony. – Fakt, że utknąłem tam na cały rok, był dla mnie rodzajem tortury, ponieważ uwielbiam przebywać na świeżym powietrzu – opowiada. – Ale to część misji. Powiedziałem sobie: „Hej, to będzie twój dom na całe dwanaście miesięcy i musisz sobie z tym poradzić” – wspomina astronauta. W sumie Frank Rubio na pokładzie ISS okrążył Ziemię 5936 razy, podaje NASA. Pokonał 253 mln kilometrów. Czyli tyle samo, ile wynosi droga na Księżyc i z powrotem pokonana 328 razy. „Najgorszy kac świata” Powrót na Ziemię po długiej misji kosmicznej to nic przyjemnego, nawet wówczas, gdy na orbicie było się tylko sześć miesięcy. Jak wspomina Tim Peake w książce „Zapytaj astronautę”, ponowne przystosowanie się do siły ciążenia bywa trudne. Pojawiają się zawroty głowy i mdłości, chodzi się jak kaczka i ciągle upuszcza przedmioty. Według Peake’a to jak „najgorszy kac na świecie”. „Wyzwaniem było stanie na jednej nodze, a spoglądanie w sufit często powodowało, że leciałem do tyłu” – pisze Peake. „Gdy obracałem głowę na boki, idąc przed siebie, często schodziłem z chodnika (…). Jestem pewny, że raz czy dwa moi koledzy z ESA myśleli, że wypiłem kilka głębszych po misji, gdy obserwowali, jak delikatnie odbijam się od ściany, idąc korytarzem. Jednak alkohol był ostatnią rzeczą, która przyszła mi do głowy, dopóki poczucie równowagi nie wróciło do poprzedniego stanu. Na szczęście trwało to tylko dni” – wspomina brytyjski astronauta, który był na ISS w połowie poprzedniej dekady. Źródła: Phys.org, NASA, Live Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Astronauta ubiera się u Prady. Luksusowa marka zaprojektuje skafandry kosmiczne dla Axiom Space
Takiej współpracy w historii eksploracji kosmosu jeszcze nie było. Mediolańska luksusowa marka odzieżowa Prada podpisała umowę z komercyjną firmą kosmiczną Axiom Space. Mają wspólnie pracować nad skafandrami księżycowymi NASA przygotowywanymi na potrzeby misji Artemis III.
W tym artykule: Modny jak astronauta Axiom Space Styl i funkcjonalność Krótka historia kosmicznej mody Planowane na 2025 rok, pierwsze od 1972 roku lądowanie na Księżycu zyska wyjątkową, celebrycką oprawę. Wszystko za sprawą skafandra kosmicznego AxEMU. Pracują nad nim wspólnie inżynierowie prywatnej firmy kosmicznej Axiom Space oraz designerzy luksusowej marki Prada. Modny jak astronauta Axiom Space Skafander kosmiczny AxEMU, wedle zapowiedzi obu firm, ma zapewnić astronautom możliwość eksploracji kosmosu, łącząc sprawdzone technologie NASA z nowoczesnym designem. Oparte będą na sprawdzonej konstrukcji skafandra kosmicznego NASA Exploration Extravehicular Mobility Unit (xEMU). Mają jednak zapewnić astronautom lepszą ochronę przed warunkami środowiskowymi i elastyczność niezbędną do pracy w warunkach księżycowych. Jak przekonują twórcy, dzięki wykorzystaniu innowacyjnych technologii umożliwią szerszy zakres eksploracji powierzchni Księżyca niż kiedykolwiek wcześniej. – Cieszymy się, że możemy współpracować z Pradą nad skafandrem kosmicznym Axiom Extravehicular Mobility Unit (AxEMU) – powiedział Michael Suffredini, dyrektor generalny Axiom Space. Wiedza techniczna Prady w zakresie surowców, technik produkcji i innowacyjnych koncepcji projektowych doda zaawansowane technologie, kluczowe w zapewnieniu nie tylko komfortu astronautów na powierzchni Księżyca. Liczy się również samopoczucie ludzi, astronautów pracujących na Księżycu. Styl i funkcjonalność Inżynierowie Prady mają współpracować z zespołem Axiom Space w trakcie całego procesu projektowania. Ich zadaniem będzie opracowanie rozwiązań materiałowych mających wspierać ochronę astronautów przed promieniowaniem kosmicznym. – Właśnie rozszerzamy etos Prady. Włączamy się w potrzebę przygody, a naszym nowym horyzontem stała się przestrzeń kosmiczna – powiedział Lorenzo Bertelli, dyrektor marketingu Prada Group. – Jesteśmy zaszczyceni, mogąc być częścią historycznej misji z Axiom Space. Dekady prowadzonych przez nas eksperymentów, najnowocześniejszych technologii i know-how w zakresie projektowania, które zainicjowaliśmy w latach 90., gdy Luna Rossa walczyła o puchar Ameryki, zostaną teraz wykorzystane do projektu skafandra kosmicznego ery Artemis. To prawdziwe święto siły ludzkiej kreatywności i innowacji w rozwoju cywilizacji – dodał. Ten niespodziewany ruch pokazuje, że założona siedem lat temu firma Axiom Space nie obawia się sięgać po nowatorskie rozwiązania. Przypomnijmy, że firma w ubiegłym roku zorganizowała pierwszą wyprawę na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Kolejna misja miała miejsce w maju tego roku. W czwartej misji Axiom Space ma polecieć na ISS polski astronauta Sławosz Uznański. Firma ma również umowę z NASA na skonstruowanie własnych modułów orbitalnej stacji kosmicznej. Te mają początkowo być częścią ISS, ale zostaną odłączone przed planowaną deorbitacją stacji. Wówczas staną się zalążkiem prywatnej stacji orbitalnej Axiom Space. Jak nie zwariować w kosmosie? Astronauci w czasie długich misji są narażeni na zaburzenia psychiczne Agencje kosmiczne zapowiadają załogowe misje na Księżyc i Marsa. Wiąże się to z dużymi obciążeniami psychicznymi dla astronautów. Całe sztaby psychologów i naukowców starają się ust... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-nie-zwariowac-w-kosmosie-astronauci-w-czasie-dlugich-misji-sa-narazeni-na-zaburzenia-psychiczne-fot-nasa-a3dc297.jpg" width="886" height="700" alt="Jak nie zwariować w kosmosie? Astronauci w czasie długich misji są narażeni na zaburzenia psychiczne (fot. NASA)" title="Jak nie zwariować w kosmosie? Astronauci w czasie długich misji są narażeni na zaburzenia psychiczne (fot. NASA)" /> Krótka historia kosmicznej mody Co ciekawe, już nie pierwszy raz w historii firma odzieżowa projektuje skafander kosmiczny. Kontrakt na projekt skafandra kosmicznego dla misji Apollo wygrała firma Playtex, słynny w latach 50. i 60. ubiegłego wieku producent biustonoszy i pasów do pończoch. Biustonosz Cross Your Heart marki Playtex, wprowadzony na rynek w 1965 roku, był ikoną epoki. Aby poważniej prezentować się na rynku kosmicznym, Playtex powołał spółkę córkę o nazwie International Latex Company (ILC). Skafandry Playtex/ILC działały znakomicie i stały się prawdziwymi symbolami kulturowymi. Neil Armstrong, pierwszy astronauta, który stanął na Księżycu w takim ubraniu, napisał w 1994 roku list z podziękowaniami do ludzi, którzy wykonali jego skafander. Wspominał w nim, że był odporny, wyjątkowy i dawał mu poczucie bezpieczeństwa. I wcale nie przeszkadzało mu, że część stroju była wykonana z dokładnie tego samego materiału, co pasy do pończoch i biustonosze. Źródło: Axiom Suit – Axiom Space Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jak nie zwariować w kosmosie? Astronauci w czasie długich misji są narażeni na zaburzenia psychiczne
Agencje kosmiczne zapowiadają załogowe misje na Księżyc i Marsa. Wiąże się to z dużymi obciążeniami psychicznymi dla astronautów. Całe sztaby psychologów i naukowców starają się ustalić, jak nie zwariować w kosmosie.
W tym artykule: Jak udział w misji kosmicznej wpływa na psychikę Astronauci trenują w naziemnych habitatach Hibernacja pomogłaby astronautom znieść trudy podróży Hibernacja mogłaby mieć zastosowanie w medycynie Millennium Docs Against Gravity Kosmos często nazywamy ostateczną granicą. To sformułowanie z pewnością znają fani Star Treka. Jednak czy podbój kosmosu jest dobry dla ludzkiej psychiki? Jak astronauci zniosą trwające wiele miesięcy i lat misje, takie jak lot na Marsa? Te pytania stawia film „Najdłuższe pożegnanie” w reżyserii Ido Mizrahy’ego. Będzie go można zobaczyć podczas tegorocznego Festiwalu Millenium Doc Against Gravity. Jak udział w misji kosmicznej wpływa na psychikę Jak pisaliśmy niedawno przy okazji ogłoszenia składu załogi misji Artemis II, w czasach pierwszych programów kosmicznych do misji rekrutowano wyłącznie pilotów testowych. Wszystkich o podobnym wzroście, posturze i wykształceniu. Byli to silni mężczyźni, którzy przeszli wojskowy trening. Mieli być odporni na stres, wykonywać rozkazy i stawiać czoła sytuacjom awaryjnym, których wówczas nie brakowało. Takie predyspozycje wystarczały, gdy misje załogowe były jednoosobowe. Albo gdy trwały stosunkowo niedługo. – W NASA panowała wówczas kultura inżynierska. Nikt nie myślał wówczas o psychologii. To zmieniło się dopiero wtedy, gdy zaczęliśmy planować dłuższe misje – mówi dr Al Holland, psycholog NASA, jeden z bohaterów „Najdłuższego pożegnania” View oEmbed on the source website W filmie pojawia się m.in. astronautka dr Cady Coleman. To chemiczka, która wzięła udział w dwóch misjach wahadłowców kosmicznych w latach 90. oraz w ekspedycji na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w 2010 r. Ta ostatnia okazała się wyjątkowo obciążająca. Choć odległość między ISS a Ziemią jest niewielka, a załoga może często rozmawiać z bliskimi na wideoczacie, poczucie osamotnienia bardzo daje się astronautom we znaki. – Często zastanawiałam się, po co ja to wszystko robię i czy udział w tej misji ma sens – wspomina dr Coleman. Astronauci trenują w naziemnych habitatach Trwa kolejny wyścig kosmiczny między mocarstwami. NASA zapowiada, że ludzie niedługo wrócą na Księżyc w ramach programu Artemis. Przygotowanie psychologiczne astronautów stało się kwestią kluczową. To od ich sprawności zależeć będą losy prestiżowych misji. Wiadomo już, że wyzwania te będą poważne. Astronauci doświadczą skrajnej izolacji. Nie będą mieli tak dobrej łączności z Ziemią, jak na ISS. Będzie im doskwierać zamknięcie w ciasnej przestrzeni statku kosmicznego, brak prywatności i kontaktów społecznych. Mogą pojawić się zaburzenia snu i konflikty. Jak przygotować ludzi do długich lotów kosmicznych? Jakiś czas temu NASA ogłosiła, że prowadzi nabór do całorocznej symulowanej misji na Marsa. Odbędzie się ona w tzw. habitacie w Centrum Kosmicznym Johnsona. Podobne badania prowadzi się też w Polsce. – Dzięki habitatom możemy prowadzić analogowe misje kosmiczne. Czyli takie, które odtwarzają warunki misji na Ziemi. Badamy m.in., jak na ludzi wpływa brak naturalnego światła słonecznego, niska grawitacja czy długotrwała izolacja – mówiła w Radiu TOK FM dr Agata Kołodziejczyk, adiunkt badawczy Centrum Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Dzięki niej powstały w Polsce już trzy takie habitaty. Czwarty będzie zbudowany przez AGH. Hibernacja pomogłaby astronautom znieść trudy podróży A co z hibernacją, znaną z książek i filmów? Nie mówimy tu o zamrażaniu, lecz o wprowadzeniu organizmu w stan „zawieszenia”. Spowolnienie metabolizmu oznacza zmniejszenie zużycia tlenu, wody i pożywienia. Na razie udaje się to jednak tylko u zwierząt. Gdybyśmy my potrafili osiągnąć coś takiego, miałoby to kluczowe znaczenie przy planowaniu misji w okolice tak odległe, jak orbita Jowisza czy pas planetoid. Możliwe, że hibernacja ograniczyłaby również niekorzystne zmiany biologiczne. Takie jak zanik mięśni i kości, do którego zachodzi w warunkach zmniejszonego ciążenia. Mniejsze są też uszkodzenia komórek związane z promieniowaniem kosmicznym. Nie byłoby oczywiście także problemu z nudą czy konfliktami na pokładzie. Astronauci po prostu przespaliby kilka czy kilkanaście miesięcy. Ewentualnie budząc się co jakiś czas na przegląd stanu zdrowia. Science-fiction? Niekoniecznie. Naukowcy z Europejskiej Agencji Kosmicznej uważają, że pierwsze badania hibernacji z udziałem ludzi mogą być przeprowadzone w ciągu najbliższej dekady. – Oczywiście musimy wszystko dopracować, zanim będziemy mogli zastosować to u ludzi. Ale powiedziałabym, że 10 lat to realistyczny horyzont – uważa Jennifer Ngo-Anh, specjalistka z działu Human and Robotic Exploration ESA. Hibernacja mogłaby mieć zastosowanie w medycynie Wprowadzanie organizmu w stan hibernacji zostanie najpierw przetestowane na Ziemi. Miałoby ono zresztą wiele zastosowań w medycynie. Chirurdzy mają nadzieję, że dzięki hibernacji będą mogli dłużej operować pacjentów, zwłaszcza jeśli zabieg będzie wymagał czasowego zatrzymania krążenia krwi. Przyda się ona także transplantologom. Zahibernowany narząd do przeszczepu można będzie przechowywać nawet przez kilka dni. Rakieta Vulcan wyniesie w kosmos DNA twórców i fanów "Star Treka". Czas na kosmiczne pochówki? Po kosmicznej turystyce przyszedł czas na kosmiczne pochówki. Jeszcze w tym roku w kierunku Słońca powędruje 150 kapsuł z prochami, próbkami DNA oraz wiadomościami od fanów i twórców kul... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f4ae0b50a05be9635bb82897ecca27d0177f8a13-52a0690.jpeg" width="800" height="561" alt="Rakieta Vulcan wyniesie w kosmos DNA twórców i fanów Star Treka. Czas na kosmiczne pochówki? (fot. United Launch Alliance)" title="Rakieta Vulcan wyniesie w kosmos DNA twórców i fanów Star Treka. Czas na kosmiczne pochówki? (fot. United Launch Alliance)" /> Hibernacja spowalnia nie tylko tempo metabolizmu, ale i szybkość pojawiania się zmian chorobowych i uszkodzeń komórek. Lekarzom pogotowia dałoby to bezcenny czas na uratowanie pacjenta, który znajduje się w ciężkim stanie po wypadku, zawale czy udarze. Z kolei onkolodzy chcą poddawać hibernacji okolice guza nowotworowego, który będzie niszczony przy pomocy radioterapii. W ten sposób promieniowanie nie uszkodzi zdrowych tkanek. Podczas hibernacji spada temperatura ciała, dlatego metoda ta może być stosowana do zwalczania wysokiej gorączki. Często doprowadza bowiem ona do groźnych dla życia drgawek i uszkodzeń mózgu. Źródła: archiwum NG, space.com. Millennium Docs Against Gravity Film „Najdłuższe pożegnanie” będzie można premierowo zobaczyć w podczas festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Jubileuszowa 20. edycja największego polskiego festiwalu filmowego, odbędzie się w dniach 12–21 maja w kinach w 8 polskich miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź, Bydgoszcz i Lublin) oraz od 23 maja do 4 czerwca online na mdag.pl. Niezapomnianym filmowym podróżom będą tradycyjnie towarzyszyły spotkania z twórcami i bohaterami oraz debaty wokół ważnych tematów zaprezentowanych na ekranie. W tym roku po raz pierwszy powstanie także „safe space” – inkluzywna przestrzeń do rozmów o psychologii oraz seksualności w warszawskiej Kinotece. Będą się tam także odbywały dyżury psychologiczne dla wszystkich osób, które w szczególny sposób poczuły się dotknięte przez festiwalowe filmy. Hasło tegorocznej edycji MDAG brzmi „Nie bądź obojętny_a” i odwołuje się do słynnych słów Mariana Turskiego, które stały się także hasłem obchodów 80. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim organizowanych przez Muzeum POLIN. Te słowa korespondują z misją Millennium Docs Against Gravity oraz prezentowanym na festiwalu od lat programem filmowym. To wyraz wartości, które towarzyszą festiwalowi od początku istnienia – uważności i wrażliwości na otaczających nas ludzi. „National Geographic Polska" jest patronem medialnym festiwalu Millennium Docs Against Gravity.
Kosmos dla wszystkich? Japońska firma chce zabierać turystów balonami na wysokość, z której widać krzywiznę Ziemi
Bez specjalistycznych przygotowań i za stosunkowo nieduże pieniądze. Tak mają wyglądać podróże balonem oferowane przez japoński start-up. Firma chce zabierać ludzi na wysokość, z której będzie można dostrzec krzywiznę Ziemi.
W tym artykule: Gdzie znajduje się granica kosmosu? Ile będzie kosztował lot balonem do stratosfery? Jak będzie wyglądał lot balonem do stratosfery? Jak wysoko można polecieć i za ile? Kapsuła, w której miałby odbywać się lot balonem w kosmos, ma tylko dwa miejsca. Ustawione obok siebie fotele z szerokimi pasami przypominają siedzenia w luksusowych samochodach. Znajdują się wewnątrz kabiny w kształcie bębna, która ma być przyczepiona do balonu. Jest z metalu, z przeszklonymi oknami na wprost foteli. Jej średnica wynosi tylko półtora metra. Kapsułę pokazała wczoraj firma Iwaya Giken podczas konferencji prasowej w Tokio. Start-up, z siedzibą w Sapporo, pracował nad nią od dziesięciu lat. Kapsuła ma być podczepiona do balonu, który wzniesie się dwa razy wyżej niż wynosi wysokość przelotowa samolotów pasażerskich. Pasażerowie opuszczą troposferę i dolecą do połowy stratosfery. Z wysokości ok. 25 km będą mogli przekonać się, że Ziemia jest kulista. Gdzie znajduje się granica kosmosu? – Podróż będzie bezpieczna, niedroga i przyjemna – zachwala pomysł Keisuke Iwaya, szef firmy. Dodał, że chce „zdemokratyzować przestrzeń kosmiczną”. Czyli uczynić turystykę kosmiczną dostępną dla wszystkich. Oświadczenie może budzić pewne zastrzeżenia. Najważniejsze dotyczy tego, co jest tutaj nazywane kosmosem. 25 kilometrów nad powierzchnią Ziemi to zaledwie jedna czwarta odległości do tzw. linii Karmana. Linia Karmana, czyli umowna granica między atmosferą Ziemi a przestrzenią kosmiczną, przebiega na wysokości 100 km. Trudno więc nazwać lot balonem do stratosfery podróżą w kosmos – choć niewątpliwie widok, jaki ma oferować, i na Ziemię, i na niebo powyżej, będzie wyjątkowy. Ile będzie kosztował lot balonem do stratosfery? Ile ma kosztować taka wycieczka? Początkowo będzie to 180 tys. dolarów. Później jednak cena ma spaść do kilkudziesięciu tysięcy dolarów. To ogromne kwoty – jednak daleko im do astronomicznych sum, za jakie na Międzynarodową Stację Kosmiczną wozi miliarderów SpaceX. W kwietniu zeszłego roku firma Elona Muska zabrała na orbitę trzech biznesmenów. Każdy z nich zapłacił za kilkudniową podróż kapsułą Crew Dragon 55 mln dolarów. Czym niżej, tym bardziej spadają koszty, jakie muszą ponieść kosmiczni turyści. W przeciwieństwie do lotów na orbitę, wymagających przezwyciężenia ziemskiej grawitacji, balony stratosferyczne nie potrzebują mocnego napędu i ogromnych ilości paliwa. Balony firmy Iwaya Giken mają być napełniane helem. Loty mają się odbywać nad terytorium Japonii. Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów Twórca rekonstrukcji szczątek przypuszcza, że chłopiec czekał na rodzinę i przyjaciół. Zmarł samotnie w jaskini, opierając się o ścianę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-odtworzyli-wyglad-nastolatka-sprzed-8-tys-lat-to-jeden-z-najstarszych-norweskich-szkieletow-d585d9c.jpg" width="938" height="528" alt="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" title="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" /> Jak będzie wyglądał lot balonem do stratosfery? Japończycy zapowiadają, że pierwszy lot odbędzie się jeszcze w tym roku. Weźmie w nim udział pilot oraz pasażer. Kapsuła wystartuje z portu balonowego w Hokkaido. Cała podróż potrwa 4 godziny. Najpierw przez dwie godziny balon będzie się wznosił. Potem przez godzinę ma utrzymywać stałą wysokość. Na koniec również przez godzinę będzie opadał z powrotem na Ziemię. Kto pierwszy skorzysta z tej oferty? Firma ogłosiła, że zgłoszenia zaczyna przyjmować już dzisiaj. W październiku poznamy pierwsze pięć osób, które zostaną zakwalifikowane na lot do stratosfery. W przeciwieństwie do osób chcących odwiedzić Międzynarodową Stację Kosmiczną nie będą musiały przechodzić specjalnych treningów ani wymagających przygotowań. Loty balonem mają odbywać się raz w tygodniu, w zależności od pogody. Jak wysoko można polecieć i za ile? Japoński start-up nie jest jedynym, który chce oferować loty balonem do stratosfery. W kwietniu zeszłego roku podobne plany ogłosiła firma Space Perspective. Pokazała również swoją kabinę, która – w porównaniu z ofertą japońską – jest superluksusowa. Ma półtorametrowe okna, bar i własne WiFi. Za 125 tys. dolarów będzie można nią odbyć sześciogodzinną podróż na wysokość 30 km. Space Perspective pierwsze loty planuje wykonać pod koniec 2024 r. Rok temu podała, że sprzedała już 600 biletów. A gdybyśmy chcieli polecieć jeszcze wyżej? W okolice Linii Karmana zabierze nas Virgin Galactic. Za 450 tys. dolarów jej klienci mogą doświadczyć stanu nieważkości na wysokości ok. 90 km. Podobne doświadczenia oferuje Blue Origin, nie podając jednak swoich cen. Jeszcze dalej można polecieć z firmą SpaceX. W tym roku japoński miliarder Yusaku Maezawa wraz z kilkoma innymi osobami ma oblecieć dookoła Księżyc statkiem Elona Muska. Japończyk ma już za sobą doświadczenia pobytu w kosmosie: w 2021 r. spędził dwanaście dni na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Według BBC kosztowało go to 88 mln dolarów – ułamek jego majątku szacowanego na ok. 2 mld dolarów. Źródło: phys.org, BBC, Virgin Galactic, fortune.com Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Pluton: kosmiczna skała z bijącym, lodowym sercem. Tak wyglądała historia jej odkrycia
Historia obserwacji Plutona jest romantyczna, pełna dramatycznych zwrotów akcji i śmiała. Zupełnie jak ludzie, którzy pragnęli go poznać.
W tym artykule: Czy Pluton to planeta? Jak bije lodowe serce Plutona? Plutona odkrył młodziutki astronom Historia odkrycia i nazwania Plutona Gdy pod koniec stycznia 2015 roku sonda New Horizons rozpoczęła obserwacje Plutona, media zaroiły się od zdjęć niegdyś ostatniej planety Układu Słonecznego. Ten odległy świat miał lodowe serce, które – jak dowiedzieliśmy się później – bije na swój planetarny sposób. Czy Pluton to planeta? W styczniu 2006 roku sonda New Horizons wystartowała w kierunku ostatniej planety Układu Słonecznego. Kiedy dziewięć lat zbliżyła się do Plutona, był on już planetą karłowatą, jednym z dużych obiektów Pasa Kuipera – ogromnego obszaru kosmicznego gruzu rozciągającego się za orbitą Neptuna. 24 sierpnia 2006 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna odebrała Plutonowi miano planety i zdegradowała go do planety karłowatej. Ta kontrowersyjna i szeroko komentowana zmiana nie wpłynęła jednak na misję ku rubieżom Układu Słonecznego. Tym bardziej, że wiedza ludzi o odległych rejonach naszego kosmicznego domu jest bardzo niewielka. Przed New Horizons Pluton miał być badany przez sondę Voyager 1, jednak – z powodu ograniczonego budżetu i braku zainteresowania – statek skierowano ku księżycowi Saturna Tytanowi. Dlatego, gdy w styczniu 2015 roku, pół roku po minięciu Neptuna, sonda rozpoczęła obserwacje, świat naukowy zamarł w oczekiwaniu na ekscytujące wieści. Na zdjęciach przesłanych przez New Horizons widnieją wysokie, postrzępione pasma górskie Plutona i głębokie kaniony na jego satelicie Charonie. Lodowe góry sięgają nawet trzech tysięcy metrów, licząc od podstawy i uformowały się stosunkowo niedawno. Dr Alan Stern, szef misji, przekonywał również, że pewne zaobserwowane cechy geologiczne Plutona mogą wskazywać na to, że planeta wydziela ciepło z wewnątrz. Zarówno Pluton, jak i Charon, z którym planeta tworzy specyficzny układ podwójny, wydają się geologicznie aktywne. Jak bije lodowe serce Plutona? Jednak tym, co najbardziej zachwyciło miłośników kosmosu była ogromna struktura geologiczna – prawdziwe lodowe serce Plutona. Tombaugh Regio, bo taką nazwę nosi ten obszar, jest lodową pustynią z zamarzniętego azotu. Większość cienkiej atmosfery Plutona składa się właśnie z azotu. Badania przeprowadzone dzięki New Horizons pokazały, że w ciągu dnia cienka warstwa azotowego lodu ogrzewa się i zamienia w parę. Ta skrapla się w nocy i ponownie zamarza. Naukowcy określili ten rytmiczny proces biciem serca i stwierdzili, że jak serce człowieka rozprowadza krew, tak topnienie i zamarzanie azotu wywołuje na Plutonie ruchy powietrza. Co powstrzymuje lodowate serce Plutona przed zamarznięciem? Zdaje się, że warstwa lodu nasyconego gazem może działać jak koc, pozwalając planecie na posiadanie ciekłego podskórnego oceanu. I właśnie on przynosi taki efekt. Uniwersytet Jagielloński otrzymał 3 miliony euro na własną misję kosmiczną. Co chcą badać naukowcy z Krakowa? Skąd wzięła się woda na naszej planecie i gdzie w Układzie Słonecznym znajdują się nieznane jeszcze jej rezerwuary? Między innym na te pytania ma odpowiedzieć misja HYADES zaproponowana i... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/uniwersytet-jagiellonski-otrzymal-3-miliony-euro-na-wlasna-misje-kosmiczna-co-chca-badac-naukowcy-z-krakowa-fot-qai-publishing-universal-images-group-via-getty-images-9a3e882.jpg" width="938" height="585" alt="Uniwersytet Jagielloński otrzymał 3 miliony euro na własną misję kosmiczną. Co chcą badać naukowcy z Krakowa? (Fot. QAI Publishing/Universal Images Group via Getty Images)" title="Uniwersytet Jagielloński otrzymał 3 miliony euro na własną misję kosmiczną. Co chcą badać naukowcy z Krakowa? (Fot. QAI Publishing/Universal Images Group via Getty Images)" /> Plutona odkrył młodziutki astronom Sonda New Horizons badała Plutona i jego księżyce przez kilka miesięcy, a następnie udała się w dalsze rejony Pasa Kuipera, by niedawno zmienić się w misję międzygwiezdną. Obecnie podąża śladem Voyagerów. Za pewien czas minie tzw. heliopauze i wejdzie w obszar międzygwiezdny. Sonda niesie ze sobą płytę z 430 tysiącami nazwisk mieszkańców Ziemi, amerykańską flagę i niewielką urnę z prochami Clyde’a Tombaugha, człowieka, który odkrył Plutona. Tombaugh dokonał niesamowitej obserwacji 18 lutego 1930 roku. Miał wówczas zaledwie 24 lata i niewiele zapowiadało, że zostanie profesjonalnym astronomem. Wychował się na farmie w Kansas, a jego plany pójścia na studia zostały udaremnione przez gradobicie, które spustoszyło rodzinne gospodarstwo. Rodziców po prostu nie było stać na wysłania Clyde’a na studia, poza tym potrzebowali rąk do pomocy na farmie. Clyde jednak nie porzucił marzeń i sam uczył się astronomii. Był naprawdę utalentowanym młodym człowiekiem. Swój pierwszy teleskop zbudował, mając zaledwie 20 lat. Projekt doprowadził do perfekcji, a nawet sam stworzył soczewki i lustra. Kto odkrył Plutona? W przydomowym obserwatorium oglądał Marsa i Jowisza, a rysunki z tych obserwacji wysłał do Obserwatorium Lowella w Flagstaff w Arizonie. I to był strzał w dziesiątkę. Tamtejsi astronomowie zaprosili młodego amatora do siebie i przydzielili mu zadanie odnalezienia tajemniczej „Planety X”. Tombaugh rzucił się w wir pracy. Według Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, które współpracowało z NASA przy realizacji misji New Horizons, "sfotografował dwie trzecie nieba i spędził tysiące godzin badając miliony zdjęć gwiazd". Używając narzędzia zwanego kompaktorem mrugającym, Tombaugh porównał zdjęcia tego samego nieba zrobione w różne dni. Gwiazdy i galaktyki zasadniczo pozostawały nieruchome na zdjęciach, ale wszystko, co bliższe, można było wizualnie zidentyfikować po jego ruchu po niebie. Historia odkrycia i nazwania Plutona 18 lutego 1930 roku zidentyfikował rozbieżność na dwóch zdjęciach wykonanych w poprzednim miesiącu. Była to maleńka kula, która zmieniała pozycje. Po zbadaniu obiektu pracownicy zdali sobie sprawę, że właśnie odkryto Planetę X – Plutona. Nazwę zawdzięczamy Venetii Burney, 11-letniej wówczas dziewczynce, miłośniczce mitologii i kosmosu. Kiedy rodzina dyskutowała o tym, jak powinna nazywać się nowa planeta, dziewczynka miała powiedzieć: myślę, że Pluton byłby dobrą nazwą. Pluton jest bogiem podziemi, który mógł stać się niewidzialny i mieszkać w miejscu, do którego nie docierało światło słoneczne. Za swój wkład w astronomię Venetti dostała całe pięć funtów. I to od własnego dziadka, który był dumny z wiedzy wnuczki. Mimo że przez wiele lat jej imię było niemal zapomniane, dzięki śmiałej, przebojowej misji New Horizons, Venetti znalazła się w podręcznikach historii. A skoro mowa o przebojach, to warto dodać, że choć misją dowodził niezrównany dr Alan Stern, inżynier i planetolog, to pewien wkład w misję miał również dr Brian May, astrofizyk Imperial College w Londynie i gitarzysta zespołu Queen. Poza wkładem naukowym, skomponował piosenkę, która towarzyszyła New Horizons. Jej refren mówił, że nowe horyzonty są po to, by je eksplorować. Nawet jeśli ich nie dotkniemy, nie możemy poprzestawać w wysiłkach, by do nich dotrzeć. To najlepsza dewiza nauki. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Zamiast historii jest fiasko. Pierwszy start rakiety kosmicznej z terytorium Europy zakończył się niepowodzeniem
9 stycznia 2022 roku późnym wieczorem z portu kosmicznego w Wielkiej Brytanii wystartowała misja kosmiczna Start Me Up. Z powodu niewyjaśnionej jeszcze „anomalii”, nie udało się zrealizować jej celów. Ładunek – dziewięć satelitów – został utracony.
W tym artykule: Wielkie rozczarowanie Pierwsza misja kosmiczna Wielkiej Brytanii Porażka zamiast sukcesu Wielka Brytania miała być pierwszym krajem w Europie, z którego terytorium zostanie wystrzelona rakieta kosmiczna z satelitami na pokładzie. Jednak przeprowadzona wczoraj późnym wieczorem próba zakończyła się klęską. Projekt realizowany przez firmę Virgin Orbit, należącą do Virgin Group Richarda Bransona, składał się z dwóch etapów. Pierwszy to start specjalnie zmodyfikowanego Boeinga 747 z portu kosmicznego Spaceport Cornwall. Drugi zakładał odłączenie się od samolotu rakiety LauncherOne, której zadaniem było wyniesienie na orbitę dziewięciu satelitów. Dwa z nich należały do wrocławskiej firmy SatRev. Rakieta podczepiona pod skrzydło samolotu wystartowała zgodnie z planem. Jednak niedługo później Virgin Orbit poinformowała, że z powodu „anomalii” nie osiągnęła wymaganej wysokości. Wielkie rozczarowanie Zarówno rakieta, jak i ładunek zostały utracone. Brytyjska agencja kosmiczna (UK Space Agency) poinformowała, że spadną na Ziemię nad północnym Atlantykiem, nie stanowiąc dla nikogo zagrożenia. Natomiast Boeing 747, zwany Cosmic Girl, wrócił bezpiecznie do Kornwalii. Przedstawiciele UK Space Agency podkreślają, że jest to pierwszy udany start misji kosmicznej z terytorium Europy. Przyznają jednak – podobnie jak Dan Hart, szef Virgin Orbit – że na razie nie mają pojęcia, co się dokładnie stało z rakietą LauncherOne i co było przyczyną porażki misji. – Nie wiemy, co spowodowało anomalię – powiedział Matt Archer, dyrektor lotów komercyjnych, cytowany przez „Guardiana”. – Jednak osiągnęliśmy wiele pozytywnych rzeczy. Kosmos jest trudny. Wiedzieliśmy, że istnieje ryzyko porażki i że starty nie zawsze się udają. Przynajmniej pokazaliśmy, że potrafimy to zrobić – dodał. Pierwsza misja kosmiczna Wielkiej Brytanii Boeing 747 pilotowany przez Matthew Stannarda wystartował późnym wieczorem z portu kosmicznego zlokalizowanego na lotnisku Cronwall Airport Newquay na Półwyspie Kornwalijskim. Wydarzenie oglądały dwa tysiące widzów zgromadzonych na miejscu i 75 tys. osób w internecie. Godzinę i dziesięć minut po starcie pilot dostał zielone światło do odpalenia rakiety LauncherOne. Znajdował się wówczas na wysokości 10,7 tys. metrów. Po odłączeniu od Cosmic Girl rakieta przez kilka sekund opadała. Potem włączyły się jej silniki i wystartowała, kierując się na południe, w stronę Wysp Kanaryjskich. Boeing 747 gwałtownie skręcił, by wrócić do Spaceport Cornwall. Rakieta zaś wznosiła się, po drodze wykonując planowany obrót zwany „barbacue roll” – tak by żadna z jej stron za bardzo się nie nagrzała. Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu? Mijający rok obfitował w ciekawe wydarzenia. Patrzyliśmy na kosmos „okiem” nowego teleskopu, obserwowaliśmy zaćmienie Słońca i kibicowaliśmy przełomowym misjom. Oto najciekawsze kosmic... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kosmiczne-wydarzenia-2022-co-ciekawego-wydarzylo-sie-w-tym-roku-w-astronomii-i-eksploracji-kosmosu-8b16f3f.jpg" width="938" height="625" alt="Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu?" title="Kosmiczne wydarzenia 2022. Co ciekawego wydarzyło się w tym roku w astronomii i eksploracji kosmosu?" /> Porażka zamiast sukcesu Początkowo wydawało się, że wszystko idzie zgodnie z planem. –„LauncherOne... osiągnął orbitę Ziemi! Nasza misja nie jest jeszcze skończona, ale gratulacje dla mieszkańców UK. To pierwsza misja orbitalna z brytyjskiej Ziemi: ogromne osiągnięcie” – tweetował Virgin Orbit. Dwadzieścia osiem minut później ta wiadomość została usunięta. Zastąpiła ją inna. „Wydaje nam się, że wystąpiła anomalia, która uniemożliwiła nam osiągnięcie orbity” – podał właściciel LauncherOne. „Oceniamy informacje”. Później potwierdzono, że i rakieta i jej ładunek przepadły. –To koszmarna wiadomość, włożyliśmy w tę misję nasze głowy i serca – komentowała na gorąco Melissa Thorpe, szefowa Spaceport Cornwall. – Jednak jesteśmy odpornym zespołem. Podniesiemy się i spróbujemy znowu – dodała. Wtórował jej zastępca szefa brytyjskiej agencji kosmicznej, Ian Annett. Jak podała BBC, powiedział, że następnych kosmicznych startów należy spodziewać się w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Misja kosmiczna nazwana Start Me Up – inspiracją była piosenka Rolling Stone'sów – miała otworzyć nową kosmiczną erę Wielkiej Brytanii. Dotychczas Brytyjczycy byli wyłącznie producentami satelitów, nigdy jeszcze nie udało im się wysłać żadnego w kosmos. Źródła: „Guardian”, BBC, Wroclaw.pl Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Chcesz wiedzieć więcej o kosmosie? Wybierz się na Nocne Podglądanie Wszechświata
Hevelianum to jedno z najciekawszych miejsc na mapie Gdańska – a już na pewno najważniejsze dla pasjonatów nauki. W tym roku świętuje jubileuszową 10. edycję międzynarodowego konkursu astrofotograficznego AstroCamera. Świętowaniu towarzyszą rozmaite atrakcje związane z obserwacją nieba, w tym Nocne Podglądanie Wszechświata. Jedno z najbardziej widowiskowych wydarzeń na Górze Gradowej rozpocznie się 12 sierpnia o 20:00.
W tym artykule: Nocne Podglądanie Wszechświata w Hevelianum Nocne Podglądanie Wszechświata. Program wydarzenia Dlaczego nocne obserwacje zaplanowano na sierpień? Magdalena Maszewska, astronomka Hevelianum i koordynatorka merytoryczna wydarzenia tłumaczy, że Perseidy nazywane również łzami św. Wawrzyńca można podziwiać na naszym niebie co roku od lipca do września. – Apogeum tego wspaniałego zjawiska przypada na połowę sierpnia – dodaje. Obserwacje nieba będą odbywać się na Niskim Czole Kurkowym i na Wysokim Skrzydle Kurkowym od godziny 22:00. Nocne Podglądanie Wszechświata w Hevelianum Dodatkowo na dorosłych i dzieci czekać będą astrowarsztaty, pokazy w mobilnym planetarium czy wystawa astrofotografii „AstroCamera. Niebo w obiektywie”. W programie są również wykłady, podczas których będzie można wysłuchać gwiezdnych opowieści astronomów, poznać niesamowite historie związane z astrofotografią i posłuchać koncertu inspirowanego dźwiękami kosmosu w wykonaniu zespołu Voices of the Cosmos. Nocne Podglądanie Wszechświata zwieńczy artystyczny pokaz fireshow pod rozgwieżdżonym niebem w wykonaniu artystów teatru tancerzy ognia Arta Foc. – To jednak nie wszystko, zapraszamy do odwiedzania naszej strony internetowej www.astrocamera.pl, gdzie przy pomocy interaktywnej mapy nieba można oglądać odległe zakątki Drogi Mlecznej czy podziwiać fotografie nagrodzone w konkursie AstroCamera, a już niebawem pojawi się tam wyjątkowy Poradnik astrofotograficzny – zaprasza Magdalena Więcek-Olszewska, astronomka Hevelianum. Aby Nocne Podglądanie Wszechświata było jak najbardziej satysfakcjonujące, warto zabrać własny sprzęt obserwacyjny, koc i spray na komary. Nocne Podglądanie Wszechświata. Program wydarzenia OBSERWACJE ASTRONOMICZNE 22:00-00:00 | Niskie Czoło Kurkowe, Wysokie Skrzydło Kurkowe Obserwacje spadających Perseidów i nieba opatrzone opowieściami astronomów. Przyjrzyj się powierzchni Księżyca, podziwiaj pierścienie Saturna czy pasy na Jowiszu, poznaj gwiazdozbiory letniego nieba i policz spadające gwiazdy. Ile gwiazd, tyle życzeń do spełnienia, przygotuj więc ich listę na tę noc! ASTROWARSZTATY • 20:00-20:30 | 20:40-21:10 | 21:20-21:50 | 22:00-22:30 | Sala 29 | Bezpłatne wejściówki do odebrania w punkcie informacyjnym Interaktywne warsztaty, podczas których samodzielnie zbudujesz obrotową mapę nieba, którą możesz wykorzystać do obserwacji. WYSTAWY • AstroCamera. Niebo w obiektywie 20:00-00:00 | wstęp bezpłatny | I piętro – Wozownia Artyleryjska Z okazji jubileuszowej, dziesiątej edycji naszego międzynarodowego konkursu astrofotograficznego przygotowaliśmy wystawę „AstroCamera. Niebo w obiektywie”. Prezentujemy na niej wybrane prace nadesłane w dotychczasowych odsłonach konkursu oraz wszystkie nagrodzone w tegorocznej. Zapraszamy w niezwykłą podróż w czasie i przestrzeni, możliwą dzięki obrazom nieba utrwalonym przez autorów zdjęć z niemal całego świata. • Zodiak Heweliusza 20:00-0:00 | wstęp bezpłatny | Poterna do Niskiego Skrzydła Kurkowego Każdy z nas ma taki znak zodiaku, na tle którego znajdowało się Słońce w dniu naszych urodzin. Czy na pewno znasz swój znak zodiaku? Zapraszamy w podróż po ekliptyce widzianej oczami Jana Heweliusza w „Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia”, dziele wydanym po śmierci astronoma w 1690 roku przez jego żonę Elżbietę, dedykowanego królowi Janowi III Sobieskiemu. • Dookoła Świata i Łamigłówka 20:00 | 20:30 | 21:00 | 21:30 | 22:00 | 22:30 | 23:00 | 23:30 | 5zł/wystawa Dookoła Świata 7 kontynentów i 90 interaktywnych stanowisk czeka na wszystkich ciekawych świata, niezależnie od wieku. Poznaj miejsca, zwyczaje i zjawiska charakterystyczne dla każdego z nich. Łamigłówka Wejdź do magicznego świata matematyki, gdzie abstrakcja staje się rzeczywistością. Poznaj królową nauk i przekonaj się, że możesz ją spotkać wszędzie wokół siebie. SEANS W PLANETARIUM • „O tym, czy gwiazdy spadają” – pokaz astronomiczny 20:00-20:30 | 20:40-21:10 | 21:20-21:50 | 22:00-22:30 planetarium mobilne | Bezpłatne wejściówki do odebrania w punkcie informacyjnym Z jakim obiektem związane są sierpniowe spadające gwiazdy? Jak wygląda kometa? Co różni meteor od meteorytu? Podczas pokazu dowiesz się, jak odróżnić kosmiczne odłamki od ziemskich kamieni, a my spróbujemy odpowiedzieć na nurtujące Cię pytania, nawet te z kosmosu. Z GWIAZDAMI POD GWIAZDAMI 20:00-00:00 | Majdan – główny plac Hevelianum 20:00-20:30 | Astronarium czyli opowieści o tajemnicach Wszechświata 20:30-21:00 | Sebastian Soberski o zdjęciach konkursu AstroCamera 21:00-21:30| Astronarium czyli opowieści o tajemnicach Wszechświata 21:30-22:00 | Sebastian Soberski o zdjęciach konkursu AstroCamera 22:00-22:30 | Astronarium czyli opowieści o tajemnicach Wszechświata 22:30-23:30 | Voices of the Cosmos - koncert 23:30-00:00 | Arta Foc – teatr tancerzy ognia Astronarium Pozasłoneczni przybysze, ewolucja gwiazd, tajemnice Marsa i historie gwiazdozbiorów – to tylko kilka tematów, które zgłębiają twórcy „Astronarium”. Posłuchaj opowieści o tajemnicach Wszechświata i polskich naukowcach, którzy je odkrywają. Opowieści o zdjęciach nagrodzonych w konkursie AstroCamera Obejrzymy prace nagrodzone w dziesięciu edycjach konkursu AstroCamera, jedynego w Polsce międzynarodowego konkursu astrofotograficznego. Miłośnicy fotograficznego utrwalania zjawisk astronomicznych przyglądają się mgławicom, gromadom gwiazd, planetom, kometom i galaktykom… Dech zapiera! Opowieści będzie snuł Sebastian Soberski – astronom, popularyzator nauki, łowca całkowitych zaćmień Słońca i juror w konkursie AstroCamera. Koncert Voices of the Cosmos VOICES OF THE COSMOS to projekt stworzony przez dwóch artystów dźwięku: Rafała Iwańskiego i Wojciecha Ziębę oraz astronoma Sebastiana Soberskiego. Skutecznie łączy osiągnięcia astronomii z muzyką elektroakustyczną. Twórcy korzystają z oryginalnych sygnałów pozaziemskich i dźwięków odbieranych przez radioteleskopy oraz inne urządzenia radiowe. Ścieżki instrumentalne zintegrowane z przetworzonymi rytmami i tonami "dźwięków kosmicznych" tworzone są za pomocą instrumentów elektronicznych, zarówno cyfrowych jak i analogowych, a także różnych obiektów akustycznych. Jest to unikatowa w Polsce inicjatywa, w której wykorzystuje się oryginalne zapisy przestrzeni kosmicznej. ARTA FOC – teatr tancerzy ognia Artystyczny pokaz tańca z ogniem, bogaty w najbardziej zaawansowane techniki i sprzęt fireshow. Nawiąże do rozświetlonego gwiazdami nieba i spadających gwiazd. Uczestnicy pokazu, skąpani w deszczu wielobarwnych iskier na długo zapamiętają te noc… UWAGA! Program może ulec zmianie ze względu na pogodę. Partnerzy wydarzenia: Polska Agencja Kosmiczna (POLSA), Urania – Postępy Astronomii, Astronarium, Voices of the Cosmos, Arta Foc Patronat honorowy konkursu: Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO), Polska Agencja Kosmiczna (POLSA), Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF), Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) Patronat medialny konkursu: National Geographic Polska, Wiedza i Życie, Urania – Postępy Astronomii, Radio Gdańsk, Trojmiasto.pl
Wielka rosyjska katastrofa. Roskosmos ostatecznie wycofuje się z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
Jurij Borisow, który zastąpił na stanowisku szefa Roskosmosu Dmitrija Rogozina, poinformował, że podjęto ostateczną decyzję o wycofaniu się Rosji z projektu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej po 2024 roku.
W tym artykule: Rosyjska agencja kosmiczna reaguje na zachodnie sankcje Na konflikcie z Rosją zyskują prywatne firmy kosmiczne ESA skorzysta z pomocy NASA Dalsze losy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Rosja dysponuje bronią antysatelitarną Oficjalnym powodem wycofania się z dalszej współpracy z międzynarodowymi partnerami ma być konieczność skoncentrowania się Rosji na budowie własnej, nowej stacji orbitalnej. To dość nagły zwrot akcji, która całkiem niedawno wydawała się normować. Na początku tego miesiąca NASA i Roskosmos uzgodniły, że kosmonauci będą mogli latać na ISS amerykańskimi Dragonami, a astronauci nadal korzystać ze sprawdzonych statków i rakiet Sojuz. Wydawało się, że to uspokoi napiętą sytuację wokół ISS, która jest efektem agresji Rosji na Ukrainę. NASA i pozostałe agencje zrzeszone wokół programu ISS chcą, aby stacja działała do 2030 roku, po czym ma zostać zdeorbitowana. Jednak w tej chwili nie wiadomo, co stanie się z rosyjskimi modułami ISS. Nie podano wciąż informacji, czy mają zostać odłączone od ISS, czy może wystawione na sprzedaż temu, kto zapłaci więcej. Rosyjska agencja kosmiczna reaguje na zachodnie sankcje Rosyjska rezygnacja to ewidentnie odwet za sankcje nałożone na Rosję przez dotychczasowych partnerów, czyli USA, Kanadę, Japonię i Unię Europejską. W związku z sankcjami strona rosyjska wycofała swoje rakiety z kosmodromu Europejskiej Agencji Kosmicznej w Gujanie Francuskiej. Napięta sytuacja na orbicie. Czy to koniec amerykańsko-rosyjskiej współpracy kosmicznej? Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) miała być symbolem nowego ładu. Symbolem świata, w którym współpracę dla dobra ludzkości przedkłada się ponad waśnie i interesy narodowe. Tymczase... Zrezygnowała też z kontynuowania wspólnej misji ExoMars, w ramach której we wrześniu tego roku w kierunku Czerwonej Planety miał wystartować statek kosmiczny z łazikiem Rosalind Franklin na pokładzie. Zaprzestała również dostarczania Amerykanom silników rakietowych, które były wykorzystywane w rakietach Atlas V. Pozostaje pytanie, kto na tym wyjdzie gorzej? Na konflikcie z Rosją zyskują prywatne firmy kosmiczne Zacznijmy od Atlasów. United Launch Alliance, czyli firma produkująca rakiety Atlas, przyznała w komunikacie z marca tego roku, że była przygotowana na taki ruch Rosji. Po pierwsze, firma zakupiła wystarczająco dużo silników RD-180, które mają wystarczyć na wszystkie planowane starty rakiety do 2025 roku. Po drugie, tuż po inwazji Rosji na Krym zapobiegliwie podpisała umowę z Blue Origin. Ta amerykańska firma miała czas na przygotowanie nowych silników do odświeżonej wersji Atlasa, czyli do rakiety Vulcan. Pierwszy, dziewiczy start rakiety ma się odbyć jeszcze w tym roku. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zaczyna pękać! Używana przez astronautów bez przerwy od 2000 roku Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) szybko się starzeje, czego dowodem są pojawiające się w jej powłoce pęknięcia. Warto dodać, że Amazon wybrał Vulcana jako rakietę, która ma dostarczyć na orbitę większą część satelitów konstelacji „Projekt Kuipera”. Tylko dla Amazona Vulcan ma wykonać aż 38 misji. Inne konstelacje mają być wynoszone przez Rocket Lab i SpaceX, które są wielkimi wygranymi kosmicznego konfliktu. Dzięki temu, że Rogozin obraził się na Zachód, rosyjskie rakiety właśnie przestały być siłą napędową wyścigu w kosmos. To właśnie na wynoszeniu satelitów oraz pasażerów i ładunków na ISS, Roskosmos zarabiał. Teraz te pieniądze powędrują do kieszeni prywatnych firm, które szybko zareagowały na lukę na rynku. ESA skorzysta z pomocy NASA W trudniejszej sytuacji niż NASA jest ESA. Na początku marca Roskomos zawiesił bezterminowo starty rakiet Sojuz ze stanowiska w Kourou, gdzie mieści się kosmodrom ESA. Ostatni wspólny start rosyjskiej rakiety odbył się 10 lutego i wyniósł na orbitę sekcję satelitów OneWeb. Na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleciała pierwsza całkowicie prywatna misja. Kto bierze w niej udział? W kosmos poleciało czterech pasażerów, którzy wykupili dziesięciodniowy pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Czy doczekaliśmy się długo zapowiadanej komercjalizacji ISS? I co na to ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/na-miedzynarodowa-stacje-kosmiczna-poleciala-pierwsza-calkowicie-prywatna-misja-kto-bierze-w-niej-udzial-fot-axiom-space-d4f258a.jpeg" width="938" height="521" alt="Na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleciała pierwsza całkowicie prywatna misja. Kto bierze w niej udział? (fot. Axiom Space)" title="Na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleciała pierwsza całkowicie prywatna misja. Kto bierze w niej udział? (fot. Axiom Space)" /> Zawieszenie programu Sojuzów zostawia lukę w europejskim systemie przewozowym. Jednak sytuacja nie jest wcale tak tragiczna, jak chciałby ją postrzegać Rogozin. Po pierwsze, europejscy przewoźnicy rozwijają własne rakiety. Arianespace dysponuje ciężkimi rakietami Ariane 5, jak ta, która w grudniu 2021 roku wyniosła w przestrzeń Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Firma kończy prace nad nową rakietą Ariane 6. Po felernym starcie w listopadzie 2020 roku rakiety Vega, również tę rakietę udało się dopracować. Rękę do ESA wyciągnęła NASA, która wzięła na siebie rosyjską część misji ExoMars. To amerykańska rakieta wyniesie łazik w kierunku Marsa i to Amerykanie posadzą jego lądownik na planecie. Prawdę powiedziawszy, jest to świetna informacja, zważywszy na to, że Amerykanie nie raz dowiedli, że potrafią lądować na Marsie. Za to Rosjanie do tej pory pokazali jedynie, że sztuka ta jest im kompletnie obca. Ponad 20 rosyjskich misji marsjańskich zakończyło się fiaskiem. Dalsze losy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej A co z Międzynarodową Stacją Kosmiczną? NASA wstrzymuje się od ostatecznych odpowiedzi. Przez pewien czas problemem był powrót na Ziemię amerykańskiego astronauty, Marka Vande Heia. Jednak astronauta odbył udany lot w rosyjskiej kapsule i szczęśliwie powrócił do domu. Rosjanie okazali wsparcie Ukrainie? Kolory strojów kosmonautów wywołały kontrowersje Rosyjscy kosmonauci zaskoczyli wiele osób, wybierając stroje nawiązujące kolorystycznie do ukraińskiej flagi. Czy to był przypadek? Rosjanie wydali już oświadczenie. Pozostali partnerzy poradzą sobie z dostawami na ISS, na których dobrze zarobi SpaceX. Trzeba będzie nieco przetasować obecny układ, ale całość jest do zrobienia. Gorzej z Rosją. Jeśli ostatecznie opuści projekt, odetnie sobie przede wszystkim źródło finansowania. Rosja zamierza wybudować zmilitaryzowaną stację orbitalną i jeszcze w tym roku chce wysłać na Księżyc sondę Łuna 25. Kłopot w tym, że własna stacja orbitalna wymaga ogromnego finansowania. A sonda Łuna 25 to projekt sprzed dekady, który był kilkukrotnie już przesuwany lub zawieszany. Więcej tu buńczucznych przechwałek niż realnych możliwości. Rosja dysponuje bronią antysatelitarną Na razie jedyne, czego należy się obawiać ze strony Roskosmosu, to należącej do nich broni antysatelitarnej. Test rakiety zdolnej niszczyć satelity odbył się w listopadzie ubiegłego roku i wygenerowały tysiące odpadków, które zagroziły nie tylko czynnym satelitom, ale też Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska Miliony kosmicznych odpadków krążących po niskiej orbicie okołoziemskiej stały się realnym zagrożeniem dla przyszłości lotów kosmicznych i rozwoju systemów satelitarnych. Aby rozwiąza.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7c79b3cac00b7a13fbdf9a3745bb8e4a51e7efda-9989a59.jpeg" width="933" height="700" alt="Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska (fot. Getty Images)" title="Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska (fot. Getty Images)" /> Niegdysiejszy lider kosmicznego wyścigu od pewnego czasu zachowuje się w kosmosie jak słoń w składzie porcelany.
Mamy pierwsze zdjęcie zrobione przez Teleskop Webba. Jest niezwykle szczegółowe
W nocy z 11 na 12 lipca (polskiego czasu) NASA pokazała pierwsze pełnokolorowe zdjęcie zrobione przez Teleskop Webba. Historyczna fotografia przedstawia gromadę galaktyk SMACS 0723 – taką, jak wyglądała 4,6 mld lat temu – oraz inne znacznie odleglejsze galaktyki. Niektóre z nich widzimy po raz pierwszy.
W tym artykule: Najstarsze galaktyki we Wszechświecie Pierwsze Głębokie Pole Webba Długa droga do pierwszego zdjęcia Wyobraźmy sobie, że wyciągamy rękę w kierunku nieba. Gdyby na palcu wskazującym umieścić ziarnko piasku, jego wielkość odpowiadałaby wycinkowi kosmosu sfotografowanemu przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Pełnokolorowe i niezwykle szczegółowe zdjęcie, jakie zostało pokazane przez NASA, to pierwsza naukowa fotografia wykonana przez teleskop. Opublikowane wczoraj zdjęcie przedstawia gromadę galaktyk SMACS 0723 oddaloną od nas o 4,6 mld lat świetlnych. Znajduje się ona w gwiazdozbiorze Ryby Latającej. Jest to niewielki gwiazdozbiór nieba południowego, położony między Wielkim Obłokiem Magellana a Kilem. Nie jest widoczny w Polsce. Najstarsze galaktyki we Wszechświecie Fotografia pokazuje SMACS 0723 taką, jak gromada galaktyk wyglądała 4,6 mld lat temu, kiedy światło jej gwiazd rozpoczęło podróż w stronę Układu Słonecznego. Ten obszar nieba został wybrany do sfotografowania nieprzypadkowo. Gromada zawiera tak wiele gwiazd, że ich łączna masa zakrzywia czasoprzestrzeń w tamtym rejonie kosmosu. W rezultacie działa jak soczewka, powiększając widok jeszcze odleglejszych galaktyk znajdujących się dalej we Wszechświecie. Znakomita aparatura, w jaką wyposażony został teleskop, umożliwiła ujęcie tych odległych galaktyk na fotografii. – Na zdjęciu uchwycono światło emitowane przez najstarsze gwiazdy we Wszechświecie, które uformowały się zaledwie setki milionów lat po Wielkim Wybuchu – komentowała astronomka Cathryn Trott na portalu scimex.org – Dzięki soczewkowaniu grawitacyjnemu światło to zostało zakrzywione i powiększone na tyle, że możemy zobaczyć szczegóły, które normalnie byłyby niewidoczne – dodaje badaczka. NASA buduje teleskop ASTHROS o wielkości boiska piłkarskiego. Będzie operował 40 km nad Antarktydą Mamy teleskopy naziemne i te kosmiczne, ale specjaliści z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) uznali, że to za mało. Właśnie konstruują gigantyczny, dmuchany teleskop, który będzie ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nasa-buduje-teleskop-asthros-o-wielkosci-boiska-pilkarskiego-bedzie-operowal-40-km-nad-antarktyda-fot-nasa-jpl-caltech-e75f8ba.jpeg" width="938" height="497" alt="NASA buduje teleskop ASTHROS o wielkości boiska piłkarskiego. Będzie operował 40 km nad Antarktydą (fot. NASA/JPL-Caltech)" title="NASA buduje teleskop ASTHROS o wielkości boiska piłkarskiego. Będzie operował 40 km nad Antarktydą (fot. NASA/JPL-Caltech)" /> Pierwsze Głębokie Pole Webba Teleskop Webba jest teleskopem fotografującym kosmos w podczerwieni. Historyczne zdjęcie, przedstawiające pierwsze tzw. głębokie pole teleskopu, zostało wykonane przez jeden z jego czterech instrumentów – kamerę NIRCam. Webb potrzebował 12,5 godziny na wykonanie tej fotografii. To o wiele mniej niż obrazy tego rodzaju wykonywane przez Teleskop Hubble'a. Np. powstanie zdjęcia znanego jako Ultragłębokie Pole Hubble'a wymagało złożenia ujęć wykonywanych przez Hubble'a aż przez jedenaście dni. Długa droga do pierwszego zdjęcia Co ciekawe, Hubble też fotografował gromadę galaktyk SMACS 0723. Porównanie zdjęć zrobionych przez oba teleskopy pokazuje, jak zwiększyły się możliwości badań nieba po rozpoczęciu pracy przez Teleskop Webba. Prace nad tym urządzeniem trwały kilkadziesiąt lat. Jego budżet, który ostatecznie zamknął się w kwocie 10 mld dol., był wielokrotnie przekraczany. Również wielokrotnie przekładano start teleskopu. Kiedy jednak Teleskop Webba został ostatecznie wyniesiony w kosmos 25 grudnia zeszłego roku, okazało się, że wieloletnie przygotowania nie poszły na marne. Od momentu startu wszystko przebiegało zgodnie z planem. Najpierw poprawnie rozłożyła się skomplikowana osłona termiczna urządzenia. Później zaś lustro główne składające się z osiemnastu mniejszych segmentów. W lutym Webb znalazł się już w miejscu docelowym, położonym 1,5 mln km od Ziemi. Kilka miesięcy trwało spasowanie lustra, schłodzenie poszczególnych części teleskopu i kalibracja instrumentów badawczych. Naukowcy spodziewają się, że dzięki Teleskopowi Webba będą mogli badać m.in. najodleglejsze części widzialnego Wszechświata i gwiazdy powstałe niedługo (w skali kosmicznej) po Wielkim Wybuchu. NASA zamierza pokazać kolejne zdjęcia zrobione przez Teleskop Webba. Jak zapowiedziano, będą to fotografie: Mgławicy Carina, Mgławicy Pierścienia Południowego (NGC 3132), egzoplanety WASP-96 b oraz grupy galaktyk Kwintet Stephana. Źródło: NASA
Kosmiczny hotel ma być otwarty w 2027 roku. Jakie atrakcje zaoferuje gościom?
Kosmiczna turystyka zaczyna się rozwijać. Za kilka lat ma zostać otwarty kosmiczny hotel, w którym ludzie mogliby spędzać „wakacje pod gwiazdami” jak nigdy dotąd.
W tym artykule: Kosmiczny hotel - pierwsze pomysły na sztuczną grawitację Jak będzie budowany kosmiczny hotel Kiedy zostanie zbudowany kosmiczny hotel? Ile będzie kosztował pobyt w kosmicznym hotelu? Firma snująca plany kolonizacji przestrzeni pozaziemskiej pracuje nad urzeczywistnieniem jednego z częściej pokazywanych w popkulturowym sci-fi wynalazków, czyli sztucznej grawitacji. Choć „używał” jej już Kubrick w „Odysei kosmicznej 2001”, filmie z 1968 r., nadal pozostaje ona w sferze fantazji. Orbital Assembly Corporation (OAC) sprzedaje potencjalnym inwestorom wizję stacji orbitalnej o nazwie Voyager. To kosmiczny hotel, w którym żyć mogłoby nawet 400 osób. I tak jak pokazują to „realistyczne” filmy o podróżach kosmicznych, mieszkańcy kręcącego się szybko Voyagera korzystaliby ze sztucznej grawitacji. View oEmbed on the source website Gdyby OAC dopięło swego, Voyager stałby się największą stworzoną przez człowieka konstrukcją pozaziemską, w której znalazłoby się miejsce dla barów, sal gimnastycznych czy biblioteki. Odważny pomysł wspierają eksperci wywodzący się z NASA, inżynierowie i piloci doświadczalnych maszyn testowanych przez siły powietrzne USA. Kosmiczny hotel ma zostać zaprojektowany na wzór tzw. torusa Stanforda. To samowystarczalny kosmiczny habitat w kształcie opony. Początek ma być skromny. Na orbicie zbudowany ma zostać 60-metrowy prototyp. Ma on pokazać realne możliwości wytwarzania sztucznej grawitacji poprzez generowanie odpowiedniego momentu obrotowego. Kosmiczny hotel - pierwsze pomysły na sztuczną grawitację Idea wykorzystania siły odśrodkowej do tworzenia sztucznego przyciągania nie jest nowa. W 1883 roku Konstantin Ciołkowski rozważał tworzenie wygodnego habitatu na orbicie ziemskiej. W książce „Свободное пространство” (ros. wolna przestrzeń) pokazał prosty projekt obrotowej konstrukcji mającej imitować ciążenie. Pod wpływem wizji stacji kosmicznej wymyślonej przez słoweńskiego uczonego Hermanna Noodunga pod koniec lat 30. XX wieku, nazista i pionier podboju kosmosu Wernher von Braun zaprojektował swój pozaziemski habitat. Dysk o średnicy blisko 80 metrów miał kręcić się z prędkością 3 obrotów na minutę, co zdaniem von Brauna miało zapewnić przyśpieszenie odśrodkowe o wartości 0,3 g. Jak będzie budowany kosmiczny hotel Co do aktualnego projektu OAC, gdy już uda się wykazać wykonalność projektu z pomocą „miniatury”, konstrukcja właściwego Voyagera (bezpośrednio na orbicie) powierzona zostanie „gigantycznemu robotowi” o akronimie STAR (Structure Truss Assembly Robot). Budowa prototypu tego mechanicznego robotnika została już zlecona inżynierom w Kalifornii. Jak przy wszystkich projektach w skali kosmicznej, głównym problemem dla pomysłodawców Voyagera jest finansowanie ich projektu. Zdaniem serwisu Futurism ekipa stojąca za projektem orbitalnego hotelu „odrobiła pracę domową”, nawet jeżeli ich ekstrawagancka wizja nie ziści się w najbliższych dekadach. Bo dobrze, że ktokolwiek planuje coś na przyszłość. W 2019 roku m.in. CNN zwrócił uwagę na projekt kalifornijskiej firmy Gateway Foundation. Chodził o stworzenie stacji kosmicznej, która, niczym wielki liniowiec oceaniczny, żeglować miałaby po orbicie Ziemi. Tamta konstrukcja złożona z 24 modułów nosiła nazwę stacji Von Brauna i miała zostać ukończona do 2027 roku. Kilka lat później te same wygenerowane w komputerze grafiki promują projekt Voyager Station. I zbudować go ma inna firma (OAC), kierowana przez byłego pilota Johna Blincowa (kieruje też Gateway Foundation). Kiedy zostanie zbudowany kosmiczny hotel? W rozmowie z CNN właśnie Blincow zapewniał, że pomimo wywołanych pandemią opóźnień, prace na kosmicznym placu budowy ruszyć mają w 2026 roku (miały rok wcześniej). Dlaczego zrezygnowano z używania w nazwie projektu nazwiska Niemca odpowiedzialnego za projekt rakiet V2? Być może Voyager lepiej kojarzy się inwestorom. Materiał stacji przypomina kilka ciekawych faktów z rozmowy na temat ówczesnej stacji non Brauna z jej głównym projektantem, Timem Alatorre (nadal w ekipie OAC). Okazuje się, że estetyka Voyager Station jest „reakcją” na wspomniany wyżej film Kubricka. Co ciekawe, według Alatorre „Odyseja kosmiczna 2001” pokazuje, czego nie należy robić, projektując stację orbitalną. Sterylność i odczłowieczenie pomieszczeń, w których żyli bohaterowie filmu, były celowym zabiegiem reżysera. Inżynierowie pracujący nad AOC chcą „w kosmos przenieść odrobinę Ziemi”. Kolory wnętrz mają być ciepłe, łóżka wygodne a hotelowy bar dobrze wyposażony. Ile będzie kosztował pobyt w kosmicznym hotelu? John Blincow w wywiadzie z kolei dla „Washington Post” zwraca uwagę, że kosmiczni turyści przed lotem pojazdami SpaceX na orbitę będą musieli przejść odpowiednie szkolenie, dotyczące zarówno ich kondycji psychicznej co fizycznej. Wspomniane wcześniej 400 osób mających żyć na stacji rozkładać się ma na 280 pasażerów i 112 członków załogi. View oEmbed on the source website Pasażerami naturalnie mogą być bogaci turyści, ale też naukowcy chcący prowadzić eksperymenty w słabym ciążeniu. Bilet na orbitę oraz 3,5 dnia pobytu w hotelu ma kosztować 5 mln dolarów. To 11 razy mniej niż zapłacili firmie Axiom Space turyści, którzy w 2022 roku polecieli na Międzynarodową Stację Kosmiczną. W styczniu 2020 roku NASA wybrała Axiom na dewelopera infrastruktury kosmicznej. Do 2024 roku firma ma skonstruować co najmniej jeden moduł komercyjny, który można będzie dodać do węzła Harmony na ISS. Docelowo właśnie ten moduł miałby się stać podstawową częścią planowanej przez Axiom własnej, komercyjnej stacji. Według zapewnień firmy, moduł będzie częścią ISS do końca 2028 roku. Potem zostanie odłączony od stacji i wprowadzony na inną orbitę.
Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas
Teoria względności opracowana przez Alberta Einsteina przewiduje, że grawitacja to zakrzywienie czasoprzestrzeni. Każda masa zmienia trajektorię pobliskich ciał. Sprawia też, że w jej pobliżu czas płynie wolniej.
W tym artykule: Zakrzywienie czasoprzestrzeni – teoria Einsteina Jak czarne dziury zakrzywiają czasoprzestrzeń Teleparalelizm Tunele czasoprzestrzenne Dzięki pracy naukowców wiemy, że za zakłócenia orbity Merkurego odpowiada grawitacyjne zakrzywienie czasoprzestrzeni przez Słońce. Zaobserwowano też wywołane przez grawitację spowolnienie upływu czasu w pobliżu Ziemi. Udał się również udowodnić, że istnieją fale grawitacyjne, czyli fale samej czasoprzestrzeni. Wywołują je m.in. zderzające się czarne dziury – czyli obiekty zakrzywiające czasoprzestrzeń tak bardzo, że nic z ich pobliża nie może się już wydostać. Zakrzywienie czasoprzestrzeni – teoria Einsteina Z punktu widzenia fizyki grawitacja to kształt czasoprzestrzeni, czyli wszystkiego, co nas otacza. Czasoprzestrzeń to trzy wymiary przestrzenne i czas, który traktujemy jak czwarty wymiar. Każda masa prowadzi do zakrzywienia czasoprzestrzeni. Powoduje w niej „wgłębienie” – rozciągając i trójwymiarową przestrzeń, i czas. Zaskakująca rotacja Merkurego Sonda Messenger dokonała pomiarów ruchu Merkurego, na podstawie których naukowcy wysnuli nowe wnioski na temat oddziaływań tej planety z innymi ciałami w Układzie Słonecznym – szczegó... Wyobraźmy sobie dwuwymiarową płaszczyznę, np. naciągniętą gumową membranę. Jeśli położymy na niej ciężką kulę, powierzchnia się ugnie i mniejsze kulki znajdujące się w pobliżu zostaną „przyciągnięte” do większej. To samo dzieje się we Wszechświecie – tyle, że membraną jest czterowymiarowa czasoprzestrzeń. Jak czarne dziury zakrzywiają czasoprzestrzeń Do ekstremalnie silnego zakrzywienia czasoprzestrzeni dochodzi w czarnych dziurach. Czarne dziury powstają, kiedy umiera masywna gwiazda. Zajmowany przez nie obszar czasoprzestrzeni ma grawitację tak silną, że nic, łącznie ze światłem, nie jest w stanie jej opuścić. Czarną dziurę otacza powierzchnia nazywana horyzontem zdarzeń, która wyznacza granicę bez powrotu. Można ją porównać do studni. Zakrzywienie czasoprzestrzeni jest tu tak duże, że nic nie może go pokonać. Czarna dziura nie tylko ugina przestrzeń wokół siebie, ale również czas. Czas zwalnia przy niej o około tysiąc razy. Uchwycono moment, gdy czarna dziura "pożera" gwiazdę. Czy to brakujące ogniwo ewolucji kosmosu? Czarne dziura o masie pośredniej (IMBH) to dla astrofizyków od dawna poszukiwane ”brakujące ogniwo” w ewolucji kosmosu. Naukowcom udało się niedawno natrafić na najbardziej prawdopodobneg... Jeszcze bardziej ekstremalne warunki panują wewnątrz czarnej dziury. Jej grawitacja prawdopodobnie ściska całą materię i energię w jeden punkt. Zakrzywienie czasoprzestrzeni staje się tu tak ogromne, że pojawia się tzw. osobliwość. Czarne dziury mają jeszcze inną niezwykłą właściwość. Pokazują, co się dzieje po ich stronie fizycznie dalszej od obserwatora. Olbrzymia grawitacja czarnej dziury prowadzi to takiego zakrzywienia czasoprzestrzeni, że dobiegają do nas fotony z tej strony czarnej dziury, która jest od nas odwrócona. Gdybyśmy się znaleźli w takiej odległości od czarnej dziury, z tego samego powodu moglibyśmy oglądać własne plecy! Teleparalelizm Obserwując krążące wokół siebie masywne obiekty naukowcy odkryli, że w ich okolicy zachodzi nie tylko zakrzywienie czasoprzestrzeni, ale również jej „ciągnięcie” czy „włóczenie”. To efekt Lensego-Thirringa. Polega on na tym, że obracające się ciało ciągnie za sobą czasoprzestrzeń niczym łyżka obracana w miodzie. Jak bije serce czarnej dziury? Licząca dekady kosmiczna zagadka została rozwiązana Co się dzieje w najbliższym sąsiedztwie czarnych dziur? Naukowcy ciągle nie potrafią wyczerpująco odpowiedzieć na to pytanie. Jednak właśnie znaleźli kolejny klocek układanki. Po kilkuna... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-bije-serce-czarnej-dziury-liczaca-dekady-kosmiczna-zagadka-zostala-rozwiazana-fot-mendez-et-al-2642f8f.jpeg" width="938" height="528" alt="Jak bije serce czarnej dziury? Licząca dekady kosmiczna zagadka została rozwiązana (fot. Méndez et al.)" title="Jak bije serce czarnej dziury? Licząca dekady kosmiczna zagadka została rozwiązana (fot. Méndez et al.)" /> Albert Einstein pracował nad innym matematycznym modelem kosmosu niż ten opisany w teorii względności. Uczony wpadł na pomysł, że masa nie tylko zakrzywia czasoprzestrzeni, ale również ją skręca. Czasoprzestrzeń wokół masywnych ciał powinna więc jednocześnie i się uginać, i wirować. Einstein nazwał tę teorię teleparalelizmem. Takie skręcanie czasoprzestrzeni przez masę tłumaczyłby nie tylko grawitację, ale i np. elektromagnetyzm. Jednak gdy Einstein opublikował swoją pracę w 1928 roku, uwzględnił w niej tylko grawitację. Tunele czasoprzestrzenne Einstein odkrył również, że czarne dziury mogą mieć dwa końce. Mogłyby więc tworzyć coś na kształt mostu między dwoma punktami czasoprzestrzeni. Później matematycy udowodnili, że gdy odpowiednio zakrzywimy czasoprzestrzeń, jesteśmy w stanie podróżować z jednego punktu w drugi. Teoretycznie człowiek mógłby przeżyć taką podróż. Materia powstaje ze światła? Po 80 lat znamy odpowiedź na to pytanie Po raz pierwszy eksperymenty wykazały, że z kolizji fotonów – czyli ze światła – może powstać materia. Takie tunele czasoprzestrzenne to tzw. wormholes (w dosłownym tłumaczeniu „dziury wygryzione przez robaki”). Fachowo nazywamy je mostami Einsteina-Rosena. To tunele, które można wykorzystać do szybkich podróży międzygwiezdnych. Przypomnijmy sobie porównanie czasoprzestrzeni do gumowej membrany. Gdy w takiej płachcie zrobimy zagłębienie o kształcie balonika i wygniemy ją, możemy „na skróty” dostać się do bardzo odległego miejsca. Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Rakieta księżycowa SLS przechodzi kluczowy test. Co wiemy o rakiecie będącej koniem pociągowym programu Artemis?
„Próba generalna na mokro” – tak nazywa się runda trzydniowych testów Space Launch System (SLS). To ciężka rakieta księżycowa, która ma być główną siłą nowego programu księżycowego Artemis oraz otworzyć nam bramę w odległy kosmos. Jeśli pomyślnie przejdzie testy, za dwa-trzy miesiące SLS wyniesie w kierunku Srebrnego Globu kapsułę załogową Orion.
W tym artykule: Rakieta SLS – jak powstała? Ile kosztowało zbudowanie SLS? Jakie możliwości ma SLS? Jak będą przebiegać testy rakiety SLS? Jaka przyszłość czeka rakiety SLS? SLS jest najpotężniejszym pojazdem skonstruowanym przez człowieka od lat 60. XX wieku. Wówczas z ogromnego VAB (Vehicle Assembly Building) NASA wyjechał w kierunku platformy startowej Saturn V. Block1, czyli pierwsza wersja rakiety SLS, która będzie dopracowywana przez kolejne lata, wznosi się na wysokość 23 pięter (98 metrów) nad platformą startową, co czyni ją wyższą od Statuy Wolności. SLS składa się z gigantycznego rdzenia otoczonego dwoma rakietami wspomagającymi (SRB). Rdzeń mieści dwa duże zbiorniki magazynowe. Jeden na ciekły wodór, czyli paliwo, a drugi na ciekły tlen. Ten ostatni to utleniacz, który powoduje spalanie paliwa. U podstawy rdzenia znajdują się cztery silniki RS-25. Takie same, jakie napędzały orbiter wahadłowca. Rakieta SLS – jak powstała? – Projekt rakiety SLS należy datować na czasy odwołanego amerykańskiego programu Constellation, który, podobnie jak teraz Artemis, miał być powrotem na Księżyc – mówi dr Aleksandra Bukała, dyrektor Departamentu Strategii i Współpracy Międzynarodowej Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA). Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... – Jest to też pokazanie ciągłości pewnych osiągnięć i rozwiązań. Bo tak, jak program wahadłowców czerpał garściami z programu księżycowego Apollo, tak w SLS wykorzystano sprawdzone rozwiązania programu wahadłowców. Mówię przede wszystkim o głównych silnikach promu, bocznych rakietach na paliwo stałe oraz zewnętrznych zbiornikach paliwa – dodaje dr Bukała. Inne rozwiązania wydają się być zapożyczone wprost z Saturna V. Skonstruowana w największym hangarze świata (wspomnianym VAB) rakieta SLS przemieszcza się na stanowisko startowe na pojeździe gąsienicowym, po czym mocowana jest do wieży. Jednak myli się ten, kto sądzi, że są to te same urządzenia, które wspierały starty misji Apollo. Ile kosztowało zbudowanie SLS? – Wszystko musiało zostać zbudowane od nowa, no może poza samym VAB. Konieczne były nowe, dostosowane do SLS-ów platformy. Całe stanowisko startowe, wraz z wieżą, musiało zostać przebudowane i dostosowane do potrzeb SLS-a i jego charakterystyki. Liczy się, że konieczność zbudowania nowej infrastruktury pochłania od 20 do 25 procent kosztów całej misji – wyjaśnia dr Aleksandra Bukała. O jakich kosztach mówimy? W tej chwili wycenia się, że SLS pochłonął sumę 4,1 miliarda dolarów. Być może dlatego wielu zadaje sobie pytanie, po co nam nowa rakieta, skoro z Ziemi regularnie startują rakiety wynoszące na orbitę satelity, a całkiem niedawno również ogromny Teleskop Jamesa Webba? Znamy firmę, która wystrzeli pierwszą rakietę z innej planety niż Ziemia. Podpisała kontrakt z NASA Lockheed Martin zaangażowana w misję Mars Sample Return. Firma pracująca przy tak głośnych misjach jak Juno, Mars Reconnaissance Orbiter czy OSIRIS-REx została wybrana na dostawcę małej rak... – Chodzi o prawa fizyki – wyjaśnia dr Anna Chrobry, fizyczka pracująca w branży kosmicznej w Bremie. – Aby pokonać siłę ziemskiej grawitacji i dolecieć na niską orbitę ziemską (LEO), czyli na przykład na Międzynarodową Stację Kosmiczną, rakieta musi mieć napęd zdolny wygenerować prędkość 28,5 tys. km/godz. Ale aby uciec z grawitacji Ziemi i polecieć w kierunku Księżyca, potrzeba rozpędzić się do 40 tys. km/godz. Żadna z aktualnie używanych rakiet nie ma takiej mocy. Dlatego trzeba było ją zbudować. Jakie możliwości ma SLS? Jeśli jako miary użyjemy ciągu, to SLS będzie najpotężniejszą rakietą w historii. Przynajmniej na stan z tego roku. Block 1 SLS wygeneruje 39,1 meganewtonów ciągu podczas startu, czyli o 15 proc. więcej niż Saturn V. Co prawda w 1960 roku Związek Radziecki zbudował rakietę N1 zdolną wytworzyć 45,4 meganewtonów ciągu, jednak wszystkie testy N1 zakończyły się fiaskiem. Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA Marsjański helikopter Ingenuity, brawurowa misja na Tytana – Dragonfly – i sprowadzenie próbek marsjańskiej gleby na Ziemię. Te wyjątkowe i przełomowe misje kosmiczne łączy nie tylko to... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwiekszymi-misjami-jpl-zarzadzaja-kobiety-zwrot-w-historii-nasa-fot-photo-courtesy-worcester-polytechnic-institute-9339670.jpeg" width="938" height="527" alt="Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA (fot. Photo Courtesy Worcester Polytechnic Institute)" title="Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA (fot. Photo Courtesy Worcester Polytechnic Institute)" /> – Kluczowa jest też kwestia udźwigu. W końcu SLS ma być koniem pociągowym całego programu, który ma doprowadzić m.in. do budowy stacji orbitalnej Lunar Gateway. To pierwsza stacja, która będzie wysunięta poza orbitę Ziemi. Wahadłowce mogły wynieść na niską orbitę ziemską około 30 ton ładunku, Saturn V – 118 ton. Natomiast SLS może wynieść na LEO 130 ton, a na orbitę księżycową 27 ton – tłumaczy dr Aleksandra Bukała. Jak będą przebiegać testy rakiety SLS? Czego możemy spodziewać się w ten weekend? W oficjalnym komunikacie NASA możemy przeczytać: „Około dwudniowy test przeprowadzi zespół startowy Artemis 1 poprzez operacje ładowania paliwa do zbiorników rakiety, przeprowadzenia pełnego odliczania startu, zademonstrowania zdolności do recyklingu zegara odliczającego, a także opróżnienia zbiorników, aby dać im możliwość przećwiczenia terminów i procedur, których użyją do startu. (…) Symulowane odliczanie nastąpi w niedzielę po południu”. Podróż do jądra niedoszłej planety. NASA szykuje misję na Psyche – asteroidę zbudowaną z cennych metali Wystartowała misja NASA mająca zbadać planetoidę Psyche. Ten krążący między Marsem a Jowiszem relikt po formowaniu się Układu Słonecznego jest prawdziwym skarbcem wiedzy i zasobów natur... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/db29a1037fcbced83f9f8ab82b1fff7c960e5c8c-5a10817.jpeg" width="938" height="528" alt="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" title="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" /> Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, zostanie wyznaczona data startu misji, która wyniesie w podróż dookoła Księżyca kapsułę załogową Orion. – Orion będzie wykorzystywał nowoczesne technologie w wielu dziedzinach, takich jak komputery, elektronika, systemy podtrzymywania życia i napędy. Zewnętrzne płytki heat shield, mające chronić kapsułę przed przegrzewaniem się w momencie powrotu na Ziemię, są wykonane z tego samego materiału, co płytki, które chroniły promy kosmiczne – mówi dr Chrobry. Jaka przyszłość czeka rakiety SLS? – Średnica Oriona jest o około metr większa od modułu używanego w misjach Apollo. Jest to związane z różnymi profilami misji. Artemis ma zabrać w podróż w kierunku Księżyca czterech, nie trzech astronautów. Orion będzie miał również lepsze osłony przed promieniowaniem dzięki materiałom lepiej przystosowanym do pochłaniania i odbijania promieniowania. Ale istnieją również rozważania dotyczące stworzenia tymczasowego schronienia na wypadek silnych burz radiacyjnych – wylicza dr Anna Chrobry, która podczas pracy dla Airbusa pracowała przy europejskim module serwisowym ESM. Kometa Halleya, najsłynniejsza z komet. Jak ją odkryto i kiedy ponownie powróci na nasze niebo? Jądro komety Halleya pokrywają wzgórza, doliny i kratery. Krąży po wydłużonej, eliptycznej orbicie i pojawia się w okolicach Słońca średnio raz na 76 lat. Niegdyś sądzono, że jej poja... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kometa-halleya-najslynniejsza-z-komet-jak-ja-odkryto-i-kiedy-ponownie-powroci-na-nasze-niebo-fot-nasa-w-liller-wikimedia-commons-public-domain-5cca4e1.jpeg" width="938" height="469" alt="Kometa Halleya, najsłynniejsza z komet. Jak ją odkryto i kiedy ponownie powróci na nasze niebo? (fot. NASA/W. Liller, Wikimedia Commons, public domain)" title="Kometa Halleya, najsłynniejsza z komet. Jak ją odkryto i kiedy ponownie powróci na nasze niebo? (fot. NASA/W. Liller, Wikimedia Commons, public domain)" /> W weekend, w ramach testów SLS, dojdzie m.in. do pierwszego odliczania do startu. Ale zostanie ono przerwane na 9,4 sekundy przed startem. Jednak jeśli wszystko pójdzie dobrze, to SLS po raz pierwszy wzniesie się w powietrze w przeciągu najbliższych kilku miesięcy. Do startu może dojść nawet już w maju tego roku.
Pentagon ma nowe biuro do spraw UFO. Niektórzy podają w wątpliwość zamiary USA
W departamencie obrony Stanów Zjednoczonych powstało nowe biuro ds. UFO. Jednak jest grupa osób, która nie ufa, że nowe biuro będzie się sumiennie wywiązywało ze swoich obowiązków.
W tym artykule: UFO w Stanach Zjednoczonych Słowa krytyki Nowe biuro w Pentagonie ma za zadanie badać wszelkie ślady Niezidentyfikowanych Obiektów Latających (NOL). Grupa badawcza będzie sprawdzała potencjalną obecność UFO w przestrzeni powietrznej. W czerwcu ubiegłego roku opublikowano raport, który wskazuje 144 latające obiekty, których pochodzenie jest niejasne. Teraz departament obrony Stanów Zjednoczonych ma dołożyć wszelkich starań, aby kolejny taki obiekt mógł zostać zidentyfikowany. Jest jednak grupa osób, która nie wierzy w intencje rządu USA. Chodzi między innymi o tak zwanych ufologów. UFO w Stanach Zjednoczonych To, czy istnieje życie we wszechświecie od lat interesuje zarówno badaczy, opinię publiczną, entuzjastów nocnego nieba, jak i pseudonaukowców oraz zwolenników teorii spiskowych. Tych ostatnich niekiedy najbardziej, a to co ich wyróżnia, to często brak ufności wobec światowych rządów i polityków. Dlatego też nowo powstały urząd spotkał się z olbrzymią krytyką szczególnie ze strony organizacji non-profit Mutual UFO Network, która jest jedną z najstarszych, zajmujących się badaniem Niezidentyfikowanych Obiektów Latających. Utworzenie nowego urzędu zostało zatwierdzone w grudniu ubiegłego roku na mocy ustawy o obronie narodowej. Osoby, które odpowiadają za utworzenie biura argumentują to faktem, że w ciągu ostatnich lat amerykańscy piloci wojskowi nagrali szereg filmów, na których widać obiekty, które poruszają się z nieprawdopodobną prędkością i wykonują skomplikowane manewry. UFO w Polsce. Te miejsca mieli odwiedzać kosmici Polacy w odróżnieniu od Amerykanów nie wierzą masowo w UFO. W naszym kraju nie brakuje jednak miejsc, w których fascynacja kosmitami jest wyjątkowo żywa. -Nasze wysiłki na rzecz bezpieczeństwa narodowego opierają się na naszej dominacji w przestrzeni powietrznej, a potencjalna obecność UFO stanowi spore wyzwanie i zagrożenie dla tejże dominacji. - przekonywał jakiś czas temu Kirsten Gillibrand, senator z Nowego Jorku, który był jednym ze współtwórców nowego biura. - Stany Zjednoczone potrzebują konkretnych działań, aby dowiedzieć się, czy owe zjawiska powietrzne to efekt prowokacji innych państw, czy czegoś zupełnie innego. - dodawał. Słowa krytyki Biuro ds. UFO nie zdążyło jeszcze podjąć jakichkolwiek działań, a już pojawiły się pierwsze głosy krytyki. Liderzy Mutual UFO Network oskarżają rząd USA o próbę ograniczenia dostępności do informacji. -Wiadomo, że temat UFO od dziesiątek lat jest w sferze tajności. Dlatego uważamy, że wszystkie działania, które jeszcze bardziej zmierzają ku ograniczeniu dostępu do informacji, prowadzą do braku kontroli nad tym co robi amerykański rząd. - mówi w telewizji NBC Ron James, rzecznik organizacji. Z kolei Luis Elizondo były agent specjalny kontrwywiadu amerykańskiej armii stwierdził, że stworzenie takiego urzędu wewnątrz biura Podsekretarza ds. Bezpieczeństwa to „idealne miejsce, żeby nie mieć dostępu do informacji przez kolejnych 70 lat.”. Aktywiści krytykują decyzje rządu również za to, że nowe biuro nie zakłada w ogóle współpracy z cywilną częścią społeczeństwa, a wszelkie uprawnienia ma wojsko. Większość Amerykanów wierzy w istnienie kosmitów. Połowa jest przekonana, że obcy odwiedzają Ziemię Z najnowszych badań wynika, że Amerykanie nie mają większych wątpliwości, co do istnienia istot pozaziemskich. Kosmiczna fascynacja za oceanem trwa od końcówki lat. 40. ubiegłego wieku. Jak słusznie zauważa portal Live Science obiekty widoczne na nagraniach często mogą być zwykłym złudzeniem optycznym, które wytworzyła kamera. Są również przypadki, w których ludzie myślą, że leci nad nimi UFO, tak jak w przypadku z 2021 roku w Kanadzie. Wtedy też Niezidentyfikowany Obiekt, który miał poruszać się z zawrotną prędkością okazał się deszczem meteorów Perseidów, który wówczas olśniewał Vanvouver. Z kolei Pentagon w oświadczeniu napisał, że dołoży wszelkich starań, aby wyjaśnić obecność wszelkich niezidentyfikowane obiektów. Ich celem jest minimalizacja ryzyka dla bezpieczeństwa zarówno Stanów Zjednoczonych, jak i amerykańskich obywateli. Dodają również, że traktują bardzo poważnie każde zgłoszenie o śladach UFO. Źródło: NBC News, Live Science
Nowe centrum badawcze będzie zajmować się rosnącym problemem kosmicznych śmieci
Kosmiczne śmieci to coraz większy problem na orbicie wokół Ziemi. Ilość uszkodzonych satelitów i wszelkiego rodzaju odpadków krążących po orbicie Ziemi rośnie z miesiąca na miesiąc.
W tym artykule: Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Według amerykańskiej Sieci Przeczesywania Kosmosu w przestrzeni kosmicznej krąży obecnie ponad 20 000 obiektów, które można śledzić. To tylko te obiekty, które można wykryć i określić ich trajektorię. Szacuje się, że oprócz tego, istnieje ponad 160 milionów kawałków śmieci kosmicznych o średnicy mniejszej niż 1 centymetr (przy kosmicznych prędkościach jakie osiągają krążąc po orbicie to jednak bardzo dużo), które stanowią coraz większe zagrożenie dla eksploracji kosmosu. Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Jednym z krajów, które chcą prowadzić eksplorację przestrzeni kosmicznej w sposób odpowiedzialny jest Wielka Brytania, gdzie na Uniwersytecie w Warwick uruchomiono właśnie centrum badawcze, mające opracować rozwiązania, dzięki którym będzie można rozwiązać narastający problem. Ośrodek badawczy został nazwany Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych będzie skupiał się na zagrożeniu dla satelitów, Międzynarodowej Stacji Kosmicznej itd. Dyrektor centrum, profesor Don Pollacco, stwierdził, że bezpośrednie kosmiczne otoczenie Ziemi staje się coraz ważniejsze, ze względu na szybki rozwój technologii kosmicznych, jednak wciąż w dużej mierze „nie wiemy zbyt wiele o tym, co się tam naprawdę dzieje". Oprócz badania zagrożeń związanych ze śmieciami kosmicznymi, też centrum badawcze skupi się też na badaniu wiatru słonecznego i jego wpływu na atmosferę ziemską i satelity. Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Do obiektów stworzonych przez człowieka stanowiących kosmiczne śmietnisko należą m.in. cząstki pochodzące z erozji, rozpadu i kolizji ogromnej ilości satelitów krążących wokół Ziemi. Do tego dochodzą różnej wielkości cząstki pochodzące z silników rakietowych na paliwo stałe, a także upuszczone przez astronautów wykonujących spacery kosmiczne przedmioty takich jak śruby czy klucze, które po prostu podryfowały w przestrzeń kosmiczną i dziś krążą wokół Ziemi z ogromnymi prędkościami. Nawet drobiny farby mogą stanowić zagrożenie przy ogromnych prędkościach lotu orbitalnego. Naukowcy z Uniwersytetu w Warwick opracowują innowacyjne sposoby wykrywania śmieci na orbicie w ramach projektów takich jak „DebrisWatch”, a także badają, w jaki sposób wiatry słoneczne mogą wpływać na działanie statków kosmicznych. Jak mówi profesor Pollacco: „Większość współczesnego społeczeństwa jest uzależniona od przestrzeni kosmicznej poprzez komunikację na każdym szczeblu. Jednak obecnie mamy problem z ruchem w przestrzeni kosmicznej. Prędzej czy później, to wszystko stanie się wielkim problemem. Z naszego punktu widzenia chodzi o to, aby zająć się tym dużo wcześniej, zanim np. nie będziemy mogli wysyłać bezpiecznie w kosmos żadnych obiektów, ponieważ ryzyko zderzenia z jakimś odłamkiem będącym dziełem człowieka będzie zbyt wielkie”.
Misja na Marsa. Czy ludziom uda się wylądować na Czerwonej Planecie?
Wydaje się, że wszyscy są zgodni: jeśli ludzkość ma w kosmosie kolejny wielki cel, to jest nim Mars. NASA, która wysłała ludzi na Księżyc w roku 1969, a Marsa zaczęła badać mechanicznymi próbnikami jeszcze wcześniej, twierdzi, że też planuje wysłać astronautów w stronę Marsa – ale nie wcześniej niż w roku 2030, a i wtedy tylko po to, by okrążyli Czerwoną Planetę. Czy ten cel jest osiągalny? Czy ludzkość będzie mogła żyć na Marsie?
Elon Musk chce lecieć na Marsa. Wypowiedział kiedyś słynne zdanie, że chce umrzeć na Marsie, ale nie z powodu uderzenia w jego powierzchnię. Technologia, która może zapobiec takiemu nieszczęściu, kluczowy test przeszła pewnej nocy w grudniu 2015 roku. Wtedy to rakieta Falcon 9 zbudowana przez SpaceX, firmę Muska, wystartowała z przylądka Canaveral na Florydzie, unosząc 11 satelitów telekomunikacyjnych. Po kilku minutach lotu buster, czyli silnik pomocniczy, oddzielił się od reszty rakiety, tak jak tysiące takich silników od zarania epoki kosmicznej. Normalnie zużyte bustery spalają się w atmosferze, a ich szczątki spadają do oceanu. Ale ten nie był zużyty. Zamiast zacząć spadać, odwrócił się i ponownie odpalił silniki, aby zwolnić i opaść w kontrolowany sposób na pobliskie lądowisko. Z ziemi wyglądało to jak film ze startu puszczany do tyłu. W centrum kontroli startu na przylądku i w ośrodku kontroli misji SpaceX w kalifornijskim Hawthorne setki inżynierów wpatrywało się w monitory ukazujące kulę światła, która zbliżała się do ziemi. Na przylądku Musk wybiegł na zewnątrz, aby zobaczyć to bezpośrednio. Kilka sekund później rozległ się złowieszczy huk. Jeszcze nikomu nie udało się sprowadzić na ziemię tak dużego silnika pomocniczego. W czasie pierwszych prób podejmowanych przez SpaceX rakieta eksplodowała. Ale ten hałas okazał się tylko uderzeniem dźwiękowym przy przechodzeniu urządzenia przez atmosferę. Dotarł do uszu Muska w chwili, gdy buster lądował – łagodnie i bezpiecznie. Osiągnięcie SpaceX było kamieniem milowym na drodze do zbudowania rakiet wielokrotnego użytku. Musk szacuje, że ta technologia może obniżyć koszty startów o 99 proc., dając jego firmie konkurencyjną przewagę w umieszczaniu na orbicie satelitów i transporcie zaopatrzenia na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Jak to ujął podczas telekonferencji prasowej tego wieczoru, pierwsze miękkie lądowanie silnika pomocniczego rakiety jest „decydującym krokiem na drodze ku możliwości założenia miasta na Marsie”. Elon Musk nie chce po prostu wylądować na Marsie. On chce tam zbudować nową cywilizację, nim jakaś katastrofa, być może wywołana przez nas samych, wymaże ludzkość z powierzchni Ziemi. W Hawthorne obok biurka Muska wiszą na ścianie dwa obrazy Marsa – jeden przedstawia dzisiejszą spieczoną planetę, drugi błękitnego Marsa przeobrażonego na podobieństwo Ziemi przez inżynierów, pełnego mórz i rzek. Musk wyobraża sobie kolonizację Marsa za pomocą flotylli międzyplanetarnych Mayflowerów transportujących setki osadników, podobnie jak ów statek z XVII w., który przywiózł do Ameryki Północnej pierwszych kolonistów. Tyle tylko, że za koję na statku kosmicznym ci pielgrzymi musieliby wybulić po 500 tys. dolarów lub więcej. Firma SpaceX, założona w 2002 r., nie wysłała dotąd w kosmos ani jednego człowieka, choć ma nadzieję zmienić, wożąc astronautów NASA na stację kosmiczną rakietą Falcon 9. Buduje też większą rakietę, Falcon Heavy, ale nawet ona nie będzie wystarczająco duża, żeby przetransportować ludzi na Marsa. Nic nie wskazuje też na to, żeby firma opracowała, a tym bardziej przetestowała, inne technologie niezbędne do tego, by ludzie mogli żyć i zachować zdrowie na Marsie bądź podczas długiej podróży na tę planetę. Co więcej, 1 września w czasie testów eksplodowała kolejna rakieta Space X. Mimo to Musk obwieścił, że jego firma ma zamiar wysłać na Marsa pierwszych astronautów w 2024 r. – Czeka ich sława i tego typu sprawy – powiedział. – Ale w szerszym historycznym kontekście tak naprawdę liczy się możliwość wysłania tam dużej liczby ludzi, rzędu dziesiątek, może setek tysięcy osób, no i milionów ton ładunku. Właśnie z tego względu, jego zdaniem, rakiety wielokrotnego użytku są tak ważne. Wylądowanie dużym statkiem na powierzchni tej planety, jest zdaniem tej agencji „przyszłościowym celem”, który uda się osiągnąć dopiero w następnej dekadzie. NASA nic nie mówi o miastach. Wygląda na to, że wszyscy są zgodni co do jednego: jeżeli ludzkość ma osiągnąć w kosmosie następny wielki cel, to jest nim Mars. Lecz najwyraźniej wizje jego osiągalności są sprzeczne. John Grunsfeld, astronauta NASA, który trzy razy naprawiał Teleskop Kosmiczny Hubble’a, a wiosną tego roku przeszedł na emeryturę jako szef naukowy agencji, wspomina, że w roku 1992 mówiono mu, że należy do grupy astronautów, którzy pewnego dnia polecą na Marsa. W tym roku, po części dzięki sukcesowi książki i filmu Marsjanin, NASA otrzymała 18 300 zgłoszeń do swego następnego programu – w którym jest co najwyżej 14 miejsc. Grunsfeld nadal chce, by ludzie polecieli na Marsa, ale sugeruje, by nie mówić tym, którzy przejdą selekcję, że polecą na Marsa, bo nie ma na to szans. Będą wtedy mieli po 60–70 lat. Poza projektowaniem własnej marsjańskiej rakiety NASA wkłada mnóstwo pracy w zapewnienie bezpieczeństwa jej pasażerom. Na przykład w marcu powrócili na Ziemię, po 340 dniach spędzonych na stacji kosmicznej, astronauta Scott Kelly i rosyjski kosmonauta Michaił Kornienko. W ramach swojej misji pełnili funkcję królików doświadczalnych w badaniach nad tym, jak długie okresy w kosmosie (podróż na Marsa i z powrotem może potrwać prawie trzy lata) wpływają na ludzkie ciało i umysł. Kornienko wspomina, że gdy ich kapsuła Sojuz ponownie wpadła w atmosferę, trzęsła się jak samochód na kocich łbach. Obaj z Kellym ledwie byli w stanie oddychać – po roku w nieważkości ich płuca i mięśnie klatek piersiowych były słabe. A kiedy wylądowali na stepach Kazachstanu, prawie nie mogli chodzić. Załoga naziemna przeniosła ich z kapsuły w obawie, że mogą się przewrócić i coś sobie złamać. Filmy często pokazują, jaką frajdą jest nieważkość. Wywiady z Kellym i Kornienką ze stacji kosmicznej odsłaniają drugą stronę tego medalu. Twarze astronautów są obrzmiałe, bo nie odpływa z nich płyn. Astronauci muszą przypinać się pasami do toalety ssącej i myć mokrymi ściereczkami. W trakcie znacznie dłuższej, bardziej niebezpiecznej podróży na Marsa oddziaływanie kosmosu na ludzki organizm może być wielkim problemem. – Będą chorzy, gdy tam dotrą – mówi Jennifer Fogarty, wiceszefowa programu badań na ludziach w Centrum Kosmicznym Johnsona w Houston. Kości marnieją w zerowej grawitacji – co miesiąc traci się 1 proc. masy kostnej. Energiczne ćwiczenia pomagają, ale sprzęt wykorzystywany na stacji kosmicznej waży zbyt dużo, by można go zabrać w misję marsjańską. Niektórzy astronauci na stacji doświadczyli też zaburzeń wzroku, zapewne dlatego, że płyn zbiera się w mózgu i naciska na gałki oczne. Koszmarny scenariusz wygląda więc tak, że astronauci lądujący na Marsie kiepsko widzą, mają kruche kości i natychmiast któryś z nich łamie sobie nogę. Teoretycznie zagrożenie można by zmniejszyć, budując statek wirujący wokół własnej osi, by siła odśrodkowa zastąpiła grawitację, ale inżynierowie NASA uważają to za nadmierne komplikowanie misji. Kolejnym zagrożeniem jest promieniowanie. Astronauci na stacji kosmicznej są jeszcze chronieni przez ziemskie pole magnetyczne, które tam dociera. Lecz podczas podróży na Marsa byliby narażeni na radiację rozbłysków słonecznych i promienie kosmiczne. Zwłaszcza te drugie mogą uszkadzać DNA i komórki mózgowe – co oznacza, że po dotarciu na Marsa astronauci byliby nieco mniej bystrzy. Jedną z możliwości byłoby obudowanie modułu mieszkalnego grubą warstwą wody albo nawet gleby z posadzonymi w niej roślinami, co stanowiłoby częściową osłonę. Już samo zapewnienie astronautom wody zdatnej do picia i powietrza, którym da się oddychać, jest wyzwaniem. Któregoś dnia w Centrum Kosmicznym Johnsona poznałem Kenny’ego Todda, szefa operacji integracyjnych dla stacji kosmicznej. Był późny poranek, ale Todd przebywał w swym biurze już od wielu godzin, nadzorując jeden z lotów transportowych. W głośniku na jego biurku słychać było skrzekliwą wymianę zdań między stacją i kontrolą misji, a my rozmawialiśmy między innymi o moczu. Część wody na stacji kosmicznej jest odzyskiwana poprzez filtrowanie moczu i potu. Ale filtry, w których się to robi, mogą się zatykać wapniem z marniejących kości astronautów, a sama woda bywa zakażana przez drobnoustroje. Płuczki usuwające CO2 z powietrza też się psują, tak jak niemal każde inne urządzenie na stacji. Na niskiej orbicie okołoziemskiej nie jest to dramat – NASA może przysłać części zamienne. Statek lecący na Marsa miałby tylko te części, które by ze sobą zabrał. Cały system podtrzymywania życia musiałby być znacznie bardziej niezawodny niż obecnie, w zasadzie niezniszczalny. Todd nie nie krytykuje jednak marzycieli, którzy byliby gotowi wystartować choćby jutro. – Od czegoś trzeba zacząć. W tym wypadku od marzeń – stwierdził. – I w którymś momencie marzenia się spełniają. Co oznacza, że wiele rzeczy trzeba zaplanować. Obejmuje to też bardziej skomplikowane sprawy, takie jak ludzka psychika. – Misje bezzałogowe poszły nam tak dobrze, że uważamy, iż część sprzętową mamy opanowaną – mówi Fogarty. – Ale teraz zamierzamy dorzucić do tego zestawu jednostki obdarzone samoświadomością. Czy naprawdę zrozumieliśmy wszystkie zagrożenia, jakie to niesie, i czy mamy narzędzia, które pozwolą im sobie z nimi radzić? NASA pracuje nad tym problemem, prowadząc analogiczne misje na Ziemi. W Centrum Kosmicznym Johnsona odwiedziłem jedną z nich. W olbrzymim budynku bez okien wznosiła się trzypoziomowa kopulasta budowla również pozbawiona okien, pokryta dźwiękoszczelnym materiałem. W jej wnętrzu przebywało czterech ochotników. Każdy dał się zamknąć na miesiąc, odciąć fizycznie od zewnętrznego świata. 13 kamer pozwalało badaczom z „kontroli misji”, oddalonej o kilka metrów, obserwować każdy ich krok i sprawdzać, jak sobie radzą z izolacją. Symulacja ma swoje ograniczenia. – Oczywiście nie możemy wyłączyć grawitacji – powiedziała Lisa Spence, szefowa projektu. Ci astronauci mogli się cieszyć prysznicem. Ale Spence z zespołem stara się stworzyć pozory rzeczywistości, na ile to tylko możliwe. Obserwując dwójkę ochotników w wirtualnych goglach, skulonych w zaciemnionej śluzie i przeżywających symulowany spacer kosmiczny, mówiliśmy stłumionymi głosami, żeby nas nie usłyszeli. Eksperci twierdzą, że do misji marsjańskiej konieczny jest szczególny rodzaj osobowości. To musi być ktoś, kto potrafi znosić izolację i nudę. – Wybieramy bardzo zrównoważone osoby. Tym niemniej trzeba się liczyć z konfliktami – mówi Kim Binsted z Uniwersytetu Hawajskiego w Manoa kierująca innymi misjami symulacyjnymi finansowanymi przez NASA. W ramach najnowszej z nich sześcioro ochotników zamknięto w udawanym środowisku marsjańskim na zboczu wulkanu. Mogli wychodzić na zewnątrz tylko po założeniu kombinezonów kosmicznych. Jednak żaden eksperyment na Ziemi nie może w pełni symulować odczuć, jakie pojawią się po zamknięciu w puszce oddalonej o miliony kilometrów. William Gerstenmaier, szef lotów załogowych NASA, zauważył coś w zachowaniu astronautów na stacji kosmicznej. – Przesyłają mnóstwo zdjęć miast rodzinnych – powiedział mi. – Fotografują stadiony swych college’ów. Wciąż odczuwają silne związki z Ziemią. Kornienko z pewnością je odczuwał. – To nawet nie jest nostalgia, rozumiesz? To nie jest podróż w interesach do innego miasta, kiedy tęsknisz za swoim domem, rodziną – powiedział wkrótce po powrocie z rocznej misji na orbicie. – Chodzi o to, że tęsknisz za Ziemią jako całością. To zupełnie inny rodzaj emocji. Brakuje ci zieleni, brakuje ci lasu, lata, zimy, śniegu. Sześć miesięcy po tym, jak SpaceX tryumfalnie osadził na ziemi silnik pomocniczy, NASA przeprowadziła własną próbę rakietową w górach na północy stanu Utah. Był to „test naziemny” bustera na paliwo stałe, który będzie integralną częścią Systemu Startu Kosmicznego (Space Launch System), jak beznamiętnie nazwano rakietę NASA, która pewnego dnia zabierze ludzi w daleki kosmos. Tysiące osób zebrało się w odległości 2 km, patrząc uważnie w dal poprzez czyste pustynne powietrze i słuchając, jak spiker prowadzi odliczanie. Gdy doszedł do zera, silnik, leżący na boku i przyśrubowany do ziemi gwałtownie odpalił. Spiker przypomniał wszystkim, że to, co widzą, jest częścią „Podróży na Marsa”, programu NASA. Struga ognia płonęła z hukiem przez ponad dwie minuty, w niebo wzbijał się ogromny słup dymu, a widzowie wiwatowali. – Jakiż absolutnie zadziwiający dzień mamy dzisiaj – powiedział później Gerstenmaier na konferencji prasowej. Test był rzeczywiście spektakularny. Na tyle, na ile mógł, zważywszy, że rakieta tak naprawdę nie poleciała. Jesteśmy bliżsi niż dotąd wysłania amerykańskich astronautów na Marsa. Bliżsi, niż ktokolwiek i kiedykolwiek – napisała na blogu Dava Newman, zastępczyni administratora NASA. Niektórzy krytycy Agencji są odmiennego zdania. Z pewnością nie uważałby tak Wernher von Braun, twórca księżycowej rakiety Saturn V. W 1969 r., na fali euforii po lądowaniu na Księżycu, von Braun przedstawił prezydentowi Richardowi Nixonowi plan wysłania człowieka na Marsa w roku 1982. Zamiast tego Nixon zlecił NASA budowę promu kosmicznego. Od tamtej pory wielkie plany przełamania niskiej orbity okołoziemskiej pojawiały się i znikały. Gerstenmaier, który pracuje w NASA od dekad, przeżywał strategiczne zwroty narzucane przez polityków. Mówiono mu, żeby ponownie wysłał astronautów na Księżyc, potem na asteroidę, potem zlecono, żeby przechwycił asteroidę, aby astronauci mogli ją odwiedzić na orbicie księżycowej. Gerst, jak go nazywają, pozostaje niewzruszony. Jest powściągliwym inżynierem, w pewnym sensie odwrotnością Muska. Chciałby polecieć na Marsa powoli, metodycznie. – Twierdzenie, że NASA ma strategię wyprawy na Marsa, jest deprecjonowaniem słowa „strategia” – mówi Robert Zubrin, założyciel Towarzystwa Marsjańskiego, które uważa kolonizację Marsa za „największą sprawę naszego pokolenia”. Michael Griffin, administrator NASA za rządów prezydenta George’a W. Busha, jest zdania, że misja marsjańska byłaby trudna, ale nie trudniejsza niż Projekt Manhattan albo program Apollo: – Pod względem wymaganej technologii mniej nas dziś dzieli od Marsa niż dzieliło od Księżyca, kiedy prezydent Kennedy wytyczał ten cel w 1961 r. Jesteśmy tego znacznie bliżsi. Natomiast jeśli chodzi o pokrycie kosztów podróży na Marsa, nie jesteśmy bliżsi – to właśnie wydatki położyły kres wspaniałym planom z przeszłości. W przeliczeniu na dzisiejsze dolary misje Apollo kosztowały jakieś 140 mld. Eksperci zakładają, że realna wyprawa na Marsa musiałaby kosztować co najmniej tyle samo; rozbudowany plan, przedstawiony za prezydentury George’a H.W. Busha, wspominał o kwocie 450 mld dolarów. Ale roczny budżet NASA na wszystkie loty załogowe to około 9 mld dolarów. Aby dostać się na Marsa przed rokiem 2040, potrzeba byłoby znacznie więcej pieniędzy i prezydenta zaangażowanego tak jak Kennedy. Podczas wyścigu kosmicznego ze Związkiem Radzieckim NASA dostawała ponad 4 proc. budżetu federalnego, teraz dostaje z grubsza 0,5 proc. Gdyby doszło do prawdziwego „wyścigu marsjańskiego”, np. z Chinami, mogłoby być lepiej, ale nie wygląda na to, żeby Chińczykom się tam śpieszyło. Kwestia tego, czy i kiedy polecimy na Marsa, nie ogranicza się do technologii i pieniędzy. Dotyczy także tego, co uważamy za możliwe do zaakceptowania ryzyko. Zwolennicy wczesnego lądowania twierdzą, że NASA za bardzo boi się zagrożeń, że prawdziwi odkrywcy akceptują możliwość porażki lub śmierci. NASA mogłaby wysłać ludzi na Marsa znacznie wcześniej, gdyby nie martwiła się tak bardzo o to, czy zdołają wrócić. Pod koniec konferencji prasowej Gerstenmaiera w Utah wstał miejscowy reporter. Powiedział, że ma 49 lat i chce wiedzieć jedno: Czy dożyje czasów, gdy człowiek wyląduje na Marsie. – Tak – odpowiedział Gerstenmaier. A potem zaczął wyjaśniać, dlaczego to potrwa do lat 40. obecnego stulecia. Powiedział, że NASA musi rozpocząć swój powrót do dalekiego kosmosu od misji w „tereny doświadczalne”, co oznacza okolice Księżyca i inne pobliskie punkty. W latach 30. powinno to doprowadzić do umieszczenia astronautów na orbicie wokół Marsa. – Gdy patrzę na wyzwania związane ze sprowadzeniem załogi na powierzchnię, złożoność tego, co próbujemy osiągnąć, rośnie o rząd wielkości – powiedział mi Gerstenmaier nieco wcześniej. – I właśnie dlatego nie myślę o roku 2030. Ale właśnie tu może pomóc SpaceX. Mars jest znacznie trudniejszym miejscem do lądowania niż Księżyc. Ma silniejszą grawitację, a jego atmosfera jest wystarczająco gęsta, by wywołać przegrzewanie. Wiele bezzałogowych próbników rozbiło się na Marsie. NASA zdołała tam posadzić jednotonowy łazik Curiosity, ale statek na tyle duży, by przewieźć ludzi z zaopatrzeniem, musiałby mieć wielkość domu i ważyć co najmniej 20 ton. Spadochron by się nie sprawdził – miałby rozmiary stadionu i nie zdążyłby się otworzyć. Obecnie najbardziej obiecująca jest technologia opracowywana przez SpaceX – naddźwiękowy napęd wsteczny. Kiedy silnik rakiety Falcon 9 opada przez rzadkie górne warstwy atmosfery ziemskiej, warunki są podobne do tych na Marsie. Grudniowy sukces na przylądku Canaveral i późniejsze lądowania na statku zakotwiczonym przy brzegu sprawiają, że wielu uważa, iż wysłanie dziś ludzi na Marsa jest wykonalne. W Centrum Kosmicznym Kennedy’ego SpaceX wydzierżawiła platformę startową 39A, z której astronauci Apollo 11 wyruszyli na Księżyc. Ta firma jest młoda, prężna i odważna, jak ówczesna NASA. Agencja stała się powolna, biurokratyczna i ostrożna. Lecz te dwie organizacje nie konkurują ze sobą, nie prowadzą wyścigu. Są partnerami. SpaceX już teraz dostarcza zapasy na stację kosmiczną w kapsule Dragon wynoszonej przez rakietę Falcon 9. W kwietniu Musk oświadczył, że SpaceX chce wysłać na Marsa kapsułę Dragon bez załogi już w 2018 r. Aby tego dokonać, będzie potrzebował technicznego wsparcia NASA, zwłaszcza jej ogromnych anten radiowych. Aby wysłać na Marsa ludzi, firma Muska będzie musiała uzyskać znacznie większą pomoc – te bilety po 500 tys. dolarów nie wystarczą. No i niezbędna będzie specjalistyczna wiedza NASA, by utrzymać podróżników przy życiu. Z drugiej strony rakiety, kapsuły i entuzjazm SpaceX mogą przynieść korzyści Agencji. Jeśli w ogóle do tego dojdzie, obie organizacje zapewne wyślą ludzi na Marsa wspólnie. Co będą robić, gdy tam dotrą? Łatwiej wyobrazić sobie kilku badaczy spędzających rok w małej stacji niż tysiące ludzi emigrujących do metropolii na Czerwonej Planecie. – Osobom, które myślą, że chcą żyć na Marsie, zalecałbym rok spędzony w stacji na biegunie – mówi Chris McKay, specjalista od Marsa, który pracował na Antarktydzie. Jego zdaniem sugestia, że ludzie mogą znaleźć schronienie na Marsie, gdy narobią bałaganu na Ziemi, jest: – …etycznymi technicznym absurdem. Musimy uznać, iż porażka naszej planety nie wchodzi w grę. Michaił Kornienko zaleca długi pobyt na stacji kosmicznej jako metodę selekcjonowania entuzjastów, którym się wydaje, że chcą odbyć podróż w jedną stronę na Marsa. Krótko po powrocie z kosmosu, w tym roku, wspominał chwilę, gdy załoga naziemna otworzyła właz kapsuły Sojuz. – Stepowe powietrze wpływa do kabiny po tym całym gwałtownym opadaniu i zaczynasz rozumieć, że jest już po wszystkim. Nie możesz się nacieszyć tym powietrzem. Mógłbyś je kroić nożem i rozsmarowywać na chlebie. Źródło: NationalGeographic.com: Mars: Inside the High-Risk, High-Stakes Race to the Red Planet