Dokąd Polacy wybierają się tej jesieni? TOP 10 jesiennych kierunków 2025
Podróże Polaków po sezonie zyskują na popularności. Coraz częściej wybieramy krótkie wypady do ciepłych miejsc w Europie, a także egzotyczne kierunki w Azji. Dane pokazują, że ten trend już na dobre wpisał się w nasz kalendarz urlopowy.
Jesień przestaje być martwym sezonem – dla wielu Polaków to najlepszy moment, by wyruszyć w podróż. Bliska Europa kusi słońcem i dostępnością, a odległa Azja odzyskuje wysokie miejsce w planach turystycznych. Wszystko wskazuje na to, że trend jesiennych wojaży pozostanie z nami na dłużej. Europa na czele: krótszy lot, więcej możliwości Jesień jeszcze niedawno kojarzyła się z końcem sezonu podróżniczego. Powrót do szkoły, natłok obowiązków i krótsze dni sprawiały, że plany wyjazdowe Polaków schodziły na dalszy plan. Jednak ten trend wyraźnie się zmienia. Z danych portalu rezerwacyjnego Kiwi.com wynika, że liczba podróżujących poza sezonem wzrosła w tym roku aż o 20% w porównaniu z ubiegłym. O atrakcyjności jesiennej podróży decydują niższe ceny lotów i hoteli, a także brak tłumów, które w szczycie lata potrafią skutecznie zniechęcić do podróży lub ją całkiem zepsuć. Jesień 2025 pokazuje wyraźnie, że Polacy coraz chętniej wybierają bliższe kierunki. W tym roku to Europa „skradła show”. Największe wzrosty rok do roku notują: Malta (+105%), Cypr (+58%). Obok tradycyjnych faworytów – Włoch, Hiszpanii i Grecji – w czołówce najchętniej wybieranych krajów znalazły się także: Portugalia, Albania, Francja i Wielka Brytania. Azja wraca do gry. Te kraje znów przyciągają Polaków Nieco w cieniu, ale wciąż dynamicznie, rozwijają się wschodzące gwiazdy wśród kierunków. Bułgaria nabiera rozpędu, a Azja wraca do łask po monsunie – na szczycie listy królują: Indonezja, Korea Południowa, Wietnam, Malezja. Jeszcze kilka lat temu to dalekie wyjazdy, zwłaszcza do USA, dominowały w jesiennych podróżach. Dziś popularność USA drastycznie spadła, mimo lepszych cen biletów lotniczych. Europa to gwarancja wygodniejszej podróży, krótszy czas lotu i możliwość częstszych, krótkich wypadów. Ile kosztuje jesienna podróż? Średnie ceny biletów i preferencje Średnia cena biletu lotniczego rezerwowanego za pośrednictwem Kiwi.com tej jesieni wynosi 138 euro. To niemal identycznie, jak przed rokiem. Choć loty krótkodystansowe nieznacznie podrożały (z 92 do 103 euro), nadal pozostają zdecydowanie tańsze niż w sezonie letnim. Polacy wybierają więc częściej krótkie wypady – przedłużone weekendy czy tygodniowe urlopy, zamiast dłuższych, dwutygodniowych wakacji. Pod względem profilu podróżników dominują pary – aż 44% wszystkich jesiennych wyjazdów. Rodzinne podróże, wraz z początkiem roku szkolnego, spadły do 28%. Najpopularniejsze kierunki i trasy z Polski W rankingu najpopularniejszych kierunków królują: Włochy, Hiszpania, Grecja, Wielka Brytania, Chorwacja, Malta, Francja, Portugalia, Cypr, Albania. Najczęściej wybierane trasy: Warszawa–Rzym, Warszawa–Alicante, Warszawa–Mediolan. Stolica odzyskała pozycję głównego punktu wylotu, jednak rośnie też znaczenie regionalnych portów – zwłaszcza Wrocławia, który staje się istotnym węzłem komunikacyjnym. Popularnością cieszą się także Kraków, Katowice i Poznań, gdzie jednym z najchętniej wybieranych kierunków pozostaje Rzym. Źródło: Kiwi.com Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Choć raz warto tam pojechać – Fort, tamilskie świątynie i… tajemnicze ogórki morskie
Północ Sri Lanki, w przeciwieństwie do południa, to kraina naturalna i nieodkryta, wciąż opierająca się komercji. W Dżafnie żyją Tamilowie, lankijska mniejszość. Niegdyś swoje faktorie mieli tu Portugalczycy, Holendrzy i Anglicy. Ślady po nich – zwłaszcza w architekturze – widać tu do dziś.
Spis treści: Dżafna – biblioteka i fort Rybacy i hodowcy Pałac królewski Świątynie różnych religii Dżafna – informacje praktyczne Dżafna? A po co tam jechać? – dziwili się Lankijczycy z Kolombo, Kandy, Weligamy i Batticaloa. Są przecież piękne plaże na wschodzie i zachodzie, góry i parki narodowe w centrum, liczące tysiące lat starożytne miasta pośrodku wyspy, a na północy przecież nic nie ma! Taka antyreklama tylko wzbudziła moją ciekawość, bo mimo tych deklaracji większość moich rozmówców nigdy tam nie była. Trochę trudno im się dziwić – przez ćwierć wieku trwania wojny domowej północ Sri Lanki była trudno dostępna. Władzę sprawowała tu organizacja Tamilskie Tygrysy walcząca o niepodległość części wyspy zamieszkanej przez Tamilów. Wojna skończyła się w 2009 r. masakrą w Mullivaikkal, gdy dziesiątki tysięcy cywilów zginęły na wąskim półwyspie, raptem 100 km od Dżafny. O co chodziło? Większość mieszkańców wyspy Cejlon stanowią Syngalezi wyznający buddyzm, ale 12% to Tamilowie – hinduiści. Trwająca dziesięciolecia dyskryminacja mniejszości doprowadziła w końcu do wybuchu konfliktu, który zatrzymał rozwój północy kraju i pochłonął niezliczone ofiary. Nie da się o tym zapomnieć, jadąc do Dżafny, ale rany pomału się goją, a mieszkańcy patrzą w przyszłość z coraz większym optymizmem. Dalej prawie nie ma tu turystów, a wybrzeże wciąż nie zostało zabudowane hotelami jak na południu. Ceny są znacznie niższe, a ludzie – jeszcze szerzej uśmiechnięci. Dżafna – biblioteka i fort Podróż koleją z Kolombo trwa ok. 10 godz., choć trudno powiedzieć dokładnie ile, bo pociąg nie odjechał zgodnie z planem, a godzina przyjazdu też była raczej umowna. Doceniamy jednak, że skład jest wygodny i z klimatyzowanymi wagonami. Linię kolejową zbudowano tu już w 1905 r., ale od lat 80. XX w. do roku 2014 pozostawała nieużywana i duże jej fragmenty trzeba było zbudować na nowo. Odbudować trzeba też było miejską bibliotekę zniszczoną podczas zamieszek w 1981 r. To tu kierujemy nasze pierwsze kroki w tamilskiej stolicy. Uważana za skarbnicę kultury, chroniąca bezcenne teksty i unikatowe manuskrypty budowla była dumą Dżafny. Jej spalenie uznawane jest za jedną z głównych iskier, które doprowadziły do wybuchu wojny dwa lata później. Gdy siły rządowe odzyskały kontrolę nad miastem, jedną z pierwszych decyzji była odbudowa biblioteki. Oglądam ją z miłym strażnikiem, ale ze zbiorów raczej nie skorzystam. Wprawdzie lankijski pisarz Shehan Karunatilaka właśnie dostał Nagrodę Bookera, ale tu książki są w języku tamilskim, więc odpuszczam. Idziemy do najbardziej charakterystycznej atrakcji miasta – fortu w kształcie pentagonu. Budowla robi wrażenie szczególnie z powietrza, bo zachował się idealnie zarówno kształt twierdzy, jak i fosa. To arcydzieło inżynierii obronnej zbudowane przez Portugalczyków w 1618 r., rozbudowane przez Holendrów, a następnie przejęte przez Brytyjczyków, którzy urzędowali tu do 1948 r. Co prawda przewodniki mówią, że najpiękniejszą twierdzą na Cejlonie jest Galle, ale ja zdecydowanie wolę Dżafnę – ze względu na zachowaną formę, fascynującą historię, wyluzowany klimat i widok na morze. W środku niestety znajdziemy tylko ruiny historycznych budynków, a to dlatego, że fort pełnił funkcję obronną chyba najdłużej ze wszystkich na świecie – aż do 1995 r. W czasie wojny domowej za swą siedzibę obrały go Tamilskie Tygrysy. Bojownicy opuścili twierdzę i miasto po 50-dniowym oblężeniu. Od tego czasu aż do końca wojny Dżafna pozostawała pod kontrolą wojsk rządowych. Dzięki temu lokalna ludność uniknęła najgorszych okrucieństw, czego nie można powiedzieć o reszcie półwyspu noszącego tę samą nazwę. Po murach fortu spacerują zakochani i rodziny z dziećmi, panie wystrojone są w piękne sari. Młode pary pozują do zdjęć, a taksówkarze w tuk-tukach czekają na klientów, którzy na razie zajadają watę cukrową i krojone w plasterki mango. Rybacy i hodowcy Z murów rozpościera się widok na zatokę i groblę na wyspę Kayts, po której bez ustanku suną setki skuterów. Nie powiedziałbym, że to najpiękniejszy widok na Sri Lance, ale bez wątpienia jeden z najciekawszych. By lepiej się przyjrzeć, trzeba zejść z murów. Ileż tu się dzieje! O zachodzie słońca z połowów wracają dziesiątki mniejszych lub większych łódek, ale rybacy brodzą też po płytkiej zatoce, raz po raz wyrzucając sieci wysoko w powietrze. Przypatrują się temu z uwagą wrony, czaple, kormorany, mewy. Komuś przecieka łajba, ale nie szkodzi, bo członek załogi pracowicie wylewa wodę plastikowym wiadrem. Nie wszystkie łodzie płyną zresztą do brzegu – wiele z nich cumuje przy niewielkich domach na palach zbudowanych dosłownie na zatoce. Morze w okolicy Dżafny to tak naprawdę plątanina sieci rozwieszonych na drewnianych płotkach. Tworzą one skomplikowane konstelacje, po których poruszać się mogą tylko wytrawne wilki morskie. Z rybołówstwa żyje duża część ludności, ale najlepiej zarabiają ci, którzy założyli hodowlę… morskich ogórków. Po polsku nazywamy je mniej apetycznie strzykwami, angielska nazwa zdecydowanie lepiej oddaje ich wygląd. Te niezbyt wielkie bezkręgowce odgrywają istotną rolę w ekosystemie, żywiąc się szczątkami zawartymi w osadach, pomagając w recyklingu składników odżywczych i zmniejszając zakwaszanie oceanów. Nie da się ukryć, że przypominają również męskie przyrodzenie, więc uznawane są w wielu krajach za afrodyzjak. Wysuszone i sproszkowane strzykwy są wykorzystywane w tradycyjnej medycynie azjatyckiej, a ostatnio zainteresowały się nimi również zachodnie koncerny farmaceutyczne. Wszystko to sprawia, że cena gwałtownie rośnie i obecnie (w przypadku ogórków z Cejlonu) oscyluje wokół 250 euro za kilogram. Nie zdziwcie się więc, widząc rybaków wyciągających coś, co wygląda jak wielkie, dość obrzydliwe robaki. Raczej nie kupicie ich na targu, bo nie należą do tradycyjnego jadłospisu Tamilów. Bez większego kłopotu dostaniemy za to „tradycyjne” owoce morza oraz typowe dania indyjskiej i lankijskiej kuchni. Wspaniałym kulinarnym przeżyciem jest wizyta w restauracji Malayan w centrum miasta. Lokal wciśnięty między niezliczone kramy z mydłem i powidłem oferuje dość wąską kartę dań, nie zapewnia sztućców, a sztandarowe rice & curry serwuje na liściach bananowca. Posiłek all you can eat kosztuje oczywiście grosze. Nic tu się nie marnuje, nie ma też niepotrzebnego plastiku, a jednocześnie jest bardzo czysto. Mam wrażenie że w Europie na ścianie wisiałby certyfikat zrównoważonego rozwoju, a może i gwiazdka jakiegoś przewodnika kulinarnego. Na półwyspie Dżafna wciąż nie zagościła komercja. Nie pomaga powszechny brak znajomości anielskiego, choć za czasów Imperium Brytyjskiego Tamilowie posługiwali się nim bardziej powszechnie. Pałac królewski Jedziemy do dawnego pałacu królewskiego. Tamilowie przybyli na Sri Lankę niedługo po Syngalezach i migrowali na nią przez dwa tysiąclecia. W XIII w. udało im się stworzyć własne królestwo ze stolicą w Nallur, ostatecznie pokonane przez Portugalczyków w 1619 r. Nallur jest dziś dzielnicą Dżafny znaną z przybytków modlitewnych, pałaców i lodów. Mantri Manai – rezydencja jednego z ostatnich królów – wymaga solidnego remontu i raczej nie nadaje się do zwiedzania. Jak najbardziej można natomiast wejść do Nallur Kandaswamy – świątyni, którą zbudowano tuż obok królewskiego pałacu już w 948 r. Zburzona za czasów portugalskich, została odbudowana, gdy władzę przejęli bardziej tolerancyjni Holendrzy. To jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych dla hinduistów, odwiedzane szczególnie tłumnie w sierpniu. Trwający 25 dni Kovil Festiwal jest jednym z najbarwniejszych na wyspie. Można oglądać wtedy liczne parady, również takie, podczas których fanatyczni wierni dokonują samookaleczeń. Do środka wchodzimy boso, panowie – topless. Podniosła atmosfera, kadzidła i płynące z głośników modlitwy robią wrażenie. Ale jeszcze większe robi położona 10 km dalej świątynia w Inuvil. Poznać można ją z daleka po ogromnym, wysokim na kilkanaście metrów posągu boga małpy Hanumana. Jest on mądry, odważny, silny, oddany i zdyscyplinowany, a przede wszystkim wygląda wspaniale, górując nad okolicą. Według mitologii hinduskiej razem ze swoją armią małp pomógł Ramie odzyskać żonę, która została uprowadzona przez króla demonów Rawanę właśnie na Sri Lankę. Kto wie, może właśnie w te okolice? Świątynie różnych religii Ponad palmami częściej niż bogowie małpy wystają jednak mieniące się wszystkimi kolorami tęczy wieże hinduistycznych świątyń, tzw. śikhary, rzadziej spotykane w innych częściach wyspy. Mniej jest za to buddyjskich stup, choć też ich nie brakuje. Znajdzie się też meczet. Za to znacznie częściej niż na południu zobaczyć tu można kościoły; pozostałość po czasach kolonialnych. Portugalczycy zniszczyli wiele hinduistycznych przybytków religijnych, masowo nawracając Tamilów na katolicyzm. Przed wojną nawet 12% ludności wyznawało chrześcijaństwo, ale sądząc po stanie większości świątyń, jest ich dziś znacznie mniej. Katolickie świątynie oglądam na wyspach Kayts, Karainagar i Punkudutivu. To dobre miejsca, by uciec od miejskiego zgiełku. Tutejsze plaże są wciąż dzikie, a urodą nie ustępują tym z południa. Gigantyczne magnolie są wręcz oblepione „latającymi lisami”, czyli rudawkami – największymi z nietoperzy. Wyglądają dość upiornie, zwłaszcza że rozpiętość ich skrzydeł dochodzi do 1,7 m, ale nie ma powodu do obaw; ich największym przysmakiem są dojrzałe mango. Znacznie mniej wegetariańską dietę preferują dławigady – tutejsze bociany. „Jedność w różnorodności” – głosi napis w Point Pedro, na najdalej na północ wysuniętym cyplu Cejlonu. Choć wielu miejscowych powtarza je z pewnym przekąsem, to bez wątpienia półwysep Dżafna przez swą inność wzbogaca Sri Lankę. Dżafna – informacje praktyczne Kiedy Najlepszy czas na wyjazd do Dżafny to okres od grudnia do marca. Potem: od kwietnia do listopada włącznie. Dojazd Pociągiem z Kolombo. 1 klasa (klimatyzacja) – 40 zł. Konieczność kupowania z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem. 2 klasa, bez klimatyzacji – od 30 zł, zwykle można kupić z dnia na dzień. Podróż trwa 6–7 godz. Klimatyzowany bus z Kolombo (11 godz.) – ok. 60 zł. Najtańszą, choć bez wątpienia najbardziej niewygodną opcją są autobusy lokalne, np. z przesiadką w Kandy. Koszt to kilkanaście złotych, ale podróż będzie długa i męcząca. Nocleg Jetwing Jaffna w Dżafnie – prawdopodobnie najbardziej luksusowy hotel w mieście, od 400 zł za pokój 2-os. The Valampuri – dobry stosunek jakości do ceny, basen, blisko do dworca. Od 150 zł za pokój 2-os. Nallur Holidays Inn – typowy hotel w raczej podstawowym standardzie lankijskim, niedaleko Nallur Kandaswamy. Sympatyczni i pomocni właściciele. 30 zł za pokój 2-os. Jedzenie Jaffna Authentic Cuisine – jedna z najlepszych restauracji w mieście ze wspaniałymi owocami morza; ceny umiarkowane. Jaffna Sky Lounge – najwyższy budynek w mieście to dobry adres na wieczornego drinka z pięknym widokiem na miasto i zatokę. Rio Ice Cream – najsłynniejsza lodziarnia w mieście, a właściwie na całej północy kraju. Często są tu kolejki. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Jakub Rybicki Podróżnik, fotograf i dziennikarz, autor jednego z najpopularniejszych polskich podcastów podróżniczych „Dobra Podróż”. Laureat międzynarodowych nagród fotograficznych. W swoich podróżach szuka prawdy, dobra i piękna. Autor książki „Po Bajkale”. Od 15 lat pisze o podróżach i występuje na festiwalach. Alpinista – w 2016 roku podjął próbę zdobycia drugiego najwyższego niezdobytego szczytu świata. Zimowy rowerzysta; ma na koncie wyprawy m.in. przez zamarznięte jezioro Bajkał, Grenlandię oraz jezioro Bałchasz w Kazachstanie. Pilot wycieczek i ekspert w zakresie zrównoważonej turystyki. www.jakubrybicki.pl.
Szokujące proroctwo z Japonii. Czy Baba Wanga przewidziała kataklizm w Azji?
Ryo Tatsuki, nazywana „Nową Babą Wangą”, w jednej ze swoich książek przepowiedziała, że w lipcu 2025 roku Japonię może nawiedzić gigantyczne tsunami. Czy rysowniczka przewidziała nadchodzące wydarzenia?
Spis treści: Przepowiednia z mangi a turystyka Trzęsienia ziemi w Japonii W nocy z 29 na 30 lipca 2025 roku trzęsienie ziemi o magnitudzie 8,7 nawiedziło rosyjski półwysep Kamczatka. To jedno z najsilniejszych wstrząsów w nowożytnej historii. W wyniku zjawiska na Pacyfiku pojawiły się fale tsunami, które miejscami osiągały nawet cztery metry wysokości. Ostrzeżenia przed tsunami wydano także dla wybrzeży Japonii. Wzbudziło to szczególne emocje ze względu na przepowiednię z mangi, która kilka miesięcy wcześniej obiegła media. Przepowiednia z mangi a turystyka Japończycy są przyzwyczajeni do ryzyka wstrząsów sejsmicznych. Ostatnio widmo trzęsienia ziemi wzbudza jednak większe emocje niż zazwyczaj. Powodem jest komiks wydany w 1999 r. Manga autorstwa Ryo Tatsuki zyskała rozgłos po tym, jak fani zauważyli, że jej bohaterka przewidziała wielkie trzęsienie ziemi z marca 2011 roku. Tak, to samo, które wywołało tsunami. Tymczasem w 2021 roku Tatsuki opublikowała wersję kompletną mangi, w której zapowiedziała kolejne wielkie trzęsienie – na 5 lipca 2025 r. Sejsmolodzy podkreślają, że przewidzenie konkretnej daty trzęsienia ziemi jest niemożliwe, ale rzekoma przepowiednia i tak wywołała niepokój zarówno wśród Japończyków, jak i podróżnych. Według biura podróży WWPKG z Hongkongu, w czasie świąt wielkanocnych liczba rezerwacji do Japonii spadła aż o połowę. Podobne tendencje notuje się w Tajlandii i Wietnamie, gdzie media społecznościowe są zalewane ostrzeżeniami i teoriami o katastrofie. Eksperci mówią o tzw. efekcie proroctwa, czyli samospełniającej się przepowiedni napędzanej viralowym strachem. Sama Ryo Tatsuki przyznaje, że cieszy ją zwiększanie świadomości w temacie zagrożeń naturalnych. Jednocześnie apeluje, by „nie dawać się nadmiernie ponieść wizjom” i opierać decyzje na wiedzy naukowej. Trzęsienia ziemi w Japonii Japonia od dawna znajduje się w strefie wysokiego ryzyka sejsmicznego. W styczniu 2024 roku rząd ostrzegł, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia silnego trzęsienia ziemi w rejonie Rowu Nankai w ciągu najbliższych 30 lat. To zagrożenie jest jednak znane od dekad i nie wiąże się z żadną konkretną datą. Ważne jest jednak, że Japonia jest też jednym z najlepiej przygotowanych krajów na świecie, jeśli chodzi o reagowanie na trzęsienia ziemi. Budynki spełniają najwyższe standardy bezpieczeństwa, a systemy wczesnego ostrzegania działają wzorowo. Nie wszyscy dają się ponieść histerii. Mimo obaw Japonia i tak przeżywa turystyczny boom. W pierwszym kwartale 2025 roku kraj kwitnącej wiśni odwiedziło rekordowe 10,5 miliona osób. Z samego Hongkongu przyjechało prawie 650 tysięcy turystów. Nie trzeba rezygnować z marzeń o podróży do Japonii. Mimo realnych zagrożeń geologicznych, kraj pozostaje bezpiecznym celem podróży. Zawsze warto jednak śledzić komunikaty sejsmologiczne. Źródło: CNN Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Nowy trend w podróżowaniu. Coraz więcej turystów rezygnuje z Europy
Coraz więcej rodzin rezygnuje z europejskich kurortów na rzecz bardziej odległych kierunków. Decydują się zainwestować nieco więcej, by w zamian zyskać autentyczne doświadczenia, lepszy stosunek ceny do jakości i większy komfort podróżowania poza sezonem.
Spis treści: Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Trend rezerwacji lotów długodystansowych rośnie w siłę, ponieważ coraz więcej klientów dostrzega, że przy tych samych wydatkach można dostać znacznie więcej, wybierając dalsze destynacje. W szczególności rodziny zauważyły, że loty w okresie wakacji szkolnych do krajów azjatyckich mogą być korzystniejsze cenowo niż pobyt w popularnych europejskich kurortach. Jako atrakcyjne przykłady wymienia się chociażby takie regiony, jak Tajlandia czy Daleki Wschód, gdzie codzienne wydatki są zdecydowanie niższe niż w Europie. Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Według dyrektora zarządzającego biura podróży Elegant Resorts, Gordona McCreadie, coraz więcej rodzin decyduje się na loty długodystansowe, ponieważ w porównaniu z drogimi europejskimi kierunkami oferują one bardziej urozmaicony wypoczynek w zbliżonej cenie. – Zauważyliśmy, że liczba klientów rozważających dalsze destynacje systematycznie rośnie, ponieważ w tym samym okresie mogą liczyć na korzystniejsze warunki podróży. Ceny w popularnych lokalizacjach w Europie są często bardzo wysokie ze względu na duży popyt, dlatego osoby planujące wakacje z większą rozwagą pod względem finansowym wybierają alternatywy w bardziej odległych regionach – wyjaśnił McCreadie. Specjalista dodał również, że wzorce rezerwacyjne zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat, jednak to właśnie rok 2025 przyniósł wyraźne przesunięcie w preferencjach klientów. Coraz częściej rozważają oni wyjazdy poza głównym sezonem, na przykład we wrześniu, a zamiast klasycznych wakacji na plaży poszukują bardziej zróżnicowanych i unikatowych doświadczeń. Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Jakie kierunki w takim razie wybierają turyści? Otóż Paul Waters, dyrektor Premier Travel, potwierdził wyraźny wzrost zainteresowania takimi destynacjami jak Tajlandia, Wietnam czy Bali. – W porównaniu z ubiegłym rokiem zdecydowanie zauważamy coraz większą liczbę klientów, którzy zamieniają europejskie wyjazdy na podróże na Daleki Wschód. Rośnie zapotrzebowanie na dalsze destynacje wśród rodzin poszukujących alternatyw dla standardowych ofert – zwłaszcza w krajach takich jak Tajlandia, Wietnam czy Bali, gdzie można liczyć na wyjątkowe połączenie kultury, plaż i bardzo dobrego stosunku ceny do jakości – powiedział. Co więcej, biura podróży odnotowują również coraz większe zainteresowanie egzotycznymi kierunkami, takimi jak Meksyk, Dominikana, Sri Lanka i Mauritius – zwłaszcza w kontekście rezerwacji na kolejne sezony. Klienci planują wyjazdy z wyprzedzeniem, aby rozłożyć koszty. – Zainteresowanie tymi miejscami stale rośnie, bo klienci są coraz bardziej otwarci na mniej oczywiste wybory – podkreśliła właścicielka Pole Travel, Jill Waite. – W tym sezonie rekomendujemy dalekie kierunki zamiast Europy, głównie ze względu na wysokie ceny w regionie. Dominikana, Meksyk i Mauritius to obecnie jedne z najatrakcyjniejszych cenowo opcji – dodała agentka podróży Gemma Standish z Not Just Travel. Wiadomo, że Dubaj i Abu Zabi również były rozważane jako potencjalne alternatywy dla wakacyjnych destynacji, jednak sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie wpłynęła na spadek zainteresowania tymi kierunkami. Źródło: Travel Gossip Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wietnam zachęca do długich pobytów. „Złota wiza” ma obowiązywać nawet 10 lat
W ostatnich latach Wietnam przeżywa prawdziwy boom turystyczny, przyciągając miliony odwiedzających z całego świata. To efekt nie tylko zalet tego kraju, ale i przemyślanej strategii jego władz. Teraz Wietnam stawia na przyciągnięcie przybyszów na dłużej – nawet na 10 lat.
Spis treści Wietnam przeżywa boom turystyczny Złota wiza ma przyciągnąć talenty Egzotyczna przyroda, bogata historia, kultura oraz przystępne ceny sprawiają, że Wietnam staje się jednym z najpopularniejszych kierunków w Azji Południowo-Wschodniej. Wzrost liczby połączeń lotniczych oraz uproszczone procedury wizowe znacząco ułatwiły dostęp do kraju, także Polakom. Polscy turyści coraz częściej wybierają autentyczny klimat Wietnamu kosztem zatłoczonych kurortów Europy. Przyciągają też niskie ceny i otwartość mieszkańców. Coraz popularniejsze stają się m.in. wycieczki kulinarne. Wietnam przeżywa boom turystyczny W ostatnich latach Wietnam przeżywa prawdziwy boom turystyczny, przyciągając miliony odwiedzających z całego świata. W pierwszym kwartale tego roku kraj odwiedziło 7,67 miliona turystów. To niebywały wzrost aż o niemal 24% w stosunku do poprzedniego roku. Mało który kraj może poszczycić się takim rozwojem turystyki. Do Wietnamu przyjeżdżają m.in. turyści z Chin i Korei Południowej – ich liczby przekraczają milion rocznie. Ale także z Japonii, USA, Tajwanu. Europejczycy to jednak najszybciej rosnąca grupa przybyszów. Kraj ma ambicję by w tym roku przyciągnąć rekordową liczbę 23 milionów turystów. Boom turystyczny powiązany jest z tym ekonomicznym. Do Wietnamu ściąga też coraz więcej przybyszów, którzy chcą się z tym krajem związać na dłużej. Są to m.in. cyfrowi nomadzi, którzy decydują się pracować zdalnie właśnie stąd. Kolejna nisza, jaką kraj chce zagospodarować to wysoko wykwalifikowani specjaliści. Właśnie z myślą o nich przygotowuje nową ofertę wizową. Od 1 marca tego roku Wietnam zniósł obowiązek wizowy dla obywateli Polski na okres do 45 dni w celu turystycznym. Warunkiem jest podróż z zarejestrowanym w Wietnamie biurem podróży. Program bezwizowy jest ważny do 31 grudnia 2025 roku. Złota wiza ma przyciągnąć talenty Wietnam właśnie ogłosił wprowadzenie nowego programu długoterminowych wiz inwestycyjnych, tzw. „złotych wiz”. Mają one obowiązywać przez okres nawet 10 lat. Kandydaci ubiegający się o taką wizę będą musieli spełnić określone kryteria inwestycyjne, np. wniesienie minimalnej kwoty inwestycji w wybrane przez władze sektory. A są to między innymi: nieruchomości, nowoczesne technologie, produkcja, infrastruktura oraz zrównoważony rozwój. Posiadacze złotej wizy uzyskają szereg przywilejów, w tym możliwość wielokrotnego wjazdu i wyjazdu z kraju, prawo do prowadzenia działalności gospodarczej i opcję sprowadzenia członków najbliższej rodziny. Program ma też na celu konkurowanie z podobnymi inicjatywami np. w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Tajlandii czy Portugalii, gdzie złote wizy już od lat przyciągają inwestorów z całego świata. Program ma ruszyć w najbliższych miesiącach. Źródło: Euro News Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler” i „Kaleidoscope”. Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ciekawostki o Azji – odkryj 50 zaskakujących faktów!
Można stwierdzić, że jedno życie to za mało, by móc poznać całą Azję i z pewnością nie będzie to przesadą. Co warto wiedzieć na temat tego niesamowitego miejsca? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o Azji.
W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Azji Ciekawostki o roślinach Azji Ciekawostki o zwiedzaniu Azji Ciekawostki geograficzne o Azji Inne ciekawostki o Azji Wśród podróżników Azja jest jedną z najbardziej pożądanych destynacji. Fascynujące tradycje i kultura całkowicie różniąca się od europejskiej, niesamowite krajobrazy i olbrzymie miasta – to wszystko składa się na unikatowe walory turystyczne największego kontynentu. W kontekście geograficznym i geologicznym, Europa wraz z Azją tworzą jeden kontynent – Eurazję. Ze względu na dzielące je różnice historyczne, kulturowe i społeczne, nie można jednak zamykać tych dwóch miejsc we wspólnych ramach. Azja to zupełnie inny obszar, nic więc dziwnego, że ciekawostki o Azji są zupełnie inne niż ciekawostki o Europie. Ciekawostki o zwierzętach Azji Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? To zwierzę stało się ostatnio znane za sprawą disneyowskiego filmu „To nie wypanda”. Pandka ruda, zwana też pandą małą lub czerwoną, jest jednym ze zwierząt zagrożonych wyginięciem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pandka-ruda-panda-mala-panda-czerwona-co-to-za-zwierze-i-czy-mozna-je-trzymac-w-domu-fot-dave-rushen-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-a2c4821.jpeg" width="938" height="627" alt="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> W ujęciu zoogeograficznym, Azja jest niezwykle zróżnicowanym obszarem. Co warto wiedzieć na temat zamieszkujących ją zwierząt? 120 lat temu w Azji żyło ok. 100 tys. tygrysów azjatyckich. Obecnie populacja tych niezwykłych zwierząt to ok. 4 tys. osobników. Orangutany występują tylko w dwóch miejscach na świecie, a dokładnie na dwóch azjatyckich wyspach. Mowa o Sumatrze i Borneo. Słoń indyjski jest mniejszy niż afrykański, a porównaniu ze swoim krewniakiem z Czarnego Lądu jest też mniej agresywny. Właśnie ta cecha sprawia, że mieszkańcy Azji Południowej wykorzystują te zwierzęta do pracy na roli. Nosorożec indyjski jest wielki i ciężki, ale w wodzie czuje się doskonale. Ten wielki ssak jest świetnym pływakiem. Warany z Komodo są największymi jaszczurkami na świecie – średnia długość ciała samca to 260 cm. Wielkie „smoki” są niezwykle niebezpieczne. Zdarza się, że atakują ludzi. Panda wielka należy do rodziny niedźwiedziowatych, ale w przeciwieństwie do swoich krewniaków nie zapada w sen zimowy. Irbis śnieżny potrafi skoczyć na odległość 15 m. To sześciokrotnie więcej niż wynosi długość ich ciała. To niezwykłe zwierzę znalazło się w herbie Tatarstanu. U wybrzeży Japonii żyje największy krab świata. Mowa o krabie olbrzymim. Rozpiętość odnóży tego giganta dochodzi do 3 metrów. W Azji żyje najdłuższy wąż świata – pyton siatkowy. Wielki gad osiąga średnio 6 m długości, ale rekordowy osobnik mierzył ok. 10 m. Ciekawostki o roślinach Azji Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują Najdziwniejsze rośliny zaskakują nie tylko niecodziennym wyglądem. Niektóre z nich mają też właściwości zapachowe, których próżno szukać w gatunkach uważanych przez nas za pospolite. ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdziwniejsze-rosliny-swiata-lista-top-roslin-ktore-zadziwiaja-i-zaskakuja-fot-getty-images-1e69307.jpeg" width="938" height="626" alt="Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują (fot. Getty Images)" title="Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują (fot. Getty Images)" /> Zaskakujące informacje na temat dzikiej flory kojarzą się przede wszystkim z zestawieniami obejmującymi ciekawostki o Australii. Warto jednak wiedzieć, że roślinność największego ze wszystkich kontynentów jest nie mniej interesująca niż szata roślinna najmniejszego. Durian, owoc charakterystyczny dla Azji Południowo-Wschodniej, wydziela wyjątkowo nieprzyjemną woń. Niektórzy porównują ją do zapachu gnijącej cebuli, inni – zepsutego mięsa. Ci smakosze, którzy przełamią obrzydzenie, będą mile zaskoczeni, bo durian smakuje o wiele lepiej niż pachnie. W Azji rośnie czapla biała – jedna z najdelikatniejszych odmian orchidei. Na Sumatrze i Borneo można spotkać bukietnicę Arnolda. To największy kwiat w królestwie roślin – osiąga do 100 cm średnicy. Lasy deszczowe Azji Południowo-Wschodniej nie są obszarami dziewiczymi. Naukowcy są zdania, że ludzie ingerowali w to środowisko już 11 tys. lat temu. Kwiat wiśni – narodowy symbol Japonii – pojawia się na drzewach na przełomie marca i kwietnia. Osoby, które spóźniły się na ten niezwykły spektakl matki natury, mogą udać się na górskie szlaki, gdzie drzewa zakwitają kilka tygodni później. W czasach przed kolonizacją francuską, większa część obszaru Wietnamu była porośnięta wiecznie zielonymi lasami tropikalnymi. Rolnictwo generuje ok. 8 proc. chińskiego PKB. Warto wspomnieć, że Chińczycy nie prowadzą upraw wyłącznie na swoim terytorium, ale także... na Księżycu. W 2019 roku statek kosmiczny Chang'e-4 wylądował na ciemnej stronie Srebrnego Globu. Na jego pokładzie znajdowała się miniaturowa biosfera z nasionami m.in. bawełny, ziemniaków i rzepaku. Nie tylko Japonia, ale także Chiny słyną z pięknych ogrodów. Pierwsze tego typu obiekty zakładano wokół pałaców cesarskich już 200–300 lat p.n.e. Bambus – jedna z najważniejszych roślin dla azjatyckiej gospodarki – nie jest drzewem ani krzewem, lecz trawą. W wilgotnych lasach Sumatry rośnie dziwidło olbrzymie. Ta niezwykła roślina zawdzięcza swoją nazwę kwiatom, które osiągają do 3 m wysokości! Ciekawostki o zwiedzaniu Azji Azja nie zdeptana przez turystów? Podpowiadamy Zima w Tajlandii, czy w Indiach? Czemu nie! Oto kilka wskazówek, na temat tego, gdzie konkretnie warto zajrzeć Dla Europejczyka pierwsza podróż do krajów azjatyckich może być niemałym szokiem. Żeby uniknąć zaskoczenia, warto najpierw zapoznać się z najbardziej zaskakującymi ciekawostkami na temat zwiedzania tego kontynentu. W Azji kursują tzw. sleeping busy. Pod tą nazwą kryją się dalekobieżne autobusy z miejscami do spania. W Tajlandii, w niektórych restauracjach jedzenie serwowane jest nie na talerzach, a na jednorazowych obrusach. W azjatyckich toaletach publicznych (zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej) zużytego papieru nie wyrzuca się do muszli, a do kosza na śmieci. Trzeba jednak podkreślić, że ten podstawowy artykuł higieniczny jest niezbyt często udostępniany przez zarządców publicznych toalet. W każdej można natomiast znaleźć kranik z wodą do podmywania. Wielu turystów obawia się, że bez umiejętności posługiwania się pałeczkami trudno im będzie poradzić sobie w azjatyckich restauracjach. Bez obaw. Właściwie każdy lokal udostępnia łyżkę i widelec. Zaskoczeniem może być natomiast fakt, że w Azji nie używa się noża do porcjowania posiłku. Bez względu na to, który azjatycki kraj jest celem podróży, każdy turysta powinien zapoznać się z panującymi tam obyczajami i szanować je. W Singapurze żucie gumy na ulicy może być ukarane mandatem. Turyści udający się do Tajlandii muszą pamiętać, że dotknięcie czyjejś głowy jest tam niemile widziane. Tajowie uważają, że to właśnie głowa jest najważniejszą częścią ciała. Zabronione jest nawet gładzenie dzieci po włosach. Chcąc zwiedzić buddyjską świątynię, trzeba pamiętać o zdjęciu butów przed wejściem. Chcąc przywitać się z Chińczykiem uściskiem dłoni, należy zaczekać na zainicjowanie kontaktu. Zwyczajowym powitaniem jest tam skinienie głową. Ciekawostki geograficzne o Azji Bajkowa Azja na każdą kieszeń Podróż do Azji nie musi być kosztowna Czy wiesz, że niemal 75 proc. powierzchni Azji zajmują wyżyny i góry? Ciekawych informacji na temat geografii tego niezwykłego kontynentu jest więcej. Tylko dwa kraje Eurazji mają swoje terytorium na obu kontynentach. Mowa o Rosji i Turcji. Dla nikogo nie jest zaskoczeniem, że to właśnie azjatyckie kraje charakteryzują się największą gęstością zaludnienia. Warto jednak wiedzieć, że nie jest to regułą. Przykładem niech będzie Mongolia, która należy do państw o najniższej gęstości zaludnienia. Wydaje się, że Ameryka Północna i Azja to dwa odległe kontynenty. Tymczasem Cieśnina Beringa, która rozdziela ich północne krańce, ma zaledwie 85 km. Nepal jest jednym z najsłabiej zurbanizowanych krajów świata. Jedynie 10 tamtejszych miast zamieszkuje więcej niż 100 tys. osób. W obszarze metropolitarnym Tokio mieszka więcej osób niż w całej Kanadzie. W Azji mieszka ok. 60 proc. wszystkich ludzi na świecie. W Azji jest najwięcej miast, w których populacja przekracza milion mieszkańców. Azja to nie tylko wielkie kraje i rozległe tereny. Powierzchnia najmniejszego azjatyckiego państwa – Malediwów – to zaledwie 298 km kw. Azjaci spożywają ok. 90 proc. światowej produkcji ryżu. Tylko 2 kraje na świecie mają ponad miliard mieszkańców. Oba – Chiny i Indie – leżą na kontynencie azjatyckim. Inne ciekawostki o Azji Podróż pociągiem przez Azję. 6 niezwykłych tras kolejowych Od początku pandemii koronawirusa trendy w podróżowaniu zmieniły się. Zmieniło się również podejście do bezpieczeństwa w trakcie wycieczek. Nowe restrykcje i obostrzenia doprowadziły do... Poniżej zamieszczamy 10 dodatkowych ciekawostek na temat Azji. W Azji mieszka najwięcej miliarderów na świecie. Mieszkańcy Japonii, Singapuru i Korei Południowej mają najwyższe średnie IQ na świecie. Nic dziwnego, że z Japonii pochodzi 25 noblistów. W krajach azjatyckich wyznawane są jedne z najstarszych religii świata. Mowa o hinduizmie (Indie) i zaratusztrianizmie (Iran). Azjaci reagują na alkohol znacznie mocniej niż większość innych narodowości. W ich przypadku „słaba głowa” jest wynikiem braku aktywności enzymu odpowiedzialnego za metabolizowanie tej substancji. Najprawdopodobniej dotyczy to 40–50 proc. Azjatów. Obniżona tolerancja na działanie alkoholu nie jest jedynym problemem Azjatów. Po osiągnięciu dorosłości ok. 90 proc. azjatyckiego społeczeństwa przestaje wytwarzać enzym niezbędny do trawieniu laktozy. Wśród Azjatów, najbardziej długowiecznym narodem są Japończycy. Średnia długość życia w kraju kwitnącej wiśni to niemal 85 lat. W Dongguan (Chiny) mieści się jedno z największych centrów handlowych świata. Obiekt jest tak wielki, że w jego wnętrzu wybudowano okazały rollercoaster. W Azji wzniesiono najwięcej drapaczy chmur. Najwyższy z nich – Burj Khalifa w Dubaju – mierzy aż 828 m. Mongolia nie ma dostępu do morza, ale ma marynarkę wojenną. W Indiach posiłki spożywa się rękoma, a dokładnie – prawą ręką. Lewa jest uważana za nieczystą. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tajlandia. 3 sposoby na szał tropików i cenne rady
Czy można odpocząć w Tajlandii? Moim zdaniem – nie! Po co tracić czas na sen, skoro wokół taka moc atrakcji?
Na Patpong wcześniej czy później trafiają wszyscy, którzy lądują w Bangkoku – bo kto zdoła przezwyciężyć chęć zobaczenia najbardziej rozrywkowego miejsca świata? Ja przyjechałam tu niemal wprost z lotniska, mimo że od 20 godzin nie zmrużyłam oka. Teraz mam wrażenie, jakbym była w delirium tremens. Oślepiają mnie tysiące neonów, uszy gwałci kakofonia dźwięków, nos atakują zapachy wydobywające się z niezliczonych jadłodajni. Nie mogąc im się oprzeć, kupuję porcję green curry, po którym usta puchną mi do rozmiarów cudownie zmysłowych warg Naomi Campbell. Przedzieram się między straganami obwieszonymi girlandami ubrań, przytłoczonymi stosami bransoletek, armiami figurek Buddy, paczkami kadzidełek i łańcuchami świątecznych lampionów. W głowie się nie mieści, że można wyprodukować takie ilości towaru. Mijam kolejne salony piękności, gdzie turystki fundują sobie ekspresowy manicure i pedicure – ja wybieram masaż. Tyle się nasłuchałam o tajskich specjalistach, że czas ich przetestować. Żylasta pani poniewiera moje ciało, gniecie je i miażdży, zwija w precel, po czym wyciąga, aż trzeszczy. Po takim zabiegu wyglądam wprawdzie jak ofiara przemocy domowej (siniaki), ale czuję się cudownie lekko, niczym nowo narodzona wracam na ulicę. – Ping-pong show? – jakiś facet wciska mi do ręki menu, i bynajmniej nie jest to karta dań. Słyszałam o tym spektaklu i wiem, że nie powinny go oglądać grzeczne panienki. Żyletka, zakapslowana butelka, piłeczka pingpongowa – jest absolutnie zdumiewające, co może z tym wyczyniać kobieta za pomocą genitaliów. Przedstawienie przypomina na zmianę horror i komedię. Na pożegnanie właścicielka lokalu o wyglądzie mistrzyni Azji w zapasach żąda 1000 bahtów. Ale właściwie czego się spodziewałam? Że COŚ TAKIEGO można obejrzeć za jedno piwo, bo tak zapewniał mnie naganiacz? MIASTO DO SCHRUPANIA O architekturze Tajlandii z pewnością nie można powiedzieć, że jest ascetyczna. Spośród 400 świątyń, z jakich słynie Bangkok, Wat Pho jest najstarsza i największa. Dziesiątki krużganków prowadzą do budynków o różnym przeznaczeniu, a każdy ozdobiony jest niczym weselny tort. Wyglądają tak apetycznie, że aż chciałoby się pokroić je na kawałki i zjeść. Przed gigantyczną statuą Leżącego Buddy (46 m) chichrają się mali mnisi ubrani w pomarańczowe szaty. W Tajlandii każdy przedstawiciel płci męskiej wcześniej czy później zostanie mnichem, tak jak u nas do niedawna musiał zostać żołnierzem. W skupieniu przeszkadza mi nieustanny trzask migawek aparatów i odgłos pieniążków lądujących w ofiarnych miseczkach. 108 – tyle jest miseczek, tyle monet trzeba wrzucić i tyle razy powtórzyć życzenie, by miało szansę się spełnić. Ciekawe, czy kiedykolwiek ludzie przestaną wierzyć w takie rzeczy? Uznałam, że Wat Pho to szczyt szczytów dekoratorskiego kunsztu. Więcej ozdób już nie da się ani wymyślić, ani pomieścić. Basta! I wtedy zobaczyłam Wielki Pałac i Wat Phra Keo ze statuą Szmaragdowego Buddy. Ludzka wyobraźnia jednak nie ma granic. Wypływamy z przystani Tink Lan, prując motorówką nurt rzeki Menam. Bangkocka Wenecja przypomina slumsy. Domy o rozmiarach i wyglądzie naszych altanek działkowych mają obłażące z farby werandy, na których opalają się warany albo leżą wykończone upałem psy. Są też domki dla duchów, w których składa się ofiary z ryżu i czerwonej fanty, napoju cenionego przez mieszkańców zaświatów. Mijamy pływające wyspy hiacyntów i pola lotosów. Kanały się krzyżują, rozwidlają, plączą. Jakiś nastolatek na nasz widok układa palce w znak mówiący: jestem przystojny. Po chwili uświadamiam sobie, że ten równie dobrze może mieć 25 lat. Tutaj ludzie wyglądają o 10 lat młodziej, niż wynikałoby to z metryki. BILLBOARD JEGO WSPANIAŁOŚCI Tajowie mogą mieć puste domy, spać na gołych deskach, ale każdy członek rodziny ma własny samochód. Nic dziwnego, że ulice w Bangkoku wyglądają tak, jakby całe miasto miało się właśnie ewakuować. Kiedy wreszcie się z nich wyrywamy, zatrzymuje nas policja. Przewodnik tłumaczy, że dziś władza kontroluje autobusy, bo tak sobie wymyśliła. Jutro mogą zapolować na motorowerzystów w ramach akcji Kask”. Zwykle właściciele jednośladów ich nie zakładają. Bo skoro większość obywateli wierzy w przeznaczenie, po co im kaski? Policja też to wie, ale żyć z czegoś musi. Dlatego tu standardowy napiwek dla władzy wynosi 500 bahtów i smutny uśmiech kierowcy. Tajowie bowiem uśmiechają się zawsze, nawet jeśli nie jest im do śmiechu. Woda w Tajlandii symbolizuje bogactwo, dlatego każdy chce mieszkać obok niej, mieć staw, w ostateczności akwarium. Jedziemy wzdłuż rzeki Menam i jednocześnie cofamy się w czasie do początków historii tego państwa. W tej części świata każdy, kto był w stanie zdobyć odpowiednią licbę przyjaciół i ich opłacić, wybierał sobie miejsce na stolicę i obwoływał się królem. Silniejsi podbijali słabszych, zakładali dynastie i przemijali, wraz z materialnymi dowodami swej potęgi. Dziś cała Tajlandia udekorowana jest królewskimi portretami, które wyglądają jak billboardy reklamujące monarchię. Król Rama IX – Jego Wspaniałość, Wielki Pan, Siła Ziemi, Nieporównywalna Moc, Potomek Boga Wisznu (to tylko drobna część jego licznych tytułów) – spogląda na poddanych z ojcowską uwagą. Tutaj rodziców się szanuje. Nikt więc nie krytykuje rodziny królewskiej. Gazety nie publikują plotkarskich artykułów. Najważniejsza rodzina kraju stanowi tabu. Dawniej nawet nikomu nie wolno było dotknąć jej członka. Zakaz zniesiono, gdy łódź z monarchą przewróciła się, a pasażerowie utonęli, bo nikt nie odważył się im pomóc. Ayutthaya przypomina zaginione królestwo. Kiedyś była to wielka metropolia z dwoma tysiącami świątyń, które wichry dziejów zamieniły w malownicze ruiny. Są tu prangi w kształcie kolb kukurydzy i czedi wyglądające jak wielkie kamienne dzwony na prochy monarchów. I nieprawdopodobna liczba posągów Buddy. Każdy gest i poza Buddy ma znaczenie. Leżąca to przejście w stan nirwany, czyli ostatecznego wyzwolenia się od cierpienia. A co oznacza opleciona korzeniami głowa Buddy, najbardziej obfotografowana atrakcja? TU RZĄDZĄ MAŁPY! Tablice z takim ostrzeżeniem obok świątyni Prang Sam Yod w miasteczku Lop Buri powinny stać bezwzględnie. Tamtejszy małpi gang liczy ze stu członków. To wielka rodzina z seniorami, matronami, podlotkami, zakapiorami i maluchami. Leżą sobie, iskają się, wydają się zainteresowane jedynie sobą. Pozory! Gdy tylko wyciągnęłam z kieszeni banana, małpy natychmiast rzuciły się w moją stronę. Omal nie ściągnęły mi spodni, wskoczyły mi na plecy, a potem wlazły na głowę. Nie dziwię się już, że z otaczających świątynię bloków wyprowadzili się wszyscy mieszkańcy. Ruiny Sukhothai, stolicy pierwszego królestwa Syjamu, też zostały opuszczone. Miasto to błyszczało w XIII w. w dolinie Menamu niczym supernowa. A potem tak jak ona zgasło. Docieramy do kompleksu świątynnego Wat Mahathat, duchowego centrum królestwa, gdzie przechowywane były relikwie Buddy. Nawet ząb czasu nie zniszczył urody tego miejsca. Połamane kolumny i wybrakowane posągi są niczym wizytówka pogodzenia się z przemijaniem. BRUDERSZAFT ZE ŚWIŃSKIMI USZAMI Zieleń ryżowych pól rozlewa się na coraz bardziej pofałdowany krajobraz. Dawniej tereny na tajsko-birmańsko-laotańskim pograniczu nazywano złotym trójkątem. Jednak to nie cenny kruszec zapracował na tę nazwę, a opium. W Mae Sai, miasteczku zamienionym w wielki bazar, przekraczamy granicę z Birmą. I wprost ze świątyni Nefrytowego Buddy trafiamy na wesele. Język gestów i uśmiechów pomaga nam nawiązać kontakt. Panowie zapraszają mnie do swojego grona. Wkładają mi do ust smażone świńskie uszy, każąc popijać wódką, i tak kilka razy pod rząd. Rozumiem, że to coś w stylu bruderszaftu. Nieco później zaczynają się tańce. To znaczy tańczymy my, a goście weselni robią nam zdjęcia telefonami komórkowymi. Na chwiejnych nogach wracamy do Tajlandii, a tam odwiedzamy Dom Opium, gdzie kurzy się imponująca kolekcja fajek do palenia tej substancji. Narkotyk ten zniszczył życie wielu ludzi i rozłożył na łopatki Państwo Środka, jednak w czasach, kiedy nie znano środków znieczulających, uśmierzał ból nie tylko egzystencjalny. Wracamy do Chiang Rai na kolację. W centrum miasta trafiamy na plac oflankowany restauracjami. Czego tu nie ma. Szarańcza, wszelkich rozmiarów pędraki, karaluchy i wypasione na ryżu szczury. Doprawdy nie wiem, na co się zdecydować. GÓRALE Z BAMBUSOWYCH DOLIN Wzgórza rosną coraz bardziej, a temperatura coraz bardziej spada. Przygotowujemy się na spotkanie z górskimi plemionami, które przetrwały w odciętych od świata wioskach porozrzucanych gdzieś wśród lasów i wodospadów. Choć łączy je wspólna nazwa i niesamowicie piękne stroje, dzieli wszystko: obyczaje, język, religia. Od pokoleń żyły one z uprawy roli, ale odkąd rząd zabronił karczowania dżungli, ich sytuacja ekonomiczna gwałtownie się pogorszyła. Przestają być samowystarczalni. Aby przeżyć, zaczynają sprzedawać swoją kulturę, zapraszają turystów do domów, tańczą dla nich i śpiewają, gotują, tkają szaliki. Autentyczne do niedawna wioski zamieniają się w cepelię. Akha uważają, że duchy i ludzie dawniej żyły pod jednym dachem, ale jak to często bywa ze współlokatorami – pokłócili się. Duchy wyprowadziły się do lasu, a ludzie zamieszkali w wioskach. Duchy mogą widzieć ludzi, ale ci duchów zobaczyć nie mogą. Wyjątkiem są obdarzeni specjalnym darem wybrańcy, szamani, stanowiący łącznik między oboma światami. Kobiety z tego plemienia mają zjawiskową srebrną biżuterię. Przedstawicielki mniejszości Lahu z kolei noszą czarne futrzane czapy, a Yao to jedyne plemię, które wypracowało własne pismo. Największe jednak emocje wzbudza wioska zamieszkana przez kobiety, które wyglądają, jakby ich głowy wyciśnięto z mosiężnych tub. To panie z mniejszości Padaung. Przyglądam się im z niepokojem, niektóre mają szyje dwa razy dłuższe niż moja, a obręcze noszą też małe dziewczynki. Wiem że ich długość to złudzenie optyczne i po zdjęciu pierścieni szyja wróci do pierwotnych rozmiarów, ale życie w takim kołnierzu ortopedycznym bardzo ogranicza swobodę. Po co więc to robią? Dla nas turystów? Żeby uchodzić za piękne? Żeby utrzymać rodziny? Wioska Hmongów leży wysoko w górach, wyżej niż jakiekolwiek miejsce w Polsce. Noc jest pełna gwiazd i dźwięków tysięcy owadów. Wszystko wokół mnie żyje intensywnie. Rano budzą mnie krowie dzwonki. Zamiast przewrócić się na drugi bok, ruszam na spacer. Dopiero teraz widzę, jak tu pięknie. Bambusowe chatki stoją w środku dżungli. Oryginalne składały się z jednej izby z ogniskiem pośrodku i łóżkami rozstawionymi po kątach. Każda z żon (Hmongowie są poligamistami) zajmowała swój narożnik. Wdycham pachnące ziołami powietrze. Ogrzewam twarz promieniami słońca. I nagle szarpię nogę i nie mogę jej uwolnić – przytrzymuje ją jakieś zielsko. Z bliska zielsko okazuje się linką. Tak się kończą spacery w nieznanym terenie. PATTAYA CELEBRUJE ROZPUSTĘ Mieszkam w domku, mam własny hamak, prywatne komary, prysznic w ogrodzie i kawałek plaży. Po nocy spędzonej w pociągu i kilku godzinach w autobusie dotarłam na przedmieścia Pattai. Plażuję, zajadam się ananasami. Wypoczywam. Wieczorem ruszam w miasto. Na nadbrzeżnej promenadzie można spotkać najpiękniejsze kobiety Tajlandii, czyli transwestytów. Śpiewają z playbacku. Chirurdzy plastyczni z ciałem potrafią zrobić cuda, ale ze strunami głosowymi już nie. Ta ulica to centrum wszelkiej rozpusty. Są tu więc niemieccy playboye po siedemdziesiątce, w hawajskich koszulach. Albo zasuszeni holenderscy hippisi w spodenkach khaki. Są też Rosjanie, z piwnymi brzuchami i czerwonymi twarzami. Tu nie liczy się wygląd, tylko kolor karty kredytowej. Muzyka zagłusza myśli i wyrzuty sumienia, a drinki rozluźniają garderobę. Panie są urocze i chętne, same siadają na kolanach. Po co kończyć tak piękny wieczór? Życie jest krótkie, a Tajlandia to wymarzone miejsce, by je celebrować. INFO: Powierzchnia: 513 tys. km2. Język: tajski. Ludność: 68 mln, z czego 75 proc. stanowią Tajowie, a 15 proc. obywatele pochodzenia chińskiego. Religia: buddyzm (95 proc.), islam (4 proc.). Waluta: baht (THB); 1 zł = ok. 10 THB CZAS: 13 DNI KOSZT: 6 TYS. ZŁ Przez cały rok w Tajlandii jest bardzo ciepło i – niestety – deszczowo. Często pada nawet podczas okresu chłodniejszego i suchego, czyli od listopada do lutego. Od marca do lipca trwa pora gorąca trudna do zniesienia dla Europejczyków. Średnia temperatura wówczas to 30°C. Pora deszczowa z kolei zaczyna się w czerwcu i kończy w październiku. W Bangkoku spada wtedy do 300 mm wody miesięcznie. Polacy są zwolnieni z obowiązku wizowego przy wjeździe do Tajlandii, pod warunkiem że cel ich pobytu jest turystyczny. Samolotem z Europy dolecimy do Bangkoku i Phuket z przesiadką w jednym z krajów europejskich lub azjatyckich. Bilety można kupić już za 2 tys. zł. Warto więc rozglądać się za okazjami. Atrakcyjne wycieczki do Tajlandii organizuje też biuro podróży Itaka. Za 13 dni, podczas których: zwiedzimy Bangkok, dawne królestwa Tajlandii, odwiedzimy górskie plemiona, spłyniemy tratwami, odbędziemy przejażdżkę na słoniach, odwiedzimy Birmę i Laos, poplażujemy w Pattai – zapłacimy od 5200 zł. Więcej www.itaka.pl. Po miastach najwygodniej przemieszczać się tuktukami, bo one nie utykają w gigantycznych korkach. Cenę należy negocjować przed kursem. Jej wysokość nie powinna przekroczyć kilku dolarów. Taksówki są droższe i często pozbawione klimatyzacji. W Tajlandii koniecznie trzeba zafundować sobie masaż. Godzinny masaż stóp kosztuje ok. 4 dol. Całego ciała – tajski lub olejowy, które trwają prawie 1,5 godziny, to wydatek ok. 10 dol. Za pedicure wykonany przez rybki garra rufa zapłacimy 2 dol. Polecam zwłaszcza tym, którzy uwielbiają się śmiać. Tajowie nie używają soli, tylko soku z cytryny lub sosu rybnego. Do wielu świątyń nie wejdziemy, mając odkryte kolana i ramiona. Na 78. piętrze Baiyoke Sky (najwyższego budynku w Bangkoku) mieści się restauracja. Po kolacji można obejrzeć panoramę stolicy Tajlandii z tarasu. Jeżeli Tajowie witają nas z dłońmi złożonymi na wysokości klatki piersiowej, to znaczy, że traktują nas jak równych sobie. Podnosząc je na wysokość głowy, okazują nam duży szacunek. Z dłońmi złożonymi na wysokości czoła oddają hołd Buddzie. W miejscowości Damnoen Saduak pod Bangkokiem znajduje się pływający targ. Kupcy sprzedają tam z łodzi swoje towary. Można spróbować przygotowanych przez nich tradycyjnych dań. Emocje gwarantowane. 3 SPOSOBY NA TAJLANDIĘ: ROZRYWKA W tajskim boksie ciosy zadaje się nie tylko pięściami, ale też łokciami i kolanami. Walki można obejrzeć za darmo lub za jedno piwo. Alcazar show w Pattai to rewia transwestytów. Kostiumy, dekoracje, pełen przepych. Bilety kosztują ok. 100 zł. W dużych miastach działają biura podróży, które oferują wycieczki po całej Tajlandii, a nawet do krajów sąsiednich, np. trzy dni w Kambodży: 300 zł. NOCLEGI W Tajlandii baza hotelowa jest ogromna, hosteli również nie brakuje. Jeśli ktoś nie dba o standard, przenocuje tu już za 20–30 zł. River Kwai Jungle Raft w pobliżu Kanchanaburi to hotel pływający na tratwach. Od 200 zł za pokój. www.riverkwaijunglerafts.com Hmong Hilltribe Lodge to ośrodek położony w górach. Nocleg w tradycyjnej chatce ze śniadaniem: od 250 zł. www.hilltribelodge.com Zielone curry Składniki: łyżka oleju, słoik sosu Tajskie Zielone Curry Blue Dragon, 2 piersi kurczaka, czerwona papryka, mleczko kokosowe Blue Dragon, czerwona papryczka chilli, bazylia do dekoracji Przygotowanie: Pokrojonego w plasterki kurczaka smaż na oleju do zarumienienia się. Dodaj paprykę i smaż wszystko ok. 2 minuty. Dolej sos, doprowadź do wrzenia i gotuj na wolnym ogniu, aż kurczak będzie miękki (ok. 10 minut). Dla złagodzenia smaku możesz dolać odrobinę mleczka kokosowego. Podawaj z ryżem, udekorowane papryczką chilli i bazylią.
Singapur: Zobacz to niesamowite miasto w 48 godzin
Jak w ciągu dwóch dni zobaczyć całą Azję.
Już pierwszy łyk singapurskiego powietrza przekonuje mnie, że w tym kraju nie ma tlenu. Oczywiście wiem, że w teorii jest go tyle samo co wszędzie, czyli 21 proc., ale w praktyce nie ma czym oddychać. Jest tak parno, że cienkie okładki mojego paszportu zwijają się po kilku dniach w rulonik. Tak parno, że włosy nie chcą się układać, ale za to zmarszczki magicznie znikają. Tak parno, że gdy idzie się do dentysty, każą oddychać wyłącznie przez nos, bo inaczej narzędzia parują i nie da się nimi pracować. Dwa, trzy miesiące, a buty zaczynają rozkładać się w sza? e. To dlatego najlepsze i najbardziej popularne obuwie w Singapurze to gumowe japonki, którym niestraszna ani wilgoć, ani największe oberwanie chmury (a chmury tutaj obrywają się często i solidnie). Na prognozę pogody nie ma za bardzo co zwracać uwagi. I tak wiadomo, że będzie ok. 30 stopni, nieco słońca, ale i pewnie poleje. Najniższa temperatura odnotowana kiedykolwiek w Singapurze to 19,4 stopnia Celsjusza (w 1934 r.). Najwyższa – 36 stopni. Parasol zawsze warto mieć przy sobie. Jeśli nie na deszcz, to żeby ochronić się przed ostrym słońcem. Mam wrażenie, że Singapurczycy zawsze po ulicach chodzą z parasolką. PIERWSZY DZIEŃ 10:00 Dzielnica Little India jest dla mnie sporym zaskoczeniem. Czego się spodziewałam? Nieskazitelnie czystych chodników, wypolerowanych fasad i ogólnego poukładania graniczącego z nudą... W końcu Singapur słynie z drastycznego prawa nakazującego porządek. Za śmiecenie – 1 tys. dol. singap. (ok. 2,2 tys. zł) kary. Za jedzenie w metrze – 500 dol. singap. (ok. 1,1 tys. zł). Jeszcze do niedawna nawet posiadanie gumy do żucia niosło ryzyko spędzenia roku w więzieniu (teraz gumę można już w Singapurze kupić, choć tylko w aptekach). A tymczasem okolice ulicy Serangoon to rzeczywiście wycinek Indii, może bez krów, ale ze sporą dozą hinduskiej atmosfery. Kobiety w różnobarwnych sari tłoczą się w małych sklepikach po świeżą okrę, a w powietrzu unosi się zapach egzotycznych przypraw. Do zwiedzenia, co ciekawe, przede wszystkim meczet: Masjid Abdul Gaaoor Mosque, wyjątkowo udana mieszanka stylów mauretańskich, europejskich i hinduskich. Na lunch zaś godna polecenia jest restauracja Glassy Junction (72A Dunlop Street), a szczególnie ich świetnie przyprawiony dal makhani. 13:00 Singapur, jak przystało na miasto wyrosłe przy porcie, to prawdziwa mieszanka etniczna. Są tu Chińczycy (stanowiący większość, bo aż 74 proc. społeczeństwa), Malajowie, Hindusi, Europejczycy i potomkowie chińskomalajskich związków nazywani Peranakan. Najlepiej zaś tę mieszaninę kultur zauważyć, chodząc po centrum Singapuru – jak łatwo z Małych Indii przenieść się do Chinatown albo dzielnicy arabsko-malajskiej. Każda z nich zaś to odrębny świat. W Kampong Glam dokąd udaję się z Little India, zamiast zapachu curry w powietrzu unosi się aromat z szisz, a zamiast sari w sklepach sprzedaje się dywany i chusty do zakrywania włosów. Najlepszym miejscem na wypicie kawy jest deptak Bussorah, nad którego północnym końcem górują złote kopuły Meczetu Sułtana. To najważniejsze miejsce kultu dla tutejszych muzułmanów, czy to pochodzenia arabskiego, malajskiego, czy tamilskiego. Wnętrze niestety nieco rozczarowuje (chyba że kogoś zafascynuje ogromny dywan o powierzchni 4 tys. m2). Dodatkowego koloru Bussorah Street dodają różnobarwne, filigranowo wykończone kamienice, w których mieszczą się sklepy z antyka- mi i małe restauracyjki. A nad tym wszystkim – strzeliste palmy. Moją ulubioną ulicą jest jednak Haji Lane, wąska alejka wciśnięta pomiędzy pomalowane na intensywne czerwienie i żółcie zabytkowe domy, o ścianach artystycznie zdobionych graffiti (tak, nawet w tej krainie ładu i porządku). To tu mieszczą się najbardziej oryginalne singapurskie butiki, do których czasem trzeba wspiąć się wąskimi, stromymi schodami albo przestąpić przez wygrzewającego się w progu kota. Do wyszperania są tu kreacje lokalnych projektantów, oryginalne akcesoria czy np. ekologiczne suknie wieczorowe uszyte z bambusa (Zhai, 82 Haji Lane). 15:00 Żeby odpocząć od chodzenia, wybieram się na Sentosa Island, czyli do parku rozrywki Singapuru. W tutejszym Universal Studios można pojeździć zapierającą dech w piersiach kolejką Battlestar Galactica, odwiedzić Jurassic Park i Shreka, zaś w akwarium Underwater World ponurkować z rekinami. Dla mnie jednak największą atrakcją jest egzotyczna plaża ocieniona palmami: Tanjong Beach. Co z tego, że sztuczna, że piasek przywieziony z Malezji? I tak wszystko wygląda jak na pocztówce, fale rozbijają się na brzegu, a słońce opala. Tylko rozłożyć kocyk, w pobliskiej kawiarence zamówić drinka (oczywiście z papierową parasolką) i voila – pełen relaks. A jedyne co przypomina, że to jednak nie Karaiby, a Singapur, to sunące do portu ogromne sylwetki statków na horyzoncie. 18:00 Pod wieczór spalona słońcem wracam do centrum miasta. Czas na kolację w prawdziwie singapurskim stylu – czyli w tzw. hawker centre. To kompleks, w którym pod jednym dachem skupiają się liczne niewielkie, ale za to niebywale tanie restauracyjki (główne dania oferowane są w cenach od ok. 1 do 4 dol. singap.). Fioletowa linia metra zabiera mnie od brzegu wyspy Sentosa do stacji Outram Park w Chinatown. Niedaleko stąd mieści się jeden z najsłynniejszych singapurskich hawker centres, Maxwell Food Centre (11 South Bridge Road). Miejsce samo w sobie nieszczególne – ogromny spadzisty dach, rodzaj hali bez ścian. A w środku gwar, kakofonia zapachów i ponad setka maleńkich stanowisk oferujących wyśmienity przegląd azjatyckiej kuchni. Najlepszych kucharzy zaś można rozpoznać po długości kolejki, jaka ustawia się po ich dania. Czasem trzeba odstać nawet i 45 min. Tam gdzie ja się wybieram, kolejka jest krótsza. Jestem wegetarianką, zamawiam tofu smażone w sosie chili. Palce lizać. 20:00 15 min. na piechotę od Maxwell Food Centre i już jestem w Clarke Quay. To tutaj bawi się nocą Singapur. Nawet w poniedziałek wieczór liczne tutejsze knajpki pełne są po brzegi. W The Clinic Bar warto spróbować drinków z kroplówki (do picia przez słomkę, nie dożylnie) w stylizowanym na szpital barze, gdzie kelnerki przebrane są za lekarki, a siedzi się w wózkach inwalidzkich. Jeśli zaś komuś takie medyczne skojarzenia nie odpowiadają, może sprawdzić aktualne notowania piw na „giełdzie” Beer Market, gdzie ceny zmieniają się co pół godziny w zależności od popytu. DRUGI DZIEŃ 10:00 Spacerując ulicą Orchard zwłaszcza w weekendy, można odnieść wrażenie, że w tym samym momencie przechadza się tędy połowa mieszkańców Singapuru. Powód? Zakupy. Kiedyś były tu sady i plantacje gałki muszkatołowej. Dziś królują ogromne domy handlowe: Tangs, Takashimaya, The Heeren. W Singapurze zakupy to niemal sport narodowy, a Orchard Road jest niewątpliwie jego główną areną. Dla tych o grubych portfelach są butiki Versace, Gucci czy Ti? any. Dla tych o cieńszych – Marks and Spencer czy Zara. Nawet jeśli nie jest się zbytnim zakupoholikiem, warto zobaczyć to szaleństwo. Do przegryzienia zaś lokalny przysmak – sprzedawane na ulicy lody w kromce tostowego chleba. 13:00 Z harmidru „ulicy ogrodów” Orchard Road uciekam do prawdziwych ogrodów – tych botanicznych. Choć nie mogę powiedzieć, że to oaza ciszy: cykady, egzotyczne ptaki – tym razem to natura hałasuje wokół. Najbardziej wart wizyty jest National Orchid Garden – największy na świecie ogród orchidei. Jest ich tu aż 1 tys. gatunków plus 2 tys. hybryd. Naprawdę jest czym nacieszyć oczy. Szczególnie dużo czasu spędzam w pełnej mgły „chłodziarni” (Cool House). I choć rosnące tutaj wysokogórskie orchidee są delikatne i piękne, muszę przyznać, że innym ważnym po wodem, dla którego nieśpieszno mi z wyjściem, jest panujący tu niezmiernie odświeżający chłód. 15:00 10 min. jazdy taksówką od ogrodów botanicznych i już jestem w miejscu, gdzie zaczęła się historia Singapuru: pod posągiem brytyjskiego męża stanu sir Thomasa Stamforda Rafflesa uważanego za założyciela tego miasta-państwa. To właśnie tu, na brzegu rzeki, miał on w 1819 r. po raz pierwszy postawić stopę na singapurskim lądzie. Obecnie nazwa „Raffles” jest w Singapurze synonimem jakości i luksusu. Jest więc i Raffles Hospital (pięciogwiazdkowa prywatna klinika), jest prestiżowa szkoła Raffles Girls’ School, no i oczywiście jeden z najsłynniejszych hoteli świata – Raffles Hotel (1 Beach Road). Spacer od pomnika w kierunku tego luksusowego (i oczywiście drogiego) hotelu to wyprawa w kolonialną przeszłość Singapuru. Szczególne wrażenie robi na mnie monumentalny budynek sądu najwyższego i sąsiadujący z nim gmach ratusza – dowód na to, że na początku XX w. Brytyjczycy brali Singapur bardzo serio. Jednak dopiero na wewnętrznym, kipiącym tropikalną zielenią dziedzińcu Raffles Hotel czuję się, jakbym rzeczywiście przeniosła się w czasy, kiedy zatrzymywał się tu Joseph Conrad i Rudyard Kipling. Jedyne czego mi brakuje, to korkowy kapelusz. 17:00 Najciekawsze (i najstarsze) świątynie Singapuru mieszczą się w miejscu dość nietypowym – w szklano-stalowym centrum biznesowym nazywanym przez tubylców CBD – Central Business District ( jeden przystanek kolejki od ratusza). Na tle drapacza chmur banku OCBC taoistyczna świątynia Spokojnego Morza (Wak Hai Cheng Bio, 30B Phillip St.) wygląda jak wyjęta z innego świata – świata łodzi rybackich czy handlarzy opium. Zaledwie 400 m dalej jest równie misterna Świątynia Niebiańskiej Szczęśliwości (Thian Hock Keng, 158 Telok Ayer St.) – kolejna ostoja spokoju w biznesowym harmidrze CBD. Dziś trudno uwierzyć, że kiedy wybudowano ją w 1821 r., znajdowała się na brzegu morza. Jak dla mnie jednak najbardziej wyciszającym miejscem w całym mieście jest czwarte piętro w nowo wybudowanej świątyni Relikwii Zęba Buddy (Buddha Tooth Relic Temple, 288 South Bridge Road). Tuż za progiem budynek ten szokuje złotem – wszystko tu lśni i mieni się: od ogromnego posągu Buddy po su? t, ściany i lampy. Na czwartym piętrze również nie brakuje złota: ząb Buddy (co do którego niektórzy eksperci mają wątpliwości, czy nie należał do jakiegoś zwierzęcia) otoczony jest stupą wykonaną z 480 kg 24-karatowego złota wysadzanego 600 szmaragdami. To co tworzy atmosferę tego miejsca, to monotonne inkantacje mnichów, rozłożone pod ścianami poduszki do medytacji i delikatny zapach kadzideł: wszystko to razem wzięte powoduje, że nie chce się stąd wychodzić. 18:30 Kiedy opuszczam świątynię Relikwii Zęba Buddy, uderza mnie chaos i kakofonia ulicy: jestem w samym sercu Chinatown. Na sprzedaż jest wszystko – od (nielegalnych) medykamentów z kości tygrysa, przez zabytkowe azjatyckie meble, po typowo turystyczne pamiątki. Po dwóch dniach chodzenia najbardziej kuszą mnie jednak niezliczone salony tradycyjnej chińskiej refleksologii stóp. Zwłaszcza że nie jest drogo: pół godziny terapii za 20 dol. Naciskanie odpowiednich punktów na moich stopach ma poprawić działanie moich narządów wewnętrznych, ułatwić przepływ energii Qi i oczywiście – zrelaksować. Niestety robię strategiczny błąd. Na pytanie, czy ma być masaż delikatny, czy mocny, wybieram „średni”. Okazuje się, że drobna Chinka ma palce ze stali. Po pół godzinie (i licznych prośbach o „lżej”) mój masaż kończy się siniakami. Dopiero potem dowiaduję się, że jeśli chce się czegoś bardziej dostosowanego do europejskiej skóry, trzeba iść do salonu odnowy uczęszczanego przez mieszkających tu obcokrajowców. Mądry Polak po szkodzie. 19:00 Dość obolała i niestety niezbyt zrelaksowana kuśtykam w kierunku Sri Mariamman (244 South Bridge Road), najstarszej i najbardziej uroczej świątyni hinduistycznej Singapuru. Wita mnie niesamowicie kolorowa brama z wieżą jakby ulepioną z różnorakich bóstw. A w środku – jeszcze więcej barw, mitologicznych potworów i bogów. Tra? am akurat na nabożeństwo, więc świątynia pełna jest gwaru, tradycyjnej muzyki i szelestu sari. Na kolację zaś udaję się do restauracji Eight Treasures (282A South Bridge Rd). Składam zamówienie i na stole pojawia się wieprzowi- na w sosie miodowym, kaczka po pekińsku i ryba na ostro. Wszystko wyśmienite i... zupełnie bezmięsne. Eight Treasures to typowa lokalna restauracja wegetariańska oferująca tzw. pseudomięso (mock meat) wyrabiane z soi i warzyw. Warto dać się oszukać. 21:00 Ostatnie spojrzenie na Singapur nocą: z 63. piętra baru 1 Altitude (1 Raffles Place) widać cały kraj. Tylko dla osób pozbawionych lęku wysokości. INFO Ludność: 5 mln. Położenie: Azja Środkowo-Wschodnia, na północy sąsiaduje z Malezją. Język: w teorii angielski. W praktyce często tzw. singlish, czyli mieszanka angielskiego, malajskiego, hokkien, mandaryńskiego, tamilskiego. Waluta: dolar singapurski, 1 SGD Cały rok. Ciekawym okresem jest Chiński Nowy Rok (przypada w styczniu lub lutym), kiedy miasto dekoruje się na czerwono i odbywają się parady. Jeśli zaś na zakupy, to najlepiej podczas Wielkiej Singapurskiej Wyprzedaży, w tym roku od 27 maja do 24 lipca. Obywatele polscy mogą wjeż­dżać i przebywać w Singapurze do 90 dni bez wizy. www.ica.gov.sg Loty z większości dużych por­tów europejskich oferują m.in. Sin­gapore Airlines, Air France, Alita­lia, British Airways, Iberia etc. Najlepiej kolejką miejską MRT oraz taksówkami, które nie są drogie, choć czasem trudno je złapać. Jeśli przyjeżdża się na dłużej, warto kupić kartę EZ-link dającą zniżki na przejazdy i ułatwiającą korzystanie z autobusów i kolejki (wystarczy ją zeskanować). Do nabycia m.in. w sklepach 7 Eleven. Uwaga na komary! W Singapurze występuje tzw. gorączka denga. W przypadku nagłej gorączki i bólu głowy warto udać się do lekarza. I unikać ibuprofenu oraz aspiryny, ponieważ mogą one spowodować, że choroba przyjmie postać gorączki krwotocznej (bezpiecznym lekiem jest paracetamol). Można bezpiecznie pić wodę z kranu. Restauracje w Singapurze są oficjalnie oceniane pod względem czystości od A (najczystsze) po D (zdecydowanie unikać). Odpowiedni certyfikat musi być wywieszony w widocznym miejscu NIEPEŁNOSPRAWNI Singapur to dla osób na wózku jeden z najbardziej przystępnych krajów w Azji. Największe problemy dotyczą komunikacji miejskiej. Singapore’s National Council of Social Service (170 Ghim Moh Rd) oferuje darmowe kopie informatora Access Singapore o usprawnieniach dla osób niepełnosprawnych w hotelach, sklepach, kinach itd. Ciekawe informacje zawiera też strona The Disabled People's Association: www.dpa.org.sg, np. numery do taksówek przystosowanych dla osób na wózkach. Ostrożnie z wwożeniem leków do Singapuru – na import niektó­rych trzeba mieć zezwolenie. Wię­cej: www.hsa.gov.sg.
"W Tybecie wielu rzeczy nie wolno robić." Opowieść o podróży do zakazanego kraju
Było nas stać na 7 dni w Tybecie. Wybraliśmy najtańszą opcję, czyli obowiązkowy pakiet: samochód, przewodnik, kierowca. Do tego bilety na pociąg, noclegi, wyżywienie i nerwy.
Podróż dookoła Azji miała swoją cenę, ale nie o pieniądze tu chodzi. Z kserokopią pozwolenia na wjazd do Tybetu wsiedliśmy do pociągu, który robiąc pętelkę, miał zawieźć nas do Lhasy. Pociąg do Tybetu... Może trudno go sobie wyobrazić, ale nie jest wcale pociągiem widmem. Kolej tybetańska działa od 2006 r., jej budowa została szeroko oprotestowana przez organizacje działające na rzecz ochrony Tybetu i jego kulturowego dziedzictwa. Według nich linia kolejowa mogłaby się przyczyniać do sprawnego przenikania ludności chińskiej do tego miejsca i tym samym wynaradawiania Tybetańczyków. Prawdą jest, że pociąg przewozi sporo pasażerów. Są to nie tylko Chińczycy, ale też turyści. Ci ostatni wsiadają zwykle w Chengdu, w prowincji Syczuan, by odbyć prawie 50-godzinną podróż przez rozległą Wyżynę Tybetańską. Choć zaczyna się niezbyt ciekawie, już po chwili zachwyca wspaniałym pejzażem, w którym dominują góry i błękitnookie jeziora. TYBET WITA Pociąg kończy bieg w Lhasie, stolicy tego podniebnego królestwa. Na dworcu nie wolno się zasiadywać. Dlaczego? – bo nie. W Tybecie wielu rzeczy nie wolno robić. Dworzec jest otwarty tylko wtedy, kiedy przyjeżdża lub odjeżdża pociąg. Musimy szybko wyjść z poczekalni, przed którą stoi nasz przewodnik, wymachując kartką z jednym z naszych nazwisk. Dlaczego wybrał najtrudniejsze i najdłuższe? Jak nakazuje tradycja, jesteśmy witani po buddyjsku – każdy dostaje białą katę, czyli specjalną długą szarfę z wytłoczonym wzorem. Oto naprawdę jestem w Tybecie. STOLICA DACHU ŚWIATA Lhasa leży na 3490 m n.p.m. Jej centralnym punktem jest Jokhang – najstarsza i najważniejsza buddyjska świątynia w tym rejonie świata. Ciągną do niej rzesze pielgrzymów, by modlić się w dziwnym, nieznanym mi języku. Świątynię otacza ulica Barkhor, pełna straganów z materiałami, „dewocjonaliami”, pamiątkami, koszulkami, masłem z mleka jaka czy zieloną herbatą. Po tej ulicy nie można chodzić według własnego uznania, lecz w pewien ściśle określony sposób. Trzeba mianowicie poruszać się zgodnie z ruchem wskazówek zegara – nie należy więc wracać do przegapionego straganu, lecz być czujnym przy następnym okrążeniu. Czujne są również wojskowe patrole ulokowane na rogach ulic i na dachach domów. Pod ich uważnym okiem na pewno nie wybuchnie żadne powstanie. Chińszczyzna wlewa się do Lhasy z całą swoją plastikową tandetą i wypełnia nowszą część miasta. Stolica została „zchińszczona”. W drodze do pałacu Potala mijamy sklepy z chińskimi towarami, chińskie restauracje, chińskie szyldy. Lhasa zamienia się w kolejne chińskie miasto. Chińczycy wprowadzają tu swoje porządki, poza tym zasiedlają tybetańską ziemię. Coraz więcej Chińczyków Han przyjeżdża tu do pracy. TYBETAŃSKA TOŻSAMOŚĆ Pałac Potala dumnie góruje nad miastem. Jest reliktem minionej epoki, kiedy to przebywał w nim duchowy przywódca Tybetu, dalajlama. Teraz funkcjonuje jako muzeum. Grube sznury i kuloodporne szyby odgradzają zasmucone wizerunki Buddów. Tysiąc komnat kryje swoje tajemnice za grubymi ścianami. Nikt ich nie odwiedza – nie wolno. Zwiedza się tylko czerwoną część, czyli 20 pomieszczeń. Czas jest ograniczony: godzina od momentu skasowania biletu. Nie wolno filmować, fotografować, dotykać. Nic nie wolno. Ale do pałacu przychodzą Tybetańczycy. Z różańcami w dłoniach cicho przemierzają dostępne pokoje. Dla nich pałac Potala to wciąż święte miejsce, symbol religijnej i narodowej tożsamości. AUTOSTRADA PRZYJAŹNI Opuszczamy Lhasę rankiem i zmierzamy ku granicy z Nepalem. Autostrada Przyjaźni, Friendship Highway, wije się wśród pagórkowatych przestrzeni, ponad lazurowymi jeziorami. W najwyższym punkcie, na przełęczy Gyatso, wspina się na ponad 5000 m n.p.m. Droga jest swego rodzaju punktem widokowym, bowiem z okna samochodu można podziwiać krajobrazy, tradycyjne tybetańskie budownictwo, stada zwierząt i miejsca religijnego kultu. Zatrzymujemy się nad jeziorem, którego woda ma kolor tak intensywny, że aż kręci się w głowie. Następnie dojeżdżamy do miasta Gyantse, w którym znajdują się klasztor i wielka stupa. Otacza je fort zdobyty w 1904 r. przez Brytyjczyków. W walce poległo wielu Tybetańczyków – nic dziwnego, bronili się głównie modlitwą. Straty po stronie brytyjskiej wyniosły raptem cztery osoby. Na pamiątkę tych wydarzeń postawiono pomnik z napisem głoszącym, że w tym miejscu Tybetańczycy dzielnie bronili chińskiej ziemi. Noc spędzamy w Shigatse, dziwnie spokojnym mieście, które sprawia wrażenie wyludnionego. Tam rankiem zaobserwowaliśmy niezwykłe urządzenie do gotowania wody: statyw z aluminiowym talerzem „satelitarnym” i czajnikiem. Talerz odbijając ciepło promieni słonecznych, ogrzewał wodę. Genialne w swej prostocie i pewnie dlatego niesamowicie tutaj popularne. EVEREST W BLASKU SŁOŃCA Po całym dniu podróży dzień powoli chyli się ku wieczorowi. Wjeżdżamy do Tingri. Kilka domków w tybetańskim stylu. Nic więcej. Ale wystarczy wyjść na równinę za wsią. Stamtąd rozciąga się widok na masyw Everestu. Ostry szpic najwyższej góry świata wbija się w blednący błękit nieba. Zachodzące słońce oświetla nieskazitelną biel śniegowej czapy. Everest pozuje jak najlepsza modelka. Poranek, różowiące się nad górami niebo i skostniałe od zimna palce rozpoczynają nasz ostatni dzień w Tybecie. Droga do granicznego miasta Zhangmu wiedzie wśród ośnieżonych szczytów. W pewnym momencie kończy się asfalt i jedziemy rozkopaną szutrową drogą. W Zhangmu nasz samochód utyka w korku, bierzemy więc plecaki i idziemy w kierunku widocznego w oddali Mostu Przyjaźni, który łączy Tybet z Nepalem. Nad mostem powiewają dwie flagi, tworząc tym samym ładny kadr. Uwieczniam go na fotografii. Niestety zdjęcie zostaje odesłane w cyfrowy niebyt. Celnik każe sobie pokazać aparat, włącza go i usuwa plik – mimo naszych próśb, które szybko przeradzają się w awanturę. Odprawiamy się i wkraczamy do Nepalu. Zakazany kraj zamyka za nami swoje wrota. INFO TYBET Dojazd: najprościej – samolotem do Chengdu w Chinach, później pociągiem do Lhasy (ok. 350 yanów za hard sitter). Wiza: konieczna chińska wiza (220 zł): www.chinaembassy.org.pl. Jeśli podróżujemy przez Nepal, potrzebna dodatkowo wiza nepalska (25 dol., do kupienia na lotnisku). Noclegi: np. Lhasa International Youth Hostel, nocleg w dormitorium 60 yuanów. Warto wiedzieć: najtańszy pakiet do Tybetu (samochód, kierowca, przewodnik) kosztuje ok. 2 tys. yuanów (bez noclegów, wyżywienia, biletów wstępu). Zwiedzanie pałacu Potala to wydatek ok. 100 yuanów. Waluta: yuan (CNY); Anna Dąbrowska, 2011
Kelnerzy w białych rękawiczkach podają herbatę z mlekiem i kardamonem. Kolorowe pawie chodzą po królewskich ogrodach. Z tarasu rozciąga się piękny widok na miasto. Śpimy w stuletnich łożach dawnych książąt. Wszędzie marmur, luksus i zbytek. A wszystko za niewiele ponad 100 zł. Gdzie? W Indiach. Z dala od najbardziej uczęszczanych turystycznych szlaków znajdują się pałace maharadżów przemienione w hotele. Ceny pokojów onieśmielają miejscowych, ale dla Europejczyka wydają się niewysokie. W stuletnim pałacu z białego piaskowca może zamieszkać każdy w cenie już od 30 euro za noc. W Indiach powstała nieformalna sieć hoteli, które nawiązują do dziedzictwa maharadżów. Nazywają siebie: heritage hotels. Oto trzy bardzo atrakcyjne propozycje. 1. Pałac Lallgarh Obchodzi w tym roku sto lat. Imponująca budowla z czerwonego piaskowca była darem syna dla ojca. Maharadża Ganga Singhji zadbał o to, by architektura pałacu zachwycała: elementy wschodnie przeplatają się z europejskimi. Całość kosztowała milion rupii. W dwudziestoleciu międzywojennym bywali tu zacni goście: królowa Maria i król Jerzy V. Obecnie pałac jest we władaniu księżniczki Rajyashree Kumari, która prowadzi tu hotel. Już samo lobby robi wrażenie: wypolerowana marmurowa posadzka, kolumny i myśliwskie trofea. W hotelu bywają bollywoodzkie gwiazdy. Ostatnio widziano tu Amitabha Bachchana zwanego hinduskim Jackiem Nicholsonem. Gdzie? Bikaner, Radżastan. Za ile? Od 250 zł za pokój. www.lallgarhpalace.com 2. Roop Niwas Pałac ze złotego piaskowca. W pokojach są łóżka, które mają ponad sto lat. Na miejscu basen i siłownia, każdy pokój maharadży ma dostęp do bezprzewodowego internetu. Na gości Roop Niwas czeka 30 pokoi. malownicza jest również okolica: podczas safari na wielbłądach można podziwiać inne obiekty, m.in. Pałac Wiatrów z 953 małymi okienkami, które miały umożliwiać damom dworu obserwowanie życia codziennego miasta. Gdzie? Nawalgarh, Radżastan, Indie. Za ile? Pokój już od 120 zł. www.roopniwaskothi.com 3. Taj Lake Mało jest takich miejsc jak Lake Palace, letni pałac maharadżów w Udajpuru. Położone nad uroczym jeziorem trwa w swym pięknie od 250 lat. z bogato zdobionych balkonów i wieżyczek widać całe miasto. Dziedzińce chronią przed rażącym słońcem. Pełno tu marmurowych posągów i orientalnej mozaiki. Sześćdziesiąt sześć gościnnych pokoi urządzono w trzech kategoriach: luxury room garden view, luxury room lake view, palace room. I choć w każdym panuje luksus, wcale nie jest specjalnie drogo! Najtańsze pokoje już od 200 euro, najdroższe apartamenty 1000 euro za noc. We wnętrzach hotelu kręcono zdjęcia do filmu Ośmiorniczka z Jamesem Bondem. Gdzie? Jezioro Pićhola, Udajpur. Za ile? Od 220 euro za podwójne łóżko. www.tajhotels.com