To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Kraina Otwartych Okiennic zachwyca wyjątkową architekturą
Niektóre polskie wsie zachwycają nie tylko położeniem, ale także wyjątkową architekturą i historią. Na Podlasiu trzy z nich stworzyły niezwykły szlak turystyczny znany jako Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się jego intrygująca nazwa i dlaczego to miejsce od lat przyciąga miłośników spokojnych podróży?
Na południe od Białegostoku znajduje się miejsce, w którym czas zdaje się płynąć wolniej. Kraina Otwartych Okiennic prowadzi przez trzy podlaskie wsie słynące z kolorowych drewnianych domów oraz misternie zdobionych okiennic, narożników i szczytów budynków. To jeden z najbardziej charakterystycznych szlaków kulturowych w Polsce, pozwalający poznać wielokulturowe dziedzictwo regionu i zobaczyć architekturę, która przez dziesięciolecia niemal nie zmieniła swojego charakteru. Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się niezwykła nazwa tego miejsca? Choć nazwa brzmi niemal baśniowo, nie kryje się za nią legenda, lecz charakterystyczna architektura trzech podlaskich wsi – Trześcianki, Soc i Puchłów. To właśnie tutaj zachowały się drewniane domy z bogato zdobionymi okiennicami, nadokiennikami, narożnikami oraz szczytami budynków, które od dziesięcioleci są symbolem regionu. Misternie wykonane ornamenty, często malowane na intensywne odcienie błękitu, zieleni czy czerwieni, wyróżniają się na tle drewnianych elewacji i sprawiają, że trudno pomylić je z zabudową spotykaną w innych częściach Polski. To od tych charakterystycznych, często pozostawianych otwartych okiennic, wzięła się nazwa całego szlaku. Wyjątkowy wygląd tutejszych domów nie jest jednak dziełem przypadku. Kraina Otwartych Okiennic leży na pograniczu kultur, gdzie od wieków przenikały się wpływy polskie, białoruskie i rosyjskie. Większość mieszkańców stanowią prawosławni potomkowie ludności białoruskiej, którzy przez pokolenia pielęgnowali własne tradycje, widoczne nie tylko w architekturze, ale również w religii, obrzędach i języku. Starsi mieszkańcy nadal potrafią porozumiewać się gwarą określaną jako „po swojemu” lub „po naszemu” – dziś coraz rzadziej słyszaną, ale wciąż będącą ważnym elementem lokalnej tożsamości. Badacze wskazują, że bogata snycerka zdobiąca drewniane domy mogła rozwinąć się po bieżeństwie, czyli przymusowej ewakuacji ludności w głąb Imperium Rosyjskiego podczas I wojny światowej. Wracający do rodzinnych miejsc mieszkańcy inspirowali się architekturą, z którą zetknęli się na wschodzie, tworząc własny styl oparty na ażurowych dekoracjach i ludowych motywach roślinnych oraz geometrycznych. Choć od tamtych wydarzeń minęło ponad sto lat, wiele z tych domów nadal pełni swoją pierwotną funkcję i pozostaje zamieszkanych. Aby zachować ten niezwykły krajobraz kulturowy, w 2001 roku powołano projekt Kraina Otwartych Okiennic, którego celem była ochrona historycznej zabudowy oraz promocja regionu. Dzięki temu udało się odrestaurować wiele drewnianych domów i zwrócić uwagę na miejsce, które nie jest skansenem, lecz żywą częścią Podlasia. Spacerując po Trześciance, Socach czy Puchłach, można odnieść wrażenie, że czas płynie tu nieco wolniej, a dawne tradycje wciąż pozostają elementem codziennego życia. Trześcianka, czyli serce Krainy Otwartych Okiennic To właśnie od Trześcianki większość turystów rozpoczyna zwiedzanie Krainy Otwartych Okiennic. Największa z trzech miejscowości jest jednocześnie najbardziej rozpoznawalna i najlepiej pokazuje charakter regionu. Jej historia sięga końca XV wieku, a do dziś zachował się układ zabudowy wytyczony podczas reform przeprowadzanych za panowania królowej Bony. Długie, wąskie działki sprawiły, że wiele drewnianych domów ustawiono szczytem do drogi, co nadaje wsi charakterystyczny wygląd. Spacerując główną ulicą, trudno nie zwrócić uwagi na bogato zdobione elewacje. Ornamenty pokrywają nie tylko okiennice, ale również nadokienniki, narożniki, wiatrownice i szczyty dachów. Wśród motywów pojawiają się wzory roślinne, geometryczne, a także krzyże, które podkreślają silny związek miejscowej społeczności z prawosławiem. Nad miejscowością góruje drewniana cerkiew św. Michała Archanioła zbudowana w latach 1864–1867. Jej intensywnie zielona bryła stała się jednym z symboli Trześcianki, a we wnętrzu zachował się zabytkowy ikonostas i dwa ołtarze. W pobliżu świątyni znajduje się również pomnik upamiętniający bieżeństwo. To wydarzenie do dziś pozostaje ważnym elementem pamięci lokalnej społeczności i pozwala lepiej zrozumieć historię regionu. Soce – wieś, w której czas zdaje się płynąć wolniej Po gwarnej Trześciance Soce sprawiają wrażenie miejsca niemal odciętego od współczesnego świata. To najmniej zmieniona z trzech miejscowości, w której łatwo poczuć atmosferę dawnego Podlasia. Wieś zachowała nietypowy układ dwóch równoległych ulicówek rozdzielonych niewielką doliną, a wiele drewnianych gospodarstw pochodzi z lat 20. i 30. XX wieku. Choć również tutaj można podziwiać bogato zdobione domy, uwagę przyciąga przede wszystkim panująca tu cisza. Wąskie brukowane drogi, niewielki ruch i starsi mieszkańcy siedzący latem na ławkach przed domami sprawiają, że czas wydaje się płynąć własnym rytmem. Soce są także miejscem, z którym wiąże się jedna z najbardziej znanych lokalnych legend. Na obu krańcach wsi stoją żelazne krzyże wotywne z końca XIX wieku. Według przekazywanej opowieści postawiono je podczas epidemii, która nawiedziła miejscowość. Mężczyźni mieli ustawić krzyże, a kobiety połączyć je nicią oplatającą całą wieś, prosząc o ustanie zarazy. Trudno dziś oddzielić legendę od historii, jednak podobne opowieści od pokoleń stanowią część lokalnej tradycji. Spacerując po Socach, można odnieść wrażenie, że właśnie takie historie najlepiej tłumaczą niezwykły charakter tej niewielkiej miejscowości. Puchły – wieś, która zachwyca jedną z najpiękniejszych cerkwi na Podlasiu Choć Puchły są najmniejszą z trzech wsi tworzących Krainę Otwartych Okiennic, wielu odwiedzających przyjeżdża tutaj przede wszystkim dla wyjątkowej świątyni. Drewniana cerkiew Opieki Matki Bożej, wzniesiona na początku XX wieku, należy do najpiękniejszych prawosławnych świątyń na Podlasiu. Jej charakterystyczna błękitna elewacja harmonijnie wpisuje się w otaczającą zieleń, a bogato zdobione wnętrze od lat przyciąga nie tylko turystów, lecz także pielgrzymów. Szczególnym kultem otaczana jest znajdująca się w cerkwi ikona Opieki Matki Bożej, uznawana przez wiernych za cudowną. Z miejscowością od wieków związana jest także legenda tłumacząca pochodzenie jej nazwy. Według przekazów pod rosnącą tu niegdyś lipą modlił się ciężko chory mężczyzna cierpiący na opuchliznę nóg. Po objawieniu Matki Bożej odzyskał zdrowie, a od tego wydarzenia miała powstać nazwa Puchły. Niezależnie od tego, ile w tej opowieści jest historycznej prawdy, do dziś podkreśla ona znaczenie tego miejsca dla lokalnej społeczności. Wokół cerkwi rosną wiekowe drzewa uznane za pomniki przyrody, a kamienne krzyże przypominają o wielowiekowej historii prawosławia na tych terenach. Źródła: Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna, Magia Podlasia Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Car nakreślił ją linijką na mapie. Dziś to legendarna Łosiostrada i jedna z najciekawszych dróg w Polsce
Przez środek niedostępnych mokradeł Biebrzańskiego Parku Narodowego biegnie prosta, asfaltowa droga. Zbudowana ponad wiek temu dla carskiej armii, dziś jest przyrodniczym unikatem. Carska Droga, potocznie zwana Łosiostradą, to miejsce, gdzie spotkanie z łosiem jest codziennością.
Dolina Biebrzy przez wieki była krainą niedostępną – i taką na ogromnym obszarze pozostaje. Istnieje jednak szlak, który pozwala bezpiecznie przejechać samochodem przez mokradła – tzw. Carska Droga. Zbudowana w celach militarnych, dziś jest jedną z najbardziej niezwykłych dróg w kraju, gdzie z wnętrza samochodu można podziwiać dziewiczą przyrodę, a łosie przechadzają się niemal codziennie. Historia Carskiej Drogi Powstała pod koniec XIX wieku na potrzeby armii Imperium Rosyjskiego. Droga miała połączyć carskie twierdze w Łomży, Osowcu i Grodnie. Decyzję o jej budowie podjął osobnym dekretem car Mikołaj II, według anegdoty wyznaczając trasę linijką na mapie, łącząc Grodno i Warszawę. Prace trwały w latach 1895–1907. Robotnicy wybierali torf, układali faszynę i zasypywali ją żwirem. Do pracy zatrudniano miejscową ludność i hojnie płacono. Trakt ułatwił obronę Twierdzy Osowiec podczas I wojny światowej. We wrześniu 1939 roku maszerowali nim polscy żołnierze zmierzający na odcinek Wizna. Po wojnie droga straciła znaczenie militarne. Położenie Carskiej Drogi Historycznie ciąg dróg łączących carskie twierdze liczył około 128 kilometrów. Ciągnął się od Mężenina, przez Strękową Górę, Osowiec, Goniądz, Dąbrowę Białostocką aż do Grodna na Białorusi. Dziś nazwa Carska Droga ma węższe znaczenie – to odcinek o długości 33 kilometrów. Zaczyna się przy moście na rzece Narew w Strękowej Górze, a kończy w miejscowości Osowiec-Twierdza. Tam krzyżuje się z drogą krajową nr 65. Odcinek od osady Dobarz do Strękowej Góry biegnie po sztucznej grobli, wokół której rozciągają się niedostępne bagna. Północna część trasy wiedzie przez piaszczyste wydmy i suchy bór iglasty. Droga w całości przecina Biebrzański Park Narodowy lub biegnie po jego granicy. Leży w granicach unijnych obszarów Natura 2000. Atrakcje Łosiostrady Carska Droga jest atrakcją samą w sobie – wiedzie przez bezcenne przyrodniczo tereny. Potocznie nazywa się ją „Łosiostradą”, ponieważ spotkanie z łosiem jest tu niemal pewne. Biebrzański park Narodowy to ostoja największej populacji łosia w Polsce, szacowanej na około 400 osobników. Ale z drogi można zaobserwować znacznie więcej zwierząt, m.in. jelenie, bobry, rysie i rzadkie gatunki ptaków. Jadąc Carską Drogą warto zatrzymać się w Strękowej Górze, gdzie z mostu widać szeroką dolinę Narwi i jej wiosenne rozlewiska. Długa Luka to rozległe torfowisko, w które wchodzi drewniana kładka edukacyjna. Można tam zobaczyć rzadkie ptaki, np. wodniczkę. Kilometr dalej stoi wieża widokowa nad Bagnem Ławki, skąd roztacza się niesamowita panorama bezkresu otwartych torfowisk. Od szosy odchodzi też Grobla Honczarowska – ścieżka piesza prowadząca do wieży na Batalionowej Łące. Przy drodze leży też wieś Gugny, osada Budy oraz restauracja „Dwór Dobarz”. Na północnym końcu trasy znajdują się ruiny Fortu IV oraz zabytkowa Twierdza Osowiec. Informacje praktyczne Wyprawa na Carską Drogę wymaga przestrzegania zasad parku narodowego. Trasa leży na obszarze chronionym, więc turyści muszą kupić bilet wstępu do Biebrzańskiego Parku Narodowego. Można go nabyć przez internet. Na tablicach informacyjnych przy drodze znajdują się kody QR, które ułatwiają zakup. Na całym odcinku Łosiostrady obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/godz. Należy go bezwzględnie przestrzegać – zderzenie z ważącym kilkaset kilogramów łosiem jest niebezpieczne zarówno dla zwierzęcia, jak i pasażerów. Na wycieczkę Carską Drogą najlepiej wybrać się wczesną wiosną, np. w marcu, gdy na drzewach nie ma jeszcze liści, co ułatwi obserwację zwierząt. W podmokłych lasach olszowych stoi wtedy woda, ale nie ma jeszcze komarów i gzów. Nawierzchnia Carskiej Drogi jest dobra. Pokrywa się z trasą rowerową Green Velo i Podlaskim Szlakiem Bocianim. Przy szosie wybudowano wiaty turystyczne dla rowerzystów. Źródło: Biebrzański Park Narodowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Co pili mieszkańcy Podlasia 4500 lat temu? W skorupach ceramicznych odkryto ślady alkoholu
Czy mieszkańcy dzisiejszego Podlasia 4500 lat temu warzyli piwo? Najnowsze analizy naczyń ceramicznych z Supraśla ujawniają obecność substancji, które mogły wprawiać naszych przodków w stan euforii podczas dawno zapomnianych obrzędów.
Zdolność do metabolizowania etanolu towarzyszy naszym przodkom od około 10 milionów lat, kiedy to wczesne hominidy zaczęły spożywać sfermentowane owoce. Jednak przejście od przypadkowej konsumpcji do świadomej produkcji alkoholu nastąpiło znacznie później i było ściśle powiązane z rewolucją neolityczną. Jeśli chodzi o napoje z procentami spożywane w Europie były to długo tylko wina owocowe, miody pitne i proste piwa. Przez lata badacze zastanawiali się, kiedy te innowacje dotarły na tereny dzisiejszej Polski północno-wschodniej, gdzie społeczności łowiecko-zbierackie długo opierały się rolniczym nowinkom. Pradawne rytuału w Supraślu Głównym obiektem badań były znaleziska z Supraśla, datowane na około 4500 lat, a więc czasy, gdy w Egipcie wzniesiono piramidę Cheopsa. Odkryto tam depozyty rytualne związane ze społecznościami określanymi przez archeologów jako kultura pucharów dzwonowatych. Odkrycia te są unikatowe, ponieważ przesuwają znaną granicę wpływów tej kultury daleko na północny wschód Polski. Analizie poddano fragmenty 13 naczyń, w tym charakterystyczne puchary, misy oraz naczynia zasobowe. Badacze chcieli sprawdzić, czy polskie egzemplarze również służyły do celów obrzędowych związanych z piciem alkoholu – tego dowiedli inni badacze analizujący artefaktu z zachodniej części kontynentu. Wnioski opublikowano na łamach „Archaeometry” i opisano na łamach Archeowieści. Naczynia, które „pamiętają” zawartość Badanie substancji, które dosłownie wyparowały tysiące lat temu, jest ogromnym wyzwaniem badawczym. Kluczem do sukcesu okazała się wysoka porowatość pradziejowych naczyń ceramicznych, która wchłaniała resztki pożywienia i napojów w swoją strukturę. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechniki Łódzkiej wykorzystali metodę chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). Pozwala ona na identyfikację kwasów tłuszczowych oraz biomarkerów archeologicznych specyficznych dla konkretnych rodzajów żywności. Dzięki temu mariażowi archeologii z chemią możliwe stało się wykrycie śladów niewidocznych gołym okiem. Chemiczny odcisk palca fermentacji Wyniki analiz laboratoryjnych okazały się jednoznaczne: 9 z 13 badanych naczyń miało kontakt z alkoholem. Badacze zidentyfikowali kwasy: mlekowy, octowy i lewulinowy, które są produktami ubocznymi fermentacji prowadzonej przez drożdże i bakterie. Wykryto również biomarkery typowe dla zbóż, takich jak pszenica i jęczmień oraz owoców. Co ciekawe, w próbkach znaleziono także ślady żywic drzewnych, które mogły służyć jako środek konserwujący lub aromatyczny. Większość badanych pozostałości była pochodzenia roślinnego, choć w niektórych naczyniach odkryto też ślady produktów zwierzęcych. Pomocniczą role w sformułowaniu wniosków pełniła archeologia eksperymentalna, czyli eksperymenty terenowe. Przeprowadzone je w Muzeum Dawnych Słowian. Pozwoliły na praktyczne sprawdzenie etapów wytwarzania pradziejowych trunków. Nordic Grog na polskim Podlasiu Ówczesny alkohol nie przypominał dzisiejszego czystego piwa, lecz był mętny i wielosmakowy. Naukowcy sugerują, że mógł to być rodzaj nordic groga – hybrydowego napoju łączącego sfermentowane zboża, miód i lokalne owoce. Obecność waniliny w ponad połowie próbek jest szczególnie istotna, gdyż może ona wskazywać na proces słodowania ziarna lub poddawanie go wysokim temperaturom. Zdaniem badaczy takie napoje pełniły nie tylko rolę odurzającą, ale miały sprzyjać integracji społecznej. Warto wspomnieć, że według najnowszych badań nawet najmniejsze ilości pitego alkoholu szkodzą zdrowiu. Więcej niż napój. Sieci powiązań i tradycja Badanie to rzuca nowe światło na gospodarkę dawnych mieszkańców regionu, ponieważ społeczności z rejonu dzisiejszego Supraśla nie uprawiały wówczas zbóż na szeroką skalę. Surowce do produkcji alkoholu musiały być zatem importowane, prawdopodobnie drogą wodną z Kujaw lub ziemi chełmińskiej. Alkohol był kluczowym elementem obrzędów, co potwierdza rytualny kontekst depozycji naczyń w ziemi. Co więcej, tradycja ta okazała się trwała – podobne ślady chemiczne znaleziono w naczyniu z późniejszej wczesnej epoki brązu. A co najważniejsze – odkrycia z Supraśla stanowią najstarsze chemiczne dowody na spożywanie sfermentowanych trunków w tej części Europy. Źródła: Archeowieści, Archaeometry Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w Polsce. W marcu 2026 r. stwierdzono tu niezwykłego gościa – gęś tybetańską (Anser indicus), której naturalny zasięg występowania obejmuje Azję. Zimuje ona głównie w Pakistanie, Indiach i Bangladeszu, natomiast lęgi odbywa w Mongolii, Chinach oraz Kirgistanie. Gatunek ten zasłynął niezwykłymi zdolnościami lotnymi – wcześniejsze badania sugerowały, że ptaki przelatują nad Himalajami na wysokości nawet 9–10 km, a obserwacje wskazywały możliwość przelotów nawet nad Mount Everestem. Najnowsze badania pokazują jednak, że w trakcie migracji ptaki te zazwyczaj nie przekraczają wysokości 6000 m n.p.m., co i tak czyni je jednymi z najwyżej latających ptaków świata. Do 2014 roku informacje o stwierdzeniach gęsi tybetańskiej w Polsce zbierała Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego (PTZool). W tym czasie odnotowano 99 obserwacji obejmujących ok. 119 osobników. Pochodzenie tych ptaków nie jest do końca jasne – większość z nich to prawdopodobnie uciekinierzy z hodowli lub osobniki pochodzące z populacji introdukowanych w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech i Holandii. Gęś tybetańska jest gatunkiem chętnie utrzymywanym przez prywatnych hodowców. W wielu krajach podejmowano również próby jej introdukcji, m.in. w Holandii, Hiszpanii czy Szwecji. Ptaki, które uciekły z niewoli lub zostały wsiedlone, z czasem utworzyły lokalne, rozmnażające się populacje, a ich lęgi odnotowano m.in. w Norwegii, Niemczech, Francji, Holandii oraz Wielkiej Brytanii. Pojawienie się gęsi tybetańskiej w Sieburczynie rodzi więc sporo pytań o jej pochodzenie. Czy był to dziki osobnik, który zboczył z naturalnej trasy migracji, czy raczej ptak pochodzący z europejskiej populacji? Niezależnie od odpowiedzi, takie obserwacje pokazują, jak dynamiczne i wciąż nie do końca poznane są procesy migracyjne ptaków – nawet w dobrze zbadanej części świata, jaką jest Europa. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Z Sieburczyna udaliśmy się w południe autokarem do Brzostowa, miejscowości położonej w gminie Jedwabne nad Biebrzą. – Mamy łosia – mówi przewodnik. Wszyscy natychmiast się ożywiają. Przez chwilę obserwujemy życie największego ssaka lądowego Polski. Zwierzę znajduje się kilkaset metrów od nas. Spokojnym, pewnym krokiem przechadza się wzdłuż podmokłych łąk, co jakiś czas skubiąc roślinność i podnosząc głowę. Wokół niego toczy się nieustanne życie, szczególnie ptaków, a przestrzeń wypełniają ich głosy. Brzostowo w świecie przyrodniczym uchodzi za „mekkę ptasiarzy” i ornitologów. Położone na granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego, znane było niegdyś także z tzw. „pływających krów”, wypasanych na podmokłych łąkach doliny Biebrzy. Dziś pozostały po nich już tylko wspomnienia. Nagle nad rozległymi łąkami rozpętuje się prawdziwy podniebny spektakl. Łoś najwyraźniej coś dostrzegł i przyspiesza kroku, galopując, a w powietrzu pojawiają się trzy bieliki (Haliaeetus albicilla) – jedne z największych ptaków szponiastych w Polsce. Rozpiętość skrzydeł dorosłego osobnika może sięgać nawet do 2,5 metra. Ich obecność wywołuje poruszenie wśród innych ptaków. W popłochu zrywają się nie tylko bataliony, ale także siewki złote (Pluvialis apricaria), gatunek ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes), gniazdujący w Europie Północnej, na Syberii oraz na Grenlandii. Wielkością siewka złota przypomina kosa (Turdus merula) z miejskiego podwórka, natomiast jej cechy wyglądu są unikatowe: w upierzeniu godowym, czyli od wiosny do lata, jej policzki, gardło, przód szyi, pierś oraz brzuch są intensywnie czarne. Złocisty wierzch ciała oddziela od czerni szeroki, biały pas, biegnący od czoła aż po brzuch. Jeszcze w XIX w. gatunek ten gniazdował w niektórych częściach Polski – m.in. na Mazowszu i Pomorzu. Wiek później, odnotowywano pojedyncze próby lęgów, np. na Mazurach. Obecnie ptaki te pojawiają się u nas wyłącznie podczas przelotów, tworząc niekiedy koncentracje liczące po kilkaset, a nawet kilka tysięcy osobników. Podczas migracji zatrzymują się często na polach uprawnych, pastwiskach czy łąkach, towarzysząc innym siewkowcom, jak np. czajkom zwyczajnym. Po chwili zmieniamy miejsce obserwacji i ruszamy za przewodnikiem lokalnymi ścieżkami Brzostowa. Mijamy gospodarstwo, przy którym pasą się krowy. W tle słychać ćwierkanie wróbla domowego (Passer domesticus) oraz gwizdy kopciuszka (Phoenicurus ochruros). Przy kominie starej drewnianej chaty krążą kawki (Corvus monedula), najmniejsze ptaki z rodziny krukowatych (Corvidae). Wygląda na to, że szykują się do założenia gniazda, choć dziś taki widok w wiejskim krajobrazie odchodzi w zapomnienie. „Mamy kopulację rycyków” – zauważa przewodnik. Spoglądamy niecierpliwie w stronę łąk. Tuż po drugiej stronie Biebrzy para ptaków jest właśnie w miłosnym uścisku, który trwa zaskakująco długo, około minuty. Rycyk (Limosa limosa) w skali Polski to nieliczny, skrajnie zagrożony ptak lęgowy. Gniazduje na podmokłych łąkach i wypasanych pastwiskach w dolinach rzek. W okresie migracji można go spotkać w ujściach rzek, w pobliżu spuszczanych stawów rybnych oraz na mulistych wybrzeżach. To ptak o długich, ciemnych nogach i prostym pomarańczowym u nasady dziobie, osiągającym nawet 10 cm długości. W szacie godowej jego głowa, szyja i pierś przybierają intensywny, rdzawopomarańczowy kolor. Dziś populację krajową rycyka szacuje się na ok. 1,5–2 tysięcy par, choć jeszcze w latach 70. i 80. liczebność szacowano na 7–8 tysięcy par lęgowych. Ni stąd, ni zowąd pojawia się nad nami ptak przypominający mewę śmieszkę (Chroicocephalus ridibundus), jednak po chwili dostrzegamy różnice. To rybitwa wielkodzioba (Hydroprogne caspia) – gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae), spotykany w Polsce zwykle na przelotach. Ptak zawisa na moment w powietrzu, po czym gwałtownie uderza w nurt Biebrzy, próbując pochwycić zdobycz, zapewne rybę. Co ciekawe, pierwszy lęg tego gatunku po raz pierwszy w Polsce odnotowano w 2024 r. na Zalewie Szczecińskim. Lęg niestety nie zakończył się sukcesem. Zasięg występowania rybitwy wielkodziobej rozciąga się od Azji i Australii, przez Afrykę, po Amerykę Północną. Jest to ptak związany z piaszczystymi i kamienistymi siedliskami nadbrzeżnymi, gdzie odpoczywa i nocuje, a na miejsca rozrodu wybiera piaszczyste lub kamieniste wyspy. Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy W ramach terenowych kursów rozpoznawania ptaków organizowanych przez polskie biuro podróży Horyzonty.pl udajemy się na nasz ostatni przystanek ornitologiczny, jakim jest Rutkowskie, wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim. Leży w Dolnym Basenie Biebrzy, przy granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego. To jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków podczas migracji, obok Sieburczyna i Brzostowa, teren o wybitnych walorach przyrodniczych. Odnotowywano tu bardzo rzadkie gatunki ptaków, takie jak bernikla rdzawoszyja (Branta ruficollis), kobczyk (Falco vespertinus) oraz wójcik (Seicercus trochiloides). Około godziny 16 stajemy przy ogrodzeniu pomiędzy domami mieszkańców wsi Rutkowskie, gdzie wyłania się wyjątkowy krajobraz terenów podmokłych. Przez lunety oglądamy duże stado gęsi tundrowych (Anser serrirostris). Obok nich dostrzegam mały biały punkcik. Ptak ten kojarzy mi się od razu z „lodówką”, nie tą domową, lecz nazwą morskiego ptaka (Clangula hyemalis), choć nic innego nie przychodzi mi do głowy. Pytam koleżankę obok, czy mogłaby spojrzeć w lunetę i sprawdzić, bo coś mi się tu nie zgadza. Już widzę, jak z tyłu uczestnicy przeglądają przewodnik Collinsa, jeden z najlepszych atlasów do rozpoznawania ptaków w Polsce. – Mamy bielaczka (Mergellus albellus) – zakomunikowali. Byłem zdumiony. To moja pierwsza obserwacja tego gatunku w ogóle. Bielaczek to kaczka nurkująca gniazdująca w tajdze, czyli na terenach północnej Eurazji bogatych w jeziora i rzeki otoczone gęstym lasem iglastym. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, pojawiającym się głównie podczas migracji oraz zimą. Liczebność osobników migrujących i zimujących w naszym kraju szacuje się na ok. 1600–5000. Populację europejską natomiast szacuje się na 21–34 tysiące dojrzałych osobników, w tym 10–17 tysięcy par lęgowych oraz 48–166 tysięcy osobników nielęgowych. Bielaczek to niezwykły ptak wodny. Samiec w szacie godowej jest niemal całkowicie biały, z wyraźnym czarnym obszarem wokół oka i kantarka. Samica natomiast przypomina nurogęś (Mergus merganser) – ma czekoladową głowę i brunatnoszare upierzenie, a jej cechą rozpoznawczą są białe policzki. W okresie pozalęgowym samiec przybiera szatę spoczynkową, upodabniając się do samicy (ma wtedy brązową głowę, choć zachowuje jasne policzki). Co ciekawe, bielaczki gniazdują w dziuplach starych drzew, często wykutych przez dzięcioła czarnego (Dryocopus martius), największego dzięcioła w Polsce. Nie mija kwadrans, gdy robiąc zdjęcie krajobrazu z ptakami, dostrzegam w jego rogu kolejnego niezwykłego gościa. To bernikla białolica (Branta leucopsis), gatunek gęsi o biało-czarnym upierzeniu, który w ostatnich dekadach znacząco zwiększył swoją liczebność w Europie. Ptak ten gniazduje kolonijnie, głównie na arktycznych wyspach i wybrzeżach, między innymi na wyspie Kołgujew w Rosji. Wzrost jej populacji wiąże się m.in. z korzystnymi zmianami w użytkowaniu terenów zielonych na obszarach wykorzystywanych podczas migracji i zimowania, co poprawiło kondycję ptaków i zwiększyło sukces lęgowy. W efekcie gatunek stopniowo rozszerza swój zasięg lęgowy w kierunku południowo-zachodnim i zasiedla coraz większe obszary Europy, w tym północną część basenu Morza Bałtyckiego. Zostawiamy Rutkowskie za plecami, zabierając ze sobą nie tylko pełne karty pamięci, ale przede wszystkim wspomnienie spotkania z dziką, nieoczywistą przyrodą w samym sercu Podlasia. Dolina Biebrzy to fascynująca mozaika torfowisk i podmokłych łąk, która od pokoleń gości ptasich migrantów. To tutaj, w środku największego parku narodowego w Polsce, ptaki znajdują niezbędny spokój przed dalszą podróżą. Nic dziwnego, że Biebrza jest uznawana za jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych w tej części Europy. Źródła: ornitofrenia.pl, otop.org.pl, monitoringptakow.gios.gov.pl Nasz autor Aleksander Kusznir Od lat łączy pasję do ptaków z fotografią i edukacją przyrodniczą. Współpracuje z „National Geographic Polska”, gdzie opowiada o świecie natury – zarówno tej, którą spotyka na co dzień, jak i bardziej egzotycznej. Najchętniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwykłych zachowaniach zwierząt. Pracuje też w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzień ma możliwość badania różnych gatunków zwierząt. Inspirację czerpie z podróży i nowych doświadczeń, a twórczą energię najłatwiej odnajduje przy filiżance dobrej kawy – najlepiej pośród śpiewu ptaków.
„Rzeka za bardzo skręca” a „ptaki są strasznie głośne”. Podlasie publikuje „negatywne” recenzje regionu i podbija serca internautów
„Rozczaruj się w naturze” – tak brzmi nowe hasło województwa podlaskiego, które wybrało nietypowy sposób na przyciągnięcie uwagi turystów. Postawili na szczerość, publikując w swojej kampanii malownicze widoki z Podlasia, ale okraszone jedno-gwiazdkowymi recenzjami „rozczarowanych” odwiedzających, które pokazują skalę tego, z czym mierzą się w social-mediach. Wiecie, że śpiewające ptaki mogą przeszkadzać w rozmowie, a jezioro być „zbyt przezroczyste”?
Nowa kampania województwa podlaskiego to nie tylko marketingowy strzał w dziesiątkę, ale także ważna lekcja biologii i ekologii. Pokazuje nam, że w szalonym pędzie miejskiego życia zapominamy, że Natura nie będzie dostosowywać się do naszych wymagań – i to jest w niej właśnie najpiękniejsze. Na Podlasiu widać to jak na dłoni. „Rzeka ciągle skręca, zamiast płynąć prosto” Jednogwiazdkowe recenzje zwykle mają zniechęcić nas do odwiedzenia restauracji, ale w przypadku Podlasia... działa to nieco inaczej. Województwo celuje w jasno określonego turystę – innego niż Pani Barbara, dla której spływ kajakowy meandrującą Narwią był prawdziwą udręką – z powodu nadmiernej ilości skrętów. Innego niż Pani Anna, dla której skandalem było to, że podczas 5-kilometrowego spaceru widziała tylko stare, przewrócone drzewa, których „nikomu nie chce się sprzątnąć”. Innego niż Pan Mateusz, dla którego przezroczystość Czarnej Hańczy jest „trochę straszna”, bo nawet na jej środku widać dno, co jest „nienormalne”. Nie takiego, jak Pan Paweł, który nie mógł pływać na motorówce przez strefę ciszy i musiał wiosłować „jak w średniowieczu”. I wreszcie innego niż Pan Jan, dla którego ptaki były zbyt głośnie i „nie szło pogadać”. Podlaska natura kompletnie ignoruje ludzkie potrzeby Na szczęście dla wielu nie ma nic bardziej zachęcającego do odwiedzin niż takie „negatywne” recenzje. Podlasie chce przyciągnąć tych, z którymi rezonuje nowe hasło województwa: „Rozczaruj się w Naturze. To najlepsze, co może Cię spotkać”. Za kampanię odpowiada agencja White Bits. Dlaczego to działa? Kampania Podlaskiego to podręcznikowy przykład marketingu autentyczności, ale wykorzystanego w słusznej sprawie. Ludzie przecież podświadomie szukają miejsc, które nie są „pod linijkę”. Podlasie pokazując, że miejsce jest zbyt dzikie, zbyt naturalne i zbyt nieprzewidywalne, przyciąga konkretną grupę odbiorców. To zaproszenie dla świadomego turysty, który zamiast prostego, uregulowanego kanału, wybierze „trudną” rzekę, a zamiast wygrabionego parku – prawdziwy, tętniący życiem las. Takiego, który zamiast pójść do zoo, woli wstać o świcie i spokojnie, we mgle, czekać na stado żubrów obserwowane z daleka. Podlaskie: ostatni bastion dzikości Statystyki są bezlitosne – w Europie uregulowano już ponad 80% rzek. Podlaskie z Narwią (nazywaną polską Amazonią) oraz Biebrzą pozostaje jednym z ostatnich miejsc na mapie kontynentu, gdzie natura wciąż „robi błędy”. Ta kampania to genialne przypomnienie, że w przyrodzie brak perfekcji jest najwyższą formą doskonałości. Zamiast walczyć z opiniami o „komarach, błocie i krętych drogach”, Podlasie uczyniło z nich swój znak rozpoznawczy. I słusznie. Bo jeśli ktoś narzeka, że w lesie jest za dużo drzew, to znaczy, że Puszcza Białowieska wykonuje swoją robotę idealnie. Źródło: Województwo Podlaskie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To jedna z najbardziej malowniczych części Podlasia. Wzgórza Sokólskie wybrane Cudem Polski 2025 wprost trzeba odwiedzić
Malowniczy pas łagodnych, polodowcowych wzgórz na Podlasiu zachwycił internautów. Nie chodzi jednak tylko o pofalowanie terenu: Wzgórza Sokólskie to teren zamieszkany przez wiele kultur, zachwycający drewnianą architekturą i podlaskim klimatem, który powoli odkrywają turyści z całej Polski. Nic dziwnego, że został Cudem Polski.
Wzgórza Sokólskie zostały „Cudem Polski 2025” w województwie podlaskim podczas corocznego plebiscytu organizowanego przez „National Geographic Traveler”. Mają wszystko: historię, piękną przyrodę i zaangażowaną społeczność. To teren, który nie zawsze jest na pierwszym miejscu u osób planujących odwiedzenie Podlasia, ale warto się nim zainteresować – dopóki nie ma w nim tłumów. Lodowiec, wiatraki i drewno Wzgórza Sokólskie należą do tych najbardziej charakterystycznych form krajobrazu północno-wschodniej Polski: regionu, który w malowniczy sposób został ukształtowany przez plejstoceński lodowiec i nabrał łagodnego, pagórkowatego charakteru. Szerokie panoramy, liczne doliny oraz mozaika pól, łąk i lasów tworzą widoki jak z obrazka. Za to kochamy Podlasie! Nieodłączną częścią tożsamości Wzgórz Sokólskich są jednak liczne wsie z tradycyjną, drewnianą zabudową – domy, stodoły i wyjątkowe wiatraki, które przez stulecia były budowane według lokalnych wzorców i z dostępnych surowców. Do dzisiaj można tu spotkać funkcjonujące wiatraki typu holenderskiego czy bogato zdobione sadyby. Autentyczność krajobrazu sprawia, że jest on wyjątkowy w skali kraju. Ludzie żyją tu normalnie, zgodnie z tradycją, jakby nieświadomi upływu czasu. Co robić na Wzgórzach Sokólskich? To wymarzony teren dla miłośników wycieczek – zarówno pieszych, jak i rowerowych. Zróżnicowane szlaki pomogą zaplanować krótkie i wielogodzinne wyprawy, które przeprowadzą przez najciekawsze miejsca (np. Nową Kamionkę czy Szudziałowo). Jeśli interesuje nas historia, to dobrze wybrać trasę pieszą „Śladami tradycji Podlasia”, podczas której obejrzymy drewniane cerkwie, zabytkowe cmentarze czy miejsca pamięci. Rowerzyści powinni poznać szlak rowerowy „Zielone Wzgórza” liczący sobie około 60 km. Prowadzi przez malownicze wsie, punkty widokowe oraz pozwala podziwiać zabytkowe wiatraki. Poza szlakiem warto odwiedzić także cerkiew w Bohonikach, która jest ważnym elementem kulturowego dziedzictwa regionu. Kiedy najlepiej odwiedzić Wzgórza Sokólskie? Wzgórza Sokólskie najlepiej prezentują się – naszym zdaniem – od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy przyroda zachwyca kolorami, malując pięknie na i tak urokliwym podlaskim płótnie. Lato sprzyja wycieczkom rowerowym, natomiast jesienne barwy lasów i panoramy podczas „golden hour” zachęcają do pieszych spacerów. Warto zaplanować wyjazd na kilka dni, by w pełni docenić urok regionu i odwiedzić najważniejsze atrakcje. I przede wszystkim – dać sobie czas, by w pełni chłonąć atmosferę Podlasia. Tak jak się powinno: na spokojnie. Tu czas płynie wolniej, a my płyńmy razem z nim. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Perła Podlasia na skraju dziczy. Choroszcz to miasto o bogatej historii i niezwykłej przyrodzie
Choroszcz to malowniczo zlokalizowane, niewielkie miasto w pobliżu Białegostoku. Nie można jej jednak traktować wyłącznie jako „sypialni” stolicy województwa podlaskiego. To miejsce o długiej, niesamowitej historii, której ślady są tam obecne do dziś. Co warto zobaczyć w Choroszczy? Poniżej przybliżamy dzieje miasta i wymieniamy jego największe atrakcje.
Spis treści: Miasteczko na skraju dzikiej przyrody Historia kręta jak koryta Narwi Skarby Choroszczy. Co warto zobaczyć będąc na miejscu? Naturalne atrakcje Choroszczy Przystanek na trasie do Białegostoku? Otóż nie. Choroszcz warto traktować jako cel sam w sobie. W tym niezwykłym miejscu dynamizm rewolucji przemysłowej nakłada się na splendor magnackiej Rzeczypospolitej, a wspaniałe obszary zielone i jedna z ostatnich dzikich rzek Europy tworzą niesamowite tło. To bez wątpienia jedna z największych atrakcji Podlasia. Miasteczko na skraju dzikiej przyrody Choroszcz znajduje się w granicach aglomeracji białostockiej, na obszarze dawnej ziemi bielskiej, na historycznym Podlasiu. Od stolicy województwa podlaskiego jest oddalona o około 14 km. Północną granicę miasta wyznacza droga ekspresowa S8, łącząca Warszawę z Białymstokiem. Po stronie zachodniej sąsiaduje z bagienną doliną Narwi, sercem Narwiańskiego Parku Narodowego. Miasto położone nad Horodnianką, tuż przy jej ujściu do Narwi, jest dosłownie wrośnięte jeden z najcenniejszych ekosystemów w Polsce. To właśnie bezpośrednie sąsiedztwo z Narwiańskim Parkiem Narodowym definiuje unikalny charakter Choroszczy. Park ten, nazywany „polską Amazonią”, chroni jedyny w swoim rodzaju system rzeki anastomozującej, czyli wielokorytowej. Na tym odcinku Narew płynie labiryntem przecinających się i łączących kanałów. Ten niezwykły krajobraz, ukształtowany przez topniejący lądolód, jest dziś ostoją dzikiej przyrody. Park jest domem dla ponad 200 gatunków ptaków i wielu rzadkich roślin. Jako obszar wodno-błotny o międzynarodowym znaczeniu, stanowi część europejskiej sieci natura 2000. Historia kręta jak koryta Narwi Historia Choroszczy jest zakorzeniona w kulturze jaćwieskiej, która zniknęła w wyniku wojen z Polską, Litwą i Rusią Kijowską. Pod koniec XV stulecia osada stała się własnością wojewody Iwana Chodkiewicza. Rozpoczął się wówczas wzrost osadnictwa i rozwój drobnego przemysłu. Należy jednak podkreślić, że początek prosperity Choroszczy przypada na początek XVI wieku. Od niewielkiej osady do szlacheckiego miasta W 1507 roku król Zygmunt I Stary nadał Choroszczy prawa miejskie. Miasto szybko zaczęło się rozwijać i pod koniec XVI stulecia znajdowało się tam już około 200 domów z 1200 mieszkańcami. Na przestrzeni lat Choroszcz stanowiła własność wielu potężnych rodów: od Chodkiewiczów, przez Paców, którzy w 1654 roku sprowadzili tu zakon dominikanów, aż po Branickich. Ci ostatni na początku XVIII wieku rozpoczęli transformację miasta w swoją letnią rezydencję. Losy Choroszczy, podobnie jak całej Rzeczypospolitej, były jednak burzliwe. Wojny, epidemie i niszczycielskie pożary w XVII i na początku XVIII wieku zahamowały rozwój. Czarne rozdziały w historii Choroszczy Po rozbiorach miasto znalazło się najpierw w granicach zaboru pruskiego, a następnie rosyjskiego, stając się miejscem egzekucji powstańców styczniowych. W 1863 roku na rynku carskie władze wykonały publiczne egzekucje na schwytanych żołnierzach. Akt ten miał za zadanie zastraszyć lokalną ludność i zahamować dalsze wsparcie dla powstania. Najtragiczniejsze rozdział w historii miasta napisała jednak II wojna światowa. Okupacja sowiecka, a następnie niemiecka, przyniosły terror, wywózki i zagładę znacznej części lokalnej ludności, zwłaszcza społeczności żydowskiej. Szczególnie okrutny los spotkał pacjentów szpitala psychiatrycznego – część z nich Sowieci wywieźli w głąb ZSRR, a setki pozostałych zostały zamordowane przez Niemców w pobliskim lesie w ramach zbrodniczej Akcji T4. Skarby Choroszczy. Co warto zobaczyć będąc na miejscu? Ślady historii są wyraźnie odciśnięte w Choroszczy. Każda epoka pozostawiła po sobie coś wyjątkowego i zdefiniowała dzisiejszy charakter niewielkiego miasta. Od arystokratycznego blichtru, przez huk fabrycznych maszyn, po cichą tajemnicę ukrytą w kościelnych murach – w Choroszczy każdy znajdzie coś dla siebie. Letnia rezydencja Branickich Na zachodnich obrzeżach Choroszczy, na niewielkim wzniesieniu otoczonym kanałami i stawami, lśni barokowa perła – pałac hetmana Jana Klemensa Branickiego. W założeniu rezydencja wzniesiona w połowie XVIII wieku miała być uzupełnieniem głównego, bardziej formalnego pałacu w Białymstoku – miejscem wytchnienia, rozrywki i nieformalnych spotkań. Należy jednak podkreślić, że jej architektura, wzorowana na francuskim stylu entre cour et jardin, z systemem wodnym nawiązującym do Wersalu, była czymś więcej niż tylko luksusowym domem. Ekskluzywna posiadłość miała prezentować potęgę, bogactwo i europejskie obycie hetmana, aspirującego do polskiej korony. Wspaniały, 25-hektarowy park, zaprojektowany przez wybitnych architektów, z krzyżującymi się kanałami i gwiaździstymi alejami, stanowił idealne tło dla wystawnych przyjęć, polowań i gier, w których uczestniczyli nawet królowie August III Sas i Stanisław August Poniatowski. Po okresie świetności nadeszły czasy upadku. W XIX wieku posiadłość przeszła w ręce przemysłowców. Zniszczony przez wycofujące się wojska rosyjskie w 1915 roku, pałac został pieczołowicie odbudowany w latach sześćdziesiątych XX wieku i dziś mieści się tam Muzeum Wnętrz Pałacowych, którego ekspozycja pozwala zwiedzającym poczuć atmosferę minionej epoki szlacheckiej. Dawna fabryka Moesów W XIX wieku zakończył się szlachecki rozdział historii Choroszczy i rozpoczęła się epoka przemysłu. To właśnie wtedy niemiecki fabrykant Christian August Moes wydzierżawił, a następnie kupił podupadający majątek Branickich i założył w nim jedną z największych w regionie fabryk sukna i kortów. Było to coś w rodzaju symbolicznego aktu przejęcia – pałac, niegdyś centrum życia towarzyskiego, stał się mieszkaniem i biurem dyrektora, a w pawilonach gościnnych zamieszkała kadra techniczna. Z inicjatywy niemieckiego przemysłowca w Choroszczy powstało prawdziwe „miasteczko w miasteczku”: osiedle robotnicze, szkoły, sklepy, a nawet zbór ewangelicki. Fabryka całkowicie odmieniła oblicze miasta, przyciągając rzesze niemieckich i żydowskich robotników. Potężny zakład na dekady zdominował tamtejszą gospodarkę. Po zniszczeniach wojennych, w 1930 roku, pofabryczne budynki z czerwonej cegły zyskały nowe życie, stając się siedzibą szpitala psychiatrycznego. Z oczywistych przyczyn obiekt nie jest dostępny dla zwiedzających. Jednak spacerując ulicami Sienkiewicza i Lipową, bez problemu można dostrzec część potężnej, industrialnej architektury i poczuć ducha miejsca, które przeszło niezwykłą transformację od arystokratycznej rezydencji, przez tętniący życiem zakład przemysłowy, po ośrodek leczenia i opieki. Klasztor dominikanów Tuż przy rynku wznosi się późnobarokowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika wraz z przylegającym do niego klasztorem. Dominikanie zostali sprowadzeni do Choroszczy w 1654 roku przez Mikołaja Stefana Paca. Obecny murowany kompleks powstał jednak znacznie później, w latach 1753–1770, dzięki hojności Jana Klemensa Branickiego. Zakonnicy prowadzili tam szkołę i szpital. Kompleks stanowił ważny ośrodek życia religijnego i kulturalnego, aż do kasaty zakonu przez władze carskie w 1832 roku. Świątynia, wielokrotnie niszczona i odbudowywana, kryje w swoim wnętrzu niezwykłą i nieco mroczną legendę, związaną z relikwiarzem św. Kandyda. W odróżnieniu od większości relikwii, nie jest to fragment kości, a całe „święte ciało” – kompletny szkielet męczennika wydobyty w XVIII wieku z rzymskich katakumb św. Agnieszki. Ubrany w historyczny strój i złożony w szklanej trumnie, święty od wieków budzi respekt i ciekawość. Jak głosi legenda, gdy jego uniesiona dłoń dotknie wieka trumny, nastąpi koniec świata. Rynek 11 listopada w Choroszczy Centralny plac Choroszczy przez lata funkcjonował jako park. W 2018 roku przeszedł jednak gruntowną rewitalizację, dzięki której przywrócono mu historyczną funkcję otwartej przestrzeni publicznej. Dziś stanowi eleganckie, funkcjonalne centrum z nawierzchnią z kostki granitowej, nowoczesnymi podświetlanymi fontannami, stylowymi ławkami i przemyślanym układem komunikacyjnym. Naturalne atrakcje Choroszczy Choroszcz to nie tylko nastrojowa architektura i wspaniałe zabytki. Malowniczo zlokalizowane miasto ma do zaoferowania także wiele naturalnych atrakcji. Szlaki rowerowe Miasteczko jest wymarzonym punktem startowym dla każdego miłośnika aktywnego wypoczynku, zwłaszcza dla rowerzystów. Przez miasto przebiega Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo, najbardziej znana trasa rowerowa w Polsce z wydzielonymi ścieżkami i miejscami obsługi rowerzystów. Park Narodowy oplata Obwodnica Rowerowa NPN, a specjalny szlak łącznikowy im. Radziwiłłów pozwala wygodnie dotrzeć z Green Velo prosto do kładki Śliwno-Waniewo. Szlaki piesze Coś dla siebie znajdą tam także miłośnicy pieszych wycieczek. Malownicze trasy, takie jak zielony Szlak Zygmunta Glogera, żółty Szlak Nadnarwiański czy niebieski Szlak Włókniarzy pozwalają odbyć wyprawę śladami historii tego niezwykłego regionu. Spływy kajakowe Skoro Narwiański Park Narodowy jest potocznie nazywany „polską Amazonią”, dlaczego nie podziwiać go z perspektywy wody? Nic prostszego. Wystarczy wybrać się na spływ kajakowy Narwią lub Supraślą. Gwarantujemy, że taka wycieczka dostarczy wielu niezapomnianych wrażeń. Kładka Śliwno-Waniewo Skoro o malowniczej Narwi mowa, kolejną atrakcją w pobliżu Choroszczy jest kładka pieszo-rowerowa, łącząca Śliwno i Waniewo. Ponad kilometrowa drewniana konstrukcja prowadzi przez sam środek zalewowych łąk i bagien Narwi. Trasa nie jest ciągła, w kilku miejscach przerywają ją koryta rzeki. Aby je pokonać, trzeba skorzystać z pływających pontonowych platform, które przesuwa się na drugi brzeg siłą własnych mięśni, ciągnąc za przymocowane łańcuchy. Warto wspomnieć, że atrakcja ta biegnie śladem XV-wiecznego traktu handlowego, łączącego Koronę z Litwą, gdzie niegdyś stał ważny most i warownia. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województw małopolskiego i podlaskiego
Wyniki głosowania na nowe Cuda Polski coraz bliżej – poszczególni kandydaci cieszą się rosnącym zainteresowaniem czytelników. Dzisiaj prezentujemy Wam kolejną szóstkę kandydatów, tym razem z województwa małopolskiego i podlaskiego. Kto wygra?
Jak co roku w plebiscycie Cuda Polski wspólnie wybieramy nieodkryte, intrygujące miejsca z całej Polski, które redakcja „National Geographic Traveler” uznała za najciekawsze w kraju. Tętnią historią, zachwycają naturą i kuszą nieoczywistym urokiem lokalnych tradycji. Podczas Cudów Polski 2025 każde województwo reprezentuje 3 kandydatów. Spośród nich czytelnicy w internetowym głosowaniu wybierają jednego zwycięzcę. Dzięki temu każdy region może cieszyć się swoim własnym „Cudem”. Wciąż jest trochę czasu, by zapoznać się z kandydaturami. Głosowanie trwa do 13 października, a wyniki poznamy dzień później – 14 października. Dzisiaj czas na przybliżenie propozycji z województwa małopolskiego i podlaskiego. Jest aktywnie i jest nostalgicznie! Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa małopolskiego Spływ Dunajcem Cerkiew w Kwiatoniu Torfowisko Baligówka Spływ Dunajcem Spływ tratwą Przełomem Dunajca to niezapomniana podróż przez malowniczy krajobraz Pienin. Rzeka meandruje między stromymi skałami, a flisacy opowiadają barwne legendy regionu. Trasa wiedzie do Szczawnicy lub Krościenka, zależnie od wybranego wariantu. To klasyczna atrakcja z ponad 200-letnią tradycją. Cerkiew w Kwiatoniu To jedna z najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich w Polsce, zbudowana na przełomie XVII i XVIII wieku. Uznawana za arcydzieło architektury drewnianej, wpisana jest na listę UNESCO. Obecnie pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego. Znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej. Torfowisko Baligówka Edukacyjna ścieżka prowadzi przez torfowiska Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, objęte ochroną Natura 2000. Przez 3 km trasy można poznać rzadką faunę i florę oraz zobaczyć naturalne zbiorniki stworzone przez bobry. Ciekawostką jest Bacówka Baligówka z warsztatami i sprzedażą oscypków. To miejsce przyrodniczo-edukacyjne z pasterską tradycją. Cuda Polskie 2025 – nominacje z województwa podlaskiego Cerkiew Staroobrzędowców w Gabowych Grądach Wzgórza Sokólskie Kładka Śliwno–Waniewo Cerkiew Staroobrzędowców w Gabowych Grądach Unikatowa świątynia, w której zachowano bizantyjskie rytuały sprzed XVII-wiecznych reform. Kryje w sobie cenne ikony i starodruki. To ważne centrum kultury religijnej staroobrzędowców w Polsce. Miejsce duchowe i historyczne zarazem. Wzgórza Sokólskie Malowniczy pas wzniesień uformowany przez lodowiec z charakterystyczną zabudową drewnianą i wiatrakami. To jedno z najbardziej urokliwych miejsc na Podlasiu. Idealne na rowerowe i piesze wycieczki. Inspirujące krajobrazy i historia w jednym. Kładka Śliwno–Waniewo Drewniana trasa piesza przez rozlewiska Narwi wyposażona w ruchome platformy. Umożliwia bliski kontakt z przyrodą Narwiańskiego Parku Narodowego. To raj dla miłośników ptaków i fotografii. Przygoda w samym sercu bagien. Kto według Was zasługuje na zwycięstwo? Oddajcie swój głos klikając w poniższy baner:
Supraśl to nie tylko nastrojowa zabudowa i wspaniała natura. Niewielkie miasteczko skrywa liczne atrakcje
Supraśl to miejsce, w którym historia splata się z naturą w najbardziej urzekający sposób. Niewielkie miasteczko jest oddalone od Białegostoku o zaledwie kilkanaście kilometrów, a mimo to pozostaje całkowicie wolne od zgiełku. Trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce na weekendowy wypad. Jakie ciekawe miejsca skrywa niewielki Supraśl?
Spis treści: Miasteczko otoczone rozległą puszczą Sakralno-przemysłowa historia miasta Zabytki sakralne należą do największych atrakcji Supraśla Przemysłowe zabytki Supraśla Podlasie to nie tylko niekończące się kompleksy leśne ze wspaniałymi okazami flory i fauny. W regionie o bogatej historii i unikatowej kulturze nie brakuje też nastrojowych miasteczek i wiosek. Malowniczy Tykocin, Białowieża, czyli brama do jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Europy czy znany z barokowego pałacu Branickich Choroszcz. Na tej liście nie może zabraknąć także Supraśla – 4-tysięcznego miasta, które walory przyrodnicze i uzdrowiskowe łączy z wartościami kulturowymi. Miasteczko otoczone rozległą puszczą Podlasie nie bez powodu zaliczane jest do Zielonych Płuc Polski. Nie jest najbardziej zalesionym obszarem w kraju, ale tereny pokryte zwartymi kompleksami leśnymi charakteryzują się dość niską gęstością zaludnienia i unikatową różnorodnością systemu przyrodniczego. To właśnie tam znajdują się najcenniejsze kompleksy leśne. W tym miejscu należy wskazać na Puszczę Białowieską z jednymi z ostatnich zachowanych fragmentów lasu pierwotnego nizin europejskich, Puszczę Augustowską ze wspaniałymi borami sosnowymi i świerkowymi i Puszczę Knyszyńską, drugi największy kompleks leśny w województwie podlaskim. To właśnie w tej malowniczej scenerii rozpościera się Supraśl. Miasto wybudowano w otoczeniu Puszczy Knyszyńskiej, nad rzeką Supraślą. Próżno szukać tam ośrodków przemysłowych. Są za to bogate złoża borowin, czyste powietrze i specyficzny mikroklimat. W tym kontekście nie jest specjalnie zaskakujące, że niewielkie, malownicze miasteczko zyskało status uzdrowiska (w 1999 roku). Sakralno-przemysłowa historia miasta Historia Supraśla rozpoczęła się w 1501 roku, gdy na uroczysku Suchy Hrud powstał przeniesiony z Gródka prawosławny monaster. Głównym fundatorem klasztoru był wojewoda nowogródzki Aleksander Chodkiewicz. W pierwszej kolejności nad Supraślą wybudowano drewnianą cerkiew św. Jana Ewangelisty, a po niej – refektarz i mnisie pustelnie. W latach 1503-1511 wzniesiono murowaną cerkiew Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Z czasem kompleks zaczął się rozrastać. W 1516 roku wyświęcono cerkiew Błogowieszczeńską. Później dobudowano renesansową cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego z katakumbami. Mniej więcej w tym czasie wokół monasteru zaczęła powstawać osada. W latach 60. XX wieku, dzięki pomocy majętnego fabrykanta Buchholtza, społeczność żydowska zbudowała tam synagogę. W 1875 roku powstała cerkiew św. Jana Teologa, a w 1901 – kaplica św. Jerzego Zwycięzcy. W 1834 roku w Supraślu zaczęły działać pierwsze warsztaty tkackie i manufaktury sukiennicze. Miało to związek z wprowadzeniem przez carskie władze ceł na towary eksportowane z Królestwa Polskiego do Rosji. Kryzys w religii i włókiennictwie Prawosławni mnisi opuścili Supraśl w 1915 roku, gdy do miasta zaczęły zbliżać się wojska niemieckie. Udali się wówczas w głąb Rosji, zabierając ze sobą czczoną jako cudotwórczą Ikonę Matki Boskiej Supraskiej. W 1929 roku rozpoczął się kryzys w zakładach przemysłowych. Produkcja została wówczas ograniczona do kilku miesięcy w roku. W obliczu wielkiego kryzysu, lipcu 1933 roku włókniarze zorganizowali strajk. W wyniku interwencji policji, zginęło dwóch robotników, a pięciu odniosło rany. Supraśl podczas II wojny światowej Wojska niemieckie zajęły miasto w połowie września 1939 roku. Tydzień później wkroczyła tam Armia Czerwona. Sowieci zajęli budynki klasztorne i zorganizowali w nich koszary. W 1942 roku rozebrana została synagoga, a miejscowa społeczność żydowska została przewieziona do obozu przejściowego w Białymstoku, skąd trafiła wprost do piekła Treblinki. Dwa lata później Niemcy wycofujący się wysadzili w powietrze główną cerkiew monasteru. 24 lipca 1944 roku miasto zajęły pododdziały 283 dywizji strzeleckiej Armii Czerwonej. Zabytki sakralne należą do największych atrakcji Supraśla Historia Supraśla jest trudna i obfituje w wiele dramatycznych wydarzeń. Mimo to w mieście do dziś zachowały się jej ślady, które teraz stanowią jedną z największych atrakcji całego Podlasia. Zaczynamy w miejscu, będącym faktycznym sercem miasta. Monaster w Supraślu to jeden z pięciu funkcjonujących w Polsce prawosławnych klasztorów męskich. Wciąż toczy się tam życie religijne, ale obiekty wchodzące w skład kompleksu są udostępniane zwiedzającym. Cerkiew św. Jana Teologa To główna świątynia supraskiego monasteru. Oryginalna cerkiew łączyła w sobie elementy gotyku i stylu bizantyjskiego. Zaprojektowana jako obiekt o charakterze obronnym, została wyposażona w cztery cylindryczne wieże w narożnikach i strzelnice w głównym gzymsie. Pierwotnie wnętrze cerkwi zdobiły freski z połowy XVI wieku, wykonane przez serbskich artystów pod kierownictwem mnicha Nektariusza. Przedstawiały one m.in. sceny z życia Maryi i Jezusa. Główną kopułę zdobiła postać Chrystusa Pantokratora. 23 lipca 1944 roku świątynia została wysadzona przez wycofujące się oddziały niemieckie. Ocalały tylko fragmenty fresków na filarach. Obiekt, który możemy dziś podziwiać, jest jej rekonstrukcją. Prace rozpoczęły się w 1984 roku i trwały aż 37 lat. Cerkiew można zwiedzać w towarzystwie przewodnika. Muzeum Ikon Kolejny ciekawy obiekt, mieszczący się w klasztornych zabudowaniach, to Muzeum Ikon. Eksponowana jest tam największa kolekcja ikon w Polsce. Najważniejszą część zbioru stanowią bezcenne zabytki, które przetrwały niemiecką inwazję, w tym fragmenty fresków z cerkwi Zwiastowania. Muzeum mieści się w XVII-wiecznym pałacu archimandrytów, ale nie odstaje od współczesnych standardów. To nowoczesna, multimedialna placówka z salami stylizowanymi m.in. na groty, które zajmowali pierwsi mnisi. Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa W tym samym budynku mieści się jeszcze jedno muzeum, związane z historią miasta. W 1695 roku zaczęła działać przyklasztorna drukarnia, a 16 lat później uruchomiono tam pierwszą we wschodniej Polsce papiernię. Dziś eksponaty z tamtego okresu są jedną z głównych atrakcji Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa. Jedną z głównych, ale nie jedyną. Zwiedzanie ma charakter interaktywny. Przewodnik demonstruje technikę czerpania papieru i uruchamia jedną ze starych pras drukarskich. Przemysłowe zabytki Supraśla Dziś Supraśl jest wolny od dużych fabryk, ale nie zawsze tak było. Niemal wszystkie działające w mieście zakłady włókiennicze spalili Niemcy w 1944 roku, ale ślady przemysłowego epizodu, który wystąpił w historii Supraśla, są tam obecne do dziś. Pałac Buchholtzów Początkowo był to niewielki pałacyk, usytuowany w pobliżu fabryki. Na przełomie XIX i XX wieku stał się okazałą rezydencją Adolfa Gustawa Buchholtza i Adeli Marii, jego żony. Starając się o rękę córki Karola Scheiblera, jednego z najbardziej wpływowych łódzkich przemysłowców, Buchholtz zaczął inwestować w reprezentacyjny pałac, by zrobić odpowiednie wrażenie na przyszłym teściu. Od 1959 roku budynek jest siedzibą Liceum Plastycznego im. Artura Grottgera. Zwiedzanie wnętrz nie zawsze jest możliwe, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by wspaniały budynek podziwiać z zewnątrz. Domy Tkaczy W XIX wieku przemysłowiec Zachert wybudował domy dla robotników, którymi zamierzał obsadzić linie produkcyjne w zakładach przemysłowych. Niewielkie drewniane budynki, które dziś stoją na ul. 3 Maja, pierwotnie były bielone wapnem i kryte gontem. Dziś wyglądają nieco inaczej, ale nadal prezentują się niezwykle nastrojowo. Inne atrakcje Supraśla Powyżej wymieniliśmy najważniejsze atrakcje miasta. Należy jednak podkreślić, że w Supraślu można znaleźć więcej ciekawych miejsc. Należą do nich: grobowiec Buchholtzów i Zachertów, Stara Poczta, Teatr Wierszalin, szlaki piesze i rowerowe na obszarze Puszczy Knyszyńskiej. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Góra Krzyży” od lat owiana jest tajemnicą. Niegdyś miał zdarzyć się tam cud
Las pełen krzyży, cudowne źródełko i opowieść o starcu, który miał sen. Święta Góra Grabarka na Podlasiu od wieków przyciąga pielgrzymów i miłośników niezwykłych miejsc. To nie tylko centrum polskiego prawosławia, ale też jedno z najbardziej mistycznych miejsc w kraju.
Spis treści: Święta Góra Grabarka – serce polskiego prawosławia Czym kusi turystów Święta Góra Grabarka? Miejsce modlitwy, tajemnicy i uzdrowień – góra o niezwykłej mocy duchowej Góra Grabarka (osada Grabarka-Klasztor) na Podlasiu to święte i wyjątkowe miejsce dla wyznawców prawosławia w Polsce, jednak nie brakuje tam również turystów i miłośników tajemnic. Szczególnie chętnie odwiedzają tzw. las krzyży. Warto również zobaczyć tutejsze świątynie w otoczeniu pięknej przyrody. Święta Góra Grabarka – serce polskiego prawosławia Święta Góra Grabarka znajduje się w województwie podlaskim, nieco ponad 10 km od Siemiatycz. Obiekt ulokowany na Wysoczyźnie Drohickiej, otoczony przez Lasy Nurzeckie, od lat owiany jest aurą tajemnicy. Najstarsze dzieje góry nie są znane, wiadomo jednak, że zasłynęła w 1710 roku. Wówczas w okolicy szalała epidemia cholery. Jak głosi legenda, pewnemu dnia starcowi przyśniło się, że ratunek można znaleźć na pobliskim wzgórzu. Wierni ruszyli w jego kierunku, przynosząc ze sobą krzyże. Modlili się, obmywali i pili wodę z pobliskiego źródełka. „We­dług kroniki siemiatyckiej parafii ratunek od choroby znalazło wówczas ok. 10 tys. ludzi. W podzięce Bogu za cud zbudowano na tym miejscu drewnianą kapliczkę Przemienienia Pańskiego” – czytamy na stronie Grabarka.pl. Niestety, cerkiew spłonęła doszczętnie w 1990 roku. Nowa została wyświęcona osiem lat później. Jest już murowana. Czym kusi turystów Święta Góra Grabarka? Główną świątynią na Świętej Górze Grabarce jest Cerkiew p.w. Przemienienia Pańskiego. Znajduje się w miejscu pierwszej kapliczki, która została zbudowana jako forma wdzięczności za ocalenie wiernych podczas epidemii cholery. Ważnym momentem w dziejach obiektu były prace ikonograficzne w latach sześćdziesiątych XX w. Nad polichromią pod kierunkiem prof. Adama Stalony-Dobrzańskiego pracowali wówczas Jerzy Nowosielski i Bolesław Oleszko. Niestety, odwiedzający nie mogli się cieszyć długo upiększoną cerkwią. Spłonęła w nocy z 12 na 13 lipca 1990 roku. Obecna swoim wyglądem nawiązuje do pierwotnej świątyni. Jest murowana i przestronniejsza, polichromia została wykonana przez Jarosława Wiszenko z Mielnika, a ikony w ikonostasie napisane przez państwa Barbarę i Michała Pieczonko z Warszawy. Miejsce modlitwy, tajemnicy i uzdrowień – góra o niezwykłej mocy duchowej W rejonie znajduje się monaster żeński oraz dwie inne cerkwie – ikony Matki Bożej Wszystkich Strapionych Radość oraz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Wielu turystów góra przyciąga także aurą tajemnicy. Znajdziemy tam bowiem tysiące ustawionych wokół cerkwi krzyży. Ludzie przynoszą je tu od wieków z modlitwą o pomoc w różnych trudnych sytuacjach życiowych, z prośbą o pokój dla dusz zmarłych. Często są to też krzyże dziękczynne. Na niektórych widnieją imiona, intencje lub napisy: „Spasi i sochrani”, co znaczy: „Zbaw i zachowaj” oraz „Nika” – „Zwycięzca”. Z kolei u podnóża góry znajduje się „cudowne źródełko”. To właśnie tam wierni przychodzili, licząc na ratunek przed epidemią. Do dziś ludzie obmywają tam swoje chore i obolałe miejsca, piją wodę ze studni i zabierają ją do domów. W dwusetną rocznicę cudu nad źródełkiem pojawiło się okrągłe zadaszenie. Na szczególna uwagę zwiedzających zasługuje również założony w 1947 roku klasztor Marty i Marii. Jest jedynym żeńskim monastyrem w Polsce. Źródło: Grabarka.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Biebrzański Park Narodowy w ogniu. To już kolejny pożar
Susza hydrologiczna i silny wiatr nie ułatwiały walki z ogniem w sercu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Powtarzające się pożary zagrażają przyszłości unikatowego ekosystemu.
Spis treści: Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Biebrzański Park Narodowy, mimo że obfituje w szuwary, bagna i torfowiska, jest narażony na pożary. Na terenie parku od miesięcy już trwa susza hydrologiczna. To stan, kiedy poziom wody w akwenach utrzymuje się poniżej średniej. Podobna sytuacja dotyczy m.in. Jeziora Maltańskiego, gdzie brak wody doprowadził do odwołania zawodów sportowych. W przypadku parku narodowego spełnił inny czarny scenariusz – pożar. Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Wieczorem 15 kwietnia Biebrzański Park Narodowy znów stanął w ogniu. Pożar wybuchł w rejonie miejscowości Małowista i Krasnoborki. Żywioł szybko zajął około 8 hektarów łąk i trzcinowisk. Akcja gaśnicza była wyjątkowo trudna ze względu na podmokły teren, co utrudniło dojazd zastępom straży pożarnej z ciężkim sprzętem. Strażacy z około 20 jednostek PSP i OSP z powiatów sokólskiego i augustowskiego musieli poruszać się pieszo. Byli wyposażeni jedynie w tłumice i lekkie pojazdy terenowe. W gaszeniu pożaru dodatkowym utrudnieniem był wiatr, który sprzyjał rozprzestrzenianiu się ognia. Według wstępnych ustaleń pożar miał kilka ognisk. To może wskazywać na celowe podpalenie. Jeden z druhów OSP zauważył osobę w pobliżu miejsca, gdzie pojawił się ogień, i przekazał tę informację policji. Śledztwo w tej sprawie jest w toku. To już kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym w ostatnim czasie. Pod koniec marca 2025 roku spłonęło około 90 hektarów terenu. Wówczas w akcji gaśniczej uczestniczyło ponad 120 strażaków, wykorzystując specjalistyczne pojazdy terenowe oraz wsparcie z powietrza w postaci dronów, samolotu i helikoptera gaśniczego. Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Pożary w Biebrzańskim Parku Narodowym powtarzają się coraz częściej. Zwłaszcza wiosną. Żywioł wymyka się spod kontroli np. podczas wypalania traw. W zaprószenia ognia i jego rozprzestrzenianiu się swój udział mają również podpalacze – a ze strony natury, wspominana susza. Ogień w granicach parku narodowego to podwójny dramat. W końcu dany teren nie bez powodu został objęty szczególną ochroną. W tym przypadku chodzi o największy park narodowy w Polsce. Odgrywa on kluczową rolę w ochronie unikatowych ekosystemów bagiennych i torfowisk, ale nie tylko. Na terenie parku rośnie ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, z czego 90 gatunków podlega ochronie całkowitej, a 17 częściowej. BPN zachwyca również fauną. Doliną Biebrzy zamieszkuje około 27 gatunków ptaków, w tym 181 gatunków lęgowych. Powtarzające się pożary stanowią poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej tego obszaru. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie skuteczniejszych środków zapobiegawczych i ochronnych. Źródło: Grajewo24.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ukryta perełka Podlasia. Jej wizytówką jest niezwykły prawosławny klasztor
Niewielki Supraśl ma wielki urok. Położony nieco na uboczu, otoczony Puszczą Knyszyńską, zachwyca klasztorem, ciszą i klimatem, który trudno znaleźć gdziekolwiek indziej.
W tym artykule: Na wschód od zachodu Monastyrskie genius loci Supraśl – informacje praktyczne Długa historia, dyskretny urok prowincji i twórczy ferment. A do tego wspaniałe położenie – nad rzeką, w otoczeniu lasów. To zresztą na pewno pomogło Supraślowi uzyskać status uzdrowiska. Co więcej, znajdziemy tu dobrą kuchnię, a także wyjątkowe instytucje kulturalne, jak np. dwa teatry: Wierszalin i Łątek. Ten ostatni uważa się za najmniejszy teatr w Polsce. Ale i tak miejscem, które dominuje w lokalnym krajobrazie, jest monastyr męski Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. To jemu Supraśl zawdzięcza swoje początki. W 1498 r. wojewoda nowogrodzki i marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego Aleksander Chodkiewicz razem z arcybiskupem smoleńskim Józefem Sołtanem założyli klasztor w pobliskim Gródku. Mnichom nie spodobało się jednak to miejsce. Tamtejszy pałac i jego bujne życie świeckie nie sprzyjały skupieniu, więc zaledwie dwa lata później przenieśli się w dół rzeki Supraśl i osiedli na jej wysokim brzegu, w środku Puszczy Knyszyńskiej. Obok powstała przymonastyrska osada, która rozwinęła się dopiero w XIX w., po tym jak powstały tu zakłady włókiennicze. Wytyczono ulice, zbudowano domy dla tkaczy, kościoły katolicki i ewangelicki, wzniesiono budynki użyteczności publicznej. Supraśl wyrósł na miasteczko przemysłowe konkurujące z nieodległym, ale dużo większym Białymstokiem. Klasztor z czasem rozrósł się do kompleksu gmachów na planie czworokąta, z imponującą cerkwią w jego centrum. Kto tam zajdzie, nie będzie rozczarowany. – Wiesz, nawet na mnie robi wrażenie – stwierdził mój głęboko niewierzący kolega. Na wschód od zachodu Do monastyru nie można wejść ot tak sobie, ale też nie jest on zamknięty na głucho przed resztą świata. Niektórych przyciąga tu czysto turystyczna ciekawość, inni przychodzą do mnichów po wsparcie, poradę. Zwiedzanie kompleksu z przewodnikiem, czyli z jednym z braci, jest podróżą do innego świata. Największe wrażenie robi obronna cerkiew Zwiastowania. Takie świątynie – twierdze w stylu gotycko-bizantyjskim – powstawały kiedyś na pograniczu chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu. Z zewnątrz są więc surowe mury i wieże z otworami strzelniczymi, w środku zaś ikony, ornamenty i wspaniałe bizantyjskie freski na ścianach i sklepieniach. Zobaczymy tu sceny z Apokalipsy. A postaci świętych i aniołów przemawiają wszystkie naraz w swoim własnym języku, przenosząc nas na całkiem inną orbitę. Cerkiew Zwiastowania wygląda tak, jakby stała tu od początku istnienia klasztoru. W rzeczywistości jest rekonstrukcją poprzedniczki, którą w 1944 r. wysadzili w powietrze wycofujący się Niemcy. W ponad 500-letniej historii monastyru było to najbardziej tragiczne wydarzenie. Dzieje tego miejsca są zresztą bardzo burzliwe. Klasztor rozkwitał i tracił na znaczeniu, budynki i majątek przechodziły z rąk do rąk, służyły celom religijnym i świeckim. Decydującym momentem dla tego, jak dziś wygląda i funkcjonuje, był zwrot w 1996 r. budynków monastyrskich prawosławnym mnichom. Monastyrskie genius loci Teraz mnisi zajmują tylko część budynków. W innych rozlokowały się instytucje świeckie, nawiązujące jednak do charakteru tego miejsca. Jest więc Muzeum Ikon, którego zbiory należą do największych w Polsce i w którym są eksponowane fragmenty fresków ocalałych ze zburzonej cerkwi Zwiastowania. Jest Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa, co również nawiązuje do dawnych tradycji supraskiego monastyru. Jego biblioteka i drukarnia były znane w całej Europie, zbiory zawierały wiele cennych rękopisów. W tym słynny Kodeks supraski (łac. Codex Suprasliensis) z początku XI w. Czyli spisany na pergaminie zbiór żywotów świętych i nauk Ojców Kościoła w języku staro-cerkiewno-słowiańskim. Działa tu także restauracja o zaskakującej nazwie Duchowe Łąki. Pomysłodawczyni lokalu zależało na tym, żeby wpasować się w kulturę prawosławia – mimo że restauracja mieści się w świeckiej części zabudowań, to jednak nie da się nie poczuć tu klasztornego ducha. Serwuje więc dania z mnóstwem jadalnych kwiatów – aż się w oczach mieni od kolorów! Czy to się komuś podoba, czy nie, to już kwestia gustu, ale jest szansa, by poczuć niebo w gębie. Supraśl – informacje praktyczne Dojazd Do Supraśla z dworca autobusowego w Białymstoku jeździ miejski autobus nr 500. Bilet normalny: 6 zł, około pół godziny jazdy. Nocleg Dworek Mieldziczówka, ul. Źródlana 24. Kuligi i przejazdy bryczką; od 80 zł za noc. Zwiedzanie Monastyr odwiedzać można o pełnych godzinach; wykupuje się cegiełkę (co łaska). Źródło: National Geographic Traveler Polska Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.
Jedno z województw dopłaci za twój pobyt. Nawet 400 zł do noclegu
Podlasie stawia na turystykę i zachęca do przyjazdu gości spoza regionu. Już w kwietniu rusza specjalny bon, dzięki któremu odwiedzający będą mogli otrzymać dofinansowanie na pobyt w województwie.
W tym artykule: Podlasie rusza z bonem turystycznym Kiedy rusza bon turystyczny na Podlasiu i kto z niego skorzysta? Podlasie chce zwiększyć ruch turystyczny Podlasie to bez dwóch zdań jeden z najpiękniejszych regionów w Polsce. Pełne malowniczych krajobrazów, bogatej przyrody i unikatowego dziedzictwa kulturowego. Niestety, mimo ogromnego potencjału turystycznego, województwo podlaskie w ostatnich latach odnotowuje znaczny spadek liczby odwiedzających. Wpływ na to mają trudności na granicy z Białorusią i wynikające z nich ograniczenia. Aby odwrócić ten niekorzystny trend, tamtejsze władze zaproponowały konkretne rozwiązania, które mają ożywić ruch, a tym samym wzbogacić lokalną gospodarkę. Podlasie rusza z bonem turystycznym W styczniu władze województwa podlaskiego ogłosiły plany wprowadzenia programu mającego na celu wsparcie lokalnej turystyki i zwiększenie liczby odwiedzających spoza regionu. Obecnie inicjatywa nabiera realnych kształtów. Podlaski bon turystyczny zakłada udzielanie dofinansowania przyjezdnym, którzy zarezerwują minimum dwa noclegi w jednym z obiektów biorących udział w projekcie. Wysokość bonu uzależniona będzie od kategorii zakwaterowania: 200 zł – agroturystyka, schroniska, kempingi; 300 zł – pensjonaty, apartamenty, hotele 1- i 2-gwiazdkowe; 400 zł – hotele 3-, 4- i 5-gwiazdkowe. – To wyjątkowy program wsparcia turystyki, dzięki któremu dorośli turyści spoza województwa podlaskiego mogą otrzymać dofinansowanie do noclegu – nawet do 400 zł – czytamy na rządowej stronie. A we wszystkich podróżach, tych mniejszych i większych, może nawigować was smartwatch, który dotrzyma wam kroku: View Burdaffi on the source website Kiedy rusza bon turystyczny na Podlasiu i kto z niego skorzysta? Obiekty noclegowe mogą zgłaszać się do udziału w programie od 24 marca do 11 kwietnia 2025 r. Z kolei turyści będą mogli generować swoje bony już od 20 kwietnia za pośrednictwem strony podlaskibonturystyczny.pl. Bon przysługuje osobom dorosłym mieszkającym poza województwem podlaskim. Można go wykorzystać tylko raz – przy jednej rezerwacji, niezależnie od liczby osób korzystających z noclegu. Zniżka naliczana jest wyłącznie podczas płatności na miejscu, po zeskanowaniu kodu w obiekcie noclegowym. Podlasie chce zwiększyć ruch turystyczny Podlasie w ostatnich latach musiało radzić sobie z wieloma problemami. Szczególnie związanymi z kryzysem migracyjnym na białoruskiej granicy, co negatywnie wpłynęło na liczbę odwiedzających. Skutki tego odczuli nie tylko właściciele hoteli, ale także muzea i wiele innych popularnych obiektów turystycznych. – Z perspektywy tych kilku lat widać wyraźnie, że tych turystów jest mniej, zwłaszcza tych indywidualnych, którzy przyjeżdżają tu ze swoimi rodzinami. Grup troszeczkę jest, natomiast takich indywidualnych turystów jest znacząco mniej – zaznacza Karolina Słoniowska-Kuźmicz z muzeum w Mielniku w rozmowie z „Obiektywem” (TVP3 Białystok). Przypomnijmy, że w 2023 r. liczba udzielonych noclegów w turystycznych obiektach noclegowych – według danych Urzędu Statystycznego w Białymstoku – zmniejszyła się o 3,9% w odniesieniu do zanotowanej w 2022 r. Zmniejszyła się także liczba turystów zagranicznych korzystających z obiektów noclegowych – dokładnie o 6,9%. Nie sposób zapomnieć, że Podlasie oferuje wiele niezwykłych atrakcji oraz miejsc pełnych historii i tajemnic. Doskonałym tego przykładem jest wieś Kruszyniany, która cieszy się niesłabnącą popularnością dzięki swojemu tatarskiemu dziedzictwu. Warto również wspomnieć o prawosławnym skicie w Odrynkach, nagrodzonym tytułem „Cudu Polski 2024” oraz o Supraślu, wyróżnionym przez National Geographic jako jedno z najlepszych miejsc do odwiedzenia w 2025 roku. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Dołącz także do naszego kanału nadawczego na Messengerze, gdzie znajdziesz wiele ciekawych inspiracji podróżniczych. Źródła: TVP3 Białystok; Urząd Statystyczny w Białymstoku; gov.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Skit w Odrynkach to jedyna prawosławna pustelnia w Polsce. Przypomina twierdzę otoczoną fosą
Skit w Odrynkach nieprzypadkowo zyskał miano cudu Polski. Ta wyjątkowa w skali kraju pustelnia zachwyca nie tylko duchową atmosferą, ale także malowniczym położeniem.
W tym artykule: Skit w Odrynkach, czyli jedyna w Polsce prawosławna pustelnia Forteca otoczona wodą Prawosławny skit w Odrynkach – informacje praktyczne Skit w Odrynkach wśród Cudów Polski 2024 W morzu trzcin i szuwarów błyszczą w słońcu cerkiewne kopuły. Wyglądają jak miraż i można by przysiąc, że są złudzeniem, gdyby nie prowadząca w ich stronę drewniana kładka. Ale i ona ma w sobie coś surrealistycznego. Może dlatego, że towarzyszy jej szereg latarni? Skoro ktoś potrzebuje światła na bagnach, musi tam być jakaś cywilizacja. I rzeczywiście jest. Po kilkuset metrach pojawiają się brama i tablica: Skit św. św. Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich w Odrynkach. Skit, czyli prawosławna pustelnia. Jedyne takie miejsce w Polsce. Skit w Odrynkach, czyli jedyna w Polsce prawosławna pustelnia Kładka prowadzi do suchego wywyższenia gruntu pośrodku rozlewisk Narwi. Jest niczym pomost między sacrum a profanum. Za bramą wśród drzew stoją monasterskie zabudowania: kapliczki, cerkwie, cele mnichów, pomieszczenia gospodarcze. Wszystkie rozmiarami dopasowane do skromnej przestrzeni – inaczej jakżeby mogła tyle pomieścić taka mała wyspa! Jeśli trafi się na moment, kiedy nie ma żadnych zwiedzających, czyli zwykle jesienią i zimą, można odnieść wrażenie, że miejsce jest bezludne. Cisza i spokój, prawdziwa pustelnia. Stoją jednak zaparkowane samochody monasterskie, podchodzi przyjazny pies, a po chwili pojawia się także któryś z mnichów. Braci jest trzech, dzielą między siebie obowiązki i trudy życia w tak szczególnym miejscu. Oprowadzają też turystów. Skit został powołany stosunkowo niedawno, bo w 2009 r., ale pierwsze zabudowania – kapliczka św. Antoniego i kapliczka ze źródłem wody – stanęły trochę wcześniej. Inicjatorem był nieżyjący już ojciec Gabriel; jego grób znajduje się zresztą na terenie pustelni. Dlaczego właśnie to miejsce zostało wybrane na skit, skoro w bagiennej dolinie Narwi takich wysepek jest sporo? W pobliskiej wsi Odrynki istniał klasztor, założony prawdopodobnie na początku XVII w. Niewykluczone, że kontynuował on jeszcze wcześniejsze tradycje monastyczne. W tej okolicy przypuszczalnie już wtedy działały pustelnie, stąd pomysł utworzenia tu współczesnego skitu wydawał się uzasadniony. Jego patronami zostali św. Antoni i św. Teodozjusz Kijowsko-Pieczerscy – fundatorzy słynnej Ławry Peczerskiej w Kijowie. Pod ich wezwaniem jest jedna z cerkwi na terenie skitu. Malutka, zbudowana z bali, wygląda, jakby stała tu od wieków, a przecież jest zupełnie nowa. To jej kopuły błyszczą wśród bagien. Była jednak zbyt mała, dlatego postawiono jeszcze jedną – pw. Opieki Matki Bożej. Forteca otoczona wodą Najwięcej turystów jest latem. Przychodzą kładką albo przyjeżdżają autami aż pod bramę skitu, korzystając z drogi usypanej od strony wsi Odrynki. Mnisi bardzo jej potrzebowali, wcześniej jedynym łącznikiem z wioską była kładka. Swój samochód musieli zostawiać na skraju bagna, pakować wszystko na taczkę i przewozić 800-metrowej długości pomostem. Taki kurs w obie strony to naprawdę nie były żarty. Droga ułatwia im teraz funkcjonowanie, chyba że zaleją ją wody Narwi, co zdarza się wiosną i jesienią. Skit jest wtedy niczym forteca otoczona wodą Pustelnia we współczesnych czasach brzmi trochę jak oksymoron. Czy jest wystarczająco przestrzeni dla jej istnienia w tym świecie gęsto zaludnionym, rozpędzonym, głośnym? Mnisi znaleźli odosobnienie w rozległej bagiennej dolinie Narwi. Wokół nie ma szczególnych atrakcji turystycznych, chyba że ukryte w lasach stare groby, cmentarze, krzyże powstańców. Ale odległość do profanum i tak wydaje się zmniejszać. W czasie wakacji zza rzeki niosą się dźwięki imprez letników. Dojazd staje się coraz łatwiejszy. Dziurawą nawierzchnię zastąpił gładki asfalt i aż korci, żeby dodać gazu. Ale uwaga na łosie, zimową porą lubią rosnące w okolicy sosnowe lasy. Samochód warto jednak zostawić we wsi Odrynki. I udać się do skitu na piechotę. Te kilkaset metrów kładki pozwala poczuć, że zmierza się do miejsca trochę jak nie z tego świata. Prawosławny skit w Odrynkach – informacje praktyczne Dojazd Najwygodniej dojechać autem od strony miejscowości Narew. Na skraju wsi Odrynki jest parking, skąd trzeba przejść kawałek do kładki. Nocleg Najlepiej szukać go w okolicy w prywatnych kwaterach. Zwiedzanie Skit jest otwarty dla zwiedzających przez cały rok, w godz. 9–17, latem dłużej. Warto pamiętać, że 15 września to dzień pamięci patronów skitu – może być wtedy dużo ludzi. Skit w Odrynkach wśród Cudów Polski 2024 Przypomnijmy, że Skit w Odrynkach został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024”w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. podlaskiego. Wśród nominowanych – oprócz jedynej w kraju prawosławnej pustelni – znalazło się także Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej oraz Jezioro Płaskie. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.
Suwalski Park Krajobrazowy to prawdziwa perła Suwalszczyzny. Nie brakuje tam ciekawych miejsc
Suwalski Park Krajobrazowy to obszar o wyjątkowych walorach przyrodniczych i widokowych. Doskonale poczuje się tam każdy, kto od zatłoczonych kurortów woli ciche, spokojne miejsca, w których można cieszyć się niezmąconym spokojem i pięknem natury. Co warto zobaczyć w Suwalskim Parku Krajobrazowym? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Suwalski Park Krajobrazowy? Charakterystyka Suwalskiego Parku Krajobrazowego Przyroda w Suwalskim Parku Krajobrazowym Atrakcje Suwalskiego Parku Krajobrazowego Suwalski Park Krajobrazowy jest najstarszym takim obszarem w Polsce. Został utworzony 12 stycznia 1976 roku, w celu ochrony unikatowego krajobrazu polodowcowego i wyjątkowych wartości przyrodniczych obszaru znajdującego się w jego granicach. Gdzie znajduje się Suwalski Park Krajobrazowy? W ujęciu administracyjnym park znajduje się w województwie podlaskim (w jego północnej części). Swoim zasięgiem obejmuje cztery gminy: Jeleniewo, Przerośl, Wiżajny i Rutka-Tartak. Stosując podział fizyczno-geograficzny, Suwalski park Krajobrazowy należy umiejscowić w obszarze makroregionu Pojezierze Litewskie, mezoregionu Pojezierze Wschodniosuwalskie i mikroregionu Wzgórza Jeleniewskie. Częściowo znajduje się też w granicach mikroregionu Garb Wiżajn. Charakterystyka Suwalskiego Parku Krajobrazowego Zachwycający polodowcowy krajobraz Suwalskiego Parku Krajobrazowego został ukształtowany w plejstocenie przez lądolód skandynawski. Można tam zaobserwować niemal wszystkie formy młodoglacjalnej rzeźby, w tym jeziora rynnowe i wytopiskowe, doliny rzeczne, moreny czołowe, ozy, kemy i głazowiska. Podobnie jak Wigierski Park Narodowy, Suwalski Park Krajobrazowy jest dosłownie usiany zbiornikami wodnymi. Znajduje się tam 26 jezior o powierzchni przekraczającej jeden hektar, w tym najgłębsze jezioro w Polsce – Hańcza. Powierzchnia Suwalskiego Parku Krajobrazowego Granice parku obejmują obszar o powierzchni 6337,66 ha. Jest więc znacznie mniejszy niż Rudawski Park Krajobrazowy czy Załęczański Park Krajobrazowy, ale z całą pewnością nie można odmówić mu różnorodności. Około 60 proc. powierzchni parku stanowią użytki rolne, 24 proc. – lasy i zadrzewia, 10 proc. – wody, a 4 proc. – tereny zabagnione. Otulina parku zajmuje 9306,24 ha. Przyroda w Suwalskim Parku Krajobrazowym Park cechuje się nie tylko wyjątkowymi walorami krajobrazowymi, ale i przyrodniczymi. Nic dziwnego. Dzięki urozmaiconej rzeźbie terenu, surowości klimatu i różnorodności środowisk, w Suwalskim Parku Krajobrazowym można zaobserwować wyjątkowe bogactwo siedlisk i gatunków. Flora Suwalskiego Parku Krajobrazowego Szata roślinna parku jest wyraźnie przekształcona przez gospodarczą działalność człowieka. Do XVII wieku obszar ten porastała rozległa puszcza, ale wraz z nadejściem potężnej fali osadnictwa krajobraz zaczął zmieniać się z leśnego na rolniczy. Mimo to parkowa flora nadal cechuje się dużą różnorodnością. Na terenie parku stwierdzono występowanie 840 gatunków roślin naczyniowych, 96 gatunków mchów i 7 gatunków wątrobowców. Szczególnie cenne są okazy zagrożone, ujęte w „Polskiej czerwonej księdze roślin”. W SPK nie brakuje reliktów glacjalnych i gatunków borealnych. Należą do nich między innymi: wełnianeczka alpejska, wielosił błękitny, bażyna czarna, modrzewnica zwyczajna, żurawina błotna. Fauna Suwalskiego Parku Krajobrazowego Różnorodność środowisk w Suwalskim Parku Krajobrazowym przekłada się na znaczne zróżnicowanie świata zwierząt. Występują tam zarówno dobrze znane i pospolite gatunki, jak i te, o których nie słyszy się zbyt często. Na szczególną uwagę zasługuje fauna tamtejszych jezior. W toni Hańczy można spotkać gatunki reliktowe, które przetrwały ostatnie ze zlodowaceń plejstoceńskich. Należą do nich: widłonóg Eurytemora gracilis, pijawka Theromyzon maculosa, skorupiak Palasiolla quadrispinosa, ślimak sadzawczak drobny. Ichtiofauna parku obejmuje 24 gatunki. Wśród nich warto wymienić tak rzadkie okazy, jak strzebla potokowa czy głowacz białopłetwy, dla których Hańcza jest jedynym stanowiskiem jeziorowym w Polsce. Bogato reprezentowana jest też awifauna. Na podmokłych łąkach można spotkać między innymi czajkę, kszyka czy derkacza. Obszary zabagnione i obrzeża jezior są domem łabędzia niemego, bąka, łyski, perkoza dwuczubego, brzęczki, trzcinniczka czy potrzosa. Wśród starodrzewów i na fragmentach bagiennych gnieżdżą się rzadkie bociany czarne i ptaki drapieżne. Gromada ssaków jest reprezentowana przede wszystkim przez bobra, wydrę, sarnę, dzika, borsuka i kunę leśną. Jednym z jej najciekawszych przedstawicieli jest smużka – reliktowy gatunek gryzonia. Rozległymi kompleksami leśnymi okresowo migrują wilki, jelenie i łosie. Wśród gadów warto wymienić jaszczurkę zwinkę i żyworodną. A wśród płazów – rzekotkę drzewną, która występuje tam jako gatunek reintrodukowany. Atrakcje Suwalskiego Parku Krajobrazowego Na terenie Suwalskiego parku Krajobrazowego wyznaczono dziesięć szlaków pieszych o łącznej długości 75,5 km. Najdłuższy – niebieski – mierzy 21 km. Turyści, którzy wolą poznawać piękno okolicy na dwóch kołach, mogą skorzystać z kilku tras rowerowych o urozmaiconej nawierzchni. Te, które prowadzą wokół parku, są pokryte asfaltem, ale w głębi SPK ścieżki mają nawierzchnię gruntową i szutrową. Do jakich interesujących miejsc można dotrzeć drogami pieszymi i rowerowymi? Najciekawsze atrakcje parku wymieniamy poniżej. Jezioro Hańcza Hańcza to nie tylko najgłębsze jezioro w Polsce (108,5 m), ale także jedno z najpiękniejszych miejsc w parku. Jest wiele punktów widokowych, z których można podziwiać jego zachwycającą panoramę. Hańcza jest doskonale widoczna m.in. z wieży widokowej na Górze Leszczynowskiej. Zbliżając się do jeziora, warto zwrócić uwagę na wspaniałe głazy narzutowe na jego brzegach. Największym jest tzw. kamień graniczny, który można znaleźć na odcinku Stara Hańcza-Błaskowizna. Stara Hańcza Skoro o Starej Hańczy mowa, ruiny dawnego majątku i park dworski są miejscami, których nie można ominąć, będąc na miejscu. Co prawda po dworze zostały już tylko podpiwniczenia, ale wciąż można tam podziwiać wspaniałe pomniki przyrody. Poza tym ze wzgórza można podziwiać wspaniałą panoramę jeziora. Jezioro Jaczno Okolice jeziora Jaczno to kolejny malowniczy zakątek parku. Wokół zbiornika przebiega trasa turystyczna, rozpoczynająca się i kończąca we wsi Smolniki. Z licznych punktów widokowych można podziwiać zapierające dech w piersiach krajobrazy SPK. Góra Cisowa Ze względu na stożkowaty kształt, Góra Cisowa jest określana mianem „Suwalskiej Fudżijamy”. Morena czołowa o regularnym kształcie wznosi się na wysokość 256 m n.p.m. i stanowi doskonały punkt widokowy. Inne atrakcje parku To zaledwie kilka pozycji z długiej listy atrakcji Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Wśród innych warto wymienić między innymi dolinę Czarnej Hańczy, kompleks jezior kleszczowieckich, wieś Wodziłki czy Izbę Pamięci Jaćwieskiej w Szurpiłach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Puszcza Knyszyńska kryje cuda i tajemnice. W tym także nielegalne bimbrownie
Puszcza Knyszyńska to miejsce, w którym natura i człowiek musieli nauczyć się szanować swoje prawa. Znajdziemy tu przyrodę, leśny klasztor i zabytki bimbrownictwa.
W tym artykule: Puszcza Knyszyńska – leśny klasztor Supraśl Bimbrownie w puszczy Żeremia i mokradła Puszcza Knyszyńska – informacje praktyczne W trudnym koronawirusowym czasie w Supraślu zdarzył się cud. Choć powinna być to co najmniej ogólnokrajowa sensacja, jego sława nie wyszła poza najbliższą okolicę. Nic dziwnego, w końcu cuda zdarzają się na Podlasiu dość często. Pojechałem do supraskiego męskiego monasteru prawosławnego, by przekonać się, o co chodzi. Puszcza Knyszyńska – leśny klasztor Tuż za opłotkami Białegostoku zaczyna się las, który ciągnie się z grubsza do granicy z Białorusią. To Puszcza Knyszyńska, tylko trochę mniejsza niż jej bardziej znana sąsiadka – Puszcza Białowieska. Choć jest to „tylko” park krajobrazowy, niewiele ustępuje jej pod względem bogactwa fauny i flory. Świadczy o tym choćby 21 rezerwatów powołanych jak dotąd w jego obrębie. Błogosławieństwa natury doceniali z pewnością mnisi, którzy w XVI w. na leśnym uroczysku wybudowali klasztor z wielką obronną cerkwią pw. Zwiastowania Bogurodzicy, która do dziś dominuje nad całą okolicą. Najlepiej przyjechać tu wczesnym rankiem, gdy jej wieże wyłaniają się z mgły unoszącej się nad doliną rzeki Supraśl. Nie wiadomo, czy zakonnicy cenili sobie tutejszy mikroklimat. Na pewno został on doceniony w XXI w., gdy miasteczko uzyskało wreszcie status uzdrowiska, również ze względu na bogate zasoby borowin w tutejszych torfowiskach. Wchodzę do monasteru żądny zjawisk nadprzyrodzonych. Na środku cerkwi stoi ikona „Życiodajne źródło”, która pokryta jest jakąś oleistą cieczą. To mirro, wonny olejek, którym zostaną namaszczeni wierni po nabożeństwie. – Jak to możliwe? – pytam stojącego obok batiuszkę. – Po prostu: cud! – odpowiada. Tuż obok świątyni znajdzie się też coś dla ciała. W starej szkole działa kawiarnia z najlepszymi lodami na wschód od Wisły, dostępnymi w niepoliczalnej ilości smaków. I choć to może nie cud, ale już objawienie. Supraśl Z kolei Supraskie Muzeum Ikon to dla mnie jedno z najlepszych muzeów w Polsce. Świetnie poprowadzona za pomocą światła i dźwięku ekspozycja wprowadza w świat prawosławia, pozwalając zrozumieć, jak czytać wystrój i symbole w cerkwi. Dodatkową atrakcją są ikony napisane przez Jerzego Nowosielskiego i oryginalne freski uratowane z cerkwi Zwiastowania, która została wysadzona przez Niemców w 1944 r. Jeżeli naprawdę przyjechaliśmy do Supraśla o świcie, to atmosfery raczej nie będą psuć auta zaparkowane na głównej ulicy zabudowanej domami tkaczy. Można się wtedy poczuć jak w filmie „U Pana Boga za piecem”. Bo choć akcja teoretycznie dzieje się w nieodległym Królowym Moście, to większość zdjęć kręcono właśnie w Supraślu. Miasteczko kryje jeszcze jeden cud – teatr Wierszalin założony 30 lat temu przez Piotra Tomaszuka. Przez ten czas niewielki zespół zyskał międzynarodową renomę. Nadal uważany jest za jeden z najlepszych teatrów alternatywnych w kraju. Bimbrownie w puszczy Czas, by wejść wreszcie do lasu. Jeżeli wyruszymy odpowiednio wcześnie, właściwie mamy gwarantowane spotkanie z sarnami czy jeleniami. Nierzadko drogę przebiegnie dzik, a nad głową krzyknie bielik. Kiedyś udało mi się spotkać nawet wilka. Raczej nie spotkamy natomiast słynnego Ducha Puszczy, bo przecież duchów nie ma. Czy rzeczywiście? Wystarczy zapytać w dowolnym gospodarstwie agroturystycznym albo po prostu pogadać z miejscowymi, a okaże się, że tu też dzieją się cuda. Do lasu wwozi się cukier i drożdże, a wywozi alkohol! Leśne bimbrownie są porozrzucane po całej puszczy, a za mekkę bimbrownictwa uznaje się okolice Czarnej Białostockiej. Nielegalne fabryki alkoholu są poukrywane głęboko w lesie, więc znajduje je raczej tylko policja w czasie nalotów. Dziwna sprawa, bo choć co roku likwiduje się kilka dużych bimbrowni, to trunku nigdy nie brakuje. Choć policyjne akcje martwią okolicznych mieszkańców, to sami muszą przyznać, że czasem jest z nich pożytek. W czasie epidemii koronawirusa policjanci z Wasilkowa przekazali 250 litrów zarekwirowanego bimbru do służb sanitarnych, które miały wykorzystać płyn do przygotowania preparatów dezynfekujących. Szkoda marnować jeden z najbardziej rozpoznawalnych produktów z Podlasia na mycie rąk. Ale cóż poradzić, takie prawo. Leśną manufakturę alkoholu zobaczyć można także w Białostockim Muzeum Wsi. Tu dwie autentyczne, zarekwirowane przez służby fabryczki tworzą małe muzeum bimbrownictwa. Żeremia i mokradła Las to nie tylko drzewa, ale również woda. Tej drugiej jest w puszczy całkiem sporo, również dzięki pracy niestrudzonych bobrów. W XIX w. praktycznie wyginęły w Polsce, a do Puszczy Knyszyńskiej przywędrowały ponownie z Białorusi. Zwierzęta te systematycznie zamieniają spore połacie lasu w tereny podmokłe i nietrudno trafić na ich żeremia. Nie brakuje też zbiorników utworzonych przez człowieka, jak akwen Wyżary. Jeśli przejść się wzdłuż wody, trafimy na kładki, które przez bagna zaprowadzą nas do galerii rzeźb leśnych stworzonej pod kuratelą znanego artysty Pawła Althamera. Jeszcze ciekawsze jest jednak położone kilometr dalej uroczysko, z kładką wcinającą się kilkadziesiąt metrów w środek bagna. To dobre miejsce na odpoczynek. Wystarczy usiąść na końcu pomostu i zatopić się w dźwiękach lasu. Temu, kto nie zakocha się w puszczy po takiej „leśnej kąpieli”, może pomóc już chyba tylko cud. Puszcza Knyszyńska – informacje praktyczne Dojazd Do Białegostoku dojedziemy autem z Warszawy w 1,5 godz., pociągiem – w nieco ponad 2 godz. Najlepszym środkiem lokomocji w puszczy jest rower, a w pociągach są miejsca dla rowerów – ich liczba jest ograniczona, warto rezerwować bilety wcześniej. Samochody nie mogą poruszać się drogami leśnymi, o czym najczęściej (choć nie zawsze) informują znaki. Nie warto sugerować się mapami Google, które nie uznają takich zakazów. Nocleg W Polsce biwakowanie w lesie jest zabronione poza miejscami wyznaczonymi. Od 2019 r. Lasy Państwowe prowadzą jednak pilotażowy program umożliwiający spanie „na dziko”, pod warunkiem zgłoszenia tego w nadleśnictwie. Mapa obszarów objętych programem na: bdl.lasy.gov.pl Lipowy Most 7 – stary, pięknie wyremontowany dom w sercu puszczy, „spa dla umysłu”. Ceny: 500 zł za wyłączność, 300 zł za pokój i towarzystwo sympatycznej właścicielki. Jedzenie Babki ziemniaczanej, kiszki ziemniaczanej, a także kartaczy można spróbować w barze Jarzębinka w Supraślu. Lody o smaku bimbru znajdziemy w kawiarni Stara Szkoła w Sokółce. Restauracja Pod Sokołem w Sokółce – kuchnia na światowym poziomie na krańcu Polski. Tatarska Jurta – słynna restauracja z kuchnią tatarską w Kruszynianach; stołował się tu m.in. brytyjski król Karol.
Oto Narwiański Park Narodowy. Ten rzeczny labirynt o każdej porze roku wygląda inaczej
Narwiański Park Narodowy to prawdziwa skarbnica natury, a sama Narew jest jedną z najbardziej niezwykłych rzek Europy. Niektórzy nazywają ją polską Amazonką. Dlaczego? O to najważniejsze informacje o NPN.
W tym artykule: Rzeka anastomozująca – co to takiego? Dolina Narwi ma unikalny charakter Bogactwo przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego Zwierzęta w Narwiańskim Parku Narodowym Narwiański Park Narodowy: atrakcje i jak zwiedzać? Informacje praktyczne Narwiański Park Narodowy, usytuowany w północno-wschodniej Polsce, jest jednym z najcenniejszych obszarów chronionych w Polsce. Zajmuje powierzchnię ponad 6800 hektarów i obejmuje dolinę rzeki Narwi na długości 30 km, między Rzędzianami na północy, a Surażem na południu, w województwie Podlaskim. To niezwykłe miejsce, gdzie natura zachowała swoje pierwotne piękno, a różnorodność biologiczna zadziwia nawet najbardziej wymagających przyrodników. Rzeka anastomozująca – co to takiego? Narwiański Park Narodowy wyróżnia się na tle innych parków narodowych w Polsce dzięki swojej unikalnej hydrografii. Rzeka Narew, płynąca przez park, ma charakter anastomozujący. To oznacza, że ma wiele koryt: tworzy skomplikowaną sieć odnóg i kanałów. Takie rzeki są unikatowe nie tylko w Polsce, ale i na skalę europejską. Poza Narwią rzekami anastomozującymi są np. Amazonka i Kongo. Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? Największe rzeki w Polsce nie są tak imponujące, jak światowi giganci. W tej kategorii, niepodzielnie rządzi Nil, który osiąga 6853 km, a tuż za nim plasuje się Amazonka, mierząca 6437 km... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-rzeki-w-polsce-jak-jest-najdluzsza-a-jaka-najglebsza-polska-rzeka-fot-getty-images-2108e73.jpg" width="938" height="629" alt="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" title="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" /> Dolina Narwi ma unikalny charakter Powstanie wielokorytowego systemu Narwi związane było z narastaniem torfów w dolinie. Rozwój roślinności wodnej i roślinności szuwarowej powodował hamowanie i spiętrzanie wód. To doprowadzało do dzielenia się koryta i tworzenia się sieci koryt bocznych. Dolina Narwi jest miejscem, gdzie natura sama kreuje krajobraz, tworząc mozaikę siedlisk wodnych, bagiennych i lądowych. W zależności od poziomu wody, rzeka zmienia swoje koryto, co prowadzi do powstawania i zanikania wysp, zatok oraz kanałów. Taki dynamiczny ekosystem stwarza idealne warunki do życia dla ogromnej ilości gatunków roślin i zwierząt. Wiosną, kiedy poziom wody w rzece jest najwyższy, dolina Narwi przypomina prawdziwe labirynty wodne. Latem, kiedy wody opadają, odsłaniają się liczne łachy i wyspy. Na nich rozwijają się bujne łąki. Zimą, kiedy woda zamarza, cały obszar przybiera zupełnie inny, niemalże magiczny charakter. Narwiański Park Narodowy położony jest w większości na gruntach prywatnych. Trudno w to uwierzyć, ale w jego skład formalnie wchodzi około 12 tysięcy działek. Tylko 38% powierzchni Parku należy do Skarbu Państwa. To także jedyny Park Narodowy w Polsce, gdzie nie wytyczono żadnego obszaru ochrony ścisłej. W wielu obszarach Parku zatem wciąż toczy się zwykłe, wiejskie życie, podporządkowane rzece i rytmowi pór roku. Parki narodowe w Polsce. Ile ich jest i gdzie się znajdują? Parki narodowe w Polsce należą do najpiękniejszych zakątków, które obejmują najbardziej wyjątkowe obszary naszego kraju. Każdy z nich oferuje nieco odmienne walory przyrodnicze i krajobraz... Bogactwo przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego Roślinność doliny w granicach Narwiańskiego Parku Narodowego została ukształtowana przez człowieka w ciągu wielu stuleci osadnictwa i tradycyjnego użytkowania gruntów. Tereny te koszono i wypasano na nich zwierzęta. To się zmieniło dopiero pod koniec XX wieku. Od tamtej pory trwa tam proces zanikania niektórych siedlisk i sukcesji – czyli zarastania terenów podmokłych przez np. wierzby. Władze Parku starają się te procesy zatrzymać, między innymi przez przywrócenie koszenia. Roślinność Parku przyprawia o zawrót głowy. Przyrodnicy doliczyli się w nim 704 gatunków roślin. Najbardziej charakterystyczne dla tych podmokłych terenów są m.in. czarcikęsik, gnidosz błotny, goździk pyszny czy mieczyk dachówkowaty. Zwierzęta w Narwiańskim Parku Narodowym Dolina Narwi to też doskonałe siedlisko dla wielu zwierząt preferujących wodno-błotne środowiska. Obfitość ryb, płazów i bezkręgowców w rozlanych wodach rzeki przyciąga przede wszystkim ptaki. Symbolem Parku jest duży, drapieżny błotniak stawowy, który zdobi jego logo. W Parku stwierdzono występowanie 213 gatunków ptaków, z czego 160 to gatunki lęgowe, co stanowi niemal połowę awifauny Polski. Występuje tu na przykład jeden z globalnie zagrożonych gatunków ptaków – wodniczka. To ptak wyjątkowo wrażliwy na pogorszenie warunków siedliskowych. Inne rzadkie ptaki to: rożeniec, uszatka błotna i zaroślówka. W takim środowisku świetnie czują się też lubiące wodę ssaki: wydra, bóbr, karczownik, ryjówka aksamitna i rzęsorek rzeczek. Narwiański Park Narodowy: atrakcje i jak zwiedzać? Ale jak właściwie zwiedzać ogromne rozlewiska, szuwary i bagna, położone na całkiem płaskim terenie? Narwiański Park Narodowy wychodzi tu naprzeciw turystom. Wybudowano w nim kilka wież widokowych, które pozwalają spojrzeć z góry na okolicę, m.in. w okolicach wsi Uhowo, Kurowo i Waniewo. Niektóre są całkiem wysokie. Wieża w pobliżu Uhowa ma 44 metry i jest najwyższa na Podlasiu. Do zwiedzania pieszo udostępnione są: Park przydworski i fragment ścieżki przyrodniczej „Kładka wśród bagien” przy dyrekcji Narwiańskiego Parku Narodowego w Kurowie. Grobla „zerwanego mostu” od strony miejscowości Kurowo i Kruszewo. Kładka Waniewo – Śliwno od strony obu miejscowości Szlaki dojściowe do wież widokowych. Ciekawym rozwiązaniem jest kładka na ścieżce przyrodniczej Waniewo – Śliwno. Łączy brzegi Narwi dwoma ruchomymi pomostami. Pomosty są samoobsługowe, wystarczy na nich stanąć i za pomocą łańcucha przeciągnąć pomost na drugi brzeg. Tereny Parku można zwiedzać także na wodzie, i jest to sposób nawet lepszy niż pieszo. Można bowiem dotrzeć w niedostępne miejsca i mieć bliższy kontakt z bujną przyrodą doliny Narwi. W Parku przygotowano dwa szlaki kajakowe. Pętla „wokół Kurowa” jest krótsza. W zależności od wariantu można ją pokonać w 45 minut, półtorej lub trzy godziny. Najdłuższy wariant jest polecany raczej zaawansowanym kajakarzom, ponieważ prowadzi w dużej części pod prąd rzeki. Drugi szlak kajakowy to znacznie dłuższy „Narwiański labirynt” którego pokonanie zajmuje 2-3 dni. Trasa ma w sumie 44 km i prowadzi z Suraża do Rzędzian. Można ją oczywiście skrócić i wybrać się na wycieczkę tylko którymś z odcinków. Jeśli chcemy skorzystać z któregoś ze szlaków, chęć wypożyczenia kajaka należy zgłosić w siedzibie Parku w Kurowie. Informacje praktyczne Wstęp do Parku jest płatny. Jeden bilet jednodniowy (normalny) kosztuje 8 zł, a trzydniowy – 20. Można je kupić na stronie eparki.pl oraz w punkcie informacji turystycznej w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej „Młynarzówka” w Kurowie. W Ośrodku przygotowano także nowoczesną, multimedialną ekspozycję o przyrodzie doliny Narwi. Bilet normalny na ekspozycję kosztuje 12 zł. Park oferuje też 3 pola biwakowe: Kurowo (przy siedzibie dyrekcji Parku), Topilec oraz Kolonia Topilec. Z dwóch ostatnich można korzystać na podstawie ważnego biletu wstępu, w Kurowie trzeba uiścić dodatkową opłatę (20 zł/os/doba).
Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju
Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach toczyła się do samego końca.
W tym artykule: Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Plebiscyt Cuda Polski 2024 zakończony. O miano „nowego cudu”, tak jak w roku minionym, ubiegało 48 niezwykłych, czasem zupełnie nieznanych miejsc z całego kraju. W ich poszukiwaniu pomogły nam regionalne organizacje turystyczne, lokalni przewodnicy, a także sami mieszkańcy. Decydujący głos należał jednak do was, czytelników magazynu „National Geographic Traveler”. I ponownie nie zawiedliście. W tegorocznej edycji plebiscytu oddano łącznie rekordowe 258 tys. głosów. To najlepszy dowód na to, że wciąż uwielbiacie odkrywać nowe miejsca na turystycznej mapie Polski, co bardzo nas cieszy. – Nie mamy wątpliwości, że „Cuda Polski" to największy w naszym kraju plebiscyt, którego celem jest promowanie wciąż niedocenionych miejsc w naszym kraju. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział jeszcze więcej osób niż rok temu. Walka była wyrównana do samego końca, a każdy z ponad 250 tys. głosów oddanych na nominowane miejsca mógł zaważyć o zwycięstwie – przyznaje Łukasz Załuski, redaktor naczelny „National Geographic Polska". I dodaje: – Warto podkreślić, że mimo iż tytuł nowych „Cudów Polski" trafi tylko do 16 miejsc, każda z nominowanych destynacji jest warta odwiedzenia. Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024. Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. – Wielkie gratulacje dla wszystkich tegorocznych zwycięzców. Kolejny raz nasi czytelnicy wybrali 16 nowych „Cudów Polski", oddając na nie rekordową liczbę głosów. To pokazuje, jak bardzo chcemy promować i odkrywać nasz kraj. I jak bardzo jest on zróżnicowany. Na liście znalazły się bowiem miejsca naturalne, takie jak Bory Tucholskie, także te z wielką historią, jak Zamek w Łańcucie czy Twierdza Srebrna Góra, ale nie brakuje też miast, jak Pyzdry czy Lidzbark Warmiński, które z pewnością warto odwiedzić. Mam nadzieję, że „Cuda Polski 2024” staną się wyjątkowym, zaskakującym szlakiem podróżniczym – podkreśla Michał Cessanis, redaktor prowadzący „National Geographic Traveler” i ambasador plebiscytu. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Twierdza Srebrna Góra (Dolnośląskie) Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Twierdza Srebrna Góra / fot. mat. prasowy Pałace w Ostromecku (Kujawsko-Pomorskie) Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze Bydgoszczan. Pałac Stary w Ostromecku / fot. mat. prasowy Chełmskie Podziemia Kredowe (Lubelskie) Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Chełmskie Podziemia Kredowe / fot. mat. prasowy Park Dworski w Iłowej (Lubuskie) Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie. Stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Widok na park z pałacem / fot. mat. prasowy Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej (Łódzkie) Posiada jedną z najbogatszych w świecie kolekcji współczesnej tkaniny artystycznej. Od 1972 r. cyklicznie organizuje prestiżową imprezę wystawienniczą Międzynarodowe Triennale. Muzeum multimedialne oferuje zwiedzającym możliwość wirtualnego obcowania z wybranymi eksponatami, zapoznania się z historią przemysłu włókienniczego, Białej Fabryki oraz rodziny Geyerów, która kryje wiele sekretów. Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej / fot. P. Wacławiak Zamek w Muszynie (Małopolskie) Okazałe ruiny średniowiecznego zamku przyciągają nie tylko amatorów historii. W malowniczej scenerii Beskidu Sądeckiego rozciągają się sensoryczne ogrody zmysłów. Pomimo niezwykle atrakcyjnego położenia, miejsce to zostało zaprojektowane w taki sposób, żeby mogło zapewniać niezwykle intensywne bodźce pozawzrokowe. To idealna propozycja dla osób szukających relaksu i odprężenia. Lot nad Muszyną / fot. Konrad Rogoziński / archiwum MOT Wzgórze Tumskie w Płocku (Mazowieckie) Tu zaczęła się historia miasta w X w., gdy Mieszko I wzniósł na wysokim wzgórzu nad Wisłą gród obronny. To właśnie od tego miejsca najlepiej zacząć spacer po Płocku. Centralną część Wzgórza Tumskiego zajmuje Stary Rynek z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz z ratuszem. Wzgórze Tumskie w Płocku / fot. UM Płock Fabryka Robotów w Mosznej (Opolskie) To dzieło jednego, niezwykle zdolnego człowieka, fana filmów science-fiction i fantasy – pana Sebastiana Kucharskiego. W muzeum można podziwiać zbudowane przez niego roboty. Przede wszystkim postaci z filmów sci-fi, z których największe dochodzą do 3,5 m wysokości i ważą niemal tonę. Fabryka Robotów w Mosznej / fot. mat. prasowy Zamek w Łańcucie (Podkarpackie) Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Zamek w Łańcucie / fot. mat. prasowy Prawosławny skit w Odrynkach (Podlaskie) Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa. Można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach / fot. Maciej Nowakowski Bory Tucholskie (Pomorskie) Bory Tucholskie to nazwa parku narodowego oraz popularnego wśród turystów regionu. Są jednym z największych kompleksów borów sosnowych na terenie naszego kraju, nazywanym często zielonymi płucami. Przyciągają nie tylko walorami przyrodniczymi, ale również unikatową mieszanką kultur – Borowiaków Tucholskich, Kaszubów i Kociewiaków. Bory Tucholskie / fot. mat. prasowy Bielsko-Biała (Śląskie) Nazywana „miastem splotów” Bielsko-Biała to kreatywna przestrzeń spotkań ludzi i pomysłów. W unikatowym wielobarwnym wzorze pojawiają się dwa dominujące motywy: przepleciona krętą nicią rzeki Białej historia dwóch kiedyś odrębnych miast. Ciągły ruch interferuje ze spokojem niezmiennie trwającej górskiej przyrody. „Najfajniejsze miasto w Polsce” – tak Bielsko-Białą określił Filip Springer, renomowany polski pisarz specjalizujący się w tematyce miejskiej. Bielsko-Biała / fot. Łukasz Kałwa Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (Świętokrzyskie) Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Wiślica z lotu ptaka / fot. mat. prasowy Lidzbark Warmiński (Warmińsko-Mazurskie) Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Lidzbark Warmiński / fot. Adobe Stock Pyzdry (Wielkopolskie) Urokliwe małe miasteczko, które rozłożyło się na wysokim brzegu Warty. Niech was jednak nie zwiedzie jego kameralność, bo jest tu naprawdę sporo do zobaczenia i zrobienia. Pyzdry to wielka historia w małym mieście. Swego czasu było jednym z najważniejszych w Wielkopolsce. Zapisało się też na kartach historii w czasach zaborów, kiedy stało się najdalej wysuniętym na zachód miastem pod władzą rosyjskich carów. Darłowo (Zachodniopomorskie) Darłowo to urocze miasteczko nad Bałtykiem. Znane głównie z pięknych plaż i malowniczych widoków, przyciąga turystów z całego kraju i zagranicy. W centrum miasta znajduje się średniowieczny Zamek Książąt Pomorskich. To tu urodził się Eryk Pomorski, jedyny król Danii, Szwecji i Norwegii z pomorskiej dynastii Gryfitów. Darłowo oferuje również liczne możliwości aktywnego wypoczynku, takie jak sporty wodne czy piesze wycieczki po okolicznych lasach i parkach. Darłowo / fot. Shuttertock Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy za udział w konkursie, a laureatom gratulujemy! Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl.
Gwara podlaska jest wyrazistym symbolem tożsamości kulturowej Podlasia. Gdzie można ją usłyszeć?
Gwara podlaska, nazywana też gwarą białostocką, wciąż rozbrzmiewa w centralnej i południowej części województwa podlaskiego. Mieszkańcy tego regionu dbają o zachowanie własnej tożsamości kulturowej, a unikatowa gwara jest integralną częścią. Mimo że na przestrzeni lat niektóre słowa uległy istotnemu przeobrażeniu, to wiele wciąż funkcjonuje w niezmienionej formie. Czym charakteryzuje się podlaska gwara? Gdzie jest używana? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co to jest gwara podlaska? Gdzie można usłyszeć gwarę podlaską? Charakterystyczne cechy gwary podlaskiej Słownik gwary podlaskiej, czyli wybrane słowa, których używają Podlasianie Według niektórych jest bardziej złożona i obcobrzmiąca niż gwara góralska. W odszyfrowaniu może okazać się tak samo trudna, jak gwara śląska. Nie jest to specjalnie zaskakujące, bo w gwarze białostockiej pojawia się mnóstwo wyrazów, które dla osoby posługującej się polszczyzną ogólną mogą brzmieć niezrozumiale. W pierwszym kontakcie może przywodzić na myśl język łemkowski, ale nie należy dać się zwodzić pozorom. Gwara podlaska nie ma wiele wspólnego z językami rusińskimi. Co to jest gwara podlaska? Mówiąc o gwarze podlaskiej (lub białostockiej), na myśli trzeba mieć polską gwarę charakterystyczną dla mieszkańców Białegostoku i części Podlasia. Gwara podlaska stanowi odłam dialektu mazowieckiego. Jest wyraźnie spokrewniona z północnokresowym dialektem wileńskim. Należy jednak podkreślić, że w mowie mieszkańców Podlasia uwidaczniają się różne wpływy, między innymi rosyjskie, białoruskie, litewskie, ukraińskie, niemieckie i żydów aszkenazyjskich, posługujących się językiem jidysz. Nic dziwnego. W końcu Podlasie od zawsze było czymś w rodzaju kulturowego i religijnego pogranicza. Gdzie można usłyszeć gwarę podlaską? Wyznaczenie granic obszaru gwarowego nie jest łatwym zadaniem. Wynika to z faktu, że istnieją różne gwary podlaskie. Nieco inaczej mówią mieszkańcy miast, a inaczej osoby zamieszkujące obszary wiejskie. Planujecie wycieczkę na wschód Polski? Oto, co warto zobaczyć w województwie podlaskim Podlasie to dobry kierunek dla osób, którym zależy na kontakcie z przyrodą możliwie najbliższą swojej pierwotnej formy. Niezwykle malowniczy region zachwyca pięknem krajobrazu i wszechobecn... Próby wyznaczenia granic gwarowych Jako pierwszy ich wyznaczenia podjął się Kazimierz Nitsch. Na podstawie swoich badań polski językoznawca uznał, że granice dialektyczne nie pokrywają się z historycznymi granicami Podlasia. Kolejnego podziału dokonał Stanisław Urbańczyk. Określony przez niego obszar nie pokrywa się z zasięgiem terytorialnym dzisiejszego województwa, a na południu jest dodatkowo poszerzony do granic Białej Podlaskiej. Kolejny raz granice wyznaczyła Anna Kowalska. Jej zdaniem granice wyznaczone prze Urbańczyka należało przesunąć na zachód, niemal do Węgrowa i Ostrowi Mazowieckiej. Gwara podlaska występuje w określonych częściach województwa Słowem, nawet uczeni nie byli zgodni w kwestii ustalenia granic dialektycznych gwary podlaskiej. Należy jednak przyjąć, że udając się do centrum lub na południe województwa podlaskiego, bez problemu uda się usłyszeć charakterystyczną mowę. Charakterystyczne cechy gwary podlaskiej Co czyni gwarę podlaską tak bardzo nietypową? Jej wyróżnikiem jest nie tylko oryginalne słownictwo. W mowie Podlasian występują specyficzne zjawiska fonetyczne, które decydują o jej unikatowym brzmieniu. O jakich zjawiskach mowa? Najbardziej charakterystyczne wymieniamy poniżej. Wydłużanie samogłosek akcentowanych Dla gwary podlaskiej typowe jest tzw. zaciąganie, czyli długie wymawianie samogłoski akcentowanej z nadaniem jej tonu opadającego. To wpływa na kontur melodyczny zdania i sprawia, że brzmi jakby było wyśpiewywane, nie wypowiadane. Zwarcia krtaniowe W gwarze podlaskiej podczas wymawiania samogłoski „e” w partykule przeczącej „nie” następuje zwarcie i rozszerzenie strun głosowych w krtani. W rezultacie, słowo to zyskuje drugą sylabę: „nie-e”. „Ł” kresowe W gwarze Podlasian wymawiane jest tzw. „ł” kresowe, czyli spółgłoski półotwartej bocznej zębowej. Sprowadzanie wyrażeń przyimkowych do jednego wyrazu Podlasianie mają w zwyczaju akcentować wyrażenia przyimkowe jako jeden wyraz. Właśnie dlatego mieszkańcy tego regionu „nie idą we troje”, tylko „idą wetrzy”. „Nie jadą do Sejn”, tylko „jadą dosejn”. Stosowanie czasownika posiłkowego W tej roli najczęściej występuje słowo „weź”. Przykładowo, zamiast powiedzieć „Otwórz drzwi”, Podlasianin powie „Weź otwórz drzwi”. Zanik celownika Rozmawiając z osobą posługującą się gwarą podlaską, łatwo można zauważyć, że nie używa celownika, a zamiast tego w zdaniach stosuje „dla”. Gdy Podlasianin mówi „Sprzedaj dla mnie ten samochód”, wbrew pozorom nie chce, by rozmówca zajął się sprzedażą jego auta. Przeciwnie, chce je nabyć, bo w polszczyźnie ogólnej to zdanie zabrzmi: „Sprzedaj mi ten samochód”. Zanik niektórych końcówek Powyższe dotyczy przede wszystkim końcówek czasowników w stronie czynnej czasu przeszłego. Dla przykładu, wypowiedziane w gwarze podlaskiej pytanie „Dzie wy pojechali?” znaczy „Gdzie wy pojechaliście?”. Specyficzna forma grzecznościowa Forma grzecznościowa jest konstruowana w gwarze podlaskiej bez użycia słowa pan/pani i zapewniamy, że nikt się o to nie obraża. Co więcej, w podlaskiej formie grzecznościowej nie rozróżnia się trybów rozkazującego i oznajmującego. Jeden jest równy drugiemu. „H” i „ch” to nie to samo W gwarze podlaskiej pojawia się wyraźne rozróżnienie bezdźwięcznego „ch” i dźwięcznego „h”. Zamiana „g” na „x” W gwarze podlaskiej występuje zamiana spółgłoski „g” na „x”. Ta specyficzna cecha mowy Podlasian jest ewidentną zasługą gwar ruskich. Trzeba jednak podkreślić, że w lwiej części wyrazów „x” jest artykułowane bezdźwięcznie. Słownik gwary podlaskiej, czyli wybrane słowa, których używają Podlasianie Chyba większość osób wie, że cepeliny, pyszne nadziewane pyzy ziemniaczane, na Podlasiu są nazywane kartaczami. Wypada jednak wspomnieć, że funkcjonuje tam znacznie więcej obcobrzmiących słów. Planujecie weekendowy wypad na Podlasie? Dodajcie te zamki, ruiny i twierdze do swojej listy Wycieczka na Podlasie może okazać się nie lada przygodą. Tamtejsza przyroda zachwyca pierwotnym pięknem, ale także miłośnicy historii nie będą rozczarowani wizytą w tym magicznym regioni... Ładyszka Przykładowo, słowo „ładyszka” wcale nie jest zdrobnieniem rzeczownika „łodyga”. Na Podlasiu oznacza „dzbanek”. Razdziawa Na osobę niezdarną nie mówi się tam „gapa”, tylko „razdziawa”. Żulik Słowo „żulik” w niemal całej Polsce może być uznane za obraźliwe, ale wypowiedziane przez osobę posługującą się gwarą podlaską oznacza małego chłopca. Kołdoby W ostatnich latach podlaska infrastruktura drogowa uległa znacznej poprawie, ale „kołdoby”, czyli „wyboje”, wciąż jeszcze tam występują. Baćko Brzmi jak staropolskie imię, prawda? Tymczasem wyraz „baćko” oznacza „ojciec”. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Cuda Polski 2024 – obiekty z Podkarpackiego i Podlaskiego nominowane w plebiscycie
Trwa głosowanie w plebiscycie Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę pochodzących z województw podkarpackiego i podlaskiego nominowanych miejsc, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł. Zwycięzcę z każdego regionu wyłonią internauci.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w latach minionych, także i teraz zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i użytkownicy serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw podkarpackiego i podlaskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Jaśliska Dolina Sanu Zamek w Łańcucie Jaśliska Malownicza miejscowość z zachowanymi drewnianymi chatami to żywy fragment dawnej Galicji. Mikrokosmos Jaślisk od lat przyciąga filmowców. Kręcono tu m.in. „Wino truskawkowe”, „Boże ciało” i „Twarz”, a do miejscowości przylgnęło miano „polskiego Hollywood”. Oferuje unikatowy wgląd w tradycyjny sposób życia. Jaśliska to jednocześnie świetny punkt wypadowy do pieszych wędrówek po Beskidzie Niskim. Dolina Sanu San to jedna najpiękniejszych i najbardziej tajemniczych rzek w Polsce. Przecina malowniczą Dolinę Sanu. To miejsce nie tylko pełne urody przyrodniczej, ale także bogate w historię i kulturę. San meandruje przez zalesione wzgórza i urokliwe łąki, tworząc niezwykłą scenerię. Tajemnicza aura rzeki jest wzmocniona przez liczne legendy i opowieści związane z nią. Zamek w Łańcucie Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Prawosławny skit w Odrynkach Jezioro Płaskie Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Przypuszcza się, że było to centrum kultu dawnych Słowian. Otoczone sosnami, świerkami i nietypowo uformowanymi dębami, ukryte w lesie kamienne kręgi przed laty trudno było znaleźć. Dziś do Miejsca Mocy, zwanego też „podlaskim Stonehenge”, prowadzi drogowskaz. Wskazuje kierunek każdemu, kto na własnej skórze pragnie poczuć oddziaływanie tego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa, można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Jezioro Płaskie Nie trzeba podróżować na koniec świata, by podziwiać niecodzienne krajobrazy. Egzotyczne widoki można odnaleźć w Puszczy Augustowskiej. Tutejsze lasy skrywają prawdziwy skarb – Jezioro Płaskie. Sfotografowane z lotu ptaka przypomina wyspę koralową na Pacyfiku. Zdjęcia jeziora biją rekordy popularności w Internecie i wzbudzają zainteresowanie turystów. Przejrzysta woda, przepiękna okolica i spokój wokół czynią je idealnym miejscem na odpoczynek. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Kopalnia kredy w Mielniku nazywana jest „wielką białą dziurą w ziemi”. To jedyne takie miejsce w Polsce
Odkrywka w Mielniku jest jedyną na terenie Polski czynną kopalnią tego typu. Do połowy XX wieku kreda była tu wydobywana ręcznie. Dzisiaj teren kopalni kredy można oglądać ze specjalnie utworzonego tarasu widokowego.
W tym artykule: Odkrywkowa kopalnia kredy w Mielniku Wielka dziura w ziemi Kopalnia kredy nowym „cudem Polski” Z tarasu widokowego ciężarówki i koparki wyglądają jak dziecięce zabawki. W obłokach wzniecanego pyłu suną przez oślepiający bielą krajobraz, znacząc na ziemi linie, rysy i pęknięcia. Wielu osobom ta przestrzeń kojarzy się z obrazkami powierzchni Księżyca. Więcej jest w niej jednak czegoś baśniowego, trochę nierealnego, zdumiewającego. Odkrywkowa kopalnia kredy w Mielniku Odkrywkowa kopalnia kredy w Mielniku na Podlasiu jest obecnie jedyną tego typu w Polsce. Ma długą historię – ludzie wydobywali w tym miejscu kredę już w XVI wieku. Oczywiście inna była wówczas skala i możliwości technologiczne. Kopano po prostu płytkie szyby. Do połowy ubiegłego stulecia wszystkie prace wykonywano bez udziału maszyn, a urobek wykorzystywany był głównie przez okolicznych mieszkańców. Dopiero w ostatnich dekadach wjechał tu ciężki sprzęt, a wydobycie zostało zmechanizowane. Dziś pozyskuje się tu rocznie około 80 tysięcy ton kredy, z czego większość przetwarzana jest na miejscu, w nowoczesnym zakładzie. Biała skała osadowa powstała na dnie mórz i oceanów, które miliony lat temu zalewały teren dzisiejszej Polski, niemal od zawsze przyciągała uwagę ludzi. Kreda, klasyfikowana jako odmiana wapienia, dzięki lekkości i porowatości łatwo poddaje się obróbce. Jej jasny, niemal biały kolor był przydatny przy produkcji farb, ceramiki i cegieł. Z czasem zaczęto ją również wykorzystywać w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym i kosmetycznym. O tym, jak mocno obecność kopalni odkrywkowej wpływała na życie mieszkańców regionu, świadczy już sama nazwa wsi (niegdyś miasta) Mielnik. Pochodzi ona od rosyjskiego słowa „mieł”, czyli kreda właśnie. Wiele mielnickich rodzin związanych jest z kopalnią od pokoleń. Wielka dziura w ziemi Samo miejsce jest tak naprawdę ogromną dziurą w ziemi. Niezwykłość nadaje mu jednak jasna barwa kredy, która kontrastuje z zielonym otoczeniem. Wyrobisko wygląda jak ogromna czapa lodowa lub góra usypana z soli. Nawet drogi prowadzące do kopalni są zasnute białym pyłem, tworząc geometryczne linie przecinające ciemniejszy krajobraz. Mimo przemysłowego charakteru ta przestrzeń ma w sobie jakieś naturalne piękno. Od lat przyjeżdżali tu więc turyści chcący zobaczyć „wielką białą dziurę w ziemi”. Na ich potrzeby zbudowano w końcu spory taras widokowy, do którego da się wygodnie dojechać autem. Obok zadaszonego punktu ustawiono też tablice informacyjne przedstawiające historię kopalni i tradycję pozyskiwania kredy, a także kilka zabytkowych wózków, którymi dawniej wywożono urobek. Można usiąść wygodnie na drewnianych ławach i kontemplować to miejsce, obserwując powolny ruch sprzętu, tarasowe białe zbocza i cały rozległy teren będący zadziwiającym miksem efektów działań człowieka i natury. Nazywane jest „małym Krakowem”. Historia tego niezwykłego miasta sięga ponad 6000 lat wstecz Przez wielu nazywane jest „małym Krakowem” lub „Miastem Szkła”. Krosno, bo o nim mowa, zachwyca mieszkańców i turystów niepowtarzalnym klimatem oraz piękną starówką. Kopalnia kredy nowym „cudem Polski” Kopalnia kredy w Mielniku to jeden z 16 laureatów wakacyjnego plebiscytu Travelera „Cuda Polski 2023”. Przypomnijmy, że o miano „nowego cudu” walczyły trzy propozycje z Podlasia. Oprócz zwycięskiej kopalni także Kraina Otwartych Okiennic oraz Kanał Augustowski. A oto pełna lista zwycięzców plebiscytu „Cuda Polski 2023”: Dolnośląskie – Miasto Bardo, Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera, Lubelskie – Włodawa, Lubuskie – Park Książęcy Zatonie, Łódzkie – Monopolis, Małopolskie – Pustynia Błędowska, Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie, Opolskie – Twierdza Nysa, Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, Podlaskie – Odkrywkowa kopalnia kredy w Mielniku, Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo, Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy, Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski, Warmińsko-Mazurskie – Gołdap, Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno, Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
„Cuda Polski 2023”: lista miejsc nominowanych w plebiscycie Travelera [woj. podlaskie i warmińsko-mazurskie]
Ruszamy w góry, nad morze, nie zapominając o środkowej części kraju. W ogłoszonym przez miesięcznik National Geographic Traveler plebiscycie „Cuda Polski 2023” wspólnie z czytelnikami wybierzemy najciekawsze miejsca nad Wisłą.
W tym artykule: Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa podlaskiego Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa warmińsko-mazurskiego Już 23 czerwca startuje wakacyjny plebiscyt Travelera „Cuda Polski 2023”, w którym o miano „cudu” powalczą wciąż turystycznie nieodkryte atrakcje z każdego województwa. O tym, kto zwycięży zadecydują czytelnicy w głosowaniu internetowym. Poniżej przedstawiamy nominowane miejsca z Podlasia oraz Warmii i Mazur. Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa podlaskiego Kraina Otwartych Okiennic. Tworzą ją trzy podlaskie wsie: Trześcianka, Soce i Puchły. To miejsce, gdzie zatrzymał się czas i do tej pory można podziwiać charakterystyczną dla tej części Polski drewnianą architekturę. Stare chaty z pięknie zdobionymi i zawsze otwartymi okiennicami oraz kolorowe cerkwie tworzą prawdziwie bajkowy klimat. Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku. To obecnie jedyna na terenie Polski czynna odkrywkowa kopalnia tego typu. Jej początki sięgają XVI wieku. Prawie do połowy XX wieku kreda była tu wydobywana ręcznie. Dzisiaj teren kopalni można oglądać ze specjalnie utworzonego tarasu widokowego. Kanał Augustowski. To wybitne dzieło polskiej inżynierii i unikat w skali Europy. W 2007 roku został wpisany na Listę Pomników Historii. W obecnych czasach Kanał stanowi jeden z najciekawszych szlaków kajakowych w Polsce. Zabytek łączy Polskę i Białoruś, a jego łączna długość mierzy nieco ponad sto kilometrów Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa warmińsko-mazurskiego Szlak rowerowy Warmińska Łynostrada. Niespełna 60-kilometrowy szlak rowerowy, którego trasa prowadzi przez malownicze okolice Olsztyna, Dobrego Miasta i Lidzbarka Warmińskiego. Zapierające dech w piersiach widoki, na ogół niedostępne zza szyby samochodu, pozwalają poczuć klimat, jaki panuje wśród warmińskich wsi, pól i lasów. Samochodowy Szlak Kopernikowski. Dla upamiętnienia działalności Mikołaja Kopernika powstał szlak, który prowadzi turystę przez miejscowości związane z jego życiem. Na Warmii i Mazurach trasa przebiega przez Nowe Miasto Lubawskie, Lubawę, Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Ornetę, Pieniężno, Braniewo i Frombork. Gołdap. Miasto o najczystszym w Polsce powietrzu. W dzielnicy uzdrowiskowej tętnią życiem czwarte co do wielkości w Polsce Mazurskie Tężnie Solankowe. Do odpoczynku zachęca Zdrój – nowoczesna pijalnia wód mineralnych i leczniczych z grotą solną i działającymi przez cały rok mini tężniami. Weź udział w plebiscycie „Cuda Polski National Geographic Traveler 2023” i wytypuj najciekawsze miejsca w Polsce. Głosy można oddawać za pośrednictwem strony cudapolski.national-geographic.pl. Głosowanie potrwa do 16 lipca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 24 lipca.
Kruszyniany to tatarska wieś na końcu świata . „Tu pomaga się sąsiadom bez względu na wyznanie”
Meczet w Kruszynianach widać z daleka. Jest zielony i ma wieże. Stoi w jednej z najbardziej wyjątkowych wsi w Polsce.
W tym artykule: Gdzie jest najstarszy meczet w Polsce? Wieś na końcu świata Meczet w Kruszynianach Tatarska Jurta Kruszyniany Kruszyniany atrakcje Kruszyniany noclegi Kruszyniany były kiedyś dużym ośrodkiem muzułmańskim. Dziś to wieś łącząca wiele tradycji i kultur. Zachwyca pięknymi ludźmi, legendami, przyrodą i zabytkami. Dojechaliśmy do wsi dżipem, gubiąc się w Puszczy Knyszyńskiej, między świerkami, sosnami i dębami. Dziękowaliśmy wszystkim świętym naraz i każdemu z osobna, że są wciąż miejsca, w których komórka traci zasięg, nie można płacić kartą, a GPS tak wariuje, że lepiej mu podziękować i zdać się na intuicję. Po drodze zawadziliśmy jeszcze o Kosmatą Górę. Na ten pagórek warto wejść po to, by popodziwiać puszczę i zobaczyć wieże zielonego meczetu. Gdzie jest najstarszy meczet w Polsce? Meczet w Kruszynianach to najstarszy meczet w Polsce. – Pachnie jak w sieni drewnianego domu mojej babki – myślę od razu, kiedy tylko zaczynam ściągać buty. Dżemil patrzy tak, jakby czytał w moich myślach i zaczyna opowieść o swojej babce. Właściwie o dziadku z Krymu, Tatarze z krwi i kości, który trafił do Kruszynian z armią. Nie był to widać przypadek, bo na jakimś balu wypatrzył pannę Almirę i wpadł po same uszy. Na Krym już nie chciał wracać. Jego wnuk, Dżemil, za żonę wybrał sobie Kasię, turystkę, którą oprowadzał po tym samym zielonym meczecie, którego próg właśnie przekroczyliśmy. I chyba też wpadł po uszy. Ludzie opowiadają, że kiedyś na Kruszyniany mówiło się „wieś triniedzielnaja” (trzyświąteczna). I wszystko się zgadza, bo w piątek świętować zaczynali muzułmanie (Tatarzy), w sobotę żydzi, a w niedzielę katolicy i prawosławni. Dżemil żartuje nawet, a może to wcale nie żart, że ich dzieci mają najwięcej laby w całym kraju. Bo gdy święta mają, dajmy na to, prawosławni, to i tak zwalnia się całą klasę z lekcji. Wieś na końcu świata Dżemil jest przewodnikiem. Takim z sercem na dłoni, bo chce mu się otwierać meczet nawet wtedy, kiedy u jego drzwi zjawiają się goście niespodziewani, tacy jak my. Prosto z drogi. Wieś, którą kiedyś dostali od króla Jana III Sobieskiego polscy Tatarzy w zamian za niezapłacony żołd, zdaje się gdzieś na końcu świata. Zagubiona wśród lasów i łąk sprawia wrażenie, jakby Bóg o niej zapomniał. Błędne myślenie. Nad mieszkańcami czuwa tu Bóg katolików, prawosławnych i muzułmanów. – Jeden, ale silny i mocny, więc daje radę – żartują mieszkańcy. Niezależnie komu składają pokłon, żyją tu w zgodzie, obok siebie, chałupa koło chałupy. Kiedy w 2014 r. wandale zdewastowali i meczet, i cmentarz, malując na nich niewybredne rysunki, mieszkańcy Kruszynian jak jeden mąż od razu wzięli się za odnowę zabytków. Podobnie było, kiedy w 2018 r. spłonęła słynna na całą Polskę i nie tylko Polskę restauracja Tatarska Jurta. Tu bowiem pomaga się sąsiadom bez względu na wyznanie. Meczet w Kruszynianach Meczet w Kruszynianach to najstarsza tatarska świątynia w Polsce. Gdyby nie półksiężyce, którymi są zwieńczone wieże, przypominałby katolicki kościół. Trzeba się jej lepiej przyjrzeć, wtedy dostrzegamy i trzecią wieżyczkę, nieco ukrytą między strzelistymi siostrami. Dżemil zaprasza do środka i opowiada o historii miejsca. Jest chłodno, choć kolorowe miękkie dywany chronią stopy od zimnej posadzki. Podobno pierwsze wzmianki o meczecie pojawiły się w dokumentach z 1717 r. Rozglądam się, widzę, że część męska jest tu odseparowana od części kobiecej, podobnie jak w synagogach. W męskiej jest wnęka zwana mihrab, wskazująca kierunek mekki, i kazalnica zwana minbarem. Ściany są pokryte zieloną boazerią, wiszą na niej zdjęcia meczetów i fragmenty ze świętej księgi Koranu. Za meczetem znajduje się mizar, cmentarz z charakterystycznymi nagrobkami. Tatarska Jurta Kruszyniany Wychodzimy z meczetu i kierujemy się do Dżennety. Wszyscy, łącznie z księciem Karolem, Adamem Małyszem, Korą, Bikontem czy Makłowiczem, obierali ten jakże oczywisty tu kierunek. Oczywisty, bo prowadzący do kulinarnego raju. W Tatarskiej Jurcie panuje domowa atmosfera. Można tam zjeść dania od wieków przygotowywane na tych terenach przez kolejne pokolenia tatarskich gospodyń. Zamówcie koniecznie: pierekaczewniki, trybuszoki, kibiny, pieremiacze, cebulniki, samsę (pierożki). Nie pożałujecie. Kruszyniany restauracje Od czasu, kiedy Dżenneta Bogdanowicz wraz z mężem Mirosławem prowadzi tę agroturystykę, trafia tu coraz więcej osób, które szukają odpoczynku z daleka od cywilizacji, tłumów, kochających dziką przyrodę. I to kusi. Świadectwem goście, którzy uzależnili się od kołdunów tatarskich czy czebureka serwowanego przez właścicieli zajazdu Na Końcu Świata. Na taki koniec świata warto dotrzeć i zgrzeszyć. Bo tatarskiej kuchni ciężko się oprzeć. Jest syta i smaczna. Co zwiedzić na Podlasiu? Te miejsca musisz zobaczyć Wędrówki po parkach i lasach, wycieczka ornitologiczna, szukanie śladów naszych przodków, a może zwiedzanie prawosławnych cerkwii? Co zwiedzić na Podlasiu? Oto lista miejsc, które trzeba z... Kruszyniany atrakcje Na szczęście jest tu sporo miejsc i do małych przebieżek, i do dalszych wypraw. Kruszyniany mogą bowiem być wspaniałą bazą wypadową zarówno do lasu, jak i do miejsc, które są związane z obecnością Tatarów na tych terenach. Np. do Bohonik, w których jest kolejny meczet, do folwarków tatarskich (Nietupa i Talkowszczyzna) czy do Sokółki. Obierzcie ten kierunek, gdyż w Sokółce znajduje się muzeum regionalne, które całkiem sporą ekspozycję poświęca właśnie historii Tatarów. Kruszyniany noclegi Kruszyniany są położone zaledwie kilka kilometrów od granicy z Białorusią. Najbliższe większe miasto to oddalony o prawie 50 km Białystok. Jak na niewielką wieś na uboczu przystało, w Kruszynianach nie ma wielkich hoteli. Noclegi oferuje między innymi zajazd tatarski Na Końcu Świata oraz gospodarstwo agroturystyczne Ekowczasy u Lejli. Podobne miejsca można znaleźć w okolicznych wsiach i miejscowościach, na przykład w Krynkach czy Białogorcach.
17 tysięcy nowych drzew zostanie zasadzonych w okolicach Puszczy Białowieskiej. Niezwykła akcja
Nasadzenia drzew poprzedzono usunięciem gałęzi drzew zniszczonych huraganem, który przeszedł nad Podlasiem w czerwcu 2016 roku.
W tym artykule: Nasadzenia po powodzi Gdzie będą sadzone nowe drzewa Akcja sadzenia drzew w okolicy Puszczy Białowieskiej to część strategii Way To Zero koncernu Volkswagen. Producent samochodów, podobnie jak inne marki motoryzacyjne, udostępnia dziennikarzom samochody do testów. W 2021 roku Volkswagen rozpoczął projekt kompensacji śladu węglowego pojazdów pochodzących z parku dziennikarskiego. Pomysł jest prosty. Po o każdym zakończonym teście samochodu napędzanego silnikiem spalinowym, testujący auto dziennikarz może wybrać miejsce w Polsce, w którym zostanie zasadzonych 70 drzew. Sadzenie drzew odbywa się przy współpracy z Polskim Związkiem Zrzeszeń Leśnych. Planujecie wycieczkę na wschód Polski? Oto, co warto zobaczyć w województwie podlaskim Podlasie to dobry kierunek dla osób, którym zależy na kontakcie z przyrodą możliwie najbliższą swojej pierwotnej formy. Niezwykle malowniczy region zachwyca pięknem krajobrazu i wszechobecn... Nasadzenia po powodzi W październiku 2021 roku w Rybołach na Podlasiu zasadzono 17 tys. nowych drzew. Prace te (na łącznej powierzchni 2,85 ha) poprzedzone zostały usunięciem gałęzi drzew zniszczonych huraganem, który przeszedł nad Podlasiem w czerwcu 2016 roku. Ryboły były jednym z miejsc dotkniętych tym zdarzeniem. To miejscowość o bogatej historii, która jest dziś znana m.in. z małych kramów wystawianych przez gospodarzy przed ogrodzenia swoich domów. Przejezdni mogą się przy nich zatrzymać i kupić to, co uprawiają mieszkańcy: ogórki, pomidory, jaja czy warkocze cebuli lub dynie. Anatol Surowiec z Polskiego Związku Zrzeszeń Leśnych podkreśla wagę nowych nasadzeń drzew: – Choć huragan doświadczył nas w 2016 roku, to dopiero w minionym roku udało nam się znacząco wesprzeć odbudowę lasu. Powierzchnię niespełna 3 hektarów obsadziliśmy dwuletnimi sadzonkami brzozy i dębu, jako bardziej odpornymi na choroby grzybowe na gruntach porolnych. Brzoza najlepiej radzi sobie w konkurencji z czeremchą amerykańską, obcym gatunkiem w europejskim ekosystemie leśnym – mówi Anatol Surowiec. Gdzie będą sadzone nowe drzewa „Projekt, w ramach którego sadzimy tysiące drzew w polskich lasach ma dla nas niebagatelne znaczenie. Za jego sprawą pokazujemy nasze kompleksowe podejście do redukcji emisji dwutlenku węgla. Bardzo cieszy nas, że przedstawiciele mediów testujących nasze samochody chętnie włączają się w nasz projekt poprzez wskazywanie miejsc, w których już wkrótce znajdą się nowe drzewa. W tym roku dziennikarze mogą wybierać spośród trzech lokalizacji – są nimi: Siewierz, Bukowsko Zubrzyca Dolna” – mówi Hubert Niedzielski, kierownik ds. PR marki Volkswagen. Poza Rybołami, dziennikarze w minionym roku mogli wskazywać jako miejsce nasadzeń również Czarnowo i Zawoję. Czytaj więcej: Wakacje poza utartym szlakiem. Zobacz najrzadziej odwiedzane kraje w Europie Jakie są najrzadziej odwiedzane kraje w Europie? To wcale nie te najmniej znane. Czakramy w Polsce – przewodnik po „miejscach mocy" Wiele osób wierzy w istnienie punktów na Ziemi, które regenerują ich siły i poprawia samopoczucie. Oto gdzie znajdują się rzekome czakramy w Polsce. Lubuskie − atrakcje turystyczne, które musisz zobaczyć. Oto 10 najpiękniejszych miejsc na zachodzie Polski Województwo lubuskie bogate jest w liczne atrakcje turystyczne. Wybraliśmy 10 z nich, które naszym zdaniem szczególnie warto odwiedzić podczas wyprawy na zachód kraju.
Co zwiedzić na Podlasiu? Te miejsca musisz zobaczyć
Wędrówki po parkach i lasach, wycieczka ornitologiczna, szukanie śladów naszych przodków, a może zwiedzanie prawosławnych cerkwii? Co zwiedzić na Podlasiu? Oto lista miejsc, które trzeba zobaczyć.
W tym artykule: Białowieski Park Narodowy Biebrzański Park Narodowy Wieś tatarska Kruszyniany Góra Grabarka Kraina Otwartych Okiennic Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu Województwo podlaskie położone jest w północno-wschodniej Polsce. Graniczy z Białorusią od wschodu, a od północnego-wschodu z Litwą. Region ten jest wyjątkowy zarówno ze względu na swoją historię i kulturę, jak i bogatą przyrodę. Już pierwsze chwile w tym niezwykłym i wieloetnicznym regionie przywodzą na myśl słowa Wyspiańskiego: „Ale tu wieś spokojna. Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna.” Uroki Podlasia bowiem to nie tylko konkretne miejsca z list i rankingów turystycznych. To cały ekosystem, każda droga, drzewo, pola, łąki oraz lasy. Przemierzając województwo podlaskie warto czasem się zgubić, bo niekiedy może nas bardzo pozytywnie zaskoczyć i oczarować swoim pięknem. Przed wyruszeniem w drogę warto jednak zawsze mieć pewne wskazówki. Oto miejsca, które musisz zobaczyć na Podlasiu. Białowieski Park Narodowy Symbolem Puszczy Białowieskiej jest żubr. Żyje tu bowiem największa dzika populacja tego gatunku na świecie. Jest najstarszym parkiem narodowym w Polsce. Zajmuje powierzchnie 10 517 ha, z czego prawie 6 tysięcy podlega ścisłej ochronie. W 1979 r. znalazł się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Białowieży znajdziemy niezliczone ilości szlaków pieszych i tras rowerowych. Jedną z największych atrakcji parku jest Rezerwat Pokazowy Żubra. Położony jest przy szosie Hajnówka-Białowieża. W rezerwacie, w warunkach zbliżonych do naturalnych, turyści mogą podziwiać żubry, ale również koniki polskie typu tarpana, łosie, jelenie, sarny, dziki, żubronie, wilki oraz rysie. Znajdzie się również atrakcja dla miłośników muzeów. Na terenie parku funkcjonuje Muzeum Przyrodniczo-leśne, w którym zwiedzający mają okazje obejrzeć wystawy poświęcone florze i faunie puszczy. Spadochroniarz w wingsuicie wleciał do aktywnego wulkanu [WIDEO] Sebastián Álvarez został pierwszym człowiekiem na świecie, któremu udało się wlecieć do aktywnego wulkanu w wingsuicie, a następnie z niego wylecieć. Biebrzański Park Narodowy Nazywany również zielonymi płucami Polski. Biebrzański Park Narodowy ma powierzchnie blisko 60 tysięcy hektarow, co czyni go największym parkiem w Polsce. Jego powierzchnia ochrony ściślej wynosi 7 469 ha. Park składa się z ekosystemów leśnych, wodnych i bagiennych. Biebrza jest domem dla między innymi wilków, wyder, łosi i bobrów. Jest to też miejsce, gdzie znajduje się największa w kraju ostoja łosia. W dolinie Biebrzy obserwowano 292 gatunki ptaków, w tym 195 lęgowych. Dlatego Biebrzański Park Narodowy jest bardzo często odwiedzany przez miłośników fotografii i ornitologii. Wieś tatarska Kruszyniany To stara tatarska wieś, która została założona prawdopodobnie w XVII wieku. Przez lata zamieszkiwali ją muzułmanie, którzy walczyli po polskiej stronie w wojnie z Turkami. Dziś ślady Tatarów możemy zobaczyć, dzięki pięknym zabytkom. To drewniany meczet muzułmański z końca XVIII wieku, który jest jednym z dwóch najstarszych w naszym kraju oraz muzułmański cmentarz. We wsi na turystów czeka również Tatarska Jurta, w której możemy zjeść tradycyjne tatarskie dania. Góra Grabarka To miejsce iście magiczne, w którym aura duchowości jest niemal namacalna. Święta Góra Grabarka pełni funkcje prawosławnego sanktuarium oraz miejsca modlitwy. Na samej górze znajduje się cerkiew, do którego przybywają pielgrzymi z całej Polski, którzy niosą ze sobą krzyże, które następnie ustawiają wokół świątyni. Dziś jest ich nawet kilkanaście tysięcy, więc widok robi oszałamiające wrażenie. U stóp góry płynie święte źródełko, w którym wierni obmywają się, aby uleczyć się z wszelkich chorób. Kraina Otwartych Okiennic Składa się z trzech wsi: Puchły, Trześcianka i Soce. W każdej z nich znajdują się pięknie zdobione chaty i cerkwie, które wyglądają, jakbyśmy znaleźli się w baśniowej krainie. Idąc pieszo przez tamtejsze drogi, ma się wrażenie jakby czas płynął tam wolniej. Być może tak właśnie jest. Dowie się ten, kto odwiedzi Krainę Otwartych Okiennic. Co zabrać w góry zimą? Sprawdź naszą listę Góry zimą są piękne, ale żeby je zdobywać, trzeba być odpowiednio przygotowanym. Sprawdź, co pomoże ci na szlaku. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu W małym miasteczku Ciechanowiec znajduje się Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka, którego zbiory liczą blisko 30 tysięcy eksponatów (w tym ponad 300 maszyn i narzędzi rolniczych). Składa się z budynku muzealnego, w którym można obejrzeć wystawy stałe i czasowe oraz skansenu, który zabiera nas w zamierzchłe czasy i pozwala na własne oczy zobaczyć jak wyglądało rolnictwo w tych regionach przed wiekami. Powstało w 1962 r. Znajduje się w zespole pałacowo-parkowym z połowy XIX wieku (dawna posiadłość rodziny Starzeńskich), odbudowanym ze zniszczeń wojennych w latach 1966-1969. Cały obiekt zawiera dziewięć działów: Etnograficzny, Historyczno-Artystyczny, Budownictwa Wiejskiego-Skansen, Techniki Rolniczej, Historii Uprawy Roślin, Historii Chowu i Hodowli Zwierząt Gospodarskich, Tradycji Zielarskich, Muzeum Weterynarii i Oświatowo-Promocyjny. Na miejscu znajdziemy stare budynki między innymi wiatrak, młyn i kilka ludowych chat.