FotoCamp 2026 – kolejna edycja wyjątkowego festiwalu fotografii i filmu już w czerwcu
FotoCamp to wyjątkowe wydarzenie, które trudno porównać z klasycznym festiwalem. Choć w programie są prelekcje, warsztaty i przeglądy portfolio, jego istotą jest spotkanie i bycie razem. Przez kilka dni uczestnicy, prowadzący i zaproszeni goście przebywają w jednej przestrzeni pracując, bawiąc się, inspirując i ucząc od siebie nawzajem. Najciekawsze momenty często zdarzają się między punktami programu, a rozmowy nie kończą się wraz z zejściem ze sceny. To właśnie takie wydarzenia przynoszą inspiracje, nowe pomysły i znajomości, które zostają na długo.
W czasach, gdy wiele działań przenosi się do Internetu lub do wielkich hal z tysiącami mijających się anonimowo ludzi, FotoCamp pozostaje wierny temu, co najcenniejsze – bliskim spotkaniom na żywo. Bezpośredni kontakt, możliwość rozmowy w cztery oczy, wspólne oglądanie zdjęć czy spontaniczne dyskusje do późna to doświadczenia, których nie da się zastąpić żadną transmisją online, rolkami, treściami na TikToku, czy tutorialem. Wydarzenie przyciąga osoby zainteresowane fotografią, filmem, podróżami, dziennikarstwem i szeroko rozumianą twórczością. To także przedstawiciele branży – związani z produktami, usługami i handlem – co tworzy przestrzeń do budowania relacji, których trudno doświadczyć gdzie indziej. FotoCamp ceniony jest za otwartą atmosferę, wysoki poziom merytoryczny oraz kreatywne podejście do przekazywania wiedzy. Dzięki wsparciu National Geographic Polska i współpracy z wiodącymi markami FotoCamp zdobył uznanie jako miejsce inspiracji, zdobywania wiedzy i budowania relacji. Najważniejsze jest zniesienie podziału na „gwiazdy” i uczestników – wszyscy spędzają czas razem, podczas posiłków, warsztatów, wieczornych rozmów i wspólnych aktywności. Na FotoCamp regularnie przyjeżdżają przede wszystkim uznane nazwiska świata fotografii, w tym liczni laureaci World Press Photo i Grand Press Photo oraz twórcy współpracujący z najważniejszymi agencjami takimi jak NOOR czy Magnum Photos. Na poprzednich edycjach pojawili się m.in.: Enri Canaj, Kadir van Lohuizen, Tomasz Tomaszewski, Lidia Popiel, Robert Wolański, Karolina Jonderko, Tomasz Lazar, Kacper Kowalski, Wojciech Grzędziński, Ewa Meissner, Adam Brzoza, Mariusz Forecki, Piotr Małecki, Agata Grzybowska czy Piotr Jaxa. Coraz większe znaczenie ma film i narracja wizualna. Spotkania poświęcone pracy z obrazem ruchomym, dokumentowi i nowym formom opowiadania historii pozwalają łączyć fotografię i wideo w spójną opowieść. Twórcy festiwalu rozumieją jak ważna jest widoczność online i umiejętność tworzenia odpowiednich dla nowych mediów treści i pochylają się w programie również nad tym tematem. Na festiwal przyjeżdżają też firmy związane z fotografią i produkcją filmową, co daje okazję do przetestowania sprzętu i rozmów z ekspertami. „Przygoda” w nazwie wydarzenia odzwierciedla podejście twórcy FotoCampu do pracy w terenie. Pomysłodawca i dyrektor festiwalu, Marek Arcimowicz – zawodowy fotograf od zadań specjalnych, od ponad 25 lat związany z National Geographic Polska, wspinacz i uczestnik licznych wypraw – buduje program wokół realnego doświadczenia. Arcimowicz współpracował też z Martyną Wojciechowską przy programie "Kobieta na krańcu świata" oraz z firmą Alpinus. Program FotoCampu obejmuje szerokie spektrum technik i podejść do pracy z obrazem. Obok najnowszych rozwiązań technologicznych, choćby takich jak fotografia i filmowanie z wykorzystaniem dronów czy telefonów, pojawiają się techniki tradycyjne i szlachetne – w tym fotografia analogowa, otworkowa, mokry kolodion, cyjanotypia itd. Takie zestawienie pozwala uczestnikom spojrzeć na fotografię i film z różnych perspektyw oraz rozwijać umiejętności w różnych mediach i na różnych poziomach zaawansowania. FotoCamp to przestrzeń dla osób, które chcą rozwijać swoje umiejętności i spędzić czas wśród ludzi o podobnych pasjach. Najbliższe fotocampowe spotkanie - szósta edycja festiwalu - odbędzie się 18–21.06.2026 pod Karpaczem, w pięknych Karkonoszach. Nie może tam Was zabraknąć! Szczegóły na stronie Fotocamp.pl
Oto największe hity podróżnicze przyszłego roku! Ranking Best of the World 2026 National Geographic [GALERIA]
Best of the World to doroczny ranking National Geographic na najciekawsze podróżnicze kierunki. Na 2026 rok przedstawiamy 25 najbardziej fascynujących miejsc na świecie. Poznaj kraje i miejsca, które zachwycają przyrodą, kulturą i nowatorskimi inicjatywami. Ta lista to doskonały plan podróży w przyszłym roku.
Coroczny ranking National Geographic „Best of the World” na 2026 rok to przewodnik po najbardziej inspirujących kierunkach. Eksperci spod znaku żółtej ramki, oraz światowa społeczność podróżników wskazali 25 najciekawszych miejsc na świecie. Wśród rekomendacji znajdziemy zarówno dziką przyrodę, jak i miasta tętniące życiem oraz innowacyjne projekty turystyczne. To lista dla wszystkich, którzy szukają autentycznych doświadczeń i miejsc, które w 2026 roku wyznaczą nowe trendy. Wybierz swoją podróż marzeń. 1. Park Narodowy Akagera, Rwanda Akagera to idealny park na safari z dala od tłumów. Znajdziesz tu „Wielką Piątkę” i ponad 500 gatunków ptaków, a park odradza się po latach dewastacji dzięki skutecznej ochronie przyrody. Niedawno przeniesiono tu 70 białych nosorożców, co czyni Akagerę ważnym ośrodkiem ochrony zagrożonych gatunków. To raj dla miłośników dzikiej natury i fotografii. 2. Kraj Basków, Hiszpania W 2026 roku region przyciągnie tłumy podczas całkowitego zaćmienia Słońca, którego idealnym miejscem obserwacji będzie Bilbao i Vitoria-Gasteiz. Baskijskie miasta słyną z architektury, zabytków i kulinarnego raju w postaci pintxos. Znajdziesz tu spektakularne punkty widokowe, nowoczesne muzea i romantyczne uliczki starówek. Dodatkową atrakcją jest wybrzeże San Sebastián. To doskonałe miejsce na city break połączony z wyjątkowym wydarzeniem astronomicznym. 3. Pekin, Chiny Pekin zachwyca nowymi możliwościami zwiedzania, m.in. dzięki wpisaniu Centralnej Osi miasta na listę UNESCO oraz nowym trasom autobusowym. Odkryjesz tu zabytki, jak Zakazane Miasto, Świątynia Nieba czy grobowce dynastii Ming. Popularne stały się także wieczorne spacery po Wielkim Murze z iluminacjami. Ułatwiono formalności wizowe oraz płatności dla turystów zagranicznych. To jedno z najciekawszych miejsc na poznanie historii i nowoczesności Chin. 4. Wybrzeże Morza Czarnego, Turcja To region idealny dla aktywnych: można tu jednego dnia surfować i jeździć na nartach. Miejscowości Samsun i Bartin oferują piaszczyste plaże, a Trabzon kusi bogatą historią i zabytkami. W górach czekają trekkingi i średniowieczne zamki oraz słynny klasztor Sümela. Lokalna kuchnia zachwyca świeżymi rybami, kuymakiem i aromatycznymi klopsikami. W Ayder znajdziesz przygodowe atrakcje, jak zjazdy na linach i safari. 5. Oaxaca, Meksyk Wybrzeże Oaxaca słynie z dzikich plaż i światowej klasy fal do surfowania. Region pozostaje spokojniejszą alternatywą dla popularnych kurortów, oferując unikalny klimat, endemiczną faunę i restauracje nagrodzone przez przewodnik Michelin. Znajduje się tu społeczność Zipolite znana z otwartości i artystycznej atmosfery. Nowa autostrada i połączenia lotnicze ułatwiają dojazd. W 2026 Puerto Escondido zostanie rezerwatem surfingowym. 6. Dominika Wody Dominiki będą pierwszym na świecie rezerwatem kaszalotów, obejmującym aż 800 km² oceanu. Wyspa stawia na ekoturystykę, pozwalając na bezpieczne obserwacje tych ssaków pod okiem specjalistów. Na lądzie dominują dzikie lasy, wodospady i gorące źródła. Można tu skorzystać z jednej z najdłuższych kolejek linowych na świecie. Dominika to raj dla miłośników przyrody i spokoju. 7. Fidżi Fidżi przyciąga nie tylko rajskimi plażami i rafami, ale też innowacyjnym podejściem do turystyki odpowiedzialnej. Ośrodki oferują programy wolontariackie, jak sadzenie koralowców czy ochrona zagrożonych gatunków. Możesz tu surfować na słynnym Cloudbreak lub odpocząć na piaszczystych wyspach. Lokalne inicjatywy promują kontakt z mieszkańcami i kulturą. To miejsce dla szukających relaksu i możliwości zaangażowania. 8. Guimarães, Portugalia Guimarães to miasto narodzin Portugalii, zachwycające połączeniem historii i ekologicznej nowoczesności. Otrzymało tytuł Europejskiej Zielonej Stolicy 2026 dzięki inwestycjom w tereny zielone i neutralność klimatyczną. Wśród zabytków wyróżnia się zamek i pałac Bragança, a także średniowieczna starówka. Lokalne restauracje oferują kuchnię opartą na tradycji i sezonowych składnikach. To idealny cel na weekend w klimacie slow city. 9. Hull, Wielka Brytania Hull przechodzi morską metamorfozę z okazji 800-lecia swojego dziedzictwa portowego. Otwarto nowe muzea, centra interpretacyjne i statki-muzea, które przybliżają wielowiekową historię miasta. Przestrzenie poprzemysłowe przekształcono w galerie i restauracje, a nowe ścieżki edukacyjne prowadzą przez zabytkową starówkę. Wśród atrakcji są też miejsca upamiętniające walkę z niewolnictwem. Hull łączy dziedzictwo z nowoczesnością i sztuką. 10. Uzbekistan Uzbekistan wyrasta na jedną z najciekawszych destynacji Azji, dzięki dogodnym połączeniom lotniczym, rozwijającej się kolei i otwarciu luksusowych hoteli. Miasto Chiwa zachwyca mozaikowymi kopułami, zabytkowymi meczetami i odrestaurowanymi pałacami. To także miejsce licznych festiwali: tańca, siły czy tradycyjnych owoców. Nowe kompleksy hotelowe zwiększają komfort zwiedzania. 11. Maui, Hawaje/Stany Zjednoczone Maui po tragicznych pożarach w 2023 roku dynamicznie się odradza i otwiera dla turystów. Plaże są mniej zatłoczone, a lokalne firmy i hotele inwestują w nowe atrakcje i strefy relaksu. Turystyka wspiera odbudowę regionu, oferując także programy wolontariatu. Wydarzenia sportowe i kulinarne wracają na wyspę, przyciągając nowych gości. To dobry moment na spokojne poznanie tej hawajskiej wyspy. 12. Medellín, Kolumbia Miasto przeszło niezwykłą transformację z ośrodka przemocy w stolicę sztuki ulicznej i kultury. Comuna 13 to obecnie tętniąca życiem dzielnica murali, tańców i wycieczek artystycznych. W lutym odbywa się festiwal sztuki ulicznej, a w sierpniu słynna Feria de Las Flores. Ogród botaniczny oraz Muzeum Antioquii z dziełami Botero to must-see. Medellín inspiruje autentycznością i energią mieszkańców. 13. Manila, Filipiny Manila przyciąga uwagę debiutem w przewodniku Michelin i niesamowitą różnorodnością kulinarną. Uliczne targi, bary i kawiarnie serwują dania będące fuzją wpływów hiszpańskich, chińskich i malajskich. Popularne są tu paelle, hopia i tradycyjne słodycze. Restauracje jak Toyo Eatery prezentują nowoczesne podejście do tradycji. Manila to obowiązkowy kierunek dla foodies i miłośników nowych smaków. 14. Dakota Północna, Stany Zjednoczone W 2026 roku otwiera się Theodore Roosevelt Presidential Library, umieszczona na wzgórzu z widokiem na dzikie Badlands. Biblioteka prezentuje nowoczesne podejście do historii, łącząc ekspozycje interaktywne z edukacją o przyrodzie. W pobliżu powstaje park narodowy zarządzany przez rdzennych Amerykanów. Krajobrazy tego regionu zainspirowały samego prezydenta do ochrony bawołów i dzikiej fauny. To miejsce dla poszukiwaczy historii i przyrody. 15. Oulu, Finlandia Oulu, Europejska Stolica Kultury 2026, łączy dziedzictwo fińskie z nowoczesnością. Latem miasto oferuje festiwale sztuki, wycieczki kajakowe i trasy rowerowe. Zimą można tu podziwiać zorzę polarną, a jesienią lokalne restauracje przygotowują specjalne menu Arctic Food Lab. Ważnym elementem jest promocja kultury Saamów i ich języka. Oulu wyróżnia się bogactwem wydarzeń przez cały rok. 16. Pittsburgh, Stany Zjednoczone Pittsburgh zamienia przemysłową przeszłość na rozkwit kultury, sztuki i nauki. Znajdziesz tu muzea: Carnegie, Andy Warhol Museum oraz popularne festiwale artystyczne. Dzielnice takie jak Strip District i Squirrel Hill tętnią życiem i smakami świata. W planach są nowe parki i przestrzenie dla wydarzeń masowych. Pittsburgh zachwyca różnorodnością i malowniczym położeniem nad rzekami. 17. Montreal/Quebec, Kanada Najnowszy park narodowy Nibiischii w Quebecu zarządzany jest przez społeczność Cree. To ponad 4 tysiące mil kwadratowych dzikiej przyrody, z domkami i chatkami nad jeziorem. Można tu uprawiać sporty wodne, trekking i podziwiać dziką przyrodę z nowego klifu widokowego. Zimą wprowadzono zajęcia z przetrwania i opowieści przy ognisku. To jeden z najdzikszych i najciekawszych regionów Kanady. 18. Tanger i Rabat, Maroko Rabat łączy średniowieczną medinę z nowoczesnymi inwestycjami, takimi jak teatr Royal Theater projektu Zahy Hadid czy Mohammed VI Tower. Miasto jest Światową Stolicą Książki UNESCO 2026. Wśród atrakcji są nekropolia Chellah oraz luksusowe hotele w zabytkowych pałacach. Rabat kładzie nacisk na promocję sztuki i literatury. To kosmopolityczna stolica z bogatą ofertą kulturalną. 19. Rio de Janeiro, Brazylia Rio przyciąga nową ofertą muzealną, wydarzeniami muzycznymi i odnowionymi hotelami. W 2026 roku powraca wystawa narodowego muzeum oraz planowany jest koncert na Copacabanie z udziałem światowych gwiazd. W mieście powstają nowe trasy trekkingowe, a restauracje z gwiazdkami Michelin oferują lokalne przysmaki. Rio łączy klasykę z nowoczesnością. To miejsce o niesłabnącej energii i uroku. 20. Droga 66, Stany Zjednoczone Z okazji setnej rocznicy powstania słynnej Route 66, stan Oklahoma inwestuje w renowację historycznych neonów i atrakcji na trasie. Tulsa i Clinton to centra obchodów rocznicy, oraz muzeów i sklepów z pamiątkami. Odrestaurowane motele, bary i rzeźby z lat 50. podkreślają klimat „Mother Road”. Rok 2026 będzie pełen wystaw i eventów tematycznych. To podróż przez historię popkultury Ameryki. 21. Korea Południowa Nowy szlak Dongseo Trail, liczący ponad 500 mil, otwiera możliwości trekkingu przez najpiękniejsze regiony kraju. Każdy z 55 odcinków przebiega przez malownicze wsie i miasta, oferując autentyczne spotkania z lokalną kulturą. Infrastruktura noclegowa sprzyja planowaniu dłuższych wypraw. Trasa prowadzi od rybackiego Uljin po wyspiarską Anmyeondo. To gratka dla miłośników przygód i aktywnego wypoczynku. 22. Dolomity, Włochy Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2026 przyciągną uwagę w region Dolomitów i Mediolanu. Narciarze mogą korzystać tu z największego systemu stoków na świecie, a nowe restauracje i hotele podnoszą standard obsługi. Latem trasy wiodą przez kwitnące łąki i malownicze szczyty. Inwestycje związane z igrzyskami ożywiają całą północną Italię. To destynacja dla sportowców i smakoszy. 23. Park Narodowy Uluru-Kata Tjuta, Australia W 2026 roku po raz pierwszy będzie można nocować w parku, korzystając z eko-hoteli i szlaków pieszych prowadzonych przez przewodników Anangu. Park oferuje kontakt z jedną z najstarszych kultur na świecie. Na miejscu organizowane są wieczorne pokazy świetlne z użyciem dronów opowiadające historie rdzennych mieszkańców. To duchowe centrum Australii, otwarte na nowe technologie. Uluru to miejsce pełne symboliki i niezwykłej energii. 24. Vancouver, Kanada Miasto będzie gospodarzem siedmiu meczów FIFA World Cup oraz licznych festiwali kibiców i wydarzeń sportowych. Vancouver słynie z parków, możliwości obserwacji wielorybów i wycieczek z przewodnikami Pierwszych Narodów. Bliskość gór pozwala na szybkie wypady rowerowe czy piesze. Lokalna scena kulinarna i kulturowa jest niezwykle różnorodna. To miasto dla aktywnych i otwartych na świat podróżników. 25. Yamagata, Japonia Yamagata to duchowa alternatywa dla zatłoczonych regionów Japonii. Znajdziesz tu ośnieżone góry, gorące źródła i starożytne świątynie. Praktyki z mnichami yamabushi oraz letnie i zimowe festiwale tworzą niepowtarzalną atmosferę. Jezioro Shirakawa i długi sezon narciarski przyciągają miłośników przyrody. To miejsce dla szukających wyciszenia i głębokiego kontaktu z japońską tradycją. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pod flagą National Geographic - Bronisław Komorowski
Martyna Wojciechowska wręczyła flagę Towarzystwa National Geographic prezydentowi RP
Martyna Wojciechowska: Panie Prezydencie, na łamach National Geographic staramy się odkrywać miejsca nowe, nieznane, szerzyć wiedzę o świecie, a czy Pana zdaniem Polska jest krajem odkrytym? Bronisław Komorowski: Wydaje mi się, że jest krajem odkrywanym. Do 1989 r. byliśmy za Żelazną Kurtyną, a więc także poza obszarem zainteresowania świata zachodniego. Dlatego o Polsce było wiadomo mniej, a jeśli już - to były to często negatywne stereotypy opisujące nasz kraj jako zacofany, egzotyczny, niekoniecznie w pozytywnym znaczeniu tego słowa. A jaki jest dziś? Dzisiaj to się zmienia. Polska budzi zainteresowanie swoim dorobkiem, tym jak się rozwija. Pamiętam czasy, gdy artykuł o Polsce był zwykle ilustrowany furmanką ciągniętą przez chabetę i jegomościa w kufajce i walonkach. Dziś już nikt tak Polski nie widzi. Może i jest mniej egzotyczna, ale budzi więcej pozytywnych skojarzeń. Wolna Polska, Polska otwarta okazuje się Polską coraz piękniejszą. To mnie cieszy. Gdybyśmy mieli się przez chwilę zatrzymać przy walorach krajoznawczych – bo jest Pan przecież miłośnikiem przyrody i natury – jakie są Pana ulubione miejsca w Polsce? Polska jest jednym z krajów, które mają krajobraz przekształcony w niewielkim stopniu i to jest zaleta. Symbolem jest Puszcza Białowieska, jedyny w Europie naturalny kawałek puszczy, która od zawsze rosła tak, jak chciała. Nieopodal Warmia, Mazury, a dalej Tatry, Bieszczady czy Sudety. Ja mam takie miejsce, które łączy i sentymenty, i możliwość ucieczki do pustelni. To Buda Ruska nad Czarną Hańczą na Podlasiu. Jest tam cudowna przyroda, ale i ludzie, z których część uciekła z miast, by zaszyć się w puszczy - teraz żyją tam i cieszą się tą izolacją. Z drugiej strony są też miejscowi, rolnicy, którzy wyrastali na tej ziemi od pokoleń i zachowują wszystkie przywary Polski i wszystkie jej wielkości, od obyczaju biesiadnego po stosunek do ojczyzny politycznej. To są ludzie autentyczni, ja się wśród nich dobrze czuję. Panie prezydencie, gdy 125 lat temu powstało Towarzystwo National Geographic, naszym celem było szerzenie wiedzy geograficznej. Dziś misją jest raczej dbanie o planetę, by kolejne pokolenia mogły się cieszyć jej zasobami. Jak Pana zdaniem Polska wypada na tym tle? Stoimy w obliczu bardzo poważnego wyzwania. Czy potrafimy zachować to, co nas pozytywnie wyróżnia na tle wielu innych krajów o głęboko przekształconym krajobrazie, o głębokim zurbanizowaniu, zindustrializowaniu? Pytanie, czy potrafimy wdrożyć na czas mechanizmy, ograniczenia w niewłaściwym eksploatowaniu środowiska naturalnego? Temu ma służyć także ustawa o ochronie krajobrazu jako wspólnej wartości, której projekt przesłałem do Sejmu. Ochronie przed agresywną, często brzydką reklamą, która brutalnie nas atakuje i niejednokrotnie szpeci przestrzeń. Nawet tam, gdzie nie powinna zakłócać percepcji zabytków, przyrody, widoków pięknych polskich krajobrazów. Ten projekt ma też pozwolić na ograniczenie, skanalizowanie potrzebnych inwestycji, które jednak są zbytnią ingerencją w otoczenie, w krajobraz przyrodniczy i kulturowy. Mam nadzieję, że ta inicjatywa uzyska poparcie wśród parlamentarzystów, że będą dla nich istotne głosy obywateli zatroskanych o krajobraz Polski o naszą przestrzeń publiczną jako wartość wspólną obecnego i przyszłych pokoleń. Zainteresowanie środowiskiem naturalnym, wykształcenie historyczne, doświadczenie w pracy jako dziennikarz, a nawet wydawca prasy. Można powiedzieć, że jest Pan dla redakcji National Geographic „kolegą po fachu”. Gdybym ustąpiła Panu stanowiska redaktor naczelnej National Geographic, co Pana zdaniem powinno znaleźć się na łamach magazynu? Wyrastałem w domu, w którym interesowano się światem, podróżami. Mój ojciec był trochę socjologiem, trochę antropologiem, a zajmował się krajami Afryki czarnej, Maghrebu. Uwielbiał podróżowanie, więc nasz dom był zawsze pełen podróżniczych pasji. Ja sam nie podróżowałem, bo przez wiele lat nie dostawałem paszportu ze względów politycznych, byłem zbyt zaangażowany w działalność opozycyjną. W moim pokoleniu jest sporo niezrealizowanych podróżników. Z drugiej strony w pokoleniu moich dzieci jest coraz więcej ludzi, którzy nie mają żadnych ograniczeń - mogą jechać wszędzie. Warto z jednej strony pokazywać ten świat, który moje pokolenie mogło oglądać tylko przez szybę, coś czego my nie zdążyliśmy, a także odpowiadać na potrzebę eksplorowania świata jeszcze nie zurbanizowanego. National Geographic pisze nie tylko o miejscach turystycznych, nie tylko o przyrodzie. Zajmuje nas historia, archeologia, paleontologia. Jakie są dziś Pana zdaniem wyzwania w dziedzinie eksploracji? Wydaje mi się, że ten magazyn czytają ci, którzy chcą pogłębić wiedzę bądź poszukują inspiracji. Ja sam z największą przyjemnością poszerzam wiedzę o historii, bo wtedy łatwiej jest zrozumieć kraj, ludzi, kulturę, współczesność, naszą tożsamość, obyczajową i kulturową odrębność. Polska ma pośród bujnej przyrody bardzo bogatą historię – jest pod tym względem fascynująca. Warmia i Mazury to kraina jezior, ale przy okazji ziemia, na której Mikołaj Kopernik dokonał swojego odkrycia. Wiele miejsc w Polsce, które mają wspaniałe tajemnice. Spędzam wakacje w Polsce. To ważne, by jeżdżąc po świecie, nie gubić pasji poznawania swojego kraju. Prof. Norman Davies powiedział mi w wywiadzie, że dla niego najważniejsza jest dziś reinterpretacja pewnych wydarzeń historycznych w oparciu o nową wiedzę, którą posiadamy. To prawda, żyliśmy w nierzeczywistej ocenie świata, bo była ona spaczona przez ideologię. Wszystko to, co było u nas zubożone, a więc zarówno wiedza o historii, jak i właśnie o kulturze czy obyczajach. Te stereotypy były pisane przez pryzmat politycznych ograniczeń i polskich kompleksów. Dziś możemy na nowo pisać etnografię, historię, socjologię, ekonomię. Samodzielnie budować całą warstwę skojarzeń. Dorastałam w czasach transformacji, pamiętam że gdy kształtował się mój światopogląd, to egzemplarze National Geographic przywożone z zagranicy były dla mnie oknem na świat i jego powiewem. Czy i Pan ma takie wspomnienia? Podróżowaliśmy z ojcem palcem po mapie. Potem on mógł i stosunkowo dużo podróżował po świecie, więc ja słuchałem jego opowieści. Moje dzieciństwo to przeglądanie pism, które pozwalały zobaczyć kawałek świata, o którym byłem przekonany, że nigdy go nie obejrzę. Te pisma podlegały oczywiście daleko idącym ograniczeniom z przyczyn politycznych, ale wywoływały we mnie ogromne zainteresowanie światem. Pamiętam, że oglądałem je bez nadziei, że kiedyś i ja tam będę. A z drugiej strony fascynacja tym światem inspirowała do walki o wolną Polskę, o otwarte granice. Panie Prezydencie, chciałabym uroczyście przekazać Panu flagę, która reprezentuje 125 lat historii National Geographic. Była na szczycie Mount Everestu, na dnie Rowu Mariańskiego, towarzyszyła wszystkim najważniejszym ekspedycjom podczas minionych 125 lat. Niebieski kolor symbolizuje niebo, brązowy ziemię, zielony morza i oceany, czyli trzy żywioły w ramach których poszerzamy wiedzę o świecie. Bardzo dziękuję i życzę, by wszyscy Czytelnicy mieli szansę przeżywania niezwykłych przygód natury nie tylko czytelniczej, ale także podróżując przez te trzy symboliczne kolory.
Pod flagą National Geographic - Marek Kamiński
Martyna Wojciechowska wręczyła jubileuszową flagę Towarzystwa National Geographic Polska Markowi Kamińskiemu
– Nieodkryte bieguny są często dużo bliżej, niż nam się wydaje – mówi Marek Kamiński, polarnik, zdobywca Bieguna Północnego i Południowego, fantastyczny eksplorator, laureat wielu prestiżowych nagród, odbierając jubileuszową flagę NG z rąk redaktor naczelnej magazynu. Martyna Wojciechowska: Czym jest dla Ciebie eksploracja? Marek Kamiński: To w pewnym sensie przekraczanie granic, sprawdzanie, co jest za horyzontem. Tyle że do tej pory najważniejsze dla człowieka było poznawanie świata zewnętrznego, czyli geografia – zdobywanie niezdobytych lądów, głębi oceanu, biegunów. Wydaje mi się jednak, że tak naprawdę najbardziej nieodkrytym biegunem jest człowiek. I to właśnie moje pojmowanie eksploracji – badanie tego, co wewnątrz człowieka. Nie masz już ochoty na bicie, jak do tej pory, rekordów? Celów można wymyślić wiele. Można w ciągu roku zdobyć trzy bieguny: północny, południowy i Mount Everest, można jeszcze zejść na dno Rowu Mariańskiego. Ważne jest wcale nie zaistnienie w mediach, ale coś, co przetrwa dłużej, co będzie miało sens dla innych ludzi. I to jest wyzwanie. Oczywiście przygotowując się do bicia rekordu, mamy bardziej egoistyczne podejście. Ale jeśli podążamy za jakąś prawdą, to siłą rzeczy tę prawdę dzielimy z innymi. Ty cele wyznaczałeś sobie z potrzeby dla świata, a może dla kraju? Myślę, że w życiu jest trochę jak w szkole. Najpierw mamy przedszkole, w którym chcemy być najważniejsi, chcemy być oczkiem w głowie rodziców. W szkole podstawowej widzimy, że nie jesteśmy sami na świecie. Na studiach patrzymy na wszystko z jeszcze innej perspektywy. Ja w liceum i na studiach marzyłem, żeby coś osiągnąć: opłynąć świat dookoła, zdobyć K2, Mount Everest. Udało mi się razem z Wojtkiem Moskalem dojść na Biegun Północny i pamiętam, że kiedy już tam byłem, miałem poczucie, że chcę iść dalej. To "dalej" oznaczało dla mnie samotną wyprawę na Biegun Południowy. Wtedy ta moja osobista potrzeba się wyczerpała. Już na Biegunie Północnym zrozumisłem, że nie ma znaczenia, co jeszcze zdobędę. Mimo, że na Biegun Południowy szedłem samemu, to związałem tę wyprawę z oddziałem onkologicznym dla dzieci w szpitalu przy Akademii Medycznej w Gdańsku. Dzięki wyprawie ten oddział został uratowany. Ważniejsze było nie dojście do celu, ale listy i maile, które otrzymałem od dzieci. Dla wielu z nich była to pierwsza i ostatnia podróż w życiu, większość z nich niedługo potem umarła. Ta wyprawa w pewnym sensie zmieniła moje postrzeganie dalszej eksploracji. Bo jeśli robi się coś dla innych, to ma to jeszcze większe znaczenie dla nas samych. Z czasem, za sprawą tych listów i spotkań doszedł w mojej działalności wymiar w pewnym sensie patriotyczny. Starałem się wetknąć pierwszy raz w różnych miejscach biało-czerwoną flagę. Przywiązałem się do historii Polski, często tragicznej, ale i pełnej honoru. To, że tę flagę mogłem zatknąć, było dla mnie wielkim zaszczytem. A więc ten horyzont, który początkowo sięgał tylko mojego ego rozszerzał się o kolejne elementy. Pamiętam zaskoczenie, kiedy powiedziałeś, że będziesz płynął Wisłą i eksplorował polską – wydawałoby się najlepiej poznaną – rzekę. Przepłynąłem Wisłę kajakiem latem, a potem w sezonie zimowym i muszę przyznać, że ten spływ cieszył się większym zainteresowaniem niż moje wyprawy na bieguny. Więcej ludzi machało do mnie zimą z mostów niż witało mnie na lotnisku po powrocie z Arktyki. Wydaje nam się, że najwazniejsze, najbardziej niedostępne i nieodkryte są miejsca bardzo dalekie. Ale kiedy się bliżej przyjrzymy sobie samym, naszej rzeczywistości, to okazuje się, że te bieguny są o wiele bliżej, niż nam się wydaje. Poruszyłeś wtedy serca Polaków. Po doświadczeniu wypraw wzdłuż Wisły zimą i latem zrozumiałem, że miałem wcześniej taki schematyczny ogląd na Wisłę. Ta wizja opierała się na widoku z paru mostów. Byłem w Gdańsku, Warszawie, Toruniu i Krakowie i to była właśnie cała moja Wisła. Przepływając ją, odkryłem niesamowitą rzek. Pływałem wcześniej po najdzikszych rzekach świata: w Meksyku, Missisipi, rzekach Syberii – Wisła w niczym im nie ustępuje. Człowiek jest w sercu Europy, a czuje się, jakby był na Alasce. Widoki brzegów przypominają czasem Australię, Afrykę czy też właśnie Syberię. Pełne energii i znaczeń, nieodkryte bieguny są często dużo bliżej, niż nam się wydaje. Co będzie Twoim celem w 2014 roku? Od dawna, 15 lat temu lub jeszcze dawniej, interesowałem się szlakiem Santiago de Compostela. Kiedy byłem w Santiago, dowiedziałem się, że na naszym Pomorzu jest jeszcze ważniejsze miejsce. W XV wieku żył niejaki Paul Bulgerin, który twierdził, że była to kiedyś brama światła dla Słowian. Wszystkim się wydaje, że trzeba iść do Santiago, a tutaj, gdzieś na Pomorzu, jest takie miejsce! Myślę więc o projekcie "Odyseja 2014 – człowiek w poszukiwaniu wartości". To będzie wyprawa z Santiago de Compostela do Gdańska: podróż piesza przez Hiszpanię, rowerem przez Francję, wreszcie kajakiem z Paryża do Gdańska. To ostatnie będzie nawiązaniem do podróży Czesława Miłosza, który chciał kiedyś popłynąć z Wilna do Gdańska. Nie przestajesz mnie zaskakiwać. Chodzi mi o podróż bardziej duchową niż ekstremalną. Może kiedyś zdecyduję się na trzy bieguny, ale teraz bardziej interesuje mnie rozwój duchowy. Łatwiej o nim mówić, dużo trudniej jest się rozwijać. Oczywiście pewnie nie zostanę buddyjskim mnichem, chociaż nie jest to wykluczone, ale łączenie wypraw z poszerzaniem horyzontu duchowego to jest coś, co chcę robić. National Geographic interesuje właściwie wszystko, o czym mówisz. Z czym kojarzy Ci się Towarzystwo National Geographic? Z wieloma rzeczami! Chociażby z tym, że w drodze na Biegun Północny, w jednym z najbardziej oddalonych miejsc na Ziemi, gdzie jeszcze jest cywilizacja, a więc na stacji Eureka w Kanadzie, na regałach w toaletach stały egzemplarze National Geographic. W domu Hemingwaya na Kubie, opuszczonym przez niego niedługo po rewolucji też natknąłem się na magazyn. W dzieciństwie National Geographic kojarzył mi się z odkrywaniem świata, z małą flagą, którą jeden z astronautów zabrał na Ksieżyc. Wyprawa Roberta Peary'ego na Biegun Północny też była wspierana przez NG. Większość bohaterów mojego dzieciństwa było związanych z Towarzystwem. Flaga, którą chciałam i Tobie przekazać, towarzyszyła wielu eksploratorom w ostatnich 125 latach. Była na dnie Rowu Mariańskiego, na szczycie Mount Everest. Dziękuję Ci za eksplorowanie świata i poszerzanie wiedzy o człowieku. Dziękuję bardzo. Dziękuję za flagę. Zawsze mnie słowa "National Geographic" bardzo inspirowały. Ta niech zawiśnie w honorowym miejscu, a tu mam dla Ciebie jeszcze jedną, którą zabierzesz we wszystkie ekstremalne miejsca, w które się wybierasz. Na najbliższą wyprawę na pewno ją zabiorę. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
"Fotografia przestała być zawodem, bardziej stała się doświadczeniem, zajęciem" - powiedział Tomasz Tomaszewski odbierając flagę Towarzystwa National Geographic z rąk Martyny Wojciechowskiej
Odwieść od prostego widzenia Martyna Wojciechowska: Niewiele osób w Polsce wie o National Geographic tyle co Ty. Jak Twoim zdaniem zmienił się ten magazyn przez ponad ćwierć wieku, od kiedy się w nim pojawiłeś? Tomasz Tomaszewski: Myślę, że jego ewolucja jest odbiciem tego, co generalnie wydarzyło się z fotografią. Mamy cyfrową technologię, aparaty dzisiaj są mniej inwazyjne, małe, ludzie nie boją się robienia zdjęć. Fotografia przestała być zawodem, bardziej stała się doświadczeniem, zajęciem. National Geographic pozostał jednak czymś wyjątkowym, jedną z niewielu już wysp, gdzie mówi się o wartościach. Pokazuje fotografię, która odwodzi nas od potocznych doświadczeń, prostego widzenia. MW: Obecnie zdjęcia robi każdy, mamy do czynienia z hiperzalewem zdjęć i dowolną interpretacją rzeczywistości. TT: Nie chcę być źle zrozumiany, nie występuję przeciwko temu, żeby ludzie fotografowali. Ale żeby fotografię nazwać dobrą, poza swoją wizualną komplikacją musi zawierać jakąś treść. Jest bardzo mało takich publikacji, w których ja, ze swoim doświadczeniem, potrafię wyłowić rzeczy nadzwyczajne. Kiedyś zanim człowieka dopuszczono do przestrzeni publicznej, aby dzielił się swoimi koncepcjami, sprawdzano go przez wiele lat. Musiał udowodnić nie tylko swoje zdolności wizualne, ale też zaistnieć jako intelektualny partner, reprezentować i wartości, i wiedzę. Dziś nikt nikogo nie sprawdza, w związku z tym miliony zdjęć oglądanych tworzą odnośnik, który jest wyznacznikiem dla pozostałych. To mnie niepokoi. MW: Co zatem trzeba zrobić, żeby zostać fotografem NG? TT: Fotografa wysyła się w teren, by przyniósł zdjęcia, które będą prowokowały pytania, pobudzały do refleksji. To wielka odpowiedzialność, bo ten magazyn dociera do 10 mln osób na świecie. Kent Kobersteen, który przyjmował mnie do pracy w magazynie, znalazł zaledwie sześciu takich fotografów w ciągu 26 lat pracy na stanowisku dyrektora działu fotografii. Zobacz, kto jeszcze otrzymał flagę Towarzystwa National Geographic
Pod flagą National Geographic - Tomasz Tomaszewski
Odwieść od prostego widzenia Kiedyś zanim człowieka dopuszczono do przestrzeni publicznej, aby dzielił się swoimi koncepcjami, sprawdzano go przez wiele lat – mówi fotograf Tomasz Tomaszewski, odbierając z rąk Martyny Wojciechowskiej jubileuszową flagę National Geographic Martyna Wojciechowska: Dziś rozmawiam z Tomaszem Tomaszewskim, najlepszym polskim fotografem, jednym z najbardziej znanych i utytułowanych. Od ponad ćwierć wieku związanym z NG, konsultantem polskiej edycji magazynu i moim mentorem. Tomasz Tomaszewski: Podejrzewałem, że stworzysz taką aurę, która nie będzie sprzyjała skromności i umiarkowaniu. MW: Niewiele osób w Polsce wie o National Geographic tyle co ty. Jak Twoim zdaniem zmienił się ten magazyn przez ponad ćwierć wieku, od kiedy się w nim pojawiłeś? TT: Myślę, że jego ewolucja jest odbiciem tego, co generalnie wydarzyło się z fotografią. Mamy cyfrową technologię, aparaty dzisiaj są mniej inwazyjne, małe, ludzie nie boją się robienia zdjęć. Fotografia przestała być zawodem, bardziej stała się doświadczeniem, zajęciem. National Geographic pozostał jednak czymś wyjątkowym, jedną z niewielu już wysp, gdzie mówi się o wartościach. Pokazuje fotografię, która odwodzi nas od potocznych doświadczeń, prostego widzenia. Te zdjęcia oparte są w dużej mierze na wiedzy, której się tam wymaga i chyba nawet nie zmusza, bo ci, którzy fotografują dla NG to humaniści i nie zajmują się byle czym, a raczej sprawami, które głęboko ich interesują. W związku z tym są niezwykle otwarci, wręcz muzykalni na wiedzę. I myślę, że to jest nie tylko moje odczucie, ale również większości moich kolegów, że wiedza pozwala zobaczyć, więc im więcej wiemy na dany temat, tym łatwiej nam jest pozbyć się tych obrazów banalnych, dotykających zaledwie powierzchni. MW: Obecnie zdjęcia robi każdy, mamy do czynienia z hiperzalewem zdjęć i dowolną interpretacją rzeczywistości. TT: Nie chcę być źle zrozumiany, nie występuję przeciwko temu, żeby ludzie fotografowali. Ale żeby fotografię nazwać dobrą, poza swoją wizualną komplikacją musi zawierać jakąś treść. Jest bardzo mało takich publikacji, w których ja, ze swoim doświadczeniem, potrafię wyłowić rzeczy nadzwyczajne. Kiedyś zanim człowieka dopuszczono do przestrzeni publicznej, aby dzielił się swoimi koncepcjami, sprawdzano go przez wiele lat. Musiał udowodnić nie tylko swoje zdolności wizualne, ale też zaistnieć jako intelektualny partner, reprezentować i wartości, i wiedzę. Dziś nikt tego nie sprawdza, w związku z tym miliony zdjęć oglądanych tworzą odnośnik, który jest wyznacznikiem dla pozostałych. To mnie niepokoi. MW: Co zatem trzeba zrobić, żeby zostać fotografem NG? Fotografa wysyła się w teren, by przyniósł zdjęcia, które będą prowokowały pytania, pobudzały do refleksji. To wielka odpowiedzialność, bo ten magazyn dociera do 10 mln osób na świecie. Kent Kobersteen, który przyjmował mnie do pracy w magazynie, znalazł zaledwie sześciu takich fotografów w ciągu 26 lat pracy na stanowisku dyrektora działu fotografii. Ten Magazyn potrzebuje ludzi, którzy reprezentują niezwykłą, bym powiedział, wizualną indywidualność. Robią zdjęcia wyróżniające się wieloma rzeczami spośród miliona innych, ale również potrafią podporządkować swoją indywidualność tej idei nadrzędnej, czyli komunikowaniu się z czytelnikiem. Te zdjęcia muszą być uniwersalne i czytelne. Między fotografią, a słowem pisanym w tym sensie nie ma wielkiej różnicy. Cenię w tym magazynie nie tylko jego treść, ale również to, że on reprezentował coś stabilnego i stałego. Mam ciągle wielki szacunek do tradycji. Szczególnie takiej, która obroniła się po latach, ponieważ została stworzona przez absolutnie najlepszych. Kiedy potrzebuję gwałtownego wzrostu ciśnienia i przypomnienia sobie o ciemniejszej strony mocy, to kupuję gazetę, która się nazywa Stern. Tam cieknie krew, jest agresja, masa wulgarności i brutalności – rzeczy, które dotyczą wydarzeń szybko przemijających. Kiedy biorę do ręki NG, podróżuję w zupełnie inne regiony. Ten magazyn od ponad stu lat pokazuje nam różnorodny świat, nie mówiąc, co jest dobre, a co złe. MW: W 1888 roku, kiedy NG Society było powoływane do życia, myślą, jaka towarzyszyła założycielom, było „pokazywać świat takim, jakim on jest”. Ty z kolei powiedziałeś, że fotografia jest tylko interpretacją rzeczywistości. Nawet, jeśli jest bardzo dobra, to jest tylko wycinkiem pewnej rzeczywistości. Ale wciąż pozostaje bardzo odpowiedzialną pracą. TT: Mam nadzieję, że wartości, o których powiedziałaś będą busolą dla następnej generacji fotografów, którzy przyjdą do pracy do magazynu. Z mojego doświadczenia rzeczywiście wydaje mi się, że jedna prawda nie istnieje. Prawda zwycięzcy będzie się zawsze różniła od prawdy przegranego. Ważne jest to, aby wzorce były oferowane przez ludzi wykształconych, mądrych i szlachetnych. Aby te zdjęcia prowadziły do pewnego intelektualnego komfortu, żeby nas uczyły, choć ja nie wierzę w to, że fotografia przy swojej niezwykłej ułomności może wiele zdziałać. Ona właściwie niczego nie tłumaczy, jedynie pokazuje. Natomiast dzięki temu, że ma niewyobrażalną moc sugerowania, może wpływać na poglądy, które my posiedliśmy z innych źródeł: od rodziców, ze szkoły, uniwersytetów, od towarzystwa, w którym przebywamy. To ogromna odpowiedzialność. Szczególnie, że NG ma niewyobrażalny nakład, a więc gigantyczną siłę rażenia. Pamiętam niesamowite dyskusje, który wybuchały, gdy przywoziłem kolejne materiały. Robiłem akurat historię o rzece Świętego Wawrzyńca. Znalazłem dwóch rybaków, którzy mieli własną łódź i dziurę w dnie tej łodzi, z której wychodziła wspawana do dna rura. Siedzieli, popijali rum i przez tę dziurę łowili łososie. Uznałem, że to fantastyczna sytuacja, która może doprowadzić do zdjęcia otwierającego całe studium o rzece Świętego Wawrzyńca. Siedziałem z nimi ze trzy godziny, ale wyciągnęliśmy tylko rybkę, którą trudno było zauważyć. Nie potrafiłem zrobić jej fotografii. Umówiłem się z nimi, że pojadę i będę krążył dookoła, a oni, gdy wyłowią przynajmniej półtorametrowego łososia, do mnie zadzwonią. Po sześciu godzinach zadzwonili, że go mają, więc poprosiłem, aby zatrzymali go na haczyku i nie wyjmowali. Przyjechałem błyskawicznie. Na moich oczach wyjęli z tej rury gigantyczną rybę. Ustawiłem flesze, światła i zrobiłem zdjęcie, w którym, nie ukrywam, się zakochałem. Łosoś fruwał w powietrzu, a w świetle fleszy odbijały się krople wody, a oni walczą z tą wspaniałą rybą w złocistym kolorze. Zrobiłem naprawdę przyjemną fotografię. Przyjechałem z nią do Waszyngtonu z myślą, że mam zdjęcie otwierające. W redakcji powiedziałem: „panowie, to nie jest moment, w którym oni złowili tego łososia, ale półtorej godziny później, kiedy ja dojechałem. Oni co prawda trzymali go dla mnie pod wodą na haczyku, ale to nie był moment, w którym go złowili. Informuję was o tym, bo, to wydaje mi się, że to istotne”. Wyobraź sobie, że po godzinnej dyskusji, niezwykle przejmującej, uznaliśmy, że nie powinniśmy tego zdjęcia drukować, bo nie będzie jak to podpisać. Oszukamy czytelnika. Uznaliśmy, że poświęcimy to zdjęcie. Nawet nie cierpiałem, pomyślałem, że tak powinno być. MW: Rzadka to dzisiaj odpowiedzialność, ale z pewnością godna naśladowania. Ciekawi mnie jeszcze jedna rzecz. Dlaczego w momencie, kiedy wszyscy się pakują i chcą jechać na kraniec świata, żeby dokumentować rzeczywistość, ty idziesz w drugą stronę i fotografujesz Polskę? TT: Podróżowałem przez większość swojego życia. Byłem w ponad 60 krajach, ale czułem pewien dyskomfort związany z tym, że tutaj się dzieją rzeczy nadzwyczajne, a ja tego nie obserwuję, nie dokumentuję. Mamy wolny kraj, który się niewyobrażalnie szybko zmienia. Nasza wiedza o poprzednich okresach w dużej mierze bierze się z ikonografii, którą poprzednicy, ale również i ja, robiliśmy. Dziś zdjęć pogłębionych, które dotyczyłyby ważnych spraw jest naprawdę bardzo niewiele. Pomyślałem, że chociażby dla swoich wnuków muszę coś zrobić. Że to jest mój obowiązek. Zwróciłem się w kierunku ludzi, którzy nas żywią, czyli chłopów. Później pomyślałem o robotnikach, Ostatnio zrobiłem materiał o pewnym regionie w Polsce, który jest miejscem czarodziejskim. Zajęło mi to prawie rok. Liczę na to, że nie rozstanie wylany asfaltem i pokryty kostką Bauma w kolejnych pięciu latach. Ku mojemu wielkiemu zdziwieniu, żadna z lokalnych władz pozostałych regionów nie wpadła na pomysł, żeby zlecić podobne materiały. Nie mnie, tylko kolegom fotografom. Dzięki takiej inicjatywie mógłby powstać fenomenalny dokument, pokazujący dzisiejsze dziedzictwo kraju. Na konkursach fotograficznych jest dział "życie codzienne", nagrodę zdobywa reportaż np. o wieczorze kawalerskim. Przepraszam bardzo, ale co to ma wspólnego z życiem codziennym? Z nieprawdopodobnymi rytuałami, z odmiennością, tradycją, z której my czerpiemy? Niewiele. Ktoś wynajmuje sobie wagon tramwajowy i urządza bibkę. We Francji każde ministerstwo przydziela pięć stypendiów rocznie fotografom na sfotografowanie fragmentu kraju. To są tak duże pieniądze, że fotograf może płacić rachunki, nie martwiąc się o to, co będzie za miesiąc, bo dostaje znaczną sumę pieniędzy. Na Zachodzie, a szczególnie w USA istnieje ten fenomenalny obyczaj, który każe dzielić się nadmiarem. Jeśli ktoś zarobił w swoim życiu miliony dolarów i wie, że jest zabezpieczony na przyszłość, będzie dzielił się tymi pieniędzmi. Dzięki takim zachowaniom mamy Muzeum Guggenheima i setki innych placówek „od fundatorów”. W Polsce oczywiście jest wielu sponsorów, ale oni finansują tych, których pokaże telewizja. MW: Magazyn National Geographic Polska pokazuje i prezentuje te materiały. TT: I cieszmy się z tego. Niech istnieje, bo to jedno z niewielu miejsc, które edukuje. Bardzo jestem zainteresowany tym, żeby magazyn przetrwał. Trzeba to wspierać i namawiać ludzi, którzy dbają o higienę umysłu, żeby korzystali z tego źródła. MW: Tomku, chciałabym wręczyć Ci flagę NG w podziękowaniu za to, że dokumentujesz ten świat, że pokazujesz także nasz kraj, choć niewielu fotografów zwraca wzrok w stronę Polski. TT: Nie czek? MW: Flagę, która symbolizuje 125 lat National Geographic, 125 lat poznawania świata. Jest trójkolorowa i symbolizuje: wodę, ziemię i niebo. TT: Bardzo dziękuję, jestem wzruszony. To będzie druga flaga w mojej kolekcji. Mam też w domu oryginalną flagę National Geographic, dawaną tylko i wyłącznie przy okazji wielkich wydarzeń. Dziś dostałem drugą. Bardzo dziękuję. Jest fantastyczna! MW: Dziękuję i czekam na więcej materiałów. TT: To mogę obiecać. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
Z dokumentalistką Ewą Ewart rozmawia Martyna Wojciechowska
Kilka razy wylano mi na głowę kubeł zimnej wody i mocno przytemperowano mój idealizm. Bardzo wierzyłam i wciąż chcę wierzyć w misję. Moje dokumenty powinny zmieniać świat - mówi dokumentalistka Ewa Ewart w rozmowie z Martyną Wojciechowską. Dziennikarka BBC uhonorowana została flagą National Geographic Przeczytaj rozmowę
Pod flagą National Geographic - Ewa Ewart
Kilka razy wylano mi na głowę kubeł zimnej wody i mocno przytemperowano mój idealizm. Bardzo wierzyłam i wciąż chcę wierzyć w misję. Moje dokumenty powinny zmieniać świat - mówi dokumentalistka Ewa Ewart w rozmowie z Martyną Wojciechowską. Dziennikarka BBC uhonorowana została flagą National Geographic.
Martyna Wojciechowska: W swoich filmach dokumentalnych zwykle poruszasz tematy trudne albo bardzo trudne. Czy są jeszcze dla Ciebie jakieś granice w dziedzinie dokumentu? Ewa Ewart: Faktycznie, tematy trudne to podobno moja specjalność. Ale biorąc się za jakiś temat nigdy nie oceniam, czy jest trudny czy łatwy, ta świadomość przychodzi dopiero w trakcie realizacji. Najważniejsza jest moja pierwsza reakcja - jeśli coś mi zagra w duszy, to po prostu zaczynam go realizować. To pasja decyduje, czy film powstanie. Bez pasji tworzyć nie można. A jednak podjęłaś się tematów wyjątkowo trudnych i kontrowersyjnych: Kolumbii, Korei Północnej, Czeczenii. Wydawałoby się, że im trudniej, tym dla Ewy Ewart lepiej. Może to taka potrzeba udowadniania sobie, że właściwie nie ma wysokości, na której tej poprzeczki nie dałoby się ustawić? Przyznaję, że ustawiam ją sobie wysoko. W przypadku filmu o Kolumbii postanowiłam sobie, że muszę dotrzeć do wszystkich aktorów tego nieprawdopodobnego konfliktu, 30-letniej wojny domowej. Pozyskać bohaterów, do których nikt jeszcze nie dotarł. Takich, którzy mogliby opowiedzieć o problemie w taki sposób, który uczyni fascynującymi także ich samych. Taki film zapada też w pamięć, widz czegoś się dowiaduje. A taka jest zasadnicza funkcja dokumentu – opowiada o czymś, czego nie wiesz. Bohaterowie, z którymi można się identyfikować i trudne tematy dają Twoim filmom liczne nagrody, zarówno w konkursach polskich, jak i międzynarodowych. Która z tych nagród jest dla Ciebie najważniejsza? Każda z nich jest ważna, bo każdą miło jest otrzymywać. Ale opowiem o jednej szczególnej. Filmem, który jest mi najbliższy ze wszystkich, jakie zrobiłam, jest ten o dzieciach Biesłanu, ofiarach zamachu terrorystycznego. Zdobył chyba wszystkie nagrody, jakie można było zdobyć, ale nigdy nie zapomnę co stało się, gdy wysłałam bohaterom filmu, których syn był jednym z bohaterow filmu, paczkę kaset VHS. Oni mieli obejrzeć dokument, być pierwszymi recenzentami i przekazać go dalej, roznieść te kasety do rodziców innych ofiar. Nigdy w życiu nie byłam tak zdenerwowana jak wtedy, gdy wykręcałam numer do Biesłanu, do Kazbeka, ojca rodziny... Z duszą na ramieniu czekałam na reakcję i ocenę. Powiedział: "Ewa, oglądaliśmy film dwa razy, wylaliśmy chyba kubeł łez, ten film pozwolił nam zamknąć bolesny rozdział". I to była dla mnie najważniejsza nagroda. Potem oglądały go kolejne rodziny dzieci, które w nim wystąpiły. Po reakcjach zdałam sobie sprawę, że nie zawiodłam ich zaufania, że moje deklaracje i obietnice, jaki ten film będzie, potwierdziły się. Nawet dziś, gdy o tym mówię, wciąż jestem poruszona. Ten film wstrząsnął mną najbardziej. Pamiętam każdy kadr, każdą wypowiedź tych dzieci. Upływ czasu tego nie zamazuje. Robisz dokumenty po to, by pokazać widzom coś, czego nie widzieli. To samo robi Towarzystwo Naukowe National Geographic. Na ile hasło "poznając świat, można go zmieniać i czynić lepszym" jest dla Ciebie aktualne? Kilka razy wylano mi na głowę kubeł zimnej wody i mocno przytemperowano mój idealizm. Bardzo wierzyłam i wciąż chcę wierzyć w misję, tę samą, co Towarzystwo National Geographic. Moje dokumenty powinny zmieniać świat. Niestety, w większości przypadków tak się nie dzieje. W filmie o Korei Północnej po raz pierwszy pokazaliśmy rzeczy straszne, które dziś, w XXI wieku, wyczynia północnokoreański reżim, tę współczesną formę holokaustu. Dowody, które przytoczyliśmy nie podlegały żadnej wątpliwości. Film pokazaliśmy m.in. w Kongresie USA, a więc ludziom, którzy mają władzę, możliwości. Skończyło się jednak tylko na odgłosach przerażenia w trakcie seansu. Film dostał nagrodę Amnesty International - podczas jej odbierania zwróciłam się z apelem o reakcję, spacyfikowanie Korei, zmuszenie jej do negocjacji. Niestety, wielka polityka okazała się ważniejsza od praw człowieka, które złożono na ołtarzu interesów. Z czasem stonowałam swoje oczekiwania. Ważne, by moje filmy pomagały jednostkom. Niech to będzie nawet jedna osoba, albo kilka, jak w przypadku „Dzieci Biesłanu”, to ja już będę zadowolona. Nie będę współczesnym Don Kichotem, który z kamerą na plecach wędruje przez świat. Mam bardzo ograniczony wpływ na to, co można dalej z tym robić. Ale absolutnie nie wpływa to na temperowanie mojego entuzjazmu! Bo warto, nawet jeśli nie dzisiaj, to może za jakiś czas zobaczę rezultaty. Staram się, poza informowaniem, pokazać szerszy kontekst i pozwolić odbiorcy zrozumieć, co się dzieje. Zauważ, że półtoraminutowe przekazy telewizyjne zwykle bombardują nas straszliwymi obrazami z sensacyjnym komentarzem. Widz ogląda je, po czym siada z otwartymi ustami i nie bardzo wie, dlaczego to się stało. Dokument trwa 45 lub 60 minut, a to już czas, w którym można wyjaśnić przyczyny. To też moja pasja: informowanie, tłumaczenie, ale bez pontyfikowania. Uciekam od własnych ocen, choć to trudne. W moim pojęciu nie istnieje coś takiego jak przekaz do końca obiektywny. Bo już sam fakt kogo dobieram do filmu, mając do wyboru dwóch albo trzech innych bohaterów, ma jakieś zabarwienie subiektywne. To moja ocena, mój wybór. To ogromne wyzwanie dla dokumentalisty. Mając poczucie ogromnej odpowiedzialności, trzeba być świadomym i bardzo uważnym, jak się tych bohaterów dobiera. Przyjęło się, że jeśli coś potwierdzają dwa źródła, to wystarczy do emisji. Pracując nad filmem o Korei Północnej, informacje sprawdzałam czterokrotnie. Na łamach Magazynu National Geographic staramy się także celebrować świat, pokazywać jego najpiękniejsze miejsca. Gdzie one są dla Ewy Ewart? Byłam w wielu niesamowitych miejscach. Często miejsca piękne dla oka są traumatyczne dla duszy, ciała i umysłu. Wiele jest takich zakątków. Wyobraź sobie, że jesteś zamknięta przez tydzień w głębokiej dżungli kolumbijskiej, przez którą przedzierasz się na drugą jej stronę. Jesteś w otoczeniu zupełnie nieprawdopodobnej przyrody, w miejscu, które wymaga refleksji, ale chwilę później przeprowadzasz tak trudne rozmowy i zdajesz sobie sprawę, że nijak tej urody świata nie pokażesz. Przemierzam ten świat z kamerą na plecach – choć na szczęście nosi ją za mnie operator – i wszędzie czuję się jak u siebie. Czuję się jak obywatelka świata, bardzo szybko się adaptuję, dopasowuję do każdych warunków. Nawet w tej okrutnej Czeczenii, gdzie 10 km od nas spadały bomby z rosyjskich samolotów. Obezwładniające góry Kaukazu, które były świadkami tylu dramatów, ocierają się dla mnie o jakąś metafizykę. Bardzo chętnie wracam też do Brazylii. To chyba jedyne miejsce, do którego jeżdżę też prywatnie. Mam tam wspaniałych przyjaciół, który w dżungli prowadzą ekologiczny ośrodek wypoczynkowy. W ogóle najlepiej czuję się w prostych, nieskomplikowanych środowiskach. Zawsze przełożę jakąś chatkę z drewna i naturalnych materiałów w środku dżungli nad pięciogwiazdkowy hotel. Najchętniej uciekam więc do prostoty, do natury. W podziękowaniu za to, że taka jesteś, że inspirujesz nie tylko mnie, ale i rzesze innych ludzi, którzy oglądają twoje filmy, chciałabym wręczyć ci dzisiaj flagę National Geographic Society, która symbolizuje 125 lat eksploracji. Jestem naprawdę wzruszona. Bardzo dziękuję. Jest to nagroda, która jest bardzo bliska mojemu sercu, bo w jakimś sensie zawiera moją pasję, mój pomysł na życie. Bo to, co robię ja i Ty, to nie jest praca, zawód, a właśnie pomysł na życie. Traktuję tę flagę jako uznanie mojej pasji. Mam nadzieję, że te rocznice są nieskończona, że eksploracja nigdy się nie skończy. Przekazywanie wiedzy, otwieranie ludzi na tolerancję, zapraszanie do ciekawszego życia to wspaniała misja. Trzy kolory naszej flagi symbolizują żywioły: niebo, ziemię i oceany. Mam nadzieję, że dotrze ona z Tobą w jakieś odległe miejsce. W sierpniu znów lecę do Brazylii i nie ma to związku z pracą. Zawodowo – pewnie cię zaskoczę – wkrótce będę realizowac projekt w Polsce. Flaga będzie mi towarzyszyć i przynosić szczęście jako uznanie mojej pasji i pomysłu na życie. Na wszelki wypadek jest jeszcze wersja kieszonkowa, którą łatwiej przemycić do krajów takich jak Korea Północna. W takim razie ta duża zostanie wyeksponowana w domu. Małą schowam w moim „kapowniku” formatu A4, będzie ze mną podróżowała. Co ciekawe, ten mój notatnik zawsze musi mieć kolor nieba, z żadnym innych nie jestem w stanie pracować. View oEmbed on the source website Jakie jest ulubione miejsce na Ziemi zdaniem Ewy Ewart? - video View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
Pod Flagą National Geographic - Robert Lewandowski
Z okazji 125-lecia Towarzystwa National Geographic wręczamy flagę zasłużonym dla Polski. W tym miesiącu spotkaliśmy się z Robertem Lewandowskim.
Robert Lewandowski – napastnik piłkarskiej reprezentacji Polski i Borussii Dortmund, z którą dwukrotnie został mistrzem Niemiec. Laureat licznych wyróżnień zarówno w Polsce (król strzelców ekstraklasy, I i II ligi, dwukrotnie wybrany najlepszym polskim piłkarzem), jak i w Niemczech (najlepszy piłkarz Bundesligi). Jego rynkowa wartość szacowana jest na ok. 30 mln euro. Współautor książki Pogromca Realu. Moja prawdziwa historia, która ukazała się 19 czerwca nakładem Wydawnictwo G+J Książki (autorzy: Robert Lewandowski, Wojciech Zawioła). Martyna Wojciechowska: Strzeliłeś cztery bramki Realowi Madryt w jednym meczu, i to w Lidze Mistrzów. Czy to dowód, że niemożliwe nie istnieje? Robert Lewandowski: Nie ma rzeczy niemożliwych. Trzeba tylko wierzyć i dążyć do wyznaczonego sobie celu. Bo tak naprawdę nikt nie wie, gdzie leży granica ludzkich możliwości. Dopóki stąpamy po ziemi, te granice pozostaną zagadką, niezależnie od sfery życia. Trzeba walczyć, robić swoje, a na kolejnych etapach kolejne granice, kolejne bariery będą po prostu padały. No właśnie, my w National Geographic też często pokazujemy, że granice nie istnieją, że świat da się eksplorować jeszcze dalej, jeszcze głębiej. A czy dla Ciebie odkrywanie świata jest tematem zajmującym? Na pewno. Dużo czasu spędzam w podróżach. Boiska, na których gram, to jedno, ale oprócz nich widzi się też wiele poza nimi, poznaje nowe miejsca. Podróże przecież edukują, zmieniają, rozwijają. Jakie cechy trzeba mieć, żeby zostać legendą, która przesuwa granice naszych możliwości? Talent, pracowitość? Legenda to duże słowo. Można mieć wielki talent, ale jeśli nie poprze się go ciężką pracą, to daleko się nie zajdzie. Można też mieć ten talent dużo mniejszy, ale za sprawą ciężkiej pracy osiągnąć więcej niż ci teoretycznie bardziej uzdolnieni. Wiele rzeczy ma wpływ na końcowy sukces, nie można się więc poddawać. Po drodze trafiają się trudniejsze momenty, ale jeśli cel jest jasny, to sukces na pewno przyjdzie. A jak Ty czujesz się jako legenda, Polak, który strzelił cztery gole Realowi Madryt? Strzelając cztery bramki w półfinale Ligi Mistrzów tak naprawdę nie zdawałem sobie sprawy, że jestem pierwszym zawodnikiem w historii tych rozgrywek z takim wyczynem, na tym poziomie. Stopniowo do tego dochodziłem. Bo tak naprawdę liczy się to, co dzieje się na boisku. Cała reszta przychodzi dopiero po jakimś czasie. Nawet dziś nie do końca dociera do mnie to, co razem z moją drużyną osiągnęliśmy w tej edycji Ligi Mistrzów. Oglądałam ten mecz w Dżubie w Sudanie Południowym, a ludzie wokół gratulowali mi wyczynu rodaka – to tak, jakby granice, także w sensie geograficznym, na chwilę przestały istnieć. Choć akurat my Polacy mamy chyba skłonność do koncentrowania się na własnym podwórku. Rzeczywiście są ludzie, którym wystarcza niewielki krąg dookoła nich, ale wielu potrafi i lubi odkrywać nowe, poszerzać swoją wiedzę, rozwijać zainteresowania. To pomaga w życiu, w relacjach z innymi ludźmi. Kiedy myślisz o National Geographic, co przychodzi Ci do głowy? Pierwsza myśl to liceum, bo to był czas, gdy interesowałem się geografią i magazyn NG regularnie czytałem. Zawsze lubiłem podróżować, odkrywać i o takich tematach czytać. Gdy jadę w nowe miejsce, próbuję się o nim czegoś dowiedzieć. Na przykład o Hawanie – to miasto, które szczególnie mnie urzekło. Wiele ich już zwiedziłem, ale właśnie Hawanę zapamiętałem jako wyjątkową i do dziś miło ją wspominam. Zadbam, żebyś miał do Niemiec wysyłany regularnie magazyn National Geographic Polska, a na razie w imieniu swoim i czytelników chciałabym Ci wręczyć flagi na 125-lecie Towarzystwa National Geographic. Dużą, którą możesz trzymać w domu i mniejszą, do zabrania na zgrupowania, mecze czy wakacje. Dziękuję, to bardzo miły upominek, na pewno je zabiorę kiedyś w wakacyjną podróż. W sierpniu masz urodziny, czego możemy Ci życzyć? Przede wszystkim zdrowia, bo ono jest najważniejsze. Poza tym na pewno formy i szczęścia. Ale jeśli zdrowie będzie, to cała reszta też przyjdzie. Bardzo dziękuję za to spotkanie. Mam nadzieję, że nie masz mi za złe braku pytań o piłkę nożną. Okazja była inna, może dla Ciebie taka odmiana też była przyjemna. Dziękuję bardzo. Lubię okazje, gdy mogę porozmawiać o czymś poza piłką nożną, także o innych interesujących tematach. Rozmowa z Robertem Lewandowskim - video View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
125 lat Towarzystwa National Geographic - świętuj z nami!
W związku z tak znaczącą datą przygotowaliśmy różne atrakcje!
Chcesz zobaczyć najsłynniejsze okładki magazynu, jakie pojawiły się na przestrzeni 125. lat? A może chcesz poznać jego historię? Oprócz przypomnienia tego, co było, świętujemy na swój sposób. Motywem przewodnim jest flaga, która towarzyszy działalności National Geographic od 1903 r. Autorką jej projektu była żona pierwszego redaktora naczelnego magazynu, Elsie May Grosvenor. W 125. rocznicę powstania Towarzystwa wręczamy flagę NG wyjątkowym osobom, które przez swoją działalność wspierają wartości bliskie National Geographic. Otrzymali ją już między innymi.: Jerzy Owsiak, Janina Ochojska, Elżbieta Dzikowska. Zobacz wszystkich nagrodzonych: przeczytaj wywiady, obejrzyj video. Teraz wystartowaliśmy z konkursem, w którym mogą wziąć udział również nasi użytkownicy. Szczegóły na specjalnej podstronie.
Aleksander Wolszczan odebrał flagę NG [video]
Odkrywca pierwszych planet pozasłonecznych, światowej sławy astronom – profesor Aleksander Wolszczan – dołączył do grona osób świętujących 125-lecie National Geographic Society
Przez cały rok spotykamy się z najważniejszymi ludźmi kultury, sztuki i nauki, by wręczyć im wyjątkową flagę na 125-lecie National Geographic Society. Tym razem redaktor naczelna magazynu National Geographic Polska spotkała się z profesorem Aleksandrem Wolszczanem. Przeczytaj wywiad i zobacz materiał filmowy
Odkrywca pierwszych planet pozasłonecznych, światowej sławy astronom – profesor Aleksander Wolszczan – dołączył do grona osób świętujących 125-lecie National Geographic Society.
Aleksander Wolszczan otrzymał z rąk Martyny Wojciechowskiej jubileuszową flagę, będącą symbolem 125-lat odkryć i badań pod patronatem Towarzystwa National Geographic. Towarzyszy ona działalności National Geographic od 1903 roku. Kolory flagi są znakiem przygody i eksploracji: błękit symbolizuje niebo, brąz ziemię, a zieleń morza i oceany. Martyna Wojciechowska: Panie profesorze, niektórzy badacze twierdzą, że to nie jest dobry czas na odkrycia, bo właściwie wszystko o świecie już wiemy. Ale akurat kosmos to temat nieskończony? Aleksander Wolszczan: Trudno sobie wyobrazić lepszy moment na badania kosmosu. W mojej dziedzinie, czyli poszukiwaniu planet pozasłonecznych, nastąpił przełom. W czasie ostatnich 20 lat pojedyncze odkrycia i frustracja, że jest ich tak mało, zmieniły się w lawinę nowych planet. Co zatem dziś jest największym wyzwaniem astronomii? To, czym ja zajmuję się jedynie pośrednio, czyli znalezienie życia pozaziemskiego. W gruncie rzeczy większość badań związanych z planetami motywowana jest właśnie jego poszukiwaniem, przekonaniem, że ono istnieje. Być może przede wszystkim w formach prymitywnych, inteligentne formy to zapewne rzadkość. Myślę, że gdy będziemy gotowi pod względem technicznym, odnajdziemy to życie. A w innych dziedzinach wiedzy? Co jest ważne dla świata, ludzkości? Skoro już tu, na Ziemi, jesteśmy, powinniśmy robić wszystko, by przetrwać. Musimy przełamać zakodowane w genach nakazy ewolucyjne, które nami rządzą – od bardzo prostych mechanizmów, choćby takich jak agresja. Ich wykorzenienie to konieczność z ewolucyjnego punktu widzenia. W przeciwnym wypadku zniszczymy się sami i doprowadzimy do ruiny planetę. Przy okazji możemy zadać sobie pytanie: czy nasza obecność na Ziemi ma jakiś większy sens, czy jesteśmy tylko planetarnym fenomenem, jak trzęsienia ziemi, atmosfera, krążenie po orbicie? Wielu astrobiologów twierdzi, że tak. Oczywiście degraduje nas to do poziomu pyłu kosmicznego. Trzeba ten fakt zaakceptować, nie tylko na poziomie filozoficznym, ale i praktycznym. Ale pyłek powstaje i przemija, a my mamy w sobie pragnienie, by nie przeminąć, by trwać. Zajrzyj na specjalną stronę 125 lat Towarzystwa National Geographic.
Pod Flagą National Geographic - Aleksander Wolszczan
Aleksander Wolszczan otrzymał z rąk Martyny Wojciechowskiej jubileuszową flagę, będącą symbolem 125-lat odkryć i badań pod patronatem Towarzystwa National Geographic. Towarzyszy ona działalności National Geographic od 1903 roku. Kolory flagi są znakiem przygody i eksploracji: błękit symbolizuje niebo, brąz ziemię, a zieleń morza i oceany. Martyna Wojciechowska: Panie profesorze, niektórzy badacze twierdzą, że to nie jest dobry czas na odkrycia, bo właściwie wszystko o świecie już wiemy. Ale akurat kosmos to temat nieskończony? Aleksander Wolszczan: Trudno sobie wyobrazić lepszy moment na badania kosmosu. W mojej dziedzinie, czyli poszukiwaniu planet pozasłonecznych, nastąpił przełom. W czasie ostatnich 20 lat pojedyncze odkrycia i frustracja, że jest ich tak mało, zmieniły się w lawinę nowych planet. Co zatem dziś jest największym wyzwaniem astronomii? To, czym ja zajmuję się jedynie pośrednio, czyli znalezienie życia pozaziemskiego. W gruncie rzeczy większość badań związanych z planetami motywowana jest właśnie jego poszukiwaniem, przekonaniem, że ono istnieje. Być może przede wszystkim w formach prymitywnych, inteligentne formy to zapewne rzadkość. Myślę, że gdy będziemy gotowi pod względem technicznym, odnajdziemy to życie. A w innych dziedzinach wiedzy? Co jest ważne dla świata, ludzkości? Skoro już tu, na Ziemi, jesteśmy, powinniśmy robić wszystko, by przetrwać. Musimy przełamać zakodowane w genach nakazy ewolucyjne, które nami rządzą – od bardzo prostych mechanizmów, choćby takich jak agresja. Ich wykorzenienie to konieczność z ewolucyjnego punktu widzenia. W przeciwnym wypadku zniszczymy się sami i doprowadzimy do ruiny planetę. Przy okazji możemy zadać sobie pytanie: czy nasza obecność na Ziemi ma jakiś większy sens, czy jesteśmy tylko planetarnym fenomenem, jak trzęsienia ziemi, atmosfera, krążenie po orbicie? Wielu astrobiologów twierdzi, że tak. Oczywiście degraduje nas to do poziomu pyłu kosmicznego. Trzeba ten fakt zaakceptować, nie tylko na poziomie filozoficznym, ale i praktycznym. Ale pyłek powstaje i przemija, a my mamy w sobie pragnienie, by nie przeminąć, by trwać. Próbuję sobie wyobrazić Pana w wieku 6-7 lat, kiedy przez lunetę na strychu obserwował niebo. Jak rodziła się Pana astronomiczna pasja i co Pan czuł, gdy odkrył pierwszą planetę poza Układem Słonecznym? W pierwszych latach życia z reguły siedziałem na plecach ojca i patrzyłem na niebo. Co do odkrycia, z perspektywy czasu, myśląc o tym na spokojnie, bez większych emocji, wydaje mi się, że to, co mnie najbardziej uderzyło, to była ta nagła świadomość, że to nie przeminie, że to będzie miało głębsze znaczenie. Na to nie byłem przygotowany. Chciałem odkrywać, poznawać nowe, to mnie pasjonowało od dziecka. Wcześniej zdarzało mi się znajdować na niebie różne ciekawe rzeczy. Ale w tym momencie od razu pojąłem, że z tego wyniknie dużo więcej, niż się na pierwszy rzut oka wydaje. Zmroziło mnie. Usiadłem, pomyślałem i tak myślę do dzisiaj. Wciąż szukam odpowiedzi na pytanie, co z tego wyniknie. Wiele już zresztą wyniknęło, ale to jeszcze nie koniec. Czy ma Pan czas w swoim napiętym grafiku, by czytać National Geographic? Nie będę kłamać – bardzo rzadko. Ale muszę przyznać, że moja kariera astronoma pracującego przy największym na świecie teleskopie w Portoryko zaczęła się od National Geographic. Mieszkałem wtedy w Niemczech i przygotowywałem się do przeprowadzki. Nie wiedziałem wówczas o tej wyspie nic. W bibliotece Maxa Plancka, gdzie pracowałem, natknąłem się na numer NG, w którym był przeglądowy artykuł o Portoryko. Rzuciłem się na niego, przeczytałem nie wiem ile razy. To było źródło mojej pierwotnej wiedzy o miejscu, w którym później przemieszkałem 9 lat. Dowiedziałem się ważnych rzeczy, które od razu mi pomogły. Na przykład takich, aby nie chodzić do portorykańskich barów w czasie wyborów, bo dyskusje na tematy polityczne są tam dość gwałtowne. Choć to akurat okazało się nieprawdą – nie jest tak źle. A z czym Panu się kojarzy National Geographic Society? Przekazywanie ludziom wiedzy o świecie, o planecie i to w sposób bardzo przemyślany i skuteczny, to jest najważniejsza rzecz, jaką ten magazyn robi. Za to należą się olbrzymi szacunek i podziw. To jest wiedza kompletna, której naprawdę wszyscy potrzebujemy do zrozumienia świata, a mało kto z nas ją ma. Na ogół ograniczamy się do naszych małych poletek, na których żyjemy. National Geographic pomaga wyjść poza te ciasne ramki. Ale czy w dzisiejszym egocentrycznym świecie ta wiedza jest nam naprawdę potrzebna? Jest niezbędna do przeżycia, również na poziomie indywidualnym. Choćby po to, żeby znaleźć dobrą pracę, potrzebujemy nie tylko wiedzy merytorycznej, ale i takiej na poziomie ogólnym z wielu dziedzin. Jeśli podróżujemy, przenosimy się w nowe miejsce, tak jak to było z moją pierwszą przygodą z NG, ważne, by wiedzieć, jak nie zrobić sobie tam krzywdy, jak skutecznie funkcjonować. Dlatego wiedzę trzeba promować zawsze i wszędzie. W imieniu swoim i całego Towarzystwa National Geographic Polska, chciałabym wręczyć panu tę flagę, która symbolizuje 125 lat eksploracji, podziękować za to spotkanie i życzyć Nobla. Dziękuję bardzo. To naprawdę wzruszające. 125 lat to wspaniała rocznica. Z wielką przyjemnością sfotografuję się z tą flagą w moim ukochanym miejscu, przy teleskopie na Portoryko, największym na świecie. Przyślę państwu to zdjęcie. Czy to Pana ukochane miejsce na Ziemi? Z całą pewnością. Miałam nadzieję, że wymieni Pan chociaż jedno miejsce z Polski. Portoryko jest nie do przebicia. Polska jest na drugim miejscu, głównie moje rodzinne strony – Szczecin i okolice. Rzadko bywam teraz w ojczyźnie, ale gdy przyjeżdżam, to głównie tam. Choć to smutna sprawa, ale naturalna i oczywista, odwiedzam tam groby swoich rodziców i rodziny, która tu pozostała. Czyli Portoryko i Polska. Na trzecim miejscu? Oczywiście Ameryka, w której po wyjeździe z Portoryko mieszkam już ponad 20 lat. Choć wydaje się, że to kawał czasu, ciągle jeszcze mam wrażenie, że tego kraju tak naprawdę nie odkryłem. Mam jeszcze jeden drobny prezent, z Torunia, gdzie Pan studiował. To piernik toruński. A to jest bardzo miłe przypomnienie, prosto z miejsca w Polsce, które jest dla mnie ważne. Dziękuję za to i za spotkanie. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website Rozmowa z Aleksandrem Wolszczanem, minivideo cz.II View oEmbed on the source website
Pod flagą National Geographic - Mirosław Hermaszewski
Flaga zajmie zaszczytne miejsce w moim pokoju pełnym pamiątek. Wiem, że nie jestem jej jedynym kawalerem, ale ta jest moja. I może jeszcze całego świata lotniczego - powiedział Mirosław Hermaszewski odbierając flagę Towarzystwa National Geographic.
Martyna Wojciechowska: Panie generale, jak to jest oddalić się od Ziemi o 363 km i popatrzeć z dystansu na błękitną planetę? Mirosław Hermaszewski: To coś szalenie onieśmielającego, ale to wcale nie tak daleko. Bo przecież sam kosmos jest nieskończony. A kosmonauci w większości krążą po orbicie okołoziemskiej. W kosmosie człowiek stawia dopiero pierwsze kroki, mimo że od lotu Gagarina minęły już 52 lata. MW: Podczas Pana misji w 1978 r. wydarzeniem był sam fakt, że człowiek może polecieć w kosmos i przeżyć. Jakie cele stoją dziś przed eksploratorami przestrzeni kosmicznej? Lot załogowy na Marsa? MH: Mars, to nie ulega wątpliwości. I nie chodzi o to, by przywieźć stamtąd kamienie do zbadania, bo ważniejsze są technologie, które powstaną przy okazji. Kosmonauta stoi przecież na szczycie wielkiej piramidy wynalazków – GPS, kamera cyfrowa, komórka, niektóre leki – to wszystko efekt badań prowadzonych w kosmosie. Ale potrzebne będą ogromne pieniądze, nie wyłoży ich jeden kraj. Może trzeba zbudować bazę na Księżycu? Mówi się, że jest tam dużo helu-3. Ten pierwiastek rozwiązałby problemy energetyczne naszej planety. Mamy go w oceanach, ale w śladowej ilości. Gdyby dało się go pozyskiwać z Księżyca, skok cywilizacyjny byłby ogromny! MW:Relacjonujemy te badania na naszych łamach, a dziś w imieniu swoim i czytelników NG chciałabym przekazać Panu flagę, która symbolizuje 125 lat eksploracji świata, więc także przestrzeni kosmicznej. MH:Za rok będzie to już 126 lat – tyle, ile moich okrążeń wokół Ziemi! To dla mnie szczególne wyróżnienie, bo NG to mój ulubiony periodyk, a żółta ramka to wyzwanie stawiane nam przez wielki, ciekawy, kolorowy świat, choć wśród tych kolorów czasem brak różowego. Flaga zajmie zaszczytne miejsce w moim pokoju pełnym pamiątek. Wiem, że nie jestem jej jedynym kawalerem, ale ta jest moja. I może jeszcze całego świata lotniczego. View oEmbed on the source website Rozmowa z Mirosławem Hermaszewskim - wideo cz. II Rozmowa z Mirosławem Hermaszewskim - wideo cz. III
Wojny nie znikną, na kataklizmy wpływu nie mamy. Zawsze będzie potrzebna pomoc - mówi Janina Ochojska, odbierając trójkolorową flagę Towarzystwa National Geographic.
Pod Flagą National Geographic - Janina Ochojska
Wojny nie znikną, na kataklizmy wpływu nie mamy. Zawsze będzie potrzebna pomoc. Obawiam się, że jestem skazana na poznawanie świata przez pryzmat nieszczęść, które na niego spadają – mówi Janina Ochojska, odbierając trójkolorową flagę Towarzystwa National Geographic. Z działaczką organizacji humanitarnych rozmawia Martyna Wojciechowska. Eksplorujesz świat, ale w bardzo specyficzny sposób – pomagasz ludziom. Czym jest dla Ciebie takie podróżowanie? Z Polską Akcją Humanitarną docieram do miejsc dotkniętych katastrofami, wojnami. Tam gdzie ludzie, najczęściej kobiety, dzieci, starsi – stają się ofiarami wydarzeń, na które nie mieli wpływu. Wojna stawia ich całkowicie poza nawiasem normalnego życia. Tym ludziom potrzebna jest pomoc z zewnątrz. Solidarna ręka, która da im nadzieję. My sobie nie zdajemy sprawy z tego, że że nawet najdrobniejsze działania mogą zmieniać świat. Jestem od kilku miesięcy uwięziona w łóżku po trzech operacjach, które przeszłam, co jednak nie przeszkodziło mi w rozpoczęciu akcji pomocy dla Syrii: napisaniu apelu, namówieniu ludzi w Polsce, by go podpisali, nagłośnieniu tego listu, wreszcie zorganizowaniu samolotu z pomocą humanitarną. Da się. Właśnie dostałam wiadomość, że ciężarówki, które miały przewieźć pomoc z lotniska, przejechały przez granicę syryjską i dotarły do miejscowości, do której wcześniej nikt nie dotarł. Tam bardzo potrzebna była właśnie pomoc medyczna. To wszystko zorganizowałam stąd, z łóżka. Byłam częścią biura, które jest w Warszawie. Okazało się, że mogę bardzo wiele zrobić. To dla mnie ważne doświadczenie. Czasem boję się o przyszłość. Owszem, za kilka miesięcy wstanę, będę chodziła, polecę do Korei Północnej, bo chcę tam założyć misję, ale przyjdzie taki czas, kiedy będę musiała odpuścić. Jeśli okaże się, że musi ze mną lecieć 10 osób, żebym mogła zrobić 10 kroków, to już nie będzie to samo. Wierzę jednak, że to odległa przyszłość. Razem z PAH dajesz wędkę, a nie rybę. Jak dzisiaj może wyglądać taka nowoczesna pomoc? W tej kwestii nic się nie zmieniło, cały czas chodzi o to samo – żeby społeczeństwa, którym pomagamy otrzymały coś, co pozwoli im wyjść z kręgu problemu. Ludzie nie mają wody, ich życie to coroczne susze. I wydaje się, że ten cykl jest niezmienny. Umierają dzieci, umierają zwierzęta, umierają najsłabsi... Tragedia jest pokazywana w mediach, a potem robi się o niej cicho, bo napadało trochę deszczu, znowu ludzie coś mają. I tak do następnego razu. Te susze oczywiście są różnej intensywności. Co jakiś czas mamy do czynienia z wielką katastrofą. W takim przypadku rozwiązanie jest bardzo proste. Wystarczy dać ludziom wodę, która umożliwi nawadnianie poletek, hodowlę. Ona nie spłynie z nieba, jest za to w Ziemi, choć w małych ilościach, trudna do wydobycia. Biedne społeczności nie są w stanie wydobywać ją same. Do tego dochodzi korupcja obecna w Afryce, trudna do ogarnięcia logistyka. I wtedy pojawia się Polska Akcja Humanitarna. Liczyłaś kiedyś, ile tych konwojów wysłałaś? Konwojów było ok. 180 do różnych krajów. Ale konwój konwojowi nierówny. Był nim wyjazd z podręcznikami i przyborami szkolnymi do szkół solecznickich na Litwie, ale też i pomoc dla Afganistanu czy Czeczenii. Każdy z nich był inny, każdy niósł jakąś nadzieję. I dla ludzi, którzy na nie czekali, i dla nas. My nie jechaliśmy na wycieczkę, chcieliśmy dotrzeć do ludzi, poznać ich i dać im coś, co pomoże im lepiej żyć. Czy jesteś w stanie oderwać się od tych problemów dzisiejszego świata, żeby popatrzeć na te nowe rzeczy, które staramy się odkrywać dla czytelników "National Geographic"? Wojny nie znikną, na kataklizmy wpływu nie mamy. Zawsze będzie potrzebna pomoc. Obawiam się, że jestem skazana na poznawanie świata przez pryzmat nieszczęść, które na niego spadają. Nawet kiedy pojechałam do Japonii, gdzie za polskie pieniądze odbudowaliśmy po tsunami dwa przedszkola, nie zobaczyłam tego kraju od prawdziwej strony. Owszem, zjadłam sushi, byłam w jakiejś świątyni, ale większość czasu spędziłam w obozach dla mieszkańców zniszczonych miast. Niesamowite, że mimo tymczasowości mieli tam bardzo godne warunki, w których mogli odbudować relacje międzyludzkie. W przyszłości, w odbudowanych obiektach, najtrudniejszy etap będą już mieli za sobą. W Japonii poznałam historię uratowania tysięcy polskich dzieci z gułagu, które przepłynęły z kontynentu i trafiły do japońskich sierocińców. Dzięki temu przetrwały wojnę. W Tokio stoi budynek, w którym mieszkały. Dziś jest w nim zresztą dom opieki społecznej. Spora część tych dzieci wyemigrowała później do różnych krajów. Przez Syberię, bo na południu, przez Iran się nie dało. Można więc powiedzieć, że pomagali im wrogowie. To piękna historia, w Japonii wciąż żywa. Podobnie po trzęsieniu ziemi w Dżamnagarze w Indiach, gdzie sfinansowaliśmy odbudowę wieży ciśnień. Trafiło tam ponad 5 tysięcy dzieci, również z wojsk Andersa. Po zakończeniu wojny miały wrócić do Polski. Ale nie chciały. Rodzice byli po tamtej stronie, dzieci po drugiej, ale wiedziały, co je czeka w ojczyźnie. Wtedy jeden z maharadżów Dżamnagaru adoptował pół tysiąca dzieci. Za jego przykładem poszli inni i w ten sposób 5 tys. dzieci "indyjskich", jak je potem nazywano, zostało uratowanych. Dziś mieszkają w różnych częściach świata. Warto o tych historiach pamiętać przy okazji współczesnych katastrof. Nam też ktoś kiedyś pomógł. Ludzie często pytają, czemu pomagać komuś na drugim krańcu świata. Mamy przecież swoje problemy, tragedie. Tak często myślą ludzie, którzy żyją tylko wokół własnych spraw i którzy uważają, że tylko ich własne sprawy są ważne. W pewnym momencie ich życie zostanie rozbite przez jakąś tragedię. Okaże się, że mają puste ręce, wokół nich też pustka, nie ma się na czym oprzeć. Pojawia się za to ogromna pretensja do świata, że zostali pozostawieni samym sobie. Jestem przekonana, że człowiek powstał po to, by sobie wzajemnie pomagać. Można poznawać świat, to co nas otacza, ale cała ta wiedza bez relacji z drugim człowiekiem jest nic nie warta. A co jest taką podstawą relacji, która nas łączy? Czemu my ze sobą chcemy przebywać, rozmawiać, robić coś? Bo wzajemnie się potrzebujemy. To może być uśmiech, rozmowa, ale może też przybierać formy o wiele bardziej skomplikowane i tym samym rozwiązywać naprawdę duże problemy. Ale to będzie zawsze ta sama pomoc. Jeśli sobie nie uświadomimy, co ona oznacza, to będziemy mówili: "U nas też są głodne dzieci. A w Afryce niech tylu nie rodzą". Problem naszych niedożywionych dzieci można łatwo rozwiązać. Gdybym dostała władzę, zrobiłabym to w kilka miesięcy. Do rozwiązania problemu głodu na świecie potrzeba nas o wiele więcej. My, Polacy, wyrzucamy rocznie dziewięć ton żywności. Ludzie rozkładają ręce, mówią "jak zgnije pomidor, to go muszę wyrzucić, przecież on nie pomoże głodującemu dziecku". A wszystko zaczyna się od naszej lodówki. Co więc powinno się robić? Wy tworzycie "National Geographic" po to, by ludzie poznawali świat, zapragnęli czegoś więcej. My też chcemy ich namówić, by wyszli z domów, rozejrzeli się wokół siebie i zobaczyli, że są ludzie, którzy ich potrzebują. Pomagać można na wiele sposobów. Choćby nie kupować za dużo jedzenia. W naszych lodówkach zawsze jest go za dużo, potem trzeba je wyrzucać. Zróbmy sobie rachunek sumienia - ile w maju każdy z was wyrzuci żywności? Policzmy i zastanówmy się, co można zrobić, żeby tej żywności wyrzucać mniej. To niesie za sobą bardzo wiele innych działań, których warto być świadomym. Kupując mniej jedzenia dbamy o nasze zdrowie, bo jemy mniej, pewnie też zdrowiej, poza tym oszczędzamy pieniądze. Część z nich można przeznaczyć na pomoc dla głodujących. Idąc jeszcze dalej – parówki w supermarkecie kupujemy w paczkach po 60 sztuk. Zastanówmy się, po co mi ich tyle? Przejdźmy się na rynek, do pani, która sprzedaje mięso, i kupmy u niej cztery parówki czy tyle, ile potrzebujemy. Taka droga odciąga nas od żywności produkowanej przez wielkie korporacje i wspomaga producentów lokalnych. Celem jest tak naprawdę pokazanie koncernom, że konsumpcja nie jest drogą rozwoju. I jeżeli my się nie poddamy i będziemy podejmowali własne decyzje, to koncerny będą musiały zmienić swoją politykę taniej produkcji w najbiedniejszych krajach, kosztem tych najbiedniejszych krajów. Czyli nasze codzienne wybory wpływają na sytuację na świecie. To zależność między nami a krajami Trzeciego Świata. Idę z koszykiem do supermarketu i decyduję, co kupuję. Jeśli każdy z nas zacznie od siebie, to z czasem będzie nas więcej i przekonamy się, że możemy zmienić świat. Wierzę, że te dziewięć milionów żywności może trafić do ludzi umierających z głodu. Janka, mówimy o tym, jak źle dzieje się na świecie, o tym, co można zrobić, o wojnach i tragediach. NG oprócz tego, że opisuje świat takim, jaki on jest – a czasem jest okrutny – mówi też o eksploaracji, o tym, jakie zadania stoją dziś przed człowiekiem. No właśnie, jakie? Spójrzmy, co się teraz dzieje w Czeczenii. Zastanawiam się, czy nasze zainteresowanie tym regionem nie jest zbyt małe. Eksperci są przekonani, że dojdzie do trzeciej wojny czeczeńskiej. Trzeba jej zapobiec. W 1993 roku podczas wojny na Bałkanach mieliśmy taki pomysł, żeby pojechać do Sarajewa ogromnym tłumem, usiąść na ulicach i powiedzieć, żeby do nas strzelano. To się niestety nie udało. Chociaż ruszyło z Polski i innych krajów 20 ciężarówek, sto kilkadziesiąt samochodów, nie udało się dojechać do samego Sarajewa. Ale na granicy był nas tłum. Samą obecnością można zrobić dużo, trzeba tylko odwagi. Z wykształcenia jesteś astronomem. Często patrzysz w gwiazdy? Coraz rzadziej. Zawsze robię to jednak w Sudanie Południowym. Tam niebo jest ciemne. O 18 zapada zmierzch, więc zanim się zaśnie – a śpi się często na zewnątrz – można patrzeć na niebo. Kiedy tak patrzę na te gwiazdy zastanawiam się, czy jest tam życie. Może gdzieś nie popełniają naszych błędów? A z czym kojarzy Ci się Towarzystwo National Geographic? Przede wszystkim z krajami, które bardzo bym chciała zobaczyć, choć to się już nie uda. Przynajmniej dzięki Wam mogę obejrzeć miejsca, których nie dotknę. Z różnych powodów. Ostatnio miałam w ręku jakiś stary numer NG poświęcony Syrii i zastanawiałam się, co pozostało w tym kraju po obecnej wojnie. Mam tę niezniszczoną Syrię u siebie w domu. Może właśnie teraz jest moment, by pojechać do Czeczenii i zarejestrować, jak wygląda? I do innych zamkniętych reżimów: Korei Północnej, Erytrei? Zwykle rozmówców pytam o to, jakie miejsce było dla nich najpiękniejsze, jaką podróż wspominają najlepiej. Tobie zadam pytanie trochę inaczej: które miejsce, która podróż były dla ciebie najważniejsze? Wolałabym jednak to pierwsze pytanie. Najważniejszą podróż trudno wybrać. Ważniejszy był Afganistan czy Czeczenia, Irak czy Sri Lanka? A może powódź w Polsce? Chciałabym w miejsca, w których pomagaliśmy, pojechać teraz, żeby zobaczyć, jak żyje się tam ludziom. A teraz mam marzenie – pewnie dlatego, że jestem zmęczona – żeby pojechać do Toskanii, zamieszkać w małym domku, jeść chleb z oliwą, popijać go winem i patrzeć na niebo. Nie tak dawno wręczałam Ci Grand Prix Travelerów. Dzisiaj z kolei chciałabym Ci dać flagę National Geographic. 125 lat eksploracji, które już za nami, to długi czas. Zawsze staraliśmy się pokazywać, jaki ten świat jest. Dziś naszą najważniejszą misją jest inspirowanie ludzi do troski o planetę. Mam nadzieję, że nasza flaga będzie ci towarzyszyć też w kolejnych podróżach. Dokąd pojedzie? Dziś mnóstwo jest miejsc, gdzie o trosce o planetę zapominamy. Takich flag przydałoby się więc wiele. Na pewno pojadę z nią do Sudanu Południowego. Nawet tam zaczyna budzić się w ludziach szacunek dla otoczenia. Jak widzę, że burmistrz jednego z miast rozprawia się z torebkami foliowymi, a ludzie kleją zamiast nich papierowe, to myślę sobie, że ten kraj może i nas wyprzedzić. W tym roku wybieram się jeszcze do Korei Północnej, ale tam raczej flagi nie wwiozę. Będę ją miała w sercu. Ale jak uda się założyć misję, to na pewno ją wezmę. A co dla Ciebie ta flaga oznacza? Eksplorację. A bez niej nie ma pomagania innym ludziom. Człowiek musi poznawać zarówno siebie, jak i bliźnich, ale też całe otoczenia dookoła, czyli i ziemię, i niebo, bo ważne są choćby opady deszczu. To wszystko składa się w jedną całość. Eksplorując, natykamy się na rzeczy piękne, powalające. Podobno Góry Kryształowe w Korei Północnej to jedno z najpiękniejszych pasm na świecie. Widziałam je tylko na zdjęciach. Myślę, że odkrywanie takich miejsc jest niebywałe. Eksplorujmy. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
Przez cały rok będziemy spotykać się z najważniejszymi ludźmi kultury, sztuki i nauki, by wręczyć im wyjątkową flagę na 125-lecie National Geographic Society
Flaga towarzyszy działalności National Geographic od 1903 r. Autorką jej projektu była żona pierwszego redaktora naczelnego magazynu, Elsie May Grosvenor. W 125. rocznicę powstania Towarzystwa wręczamy flagę NG wyjątkowym osobom, które przez swoją działalność wspierają wartości bliskie National Geographic. Pierwszą z flag otrzymał Jurek Owsiak, założyciel i szef Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, największej akcji charytatywnej w Polsce, która w tym roku zagra już po raz 21.
Pod Flagą National Geographic - Krzysztof Wielicki
Najważniejszym zadaniem jest dziś zrównanie biednego Południa z bogatą Północą – mówi Krzysztof Wielicki
Ze znakomitym himalaistą, zdobywcą Korony Himalajów, odbierającym flagę Towarzystwa National Geographic rozmawia Martyna Wojciechowska. Skąd w człowieku potrzeba ciągłego przesuwania horyzontów, sięgania tam, gdzie wzrok nie sięga? Krzysztof Wielicki: Ludzie eksplorują od początku świata. Nie wszyscy – niektórzy nie wychodzą poza własny horyzont i jest im z tym dobrze. Innych ciągle korci, mają – jak mawiała moja mama – owsiki. Im nie wystarcza, że otrzymają pewną informację, zamiast tego sami chcą sprawdzić, jak jest. Niektórzy zajmują się tak dziwnymi dziedzinami, że nawet nie zdają sobie sprawy, że to eksploracja. My, alpiniści, działamy świadomie. Nasza potrzeba wynika z pasji. A może odwrotnie? Może to chęć eksploracji w pasję się przeradza? Do tego dochodzą oczywiście elementy patriotyzmu, wciąż w naszym społeczeństwie żywe. Mimo, że jesteśmy już światowcami, to jednak wciąż rozpiera nas duma, że to my, Polacy, gdzieś tam… Weszliśmy jako pierwsi, wetknęliśmy pierwszą flagę… To normalne, bo człowiek dąży do tego, by być najlepszym. Jeśli ktoś nie ma głodu sukcesu, to nie będzie eksplorował. Obojętnie, jaki ten sukces będzie, na jakim poziomie, jak go będą nazywać. Ważne, żeby go mieć, prawda? My, alpiniści mamy świadomość, że budując wizerunek alpinizmu, budujemy też własny. To wszystko przekłada się na osobiste sukcesy. Przyjmijmy, że jesteś na 8000 m. Chłodno, głodno, do domu daleko. Co wygania Cię z namiotu w stronę szczytu? Jeśli ktoś ma w sobie tę cholerną chęć pisania historii, sukcesu – będzie parł do przodu. To musi w człowieku tkwić. Ale też wymaga wyrzeczeń i znoszenia niewygód. W naszym środowisku była dziura pokoleniowa, brakowało sukcesów, bo i poziom heroizmu spadł w narodzie. Dziś młodzi chcą znów nawiązywać do tradycji, epoki wielkich himalajskich odkryć. Przy okazji rezygnują z wielu aspektów normalnego życia, bo dwumiesięczny wyjazd w góry to nie wycieczka, a koszty są duże. Niektórzy zostawiają rodzinę, dom, pracę, no i komfortowe życie. Jakie największe wyzwania stoją przed człowiekiem w XXI wieku? Zdziwisz się, bo nie będę mówił o himalaizmie. Najważniejszym zadaniem jest zrównanie biednego Południa z bogatą Północą. Podniesienie poziomu ludzkiej godności. Nie może być tak, że w XXI w. matka nie ma za co kupić chleba czy mleka dla dziecka. Nie każdy musi mieć samochód, ale o poziom minimum trzeba zadbać. Na razie te różnice się zwiększają, choć powinny zmniejszać. A w himalaizmie? Pozostały już tylko szczyty niezdobyte zimą? Faktycznie, poprzeczka jest ustawiona wysoko. W latach 70., 80., łatwiej było zapisać się na kartach historii, więcej było wyzwań. Dziś pozostały same spektakularne cele, możliwe do osiągnięcia tylko przez wąską grupę profesjonalistów. Spotkałem kiedyś na Evereście Chrisa Boningtona, ikonę brytyjskiego alpinizmu. Był maj i patrzyliśmy na ten cyrk, bo bazy zamieniają się dziś w ludne namiotowe miasteczka. – Gdy byliśmy tu w 1975 roku, nie było nikogo innego – powiedział Chris. Ja na to: – Podczas mojej wyprawy w 1980 roku też byliśmy sami. Po chwili milczenia Chris pięknie to spuentował: – Wiesz, trzeba się urodzić we właściwym czasie. Dziś wiele rzeczy już zrobiono. Taka jest kolej rzeczy. Ale są jeszcze ośmiotysięczniki niezdobyte zimą, więc wciąż jest o co walczyć. Kiedy myślisz o National Geographic, to co myślisz? Z czym Ci się kojarzy? To nie tylko najlepiej sprzedający się, ale i najczęściej kolekcjonowany periodyk w Stanach Zjednoczonych. Wszystkie gazety i magazyny lądują po przeczytaniu w koszu, natomiast National Geographic jest przez miliony ludzi archiwizowany. Nie tylko w Stanach Zjednoczonych. To znak, że spełnia oczekiwania, że pisze historię. Kiedy pracowałem na Alasce, dawno temu, szedłem do biblioteki i sięgałem po stare roczniki. Bo to doskonałe źródło wiedzy o świecie, comiesięczne. Każdy, kto eksploruje, powinien czytać National Geographic. A gdybyś ty miał stworzyć swój wymarzony numer, to o czym byś napisał? Może o tym, że Panu Bogu góry się udały tylko w Himalajach? Nie udały się w Afryce, nie udały się w Ameryce, a udały się w Himalajach. Są tam osadzone w pewnym mistycyzmie, religii, filozofii. O tym tybetańskim tle chciałbym przeczytać. Jeździłem po różnych górach, ale najlepiej czuję się właśnie w Himalajach. Ciekawią mnie ludzie, którzy tam żyją, ale się nie wspinają. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
Pod Flagą National Geographic - Norman Davies
Nie może być tak, że niektóre narody promują swoje racje, a inne nie mają takiej szansy – mówi Norman Davies
Z brytyjskim historykiem, autorem znakomitych prac traktujących o historii Polski i Europy, kawalerem Orderu Orła Białego rozmawia Martyna Wojciechowska. Martyna Wojciechowska: Panie profesorze, skąd wzięło się Pana zainteresowanie Polską? Norman Davies: Wszyscy mnie o to pytają, a tak naprawdę zadecydował przypadek. Trafiłem tu 51 lat temu z grupą studencką, która miała jechać dalej, do Moskwy. Nie dostaliśmy jednak wizy sowieckiej w Londynie, więc dotarliśmy do Polski. Byliśmy wtedy między innymi tu, w Krakowie. Co ciekawe, nawet w tej samej sali, co my teraz. Wcześniej z Polską nic wspólnego nie miałem. Podczas tej pierwszej wizyty uświadomiłem sobie, że moja wiedza o tym kraju jest zerowa i muszę to zmienić. Od tamtej pory ciągle ją uzupełniam. Od lat zawdzięczamy Panu szerzenie tej wiedzy wśród mieszkańców Europy. Jak dziś, w czasach kryzysu, oceni Pan sytuację Polski? Czy to, że dobrze sobie z nim radzimy jest zasługą naszej gospodarki, czy może naszych cech narodowych? Na pewno nie jest to ani wyłącznie przypadek, ani tylko efekt skutecznej gospodarki. Wpływa na to wiele czynników, w tym też element szczęścia, ale Polacy mogą być dumni, bo to ich sukces. Oczywiście mimo tego, że radzicie sobie naprawdę dobrze, to i tak coraz częściej narzekacie. Ciągle aspirujecie do wyższego poziomu. To bardzo ciekawe zjawisko. Mówi się, że w dziedzinie eksploracji niewiele już zostało do zrobienia, za to reinterpretacja pewnych faktów otwiera przed nami nowe możliwości. Zgadza się Pan? Dziś mapy pokazują świat co do centymetra. Eksploracja, z jaką mieliśmy do czynienia w XIX wieku, gdy działały amerykańskie Towarzystwo National Geographic i brytyjskie Królewskie Towarzystwo Geograficzne, już nie istnieje. Kilka ciekawych faktów z tamtych czasów poznałem tu, w Krakowie. Dowiedziałem się na przykład, że w połowie XIX w. nie było wiadomo, dokąd płynie rzeka Jordan. Do morza, czy nie do morza? Specjalna amerykańska ekspedycja wyruszyła do jej ujścia, by rozwiązać ten absolutnie podstawowy problem. Dziś te problemy są zupełnie innej natury. Powinniśmy zwrócić na przykład uwagę na losy ludów pierwotnych, aborygenów. National Geographic zawsze poświęcał im wiele miejsca. Ja też trochę o tym teraz piszę. Ważne są też sprawy zagrożonych gatunków zwierząt. Dla mnie jako historyka najistotniejsze jest poruszanie się po dżungli wiedzy, w której pewne tematy są popularne, a inne ignorowane. W XXI w. wiedza musi być bardziej sprawiedliwa. Nie może być tak, że niektóre narody promują swoje racje, a inne nie mają takiej szansy. Polska jest tu dobrym przykładem – reszta świata wie o niej mało, coraz mniej. Za czasów zimnej wojny wasz kraj był przedmiotem badań, bo zachód tej wiedzy potrzebował. Dziś to zainteresowanie jest mniejsze, niestety. Staram się to po prostu zmienić. A co zajmuje profesora Normana Daviesa teraz najbardziej? Choć ciągle piszę, jestem już emerytem. Rok temu miałem szczęście dostać Nagrodę im. Profesora Aleksandra Gieysztora. Pieniądze otrzymane przy jej okazji postanowiłem wydać na podróż dookoła świata. Chciałem wreszcie poznać niektóre obce mi kraje. To trochę w duchu National Geographic, prawda? Mimo że podróżowałem całe życie, to jednak świat jest tak duży, że wiele krajów pozostawało mi obcymi. Teraz pojechałem z wykładami naprawdę dookoła świata. Często z pomocą ambasad, jak nie polskich, to brytyjskich. Mówiłem nie zawsze do Polonii, ale zawsze o Polsce. To były wykłady historyczne, zahaczające o moją ostatnią książkę „Zaginione królestwa”. One są przecież wszędzie, na każdym kontynencie. Teraz piszę relację z tej podróży. Używam doświadczenia badaniu historii Europy do pisania na tematy pozaeuropejskie. To dobre zajęcie dla emeryta. Powiedziałabym że podróż dookoła świata to dla emeryta ambitne wyzwanie. Co pana najbardziej zaskoczyło w dzisiejszym świecie? Na każdym kroku potykałem się o historię ludów rdzennych, aborygenów. Kilkakrotnie byłem w Australii. Tam mamy do czynienia ze smutną historią odebrania im nie tylko ziemi, ale i środków do życia, kultury. Europejczycy bardzo starali się zabrać im tożsamość. Ten problem występuje jednak na całym świecie. Choćby w Indiach, o czym do tej pory niewiele wiedziałem. Byłem też na Tahiti. Tam Polinezyjczycy przeżyli, choć zostało ich niewielu. 90 proc. indygenów w Polinezji umarło od chorób europejskich, w wyniku konfrontacji z naszą cywilizacją. Mamy za sobą doświadczenia wielu lat podbojów kolonialnych. Kiedyś uważaliśmy, że trzeba na siłę te społeczności zmieniać, że mamy im coś do zaoferowania. Dziś jest dokładnie odwrotnie. Stwierdzamy, że najlepiej zostawić je w spokoju, nie kontaktować się z nimi, nie wpływać na ich życie. Nie wiem, czy to najlepsza polityka, ale dawne zwyczaje były nieefektywne, miały złe skutki. Czytam ostatnio książkę Jareda Diamonda „World Until Yesterday” („Świat do wczoraj”). Autor dużo czasu spędził w Papui Nowej Gwinei, gdzie żyje dużo plemion pierwotnych, niedotknitych przez cywilizację. Twierdzi, że te ludy mają nam wiele do zaoferowania. Choćby w sposobach, w jaki rozwiązują swoje problemy: wojen, granic, władzy, społeczne. To, co my czasem uważamy za prymitywne, może zawierać w sobie wiele mądrości. Zmiana musi zajść w naszych głowach, a nie tam. Zmienić się musi nasze podejście, nasza wrażliwość, arogancja. Nasza cywilizacja nie rozwiązała wszystkich problemów ludzkości – wręcz przeciwnie. Od zawsze misją Towarzystwa National Geographic było przybliżanie ludziom wiedzy o świecie. Z czym Panu kojarzy się magazyn NG? Miałem być geografem. W szkole bardzo interesowałem się światem, ale wtedy myśl, że kiedyś mogę podróżować dookoła niego, była nie do wyobrażenia. To czasopismo i jemu podobne otwierały oczy, poszerzały horyzonty. Mój ojciec nie pozwalał mi oglądać telewizji. Do matury zastępował mi ją więc magazyn National Geographic. Jakie dziedziny wiedzy – poza oczywiście historią – są dla pana na naszych łamach najciekawsze? Pracowałem jako naukowiec przez ponad pół wieku, moja wiedza jest ograniczona. Ten świat jest tak cudowny i tak skomplikowany, że są całe dziedziny, o których wiem mało. Coraz bardziej interesuję się przedmiotami, z którymi nie miałem wcześniej do czynienia. Chcę mieć świadomość, ile jeszcze wiedzy jest do zdobycia, jak jest ona rozmaita. To mogą być botanika, ornitologia, odległe kraje, technologia. Jak widzimy, świat ciągle się zmienia, walka o wiedzę jest więc nieustanna, nigdy nie dojedziemy do jej końca. Panie profesorze, w imieniu swoim i wszystkich Polaków chciałam podziękować za promowanie Polski na świecie. Równocześnie dziękuję za to, że czyni nam pan honor, przyjmując flagę symbolizującą 125-lat eksploracji. Dziękuję bardzo.
Pod Flagą National Geographic - Elżbieta Dzikowska
Bez ciągłej nauki nie ma rozwoju, nie ma nawet zastoju, jest tylko regres – mówi na 125-lecie National Geographic Elżbieta Dzikowska
Z wykształcenia sinolog, historyk sztuki, ale także podróżniczka, odkrywca, autorka książek, audycji radiowych i blisko 300 filmów dokumentalnych. Z mężem Tonym Halikiem przemierzyła wszystkie kontynenty, realizując słynny program podróżniczy „Pieprz i wanilia”. Z Elżbietą Dzikowską rozmawia Martyna Wojciechowska. Z czym kojarzy Ci się National Geographic? Z poznawaniem świata. Po raz pierwszy zetknęłam się z magazynem w Meksyku w 1974 r. Spotkałam tam Tony’ego Halika. który prenumerowal hiszpańską edycję National Geographic. Byłam zafascynowana! Pracowałam wówczas w skromnych w porównaniu z nim Kontynentach, gdzie prowadziłam dział Ameryki Łacińskiej. Nawet nie marzyłam, że kiedyś świat National Geographic może być na wyciągnięcie ręki, że mogę być wiernym czytelnikiem tego wspaniałego pisma. Stałam się nim, gdy tylko dotarł do nas w polskim wydaniu. Jakie tematy poruszane na łamach NG są Ci najbliższe: zdjęcia, obce kultury, natura, zwierzęta, cywilizacje, kosmos, astronomia, archeologia i paleontologia, tematy społeczne i kulturowe, wielkie wyprawy? Jestem historykiem sztuki i siłą rzeczy najbardziej interesują mnie tematy związane z szeroko pojętą sztuką kontynentów. Zarówno współczesną, która w magazynie gości rzadziej, jak i dawną. Szczególnie pasjonują mnie nowe odkrycia, czy to w Ameryce Łacińskiej, Afryce czy Azji, uzupełniające naszą wiedzę o dawnych cywilizacjach. Cieszę się, że National Geographic ma środki, aby do nic docierać i kompetentnie relacjonować. Ważną częścią magazynu są piękne zdjęcia. Bywa, że zazdroszczę ich autorom możliwości docierania do najodleglejszych zakątków globu, aby zdać nam relację z tych niezwykłych wypraw. Dokumentują świat, który się zmienia, globalizuje, ale ciągle jeszcze w wielu regionach posiada własną tożsamość. Warto ją zachować choćby na zdjęciach. Gdybyś mogła wymyślić swój numer NG, o czym byłoby to wydanie? Poświęciłabym go prawu konwergencji, która zaświadcza, że w podobnych warunkach powstają podobne zjawiska cywilizacyjne, zatem mentalnie świat jest jeden. Piramidy zbudowano w Egipcie, ale też w Ameryce Łacińskiej, w Kambodży. Podobne ubrania i ozdoby noszą ludy w Etiopii i Namibii, a także na Nowej Gwinei. To miejsca oddalone od siebie o tysiące kilometrów, pozostające bez kontaktu. Bursztyn, koral i turkus są nie tylko dekoracją, ale też amuletem i to na rożnych kontynentach. Dekoracje kolonialnych skrzyń z Meksyku przywodzą na myśl malowane kufry z polskiego Zalipia. Chciałabym, żeby National Geographic nad tym się zastanowił. Chętnie przeczytałabym też o tym, co nas różni, a więc o językach. Jak to się stało, że mieszkamy od siebie tak niedaleko – my, czyli Słowianie, Germanie, Romanie – a mówimy tak odmiennymi językami. Dlaczego każde plemię żyjące po sąsiedzku, np. na Nowej Gwinei, mówi inaczej. Co o tym decyduje, jak się te języki wykształcały? Co daje nam wiedza o świecie? Wiedza to nie tylko nauka geografii, etnografii, archeologii, filozofii, języków, rzeczy konkretnych, ale także tolerancji, pokory, empatii, szacunku dla innego. Bez ciągłej nauki nie ma rozwoju, nie ma nawet zastoju, jest tylko regres. Podróżujmy więc jak najwięcej. Jakie wyzwania w dziedzinie eksploracji stoją dziś przed człowiekiem? Do odkryć geograficznych dodać już pewnie można niewiele. Może etnografia i archeologia coś jeszcze dołożą? Zwłaszcza ta ostatnia, dzięki nowym metodom badawczym, które pozwalają łatwiej dotrzeć do przeszłości. Ale eksploracja to także kosmos. Ciekawe, co będziemy o nim wiedzieć za 20, 50, 100 lat? I nasz mózg – co jeszcze wymyśli, co odkryje? Będzie o czym pisać. Naszą misją jest inspirowanie ludzi do dbania o planetę. Jak robić to dziś, w czasach wyjątkowo egocentrycznych? Trzeba troszczyć się o naszą planetę, dla nas samych i przyszłych pokoleń. Ważne są rozwiązania polityczne i gospodarcze, ale najwłaściwszą drogą wydaje mi się edukacja. Trzeba od dziecka uczyć odpowiednich nawyków, żeby dbałość o Ziemię i jej przyszłość stała się tak naturalna, jak o zdrowie czy higienę. Musimy zmienić nasze myślenie, pozbyć się egoizmu lub choć trochę go zmniejszyć. W znacznej mierze to rola szkoły.
Zobacz film ze spotkania z Elżbietą Dzikowską!
W lutym jubileuszowa flaga na 125-lecie Towarzystwa National Geographic trafiła w ręce Elżbiety Dzikowskiej
Słynna podróżniczka zdradziła redaktor naczelnej Martynie Wojciechowskiej swoje podróżnicze plany na 2013 rok. Kliknij w obrazek poniżej, by zobaczyć krótki film z tego spotkania! Przeczytaj także nasz wywiad z Elżbietą Dzikowską i zobacz pełen film ze spotkania!
Wyjątkowa flaga na 125 lat National Geographic
Weź udział w naszej aukcji i wesprzyj Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy
Przez cały 2013 rok będziemy spotykać się z wyjątkowymi postaciami ze świata kultury, sztuki i nauki, którym wręczymy jubileuszową flagę na 125-lecie National Geographic. Pierwsza z nich trafiła do Jurka Owsiaka, założyciela i szefa Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Flagę, opatrzoną podpisami Owsiaka i Redaktor Naczelnej magazynu National Geographic Polska Martyny Wojciechowskiej, można wylicytować na specjalnej aukcji, która potrwa do 15 stycznia. Dochód z tej i pozostałych aukcji specjalnych zasili wynik XXI. Finału WOŚP, który odbędzie się w przyszłą niedzielę, 13 stycznia. Flagę licytować można pod tym adresem. Trójkolorowa flaga zdobi okładkę styczniowego wydania magazynu, który ukazał się 2 stycznia ukazał się pod hasłem „125 lat eksploracji pod flagą NG”. Flaga od 1903 r. towarzyszy działalności National Geographic Society (powstało w 1888 r.). Jej kolory są znakiem przygody i eksploracji: błękit symbolizuje niebo, brąz ziemię, a zieleń morza i oceany.