National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-24T12:03:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Rosnąca temperatura zmienia proporcje ludzkich płci. Będzie mniej mężczyzn?
items: Co naprawdę robiły kobiety w epoce kamienia? To znalezisko w Węgier przełamuje stereotypy
items: Nie tylko geny? Kto naprawdę decyduje o płci dziecka
items: Eunuchowie w Konstantynopolu. Nieznane wpływowe postaci Cesarstwa Wschodniorzymskiego
items: Czy ludzkie mózgi są neutralne płciowo? Zdecydowanie nie! Naukowcy wyłapali znaczące różnice
items: Pół-samiec, pół-samica: ten niezwykły ptak wygląda, jakby został sklejony z dwóch płci
items: To pierwszy taki przypadek w historii. Krokodylica złożyła jaja bez wcześniejszego kontaktu z samcem
items: Niebinarność nie jest niczym nowym. Naukowcy odkryli dowody w grobowcach sprzed narodzin Chrystusa
items: "Najgorszą rzeczą w byciu chłopcem jest to, że się kradnie i napastuje kobiety". Wyznania dzieci z całego świata
items: Dwie płcie to za mało [REPORTAŻ]
items: Równość płci się w końcu ziści, ale nie za naszego życia. Nowa prognoza
items: Takie okazy są niezwykle rzadkie! W połowie on, w połowie ona
items: Płeć mózgu to mit! Anatomicznie jesteśmy tacy sami

Rosnąca temperatura zmienia proporcje ludzkich płci. Będzie mniej mężczyzn?
type: item
date: 2026-02-24T12:02:42.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: dzieci
subject: narodziny
subject: płeć
subject: Społeczeństwo
description: Czy temperatura może zmienić światowy rozkład płci? To nie hipoteza – wskazują na to badania przeprowadzone na 5 milionach urodzeń. Wyniki są jednoznaczne: więcej stopni Celsjusza oznacza mniej mężczyzn. Czy globalne ocieplenie zgotuje nam scenariusz jak z „Seksmisji”?
encoded: Długo utrzymujące się temperatury powyżej 20°C mogą przyczyniać się do zmniejszenia liczby narodzin chłopców względem dziewczynek. Efekty te, chociaż na razie obserwowane głównie w krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz Indiach – w regionach najbardziej dotkniętych podwyższającą się temperaturą i o silnym wpływie kulturowym płci – wywołują ważne pytania do przyszłość demograficzną świata. Wysoka temperatura zmienia proporcje płci – najnowsze badania z Oksfordu Analiza ponad 5 milionów urodzeń w 33 krajach Afryki Subsaharyjskiej i Indiach pozwoliła po raz pierwszy tak jednoznacznie powiązać wyższe temperatury z liczbą rodzących się chłopców – szczególnie wśród kobiet z terenów wiejskich i o niższym statusie społecznym. Oczywiście determinowały one płeć jedynie pośrednio. W Afryce to pierwszy trymestr jest najważniejszy Badacze wykazali, że w Afryce Subsaharyjskiej temperatury przekraczające 20°C w pierwszym trymestrze ciąży skutkują zauważalnym spadkiem liczby narodzin chłopców. Ten efekt szczególnie dotyka kobiet zamieszkujących tereny wiejskie, mających niższy poziom wykształcenia oraz rodzących już kolejnego potomka. Przyczyną jest zwiększona śmiertelność prenatalna chłopców spowodowana stresem cieplnym u matki. To oznacza, że nie tylko czynniki społeczno-kulturowe, ale także warunki klimatyczne mogą znacząco wpływać na stosunek płci przy urodzeniach. W Indiach ciepło uderza w drugi trymestr: może hamować aborcje selektywne W Indiach naukowcy zaobserwowali, że wpływ wysokiej temperatury widoczny jest w drugim trymestrze ciąży. Tutaj szczególnie zagrożone są kobiety starsze, wieloródki oraz te, które nie mają jeszcze synów – zwłaszcza w północnych stanach kraju. W Indiach mechanizm ten nie powoduje jednak, że koniecznie rodzi się więcej dziewczynek niż chłopców. Sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana. Wysoka temperatura bowiem utrudnia dostęp lub użycie aborcji selektywnej pod względem płci. Efekt klimatyczny zatem oddziałuje zarówno na biologiczne mechanizmy śmie…

GettyImages-1190823302-509bd22.jpg
width: 6720
height: 4480

Co naprawdę robiły kobiety w epoce kamienia? To znalezisko w Węgier przełamuje stereotypy
type: item
date: 2026-02-18T11:32:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: grób
subject: kobiety
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: płeć
subject: pradzieje
description: Czy nasi przodkowie sprzed siedmiu tysięcy lat żyli w świecie sztywnego podziału na zadania „męskie” i „żeńskie”? Najnowsze badania neolitycznej osady z Węgier ukazują to zagadnienie od nowej strony. Płeć co prawda wyznaczała pewne standardy, ale ta pradawna społeczność akceptowała zaskakujące wyjątki.
encoded: W ostatnich latach ukazuje się coraz więcej publikacji naukowych, które skupiają się na roli kobiet w pradziejach. Wcześniej, co dobrze widać po rysunkowych rekonstrukcjach, w przekazie dominowali mężczyźni. Widać na nich często na pierwszym planie łowców z bronią, podczas gdy kobiety, gdy były ukazywane, znajdowały się w dalekim tle lub nie było ich w ogóle. Specjalistyczne analizy pokazują, że taki obraz jest fałszywy. Kobiety już przed tysiącami lat bardzo aktywnie uczestniczyły w życiu społeczności. W najnowszym badaniu opublikowanym przez ekspertów z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) w czasopiśmie „American Journal of Biological Anthropology” czytamy na temat roli kobiet w osadzie pierwszych rolników zlokalizowanej na terenie dzisiejszych Węgier. Szkielety przemówiły W jaki sposób można analizować rolę ludzi w pradawnej osadzie? Można przyjrzeć się kościom, z których wyczytać da się często całkiem sporo, o ile ludzie ci nie poddawali swoich szczątków ciałopaleniu – a tak było z wczesnymi Słowianami. Jednak w przypadku pierwszych rolników (czyl w czasach neolitu) na terenie Europy pochówki były inhumacyjne – składano do ziemi całe szkielety. Francuski zespół badawczy przeanalizował 125 szkieletów osób dorosłych z dwóch węgierskich stanowisk archeologicznych: Ferenci-hát (5300–5000 lat p.n.e.) i Csőszhalom (4800–4600 lat p.n.e.). Naukowcy połączyli badanie śladów aktywności na kościach – mikrourazów w miejscach przyczepów mięśni, uszkodzeń kręgów związanych z intensywnym wysiłkiem fizycznym oraz markerów powtarzających się pozycji, takich jak klęczenie – z analizą praktyk pogrzebowych, w tym pozycji ciała i przedmiotów składanych w grobach. Dwie osady, dwa światy Mimo bliskości geograficzne dwa osady różniły się podejściem do życia i śmierci. W starszej osadzie, Ferenci-hát, zmarłych chowano skromnie i podobnie, bez względu na płeć. Stanowisko archeologiczne datowane na późniejszy okres, Csőszhalom, było już inne. Tam zasady składania do grob…

shutterstock1781294756-2f5ff6c.jpg
width: 5184
height: 3888

Nie tylko geny? Kto naprawdę decyduje o płci dziecka
type: item
date: 2025-09-01T09:01:48.000Z
creator: Rachel Fairbank
subject: Nauka
subject: dzieci
subject: matka
subject: płeć
subject: rozmnażanie
subject: syn
description: Płeć dzieci wpływa na decyzje rodzicielskie bardziej, niż przypuszczano. Badania pokazują, że rodzice częściej decydują się na powiększenie rodziny, jeśli pierwsze dzieci są tej samej płci.
encoded: Spis treści: Rodziny z dziećmi tej samej płci. Dlaczego niektóre rodziny decydują się na kolejne dzieci? Czy preferencje rodziców wpływają na decyzje prokreacyjne? Historyczne wzorce rodzinne i preferencje dotyczące płci Biologiczne predyspozycje — czy mają znaczenie? Jak organizm wpływa na płeć dziecka? Choć z biologicznego punktu widzenia płeć dziecka to kwestia przypadku, nowe dane sugerują, że rodzicielskie preferencje mogą istotnie wpływać na liczbę urodzeń w rodzinie. Zależności te są widoczne w badaniach prowadzonych od XIX wieku aż do dziś. Czy chodzi o biologię, czy raczej o społeczne oczekiwania? Rodziny z dziećmi tej samej płci W teorii poczęcie dziecka to rzut monetą: 50 procent szans na chłopca i 50 procent na dziewczynkę. W praktyce rodziny z samymi synami albo samymi córkami pojawiają się znacznie częściej, niż wynikałoby z przypadku. Nowe badania opublikowane w czasopiśmie „Science Advances” wskazują, że te „przechylone” układy niekoniecznie są statystycznym wybrykiem. — Dorastając, zauważyłam taki wzorzec [rodzin z samymi chłopcami albo samymi dziewczynkami] i zawsze się zastanawiałam, czy to czysty przypadek, czy stoi za tym jakiś biologiczny mechanizm — mówi Siwen Wang, badaczka z Harvard T.H. Chan School of Public Health i współautorka pracy. W badaniu analizowano dane z Nurses’ Health Study II i III — długoterminowych projektów, które od dekad zbierają informacje od pielęgniarek, w tym o liczbie dzieci i czasie ciąż. W ramach analiz 58 007 kobiet urodziło 146 064 dzieci, co daje średnio 2,5 urodzenia na kobietę. Naukowcy znaleźli więcej rodzin z samymi chłopcami lub samymi dziewczynkami, niż można by oczekiwać. Tego efektu nie dało się wyjaśnić samym przypadkiem. — Dane ostatecznie pokazały, że to może nie być tak losowe jak rzut monetą — mówi Wang. Dlaczego niektóre rodziny decydują się na kolejne dzieci? Uczeni próbują teraz wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje. Jedna możliwość to czynniki biologiczne — niektórzy rodzice mogą mieć predyspozycję d…

2025-08-29-151757-Are-you-destined-to-be-a-boy-mom-Heres-what-the-science-says.--National-Geogr-8582579.png
width: 779
height: 516

Eunuchowie w Konstantynopolu. Nieznane wpływowe postaci Cesarstwa Wschodniorzymskiego
type: item
date: 2024-12-15T10:31:29.000Z
subject: Historia
subject: obyczaje
subject: płeć
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Już w IV wieku obecność w Konstantynopolu wpływowej trzeciej płci stała się cechą charakterystyczną miasta. Eunuchowie pełnili funkcje dowódcy straży, tajnego skarbnika, zarządcy prywatnego majątku panującego cesarza. A także, jak głosiła oszczercza plotka, dostarczyciela przyjemności erotycznych.
encoded: Spis treści: Pozycja społeczna eunuchów w Cesarstwie Wysoka pozycja eunuchów na cesarskim dworze Cenieni eunuchowie Piękny i anielski kastrat Mężczyzn i chłopców poddawano rytualnej kastracji w przypadku wzięcia do niewoli. Według relacji Herodota taki los spotkał dzieci płci męskiej, które znalazły się w rękach Kserksesa po buncie wysp leżących u wybrzeży Azji Mniejszej. Pozycja społeczna eunuchów w Cesarstwie Wykastrowani mężczyźni nie mieścili się w powszechnych rzymskich wyobrażeniach dotyczących męskości i cnoty. W Wiecznym Mieście niepokojąco popularny był jednak kult wschodniej bogini Kybele i jej wykastrowanego syna/kochanka/wyznawcy Attisa. Wyznawcy Kybele (przypomnijmy: ulubionego bóstwa Bizancjum) w religijnym szale odcinali sobie genitalia, a następnie nakładali makijaż i suknie na cześć swojej bogini. Wydaje się, że eunuchów zaczął doceniać cesarz Dioklecjan panujący na Wschodzie, w Nikomedii. Cesarz Galeriusz wziął do niewoli harem władcy Persji i zatrzymał przy sobie jego rzezańców, co prawdopodobnie zapoczątkowało modę na eunuchów na późnorzymskim dworze cesarskim. Wykastrowanych niewolników z Armenii, Kaukazu i Persji sprowadzano, by dogadzali gustom chrześcijańskich cesarzy i wysoko urodzonych kobiet. Za panowania synów Konstantyna wprowadzono stanowisko kubikulariusza (cubicularius) – czyli pokojowca (przełożonym pokojowców na dworze cesarskim był praepositus sacri cubiculi, czyli prepozyt świętej sypialni) – niezwykle uprzywilejowane i dostępne wyłącznie dla kastratów. Oznaczało to gwałtowny wzrost prestiżu, wpływów, a tym samym władzy personelu świętej sypialni cesarskiej. Wysoka pozycja kastratów na cesarskim dworze Oprócz pełnienia formalnych funkcji takich jak dowódca straży, tajny skarbnik, zarządca prywatnego majątku panującego, garderobiany, sekretarz czy praepositus sacri cubiculi – a także, jak głosiła oszczercza plotka, dostarczyciel przyjemności erotycznych – wysocy rangą eunuchowie byli zaufanymi strategami. Powierzano im tłumienie bu…

Tabliczka-z-Gruzji-1-8251503.png
width: 1200
height: 630

Czy ludzkie mózgi są neutralne płciowo? Zdecydowanie nie! Naukowcy wyłapali znaczące różnice
type: item
date: 2024-03-08T11:56:59.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: płeć
subject: Wolny czas
description: Ludzkie mózgi niezmiennie fascynują nie tylko naukowców. To naturalne, że chcemy wiedzieć, jak działa centrum naszego układu nerwowego. Jak się okazuje, płeć może determinować pewne różnice.
encoded: W tym artykule: Czy ludzkie mózgi mają płeć? Różnice w zdrowiu mózgu mężczyzn i kobiet Sztuczna inteligencja rozróżnia płeć mózgu Różnice w mózgach a płeć „Dlaczego mężczyźni kłamią, a kobiety płaczą?” – tak brzmiał tytuł popularnej książki wydanej na początku lat dwutysięcznych. Traktowanie go na poważnie byłoby krzywdzące dla obu płci. Jednak faktem jest, że pewne cechy i sposoby myślenia przypisuje się częściej albo mężczyznom, albo kobietom. Czy jest to w jakiś sposób powiązane z tym, jak działają ludzkie mózgi? W czasach, kiedy różnice między płciami zacierają się na wielu płaszczyznach, naukowcy ze Stanford Medicine postanowili sprawdzić, czy i jak mózg koreluje z biologiczną płcią. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma naukowego „PNAS”. Czy ludzkie mózgi mają płeć? Artykuł opisuje model sztucznej inteligencji zaprojektowany do prowadzenia pogłębionych badań. Co najciekawsze, model ten potrafi odróżnić mózgi kobiet i mężczyzn na podstawie skanów ich aktywności z dokładnością powyżej 90%. Badanie zwraca uwagę na różnice między mózgami mężczyzn i kobiet. Nie dotyczy to jednak tego, jak damskie i męskie sieci neuronowe pracują w konkretnych sytuacjach. Wśród rozbieżności naukowcy wymieniają za to częstotliwość występowania chorób i zaburzeń związanych z funkcjonowaniem mózgu. Różnice w zdrowiu mózgu mężczyzn i kobiet I tak na przykład według Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Stanach Zjednoczonych zaburzenia depresyjne częściej dotyczą młodych Amerykanek niż ich rówieśników płci męskiej. Różnice te są wyraźnie nie tylko w Ameryce Północnej. Według Our World in Data na poważne zaburzenie depresyjne globalnie jest narażona jedna 1 na 3 kobiety. W przypadku mężczyzn jest to 1 na 5. Podobnie więcej amerykańskich kobiet niż mężczyzn cierpi na chorobę Alzheimera. Odwrotnie jest w przypadku choroby Parkinsona. Według Fundacji Parkinsona na całym świecie mężczyźni są bardziej narażeni na ryzyko zachorowania. Również u chłopców prawie czterokrotnie częśc…

czy-ludzkie-mozgi-sa-neutralne-plciowo-86118c8.jpg
width: 960
height: 540

Pół-samiec, pół-samica: ten niezwykły ptak wygląda, jakby został sklejony z dwóch płci
type: item
date: 2023-12-13T12:41:18.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: płeć
subject: przyroda
subject: ptaki
description: Po raz drugi w ciągu ostatnich 100 lat zaobserwowano dwukolorowego seledynka. Ten ptak jest jednocześnie nim i nią. Jego jedna połowa ma cechy żeńskie, a druga – męskie.
encoded: W tym artykule: Odkrycie na wakacjach Jeden organizm, dwie płcie Pszczoła z oczami trutnia Podział ciała dokładnie na pół Seledynek to mały ptak żyjący w Ameryce Środkowej i Południowej. Stanowi doskonały przykład dymorfizmu płciowego. Tak określa się przypadek, kiedy samce i samice danego gatunku wyraźnie różnią się od siebie wyglądem. Dotyczy to właśnie seledynka. Seledynki-panowie mają czarne główki i błyszczące niebieskie pióra. Z kolei seledynki-panie są całe zielone, włącznie z głową. Rozróżnienie ich nie sprawi więc kłopotu nawet amatorowi. Gdy spojrzy się na seledynka, od razu widać, czy to on, czy ona. Jednak natura potrafi płatać niezłe figle. W zeszłym roku w Kolumbii zaobserwowano seledynka, który wygląda, jakby został sklejony z połówki samca i połówki samicy. Ten niezwykły ptak jest niebiesko-zielony, a linia „podziału” przebiega dokładnie w połowie jego ciała. Ma również dwukolorową głowę: zielono-czarną. Odkrycie na wakacjach Dwukolorowego seledynka zauważył John Murillo, ornitolog amator. Zwrócił na niego uwagę prof. Hamishowi Spencerowi z nowozelandzkiego Uniwersytetu Otago, który był w Ameryce Południowej na wakacjach. Dzisiaj obaj są współautorami artykułu o wyjątkowym ptaszku, opublikowanego na łamach czasopisma naukowego „Journal of Field Ornithology”. Te ryby potrafią zmieniać płeć kilkanaście razy dziennie! Po co? Ciekawy powód W przyrodzie nie brakuje zjawisk nieoczywistych, a nawet dziwacznych. Przynajmniej dla nas. Dwupłciowość, czyli hermafrodytyzm, jest jedną z nich. Wystarczy spojrzeć na kredowego bassa. Ten ga... – To ogromny przywilej, że mogłem go zobaczyć – mówi prof. Spencer. – Wielu obserwatorów ptaków przez całe życie nie miało okazji zobaczyć dwustronnego gynandromorfa żadnego gatunku. Ten fenomen bardzo rzadko obserwuje się wśród ptaków – dodaje. Jeden organizm, dwie płcie Co to są gynandromorfy? Tak określa się zwierzęta, które mają cechy zarówno męskie, jak i żeńskie. Nie należy ich mylić z hermafrodytami. One wyglądają jak s…

pol-samiec-pol-samica-ten-niezwykly-ptak-wyglada-jakby-zostal-sklejony-z-dwoch-plci-fot-john-murillo-82810fc.jpg
width: 3000
height: 2331

To pierwszy taki przypadek w historii. Krokodylica złożyła jaja bez wcześniejszego kontaktu z samcem
type: item
date: 2023-06-07T13:31:10.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: gady
subject: krokodyle
subject: płeć
subject: potomstwo
subject: rozmnażanie
description: Naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali przypadek partenogenezy u krokodyli. Oznacza to, że samica wydała na świat potomstwo bez obecności samca w jej życiu. Badacze sugerują, że być może w ten sam sposób rozmnażały się dinozaury.
encoded: W tym artykule: Pierwszy w historii przypadek partenogenezy u krokodyla Płód na 99,9% powstał bez udziału samca Odkrycie sugeruje, że partenogeneza mogła dotyczyć również dinozaurów Partenogeneza to forma rozmnażania, która nazywana jest również dzieworództwem. Proces rozwoju zarodkowego zapoczątkowany jest poprzez aktywację komórki jajowej bez udziału plemnika. Zapłodnienie „dziewicze” następuje zatem bez udziału samca. Może być traktowane jako cecha przystosowawcza, która umożliwia szybkie zwiększenie liczebności populacji. Naturalnie występuje u wielu bezkręgowców, a także u nielicznych ryb, płazów i gadów. Pierwszy w historii przypadek partenogenezy u krokodyla Przypadki partenogenezy wśród gadów zaobserwowano m.in. u jaszczurek z rodzaju Lacerta, które żyją w górach Kaukazu, jaszczurek Cnemidophorus z Ameryki Północnej, gekonów z wysp Pacyfiku, a także waranów z Komodo. Co więcej, w 2007 roku taką możliwość rozmnażania zaobserwowano również u rekina młota, a w 2004 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Nature” naukowcy opisali przypadek wyhodowania myszy Kaguya. Był to pierwszy ssak zdolny do życia partenogenetycznego. Najnowsze badania wykazały z kolei, że partenogeneza może dotyczyć również krokodyli. Po raz pierwszy w historii uczeni znaleźli dowód na to, że samica krokodyla amerykańskiego (Crocodylus acutus) może składać jaja bez wcześniejszego kontaktu z samcem. Badacze sugerują, że ta forma reprodukcji ma swoje ewolucyjne korzenie w erze dinozaurów. Płód na 99,9% powstał bez udziału samca Zespół naukowców, którymi kierował biolog ewolucyjny Warren Booth z Virginia Tech, przekazał, że chodzi o samicę krokodyla amerykańskiego, która od 16 lat była odizolowana od samców w kostarykańskim parku. Krokodylica została przetransportowana do rezerwatu w wieku dwóch lat. W tym roku badacze odkryli, że w jednym ze złożonych jaj znajdował się w pełni ukształtowany płód. Naukowcy przeprowadzili sekwencjonowanie genomu tkanek z serca płodu i ze skóry matki. Badanie wy…

krokodyl-amerykanski-c0a378a.jpg
width: 2121
height: 1414

Niebinarność nie jest niczym nowym. Naukowcy odkryli dowody w grobowcach sprzed narodzin Chrystusa
type: item
date: 2023-05-29T11:04:37.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: ludzie
subject: płeć
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Niebinarność wzbudza wiele kontrowersji. Najnowsze ustalenia historyków sugerują jednak, że już w prehistorycznej Europie osoby niebinarne stanowiły pewną mniejszość.
encoded: W tym artykule: Niebinarność w prehistorycznej Europie Jak chowano niebinarne osoby? Historia a podział na płcie Niebinarność wśród rdzennych Amerykanów Medycyna zakłada podstawowy podział na dwie płcie: męską i żeńską. Stosunkowo niedawno badacze zaczęli wyróżniać inne czynniki determinujące płeć, niż tylko cechy biologiczne. Mówimy wtedy o płci kulturowej. Stoi za nią zestaw ról społecznych i zachowań przypisanych kobietom lub mężczyznom. To dało początek trwającej od kilku lat dyskusji na temat płciowości. Przeciętny Jan Kowalski może zetknąć się z tym w internecie, widząc informacje o zaimkach danej osoby. Obok on/jego i ona/jej, pojawiają się też inne warianty np. they/them, co w języku polskim nie doczekało się jeszcze jednolitego przeniesienia. Na fali zainteresowania seksualnością i płciowością we współczesnym świecie, coraz więcej osób (choć nadal są w z decydowanej mniejszości) identyfikuje się jako niebinarne. To oznacza, że nie utożsamiają się ani z płcią męską, ani z żeńską. Według badania przeprowadzonego w 2021 roku przez Williams Institute, szacunkowo 1,2 miliona dorosłych Amerykanów w wieku od 18 do 60 lat identyfikuje się jako osoby niebinarne. To stanowi 11% populacji LGBTQ w tym przedziale wiekowym. Niebinarność w prehistorycznej Europie W przestrzeni publicznej nie brakuje głosów, jakoby takie podejście było czymś nowym. Historycy dowodzą jednak, że niebinarność płciowa może mieć tysiące lat. Po przebadaniu ponad 1200 grobów z siedmiu miejsc w Europie Środkowej autorzy nowego badania ustalili, że do 10% pochowanych mogły stanowić osoby niebinarne. Naukowcy przeanalizowali szczątki 1252 ludzi, którzy żyli między wczesnym neolitem a późną epoką brązu, w okresie od 5500 do 1200 r. p.n.e. W każdym przypadku płeć biologiczną określano na podstawie opublikowanych analiz osteologicznych. Natomiast płeć kulturową ustalano na podstawie rodzajów pochówków. Jak chowano niebinarne osoby? – Odkryliśmy, że w sześciu na siedem miejsc pochówku płeć zmarłych nie…

niebinarnosc-nie-jest-niczym-nowym-naukowcy-odkryli-dowody-w-nagrobkach-sprzed-narodzin-chrystusa-be92a27.jpg
width: 960
height: 540

"Najgorszą rzeczą w byciu chłopcem jest to, że się kradnie i napastuje kobiety". Wyznania dzieci z całego świata
type: item
date: 2021-04-26T14:06:57.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dzieci
subject: dzieciństwo
subject: Lifestyle
subject: Parenting
subject: płeć
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
description: Jeśli zależy ci na szczerej odpowiedzi, jak płeć kształtuje przeznaczenie, spytaj 9-latka.
encoded: Mając 9 lat, dziewczynka z Kenii już wie, że rodzice wydadzą ją za mąż dla pieniędzy, a przyszły małżonek może ją bić. Dziewięciolatek z Indii ma świadomość, że już niedługo koledzy będą go namawiać, by molestował kobiety na ulicy. Opisując swe największe marzenia, plany na przyszłość, chłopcy nie sądzą, że płeć przeszkodzi im w ich realizacji. Dziewczynki widzą to inaczej. Zobacz galerię i przeczytaj, co mówią dzieci. U progu zmian, tuż przed dojrzewaniem, sposób, w jaki 9-latek mówi o swoim świecie, jest dobitny i szczery. Słychać w nim, że doskonale zdaje sobie sprawę ze swoich możliwości – ale i ograniczeń, które narzuca mu płeć. Aby poznać dziecięcą perspektywę, National Geographic dotarł do 80 domów na czterech kontynentach, od slamsów Rio de Janeiro po drapacze chmur Pekinu, i zadał te same pytania różnym 9-latkom. Odpowiadali szczerze, nie ważyli słów. Co jest najlepsze w byciu dziewczyną? Avery Jackson odgarnia z oczu ufarbowany na tęczowo kosmyk i myśli nad odpowiedzią: – Wszystko w byciu dziewczyną jest fajne! Co jest najgorsze w byciu dziewczyną? – Kiedy chłopaki mówią: „To nie dla dziewczyn”. Jak wtedy, gdy po raz pierwszy brałam udział w miejskim biegu z przeszkodami. Przez pierwsze cztery lata życia Avery była chłopcem i czuła się z tym źle. Wspominając kolegów i koleżanki z przedszkola, którzy nie chcieli się z nią bawić, bo „ich mamy mnie nie lubiły”, wciąż czuje smutek. Odkąd w 2012 r. ujawniła się jako osoba transpłciowa, Avery z Kansas City znalazła się w centrum dyskusji o gender. O gender rozmawiają dorośli, ale dzieci, podobnie jak Avery, w tej kwestii mają też wiele do powiedzenia. – Dziewięciolatki mogą być niebywale elokwentne i mądre – mówi Theresa Betancourt, wykładowca zdrowia dziecięcego i praw człowieka z Harvardu. – Muszą mierzyć się z presją rówieśników i nauką odpowiedzialności, ale nie starają się jeszcze, jak nastolatki, dostosować do reszty, nie ulegają autocenzurze. Zapytany o najlepsze i najgorsze strony bycia chłopcem, Sunny B…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/37f5b070f3c3b21a35301497407bb4481b9fbc81-69fec64.jpeg
width: 764
height: 1020

Dwie płcie to za mało [REPORTAŻ]
type: item
date: 2020-11-10T12:43:10.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dojrzewanie
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: płeć
subject: psychologia
subject: Społeczeństwo
description: Tożsamość płciowa, nieograniczona już binarnym podziałem na dziewczyny i chłopców, to stosunkowo nowe zagadnienie. Czy nauka może pomóc nam się w nim odnaleźć?
encoded: Zawsze czuła się bardziej chłopcem niż dziewczyną. E., która poprosiła, żeby w artykule nie używać jej pełnego imienia, sukienek nie znosiła od dziecka. Lubiła koszykówkę, jazdę na deskorolce i gry komputerowe. Gdy spotkałyśmy się w maju w Nowym Jorku na kończącym rok szkolny występie jej klubu oratorskiego, ubrana była w szyty na miarę garnitur i jedną ze swojej pokaźnej kolekcji muszek. Miała króciutkie czerwone włosy, jasną karnację i delikatne rysy. Wyglądała jak wystrojony 14-letni Piotruś Pan. Po urodzeniu w 1998 r. bliźniaki z Massachusetts Caleb (z lewej) i Emmie Smith (z prawej) były nie do rozróżnienia. – Kiedy mieliśmy po 12 lat, nie czułam się chłopcem, ale nie wiedziałam, że mogłabym być dziewczyną – mówi dziś Emmie. W wieku 17 lat oznajmiła światu, że jest osobą transpłciową, a ostatnio przeszła operację uzgodnienia płci. Twierdzi, że nie miała ona wielkiego znaczenia. – Przed operacją nie czułam się kobietą w mniejszym stopniu, a teraz nie czuję się nią bardziej. Wieczorem tego samego dnia E. zastanawiała się nad odpowiednią nazwą dla swojej tożsamości płciowej. „Transgender” nie do końca pasowało, jak sama stwierdziła. Cały czas używała imienia, które nadali jej rodzice, i nadal wolała, aby w odniesieniu do niej używać zaimka „ona”. Inne dzieciaki, które tak się określają, często mówią, że „od zawsze” wiedziały, iż przyszły na świat w niewłaściwym ciele. – Ja myślę po prostu, że muszę zmienić trochę swoje ciało, by dobrze się w nim czuć – stwierdziła. Taka zmiana miałaby spowodować, że ciało przestanie miesiączkować, nie będzie miało piersi, nabierze bardziej zdecydowanych rysów twarzy i wyda „ryżą brodę”. Czy to oznacza, że E. jest transchłopakiem? Bardzo androgyniczną dziewczyną? A może kimś, kto zupełnie odrzuca podział na tradycyjne role płciowe? Takich historii ostatnio słyszy się wiele. Ponieważ tyle się dziś mówi o byciu transgender, E. zastanawia się nad swoją tożsamością płciową, a nie uznaje, że jej hobby i styl ubierania wynikają stąd, że …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3afa56338a77e424d4138102a1329cbdc30f95b7-899c45c.jpeg
width: 1365
height: 1023

Równość płci się w końcu ziści, ale nie za naszego życia. Nowa prognoza
type: item
date: 2019-12-17T16:27:48.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dyskryminacja
subject: Edukacja
subject: Lifestyle
subject: płeć
description: Duże postępy Skandynawów w kwestii równouprawnienia płci nie zmienią globalnej sytuacji. A ta jest na tyle zła, że ogłoszony podczas Światowego Forum Ekonomicznego raport wróży przynajmniej 100 lat mozolnych zmian nim mężczyźni zaczną postrzegać kobiety za równe sobie w każdym zakresie.
encoded: Tak, Islandia jest najbardziej postępowa. Według raportu Global Gender Gap już 11. rok z rzędu. W czołówce ciągle ta sama reprezentacja jej sąsiadów z północy, czyli Norwegia, Finlandia oraz Szwecja. Ci źli, gdzie kobietom jest najgorzej, też bez zmian: Syria, Pakistan, Irak oraz Jemen. To i tak niepełne zestawienie, bo wspomniany dokument obejmuje jedynie 153 ze 195 istniejących państw świata. Czy coś się zmienia? Ponoć tak, ale nie w każdym badanym zakresie. Wyróżnia się bowiem a) udział kobiet w gospodarce, b) dostęp kobiet do edukacji, c) zdrowie i szanse na dożycie sędziwego wieku oraz d) znaczenie kobiet w polityce. – Aktualne tempo zmian nie jest do zaakceptowania w świecie, w którym dorastają młode pokolenia progresywnie myślące o kwestii płci – piszą autorzy raportu. Najlepiej dzieje się w kwestii dostępu do edukacji. Aż 35 ze 153 państw osiągnęło tam pełną równość płci a wszystkie pozostałe powinny ją osiągnąć w przeciągu 12 lat. Relatywnie dobrze wygląda też kwestia zdrowia i szans kobiet na długie życie. Już 48 państw osiągnęło niemal kompletną równowagę traktowania płci. Z drugiej strony jest partycypacja ekonomiczna. Do stanu pełnego równouprawnienia dobija powoli garstka państw. W tym tempie przyjdzie czekać 257 lat na powszechną równość w gospodarce. Średnio nieco ponad 50 proc. dorosłych kobiet (przy 78 proc. mężczyzn) jest obecnych na rynku pracy. Wzmacnianie pozycji pań w polityce też kuleje. Nowa premier Finlandii nikogo nie dziwi, w Polsce możemy mieć wkrótce panią prezydent, ale to kwiatki do kożucha. Żaden kraj nie osiągnął pełnego równouprawnienia w polityce a cały świat osiągnie je (w tym tempie) najwcześniej za 95 lat. View oEmbed on the source website Gdy więc, jak autorzy raportu prezentowanego na Światowym Forum Ekonomicznym, wymiesza się politykę, gospodarkę, edukację i służbę zdrowia (i pominie dane z 40 państw), pozostajemy ze średnim wynikiem 99,5 roku przed pełnym równouprawnieniem w najważniejszych kwestiach. Najmniejszy skok wykon…

rownosc-plci-eaf15a0.jpeg
width: 1000
height: 630

Takie okazy są niezwykle rzadkie! W połowie on, w połowie ona
type: item
date: 2018-05-29T13:55:37.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: Deco
subject: ewolucja
subject: Kultura
subject: owady
subject: płeć
subject: Uroda
description: Dla nas płeć to jasna sprawa - szczególnie, że u ludzi dymorfizm płciowy jest bardzo silny. Ale u innych zwierząt sprawa wygląda o wiele bardziej skomplikowanie.
encoded: Różnica w wyglądzie między samcem i samicą danego gatunku nazywana jest dymorfizmem płciowym. Określenie zakłada, że obie płcie przecina wyraźna granica. Ale w królestwie zwierząt wiele stworzeń sytuuje się po obu jej stronach. Świat przyrody pełen jest bowiem obojnaków – zwierząt, które z zewnątrz wyglądają jak samce lub samice, ale mają organy rozrodcze obu płci. Ich rzadziej występujący kuzyni to gynandromorfy – zwierzęta z mozaiką męskich i żeńskich cech – np. o rozmiarze i ubarwieniu jednej, a z genitaliami drugiej płci. Rzadko jednak spotyka się dwustronnego gynandromorfa (powyżej) – zwierzę, które w jednej połowie ma męskie, a w drugiej żeńskie cechy płciowe. Przypadki tego zjawiska stwierdzono u ptaków, skorupiaków oraz motyli. Biolog ewolucyjny Josh Jahner wyjaśnia, „co zdaniem większości naukowców musi nastąpić”, żeby powstały takie przypadki: otóż chromosomy płciowe motyli są przeciwieństwem ludzkich – samce mają dwa podobne (ZZ), a samice różne (ZW). Jajo samicy czasami ma dwa zarodki – Z i W. Gdy oba zostają zapłodnione przez spermę samca, powstały płód jest po połowie męski i żeński. Jak rzadkie są takie okazy? W badaniach z lat 80. XX w. grupa naukowców wyhodowała prawie 30 tys. motyli, wśród których znalazło się jedynie pięć gynandromorfów dwustronnych. Jahner twierdzi, że gynandromorfy z jego laboratorium próbowały składać jaja, ale bezskutecznie – najpewniej ze względu na nieprawidłowość w ich układzie płciowym. A zatem choć ta odmiana odznacza się niezwykłymi połączeniami kolorów, tego piękna motyle najwyraźniej nie są w stanie przekazać dalej. Tekst Patricia Edmonds

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6df719372dfa670c936ed596129452ed73c2a914-6c04bd7.jpeg
width: 952
height: 611

Płeć mózgu to mit! Anatomicznie jesteśmy tacy sami
type: item
date: 2015-12-07T19:36:37.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: mózg
subject: płeć
subject: psychologia
description: Mężczyźni są z Marsa? Kobiety z Wenus? Nieprawda, wszyscy są z tej samej gliny i mamy podobnie zbudowane mózgi - udowodnili to izraelscy badacze. Ale uwaga - podobne nie znaczy takie same.
encoded: Nie ma czegoś takiego jak płeć mózgu, zaprzeczają temu badania obrazowe mózgu przeprowadzone przez specjalistów izraelskich. Pisze o tym PNAS i „New Scientist”. Daphna Joel z uniwersytetu w Tel Awiwie wraz ze swym zespołem przeanalizowała badania obrazowe mózgu 1400 kobiet i mężczyzn w wieku od 13. do 85. roku życia. Porównywano 29 ośrodków mózgu, takich jak hipokamp czy dolny zakręt skroniowy, podejrzewanych o to, że mogą być odmienne u obu płci. Izraelska badaczka twierdzi, że tylko u kilku procent badanych osób budowa ich mózgu korelowała z płcią. U zdecydowanej większości badanych nie było tak wyraźnych różnic anatomicznych. Mózgi tych osób były na ogół mieszane, tzn. u kobiet występowały bardziej rozbudowane ośrodki przypisywane zwykle mężczyznom i odwrotnie. Pod względem anatomicznym nie ma dwóch odmiennych mózgów kobiet i mężczyzn” – podkreśla Daphna Joel. Specjalistka nie badała jednak, czy są jakieś różnice między poszczególnymi ośrodkami mózgu pod względem czynnościowym. Ten sam ośrodek podobnie wyglądający może jednak nieco inaczej funkcjonować. Bruce McEwen z Rockefeller University w Nowym Jorku uważa jednak, że badania izraelskich badaczy powinny zmienić nasze myślenie o tym, czym jest mózg. Psycholog z Open University w Milton Keynes w Wielkiej Brytanii Meg John Barker podkreśla, że mózgi kobiet nie są binarne, czyli całkowicie odmienne. Alexandra Kautzky-Willer z Uniwersytetu Wiedeńskiego twierdzi, że na każdą osobę trzeba patrzeć indywidualnie, a nie jakiej jest płci. Jest więcej różnic wśród osób tej samej płci aniżeli między kobietami i mężczyznami. Markus Hausmann z Durham University twierdzi, że jego badania zgodne są z ustaleniami Daphny Joel i jej zespołu. Brytyjski specjalista porównywał między płciami wyobraźnię przestrzenną. Przeważa bowiem przekonanie, że mężczyźni mają pod tym względem zdecydowana przewagę na kobietami. Jego badania tego jednak nie potwierdziły. Część kobiet przewyższała w tym zakresie mężczyzn – podkreśla. Źródło: PAP

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/abe3d0b9ad2ce0a1a52b30406d59bdf870008c72-dc15c62.jpeg
width: 700
height: 423