National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-18T13:39:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy życie spadło z kosmosu? „Wielka piątka” cegiełek DNA i RNA znaleziona na kolejnej planetoidzie
items: Planetoida „zabójca miast” o włos minie Księżyc. Teleskop Jamesa Webba bacznie ją obserwuje
items: Pierwszy raz w historii ludzkość zmieniła tor ruchu ciała niebieskiego wokół Słońca. Chodzi o planetoidę
items: Te cztery planetoidy mogą zniszczyć większość życia na Ziemi. Jednak nie tylko one nam zagrażają
items: Naukowcy przygotowują się na najpotężniejsze uderzenie w historii obserwacji Księżyca. Może mieć energię równą 6,5 megatonom trotylu!
items: Nastolatka z Katowic odkryła nowe ciało niebieskie – i nazwała je imieniem wybitnego polskiego astronoma
items: Planetoida mogła przynieść życie na Ziemię. To nie zwykła teoria – są na to coraz bardziej przekonujące dowody
items: W pasie Kuipera odkryto tajemniczą strukturę. Co kryje ogromne skupisko gruzu po powstaniu Układu Słonecznego?
items: Polskie miasto dało nazwę planetoidzie! Znajduje się między orbitami Marsa i Jowisza
items: Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
items: Już dzisiaj planetoida wielkości autobusu przeleci w pobliżu Ziemi. Zbliży się na najmniejszą odległość od 100 lat!
items: Planetoida 2024 YR4 nie daje o sobie zapomnieć. Szanse, że uderzy znów się zwiększyły
items: Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc może nie mieć tyle szczęścia. Teleskop Webba widzi zagrożenie
items: Do Ziemi zbliża się planetoida wielkości meteorytu tunguskiego. Jaka jest szansa, że w nas uderzy?
items: Co czeka Ziemię po zderzeniu z planetoidą Bennu? Powstała realistyczna symulacja
items: Na planetoidzie Bennu znaleziono wszystkie pięć cegiełek, z jakich zbudowane są DNA i RNA
items: Kula ognia na czarnym niebie. Nad Syberią przeleciała niewielka planetoida
items: W próbkach planetoidy znaleziono bakterie. Nie pochodzą z kosmosu
items: 3 mld lat temu w Ziemię uderzył meteoryt wielkości czterech Mount Everestów. Dzięki temu życie rozkwitło
items: Większość znalezionych na Ziemi meteorytów ma wspólne pochodzenie. Skąd się wzięły?
items: Dzisiaj startuje misja Hera. Będzie badać układ planetoid, w który uderzyła sonda DART
items: Hollywood miało rację. Wybuch jądrowy mógłby nas uratować przed uderzeniem wielkiej planetoidy
items: Już wiadomo, skąd 66 mln lat temu przyleciała planetoida, która zabiła dinozaury
items: LUCA, najstarszy wspólny przodek wszystkich istot żywych jest starszy niż sądziliśmy. Kiedy się pojawił?
items: NASA opublikowała zdjęcia 2 dużych planetoid, które właśnie minęły Ziemię

Czy życie spadło z kosmosu? „Wielka piątka” cegiełek DNA i RNA znaleziona na kolejnej planetoidzie
type: item
date: 2026-03-18T13:38:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: dna
subject: ewolucja
subject: planetoidy
subject: życie
description: Czy życie na Ziemi zaczęło się od uderzenia innego ciała niebieskiego? Japońska sonda Hayabusa-2 dostarczyła na to kolejnych dowodów. W przywiezionych przez nią próbkach planetoidy Ryugu odkryto komplet zasad azotowych – fundamentalnych związków, z których zbudowany jest każdy żywy organizm.
encoded: Czarne drobinki przywiezione z Ryugu w 2020 roku przez misję Hayabusa-2 ważą zaledwie kilka gramów. Okazało się, że zawierają kompletny zestaw związków potrzebnych do powstania życia. A zatem materia organiczna, która ukształtowała ziemską biosferę, nie musiała powstać bezpośrednio na naszej planecie, lecz mogła zostać na nią dostarczona w wyniku kolizji z ciałami niebieskimi. To odkrycie nie tylko wspiera tzw. teorię panspermii, ale sugeruje, że „cegiełki życia” są powszechne w Układzie Słonecznym. Ryugu to już druga (po Bennu) planetoida, na której wykryto „wielką piątkę” cegiełek życia. „Wielka piątka” cegiełek życia W próbkach z Ryugu znaleziono wszystkie pięć zasad azotowych, które tworzą kwas deoksyrybonukleinowy (DNA) oraz rybonukleinowy (RNA). Wcześniejsze badania wykrywały tylko uracyl. Tym razem znaleziono też pozostałą czwórkę: adeninę, guaninę, cytozynę oraz tyminę. Znalezienie ich wszystkich na jednym obiekcie o szerokości zaledwie 900 metrów dowodzi, że na asteroidach przez miliardy lat mogą krążyć cząsteczki o krytycznym znaczeniu dla powstania życia. Co amoniak robi na planetoidzie? Analiza próbek z Ryugu ujawniła coś jeszcze – zaskakującą korelację między ilością „wielkiej piątki” zasad a stężeniem amoniaku. Jest to odkrycie o tyle istotne, że żaden dotychczas znany model teoretyczny nie przewidywał takiej zależności. Sugeruje to istnienie nieznanego wcześniej szlaku syntezy chemicznej, który zachodził w ekstremalnych warunkach wczesnego Układu Słonecznego. Dzięki porównaniu danych z planetoid Ryugu i Bennu oraz meteorytów znalezionych na Ziemi badacze zauważyli, że choć proporcje składników różnią się w zależności od historii danej skały, ich obecność jest niemal regułą. To pozwala sądzić, że przestrzeń kosmiczna jest bogatym magazynem „półproduktów”, które w odpowiednich warunkach mogą zapoczątkować powstanie życia. Ryugu jako analog wczesnej Ziemi Mimo że obecność zasad azotowych nie oznacza, iż na samej asteroidzie istniało życie, znalezisko to …

zycie-ryugu-475babd.jpg
width: 1688
height: 1125

Planetoida „zabójca miast” o włos minie Księżyc. Teleskop Jamesa Webba bacznie ją obserwuje
type: item
date: 2026-03-12T08:19:14.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: planetoidy
subject: zagrożenia
description: Gdy w 2024 roku naukowcy obliczyli trajektorię nowoodkrytej planetoidy 2024 YR4, wstrzymali oddech. Szansa na to, że „zabójca miast” uderzy w Księżyc wynosiła 4,3%, a w Ziemię 3,1% – był to absolutny astronomiczny rekord. Planetoida tej wielkości mogłaby zniszczyć całe miasta, zyskała więc miano jednego z najgroźniejszych obiektów bliskich Ziemi.
encoded: Zainteresowanie mającą ok. 60 metrów średnicy planetoidą 2024 YR4 – której nadano wiele mówiący przydomek „Zabójca miast” – wzrosło po odkryciu jej realnego ryzyka kolizji z Ziemią lub Księżycem w 2032 roku. Najnowsze obserwacje prowadzone przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba pozwoliły jednak naukowcom z NASA wykluczyć możliwość astronomicznej katastrofy. Jednak może odbyć się to na kosmiczne „żyletki”. Kosmiczny wyścig z czasem i technologią Chociaż ryzyko kolizji z Ziemią zostało zdementowane już jakiś czas temu, to ciągle niepewne były losy naszego satelity. Gdyby rzeczywiście doszło do zderzenia, wybuch na Księżycu mógłby być widoczny z Ziemi gołym okiem, a w przestrzeń kosmiczną zostałoby wyrzucone nawet 100 milionów kilogramów materiału. Przez wiele miesięcy orbita 2024 YR4 była niepewna – aż do lutego 2026 roku. Wtedy do akcji wkroczył Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST). Choć planetoida była praktycznie niewidoczna z Ziemi i dla innych obserwatoriów, Webb dzięki swoim instrumentom podczerwonym uchwycił ją na granicy możliwości technologii. I trochę nas uspokoił. Naukowcy mogą odetchnąć – 2024 YR4 minie Księżyc Obserwacje potwierdzone w marcu 2026 roku przez NASA i ESA ostatecznie wykluczyły możliwość uderzenia planetoidy. Teleskop Webba wykazał, że przeleci ona obok Księżyca w odległości 21 200 kilometrów – bliżej, niż krążą niektóre sztuczne satelity Ziemi. To odsunęło ryzyko katastrofy: szansa na zderzenie spadła z 4,3% do zera, a Ziemia pozostaje poza zasięgiem zagrożenia na setki tysięcy kilometrów. Jak Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba zdołał to zaobserwować? JWST to nie tylko „najpotężniejsze oko ludzkości” w kosmosie, ale też najbardziej precyzyjne narzędzie do przewidywania trajektorii kosmicznych pocisków. Obserwacje 2024 YR4 to jeden z najtrudniejszych eksperymentów w historii astronomii – naukowcy musieli wytropić niemal niewidzialny obiekt i przewidzieć jego położenie z dokładnością do tysięcy kilometrów na siedem lat do przodu. Dzięki technolo…

shutterstock1371397664-7de69d3.jpg
width: 5184
height: 3456

Pierwszy raz w historii ludzkość zmieniła tor ruchu ciała niebieskiego wokół Słońca. Chodzi o planetoidę
type: item
date: 2026-03-10T07:41:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: misja
subject: nasa
subject: planetoidy
description: Zrealizowana w 2022 roku misja NASA DART, której celem było przetestowanie tzw. impaktora kinetycznego w obronie planetarnej, przyniosła znacznie większe efekty, niż ktokolwiek się spodziewał. Niewielki statek kosmiczny nie tylko zmienił ruch planetoidy Dimorphos wokół większego Didymosa, ale wpłynął na orbitę, po której ten układ podwójny okrąża Słońce.
encoded: We wrześniu 2022 roku oczy astronomów, inżynierów i miłośników kosmosu skierowane były w jedno miejsce. Na znajdujący się 15-krotnie dalej niż Księżyc układ planetoid Didymos-Dimorphos, będący celem amerykańskiej misji DART testującej możliwości obrony Ziemi przed niebezpiecznymi obiektami. Choć te konkretne planetoidy w żaden sposób nie zagrażały naszej planecie, znakomicie nadawały się na test metody wykorzystującej tzw. impaktor kinetyczny. Odchylić tor niebezpiecznej planetoidy Nowe badania pokazują, że gdy sonda DART (Double Asteroid Redirection Test) celowo uderzyła w Dimorphosa, nie zmieniła jedynie ruchu tej małej planetoidy wokół większego towarzysza, Didymosa. Zderzenie spowodowało również zmianę orbity obu planetoid wokół Słońca. Połączone oddziaływaniem grawitacyjnym Didymos i Dimorphos krążą wokół wspólnego środka masy w konfiguracji zwanej układem podwójnym, dlatego zmiany dotyczące jednego z obiektów wpływają także na drugi. Opublikowane właśnie w czasopiśmie „Science Advances” obserwacje ruchu tej pary wykazały, że 770-dniowy okres obiegu wokół Słońca zmienił się po uderzeniu sondy DART w Dimorphos o ułamek sekundy. – To naprawdę niewielka zmiana orbity, ale z czasem nawet tak mała różnica może doprowadzić do znaczącego odchylenia trajektorii. Niezwykle precyzyjne pomiary zespołu ponownie potwierdzają, że impaktor kinetyczny jest skuteczną metodą obrony Ziemi przed zagrożeniami ze strony planetoid. Pokazują też, jak można odchylić tor planetoidy podwójnej, uderzając tylko w jeden z jej składników – powiedział Thomas Statler, główny naukowiec ds. małych ciał Układu Słonecznego w centrali NASA w Waszyngtonie. Co może przynieść odchylenie o 4,3 cm na godzinę? Uderzenie sondy w Dimorphosa wyrzuciło w przestrzeń ogromną chmurę skalnych odłamków i zmieniło kształt samej planetoidy. Ponieważ wyrzucone fragmenty niosły ze sobą własny pęd, nadały planetoidzie dodatkowy impuls – zjawisko nazywane przez naukowców wzmocnieniem pędu (momentum enhancement factor).…

jak-ustrzelic-planetoide-ae21bda.jpg
width: 1024
height: 766

Te cztery planetoidy mogą zniszczyć większość życia na Ziemi. Jednak nie tylko one nam zagrażają
type: item
date: 2026-02-25T09:28:37.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: katastrofy
subject: planetoidy
description: Każdego dnia około 100 ton kosmicznego materiału trafia do ziemskiej atmosfery. Niektóre z tych odłamków spalają się jako meteory lub bolidy, zostawiając na nocnym niebie krótkotrwały ślad. Ogromna większość takich zjawisk przebiega niezauważenie. Jednak w pobliżu naszej planety są przynajmniej cztery obiekty, które mogłyby zakończyć życie, jakie znamy.
encoded: Gdy naukowcy lub dziennikarze chcą dobitnie pokazać, jak niebezpieczne są kosmiczne kolizje, zawsze pojawia się ten jeden przykład. 66 milionów lat temu w rejon określany dzisiaj jako Półwysep Jukatan w Meksyku uderzyła mierząca od 10 do 15 km średnicy planetoida z zewnętrznego Układu Słonecznego. Planetoida, która zabiła dinozaury Ta ogromna, kosmiczna skała uderzyła w Ziemię z prędkością ponad 20 km/s, a samo uderzenie można porównać do eksplozji 100 teraton trotylu. Fala uderzeniowa i gorąca plazma o temperaturze ponad 10 000°C rozprzestrzeniły się błyskawicznie, niszcząc wszystko w promieniu tysięcy kilometrów. Wysokie na setki metrów tsunami uderzyło w wybrzeża obu Ameryk. Sama planetoida oraz skały w miejscu uderzenia odparowały, wyrzucając w atmosferę biliony ton pyłu, siarki i pary wodnej. To wywołało tzw. zimę nuklearną, której skutkiem było zatrzymanie fotosyntezy, pożary i kwaśne deszcze. W krótkim czasie wyginęło 75% ziemskiego życia, w tym wszystkie nielatające dinozaury. Nawet jeśli wydarzenie to miało miejsce 66 milionów lat temu, wciąż robi wrażenie. Nic dziwnego, że odkąd mamy urządzenia zdolne monitorować przestrzeń wokół Ziemi, znaczna część pracy badaczy skupia się na odnajdywaniu źródeł i oceny możliwych trajektorii kosmicznych obiektów mogących zagrozić naszej planecie. Dzięki nieustannemu monitorowaniu nieba wiemy, ile takich obiektów jest i gdzie się znajdują. Na całe szczęście wiemy też, że w tej chwili żaden z nich nie zbliża się do naszej planety. – Większe obiekty są rzadkie, jednak te największe przewyższają rozmiarem skałę, która 66 milionów lat temu doprowadziła do wyginięcia nieptasich dinozaurów. Na szczęście wiemy, gdzie się znajdują oraz że nie zbliżają się do Ziemi – napisał w artykule opublikowanym na łamach IFL Science astrofizyk i popularyzator nauki dr Alfredo Carpineti. Prędkość i kąt uderzenia Naukowiec podkreśla, że rozmiar kosmicznej skały nie jest jedynym czynnikiem decydującym o długofalowych zniszczeniach wywołanych ude…

asteroida-ziemia-3d381b5.jpg
width: 2133
height: 1200

Naukowcy przygotowują się na najpotężniejsze uderzenie w historii obserwacji Księżyca. Może mieć energię równą 6,5 megatonom trotylu!
type: item
date: 2026-01-29T14:59:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: katastrofy
subject: księżyc
subject: planetoidy
description: Odkryta w grudniu 2024 roku skalista planetoida 2024 YR4 przez krótki czas była uznawana za zagrażającą Ziemi. Trajektoria masywnej, mierzącej ponad 60 metrów średnicy kosmicznej skały przecina orbitę Ziemi. Teraz wiemy, że nie zagraża nam bezpośrednio. Jednak może uderzyć w Księżyc, co wywołałoby gwałtowny wyrzut odłamków skalnych zdolnych dotrzeć na Ziemię.
encoded: 27 grudnia 2024 roku znajdujące się w Chile obserwatorium Atlas zarejestrowało pojawienie się nowego Obiektu Bliskiego Ziemi (NEO). Pochodząca z głównego pasa planetoid znajdującego się między Marsem a Jowiszem skała nazwana 2024 YR4 ma 4,3 procent szans na kolizję z Księżycem. Tak przynajmniej wyliczyli eksperci z Centrum Badań Obiektów Bliskich Ziemi (CNEOS) należącego do Laboratorium Napędu Odrzutowego (JPL) Centrum NASA. Pędząca kosmiczna skała Chociaż 4,3 procent to pozornie niewiele, to w przypadku obiektu wielkości 15-piętrowego budynku, przemieszczającego się z szacunkową prędkością około 15 kilometrów na sekundę, robi się to naprawdę dużo. Eksperci wyliczają, że zderzenie planetoidy 2024 YR4 z Księżycem utworzyłoby krater o średnicy kilometra i wyrzuciłoby z naszego naturalnego satelity nawet 100 000 000 kg materiału. Wstępne obserwacje planetoidy wskazywały na około jednoprocentowe prawdopodobieństwo zderzenia z Ziemią. Wyliczenia wyznaczyły zderzenie na 22 grudnia 2032 r. Kolejne obserwacje chwilowo nawet podniosły to prawdopodobieństwo. Przy wartości 3,1% obiekt ten został na krótko uznany za najbardziej niebezpieczny obiekt kosmiczny od początku prowadzenia obserwacji, co sprowokowało nagłówki o „planetoidzie-niszczycielu miast”. Jednak dane zebrane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) praktycznie wykluczyły możliwość zderzenia z Ziemią. Wskazały natomiast na Księżyc. Księżyc zamiast Ziemi – Prawdopodobieństwo uderzenia w Księżyc istniało od początku. Wcześniej było mniejsze, ponieważ Ziemia była większym celem – powiedział w rozmowie z serwisem „IFLScience” planetolog dr Andrew Rivkin z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w Maryland. Jak wyjaśnił, udoskonalenie orbity sprawiło, że trajektoria oddaliła się od Ziemi, ale zbliżyła do Księżyca. Istnieje więc ponad 4-procentowa szansa, że obiekt uderzy w Księżyc. – Pamiętajmy jednak, iż oznacza to jednocześnie 96-procentową szansę, że go minie. Jeśli jednak do zderzenia dojdzie, będzie to coś naprawdę spek…

kolizja-z-ksiezycem-050c66a.jpg
width: 1920
height: 1200

Nastolatka z Katowic odkryła nowe ciało niebieskie – i nazwała je imieniem wybitnego polskiego astronoma
type: item
date: 2025-12-31T14:40:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: aleksander wolszczan
subject: astronomia
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
description: Polska uczennica, Maria Wicher, została uznana za współodkrywczynię nowej planetoidy. Nazwała ją „Wolszczan”, oddając hołd profesorowi, którego wykład ją zainspirował. Odkrycie nastolatki to efekt międzynarodowej współpracy badawczej i zaangażowania młodych ludzi w naukę.
encoded: Nauka to nie tylko dzieło ekspertów po wielu latach edukacji i pracy. Udowodniła to pewna nastolatka z Katowic. Zainteresowana astronomią licealistka zaangażowała się w projekt nauki obywatelskiej i dokonała ważnego odkrycia. Młoda Polka nie poprzestała jednak na własnym osiągnięciu - dzięki niej nowo odkryte ciało niebieskie dostało imię Aleksandra Wolszczana, jednego z najwybitniejszych astronomów. Obywatelka odkrywa planetoidę Maria Wicher, licealistka i członkini Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oraz młodzieżowej sekcji AstroYouth działającej przy Polskim Towarzystwie Astrobiologicznym, brała udział w japońskim projekcie nauki obywatelskiej „Come on! Impacting ASteroids” (COIAS). Amatorzy mogą w nim analizować i interpretować dane naukowe pod okiem badaczy. Młoda astronomka analizowała archiwalne zdjęcia z teleskopu Subaru pracującego na Hawajach. Wypatrzyła na nich nieznaną planetoidę. Oficjalnie jej współodkrywcami są jeszcze naukowcy: Todd Fisher, Nao Ikeda i Jiashuo Zhang. Jak nazwać nieznany obiekt? Prawo nadawania nazw planetoidom przysługuje ich odkrywcom. W tym przypadku ten zaszczyt przypadł zatem Marii Wicher. Do tej pory obiekt pozostawał bezimienny – nosił tylko techniczny numer 805997. Oczywiście proponowane nazwy muszą spełniać kryteria ustalone przed Międzynarodową Unię Astronomiczną. Ta organizacja jako jedyna na świecie ma prawo nadawać obiektom astronomicznym oficjalne nazwy. Kosmiczne spotkanie i inspiracja W 2023 r. Maria Wicher uczestniczyła w wykładzie prof. Aleksandra Wolszczana na konferencji Europejskiego Towarzystwa Astronomicznego. Wówczas pojawiła się w jej głowie myśl: jeśli kiedykolwiek odkryję kosmiczny obiekt i będę miała prawo nadać mu nazwę, uhonoruję w ten sposób dokonania naukowe tego polskiego radioastronoma. To zobowiązane szybko znalazło pozytywny finał. W grudniowym biuletynie wydanym przez komitet ds. nazewnictwa małych ciał w Układzie Słonecznym przy Międzynarodowej Unii Astronomicznej ogłoszono nowe nazwy dla…

wolszczan-a831f34.jpg
width: 1688
height: 1125

Planetoida mogła przynieść życie na Ziemię. To nie zwykła teoria – są na to coraz bardziej przekonujące dowody
type: item
date: 2025-12-02T07:52:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: kometa
subject: kosmos
subject: planetoidy
subject: wszechświat
subject: ziemia
subject: życie
description: Czy życie trafiło na Ziemię z kosmosu? Przełomowe badania związane z planetoidą Bennu rzucają nowe światło na pochodzenie życia na naszej planecie. Czy to możliwe, że to uderzenie obcego ciała niebieskiego sprawiło, iż czytasz teraz ten artykuł?
encoded: Pochodzenie życia na Ziemi jest jedną z największych zagadek, jakie próbuje rozwikłać nauka. Wydaje się jednak – przynajmniej niektórym badaczom – że jesteśmy nieco bliżej jej rozwiązania. Coraz więcej z nich skłania się ku teorii panspermii, czyli zakładającej pozaziemskie źródło życia. A to wszystko przez analizę próbek z mijającej naszą planetę planetoidy. Tajemnicza teoria panspermii Wiemy, że pierwiastki, z których się składamy – czyli żelazo, tlen czy wapń – powstały w wyniku eksplozji gwiazd. Nie wiemy jednak, skąd tak naprawdę wzięło się samo życie. A co, jeśli powstało poza naszą planetą? To właśnie stara się wyjaśnić teoria panspermii. Reprezentuje ona naukowy pogląd, według którego aminokwasy umożliwiające powstanie życia rozprzestrzeniają się po Wszechświecie za pomocą pyłu kosmicznego czy planetoid. Myśląc tym tokiem, życie nie narodziło się na Ziemi, a zostało na nią „zawleczone” za pomocą obecnych np. na powierzchni planetoidy uderzającej w naszą planetę prostych jednokomórkowych organizmów Wcześniej pogląd ten był jednak wyłącznie hipotezą. Dopiero bliskie spotkanie ze planetoidą pamiętającą początki Wszechświata wydaje się przynosić nieco odpowiedzi. Aminokwasy i nukleotydy odkryte na planetoidzie Planetoida Bennu od lat fascynuje naukowców, ponieważ stanowi swojego rodzaju „kapsułę czasu” z okresu formowania się Układu Słonecznego. Niewiele zmieniła się ona od jego narodzin około 4,6 mld lat temu. Ostatni raz przelatywała obok nas w 2020 roku i właśnie wtedy wylądowała na niej sonda kosmiczna, która zebrała próbki i przywiozła je na Ziemię. Po ich dokładnym zbadaniu naukowcy potwierdzili obecność aż 14 aminokwasów oraz wykryli ślady tryptofanu – związku nigdy wcześniej nie wykrytego w materiale pozaziemskim. Zespół wykrył również pięć zasad azotowych, czyli składników budujących RNA i DNA. Wyniki swojej pracy opublikował w czasopiśmie „PNAS”. Oznacza to, że zarówno budulec białka (aminokwasy) jak i „genetyczny plan” umożliwiający stworzenie DNA (za…

GettyImages-1158941008-d6e8fc0.jpg
width: 4725
height: 2888

W pasie Kuipera odkryto tajemniczą strukturę. Co kryje ogromne skupisko gruzu po powstaniu Układu Słonecznego?
type: item
date: 2025-11-20T14:49:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: neptun
subject: planetoidy
subject: pluton
subject: układ słoneczny
description: Pas Kuipera, rozciągające się daleko poza orbitą Neptuna zbiorowisko planetoid i dom dla przynajmniej kilku planet karłowatych, jest wciąż słabo zbadanym obszarem. Dzięki precyzyjnej analizie danych orbitalnych naukowcy z Uniwersytetu Princeton odkryli, że ten ogromny, rozciągający się na 20 jednostek astronomicznych obszar nie tylko ma jądro, ale także strukturę podobną do jądra wewnętrznego.
encoded: Spis treści: Gdy Pluton był dziewiątą planetą Sztuczna inteligencja bada Pas Kuipera Ślad po narodzinach Układu Słonecznego Znajdujący się za orbitą ostatniej planety Układu Słonecznego pas Kuipera przypomina główny pas planetoid. Czyli ten rozciągający się między orbitami Marsa i Jowisza. Oba stanowią skupiska skał, metali i lodu pozostałych po formowaniu się planet Układu Słonecznego. Jednak obiekty pasa Kuipera, ze względu na ogromną odległość od Słońca – pas rozciąga się w odległości 30 do nawet 50 jednostek astronomicznych (AU), a 20 AU to około 3 miliardy kilometrów – zawierają znacznie więcej lodów, w tym zestalonego amoniaku i metanu. W ocenie ekspertów masa obiektów pasa Kuipera może przewyższać masę głównego pasa planetoid nawet 200-krotnie. Gdy Pluton był dziewiątą planetą Obszar ten budzi ogromne zainteresowanie badaczy, ponieważ te pierwotne obiekty mogą zawierać informację o środowisku, w jakim doszło do wyłonienia się Słońca i dalej naszego układu planetarnego. Nie bez znaczenia jest też ogromne zainteresowanie społeczeństwa planetami karłowatymi. W tym przede wszystkim Plutonem, który był celem misji New Horizons. Gdy w 2006 toku sonda startowała w swą długą drogę do Plutona, był on uznawany za dziewiątą planetę Układu Słonecznego. Gdy do niego dotarła w 2015 roku, został już zdegradowany i włączony do grupy planet karłowatych. W tzw. międzyczasie, konkretnie w 2011 roku, naukowcy dostrzegli w pasie Kuipera specyficzne skupisko obiektów o podobnych orbitach, które nazwali „jądrem” pasa Kuipera. Odkrycia dokonał zespół prowadzony przez Jeana-Marca Petita, pracujący w ramach Canada-France Ecliptic Plane Survey. Naukowcy zauważyli, że w zimnej części klasycznego pasa Kuipera występuje „overdensity”, czyli nadgęstość obiektów w wąskim zakresie pół-osi głównych. Właśnie to zagęszczenie nazwano „kernel” – jądrem pasa Kuipera. Obecnie ocenia się, że w jądrze i jego bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się około 200 obiektów. Sztuczna inteligencja bada Pas Kuip…

pas-kuipera-e2b0945.jpg
width: 2724
height: 1500

Polskie miasto dało nazwę planetoidzie! Znajduje się między orbitami Marsa i Jowisza
type: item
date: 2025-10-19T16:37:38.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: NatGeoBN
subject: planetoidy
subject: polskie miasta
description: Między orbitami Marsa i Jowisza odkryto planetoidę, która od teraz nosi nazwę Chorzów. To hołd dla miasta z województwa śląskiego, w którym znajduje się jedno z najstarszych planetariów w Polsce. Odkrycia dokonali polscy astronomowie.
encoded: W 2013 roku dwóch polskich astronomów – Michał Kusiak i Michał Żołnowski – odkryło obiekt kosmiczny znajdujący się w głównym pasie asteroid między orbitami Marsa i Jowisza. Planetoida ta ma średnicę 2,2 kilometra i potrzebuje 4,77 roku, aby obiec Słońce. Po latach od odkrycia, dzięki decyzji Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), obiekt ten oficjalnie otrzymał nazwę (535266) Chorzów. Polscy odkrywcy i ich motywacje Zgodnie z tradycją, odkrywcy planetoid mogą zaproponować nazwę dla swojego odkrycia. Michał Kusiak i Michał Żołnowski wybrali nazwę „Chorzów” ze względu na szczególne znaczenie tego miasta dla polskiej astronomii. W swoim poście na Facebooku Kusiak napisał, że Chorzów kojarzy się pozytywnie nie tylko jako centrum astronomii, ale także wydarzeń sportowych i kulturalnych. Miasto ma bogatą historię sięgającą XIII wieku. Znaczenie Chorzowa dla astronomii i sportu Chorzów, położony w województwie śląskim, jest siedzibą jednego z najstarszych i największych planetariów w Polsce – Planetarium Śląskiego. To właśnie ta instytucja była głównym powodem, dla którego miasto zostało uhonorowane nazwą planetoidy. Obiekt (535266) Chorzów będzie krążył w pasie asteroid jako trwały symbol wkładu polskich naukowców w odkrywanie kosmosu. Chorzów znany jest również z bogatej historii sportowej. Przez wiele lat był głównym miejscem rozgrywek międzynarodowych reprezentacji Polski w piłce nożnej. Przed otwarciem Stadionu Narodowego w Warszawie w 2012 roku, to właśnie w Chorzowie rozgrywano najważniejsze mecze kadry narodowej. Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń był mecz z Anglią w 1973 roku, zakończony zwycięstwem Polski 2:0, które zapewniło udział w Mistrzostwach Świata w 1974 roku. Inne polskie miasta w przestrzeni kosmicznej Chorzów nie jest jedynym polskim miastem, które zostało uwiecznione w kosmicznych rejestrach. Istnieje planetoida (1572) Posnania, nazwana na cześć Obserwatorium Poznańskiego, odkryta w 1949 roku. W 2007 roku uczniowie z Sierpca odkryli planetoid…

planetoida-chorzow-2fd0a6d.jpg
width: 2700
height: 1800

Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
type: item
date: 2025-09-15T12:01:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: oceany
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
subject: woda
subject: ziemia
description: Planetoidy mogły dostarczyć na powstającą Ziemię zdecydowanie więcej wody, niż do tej pory sądzono. Taki wniosek płynie z analiz skał przywiezionych z takiego obiektu z kosmosu przez japońskich naukowców. Dzięki planetoidom na Ziemi znajdują się oceany.
encoded: Kilka lat temu odbyła się japońska misja Hayabusa2 („Sokół wędrowny 2”). Jej celem było zbadanie planetoidy Ryugu oraz pobranie próbek materiału, z jakiego zbudowane jest to ciało niebieskie. Ryugu jest planetoidą węglistą. Powstała z lodu i pyłu w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego. To dzięki analizie takich obiektów naukowcy mogą zrekonstruować przebieg powstawania Układu Słonecznego i Ziemi. Teraz eksperci opublikowali nowy artykuł na łamach czasopisma „Nature”, w którym donoszą o ważnym ustaleniu. Obalono mit na temat asteroid Naukowcy mają dość dobrą wiedzę na temat powstawania Układu Słonecznego, ale oczywiście istnieje wiele luk. Jedną z nich jest to, w jaki sposób Ziemia uzyskała tak dużo wody. Większa część powierzchni naszej planety pokryta jest oceanami. Zespół naukowców, w tym z Uniwersytetu Tokijskiego, odkrył, że na asteroidzie Ryugu niegdyś płynęła woda w stanie ciekłym. Działo się to nawet ponad miliard lat po jej powstaniu. – Ustaliliśmy, że Ryugu zachowało nieskazitelny zapis aktywności wody, co dowodzi, że płyny przemieszczały się przez jego skały znacznie później, niż się spodziewaliśmy. To zmienia nasze spojrzenie na długoterminowy los wody w asteroidach. Woda utrzymywała się tam przez długi czas i nie wyczerpywała się tak szybko, jak sądzono – powiedział dr Tsuyoshi Iizuka z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Tokijskiego, który jest współautorem publikacji. Taki wniosek możliwy był dzięki analizie skał odnalezionych przez sondę Hayabusa2, należącą do Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA). Tym samym obalono jeden z „kosmicznych” mitów. Według niego aktywność wodna na asteroidach występowała jedynie w najwcześniejszych momentach historii Układu Słonecznego. Skomplikowane losy kosmicznej wody – Myśleliśmy, że zapis chemiczny Ryugu będzie przypominał niektóre meteoryty badane już na Ziemi. Ale wyniki były zupełnie inne – mówi dr Lizuka. Najnowsze badania sugerują następujący przebieg wydarzeń. Woda w asteroidzie Ryu…

FABRIC-KOLAZ-32-19d1367.png
width: 900
height: 600

Już dzisiaj planetoida wielkości autobusu przeleci w pobliżu Ziemi. Zbliży się na najmniejszą odległość od 100 lat!
type: item
date: 2025-09-03T10:59:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: planetoidy
description: Odkryta 26 sierpnia planetoida 2025 QD8 zbliży się do nas na odległość 0,0014599 jednostki astronomicznej (AU). Chociaż z analiz jej trajektorii wynika, że planetoida pojawiła się w pobliżu Ziemi już kilkukrotnie, w dodatku powróci do nas jeszcze kilka razy, nigdy nie była i nie będzie tak blisko naszej planety, jak dzisiaj.
encoded: W ubiegłym tygodniu, konkretnie w czwartek 26 sierpnia, teleskop Pan-STARRS 1 na Hawajach, wyspecjalizowany w wielkich przeglądach nieba pozwalających wykrywać tzw. obiekty bliskie Ziemi (Near Earth Objects, NEO), dostrzegł na nocnym niebie poruszającą się plamkę. Na podstawie analizy odbitego od obiektu światła, udało się w przybliżeniu określić jej wielkość. Ma ona średnicę od około 17 do 38 metrów i trudny do określenia kształt. Prędkość, z jaką przemieszcza się obiekt nazwany 25 QD8 to ok. 45 000 km/godz. Należy do grupy Apollo, czyli najliczniejszej rodziny obiektów NEO. Planetoidy Apollo krążą wokół Słońca po orbitach dłuższych od orbity Ziemi, ale w pewnym miejscu przecinają trajektorię naszej planety. W połowie odległości między Ziemią a Księżycem Dzisiaj około 10.42 2025 QD8 przeleciał w pobliżu Księżyca. Następnie o godzinie 16.58 naszego czasu zbliży się do Ziemi na odległość 218 tysięcy kilometrów. Aby lepiej określić tę odległość dodajmy, że Ziemia i Księżyc oddalone są od siebie średnio o 384 400 km. To oznacza, że skalny odłamek wielkości autobusu przeleci w odległości około 57% średniego dystansu Ziemia–Księżyc. Planetoida nie stanowi żadnego zagrożenia dla Ziemi. Skalny odłamek zagrażający naszej planecie musi mieć średnicę 140 metrów i więcej i trafić bezpośrednio w nas. Oczywiście gdyby mniejsze planetoidy trafiły w Ziemię, również wywołałyby poważne szkody, ale nie doprowadziłyby do globalnej katastrofy. Astronomowie analizując trajektorię 2025 QD8, stwierdzili, że w ciągu swojego życia dokonała i jeszcze dokona kilku bliskich przejść w pobliżu Ziemi, Księżyca i Marsa. Według Centrum Koordynacji Obiektów Bliskich Ziemi Europejskiej Agencji Kosmicznej planetoida 2025 QD8 prawdopodobnie już kilkakrotnie zbliżyła się do Ziemi. Miało to miejsce w 1958, 1976, 1994 i 2007 roku. Będzie wracać w pobliże naszej planety przynajmniej do 2116 roku. Ale żadne jej przejście nie będzie już tak bliskie, jak dzisiejsze. Nocne niebo nad Rzymem Niestety, nie uda si…

2025-QD8-501c1e3.jpg
width: 1200
height: 898

Planetoida 2024 YR4 nie daje o sobie zapomnieć. Szanse, że uderzy znów się zwiększyły
type: item
date: 2025-06-12T09:02:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: katastrofy
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: planetoidy
subject: teleskop
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Krążąca w naszym sąsiedztwie planetoida znów przyciąga uwagę naukowców. Najnowsze dane z Teleskopu Jamesa Webba wskazują, że szansa na jej zderzenie z Księżycem znowu wzrosła. Wynosi teraz 4,3%.
encoded: Spis treści 2024 YR4 miała zderzyć się z Ziemią Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc nie Czym są planetoidy? Planetoida 2024 YR4, odkryta stosunkowo niedawno, wzbudziła zainteresowanie naukowców ze względu na początkowo wysokie ryzyko zderzenia z Ziemią w grudniu 2032 roku. Według wstępnych obliczeń szansa kolizji wynosiła 3,1%, co jest niepokojące w kontekście jej rozmiaru. Ma od 53 do 67 metrów średnicy – to porównywalne z asteroidą, która spowodowała eksplozję w Tungusce na Syberii w 1908 roku. Taki obiekt mógłby zniszczyć całe miasto. 2024 YR4 miała zderzyć się z Ziemią Na szczęście dalsze obserwacje za pomocą Teleskopu Jamesa Webba pozwoliły wykluczyć zagrożenie dla Ziemi, redukując prawdopodobieństwo zderzenia niemal do zera. To nie było jednak „ostatnie słowo” 2024 YR4. W kwietniu okazało się że wprawdzie nie uderzy w Ziemię, ale może uderzyć w Księżyc. Jeden ze współautorów raportu z kwietniowych obserwacji za pomocą JWST, Andrew Rivkin, mówił wtedy że prawdopodobieństwo uderzenia 2024 YR4 w Księżyc wynosi 2%. Wkrótce okazało się, że nie 2, ale jednak 3,8%. Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc nie To jednak wciąż nie koniec tej historii. Obserwacje przez teleskop JWST wciąż trwają, a szanse na zderzenie planetoidy z Księżycem znów się zwiększyły. Najnowsze dane z maja podniosły tę wartość do 4,3%. Choć to nadal niewielkie ryzyko, jest ono wystarczająco duże, by wzbudzać zainteresowanie środowiska naukowego. Ewentualne zderzenie nie zagrozi orbicie Księżyca ani jego integralności, ale umożliwi obserwację powstawania dużego krateru w czasie rzeczywistym, co stanowiłoby unikatową okazję badawczą. Planetoida porusza się w taki sposób, że zbliża się do Ziemi co cztery lata, co daje naukowcom kolejną szansę na dokładniejsze obserwacje w grudniu 2028 roku. Wówczas możliwe będzie precyzyjniejsze określenie jej trajektorii i ocena ryzyka kolizji z Księżycem. Na razie obiekt oddalił się na tyle, że nie można prowadzić dalszych obserwacji. Pozostaje nam niepewność i czte…

GettyImages-1489195900-1384a8b.jpg
width: 6000
height: 3375

Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc może nie mieć tyle szczęścia. Teleskop Webba widzi zagrożenie
type: item
date: 2025-04-01T11:29:25.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: księżyc
subject: planetoidy
subject: ziemia
description: Planetoida 2024 YR4 kilka tygodni temu wzbudziła sensację – w 2032 mogła uderzyć w Ziemię. Teleskop Jamesa Webba właśnie potwierdził że tak się nie stanie. Ale wciąż jest możliwość, że uderzy w Księżyc.
encoded: Spis treści Jak odkryto 2024 YR4? Do zderzenia z Ziemią nie dojdzie Jak wyglądałoby zderzenie z Księżycem? Pod koniec lutego świat zelektryzowała informacja o zbliżającej się planetoidzie, na kursie kolizyjnym z Ziemią. Choć prawdopodobieństwo uderzenia było szacowane dość nisko, i tak było jednym z największych w historii. Zderzenie z ciałem tej wielkości oznaczałoby katastrofę odczuwalną prawdopodobnie na całym świecie. Do badania planetoidy, oznaczonej symbolem 2024 YR4, teraz zaangażowano Teleskop Jamesa Webba. Jego obserwacje przyniosły dobre wieści. Jak odkryto 2024 YR4? Planetoidy (lub asteroidy) to niewielkie skalne lub lodowe ciała niebieskie obiegające Słońce, niebędące planetami ani ich księżycami. Nasz Układ Słoneczny jest ich pełen, szczególnie w tzw. Pasie Planetoid zlokalizowanym między orbitami Marsa i Jowisza. Nasza bohaterka – 2024 YR4 – została odkryta w grudniu zeszłego roku przez NASA. Amerykańska agencja kosmiczna prowadzi tzw. Projekt ATLAS, czyli system wczesnego ostrzegania przed ewentualnym uderzeniem planetoid w Ziemię. 2024 YR4 została odkryta przez astronoma Davida Rankina, na podstawie danych z teleskopu w Rio Hurtado w Chile. Planetoida ma około 60 m. średnicy. Według obliczeń astronomów przeleci blisko Ziemi dokładnie 22 grudnia 2032 roku. Początkowo szanse jej zderzenia z Ziemią szacowano (jak na tego typu przypadki) bardzo wysoko, bo aż na 1,2 do 3,1%. Gdyby do tego doszło, a planetoida nie rozpadłaby się w atmosferze Ziemi, konsekwencje uderzenia byłyby porównywalne z tzw. katastrofą tunguską, czyli uderzeniem meteorytu z 1908 r. Do zderzenia z Ziemią nie dojdzie W tej chwili 2024 YR4 znajduje się bardzo daleko – około 43 mln kilometrów od Ziemi. To zbyt daleko, aby być pewnym wyników obserwacji z Ziemi. Aby przyjrzeć się planetoidzie bliżej, skierowano na nią oko najpotężniejszego astronomicznego urządzenia, jakim dysponujemy: kosmicznego teleskopu Jamesa Webba (JWST). Ze względu na potencjalne zagrożenie, międzynarodowy zespół as…

GettyImages-488635649-f70fd51.jpg
width: 1999
height: 1499

Do Ziemi zbliża się planetoida wielkości meteorytu tunguskiego. Jaka jest szansa, że w nas uderzy?
type: item
date: 2025-02-19T07:13:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: astronomia
subject: katastrofy
subject: planetoidy
subject: ziemia
description: W stronę Ziemi leci nieduża planetoida. Istnieje szansa, że uderzy w nas za osiem lat. Jeśli tak się stanie, skutki będą podobne do upadku meteorytu tunguskiego.
encoded: Spis treści: Co wiemy o zbliżającej się planetoidzie? Więcej dowiemy się za cztery lata Planetoida jak meteoryt tunguski Planetoida została oznaczona jako 2024 YR4. Jej średnica wynosi 60 m, czyli odpowiada szerokości boiska piłkarskiego. W pobliżu naszej planety obiekt pojawi się dokładnie 22 grudnia 2032 roku. Astronomowie początkowo policzyli, że ryzyko zderzenia z Ziemią będzie wynosiło wówczas 1 do 83. W przeliczeniu na procenty to 1,2%. Kolejne kalkulacje pokazały większe prawdopodobieństwo. Wynosiło ono już 3,1%, czyli jak 1 do 32. Jednak kolejne obliczenia NASA mówiły o 1,5%, a ESA – 1,38%. – To i tak jedno z najwyższych prawdopodobieństw zdarzenia dla planetoid znaczącej wielkości kiedykolwiek – stwierdził na swoim profilu na Blue Sky David Rankin, astronom i inżynier z przeglądu nieba Catalina Sky Survey. Potwierdzały to zestawienia niebezpiecznych obiektów bliskich Ziemi (ang. Near Earth Object, NEO), przygotowywane zarówno przez europejską, jak i amerykańską agencję kosmiczną. Planetoida 2024 YR4 znajdowała się na szczycie NEO impact Risk List ESA oraz Sentry Risk Table NASA. Najnowsze kalkulacje są już bardziej optymistyczne. Ryzyko spadło do 1%. Naukowcy są zdania, że spadnie jeszcze bardziej. Co wiemy o zbliżającej się planetoidzie? Wstępne szacunki pokazują, że planetoida minie Ziemię w odległości niewiele ponad 100 tys. km. Jednak obiekt nadal znajduje się aż 43 mln km od nas. To oznacza, że nie ma jeszcze pełnych danych o jego orbicie, a tym samym o przyszłej trajektorii. Jeśli faktycznie będziemy mieli pecha i w nas trafi, możliwe są dwa scenariusze wypadków. W pierwszym planetoida rozpadnie się w atmosferze (to tzw. airburst). W drugim zaś uderzy w ziemię. Jeśli trafi w stały ląd, wybije w nim krater uderzeniowy. Obiekt wypatrzyli astronomowie z prowadzonego przez NASA projektu ATLAS jeszcze w 2024 roku. Użyli do tego teleskopu znajdującego się w Rio Hurtado w Chile. Następnie w danych gromadzonych w ramach Catalina Sky Survey planetoidę znalazł …

shutterstock614224661-e7ca283.jpg
width: 1000
height: 563

Co czeka Ziemię po zderzeniu z planetoidą Bennu? Powstała realistyczna symulacja
type: item
date: 2025-02-07T12:55:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: planetoidy
description: Mierząca ok. 500 metrów średnicy planetoida Bennu leci w kierunku Ziemi i już w 2182 roku może uderzyć w naszą planetę. Prawdopodobieństwo takiego zdarzenia nie jest na szczęście wysokie. Mimo to naukowcy przeprowadzili symulację kolizji. Zderzenie nie wyglądałoby dla Ziemi dobrze.
encoded: Spis treści: Czym jest planetoida Bennu? Czy czeka nas los dinozaurów? Symulacja dzięki superkomputerowi Aleph Organizmy, które zyskałyby na katastrofie Minęło już wiele milionów lat, odkąd Ziemia została trafiona przez dużą planetoidę. Nie znaczy to jednak, że jesteśmy bezpieczni. W kosmosie roi się od skał. Wiele z nich krąży po trajektoriach, które mogą doprowadzić je do gwałtownego kontaktu z naszą planetą. Jedną z takich skał jest planetoida Bennu, skąd próbki niedawno dotarły na Ziemię dzięki przełomowej misji OSIRIS-REx. Czym jest planetoida Bennu? Planetoida Bennu (101955 Bennu) została odkryta 11 września 1999 roku przez program LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research). Skała ma około 500 metrów średnicy i należy do grupy planetoid bliskich Ziemi typu Apollo. Składa się głównie węglistego chondrytu. A to oznacza, że zawiera pierwotne materiały z początków Układu Słonecznego, w tym związki organiczne i minerały ilaste związane z obecnością wody. Badania próbek pobranych z planetoidy pomogą naukowcom stworzyć plan skutecznego usunięcia tego kosmicznego głazu z trajektorii zahaczającej o Ziemię. A przy okazji dostarczą wiedzy o początkach Układu Słonecznego. Za zaledwie 157 lat – dokładnie we wrześniu 2182 roku – Bennu może zderzyć się z Ziemią. Prawdopodobieństwo takiej kolizji jest na szczęście nieduże i wynosi 1 na 2700, czyli 0,04 procent. Mimo wszystko jednak istnieje zagrożenie dla naszej planety. Klimatolodzy z Korei Południowej przeprowadzili specjalne modelowanie tego, co by się stało, gdyby doszło do kolizji. Mamy jeszcze wiele lat, by przygotować się na taką ewentualność. Zwłaszcza, jeśli nie chcemy, aby ludzkość podzieliła los dinozaurów, które wyginęły w wyniku uderzenia planetoidy Chicxulub 66 milionów lat temu. Czy czeka nas los dinozaurów? Dobra informacja jest taka, że mierząca około 500 metrów Bennu jest znacznie mniejsza niż szacowany rozmiar Chicxulub, który miał średnicę od 10 do 15 kilometrów. Bennu nie doprowadziłaby więc do unicest…

Bennu-6fb1941.jpg
width: 2688
height: 1536

Na planetoidzie Bennu znaleziono wszystkie pięć cegiełek, z jakich zbudowane są DNA i RNA
type: item
date: 2025-01-29T16:00:06.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: dna
subject: kosmos
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
description: Dwie opublikowane dzisiaj prace naukowe przynoszą zaskakujące informacje o planetoidzie Bennu. W próbkach, które udało się z niej pozyskać, znaleziono wszystkie pięć zasad azotowych, z jakich składają się RNA i DNA. Co więcej, wykryto w nich też związki chemiczne, jakich nigdy nie znaleziono w żadnym z meteorytów.
encoded: Spis treści: Pięć zasad azotowych na planetoidzie Kosmiczna solanka, w której powstaje wiele minerałów Złożone związki organiczne? Niekoniecznie Sonda OSIRIS-REx dotarła do planetoidy Bennu w 2020 roku. Zebrała z niej próbki, które 24 września 2023 roku dostarczyła na Ziemię. Była to pierwsza amerykańska misja kosmiczna, która przywiozła materiał z powierzchni planetoidy. Otwarcie pojemnika z próbkami sprawiło nieco kłopotów. Kiedy już znaleziono sposób, by dostać się do środka, okazało się, że na odległej o 65 milionów kilometrów Bennu udało się zebrać aż 120 gramów skalnych okruchów. Niewielkie ich fragmenty są udostępniane naukowcom na całym świecie do analizy. W zeszłym roku przeprowadzono i opublikowano wyniki pierwszych wstępnych badań. Ustalono wtedy, że próbki zawierają duże ilości wody uwięzionej w minerałach takich jak gliny. Są także bogate w węgiel, azot, siarkę i fosfor. To skłoniło badacze do postawienia hipotezy, że planetoida Bennu była kiedyś częścią nieznanego wodnego świata. Teraz pojawiły się kolejne dowody wspierające tę teorię. A także wskazujące, że w kosmosie może istnieć wiele miejsc, w których są warunki do powstawania związków chemicznych takich, jakie znamy z Ziemi. Oraz że to planetoidy mogły dostarczyć je na Ziemię wraz z wodą. Pięć zasad azotowych na planetoidzie Pierwsza praca naukowa została opublikowana w czasopiśmie „Nature Communications”. Przygotował ją międzynarodowy zespół kierowany przez dr. Daniela Glavina i dr. Jasona Dworkina z NASA Goddard Space Flight Center. Naukowcy odkryli w próbkach m.in. amoniak i organiczną materię bogatą w azot. 17,75 mg materiału trafiło na Uniwersytet Kiusiu i zostało przebadane zaawansowaną techniką analityczną, jaką jest spektrometria mas wysokiej rozdzielczości. To badanie przyniosło zaskakujące rezultaty. W próbce naukowcy wykryli wszystkie pięć zasad azotowych – adeninę, guaninę, cytozynę, tyminę i uracyl. A także związki organiczne: ksantynę, hipoksantynę i kwas nikotynowy (czyli witaminę B…

Bennuprobki-b7fd98b.jpg
width: 1200
height: 630

Kula ognia na czarnym niebie. Nad Syberią przeleciała niewielka planetoida
type: item
date: 2024-12-04T11:55:14.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: astronomia
subject: planetoidy
subject: syberia
description: Wczoraj, o godz. 17:15 czasu polskiego, niebo nad Jakucją przecięła niewielka planetoida. Przelot trwał tylko pięć sekund, jednak udało się go uwiecznić na licznych filmach, które pojawiły się w internecie. O pojawieniu się tego obiektu widzieliśmy już kilka godzin wcześniej.
encoded: Spis treści: Przewidziane pojawienie się planetoidy Ile obiektów typu imminent impactor udało się wykryć do tej pory? Jesteśmy coraz lepsi w wykrywaniu planetoid Pozostałości po planetoidach O tym, że zbliża się do nas planetoida, na swoim koncie w serwisie X pierwsza poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). „Właśnie wykryto małą planetoidę, która znajduje się na kursie kolizyjnym z Ziemią. Obiekt ma około 70 cm średnicy, uderzenie nie wyrządzi żadnych szkód. Najprawdopodobniej za siedem godzin od teraz na niebie na północną Syberią pojawi się ładna kula ognia” – można było przeczytać we wpisie. Informacje z alertu sprawdziły się co do jednej. Faktycznie, na nocnym niebie nad Jakucją, ok. 23:15 czasu lokalnego, pojawił się meteor. Jego przelot trwał krótko, jednak był widowiskowy. W pewnym momencie dał nawet bardzo jasny rozbłysk. Jak wyglądało całe zjawisko, można zobaczyć na poniższym filmie. View oEmbed on the source website Przewidziane pojawienie się planetoidy Planetoida formalnie oznaczona została jako C0WEPC5. Jak podała ESA, jako pierwsi wypatrzyli ją astronomowie z Kitt Peak National Observatory. To duże obserwatorium astronomiczne zlokalizowane na szczycie góry Kitt Peak w Arizonie. W skład wchodzą dwa radioteleskopy oraz kilkanaście teleskopów optycznych należących do różnych instytucji. C0WEPC5 została zaliczona do kategorii planetoid, które po angielsku określa się jako imminent impactor. Tak nazywane są te z planetoid, które zostają wykryte zaledwie na godziny przed zderzeniem z Ziemią. Znajdowanie tego rodzaju obiektów jest dużym sukcesem. Najczęściej są niewielkie, a więc bardzo trudno jest je wytropić z wyprzedzeniem. Ile obiektów typu imminent impactor udało się wykryć do tej pory? Planetoida C0WEPC5 to już czwarty odkryty w tym roku obiekt typu imminent impactor. Oraz zaledwie jedenasty, jaki dotychczas poznaliśmy. Poprzednim była planetoida 2024 UQ, wypatrzona w październiku tego roku przez obserwatorium na Hawajach należące do projektu…

2024-12-04-110401-Denis-Vida-w-serwisie-X-The-first-videos-of-the-asteroid-C0WEPC5-entry-in-R-a6dfbcc.png
width: 1596
height: 843

W próbkach planetoidy znaleziono bakterie. Nie pochodzą z kosmosu
type: item
date: 2024-11-25T15:50:59.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: badania naukowe
subject: misja
subject: planetoidy
description: Podczas nowych badań materiału dostarczonego z planetoidy Ryugu naukowcy znaleźli w próbce mikroorganizmy o podłużnym kształcie. Okazało się, że pomimo rygorystycznych zabezpieczeń próbka została zanieczyszczona.
encoded: Spis treści: Jak przechowuje się próbki z Ryugu Nowe badania próbek z Ryugu Co znaleziono w próbkach z planetoidy? Czy łatwo jest zanieczyścić próbki z kosmosu? W 2020 roku zakończyła się japońska misja Hayabusa 2 – Sokół Wędrowny 2. Jej celem było zbadanie i pobranie próbek z planetoidy Ryugu. Cztery lata temu w grudniu zasobnik z próbkami wylądował na Ziemi. Badania materiału z Ryugu przyniosły intrygujący rezultat. Okazało się, że znajdują się w nim składniki RNA. Była to kolejna przesłanka potwierdzająca hipotezę, że podstawowe cegiełki, z jakich składa się mikrobiologiczne życie, mogą być w kosmosie powszechne. Nowe, przeprowadzone niedawno analizy mikroskopijnych ilości skał pobranych z planetoidy stanowią jednak poważne ostrzeżenie dla całej społeczności naukowej pracującej z materiałem pochodzenia pozaziemskiego. Wykazały bowiem, że w próbce pojawiły się mikroorganizmy. Czyżby było to życie pozaziemskie, które nareszcie udało się przyszpilić? Nic podobnego. Chociaż próbka była przechowywana i transportowana w absolutnie sterylnych warunkach, i tak uległa zanieczyszczeniu. Jak przechowuje się próbki z Ryugu Ryugu ma 4,5 miliarda lat, czyli mniej więcej tyle samo ile Ziemia. W zasobniku Hayabusa 2, który wylądował w Australii, znajdowało się nieco 5,4 g materiału z planetoidy. Kapsuła została przetransportowana do Japonii, do specjalnie zbudowanego ośrodka w mieście Sagamihara. Sercem ośrodka jest tak zwane pomieszczenie czyste (ang. clean room), czyli takie, w którym bardzo dokładnie kontroluje się poziom zanieczyszczeń (jak pył, kurz, bakterie) oraz ogólnie parametry środowiskowe. W Sagamiharze w clean roomie znajduje się dodatkowo pomieszczenie próżniowe, w którym otworzono zasobnik ze skałami z planetoidy. Po wyjęciu część przeznaczona do przechowania trafiła do pojemników wypełnionych azotem. Wszystkie części ośrodka zostały zaprojektowane tak, by najwrażliwsze materiały – takie jak próbki z Ryugu – nie zostały zanieczyszczone niczym, co pochodziło z Ziem…

terrestrial-life-found-09ced70.jpg
width: 2128
height: 1503

3 mld lat temu w Ziemię uderzył meteoryt wielkości czterech Mount Everestów. Dzięki temu życie rozkwitło
type: item
date: 2024-10-22T12:00:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: geologia
subject: meteoryty
subject: planetoidy
description: Do nietypowych wniosków doszedł zespół geologów z Harvardu. Odkryli oni, że uderzenie gigantycznego meteorytu sprzed kilku miliardów lat mogło być zbawienne dla pewnych form życia na Ziemi. Dzięki niemu powiększyła się ilość żelaza i fosforu dostępnego dla mikroorganizmów, co wykorzystały bakterie.
encoded: Meteoryt, który nie zabija Co wiemy o meteorycie sprzed 3 mld lat Meteoryt i rozkwit życia Bogactwo żelaza i fosforu Najsłynniejszy meteoryt to tak zwany zabójca dinozaurów – potężna planetoida, która uderzyła w Ziemię około 66 milionów lat temu. Meteoryt trafił w dzisiejszy półwysep Jukatan i wybił w nim krater o średnicy 180 km. Zapoczątkowało to serię drastycznych zmian warunków na naszej planecie. Skutkiem było coś, co trudno sobie wyobrazić: zróżnicowana, bogata, odporna grupa zwierząt istniejąca już 200 milionów lat dość szybko wyginęła. Dinozaury, bo o nich mowa, zmiotła z powierzchni ziemi planetoida o średnicy około 10-15 km. W wyniku uderzenia – z prędkością 20 km na sekundę – w powietrze wzbiła się gigantyczna chmura ziemi, pyłów i gruzu, która przesłoniła Słońce. Ten efekt trwał około 15 lat i znacząco przyczynił się do zagłady wielkich gadów. Meteoryt, który nie zabija Ta teoria jest udowodniona naukowo. Została też spopularyzowana w setkach artykułów i książek opisujących koniec ery dinozaurów. Nic dziwnego, że wielkie meteoryty nieuchronnie kojarzą nam się z kosmiczną apokalipsą. Podświadomie zakładamy, że ich wpływ na życie na Ziemi zawsze był negatywny. To jednak niekoniecznie jest prawda. W najnowszym numerze czasopisma PNAS ukazała się praca geologów kierowanych przez Nadję Drabon z Harvardu. Drabon wraz ze studentami przeprowadziła żmudne badania w Republice Południowej Afryki, w miejscu znanym jako pas Barberton Greenstone. Doprowadziły one do zaskakującego wniosku: 3,26 mld lat temu w Ziemię uderzył meteoryt S2, a zderzenie to przyspieszyło rozwój najprostszych form życia na naszej planecie. Co wiemy o meteorycie sprzed 3 mld lat Przede wszystkim – ten meteoryt był wielkości czterech Mount Everestów. Naukowcy szacują, że był aż 200 razy większy niż planetoida, która doprowadziła do zagłady dinozaurów. Jego średnica mogła wynosić między 40 a 60 km. Co się zdarzyło, kiedy uderzył w Ziemię? – Wyobraź sobie, że stoisz u wybrzeży Cape Cod, na płytki…

shutterstock1909763221-ecc434e.jpg
width: 1000
height: 513

Większość znalezionych na Ziemi meteorytów ma wspólne pochodzenie. Skąd się wzięły?
type: item
date: 2024-10-21T12:19:51.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
description: Według dwóch niezależnych badań, opublikowanych właśnie w czasopiśmie „Nature”, zdecydowana większość kosmicznych odłamków skalnych trafiających na Ziemię pochodzi z planetoid Koronis, Massalia i Flora. Wszystkie trzy znajdują się w pasie planetoid pomiędzy Marsem a Jowiszem. W jaki sposób udało się tak dokładnie ustalić pochodzenie meteorytów?
encoded: Spis treści: Podział meteorytów Pochodzenie meteorytów Kosmiczny odcisk palca Co roku na Ziemię spada około 17 tysięcy kosmicznych odłamków skalnych. Zdecydowanie więcej uderza w naszą atmosferę i spala się w niej. Te, które przetrwają podróż i wylądują na powierzchni naszej planety, nazywamy meteorytami. Dają one naukowcom możliwość zbadanie kosmicznych skał bez ruszania się z Ziemi. Podział meteorytów Meteoryty dzieli się zazwyczaj na trzy główne kategorie: kamienne, żelazne oraz kamienno-żelazne. Wśród meteorytów kamiennych można wyróżnić dwa typy. Najczęściej spotykane są chondryty, które zawierają wewnątrz okrągłe struktury, wyglądające jak krople stopionego metalu. Chondryty stanowią około 85% wszystkich meteorytów odnalezionych na Ziemi. Większość z nich określa się jako „zwykłe chondryty”. Dzieli się je na trzy główne grupy – H, L oraz LL – w zależności od zawartości żelaza oraz proporcji żelaza i magnezu w kluczowych minerałach, takich jak oliwin i piroksen. Te minerały krzemianowe są podstawowymi składnikami naszego Układu Słonecznego. Można je również znaleźć na Ziemi, szczególnie w bazalcie. Osobą kategorię stanowią tzw. „chondryty węglowe”. Zawierają one duże ilości wody w minerałach ilastych oraz substancjach organicznych, na przykład w aminokwasach. Chondryty te nigdy nie przeszły procesu topienia. Stanowią bezpośrednie próbki pyłu, z którego pierwotnie powstał Układ Słoneczny. Mniej popularnym rodzajem meteorytów kamiennych są tak zwane „achondryty”. W przeciwieństwie do chondrytów, nie posiadają one okrągłych struktur, ponieważ przeszły proces topienia na ciałach planetarnych. Pochodzenie meteorytów Jesteśmy w stanie odróżnić meteoryty pochodzące z Księżyca lub Marsa od tych pochodzących z planetoid. Jednak dwa oddzielne badania opublikowane w „Nature” poszły o krok dalej. Badaniami kierowali Miroslav Brož z Uniwersytetu Karola w Czechach i Michaël Marsset z Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile. Zacznijmy od tego, jak to się dzieje, że k…

meteoryt-ae444d7.jpg
width: 1000
height: 511

Dzisiaj startuje misja Hera. Będzie badać układ planetoid, w który uderzyła sonda DART
type: item
date: 2024-10-07T10:44:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: planetoidy
subject: sonda
subject: układ słoneczny
description: Na stanowisku startowym SpaceX kosmodromu Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy'ego na Florydzie stoi już rakieta Falcon 9, w luku której spoczywa wyjątkowy satelita. Hera, bo taką nazwę nadano urządzeniu, jest częścią europejskiego programu obrony planetarnej. Zadaniem sondy jest ocena działania impaktora kinetycznego misji DART, który wbił się w planetoidę i zmienił jej prędkość.
encoded: Spis treści: Co zrobił DART? Impaktor kinetyczny Hera to potrójna sonda Problemy firmy SpaceX To już ostatnie chwile przed wystrzeleniem Hery, misji Europejskiej Agencji Kosmicznej. Okno startowe otwiera się 7 października i jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, to o godzinie 16.52 naszego czasu Falcon 9 odpali rakiety pierwszego stopnia i zacznie wznosić się ku niebu. Co zrobił DART? Hera, misja Europejskiej Agencji Kosmicznej nazwana na cześć greckiej bogini małżeństwa, kobiet i rodziny, odwiedzi Dimorphosa. To planetoida o średnicy 150 metrów, w którą we wrześniu 2022 roku uderzyła sonda NASA DART (Double Asteroid Redirection Test). Dimorphos tworzy układ podwójny z inną planetoidą – Didymosem. Wynikiem zderzenia było zepchnięcie Dimorphosa z kursu i zmiana jego prędkości. A chociaż od tamtego czasu pojawiło się wiele badań efektów tego zdarzenia, to Hera umożliwi zebranie bardzo szczegółowych danych. Będą one dotyczyć zarówno powierzchni planetoidy, jak i je struktury wewnętrznej. Sonda zbada miejsce uderzenia impaktora kinetycznego i dokona szczegółowych pomiarów Dimorphosa. Wszystko po to, by pomóc naukowcom udoskonalić strategie obrony Ziemi na wypadek, gdyby w przyszłości Ziemi zagroziła jakaś planetoida. Np. taka, która mogłaby zrobić z nami to, co planetoida Chicxulub zrobiła z dinozaurami. Pierwszy realny test obrony planetarnej Ziemi, czyli właśnie DART, został uznana za sukces. Impaktor kinetyczny – DART zdołał zmienić orbitę Dimorphosa bardzo skutecznie, nawet przekraczając oczekiwania. Teraz naukowcy muszą wiedzieć szczegółowo, co się stało i jakie skutki miało to uderzenie w planetoidę – powiedział Paolo Martino, główny inżynier i zastępca kierownika projektu z bazy ESA w Noordwijk w Holandii. Po tym, jak impaktor kinetyczny DART uderzył w Dimorphosa, pęd sondy i siła pochodząca od odłamków wyrzuconych z planetoidy wybiły ją na 33 minuty z okresu orbitalnego wokół Didymosa. Zderzenie zmieniło kształt tego ciała niebieskiego i wysłało pióropusz pyłu i ska…

Heramisja-ESA-dd38c9a.jpg
width: 2500
height: 1406

Hollywood miało rację. Wybuch jądrowy mógłby nas uratować przed uderzeniem wielkiej planetoidy
type: item
date: 2024-09-24T11:20:55.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: fizyka
subject: kataklizm
subject: planetoidy
subject: wybuch
description: Symulacje przeprowadzone przez amerykańskich fizyków wskazują, że detonacja jądrowa mogłaby być skutecznym sposobem uniknięcia potężnej kosmicznej katastrofy. W jej rezultacie możliwa byłoby zmiana kursu planetoidy o średnicy do 5 km.
encoded: Planetoida, która mogłaby nas zabić Stary pomysł w nowej odsłonie Jak to działa? W klasyku kina z 1998 r., filmie „Armageddon”, Bruce Willis ratuje ludzkość przed zagładą. W stronę Ziemi leci wielka planetoida. Gdyby doszło do zderzenia, zmiotłaby naszą cywilizację z powierzchni planety. Filmowym rozwiązaniem jest lot na planetoidę, wydrążenie w niej otworu i umieszczenie wewnątrz ładunku jądrowego. A następnie zdetonowanie go, dzięki czemu morderczy kawał skały zamienia się w kupę niegroźnego kosmicznego gruzu i omija Ziemię. Scenariusz „Armageddonu” z nauką ma niewiele wspólnego. Jednak właśnie okazało się, że jeden z jego elementów mógłby sprawdzić się w rzeczywistości. Mowa o wybuchu jądrowym, który ochroniłby nas przed zderzeniem z planetoidą. Co prawda należałoby go wykorzystać zupełnie inaczej niż pokazano w filmie. Jednak – jak dowodzą naukowcy w pracy opublikowanej w czasopiśmie „Nature Physics” – jądrowa eksplozja może być rozważana jako metoda ochrony Ziemi przed lecącymi w jej stronę dużymi kosmicznymi obiektami. Planetoida, która mogłaby nas zabić Dobra wiadomość jest taka, że rozważania o ochronie przed planetoidami są czysto teoretyczne. Na razie nie grozi nam kolizja z żadnym obiektem tego rodzaju. Zła – że w historii planety zdarzyło się przynajmniej jedno zderzenie, które okazało się mordercze. Obiekt, który 66 mln lat temu uderzył w dzisiejszy Półwysep Jukatan i zapoczątkował jedno z wielkich wymierań, miał ok. 10 km średnicy. Najnowsza historia dowodzi, że nawet stosunkowo niewielka skała może narobić nam kłopotu. Meteor czelabiński, który pojawił się nad Uralem w lutym 2013 r., miał tylko ok. 20 m średnicy. Rannych zostało wówczas tysiąc pięćset osób. Meteoroid należał do obiektów bliskich Ziemi i nie został dostrzeżony wcześniej przez astronomów. Stary pomysł w nowej odsłonie Misja sondy DART, która w kontrolowany sposób uderzyła w nieduży księżyc, Dimorphosa, i zmieniła jego orbitę, pokazała, że mamy już sposób na stosunkowo niewielkie obiekty…

shutterstock2326662993-d31cef9.jpg
width: 1000
height: 560

Już wiadomo, skąd 66 mln lat temu przyleciała planetoida, która zabiła dinozaury
type: item
date: 2024-08-19T14:01:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: jukatan
subject: planetoidy
subject: Wolny czas
subject: zagłada
subject: zatoka meksykańska
description: Badania próbek osadów sprzed 66 mln lat pozwoliły odkryć pochodzenie obiektu, który wybił słynny krater Chicxulub i doprowadził do zagłady dinozaurów. „Zabójcą” wielkich gadów była planetoida węglista pochodząca aż zza Jowisza.
encoded: W tym artykule: Krater, którego wszyscy szukali Planetoida czy kometa? Badania granicy K-T Glen Penfield i Antonio Camargo byli dwoma geofizykami zatrudnionymi przez meksykańską państwową spółkę naftową Pemex. W 1978 r. dostali zadanie przebadania fragmentu Zatoki Meksykańskiej na północ od Jukatanu. Ich celem było wytypowanie miejsc pozwalających na wykonanie odwiertów. Praca wymagała zebrania danych geofizycznych, m.in. magnetycznych. Penfield zauważył, że występują w nich anomalie, które zmapował. Następnie sięgnął po inny typ danych zgromadzonych jeszcze w latach 40., określających anomalie siły ciężkości. Połączył jedne informacje z drugimi – i nagle na mapie obejmującej Zatokę Meksykańską i Jukatan otrzymał okrąg średnicy ok. 180 km. Penfield od razu domyślił się, że odkrył gigantyczny krater uderzeniowy. Krater, którego wszyscy szukali Sęk w tym, że nie zainteresowało to niemal nikogo. W 1980 r. geofizyk natknął się w czasopiśmie „Science” na artykuł podpisany m.in. przez Waltera Alvareza. Tekst opisywał badania warstwy osadów sprzed 66 mln lat, wyjątkowo bogatej w iryd. Alvarez i inni autorzy artykułu uznali, że pierwiastek ten to pozostałość po wielkiej planetoidzie lub komecie, która uderzyła w Ziemię i zapoczątkowała tzw. wymieranie kredowe. To właśnie wówczas z planety zniknęły dinozaury. Teoria Alvareza miała pewną lukę. Mianowicie – nie znano wówczas odpowiednio dużego i jednocześnie odpowiednio starego krateru, który powstałby po takim uderzeniu. Penfield pomyślał, że odkryta przez niego na Jukatanie struktura mogłaby pasować. Napisał list do Alvareza. Nigdy nie doczekał się odpowiedzi. Rok później wraz z kolegą przedstawili swoje wnioski na konferencji stowarzyszenia geofizyków SEG. Ich raport nie przyciągnął wielkiej uwagi. Podobnie jak jeden artykuł prasowy, który go relacjonował. Odkrycie Penfielda zaczęto brać na poważnie dopiero w latach 90. Dziś krater znaleziony przez dwóch geofizyków jest już powszechnie znany jako krater Chicxulub (od miejsc…

juz-wiadomo-skad-66-mln-lat-temu-przyleciala-asteroida-ktora-zabila-dinozaury-4243d1c.jpg
width: 2880
height: 2080

LUCA, najstarszy wspólny przodek wszystkich istot żywych jest starszy niż sądziliśmy. Kiedy się pojawił?
type: item
date: 2024-07-15T13:41:07.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: historia
subject: planetoidy
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Naukowcy podejrzewają, że ostatni wspólny przodek całego życia na Ziemi – drzew, bakterii czy ludzi – pojawił się na Ziemi już 4,2 mld lat temu. Żył w zróżnicowanym biologicznie środowisku. Źródłem energii był dla niego wodór i umiał radzić sobie z wirusami.
encoded: W tym artykule: Na tropie praprzodka LUCA W jakim środowisku żył LUCA Kontrowersyjna hipoteza Wszystkie żyjące obecnie na Ziemi organizmy można podzielić na trzy grupy, formalnie nazywane domenami. To bakterie, archeony i eukarionty. Ludzie wraz z innymi zwierzętami, roślinami i grzybami należą do trzeciej z nich: eukariontów. Grupy te rozdzieliły się bardzo dawno temu. Jednak nasze genomy nadal zawierają podobieństwa, ślady wspólnej przeszłości – takie same geny. Ich obecność wskazuje, że bakterie, archeony i eukarionty musiały mieć wspólnego przodka. Naukowcy nazywają go ostatnim uniwersalnym wspólnym przodkiem, w skrócie LUCA (od ang. last universal common ancestor). LUCA był jednokomórkowcem. Kiedy żył na Ziemi? Dotychczas przypuszczano, że pojawił się po tzw. Wielkim Bombardowaniu. Czyli ok. 3,8–3,5 mld lat temu, po okresie, kiedy planety wewnętrzne Układu Słonecznego były intensywnie bombardowane przez planetoidy. W najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „Nature Ecology & Evolution” pojawiła się jednak praca, która znacząco postarza LUCA. Jej autorzy stawiają kontrowersyjną tezę, że organizm ten pojawił się na Ziemi już ok. 4,2 mld lat temu. A więc zaledwie czterysta milionów lat po powstaniu naszej planety. Na tropie praprzodka LUCA Co mamy wspólnego z organizmami takimi jak bakterie czy archeony? Na poziomie komórkowym całkiem sporo. Nasze białka zbudowane są z takich samych aminokwasów. Nośnikiem energii chemicznej jest ten sam związek – ATP. W komórkach występują takie same organelle (np. rybosomy), a informację genetyczną koduje kwas dezoksyrybonukleinowy (DNA). Wszystkie te informacje zapisane są w genach. Wspólne geny bakterii, acheonów i eukariontów pochodzą prosto od LUCA. Od czasu rozdzielenia się domen przeszły liczne mutacje, które naukowcy policzyli. Porównanie uzyskanego wyniku ze średnim tempem pojawiania się mutacji pozwoliło szacować, kiedy mniej więcej LUCA żył. Uzyskany wynik – 4,2 mld lat temu – to zaskoczenie. – Nie spodziewaliśmy się, że…

najstarszy-wspolny-przodek-wszystkich-istot-zywych-luca-jest-starszy-niz-sadzilismy-kiedy-istnial-na-ziemi-0de402a.png
width: 1200
height: 856

NASA opublikowała zdjęcia 2 dużych planetoid, które właśnie minęły Ziemię
type: item
date: 2024-07-05T11:33:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
subject: Wolny czas
description: W ciągu ostatnich dni minęły nas 2 duże planetoidy: 2024 MK i 2011 UL21. Naukowcy śledzili ich trajektorie i sfotografowali oba obiekty w czasie, gdy znajdowały się bardzo blisko Ziemi. Teraz NASA opublikowała zdjęcia obu planetoid.
encoded: W tym artykule: Jedna planetoida? Nie, aż dwie Bliskie spotkanie z 2024 MK Nowe obserwacje, nowe dane Pierwsza z planetoid jest znana naukowców od dawna. 2011 UL21 została po raz pierwszy zauważona trzynaście lat temu. Jednak teraz obiekt ten zbliżył się do Ziemi na tyle, by mógł zostać wykonany jego pomiar radarowy. 2011 UL21 jest duża – ma aż 1,5 km szerokości. Jest zaliczana do obiektów potencjalnie niebezpiecznych, jednak naukowcy uspokajają. W dającej się przewidzieć przyszłości nie będzie zagrażać Ziemi. Druga planetoida to 2024 MK. Niedawno pisaliśmy o tym obiekcie, który już drugi raz zbliżył się to naszej planety. Za pierwszym razem w ogóle umknął naszej uwadze. Za drugim został wykryty kilkanaście dni przed osiągnięciem minimalnej odległości od Ziemi. 2024 MK ma 150 m szerokości i najbliżej nas znajdował się 29 czerwca. Dokładne obserwacje wykazały, że pod wpływem grawitacji Ziemi orbita obiektu została nieco zmieniona. Jedna planetoida? Nie, aż dwie Planetoida 2011 UL21 najbliżej nas znalazła się 27 czerwca. Od planety dzieliło ją wówczas 6,6 mln km. Naukowcy NASA śledzili ją za pomocą Goldstone Solar System Radar (GSSR). Składa się na niego czternaście 70-metrowych anten ulokowanych na pustyni niedaleko Barstow w Kalifornii. GSSR używany jest do badania Układu Słonecznego. Z jego pomocą naukowcy prowadzili obserwacje Marsa, Wenus, Merkurego i właśnie planetoid. Do obserwacji planetoidy 2011 UL21 użyto jednego z dwóch trybów pracy systemu. W kierunku planetoidy została wysłana wiązka fal radiowych, a następnie ta sama antena GSSR przechwyciła sygnał odbity od obiektu. Obserwacje pomogły ustalić, że planetoida jest z grubsza okrągła. Okazało się również, że jest to tak naprawdę układ podwójny. Poza ponad kilometrową planetoidą tworzy go również jej mały satelita. Również jego udało się ująć na zdjęciach. – Uważa się, że około dwie trzecie planetoid tej wielkości to układy podwójne. Ich odkrycie jest szczególnie ważne, ponieważ możemy wykorzystać pomiary ic…

nasa-opublikowala-zdjecia-dwoch-duzych-planetoid-ktore-wlasnie-minely-ziemie-319410c.png
width: 3449
height: 1940