Eksperci wybrali europejskie pizzerie, które warto odwiedzić w tym roku. Dwie z Polski znalazły się wśród nich
50 najlepszych pizzerii Europy 2025 zostało ogłoszonych w ramach rankingu 50 Top Pizza Europe. W zestawieniu znalazły się dwie restauracje z Polski – z Pabianic i Warszawy – które potwierdziły rosnącą pozycję naszego kraju na kulinarnej mapie kontynentu. Sprawdzamy, kto zwyciężył, jakie lokale znalazły się w ścisłej czołówce oraz czym wyróżniają się polskie pizzerie.
Spis treści: Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy Zielona Górka z Pabianic – 18. miejsce w Europie Ciao a Tutti z Warszawy – stolica na kulinarnej mapie Europy Czym kierują się twórcy rankingu 50 Top Pizza? Dlaczego pizza neapolitańska dominuje w Europie? Polska na kulinarnej mapie Europy Ranking 50 Top Pizza a inne wyróżnienia Ranking 50 Top Pizza Europe 2025 to jedno z najbardziej opiniotwórczych zestawień w świecie gastronomii. Obejmuje najlepsze pizzerie w Europie poza Włochami – osobna lista dedykowana jest bowiem lokalom z Italii. Jurorzy odwiedzają restauracje anonimowo, oceniając m.in. jakość składników, technikę wypieku, strukturę ciasta, obsługę oraz spójność koncepcji kulinarnej. W tegorocznej edycji bezkonkurencyjna okazała się pizzeria Napoli on the Road z Londynu, która zdobyła 1. miejsce w Europie. To potwierdzenie, że stolica Wielkiej Brytanii stała się jednym z najmocniejszych ośrodków nowoczesnej pizzy neapolitańskiej poza Włochami. Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Za sukcesem londyńskiego lokalu stoi konsekwentne trzymanie się zasad tradycyjnej pizzy neapolitańskiej (pizza napoletana), której fundamentem jest: ciasto o wysokiej hydracji (czyli ma duży udział wody w stosunku do mąki) i długiej fermentacji, ręczne formowanie bez użycia wałka, piec opalany drewnem, wypiek w temperaturze przekraczającej 450°C przez około 60–90 sekund. Efekt to charakterystyczne, puszyste ranty (tzw. cornicione) oraz miękki, elastyczny środek. Napoli on the Road łączy klasyczne receptury z nowoczesnym podejściem do sezonowości składników i selekcji produktów DOP (Denominazione di Origine Protetta). Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy W rankingu 50 najlepszych pizzerii Europy 2025 znalazły się dwie polskie restauracje: Zielona Górka (Pabianice) – 18. miejsce. Przeczytaj naszą relację z tego lokalu. Ciao a Tutti (Warszawa) – około 28. miejsce To ogromne wyróżnienie, biorąc pod uwagę silną konkurencję z Hiszpanii, Francji, Niemiec czy Wielkiej Brytanii. Zielona Górka z Pabianic – 18. miejsce w Europie Zielona Górka od lat buduje swoją renomę jako specjalista od pizzy neapolitańskiej. Lokal znany jest z rygorystycznego przestrzegania zasad sztuki pizzaiolo, w tym: używania włoskiej mąki typu „00”, fermentacji ciasta trwającej nawet 24–48 godzin, selekcji oryginalnych włoskich produktów (m.in. pomidory San Marzano, mozzarella di bufala). Warto podkreślić, że pizzeria posiada także wyróżnienie przyznane przez Associazione Verace Pizza Napoletana (AVPN) – włoskie stowarzyszenie dbające o autentyczność pizzy neapolitańskiej na świecie. To odrębne uznanie, niezwiązane bezpośrednio z rankingiem 50 Top Pizza, ale potwierdzające wysokie standardy techniczne i jakościowe lokalu. Nasze polskie pizze są więc bliskie jakościowo najlepszym pizzom we Włoszech. Ciao a Tutti z Warszawy – stolica na kulinarnej mapie Europy Drugim polskim akcentem w zestawieniu jest warszawska Ciao a Tutti. Restauracja od lat konsekwentnie promuje kulturę włoskiej pizzy, łącząc klasykę z autorskimi kompozycjami smakowymi. Warszawski lokal wyróżnia: dbałość o jakość składników, przemyślane menu sezonowe, doświadczenie pizzaiolo szkolonych we Włoszech, stabilny, powtarzalny poziom wypieku. Obecność w europejskim TOP 50 to dowód, że polska scena gastronomiczna osiągnęła poziom porównywalny z najbardziej rozwiniętymi rynkami kulinarnymi w Europie. Czym kierują się twórcy rankingu 50 Top Pizza? Ocena w 50 Top Pizza Europe opiera się na kilku kluczowych kryteriach: Jakość ciasta – struktura, lekkość, stopień wyrośnięcia. Smak i balans składników. Technika wypieku – zgodność z tradycją neapolitańską. Serwis i doświadczenie gościa. Karta win i napojów dopasowana do menu. Co istotne, inspektorzy odwiedzają lokale anonimowo, a ranking nie jest płatny – restauracje nie mogą wykupić miejsca w zestawieniu. Dlaczego pizza neapolitańska dominuje w Europie? W zestawieniu dominują lokale serwujące pizzę neapolitańską, która w 2017 roku została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To styl oparty na prostocie, wysokiej jakości składnikach i mistrzowskiej technice. Charakterystyczne cechy to: cienki, miękki środek, wyraźnie napowietrzony rant, ograniczona liczba dodatków, krótki czas wypieku. Trend ten pokazuje, że współczesna gastronomia coraz bardziej ceni autentyczność, rzemiosło i powrót do tradycji. Polska na kulinarnej mapie Europy Jeszcze dekadę temu obecność polskich lokali w europejskich rankingach była rzadkością. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Dynamiczny rozwój rynku gastronomicznego, rosnąca świadomość konsumentów oraz dostęp do wysokiej jakości importowanych produktów sprawiły, że najlepsze pizzerie w Polsce konkurują z lokalami z Londynu, Barcelony czy Paryża. Sukces Zielonej Górki i Ciao a Tutti pokazuje, że: inwestycja w jakość surowców się opłaca, szkolenia we Włoszech przekładają się na realne umiejętności, klienci w Polsce doceniają autentyczną pizzę neapolitańską. Ranking 50 Top Pizza a inne wyróżnienia Warto odróżnić ranking 50 Top Pizza Europe od innych nagród branżowych. Wyróżnienie AVPN, które posiada Zielona Górka, dotyczy zgodności z tradycyjną recepturą i standardami neapolitańskimi. Z kolei 50 Top Pizza ocenia całokształt doświadczenia gastronomicznego. Oba tytuły mają znaczenie, ale dotyczą innych aspektów funkcjonowania restauracji. Źródło: 50 Top Pizza Europe 2025 Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Gdzie zjeść najlepszą pizzę na świecie? Międzynarodowy ranking ukazuje niespodziewanych triumfatorów
Renomowany brytyjski magazyn „TimeOut” wybrał najlepszą pizzę na świecie. Międzynarodowy zespół spróbował przeróżnych odmian tego kultowego dania z całego globu. Werdykt – jak to zwykle bywa – na pewno nie spotka się z jednoznaczną aprobatą. Jaka jest więc najlepsza pizza na świecie?
Spis treści: Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Rzym nad Neapolem Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Pizza z całego świata Pochodzenie pizzy jest nam tylko częściowo znane. Wiemy, że swoje korzenie ta słynna potrawa ma w południowych Włoszech – pomiędzy Neapolem a Rzymem. Z biegiem lat receptura pizzy była modyfikowana, aż w końcu neapolitański piekarz Raffaele Esposito zdecydował się na dodanie do ciasta pomidorów, mozzarelli i bazylii. Te trzy składniki miały ponoć symbolizować flagę kraju z Półwyspu Apenińskiego. W ten sposób powstała „margherita”, która swoją nazwę zaczerpnęła od królowej Włoch Małgorzaty Sabaudzkiej, na której wizytę wymyślono ten placek. Wraz z popularyzacją i globalizacją pizzy oryginalna forma włoskiego dania zaczęła się zmieniać. Potrawa trafiła do najodleglejszych zakątków świata, stając się jedzeniem ulicznym, serwowanym także w lokalach typu fast food. Gdy spojrzymy na klasyczną pizzę neapolitańską i porównamy ją choćby z jej chicagowskim odpowiednikiem, otrzymamy dwie zupełnie różne potrawy. Obie jednak funkcjonują pod tą samą nazwą i obie zostały uwzględnione przy tworzeniu rankingu magazynu „Time Out”. Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Choć mogłoby się wydawać, że pierwsze miejsce w rankingu zajmie jedna z pizzerii z Półwyspu Apenińskiego, w rzeczywistości triumfator znajduje się znacznie dalej od Europy. Najlepszą pizzą według magazynu „Time Out” okazała się ta serwowana przez niewielki lokal Mama’s TOO!, działający na nowojorskim Broadwayu. To właśnie tam powstało danie The Cacio e Pepe, które podbiło podniebienia recenzentów. Ta wyjątkowa propozycja nie jest klasycznym „trójkątem” znanym z większości włoskich restauracji. W Mama’s TOO! pizzę podaje się w kwadratowej formie, szczelnie przykrytej warstwą serów. The Cacio e Pepe składa się z ciasta, ubijanego mascarpone, dojrzewającej mozzarelli, pecorino romano oraz parmigiano reggiano. Całość doprawiona jest świeżo mielonym, gruboziarnistym pieprzem, który nadaje potrawie wyrazistej ostrości. Kompozycja tak bardzo przypadła do gustu jury, że zdecydowano się przyznać jej pierwsze miejsce. W ten sposób nowojorski lokal wyprzedził m.in. pizzerie z Neapolu i Rzymu. Rzym nad Neapolem Kolejnym zaskoczeniem może być przewaga Rzymu nad Neapolem w końcowej klasyfikacji. Pizza capricciosa z lokalu 180grammi Pizzeria Romana, położonego na obrzeżach włoskiej stolicy, zajęła wysokie drugie miejsce. Warto dodać, że w mieście z Koloseum króluje tzw. pizza la scrocchiarella, charakteryzująca się cienkim, okrągłym i wyjątkowo chrupiącym ciastem, które zapewnia charakterystyczne, „trzeszczące” doznania podczas jedzenia. Pizza capricciosa w dosłownym tłumaczeniu oznacza „kapryśna”. W 180grammi Pizzeria Romana serwuje się ją z dodatkiem karczochów, szynki, oliwek i pieczarek, a czasem także z jajkiem. Co ciekawe, jest to jedna z pizz, które zyskały popularność na całym świecie – w Polsce znajdziemy ją niemal w każdej pizzerii. To jednak we wschodniej części Rzymu można spróbować jej klasycznego odpowiednika, który z dala od turystycznego zgiełku zachowuje wyjątkowo lokalny charakter. Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Kolejne dwa miejsca w rankingu reprezentują zupełnie odmienne podejścia do pizzy. Najniższe miejsce na podium zajęła nowoczesna interpretacja pizzy marinara, serwowana przez londyński lokal Short Road Pizza. Tej wywodzącej się z południowych Włoch potrawie – niegdyś jadanej przez marynarzy podczas długich rejsów – nadano zupełnie nowy wymiar. We wschodnim Londynie pizzę tę podaje się z dodatkiem purée z czosnku, pikantnego chimichurri (argentyńskiego sosu ziołowego na bazie oliwy), burraty oraz sycylijskich anchois. Podstawę stanowi oczywiście placek pokryty sosem pomidorowym. Jeden z właścicieli nagrodzonego brązowym medalem lokalu podkreśla, że hegemonia pulchnej pizzy neapolitańskiej dobiegła końca, a teraz nadszedł czas na eksperymenty, które pokazują klasyczne danie w zupełnie nowym świetle. Z tą tezą zdecydowanie nie zgodziliby się właściciele Pizzerii da Attilio w Neapolu. Restauracja działa w największym mieście południowych Włoch od czasów II wojny światowej, a receptura serwowanej tam pizzy przekazywana jest już trzeciemu pokoleniu. Pizza neapolitańska to przede wszystkim nacisk na jakość składników – kompozycje nie są przypadkowe, a ich połączenia mają wydobywać to, co najlepsze w kuchni Italii. Według „Time Out” najlepszą propozycją tego niemal stuletniego lokalu pozostaje klasyczna margherita – niezawodna królowa wszystkich pizz. Jej prostota doskonale uwypukla jakość składników, sprowadzanych z okolicznych nadmorskich miejscowości. Dla miłośników autentyczności, a nie kulinarnych eksperymentów, wizyta w Pizzerii da Attilio może być niezapomnianym doświadczeniem. Pizza z całego świata Na kolejnych miejscach rankingu pojawiają się lokale coraz bardziej oddalone od Europy. Piątą pozycję zajmuje tokijska pizza umami, przygotowywana na bazie kremowego sosu z suszonych grzybów shiitake, z dodatkiem mozzarelli, pecorino, makreli, płatków suszonego tuńczyka bonito, wodorostów kombu, zielonej cebulki, sezamu oraz sosu sojowego. Wśród dalszych laureatów znalazły się m.in. Buenos Aires z południowoamerykańską interpretacją pizzy w stylu nowojorskim, Kapsztad, gdzie serwuje się rzemieślniczą pizzę o spodzie będącym efektem wielogodzinnych przygotowań, a także street foodowa propozycja z meksykańskiej Oaxaki, oparta na tortilli posmarowanej pastą z smażonej fasoli. Pizza na całym świecie przybiera dziś rozmaite formy, odzwierciedlające kulturę i klimat danego miejsca. Ten wyjątkowy placek stał się więc lustrem, w którym odbijają się lokalne zwyczaje i smaki. Ranking pokazuje, że pizza nie jest już wyłącznie nośnikiem tradycji, lecz także polem do eksperymentów, a dla wielu – stylem życia. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Odwiedziłem jedną z najlepszych pizzerii na świecie. Pizza z Pabianic jest pyszna, a jej cena szokuje!
Restauracja Zielona Górka z Pabianic w województwie łódzkim ponownie znalazła się wśród stu najlepszych lokali w rankingu 50 TOP Pizza World – zestawieniu najlepszych pizzerii na świecie. Tym razem zajęła miejsce 94., awansując o trzy pozycje. Najlepszymi pizzeriami świata wybrano I Masanielli z Caserty koło Neapolu i Una Pizza Napoletana z Nowego Jorku.
Spis treści: Moja wizyta w jednej z najlepszych pizzerii świata według 50 Top Pizza Co warto zamówić w Zielonej Górce? Moje trzy pizzowe strzały w dziesiątkę Ceny pizzy w Zielonej Górce zaskakują – pozytywnie! Kilka dni temu właściciele Zielonej Górki, Lilianna i Jędrzej Lewandowscy, wrócili z Neapolu z oficjalnym certyfikatem. „To jest 10. rok naszego istnienia i właśnie kolejny raz spotkało nas wspaniałe wyróżnienie! Jechaliśmy z przygodami – odwołano nam w ostatniej chwili lot do Neapolu i ostatecznie dotarliśmy na czas w odrobinę okrojonym składzie” – napisali w swoich mediach społecznościowych. Moja wizyta w jednej z najlepszych pizzerii świata według 50 Top Pizza 50 Top Pizza World to światowy ranking, który powstał w 2017 roku, kiedy pizza neapolitańska trafiła na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Inspektorzy odbywają anonimowe wizyty w lokalach i nigdy nie wiadomo, ile razy odwiedzają dany lokal. Oceniają m.in. jakość składników, smak i wykonanie ciasta, atmosferę panującą w restauracji i jej wygląd, a także podejście do gości. Postanowiłem więc zostać jednym z nich i wreszcie skosztować jednej z najlepszych pizz na świecie. Nie będę jednak silił się na eksperckie recenzje kulinarne, gdyż kulinarnym ekspertem nie jestem. Jestem zaś „pizza loverem”, i to pochodzącym z Pabianic, przez co do „Zielonej Górki” i jej właścicieli mam sentyment, a więc nie chciałbym być posądzony o stronniczość w swej ocenie. Opiszę zatem, co zjadłem i ile za to zapłaciłem. A było tego sporo, zaś majątku nie wydałem. Lubię takie miejsca jak Zielona Górka, która niczego nie musi udawać. To jedna z atrakcji województwa łódzkiego. Wiadomo, że przyjeżdżając tu, nie przeniesiecie się do hałaśliwego Neapolu, za to spędzicie miło czas w restauracji nieco oddalonej od centrum Pabianic, przy zielonym skwerku, gdzie kiedyś ja z kumplami, a teraz kolejne pokolenia dzieciaków, przesiadują na wagarach. Goście restauracji siedzą zaś przy stolikach w środku lub w ogródku i obserwują dzięki otwartej kuchni, jak pizzaiolo przygotowują pizze. – Mamy bardzo muzykalny zespół, może dlatego funkcjonujemy jak dobra orkiestra. Na Zielonej Górce pizzę w piecu z Neapolu, opalanym drewnem, wypiekają perkusiści, a ciasto robi bluesman. Jedna z kelnerek jest śpiewaczką operową – opowiada gościom Lilianna Lewandowska, która nie tylko ich wita, ale też oprowadza po lokalu, przy okazji wspominając, jak 10 lat temu razem z mężem (oboje są architektami) porzucili dotychczasową karierę, by poświęcić się temu, co kochają najbardziej – dobremu jedzeniu. – Kiedy postanowiliśmy przewrócić nasze życia do góry nogami dla pizzy i wartości tradycji za nią stojącej, marzyliśmy tylko o zrobieniu dobrej pizzy. Zaczynaliśmy w garażu, na małych piecykach, a pierwszego dnia mieliśmy przygotowane może osiem kulek ciasta czekających na gości. Dzisiaj wypiekamy 500 pizz dziennie – zdradza Lilianna. Co warto zamówić w Zielonej Górce? Moje trzy pizzowe strzały w dziesiątkę Zaglądam do menu. Wybór pizz jest oszałamiający – doliczyłem się kilkudziesięciu pozycji. Do tego są one pogrupowane według składników, a każda opatrzona dopiskami takimi jak: „hit”, „top5”, „new”, „napoli”, „classic”, „felicita”. Za pierwszym razem trudno mi się zdecydować na jedną pizzę, dlatego zjadłem trzy – tłumacząc sobie, że nie wiadomo, kiedy tu wrócę, a na stolik trzeba czekać nawet kilka tygodni. Za namową Lilianny wybieram jako pierwszą białą pizzę neapolitańską o nazwie Sorrentina – z mozzarellą di bufalą, serem Parmigiano Reggiano, bazylią i plastrami cytryny, które dla moich kubków smakowych okazują się najbardziej zaskakującym dodatkiem – niezwykle orzeźwiającym w ciepły letni dzień. I choć po tym doznaniu kulinarnym mogłem powiedzieć basta, to jednak łakomstwo – jak zwykle – wzięło górę. Tak więc na moim stoliku pojawiły się dwie kolejne pizze: Nduja – z pikantną kalabryjską, płynną kiełbasą i cebulą (uwielbiam to zestawienie), Margherita Piennolo – z mozzarellą i pomidorkami piennolo, o charakterystycznym, lekko śliwkowatym kształcie i szpiczastym wierzchołku, rosnącymi na zboczach Wezuwiusza. Na tę ostatnią pizzę na pewno jeszcze wrócę do Zielonej Górki. Ceny pizzy w Zielonej Górce zaskakują – pozytywnie! Tym bardziej, że na pizzę nie wydałem majątku: Sorrentina kosztowała 42 zł, Nduja – 59 zł, a Margherita Piennolo – 39 zł. I tu brawa dla właścicieli, bo w menu można nawet znaleźć pizze za 29 zł (np. Pizza Marynarzy czy Mastunicola), a ceny najdroższych pozycji – takich jak: Prosciutto Crudo z dojrzewającą szynką, Fico z konfiturą figową i gorgonzolą, czy smażona na oleju, a następnie zapiekana w ogniu pizza Montanara z wędzoną neapolitańską mozzarellą – nie przekraczają 70 zł. Potwierdzam: w Zielonej Górce naprawdę chodzi o dobre jedzenie za przyzwoite pieniądze. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Michał Cessanis Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Prowadzi blog podróżniczy „Cessanis na walizkach".
Najlepsze pizzerie na świecie. Jedna z nich jest w Polsce
Co łączy najlepsze pizzerie świata z pewnym małym lokalem w Polsce? Oto kulinarne perełki, które od już dawna zdobywają serca smakoszy. Sprawdź, jak lokalna pizzeria zyskała międzynarodowe uznanie i dołączyła do tego prestiżowego grona.
Spis treści: Gdzie są najlepsze pizzerie na świecie? Najlepsza pizza w Polsce według jurorów Zielona Górka podbija świat Pizza jest jednym z najpopularniejszych dań na świecie, a coroczne rankingi najlepszych pizzerii przyciągają uwagę miłośników tego przysmaku. Jednym z najbardziej prestiżowych zestawień jest 50 Top Pizza, który ocenia lokale z całego świata na podstawie jakości produktów, techniki wypieku oraz atmosfery. Co ważne, do konkursu nie można się zgłosić, a jurorzy, którzy odwiedzają pizzerie, są incognito. Gdzie są najlepsze pizzerie na świecie? W tegorocznym prestiżowym rankingu 50 Top Pizza, który wbrew nazwie obejmuje 100 najlepszych pizzerii na świecie, zwyciężyła Una Pizza Napoletana z Nowego Jorku. Na drugim miejscu znalazły się aż dwie włoskie pizzerie – Diego Vitagliano z Neapolu oraz I Masanielli z Caserty. Trzecie miejsce zajął lokal z Japonii – The Pizza Bar on 38th z Tokio. Warto zaznaczyć, że wśród dziesięciu najlepszych pizzerii znalazło się sześć lokali z Włoch, dwa z USA, a także pizzerie z Japonii, Hiszpanii i Anglii. To pokazuje, że pizza zdobywa uznanie na całym świecie, a włoskie tradycje są obecne już w niemal każdej kuchni. Najlepsza pizza w Polsce według jurorów W zestawieniu nie zabrakło polskiego akcentu. Pizzeria Zielona Górka z Pabianic została uznana za jedną z 100 najlepszych pizzerii na świecie w tegorocznym rankingu 50 Top Pizza World, zajmując 97. miejsce. – Nagrody wręczano w zabytkowym teatrze, blisko portu w Neapolu i była to gala z prawdziwego zdarzenia. Przyjechali ludzie z całego świata, ze wszystkich kontynentów. Najlepsi z najlepszych. Siedziałem obok właściciela zwycięskiej pizzerii z Nowego Jorku, a obok siedział właściciel najlepszej pizzerii z Brazylii. I my wśród takich gigantów. Nie marzyliśmy nawet, że znajdziemy się w takim gronie – mówi właściciel lokalu, pan Jędrzej Lewandowski, cytowany przez PAP. Wiele osób może być zaskoczonych, że to właśnie pizzeria z niewielkiego polskiego miasta jest uważana za najlepszą w kraju. Jurorzy nie mają jednak co do tego wątpliwości. W uzasadnieniu na oficjalnej stronie konkursu czytamy, że znaki rozpoznawcze lokalu, które ujęły ekspertów to: „niezawodność, uprzejma obsługa, wysokiej jakości składniki i przyjazna atmosfera”. Dodatkowe atuty pabianickiej pizzerii to neapolitański piec z charakterystycznym półksiężycowym otworem oraz „godny pochwały wybór win, piw i napojów”. Zielona Górka podbija świat Jędrzej Lewandowski zapowiada, że 97. miejsce w rankingu to dopiero początek światowej rozpoznawalności dla pabianickiej pizzerii. – Po każdym kolejnym wyjeździe wydaje mi się, że jeszcze mniej wiem. [...] Po tych wszystkich ludziach, których spotykam, widzę, że żyją tym, co robią. To jest pasja. [...] Jest dużo do zrobienia, ale 97. miejsce to nie jest nasze ostatnie słowo – przekazał Polskiej Agencji Prasowej. Pizzeria Zielona Górka ma też już inne międzynarodowe osiągnięcia, w tym 20. miejsce w zestawieniu 50 Top Pizza Europa 2024 oraz wyróżnienie Best Fried Food 2024 Il Fritturista Oleificio Zucchi Award . Źródło:50 Top Pizza. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Historia Słowian sięga zamierzchłej przeszłości, jednak źródeł potwierdzających najdawniejsze dzieje największej grupy etnicznej i językowej w Europie nie ma właściwie wcale. Wraz z niniejszym wydaniem magazynu National Geographic Polska zapraszamy do wspólnej podróży, by zbadać najstarszą historię Słowiańszczyzny. W eseju historycznym „Słowianie, czyli kto?” Roman Żuchowicz rzuca światło na pochodzenie, migracje i rozwój kulturowy prasłowiańskich grup etnicznych, z których następnie wykształcili się m.in. Polacy, Czesi czy Ukraińcy. Już sama nazwa własna Słowian budzi wątpliwości. Jak się powszechnie uważa, ma ona pochodzić od „słowa” lub „sławy”. Niczego nie możemy być jednak pewni. Bo tak to już z tymi Słowianami jest. W historii Europy wyłaniają się tak naprawdę w VI w. Zaludniają już wtedy rozległy obszar od Wołgi na wschodzie aż po Łabę na zachodzie i Peloponez na południu. Sto lat później powstaje pierwsza słowiańska państwowość. Państwo Samona istniejące na terenie dzisiejszych Czech i Austrii przetrwało jednak zaledwie kilka dekad. Dopiero u progu nowego tysiąclecia wykształciły się zalążki przyszłych narodów, które do dziś stanowią większość mieszkańców kilkunastu państw w południowej, środkowej i wschodniej Europie. Jedną z trwałych tajemnic historii Słowian jest ich pochodzenie. Najnowsze badania genetyczne przybliżają nas nieco do odpowiedzi na to pytanie. Ostatnie postępy w analizie DNA ujawniły niespodziewane związki między populacjami słowiańskimi a ich odległymi przodkami, rzucając światło na złożone wzorce migracyjne. Wędrując przez Europę, Słowianie wchodzili w interakcje z innymi kulturami. Ten dynamiczny proces kształtował ich tożsamość, ale wpływał też na ludy, z którymi się stykali. Życzę przyjemnej lektury. Łukasz Załuski redaktor naczelny Spis treści PORTFOLIO Poezja ptasich piór | s. 12 Para niemieckich fotografów koncentruje swoje obiektywy na piórach, które ich zdaniem są „prawdopodobnie najbardziej poetyckim arcydziełem ewolucji”. zdjęcia H. i H.-J. Koch REPORTAŻE Słowianie | s. 36 Na arenę dziejów wypłynęli zupełnie niespodziewanie, można by rzec – bez zapowiedzi. Jak to się stało, że w połowie pierwszego tysiąclecia bez politycznej organizacji, wybitnych wodzów czy walnych bitew zasiedlili ogromne połacie Europy? tekst R. Żuchowicz Problem z CO2 | s. 56 Zerowa emisja dwutlenku węgla już nie wystarczy, żeby powstrzymać zmiany klimatu na Ziemi. Musimy jeszcze usunąć z powietrza ten gaz, który tam wcześniej wysłaliśmy, spalając paliwa kopalne. tekst S. Howe Verhovek, zdjęcia D. Monteleone Życie migrantów | s. 88 Fotografowana przez ponad dwie dekady meksykańska rodzina mieszkająca pod Chicago jest przykładem losu i doświadczeń imigrantów budujących Amerykę. tekst L. A. Urrea, zdjęcia J. Lowenstein Orki na łowach | s. 114 Populacja około stu antarktycznych orek kulturowo wypracowała niezwykłą metodę polowania na foki, wykorzystując sztucznie wywołane fale. tekst N. Daly, zdjęcia B. Gregory
Starożytny fresk w Pompejach przedstawia pizzę z ananasem sprzed 2 tys. lat. Co na to Włosi?
Archeolodzy odnaleźli starożytny fresk, który niegdyś zdobił dom w Pompejach, zanim miasto nie zostało zniszczone przez wybuch Wezuwiusza. Malowidło przedstawia martwą naturę, a jedna z potraw przypomina włoską pizzę.
W tym artykule: Starożytny fresk, który przedstawia danie wynalezione w XIX wieku Starożytna włoska pizza w obecności ananasa Cappuccino po 11 i ananas na pizzy we Włoszech Skąd wiemy, co jedli ludzie w okresie starożytności? Przede wszystkim ze źródeł pisanych, najróżniejszych ksiąg lub pradawnych przepisów. Informacji o preferencjach żywieniowych ludzi żyjących tysiące lat temu dostarczają również nowoczesne badania naukowe szczątków, a także znaleziska archeologiczne. Jeżeli to nie wystarczy, cennym źródłem informacji jest również sztuka, a przede wszystkim ta, która przedstawia martwą naturę. Starożytny fresk, który przedstawia danie wynalezione w XIX wieku Elementami tego gatunku malarskiego były często misy wypełnione owocami, lub warzywami lub stoły zastawione daniami. Celem artysty było ukazanie produktów spożywczych, które miały reprezentować m.in. śniadanie lub obiad w danej epoce. Malarze tworzyli te dzieła, wzorując się na ułożonych wcześniej w ten sam sposób przedmiotach. Podczas najnowszych wykopalisk w starożytnych Pompejach archeolodzy odnaleźli niezwykły fresk, który ukazywał właśnie martwą naturę. Jednak uwagi badaczy zwrócił nie tyle kunszt autora, lecz jedna z rzeczy, którą namalował. Chodzi o danie, które wygląda niemal identycznie, jak tradycyjna włoska pizza. Problem polega na tym, że dotychczas uważano, że to danie powstało w Neapolu na początku XIX wieku. Fresk datowany jest na co najmniej 2000 lat temu. Znajdował się w regionie Pompejów zwanym Regio IX. Malowidło zdobiło ścianę korytarza budynku, w którym znajdowała się starożytna piekarnia. Eksperci podejrzewają, że potrawa, którą widać na obrazie, przypomina focaccię. A więc rodzaj pieczywa, który jest podstawą pizzy. Starożytna włoska pizza w obecności ananasa Chleb ten jest doprawiony przyprawami lub moretum, czyli ziołowym serem, który spożywali starożytni Rzymianie. Produkt znajduje się na tacy razem z dwoma ananasami, granatem, daktylem, pucharem wina, a także suszonymi owocami. Naukowcy przyznają, że obecność ananasa na fresku całkowicie ich zaskoczyła. To dlatego, że w Europie nie znano tych owoców aż do 1493 roku. Po raz pierwszy natknął się na nie Krzysztof Kolumb w Gwadelupie pod koniec XV wieku. Archeolodzy podejrzewają, że martwa natura na malowidle została zainspirowana tradycyjną grecką koncepcją gościnności, zwaną xenia. 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Był to swoisty rytuał gościnności. W świecie hellenistycznym uważano, że hojność, wymiana prezentów i czułości, a także poprawne ugoszczenie przybyszów i obcokrajowców należy do moralnych obowiązków. Rytuały gościnności tworzyły i wyrażały wzajemną relację między gościem a gospodarzem. Wyrażenie xenia pochodzi od greckiego słowa xenos, które oznacza „obcego”. Archeolodzy przyznają, że obrazy, które przedstawiały xenię, były bardzo rozpowszechnione w domach starożytnych Pompejów, a także w pobliskim Herkulanum. Obydwa miasta zostały zniszczone podczas erupcji Wezuwiusza w 79 r. n.e. Cappuccino po 11 i ananas na pizzy we Włoszech – Fresk odzwierciedla kontrast między skromnym i prostym posiłkiem, a luksusem srebrnych tac i wyrafinowanym przedstawieniem artystycznym – mówi Gabriel Zuchtriegel, dyrektor parku archeologicznego w Pompejach. – Jak możemy nie myśleć w tym kontekście o pizzy, która również narodziła się jako danie biednych ludzi z południowych Włoch. Współcześnie podbiła świat i jest również serwowana w najlepszych restauracjach – dodaje Zuchtriegel. – Wiedzieliśmy już, że w starożytnych Pompejach istniały formy płaskiego chleba, który przygotowywano z ziaren, wody, soli i być może piwa jako środka spulchniającego. Dawni kucharze mogli dodawać do niego warzywa, owoce lub ryby. Być może była to starożytna forma pizzy – mówi w rozmowie z The Guardian Gino Sorbillo, właściciel jednej z najstarszych pizzerii w Neapolu. O tym, że starożytni Rzymianie lubili łączyć pieczywo z owocami, pisał nawet Wergiliusz w Eneidzie. Jedzenie takiego dania miało związek z pewnym rytuałem lub przesądem. Chodziło bowiem o to, że chleb traktowano jako swoisty „stół” dla jedzenia. – Przypomina to moment, o którym pisał rzymski poeta. Bohaterowie trojańscy, którzy skończyli posiłek z owoców, zdecydowali się zjeść chleb, którego używali jako stołów dla swojego pożywienia. Przepowiednia bowiem głosiła, że Trojanie znajdą nową ojczyznę, gdy „dotrą do nieznanych plaż, skończą całe jedzenie, a ich głód sprawi, że pożrą także stoły” – twierdzi Zuchtriegel. Historycy podkreślają, że owoce w starożytności mogły być uważane za elementy dania głównego. Do różnych dań dodawano np. figi lub daktyle. W czasach rzymskich czymś zupełnie normalnym mogłoby być zatem dodanie ananasa do pizzy. Jednak nie dla dzisiejszych Włochów. Już sama rozmowa o pizzy, którą nazywa się hawajską, uważana jest za olbrzymie faux pas. Porównywalne z zamówieniem cappuccino po godzinie 11... Źródło: Park Archeologiczny w Pompejach.
Neapol zyskuje przy bliższym spotkaniu. 7 pomysłów na wycieczki po środkowych Włoszech
Stolica regionu Kampania w wielu osobach wzbudza mieszane uczucia. Już na pierwszy rzut oka można wyciągnąć wniosek, że Neapol to miasto kontrastów. Zarówno miasto, jak i cała środkowa Italia zaskakują jednak na każdym roku. O tym, dokąd się wybrać, opowiada Agnieszka Trolese, autorka przewodników po Włoszech.
W tym artykule: 1. Neapol: wycieczka do Pompejów 2. Neapol: Wycieczka do Amalfi 3. Neapol: Wycieczka do Positano 4. Neapol: Wycieczka do Sorrento 5. Neapol: Wycieczka na Ischię 6. Neapol: Wycieczka na Capri 7. Neapol: Wycieczka do Rzymu Tanie jedzenie na ulicy, którego ciężko szukać w podobnych cenach gdziekolwiek indziej we Włoszech. A jednocześnie tak dobre, że lepiej nie ważyć się po powrocie. Niezbyt bezpieczne okolice dworca, gdzie lepiej się nie kręcić samemu w godzinach wieczornych. Stolica pizzy neapolitańskiej, której nie można sobie tu odmówić. Ośrodek władzy niesławnej Camorry. Miasto inne niż wszystkie. 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Często gdy pytam o wrażenia po pierwszej wizycie w Neapolu, słyszę o rozczarowaniu. Musiałabym skłamać, jeśli miałabym powiedzieć, że zapałałam do tego miasta miłością od pierwszego wejrzenia. Jednak Neapol zyskuje przy bliższym poznaniu. Ma swoje urocze zakamarki, które trzeba dostrzec nieraz zza kartonów porozrzucanych na ulicy. A zapach pizzy wyjętej prosto z pieca jest lekarstwem na wszystko. Mimo wad, Neapol przyciąga jak magnes. I nawet jeśli nie poczujesz tego od razu, jestem przekonana, że chętnie tu wrócisz. Neapol to idealne miasto na weekendowy city break. Jest także bardzo dobrą bazą wypadową i tego nie można mu absolutnie odmówić. Oto kilka ciekawych propozycji na wycieczki. Zarówno jedno, jak i kilkudniowe. Poniższe fragmenty pochodzą z mojego autorskiego przewodnika po Włoszech. 1. Neapol: wycieczka do Pompejów Pompeje pewnie pamiętasz z lekcji historii. Starożytne miasto, które w 79 r. zostało zniszczone przez wybuch Wezuwiusza. Temperatura powietrza podczas eksplozji podniosła się do 300 stopni Celsjusza. Kto nie zdążył w porę uciec, zginął na miejscu. Wydobywająca się z wulkanu lawa i ogromne ilości popiołu, które przykryły miasto, zakonserwowały wiele przedmiotów, których gdyby nie wybuch, nigdy byśmy nie ujrzeli: przedmioty użytku codziennego, starożytne naczynia kuchenne, fragmenty świątyń i pałaców, świadczące o potędze i strategicznej roli Pompejów w Cesarstwie Rzymskim. Będąc na miejscu nie da się oprzeć wrażeniu, że tragiczna katastrofa naturalna stała się przerażającym wehikułem czasu. Dzięki niemu mogliśmy poznać przeszłość naszych przodków. Jak wyglądało życie intymne w Pompejach? Nowa wystawa pokazuje dzieła ukrywane przez wieki Erotyka wzbudza dziś różne reakcje. Tymczasem w Pompejach freski przedstawiające kochające się pary były dość powszechne. Co jeszcze można oglądać na nowej wystawie we Włoszech? 2. Neapol: Wycieczka do Amalfi W Amalfi wszystko jest cytrynowe: makarony, desery, nadzienia rogalików, likiery, a nawet mydła i świeczki! Jest tu także sporo schodów, więc siłownię w dniu zwiedzania można uznać za zaliczoną. Zwłaszcza jeśli chcesz zobaczyć Amalfi z góry. Jak na tak małe miasto jest tu całkiem sporo atrakcji, choć osobiście uważam, że bycie tu i spacerowanie jest największą atrakcją samą w sobie. Koniecznie wybierz się też na wycieczkę do pięknej doliny i rezerwatu przyrody Val di Ferriere, by podziwiać tamtejsze wodospady. 3. Neapol: Wycieczka do Positano Gdybym miała wybrać tylko jedno, najbardziej romantyczne miejsce we Włoszech, byłoby to Positano. W 1997 roku znalazło się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Nie ma się co dziwić – zachwycające widoki, kolorowe domki malowniczo położone na wzgórzu i klimat, który trudno oddać słowami to dopiero początek przygody. To prawda, że są tu tłumy, dojazd nie jest łatwy i rzeczywiście jest to najdroższa część Włoch, ale to miasteczko ma w sobie magię. Najpiękniej jest tu pod wieczór, gdy dzikie tłumy opuszczają wybrzeże, a Positano rozświetla się tysiącem świateł. Kolacja przy świecach w tej atmosferze to niesamowicie romantyczne przeżycie. A śniadanie w szlafroku na malutkim balkoniku z widokiem na malownicze wybrzeże to istna bajka. 4. Neapol: Wycieczka do Sorrento Gdy słyszę „Sorrento”, czuję zapach cytryn i przypominam sobie smak słodkiego, ale bardzo mocnego likieru o wdzięcznej nazwie limoncello, który robi się właśnie z nich. To największe cytryny jakie widziałam w życiu. Niektóre giganty rozmiarem przypominają dorodne melony. Jeśli planujesz zakupy, wybierz się na ulicę Corso Italia. Wokół niej zgromadzone są sklepy z odzieżą, butami, pamiątkami oraz restauracje i kawiarnie. Sorrento gwarantuje wspaniałe widoki na wybrzeże i Wezuwiusza. To małe miasteczko, więc jeśli jesteś tu przejazdem, zarezerwuj sobie na zwiedzanie 3–4 godziny z przerwą na tradycyjne kluseczki gnocchi alla sorrentina. 5. Neapol: Wycieczka na Ischię Ischia nazywana jest zieloną wyspą i to najspokojniejsze miejsce, do którego możesz popłynąć z Neapolu. Główny port znajduje się w miasteczku Ischia. Jednak po piękne widoki i do najpiękniejszych plaż warto pojechać kawałek dalej. Chociażby do Forio lub Acco Ameno, gdzie znajdują się wspaniałe, piaszczyste plaże. Najstarszym zabytkiem na wyspie jest średniowieczny zamek Castello Aragonese. Można go zwiedzać codziennie od 9:00 rano do zachodu słońca. 6. Neapol: Wycieczka na Capri Capri to kwiaty, drzewka pomarańczy, niesamowite krajobrazy, turkusowa woda Morza Tyrreńskiego i przepych. Podróżnicze marzenie, nieskazitelne piękno i esencja dobrego smaku – tak opisałabym Capri w paru słowach. Wyspa, która spodoba się miłośnikom natury, jak i tym, którzy podczas podróży poszukują odrobiny luksusu. Ba, luksusu w ilościach nieprzyzwoitych. Centrum Capri wypełnione jest markowymi i designerskimi butikami oraz eleganckimi knajpkami. Ale turyści większość dnia spędzają na plażach, łódkach i statkach, które pływają wokół wyspy. W trakcie sezonu ceny hoteli sięgają nawet kilkuset euro. W sierpniu (gdy wszyscy Włosi mają urlopy) bardzo trudno znaleźć nocleg, który kosztowałby mniej niż 200 euro. Dlatego na Capri polecam wybrać się od kwietnia do czerwca lub w październiku. Pozwolenia na jazdę samochodem lub skuterem mają wyłącznie mieszkańcy, dlatego po Capri poruszamy się na piechotę lub korzystając z wyspiarskich środków transportu. 7. Neapol: Wycieczka do Rzymu Wybór najmniej oczywisty, ale moim zdaniem idealny nawet na jednodniową wycieczkę. Jeśli wybierzesz się tam szybkimi kolejami, to podróż w jedną stronę zajmie zaledwie półtorej godziny. Trudno wskazać drugie tak ciekawe i kipiące historią miejsce, jak uwielbiany przez turystów Rzym. Tutaj na każdym kroku jest coś do zobaczenia, spróbowania, odkrycia. Każdy może przeżyć to miasto na własny sposób: zgubić się, odkryć swoją ulubioną lodziarnię, zachwycić się zabytkiem, którego nie było w przewodniku. Spacery po ulicach wiecznego miasta zapamiętasz na całe życie. Miłośnicy muzeów, architektury i dobrej kuchni będą tu w swoim żywiole, ale Rzym pokocha każdy, kto podobnie jak ja, lubi przechadzać się wąskimi uliczkami, usiąść przy aromatycznej kawie na małym placyku i podziwiać stare, kolorowe budynki porośnięte bluszczem. Stolica Włoch to wielkie, 3-milionowe miasto, które rocznie odwiedza ponad 7 milionów turystów. Trzeba więc uzbroić się w cierpliwość i przygotować na tłumy i wszechobecny pośpiech. Jeśli jest taka możliwość, polecam wybrać się tu poza sezonem – na przykład w marcu lub kwietniu. Na zwiedzanie Rzymu najlepiej poświęcić od 4 do 7 dni. Jeśli masz do dyspozycji tylko jeden dzień lub weekend wybierz te punkty, które wydają się najbardziej interesujące. Rozpisz wcześniej plan wycieczki, tak, aby jak najlepiej wykorzystać swój czas. Agnieszka Trolese jest podróżniczką, pasjonatką Włoch i autorką bloga TasteAndTravel.pl. Z wykształcenia doktor nauk humanistycznych. Absolwentka dziennikarstwa i italianistyki. Autorka „Przewodnika po Włoszech". Więcej fascynujących artykułów: Najmniejsze wyspy na świecie - gdzie się znajdują i która jest najmniejsza? Najmniejsze wyspy na świecie przyciągają turystów jak magnes. Nic dziwnego. To idealne miejsca dla osób, które szukają odpoczynku w miejscu oddalonym od cywilizacyjnego zgiełku, które poza... Wenecja po raz pierwszy od 500 lat otwiera jeden z najbardziej tajemniczych zabytków. Co to takiego? Od XVI wieku nikt go nie widział od środka. Chodzi o budynek, który znajduje się na Placu św. Marka. Teraz właściciele postanowili w końcu udostępnić zabytek zarówno dla mieszkańców, j... Przewodnik po Bergamo – atrakcje, zabytki, ciekawostki i wszystko, co musisz wiedzieć, zanim wyruszysz w podróż Bergamo kusi ogromem piękna i atrakcji. Nic więc dziwnego, że jest jednym z najchętniej odwiedzanych miast we Włoszech przez turystów z całego świata. Nasz przewodnik podpowie ci, co warto ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a39837181fb7c0a03d366cfcc2140fed1b36a5a3-5c50872.jpeg" width="938" height="624" alt="Bergamo: atrakcje, zabytki, ciekawostki. Wszystko, co musisz wiedzieć o wizycie w Bergamo (fot. Getty Images/Marco Bottigelli)" title="Bergamo: atrakcje, zabytki, ciekawostki. Wszystko, co musisz wiedzieć o wizycie w Bergamo (fot. Getty Images/Marco Bottigelli)" />
Najlepsza pizza we Włoszech. 5 pizzerii w Italii poleca Matteo Brunetti
Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti.
W tym artykule: Gdzie zjeść najlepszą pizzę we Włoszech? Pizza neapolitańska czy pizza rzymska? 1. Pepe in Grani 2. 50 Kaló 3. La Gatta Mangiona 4. Gente di Notte 5. Dry Milano Pizza włoska: porady Jadąc do Włoch, nie można nie skosztować pizzy. Jedząc pizzę, nie można nie myśleć o włoskiej pogodzie czy tawernach w urokliwych uliczkach. Warto się w nich czasem zgubić, żeby wpaść na typowo włoski obiad u prawdziwej mamma italiana. Pozwoliłem sobie jednak na skojarzenie tych dwóch oczywistości w postaci słowa pizzaveler, czyli kombinacji słów pizza i traveler. A każdy kto kocha podróże i włoskie smaki to przecież pizzaveler z krwi i kości. Poznajcie mój subiektywny poradnik top 5 pizzerii. Jeśli zjecie tam chociaż kawałek... już nigdy w życiu inna pizza nie będzie smakować tak samo, gwarantuję. Zapraszam na wycieczkę po najlepszych pizzeriach w Neapolu, Rzymie, Mediolanie i okolicach. Oto najlepsza pizza we Włoszech. Buon appetito! Gdzie zjeść najlepszą pizzę we Włoszech? Wyobrażacie sobie mecz ulubionej drużyny piłkarskiej bez tego ósmego cudu świata? Albo wypad ze znajomymi na miasto i lampkę zimnego, orzeźwiającego, musującego trunku bez kawałka pizzy? Bo ja przyznam szczerze, że... nie. I choć kocham przygotowywać pizzę w domowym zaciszu, trzeba jasno powiedzieć, że najlepiej smakuje ona we Włoszech, w miejscach, gdzie aromat przypraw unosi się w powietrzu, a promyki słońca przebijające się przez charakterystyczne kamienniczki ogrzewają twarz. Ale czy wszędzie włoska królowa pizza będzie smakować tak samo? Na szczęście nie. I to jest właśnie piękne. Jeśli wybieracie się w podróż po włoskich miastach, to musicie wiedzieć, że prawdopodobnie natraficie w nich na różne rodzaje pizzy. Odróżniają się one od siebie ciastem oraz kształtem. W zależności od regionu możecie zamówić pizzę neapolitańską, pizzę rzymską, pizzę rzymską al taglio oraz pinsa. Pizza neapolitańska czy pizza rzymska? Pierwsza z nich to ta, którą z pewnością dobrze znacie – witamy w Neapolu. Wysokie brzegi, cienki środek, okrągły kształt. Ta druga, która na każdym rogu czeka na Was w Rzymie jest praktycznie cała płaska, a jej niskie brzegi są często dużo mocniej przypalone. Ale dalej okrągła! A co z pozostałymi typami pizzy? Rzymska al taglio to taki streedfood’owy odpowiednik tradycyjnej wersji z Rzymu, jednak z nieco wyższym i grubszym ciastem. Zazwyczaj serwuje się ją w prostokątnych kawałkach, a to dlatego, że pieczona jest w dużych blachach o takim kształcie. Jak je spożywać? W pędzie między Koloseum a Campo de' Fiori odwiedzasz na szybko małe knajpki i kupujesz na wynos parę kawałków zapakowanych w papier. 7 sposobów na pizzę w różnych częściach świata - Traveler To będzie podróż dookoła świata w poszukiwaniu najpyszniejszych wariacji na temat placka z dodatkami. Ostatnia z nich (ale nie oznacza to, że mniej smaczna) pizza pinsa, to dosyć specyficzna odmiana, w której ciasto zrobione jest z trzech różnych rodzajów mąki i dojrzewa ono przez minimum trzy dni. Do pieca wkłada się ją w formie owalnej. Jej struktura jest chrupiąca na zewnątrz i miękka w środku. Jeśli bardzo uważasz na kalorie (chociaż zapewniam, że gubiąc się między włoskimi uliczkami spalasz ich równie dużo, co spożywasz), to możesz jeść ją praktycznie bez ograniczeń. Jest lekkostrawna i zdecydowanie nie budzi wyrzutów sumienia. Najlepsza pizzeria we Włoszech? Zapoznajcie się z top of the top, czyli według mnie najlepszymi włoskimi pizzeriami. Prego! Pepe in Grani 50 Kaló La Gatta Mangiona Gente di Notte Dry Milano 1. Pepe in Grani Jest to pizzeria w miasteczku Caiazzo, jakieś 40 minut drogi od Neapolu. Nie jest to zwykła pizzeria, ponieważ odwiedziny w niej to prawdziwe doświadczenie. Malownicze uliczki miasteczka, klimatyczne domki i wizja najlepszej pizzy to naprawdę przeżycie. Wskazówka: miejsca trzeba zarezerwować ze sporym wyprzedzeniem i to najlepiej w godzinach strategicznych, np. porannych, ponieważ wtedy można spodziewać się tam mniejszej ilości turystów, niż w godzinach popołudniowych. Chrupiące ciasto, typowo lokalne produkty najwyższej jakości skomponowane tak, że będzie to dla Was nowy wymiar smaków! Nawet znany francuski food vlogger Alex odwiedził Franco Pepe nagrywając to niesamowite doświadczenie: 2. 50 Kaló Niedaleko Neapolu znajdziecie pizzerię 50 Kaló, czyli miejsce tworzone przez Ciro Salvo, totalnie wyróżniające się jakością. Całość pizzerii jest wystudiowana co do centymetra, nawet w wieczory pełne ludzi. Silną stroną tego miejsca jest ciasto polegające na specjalnym przygotowaniu go na podstawie autorskiego zaczynu. Tworzy to komory powietrzne w brzegach pizzy, co dodaje jej niesamowitej lekkości i chrupkości. Proste pizzy jak Margherita lub Pomodorini e Bufala są bombami smaku. Jest to świetna pizzeria na każdą okazję - od spotkań z przyjaciółmi po randki dla dwojga. Karta win jest bogata i serwuje się tutaj też lokalne piwa, które świetnie komponują się z przystawkami. 3. La Gatta Mangiona Prawdziwa i klimatyczna pizzeria w Rzymie. La Gatta Mangiona znajduje się w okolicach Monteverde Nuovo, przy rynku na placu San Giovanni di Dio. Lokal jest w typowym stylu „pizzerii” czyli dosyć surowy, taki jaki sobie możemy wyobrazić lecąc do Włoch. To co dodaje tutaj też smaczku, to dekoracje i zdjęcia w tematyce... kociej. Stąd też nazwa lokalu (gatta to po polsku kot). Kreatywność pizzaiolo Giancarlo Casa dała życie ciekawej pizzy, która jest połączeniem stylu neapolitańskiego i rzymskiego, co znaczy, że ciasto nie jest za wysokie, ale idealnie nadaje się do zrobienia „scarpetta”, czyli zebrania pozostałego sosu z talerza kromką pizzy lub chleba. Ciasto jest lekkie i dzięki niecodziennym połączeniom składników staje się idealnym miejscem, gdzie tradycja spotyka się z nowoczesnością. Zabawne i ekscentryczne są odwołania do klimatów orientalnych, dzięki pizza Margherita Thai, która podana jest z sosem pomidorowym, szlachetną mozzarellą fiordilatte, przyprawami orientalnymi, suszonym a potem nawodnionym filetem dorsza podanym razem z hummusem. Pokazuje to wszechstronność inspiracji i kreatywności szefa kuchni tej pizzerii. Obsługa jest doświadczona, młoda i kobieca. Znajduje się tutaj także spora karta win i piw, tak jak i własnej roboty likierów. 4. Gente di Notte Gente di Notte, czyli nocni ludzie. Jest to klimatyczna restauracja w Frascati, w pobliżu Rzymu. Można tam dojechać samochodem lub pociągiem, zajmie to zaledwie 30 minut. Idealne miejsce na kolację we dwoje czy obiad z przyjaciółmi i panoramą na miasto. To także rodzinna restauracja, która ma wiele do zaoferowania oprócz pizz, czyli każdy może znaleźć coś dla ciebie, choć pizza jest tutaj naprawdę delizioso! Znajdziecie tutaj pizzę w stylu pinsa, czyli najbardziej jakościowe i lekkie ciasto, które można przygotować chrupkie na zewnątrz, a miękkie w środku. W menu pizzy są dzielone na czerwone (na spodzie pomidorowym), białe (na spodzie serowym) i „pizzy Gente di NOTTE”, czyli... pizze kreatywne. Świetnie się plasują między tradycyjnymi smakami a kreatywnymi połączeniami, używając jednak zawsze bazowych składników, które każdy zna z włoskiej kuchni. To co robi największą robotę, to ciasto. Gdy raz go spróbujesz, to już nigdy nie pomyślisz o innej pizzy. A wtedy możecie zarezerwować tam również parę pokoi gościnnych, zwłaszcza, jeśli chcecie spróbować domowych win i piw! 5. Dry Milano Jak sama nazwa mówi, jest to lokal usytuowany w Mediolanie, czyli mieście mody i włoskiej nowoczesności oraz stylu. Pizza jest serwowana w niezwykle przyjemnym cocktail barze, w ciepłych kolorach i w otoczeniu współczesnej architektury. W porównaniu do innych pizzerii, gdzie wybór jest spory, tutaj znajdziecie tylko (lub aż) 6 klasycznych pizz i 7 kreacji szefa kuchni - Lorenzo Sirabella. To właśnie jego przepisy sprawiają, że restauracja wygrała wiele plebiscytów, np. Forbes czy Gambero Rosso. Używa się tutaj wyszukanych składników, jak pomidorki z piennolo del Vesuvio DOP, kapary z Pantelleria, oregano i oliwę w infuzji z czosnkiem. Przyjemne ciasto, które podbija podniebienie połączone jest z kreatywnymi smakami, a to daje temu miejscu pierwszeństwo wśród pizzerii, które trzeba zwiedzić w Mediolanie. Lokal ma też miejsca na zewnętrz, czyli można degustować te smakołyki na świeżym powietrzu, tym samym podziwiając uroki miasta. Znajdziecie tutaj także pyszne desery, jeżeli chcecie zakończyć posiłek czymś słodkim. Pizza włoska: porady Te oto miejsca są obowiązkiem kulinarnym każdego pizzavelera. Gdy będziesz jechać w te okolice, musisz mieć tę listę ze sobą. Ale zanim wybierzesz się do włoskiej knajpki, mam jeszcze garść wskazówek. Gdy zamawiasz pizzę, to nie proś dodatkowo o żaden sos a nawet oliwę, ponieważ to może być obraźliwe dla szefa kuchni. Pizza, która zostaje podana jest gotowa do spożycia. Dzięki temu kucharz przekazuje emocje, które w danym daniu chciał zawrzeć. Najlepiej doradzić się kelnera, co danego dnia dobrze zamówić pod własne preferencje oraz jakie wino będzie pasowało do danego przepisu. To oznacza, że żadne cappuccino z pizzą nie idą w parze, i to w dodatku po godz. 12. Nie róbcie tak, jeśli nie chcecie dosyć nieprzyjemnej reakcji ze strony kelnera. Będąc we Włoszech poczujcie tę włoskość, stańcie się Włochami! Sposób życia Włochów, ich zwyczaje i kultura jest naprawdę bardzo ciekawa. Włosi chcą wpisania espresso na listę UNESCO. Na czym polega wyjątkowość włoskiej kawy? 90 proc. Włochów nie wyobraża sobie dnia bez wypicia espresso. Nie dziwi więc, że chcą wyróżnić swoją ulubioną kawę. Często we Włoszech restauracje mają kilka dań spoza karty, ze składnikami, które szef kuchni skomponował w celu oferty limitowanego menu. Nie zawsze widnieje o tym informacja, ale zdecydowanie warto o to zapytać, bo można trafić na pyszne perełki. Parę z miejsc poleconych jest poza terenem głównego miasta, ale nie bójcie się poświęcić pół dnia lub nawet całego dnia na zwiedzanie takiej mniejszej lokalizacji, ponieważ możecie w niej znaleźć klimatyczne miejscówki, prawdziwe przykłady z włoskiego, lokalnego życia i pyszne smakołyki w otoczeniu cudownych krajobrazów. Mam nadzieję, że rozbudziłem w was wizję prawdziwego pizzavelera. Jeśli macie ochotę, to oznaczajcie mnie dodając hashtag #pizzaveler na Instagramie a kto wie – może spotkamy się w tym samym miejscu już niedługo? Ci vediamo in Italia! Czytaj więcej fascynujących artykułów o Włoszech: Nowa atrakcja turystyczna odkrywa nieznane fakty o Neapolu Neapol ma bardzo bogatą historię, choć mało kto o niej pamięta. To może się już niebawem zmienić. Koniec „wojny dzwonów” we Florencji. Ksiądz dostał grzywnę 2 tys. euro Włosi mieszkający w pobliżu kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji byli zmęczeni zbyt częstym biciem dzwonów. Po latach udało im się wygrać walkę o ciszę. Przewodnik po Bergamo – atrakcje, zabytki, ciekawostki i wszystko, co musisz wiedzieć, zanim wyruszysz w podróż Bergamo kusi ogromem piękna i atrakcji. Nic więc dziwnego, że jest jednym z najchętniej odwiedzanych miast we Włoszech przez turystów z całego świata. Nasz przewodnik podpowie ci, co warto ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a39837181fb7c0a03d366cfcc2140fed1b36a5a3-0bd2496.jpeg" width="938" height="624" alt="Bergamo: atrakcje, zabytki, ciekawostki. Wszystko, co musisz wiedzieć o wizycie w Bergamo (fot. Getty Images/Marco Bottigelli)" title="Bergamo: atrakcje, zabytki, ciekawostki. Wszystko, co musisz wiedzieć o wizycie w Bergamo (fot. Getty Images/Marco Bottigelli)" />
Pizza najbardziej uzależniającą potrawą w naukowym rankingu. Jak działa na mózg?
Badacze z The University of Michigan sporządzili listę potraw i przekąsek, które ludzie określają jako uzależniające. Pizza zdetronizowała czekoladę. - Kombinacja składników to nie przypadek - tłumaczą.
Świeża, ciepła, z idealnie dobranymi składnikami, odpowiednią konsystencją ciasta, sera. Chrupiąca tam gdzie trzeba, mięciutka gdzie indziej. Do tego tak ładnie wygląda. Pizza to danie odnoszące się do wielu naszych zmysłów, trudno się dziwić jej popularności. Jak bada to nauka? Jedno z ulubionych dań ludzkości to bardzo ciekawy temat do badań. Okazuje się, że znalazła się na pierwszym miejscu rankingu potraw związanych z czynnikami wskazującymi na uzależnienie. - Fascynuje mnie to, że ludzie zjedzą prawie każdy rodzaj pizzy, wcale niekoniecznie najlepszy. Po części decyduje o tym fakt, że jej składnikami są rzeczy tłuste, słodkie i słone, które wprawiają ciało migdałowate mózgu w stan zadowolenia i sprawiają, że mózg jest szczęśliwy – tłumaczy Gail Vance Civille, założycielka Sensory Spectrum. Zadaniem jej organizacji jest pomagać innym firmom zrozumieć to jak zmysły kształtują wybory konsumentów. - Pizza dostarcza ludziom matrycę spożywczą, której ludzie pożądają i karmi mózg, który zdaje się mówić: „to jest cudowne” - tłumaczy Civille. - To święta trójca skórki, sera i sosu, która składa się na umami – dodaje Bill DeJournett z PMQ Pizza Magazine. Umami to jeden z pięciu podstawowych smaków odczuwalnych przez człowieka. Jego istnienie zasugerował jako pierwszy japoński chemik Kikunae Ikeda, a w 2000 roku został wyodrębniony ze smaku słonego z powodu istnienia dla niego osobnych receptorów na języku. Zajmujący się ludzkimi zmysłami od przeszło 50 lat Herbert Stone, związany między innymi z Uniwersytetem Stanforda tłumaczy, że kombinacja składników, smaków i zapachów wzmacnia się jeszcze po podgrzaniu. Wtedy jej oddziaływanie na nas jest jeszcze silniejsze. Prawie natychmiast stajemy się głodni, nawet jeśli wcześniej zdążyliśmy już coś zjeść. Kombinacja składników to nie przypadek. Civille zwraca uwagę na fakt, że zestawienie ciasta na drożdżach z mozarellą i parmezanem to połączenie idealnie słone, lekko cierpkie. Gdy dodać do tego karmelizowane pomidory, które nadadzą smakowi i zapachowi nutkę wina i dopełnią ser... powstaje coś wspaniałego. To przecież jednak nie koniec, bo naprawdę dobra pizza powinna mieć także świeży czosnek, zioła, cebulę i oczywiście sos. Ze wszystkich elementów układanki powstaje dopiero ten właściwy smak. Równie ważna jest także tekstura potrawy. Chrupiąca skórka, ciasto cienkie lub grube, wodniste lub mocno zbite. Odpowiednio wykonane nie powinno przyćmiewać pozostałych składników. Herbert Stone zwraca uwagę także na paletę kolorystyczną, która angażuje nasze zmysły podczas obcowania z kulinarną sztuką. Według niego najbardziej zwracające uwagę klienta są sosy czerwone oraz ciemno-purpurowe. Wraz z jaśniejszym sercem dają kombinację, która najczęściej przekonuje klientów. - To taki prosty produkt, ale z punktu widzenia naszych zmysłów jest bardz skomplikowany – podsumowuje. Niedawno opublikowane przez The University of Michigan Health and Behavioral Sciences Institutional Review Board wyniki badań na 398 osobach pozwoliły sporządzić listę potraw i przekąsek, które ludzie określają jako uzależniające. Do oceny użyto kwestionariusza 25 pytań Yale Food Addiction Scale, który nie tylko bada preferencje, ocenia także skład chemiczny potrawy i stopień jej przetworzenia. Pizza nie tylko znalazła się na 1 miejscu, przebiła taką konkurencję jak czekolada, popcorn, gumisie czy mufinki! To, w jaki sposób reagujemy na pizzę i inne wysoko przetworzone potrawy wynika z zawartości tłuszczu, soli i węglowodanów, które związane są z zachowaniami charakterystycznymi dla uzależnienia: brakiem samokontroli, nie przejmowaniem się konsekwencjami. Erica M. Schulte, która doktoryzując się na Uniwersytecie Michigan brała udział w badaniach przekonuje, że takie kombinacje składników zdają się nie występować w naturze, stąd szczególnie mocno pobudzają nasz ośrodek poczucia nagrody. Zdecydowanie mocniej działają razem niż osobno. To przekłada się na ryzyko uzależnienia. - Tłuszcz daje ci poczucie sytości, cukier w cieście i sos – satysfakcję, a sól w sosie – poczucie pełni życia – dodaje Civille. Oczywiście warto pamiętać o naszych indywidualnych preferencjach. Dla jednych hawajska jest najprostszym sposobem na dostanie się do piekła, inni ją lubią. Nie brakuje amatorów anchovies, dla innych to jakieś nieporozumienie. Zresztą podobne dyskusje toczą się przy dobieraniu sosów, grubości ciasta i tak dalej. Ważne jest jednak, że to kombinacja tak silnie działa na nasz mózg. Kiedy następnym razem będziecie zamawiać rozłóżcie swoją ulubioną pozycję w menu na czynniki pierwsze: które składniki są wasze ulubione? W jakich proporcjach? Może przy okazji się dowiecie czegoś o własnych mózgach – co najmocniej na nie działa. Które potrawy uzależniają? Zobacz listę! 10. Ser 9. Ciasta 8. Gazowane słodkie napoje (nie dietetyczne) 7. Cheeseburger 6. Frytki 5. Lody 4. Ciasteczka 3. Czipsy 2. Czekolada 1. Pizza Źródło: CNN / NCBI
Tych zachowań lepiej unikać w czasie zagranicznych podróży
Jeśli nie weźmiemy pod uwagę pewnych różnic kulturowych możemy kogoś urazić, a w najlepszym wypadku stać się obiektem czyichś żartów.
Pizza na śniadanie? Dietetyk: lepsza niż większość płatków
Mamy naukowe usprawiedliwienie dla wszystkich łasuchów, którzy sięgnęli po kawałek pizzy przed 10 rano.
O tym, że śniadanie to najważniejszy posiłek w ciągu dnia wiadomo nie od dziś. Nikogo też nie trzeba przekonywać, że pizza to najlepsze danie na świecie (a z pewnością jedno z najpopularniejszych: aż 60% Polaków je pizzę przynajmniej raz w miesiącu - czytamy na national-geographic.pl ). Jak połączyć te dwa fakty? W mediach pojawił się głos dietetyczki Chelsey Amer, która broni tezy największych łasuchów: pizza na śniadanie jest zdrowsza niż większość płatków śniadaniowych. - Przeciętny kawałek pizzy i miska płatków śniadaniowych z pełnym mlekiem zawierają mniej więcej tyle samo kalorii. Przy czym pizza to porządna dawka protein, która zapewni uczucie sytości przez cały ranek - mówi dietetyczka w rozmowie z The Daily Meal. Za jej tezą stoi fakt, że wiele produktów zbożowych sprzedawanych w sklepach to praktycznie sam cukier. - Płatki śniadaniowe zawierają zazwyczaj tyle cukru, ile przeciętny batonik - zauważa dietetyczka. Mleczny posiłek ze słodzonymi płatkami w roli głównej może zaspokoić nasze zapotrzebowanie na cukier, a to przecież dopiero początek dnia... Zarzuty Amer nie dotyczą wszystkich produktów zbożowych. Na półkach można znaleźć np. naturalne otręby albo płatki owsiane bez dodatku cukru i cieszyć się zdrowym śniadaniem. - Sama szukam produktów, które zawierają mniej niż 5 gramów cukru i co najmniej 5 gramów błonnika. Zwracam uwagę, czy na pierwszym miejscu na liście składników są pełne ziarna zbóż - mówi o swoich nawykach. - Etykietowanie posiłków jako "te dobre"lub "te złe"może być mało pomocne. To, na co naprawdę powinniśmy zwrócić uwagę to wartość odżywcza a nie liczba kalorii, ponieważ nie wszystkie kalorie są sobie równe - tłumaczy inna dietetyczka Rhiannon Lambert w rozmowie z The Independent. Pizza nie musi być "tą złą" w naszym jadłospisie. - O ile nie zawiera niezdrowych dodatków, jest zrównoważoną kombinacją węglowodanów, tłuszczy i białek - dodaje Lambert. Ważny jest dobór składników. Te jakościowe (warzywa, ciasto bez "spulchniaczy") nie mają nic wspólnego z tzw. śmieciowym jedzeniem. Do tego danie jest pieczone, a nie smażone. Czy to wystarczające usprawiedliwienie, by bez wyrzutów sumienia sięgnąć po kawałek Margherity przed 10 rano? - Nie twierdzę, że pizza to najzdrowsza propozycja na śniadanie - zaznacza Amer. Jeśli jednak został ci kawałek pizzy po wieczornym ucztowaniu, a do wyboru masz miskę słodkich płatków, znasz odpowiedź dietetyka. Ponadto „zjedzenie kawałka pizzy na śniadanie może powstrzymać apetyt na całą pizzę w ciągu dnia" - dodaje Amer. Rozgrzeszeni! Hanna Gadomska Źródło: thedailymeal.com
Jeżeli myślimy o najbardziej romantycznym mieście świata, natychmiast przychodzi nam do głowy Paryż. Miasto zakochanych, gdzie miłość rozkwita na tle wspaniałych zabytków, muzeów z dziełami takimi jak Mona Lisa, którą rocznie ogląda ponad 9 mln osób. To miasto, które uwodzi filmowców – nie sposób wymienić nazw wszystkich produkcji, których stało się bohaterem – o czym pisze Iza Klementowska. Wyznacza kierunki w sztuce, oczarowuje intymną atmosferą kawiarni i bistr, zachwyca szykiem i bawi. Paryż to zawsze dobry wybór. Ale Francja, bohaterka tego wydania Travelera, to przecież nie tylko stolica, to ciągnące się po horyzont lawendowe pola i gaje oliwne Prowansji, której kolory i atmosfera spokojnego sielskiego życia sprawiły, że stała się mekką artystów. To dolina Loary z setkami baśniowych zamków i pałaców otoczonych wypielęgnowanymi ogrodami, w których murach rozgrywały się zarówno te najbardziej romantyczne, jak i krwawe historie. To Alzacja ze swoimi kolorowymi miasteczkami, żywą scenografią niczym z baśni braci Grimm, magiczne klimaty Bretanii z jej setkami kilometrów pofalowanego wybrzeża z urwistymi klifami, dzikimi plażami i celtyckimi legendami. Akwitania z doliną rzeki Dordogne, która wije się między wzgórzami obklejonymi kamiennymi miasteczkami. To Camargue, francuski dziki zachód z tysiącami flamingów i żyjącymi na wolności końmi. Burgundia, raj dla miłośników wina i budowli sakralnych, ośnieżone szczyty Alp oraz Pirenejów i wiele, wiele innych miejsc, które sprawiły, że Francja jest turystycznym numerem jeden na świecie. Agnieszka Franus redaktor naczelna
7 sposobów na pizzę w różnych częściach świata
To będzie podróż dookoła świata w poszukiwaniu najpyszniejszych wariacji na temat placka z dodatkami.
Odkryj 7 sposobów na pizzę w różnych częściach świata >>>
Włochy: kraj, w którym zabawa trwa całą dobę
Pizza, lasagna, gnocchi, panna cota, tiramisu, czy pannettone – to tylko niektóre specjały z długiej listy włoskich smakołyków, które bez problemu potrafi wymienić, każdy entuzjasta sztuki kulinarnej
I choć w polskich sklepach skompletujemy składniki potrzebne do stworzenia przepysznych włoskich dań, to dopiero na miejscu – we Włoszech mamy szansę dowiedzieć się jak naprawdę smakują. Włochy to kraj, w którym dużo więcej niż w jakimkolwiek innym zakątku mówi się o jedzeniu. Kuchnia włoska, to bez wątpienia jedna z najpopularniejszych kuchni świata. Nic dziwnego, że podbiła serca mieszkańców całego globu i z powodzeniem adoptowana jest do ich kulinarnych upodobań. – Swoją sławę zawdzięcza niepowtarzalnym metodom produkcji znanych na całym produktów, ale także prostocie i niezawodności. Będąc we Włoszech warto spróbować lokalnych dań – komentuje Natalia Rusinowska, autorka bloga Podróże Kulinarne. Z miejscowych restauracji, czy trattorii przeważnie wychodzi się bardzo zadowolonym. Jak w zegarku Włoskie śniadanie to zdecydowanie najskromniejszy z posiłków. To przede wszystkim espresso ale również cappuccino, które zwykle pija się do południa. Od rana niektórzy Włosi do kawy przegryzają cornetto – rogalik nadziewany słodkim kremem lub czekoladą. Również po obiedzie i kolacji obowiązują dwa łyki czarnej, mocnej kawy. Podczas podróży po Włoszech zdecydowanie bezpieczniej nie zamawiać mlecznych kaw po południu. Istnieje spora szansa, że zdarzenie wywoła ogólną radość, a w skrajnych przypadkach pogardę dla turysty profana. We Włoszech to makaron stał się synonimem włoskiej tradycji kulinarnej. Nie dziwi zatem fakt, że dla każdego Włocha jest bardzo ważny. Jedyny wyjątek stanowią mieszkańcy północy, który delektują się również daniami z ryżu. W Włoszech obiad zwykle serwowany pomiędzy 12.30 a 15.00 (16.00). Czas ten, dla każdego jest porą sjesty. Tradycyjny posiłek włoski składa się z 3-4 dań. Jeszcze przed nim można skusić się na aperitivo, czyli lekki napój alkoholowy mający na celu pobudzenie apetytu. Może być to gorzkawe campari, cinzano, czy włoska odmiana vermoutha. Przed daniem głównym serwowane jest antipasto (dokładnie "przed posiłkiem"), czyli mniejsze przekąski. Dopiero wtedy przychodzi czas primo piatto, czyli pierwsze danie - zazwyczaj jest to pasta lub inne danie mączne, risotto, polenta lub zupa. Secondo piatto, czyli główne danie to ryby, mięso albo drób wzbogacone contorno, czyli przystawką w postaci sałatki ze świeżych lub gotowanych warzyw. Całość zakończona jest deserem – dolce. Ten jednak często poprzedzany jest przez formaggio e frutta, czyli serem i lub owocami. Sery mogą się pojawić także jako antipasto czy contorno. Prawdziwy włoski posiłek składa się z trzech do nawet sześciu dań. Na koniec pozostaje już tylko caffè – zwykle mała czarna oraz digestivo, czyli coś "na trawienie": grappa, amaro, limoncello, sambuca oraz inne likiery. Bogata Północ Mieszkańcy bogatej północy od zawsze patrzyli z góry na opalonych Włochów z południa. Dla nich też zawsze lepsze będzie masło niż oliwa z oliwek, a kojarzący się z Italią makaron w większości wypadków zastąpi ryż. W zasadzie na terenie Lombardii, Piemontu i w okolicach Veneto ryż zadomowił się na stałe. – I choć północe Włochy to również miejsce na makarony i pizze żaden mediolańczyk nie uzna wyższości tych dań nad risotto przyrządzone z włoskiego ryżu. Podróżujący po Lombardii spróbują najlepszych dań z włoskiego ryżu, z których to najsłynniejsze jest risotto alla milanese z dodatkiem szafranu i parmezanu – komentuje Aleksandra Jakiel z Tripsta.pl. Region zasłynął także dzięki serom. Pośród z nich znajduje się gorgonzola, taleggio i mascarpone, czy bel paese. Trydent, czyli pogranicze kultury włoskiej i austriackiej to przede wszystkim treściwe makarony i różnorodne gnocchi podawane z ciężkimi, śmietanowymi sosami. Popularna jest tam marnowana wołowina, a także polenta przyrządzana z mąki kukurydzianej. Takiemu wysokoenergetycznemu menu sprzyja chłodniejszy klimat. Na osoby uprawiające sporty zimowe nastawiona jest również kuchnia Doliny Aosty, gdzie łączy się smaki sąsiadujących państw. Piemont kulinarnie zasłynął dzięki truflom oraz bagna càuda - odmianie sosu przyrządzonego na bazie anchois i czosnku. Winnice regionu to te należące do najbardziej renomowanych winnic we Włoszech, choć te toskańskie są popularniejsze, jak popularne Chianti, Brunello, Nobile di Montepulciano. Lżejsze Południe „Lżejsze” południe to kuchnia otwarta na wpływy innych krajów. To przede wszystkim ryby i owoce morza, warzywa, a przede wszystkim oliwa z oliwek. To także charakterystyczne przyprawy jak bazylia, oregano, estragon i tymianek, a także parmezanem wzbogacający smak każdej potrawy. Istotne są również świeże pomidory, czosnek i cebula. – Jednym z najchętniej odwiedzanych części południowych Włoszech stanowi Kampania. Stąd też wywodzi się słynna włoska pizza, spaghetti, maccheroni – informuje Aleksandra Jakiel. popularne wina z Kampanii to campi flegrei, falerno, galluccio, guardiolo, oraz salopaca. Region posiada aż 27 gatunków certyfikowanych win. Żyzna ziemia regionu sprawia uprawie pomidorów, cytrusów, papryki, kopru włoskiego i ziemniaków. Bogate wody Zatoki Neapolitańskiej sprzyjają połowowi ryb i owoców morza. Stąd też na stołach spotkać można małże, mątwy, ostrygi, ale też sardele i sardynki. Z mleka czarnych bawołów arni wyrabia się oryginalną posiadającą specjalny certyfikat ser mozarella. Produkt spopularyzował się na tyle, że obecnie produkuje się go również z mleka krowiego. Z Apuli natomiast wywodzi się słynny makaron orecchiette. Na terenie regionu Basilicata i Kalabrii uznawanych za najbiedniejsze regiony Włoszech i rzadko można spotkać turystów. Pustynne krajobrazy przekładają się na dania i potrawy regionu, które są odmianą kuchni śródziemnomorskiej w nieco skromniejszym wydaniu. Spotkać tu można duże ilości papryki peperoncino, a ulubionym mięsem mieszkańców jest wieprzowina. Basilicata to także region, gdzie spróbować można najdziwniejszych smaków miodów jak choćby cytrusowy, czy eukaliptusowy – niespotykanych nigdzie indziej. Na sporą uwagę zasługuje również kuchnia sycylijska. Tam słońce, które jest obecne przez większą cześć roku nadaje serwowanym daniom wyjątkowy smak. Na wyspie dominuje mieszanka smaków włoskich, greckich i arabskich. W sycylijskich specjałach odnajdziemy słodkie pomidory, duże ilości bakłażana. Jednym z lokalnych specjałów jest caponata, danie z duszonych warzyw serwowane jako dodatek do dań głównych oraz parmigiana zapiekanka z parmezanu. – Podczas pobytu na Sycylii warto zjeść spaghetti alla norma, czyli pastę z sosem, którego głównym składnikiem jest bakłażan. Ojczyzną makaronu z owocami morza zabarwionym na czarno atramentem z kałamarnic – spaghetti al nero di sepia, jest również Sycylia – informuje Aleksandra Jakiel z Tripsta.pl Coś na słodko Oryginalne lody włoskie w niczym nie przypominają tych naszych, których nazwa de facto wywodzi się od włoskich maszyn służących do ich produkcji. We Włoszech lody sprzedawane są w waflowych rożkach (il cono) bądź w pucharkach zrobionych z papieru (la coppa), do których sprzedawcy nakładają szpatułką duże różnorodnych smakowitości. Podczas ich zamawiania należy się dobrze zastanowić nad wybranymi smakami. Połączenie niektórych może wywołać oburzenie sprzedawcy. Z zasady jednak nie miesza się lodów owocowych z bakaliowymi. Tradycyjnym włoskim deserem jest panna cota, wywodząca się z północnej części Włoch oraz tiramisu. ten drugi to popularny w Polsce deser składający się z warstwy biszkoptów nasączonych bardzo mocną kawą oraz alkoholem. Na ciastka nakłada się warstwę kremu z twarożku mascarpone, jajek, cukru i śmietany, a całość posypuje się warstwą płatków gorzkiej czekolady. Wiele osób zasmakuje również w panettone - rodzaju drożdżowej baby pochodzącej z Mediolanu i pojawiającej się we włoskich domach głównie w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Podstawowa wersja włoskiej babki zawiera kandyzowaną skórkę pomarańczową i cytrynową oraz bakalie. Chlubą sycylijczyków jest natomiast cassata - ciasto biszkoptowe z serem ricotta z kandyzowanymi owocami i marcepanem, którą będąc na miejscu koniecznie trzeba spróbować. Oprócz typowych włoskich deserów znajdziemy różnorodne wypieki cukiernicze. Pośród nich są twarde ciasteczka biscotti znane również jako cantucci, czyli biszkopty z Prado wzbogacane sporą ilością różnego rodzaju orzechów, rodzynek lub skórki cytrynowej lub pomarańczowej albo czekolady. Te, idealne nadają się do zanurzenia w porannej mlecznej kawie lub popołudniowym winie. Specjalność ta pochodzi z regionu Toskanii. Słodkie sekrety ukrywa również Sycylia. Przebywając na wyspie turysta obowiązkowo powinien spróbować cannolli, chrupiących rurek wypełnionych ricottą zmieszaną z miodem, kandyzowanymi owocami, pistacjami, czy kawałkami czekolady przygotowanymi na miejscu najczęściej przed oczami kupującego. Podróżujący po Sycylii zakochają się paste di mandorle migdałowej paście wzbogaconej całymi orzechami oraz suszonymi owocami, a następnie zawiniętej w płaszczyk białej czekolady. Warte spróbowania ze względu na oryginalny smak są weneckie pevarini, włoski wypiek którego głównym składnikiem jest melasa i biały pieprz.
Oto najdłuższa pizza na świecie! Ma prawie 2 kilometry
W Neapolu, uznawanym za ojczyznę pizzy, pobito wyjątkowy (wyjątkowo smaczny) rekord.
2 kilometry szczęścia Neapolitańscy kuchmistrzowie mieli apetyt nie tylko na pizzę, lecz także na rekord. Przygotowana przez nich pizza liczyła 1,8 km długości! To prawie 300 metrów więcej od poprzedniej rekordzistki, wypieczonej w Mediolanie w czasie zeszłorocznej wystawy Expo. Nazwiska twórców trafiły do Księgi rekordów Guinnessa, a sama pizza do żołądków Neapolitańczyków. Dochód ze sprzedaży najdłuższej pizzy na świecie przekazano na cele charytatywne. Tony sera! W przygotowaniach uczestniczyło 250 osób. Ugniatanie ciasta, przygotowanie dodatków i wypiekanie zajęło ekipie dokładnie 6 godzin i 11 minut. Wykorzystano do tego 5 opalanych drewnem pieców. Zużyto 2 tony mąki, 2 tony mozzarelli, 1,6 tony sosu pomidorowego, 200 l oliwy i 30 kg świeżej bazylii. Wszystko odbyło się w Neapolu, mieście uznawanym za ojczyznę pizzy.
W Warszawie kebab, we Wrocławiu pizza - zobacz ulubione dania mieszkańców polskich miast
Poznaj najpopularniejsze dania w Polsce.
Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Poznaj nominowanych: View oEmbed on the source website
Lubisz pizzę? Te rzeczy po prostu musisz wiedzieć - zwłaszcza w Międzynarodowy Dzień Pizzy
Koło uważane jest za wynalazek wszech czasów, ponieważ umożliwiło stworzenie… pizzy - tak przynajmniej uważa grupa łakomczuchów, którzy 9 lutego bez opamiętania świętują Międzynarodowy Dzień Pizzy.
Aż 60% Polaków je pizzę przynajmniej raz w miesiącu. Średnia w lutym może nieco podskoczyć, ponieważ 9 lutego ustanowiony jest Międzynarodowym Dniem Pizzy. Podobno już starożytni Grecy lubowali się w płaskim chlebie posmarowanym oliwą, natartym czosnkiem i ziołami, lecz dopiero za sprawą piekarza z Neapolu powstała pizza, jaką znamy do dziś. Raffaele Esposito połączył pomidory, ser mozzarella i bazylię reprezentujące narodowe barwy Włoch, tworząc jednocześnie margheritę. Najpopularniejsza i zarazem najprostsza wersja pizzy została nazwana na cześć królowej Włoch Małgorzaty Saubaudzkiej, która zainspirowała piekarza. Słoneczna Italia jest więc ojczyzną pieczonego przysmaku, ale nie tylko do Włochów należą pizzowe rekordy. Oni upiekli co prawda największą pizzę świata, mierzącą prawie 40m średnicy, jednak najkrótszy czas jedzenia: 30 cm średnicy w 41,31 sekundy (!) należy do Kanadyjczyka. Rekordowa ilość spożycia pizzy również nie należy do Włochów, ani nawet, o dziwo, do Amerykanów. Okazuje się, że najwięcej zjadają Norwedzy i jest to 5,4 kg rocznie na osobę. Dzieło sztuki w kawałkach Pizza może być prawdziwym dziełem sztuki kulinarnej. Idealnie wyrobione i wypieczone ciasto, ciągnący się ser, aromatyczne zioła i dodatki – czego chcieć więcej? Najpopularniejszym dopełnieniem okazuje się pepperoni, niesłabnącym zainteresowaniem cieszy się też pizza hawajska, wbrew pozorom wymyślona w Kanadzie. Niemniej szefowie kuchni prześcigają się w kreatywnych rozwiązaniach. Na jednej z najdroższych pizz świata można odnaleźć jadalne złoto, szkockiego wędzonego łososia, homara marynowanego w koniaku i nasączony szampanem kawior. Jak widać, pizza może być daniem wykwintnym, zależy to jednak od okoliczności. Otoczona ścianami klimatycznej, włoskiej restauracji oraz podana w towarzystwie porządnej jakości napoju nie potrzebuje nawet małży i trufli. A jaki napój pasuje to tego przysmaku? Włosi niezmiennie uważają, że do pizzy najlepsze jest wino, codzienne realia wydają się jednak mówić coś innego. Wybór najczęściej pada na Coca-colę i piwo. Istnieje jednak złoty środek, który nie skrzywdzi wymagającego podniebienia i naszych nawyków, czyli dobór odpowiedniego piwa do danej pizzy. Podobnie jak wino, chmielowy trunek posiada swoje menu, czyli kartę piw, dostępną w wielu lokalach w Polsce. Dowiemy się z niej, że do znanej pizzy z czterema serami pasuje czeski pilzner, z kolei do pizzy z owocami morza idealny będzie holenderski Grolsch. Pizza i piwo mają ze sobą dużo więcej wspólnego. Chodzi o wyjątkowe piwo, Mamma Mia!, Pizza Beer, które… robione jest na bazie pizzy. Nie wierzycie? Na stronie producenta opisano cały proces warzenia tego specjalnego piwa: od moczenia kawałków pizzy (!), po to by wyciągnąć całą jej esencję, poprzez filtrowanie i gotowanie tak powstałego wywaru, aż po dodawanie do niego chmieli i przypraw oraz fermentację napoju i jego rozlewanie. Pyszne? Królowa fast-foodu i pop kultury Miejscem, w którym pizzę odkryto na nowo, są Stany Zjednoczone. Tradycyjne śródziemnomorskie danie wpadło do fast-foodowego kanonu wraz z charakterystycznymi kartonowymi pudełkami na wynos czy kioskami sprzedającymi pojedyncze kawałki (slices). Kilka lat temu zamawiając pizzę z dostawą, można było poczuć się jak w amerykańskim serialu, na przykład jak paczka rodem z „Przyjaciół”. Zapewne większość z nas ma wśród znajomych drugiego Joey’go Tribbianiego, którego ulubionym zamówieniem były po prostu... dwie pizze. Lista znanych wielbicieli pizzy jest dłuższa. Czym byłyby lata 90. bez pizzożerców w postaci Wojowniczych Żółwi Ninja? Profesjonalne porcjowanie na kawałki przy użyciu katany, pizza na katar, pizza zamiast kart do gry i te wyrafinowane dodatki. Słynne marshmallows i pepperoni, truskawki i anchois – Michelangelo byłby zachwycony. Nie oszukujmy się, pizza w wersji barowej nie należy do najbardziej eleganckich dań, ale skoro nawet Carrie Bradshaw z „Seksu w wielkim mieście” po wizycie w najbardziej modnych restauracjach nie odmawiała sobie porządnego kawałka z ekstra serem, to chyba nie warto się przejmować. Pizza w USA została jednym z najpopularniejszych posiłków, a szybki sposób jej podawania rozprzestrzenił się na resztę świata. Pizza z ciągnącym serem i charakterystycznymi krążkami pepperoni stała się nieodłącznym elementem popkultury. Stoi na piedestale rankingu najbardziej znanych motywów, tuż przy puszkach zupy Campbell, Coli i Pepsi czy kanapce z Burger Kinga. W czasie kiedy pop art został nieco odkurzony, te sławy pojawiają się we współczesnej modzie, designie i grafice. Co prawda filmik Macaulaya Culkina jedzącego kawałek pizzy zmontowany z Andym Warholem pochłaniającym hamburgera nie do końca został zrozumiany w świecie artystycznym, ale nadal warto zauważyć wpływ naszej bohaterki. Rola pizzy nie ograniczyła się jedynie do epizodów w amerykańskich serialach. Właśnie włoska królowa była bohaterką wstępniaka do „Gorączki sobotniej nocy”, gdzie Tony pałaszuje dwa kawałki pizzy złożone w kanapkę, ustanawiając tym samym klasykę pizzożerstwa. Rola w najbardziej kasowym filmie familijnym w historii? Culkin od dzieciństwa kochał pizzę, a w „Kevin sam w domu” przeszedł sam siebie, zamawiając ją w iście gangsterskim stylu. Kojarzycie Pizza Planet? Właśnie tam Buzz Astral i Chudy przeżyli kilka ciężkich chwil w legendarnym Toy Story. Spójrzmy jednak prawdzie w oczy, podobnie jak Andy, niewielu z nas pogardziłby pizzą w towarzystwie gier video i innych kosmicznych gadżetów. W kontekście jedzenia i miłości polecamy też scenę z filmu „Jedz, módl się, kochaj”, w której kobieta o najszerszym uśmiechu w świecie show biznesu oznajmia: „I’m in relationship with my pizza”, sprzedając przy okazji kilka naprawdę mądrych spostrzeżeń na temat kobiecego ciała. Trzeba przyznać, że geniusz tego okrągłego placka polega na jego prostocie – to właśnie dzięki niej jest to tak uniwersalne danie. Ciasto, sos i nasze ulubione dodatki. Smakuje dobrze w wykwintnej restauracji, na kanapie w domu, jedzona sztućcami czy prosto z pudełka. Pieczemy ją sami, kupujemy w knajpach i sklepach. Zamawiamy ją na imprezy i na wieczór przed telewizorem. Jest na naszych koszulkach, obudowach do telefonu i może być naszą nową pufą. Obsesja? Może po prostu czysta, gastronomiczna miłość.
Tzw. deep-dish pizza nie ma wiele wspólnego z włoskim pierwowzorem, ale podobno jest tak pyszna, że nie sposób ograniczyć się do jednej porcji.
Pierwsza pizza, margherita, składała się z ultracienkiego pieczywa, grubości naleśnika, sosu pomidorowego, sera i bazylii. Wymyślono ją w Neapolu, ale już dawno to danie przestało być wyłącznie włoską specjalnością. Amerykanie w Chicago robią pizzę, która wygląda, jak ciasto. Ich słynna deep-dish pizza wypiekana jest na specjalnej patelni, która nadaje jej charakterystyczny kształt - pieczywo musi mieć burty, żeby z pizzy nie wypłynął farsz. A jest go niemało. To mieszanina różnych gatunków sera, kiełbasy, cebuli, grzybów i sosu pomidorowego. Deep-dish pizza ma swoich fanów nie tylko w Chicago, ale też na całym świecie. Podobno jest tak smaczna, że nie sposób ograniczyć się do jednej porcji. Zdecydowanie nie jest to jednak danie dla jednej osoby, no chyba, że potem, albo przedtem przebiegnie maraton.
Placek w narodowych barwach Włoch, czyli klasyczna Margherita, to do dziś najpopularniejsza pizza na świecie. Na czym polega jej sekret?
Placek w narodowych barwach Włoch: czerwieni, zieleni i bieli wymyślił piekarz z Neapolu. Do dziś klasyczna Margherita jest najpopularniejszą pizzą. Na czym polega jej sekret? 1. Ciasto z bąblami, miejscami spalone, chudziutkie z wybrzuszeniami na brzegach, wypieczone w piecu opalanym drewnem. Pizza powinna mieć średnicę nie większą niż 35 cm, ciasto w środku grubości do 0,3 cm, na bokach 1–2 cm. 2. Składniki ciasta to mąka, drożdże, woda i sól. Po wygnieceniu powinno dojrzewać nawet 72 godziny. Jest dobre, gdy jest elastyczne i niezbyt twarde. Rozgniatać i formować należy je rękami. 3. Margherita powinna mieć tylko trzy składniki ser, pomidory i bazylię. 4. Jeżeli ser to tylko mozzarella di buffala, świeża, tłusta w kolorze białej porcelany. Wytwarza się ją z mleka czarnych bawolic Arni hodowanych w w środkowo-południowych Włoszech, w rejonach: Campana, Lazio i Puglia. Jest słodkawa, lekko słona i kwaskowa. Kulki mają strukturę warstw, przypominają nieco kluski na parze, powstają powiem poprzez zaparzanie mleka. Są gąbczaste i bardzo elastyczne. 5. Wypiekana powinna być w temperaturze 450 - 480 st C przez 90 sekund. 6. Serwowanie pizzy pokrojonej w trójkąty to amerykański wymysł. We Włoszech każdy dostaje nóż i widelec i musi sobie poradzić
Wizyta w barze to niemal obowiązkowy rytuał dnia każdego Włocha. Wpasowuje się ona również w kanon obowiązujący turystów odwiedzających Włochy.
20 milionów: tylu klientów dziennie odwiedza włoskie bary, których w całym kraju jest aż 130 tysięcy! To właśnie tutaj kwitnie życie towarzyskie mieszkańców. Dla nich to czas odpoczynku, a przede wszystkim możliwość zjedzenia czegoś konkretnego. A włoskim daniom nie można zarzucić ani tego, że nie są syte, ani tego, że nie są smaczne. Włoskie bary oblegane są również tłumnie przez turystów. Można tam wypić nie tylko espresso za 4,5 zł, ale także zjeść tanie śniadanie (ok. 9 zł) czy obiad (ok. 20 zł). Kuchnia włoska jest jedną z najbardziej popularnych w Europie dlatego są dania, których nie można nie skosztować będąc w tym kraju. Do obowiązkowych potraw należy oczywiście pizza i makarony, ale także lazania, włoskie ser oraz wina.
Zwiedzając południe Włoch każdy powinien odwiedzić słoneczne Pompeje.
Pompejański Park Archeologiczny czynny jest codziennie od godz. 8.30 do 19.30 (od 1 listopada do 31 marca do 17.00). Ostatnie wejście możliwe jest półtorej godziny przed zamknięciem. Bilet wstępu kosztuje 11 euro. Dla osób poniżej 18. i dla obywateli UE powyżej 65. roku życia wstęp jest bezpłatny. Połowę ceny płacą obywatele UE, którzy nie ukończyli 25 lat. Muzeum archeologiczne w Neapolu znajduje się przy Piazza Museo 19, w samym sercu miasta. Tuż koło budynku znajduje się stacja metra. Muzeum czynne jest codziennie oprócz wtorku od 9.00 do 20.00. Uwaga, 1 maja będzie zamknięte. Bilet wstępu kosztuje 6,50 euro (normalny) i 3,25 euro (ulgowy). Sekretny Gabinet wciąż okryty jest tajemnicą. Aby go zwiedzić, należy zarezerwować wcześniej wizytę, tel. 00 39 815 441 14 94. Dzieci do lat czternastu mogą wejść wyłącznie z rodzicami lub opiekunami. Z Neapolu do Pompejów najlepszy dojazd zapewniają pociągi podmiejskie o nazwie Circumvesu- viana. Odjeżdżają średnio co pół godziny z dworca głównego przy placu Garibaldi. Aby dostać się pod główną bramę parku archeologicznego, należy skorzystać z linii Neapol – Sorrento (przystanek Pompei Villa dei Misteri). Uwaga, jest wiele innych połączeń do Pompejów, ale pociągi zatrzymują się w samym mieście, a nie w strefie archeologicznej. Szybkie połączenie kolejowe pomiędzy Rzymem a Neapolem sprawia, że można zwiedzić antyczne miasto, nie zatrzymując się na nocleg. Pociąg o nazwie Frecciarossa pokonuje tę trasę wciągu 1 godz. i 10 min. Bilet w jedną stronę kosztuje 44 euro. Podróż pociągiem Intercity kosztuje 20 euro i trwa 2 godz. 24 min. W Neapolu godne polecenia ze względu na rozsądną cenę i korzystne położenie są: B&B Dimora dei Giganti, via Violetto Giganti 55 (tel. +39 338 926 44 53, cena: od 30 do 43 euro za osobę) oraz B&B Soriano, via San Domenico Soriano 44 (www.bbsoriano44.com, cena: 30–37 euro na za osobę). Neapol to królestwo pizzy, która jest tu nie tylko wyjątkowo smaczna, ale i dostępna dla każdej kieszeni (5–6 euro). Warto też spróbować spaghetti z małżami (8–10 euro). Uwaga! Nigdy nie zamawiajcie menu turystycznego. 12–15 euro za dwa dania z deserem to kusząca cena, lecz nigdy nie idzie za nią jakość. Muzeum Archeologiczne w Neapolu należy do najstarszych muzeów na świecie. Jest bezpośrednim spadkobiercą Królewskiego Muzeum Burbonów, które powstało w 1586 r. Latem w Pompejach odbywają się koncerty i spektakle teatralne. Bilety z reguły dużo nie kosztują, a przeżycia są niezapomniane. W walentynki włoskie zakochane pary spotykają się w pompejańskim domu Casa dei Casti Amanti, nazwanym tak od znajdującego się w jego wnętrzu malowidła przedstawiającego dwoje kochanków. Ponoć jest to dobra wróżba na przyszłość.
Dominium Pizza partnerem National Geographic Polska. Karta Klub Prenumeratora NG
Firma Dominium S.A. przygotowała dla wszystkich prenumeratorów National Geographic rabat 40% na pizzę. Promocji nie można łączyć z innymi promocjami „DOMINIUM” S.A. przewidzianymi w aktualnej ofercie restauracji „DOMINIUM” S.A.
Pizza Dominium jest jedną z największych polskich sieci gastronomicznych, składa się na nią blisko 60 lokali w kraju, a także restauracje w Rumunii i na Litwie. Otwierane są one w najlepszych lokalizacjach dużych miast, przyciągają klientów nowoczesnym wystrojem, atrakcyjną ofertą i jakością produktów. W menu znajdują się dania kuchni polskiej i włoskiej, oprócz znakomitej pizzy także dania regionalne, zupy i sałatki. Każda z restauracji oferuje bezpłatną dostawę, a zamówienia można składać przez internet lub telefonicznie, dzwoniąc na Call Center. Serdecznie zapraszamy! www.pizzadominium.pl Sieć lokali objętych promocją: Dominium Pizza, Rynek 2, 44-100 Gliwice Dominium Pizza, ul. Grabowa 18, 05-827 Grodzisk Mazowiecki Dominium Pizza, ul. Mszczonowska 3 / B89 05-090 Janki Dominium Pizza, ul. Polna 5B, 05-420 Józefów Dominium Pizza, ul. Staromiejska 12, 40-013 Katowice Dominium Pizza, Rynek 7, 25-303 Kielce Dominium Pizza, ul. Zagańczyka 20, 05-230 Kobyłka Dominium Pizza, ul. Zakopiańska 62, 30-418 Kraków Dominium Pizza, Rynek Główny 22, 31-008 Kraków Dominium Pizza, ul. Pawia 5, 31-154 Kraków Dominium Pizza, ul. Bora Komorowskiego 37, 31-876 Kraków Dominium Pizza, al. 3 Maja 22, 05-120 Legionowo Dominium Pizza, ul. Lipowa 13, 20-020 Lublin Dominium Pizza, ul. Orkana 6, 20-504 Lublin Dominium Pizza, ul. Sierakowskiego 23A, 05-500 PiasecznoDominium Pizza, ul. Kościuszki 15, 05-800 Pruszków Dominium Pizza, ul. Raciborska 16, 44-200 Rybnik Dominium Pizza, ul. Sienkiewicza 2, 41-200 Sosnowiec Dominium Pizza, ul. Zgoda 5, 00-018 Warszawa Dominium Pizza, Warszawskie Przejścia Podziemne, Pawilony 7 i 8, al. Jerozolimskie / Jana Pawła II, 00-024 Warszawa Dominium Pizza, al. Jana Pawła II 52/54, 00-152 Warszawa Dominium Pizza, ul. Krucza 16/22, 00-526 Warszawa Dominium Pizza, róg Wrocławskiej i Powstańców Śląskich, 01-493 Warszawa Dominium Pizza, ul. Reymonta 12, 01-842 Warszawa Dominium Pizza, ul. Grójecka 22/24, 02-301 Warszawa Dominium Pizza, al. Jerozolimskie 148, 02-326 Warszawa Dominium Pizza, ul. Grójecka 120, 02-367 Warszawa Dominium Pizza, ul. Kolorowa 19, 02-495 Warszawa Dominium Pizza, ul. Rakowiecka 41, 02-521Warszawa Dominium Pizza, ul. KEN 54, 02-722 Warszawa Dominium Pizza, ul. Wałbrzyska 11, 02-739 Warszawa Dominium Pizza, ul. Kondratowicza 27A, 03-285 Warszawa Dominium Pizza, ul. Malborska 47, 03-286 Warszawa Dominium Pizza, ul. Francuska 10/6, 03-906 Warszawa Dominium Pizza, ul. Grochowska 19, 04-186 Warszawa Dominium Pizza, ul. Pożaryskiego 24C, 04-703 Warszawa Dominium Pizza, ul. Modlińska 144, 03-170 Warszawa Dominium Pizza, ul. Targowa 72, 03-734 Warszawa Dominium Pizza, ul. Warszawska 214, 05-092 Łomianki Dominium Pizza, Rynek Główny 60, 50-116 Wrocław Dominium Pizza, pl. Teatralny 12, 41-800 Zabrze Dominium Pizza, Al. Jana Pawła II 14, 43-100 Tychy Dominium Pizza, ul. Jana III Sobieskiego 6, 41-300 Dąbrowa Górnicza Dominium Pizza, ul. Wrocławska 17, 64-427 Zielona Góra Dominium Pizza, ul. Wolności 20A, 41-500 Chorzów Dominium Pizza, ul. Szwajcarska 14, 61-285 Poznań Dominium Pizza, ul. Dwernickiego 15, 16-400 Suwałki Dominium Pizza, ul. Nowodąbrowska 127, 33-100 Tarnów
Niedawno wróciłam z Bostonu i właśnie opowiadałam przyjaciołom o wypadzie do salem, miasteczka czarownic, kiedy Daniele rzucił znienacka: – A znasz czarownice z Villacidro? – Skąd! – odparliśmy zgodnym chórem.
Tak powstał pomysł, aby pojechać na Sardynię. Wybraliśmy się samochodem, bo we Włoszech jest to najpewniejszy środek lokomocji. Zaokrętowaliśmy się w Neapolu. Po szesnastogodzinnym rejsie, nieco wymęczeni dotarliśmy do Cagliari, stolicy Sardynii i antycznego miasta portowego, które założyli Fenicjanie. Ponieważ najlepiej poznawać sercem, a do niego, jak wiadomo, najskuteczniej dotrzeć przez żołądek – tak więc wylądowaliśmy w restauracji „U Korsarza”. Pierwszy raz jadłam sardyński chleb, pane carasau, cienki i chrupiący, wyborne dania rybne, których nazw nie pamiętam, ponieważ dialekt używany na wyspie nie ma nic wspólnego z włoskim. Piłam też wino Vernacia, o lekko migdałowym smaku, a po obiedzie doskonały, mrożony likier borówkowy. Dowiedziałam się, że to sardyńska specjalność, którą mieszkańcy raczą się tu o każdej porze – podobno reguluje pracę żołądka. Pod wieczór ruszyliśmy do odległego o 50 km miasta czarownic. Villacidro liczy 15 tysięcy dusz – jeszcze w samochodzie zastanawialiśmy się, ile z nich jest przeklętych. Miasteczko leży na nizinie Campidano, łączącej zatoki Oristano i Cágliari. Zatrzymaliśmy się przed domem ciotki Daniele, w którym mieliśmy spędzić noc. Drzwi otworzyła nam wysoka kobieta o hardej twarzy ubrana w powłóczystą szatę. – Czarownica? – przemknęło mi przez głowę. Zwane tu is cogas nosiły długie spódnice skrywające ogon i z łatwością przemieniały się w kota albo muchę, żeby zakraść się do ludzkich domostw. Po Villacidro krąży mnóstwo przesądów, zaklęć i opowieści, jak ta o duchach, które przychodzą do domu zmarłego, aby zebrać cząstki jego duszy, przypominającej nieuprzedzoną wełnę. Jej strzępki za każdym powiewem wiatru, gdy ktoś otworzy niespodziewanie drzwi, wirują w powietrzu, żeby spadając, osiąść na włosach kobiet. Niektórych z legend lepiej nie słyszeć przed północą – np. o wisielcach przemienionych w węże, które rozrywają na strzępy ciało noworodka. Nic dziwnego, że nazajutrz pomaszerowaliśmy do leżącego za miastem kościółka pod wezwaniem św. Sisinnio. To patron Villacidro, chroniący przed czarownicami. W świątyni zbudowanej w 1631 r. widnieje jego sugestywny wizerunek: prawą ręką błogosławi wiernych, zaś lewą trzyma związaną, wierzgającą strzygę. Drugiego dnia wybraliśmy się na wycieczkę śladami kultury nuragijskiej, jednej z najstarszych w obrębie Morza Śródziemnego, datowanej na epokę brązu. Na wyspie zachowało się ok. 7 tys. charakterystycznych dla niej budowli, przypominających odwrócone doniczki. Wzniesione z kamieni niezespolonych żadnym rodzajem zaprawy murarskiej, stoją zazwyczaj na szczytach wzgórz. Z niektórych pozostała kupa gruzu, mury innych pną się nawet na wysokość 27 m. Słowo nuraghe może pochodzić od fenickiego nur hag, czyli dom ognia, co byłoby zgodne z opinią archeologów, utrzymujących, że służyły celom obronnym. Nam udało się zobaczyć jeden z najważniejszych kompleksów nuragiskich, Su Nuraxi po prawej stronie drogi z Barúmini do Tuili. Największa budowla z XII–XI w. p.n.e. otoczona jest czterema wieżami oraz ruinami 400 domów. Trzeciego dnia pożegnaliśmy się z ciotką Daniele i pojechaliśmy do odległego o jakieś 70 km CÁbras, gdzie wcześniej zarezerwowaliśmy pokoje w uroczym B & B, u Paula Coghinas. Po drodze zatrzymaliśmy się w starożytnym Tharros. Ten najbogatszy niegdyś gród śródziemnomorski został założony przez Fenicjan w VIII w. p.n.e. na pozostałościach osady nuragijskiej i co ciekawe, był zamieszkany aż do IX w. n.e., kiedy uległ najazdowi Saracenów. – Pierwsze prace wykopaliskowe, „na dziko” podjął tu w XIX w. pewien dobrze urodzony Anglik, który ogołocił większość grobów fenickich i punickich. Ich zawartość można teraz podziwiać w londyńskim British Muzeum. Włosi zainteresowali się tym terenem dopiero w 1957 r. – poinformował nas Daniele, gdy wchodziliśmy na najwyżej położony punkt miasta. Rozpościera się stamtąd przepiękny widok na wcinający się w Morze Śródziemne, 19-kilometrowy półwysep Sínis. Jego półksiężycowy kształt sprawia, że cypel łączy się z lądem stałym, tworząc w środku akwen – staw Cábras, jeden z największych we Włoszech. Urzeczeni urodą półwyspu zapragnęliśmy poznać go bliżej. Następnego dnia zerwaliśmy się o świcie i wyprawiliśmy się nad Cábras, na birdwatching. Z burty niewielkiej łódki uplecionej z trzciny i sitowia zwanej przez miejscowych fassone, mogliśmy podziwiać kaczki, żurawie, a przede wszystkim różowe flamingi, majestatyczne i zarazem śmieszne, na swoich wysokich nogach. Gospodarz, od którego ją pożyczyliśmy, poinformował nas, że takie same można spotkać na jeziorze Titicaca, pomiędzy Peru i Boliwią. Półwysep Sínis, uznawany za jeden z „najdzikszych” terenów we Włoszech, obfituje w piękne, nieskażone plaże. Na północ od wioski San Giovanni di Sínis, gdzie znajduje się najstarszy kościół na Sardynii, zaczyna się wybrzeże Abbarossa, będące rezerwatem przyrody. Odkryliśmy tu bajeczną plażę Is Arutas wyściełaną drobnymi białymi i różowymi kamykami, gdzie wypoczywaliśmy kilka godzin – na Sardynii można kąpać się od wczesnej wiosny do późnej jesieni, to jeden z najgorętszych regionów Włoch. Potem udaliśmy się do SÁssari, żeby zobaczyć giganty z Sardynii. Te niezwykłe i jedyne w rejonie Morza Śródziemnego kolosy zostały odkryte w 1970 r. w okolicach miejscowości Monti Prama przez rolnika orzącego pole. Skarżył się później, że ogromny korpus wyłaniając się spod ziemi, o mały włos nie zniszczył mu pługa. Zanim rozpoczęto oficjalne wykopaliska, mieszkańcy znajdowali kolejne fragmenty – olbrzymie ramię trzymające tarczę, gigantyczną głowę. Badania archeologiczne dowiodły, że przeszło 2,5–metrowe posągi pochodzą z X–X w. p.n.e. i przypominają brązowe miniaturki, charakterystyczne dla cywilizacji nuragijskiej. Nikt nie wie, z jakiej przyczyny kamienna armia nuragijskich żołnierzy o wielkich oczach w kształcie spirali została 3 tysiące lat temu zniszczona i wylądowała na ówczesnym wysypisku śmieci. Łatwiej jest wyjaśnić, dlaczego po odkryciu trafiła na trzydzieści lat do ponurych suteren muzeum w Sássari. Powód jest prosty– brak pieniędzy, Sardynia jest najuboższym regionem Włoch. Dopiero w 2002 r. można było po raz pierwszy obejrzeć wystawę 4 tysięcy fragmentów figur znalezionych na półwyspie Sínis. Ktoś słusznie powiedział, że sardyńskie giganty to bohaterowie nieznani, bo zabrakło im Homera. O ile można podawać w wątpliwość istnienie is cogas – w 1674 r. pięć kobiet z Villacidro trafiło na stos za czary, ale nie wiadomo, czy były rzeczywiście wiedźmami – o tyle accabadoras budzą grozę, bo były prawdziwe. – Od niepamiętnych czasów w każdej wsi i miasteczku żyła jedna, z reguły mieszkająca na uboczu kobieta, która zjawiała się w domach bardzo starych ludzi, czasem nieuleczalnie chorych i podczas gdy byli pogrążeni we śnie, skracała im męki lu mazzolu, czyli drewnianym młotkiem. Można go obejrzeć w Muzeum Etnograficznym w Luras, gdzie wybraliśmy się na kolejną wycieczkę. Niektórzy badacze twierdzą, że był to rytuał, w którym składano ofiary ze starców, inni są zdania, że to rodzaj tak kontrowersyjnej obecnie eutanazji. Accabadoras po raz ostatni oficjalnie wkroczyły do akcji w Luras w 1929 r., a w sąsiednim Orgosolo w 1952 r. – jak świadczą notatki służbowe sporządzone przez przybyłych na miejsce żandarmerii. W obu przypadkach interwencja kobiet została uzgodniona z rodziną. Pod koniec dnia zajechaliśmy jeszcze do miejscowości S. Baltolu pod Luras, aby sfotografować najstarsze drzewo we Włoszech – przodka drzewa oliwnego sprzed przeszło 2 tys. lat. Wieczorem dotarliśmy do niewielkiego miasteczka Villagrande Strisali, którego mieszkańcy zamiast dzień dobry mówią sobie: Akent’annos, czyli obyś żył sto lat. I co ciekawe, spełnia się! Sardynia jest wyspą ludzi długowiecznych. Podczas gdy w Europie na 100 tysięcy osób setki dożywa siedem, tutaj wskaźnik ten wynosi 13,5, natomiast w okolicy, w której się znaleźliśmy aż 24. Mężczyźni żyją nawet dłużej niż w Chinach i Tybecie. Villagrande Strisali, podobnie jak pobliskie wioski Orroli i Arzana to miejsca, w których czas się zatrzymał. Wieczorami starzy ludzie siedzą przed domami, gawędząc ze sobą z charakterystyczną dla Włochów, zamaszystą gestykulacją. My mieliśmy szczęście poznać najbardziej sędziwą mieszkankę Villagrande – 105-letnią Raffaellę Monnia. Była całkowicie sprawna, wychyliła z nami szklaneczkę Cannonau, miejscowego czerwonego wina, mówiąc, że jest to jej eliksir długowieczności. Wyjeżdżając, kupiliśmy więc na zapas kilka butelek. Kto by nie chciał żyć długo i szczęśliwie? No to w drogę Sardynia druga co do wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym. Należy do Włoch. Powierzchnia 24 800 km2, 1,7 mln mieszk. Ludność wyspy posługuje się dialektem sardyńskim, znacznie różniącym się od włoskiego. Najlepszy czas – od początku maja do połowy lipca i jesienią od września do końca października. Nie ma bezpośrednich połączeń Polski z Sardynią. Alitalia: Warszawa–Rzym–Cagliari 1 480 zł, Lufthansa: Warszawa–Monachium–Cágliari 1 500 zł (powrót z Monachium LOT-em). Większość włoskich miast portowych: Genua, Savona, Livorno, Neapol oraz leżąca najbliżej rzymskiego lotniska, Civitavecchia ma regularne połączenia promowe z Sardynią. Flota Tirrenia oferuje turystom pakiet rejs plus dojazd autobusem bezpośrednio z lotniska Fiumicino do ośrodków: Golfo Aranci i Arbatax – 160 zł/os. Rejs Civitavecchia–Cágliari 145 zł, przewóz samochodu 300 zł (www.lataj.pl). 7 dni w apartamencie 2–3 os. w hotelu Baia De Bahas *** Golfo di Marinella 3 870 zł/os. 7-dniowy pobyt w Hotel Dell Vigne *** 2 160 zł/os. 12-dniowa wycieczka objazdowa po Sardynii i Korsyce. Cena 4 400 zł/os. www.penelopa.com.pl, www.coronatravel.com, www.traveligo.pl Pociągiem: np. przejazd Cágliari–Sássari 40 zł. Tygodniowy abonament na wszystkie linie Trenitalia oraz Ferrovie della Sardegna 160 zł, dla osób powyżej 65. roku życia 130 zł . Samochodem: wynajem nie jest problemem, ale ceny są wysokie: fiat panda 200 zł/dzień. Rowerem: drogi nie sa najgorsze, ale wąskie i trzeba liczyć się z korkami, zwłaszcza na trasie z Ólbii do Santa Teresa Gallura. Ceny wypożyczenia 25–80 zł/dzień (www.enoleggioauto.it). Autobusem: nieźle rozbudowana sieć komunikacyjna, nie ma dużych opóźnień w stosunku do rozkładu jazdy (www.ciaosardinia.com). Wynajem jachtów: Port Cannigione – 8 060 zł/tydz./4 os. albo 22 990 zł/2 tyg./6 os. Port Alghero – 10 640 zł/tydz./6 os. albo 19 930 zł/2 tyg./6-os. Schronisko młodzieżowe cena 50–80 zł/os. Kemping 30–50 zł/os. Apartament 2-os. z łazienką od 160 zł poza sezonem, do 275 zł w sezonie. www.domy-letniskowe.com, www.italiawakacje.pl Różni się znacznie od kuchni włoskiej – nie jada się tu w zasadzie makaronów. Bardziej popularna jest pizza. Sardyńczycy mają około 100 gatunków chleba. W gospodarstwach agroturystycznych serwowane są głównie mięsa (często baranina) pieczone na rożnie, w tym „zwierzęta w zwierzęciu”. W jednym dużym np. w wieprzku są mniejsze zwierzęta. Jest to potrawa z dużą ilością przypraw, w tym z bardzo popularnym na wyspie mirtem. Należy nauczyć się co najmniej kilku zwrotów po włosku, bo jakkolwiek mówi się tu dialektem, to włoski jest rozumiany (jako urzędowy). Znajomość angielskiego czy innych języków europejskich raczej się tu nie przyda. Maj – Festiwal sardyński: w pogramie wyścig konny, konkurs tańca i śpiewu (www.ilfestivaldellasardegna.it). 4 sierpnia święto patrona S. Sisinnio (Villacidro). www.regione.sardegna.it www.sardegna.com www.italianincagliari.com
Świat nie stoi w miejscu. Wciąż pojawiają się nowe możliwości, wynalazki, udogodnienia, zakazy, nakazy. Trudno za tym nadążyć, lecz warto spróbować, do czego namawia Monika Witkowska
PIZZA DLA KRÓLOWEJ Pizza Margarita to jedna z najsłynniejszych potraw włoskiej kuchni. Skąd taka nazwa? Kiedy w 1899 roku włoska królowa Margarita u boku swojego męża – króla Umberto I – odwiedziła Neapol, jeden z tamtejszych kucharzy postanowił zamanifestować przed monarchinią swój patriotyzm. Czerwony sos pomidorowy, biały ser mozarella oraz zielone liście bazylii sprawiły, że pizza podana na królewski stół miała barwy włoskiej flagi narodowej. Królowej oryginalne dzieło bardzo przypadło do gustu – i wizualnie, i smakowo. Lokal, w którym pizza została wypieczona, nadal istnieje – obecnie pod nazwą Pizzeria Brandi. PIES DLA PODRÓŻNIKA? Każdy, kto ma w domu psa, wie, jak ukochany czworonóg utrudnia podróżowanie. Nie wszędzie można go zabrać, zostawić w domu – przykro i nie zawsze jest z kim. W Akademia Sinica na Tajwanie naukowcy starają się rozwiązać ten problem. Jak na razie wykonali psa-robota, który co prawda nie ma sierści, ale macha ogonem, stawia uszy, odpowiada na wezwanie właściciela, może nawet zlokalizować swojego pana w tłumie, rozpoznając jego głos i twarz – słowem zachowuje się jak prawdziwy zwierzak. Zostawić go bez opieki można, choćbyśmy wyjeżdżali i na rok, bo pies-robot za samotność się na nas nie obrazi. Tylko czy rzeczywiście można go nazwać przyjacielem? WIRTUALNE MUZEUM DOBRANOCEK Sala Bolka i Lolka, Sala Misia Uszatka czy Gąski Balbinki – to tylko część ekspozycji, jaką stworzył zafascynowany dawnymi dobranockami Wojciech Jama, z zawodu policjant. Swoje sale mają także Krecik, Pszczółka Maja, Koziołek Matołek, Gucio i Cezar, Reksio, Muminki, Pankracy, a nawet Wilk i Zając oraz Kiwaczek z byłego ZSRR. Wśród około tysiąca eksponatów związanych z bajkowymi postaciami są nie tylko przedstawiające je maskotki, ale także plakaty, koszulki, komiksy czy inne przedmioty, jak choćby mydełka Jacek i Agatka. Pozostaje mieć nadzieję, że władze Rzeszowa, rodzinnego miasta pana Wojciecha, znajdą lokal, by wyeksponować zbiory, a póki co adres muzeum to www.muzeumdobranocek.pl WOLNIEJ PO PARYŻU Władze stolicy Francji postanowiły walczyć z hałasem, jaki powodują samochody. Każdego dnia po 1700 km ulic Paryża jeździ około 3 mln samochodów. Jak na razie ustalono, że bardziej efektywne niż ograniczenie liczby aut będzie zmuszenie kierowców do wolniejszej jazdy. W centrum miasta limit prędkości ma być obniżony z 50 km/h do 30, natomiast na okrężnej drodze tzw. szybkiego ruchu – z 80 km/h do 50. Dodatkowo myśli się o pokryciu jezdni asfaltem tłumiącym hałas. Postanowiono również, że Paryż stanie się bardziej przyjazny rowerzystom, w związku z czym systematycznie rozbudowywana jest sieć ścieżek rowerowych. [nowa strona] FLAGA Z MACZETĄ O zmianie flagi państwowej zdecydował ostatnio parlament Wenezueli. Układ trzech pasów – żółtego, niebieskiego i czerwonego – pozostał, jednak na wniosek Hugo Chaveza, prezydenta tego kraju, zmienił się wizerunek przedstawionego tam konia i dołożono jeszcze jedną – ósmą gwiazdę, symbolizującą prowincję Gujana (z prawej). Najważniejsze innowacje to dodanie atrybutów odwiecznych mieszkańców wenezuelskiego terytorium, czyli Indian – teraz na fladze widnieć będą łuk, strzała i maczeta. Oprócz flagi Wenezuela zmienia również hymn. EKWADOR BEZ WIZ Polacy przyjeżdżający do Ekwadoru nie muszą mieć już wiz – zdecydował rząd tego południowoamerykańskiego państwa. Dotyczy to pobytów do 30 dni, z możliwością ich przedłużenia do 90 dni. Nowe udogodnienie nie obejmuje posiadaczy paszportów dyplomatycznych, a także osób przyjeżdżających do pracy. LONDYN – BRAWO! KTO NASTĘPNY? Dzieciaki do lat 11 nie muszą już kupować biletów na londyńskie metro. Dotyczy to podróży odbywanych pod opieką kogoś z dorosłych w weekendy, dni świąteczne, a w pozostałe dni – po godz. 9.30. System ulg jest ciągle rozszerzany. Od września ub. roku darmowe przejazdy w autobusach i tramwajach mają wszyscy poniżej 16. roku życia, zaś od września br. ulga ta będzie rozszerzona dla wszystkich uczących się do 18 lat. Miejmy nadzieję, że inne miasta wezmą przykład z Londynu! SPRZECIW BOGÓW Pieniądze wszystkiego nie załatwiają. W znajdującym się na północy Indii stanie Himaćal Pradeś ważniejsze od nich są decyzje bogów. Właśnie one są w tej chwili największym problemem Alfreda Forda, wnuczka słynnego konstruktora samochodów, który postanowił zainwestować 520 mln dolarów i wybudować w Himalajach nowoczesny ośrodek narciarski z gondolą wjeżdżającą na wysokość 4240 m n.p.m. Pomysłowi amerykańskiego biznesmena sprzeciwiło się ponoć 100 bogów (w hinduizmie są ich tysiące). Ford nie daje za wygraną – twierdzi, że jeszcze raz zwróci się z prośbą do wyroczni o ponowne pertraktowanie z bogami. Indyjskie władze mają jednak inne zdanie niż bogowie – wydały już pozytywną decyzję, na mocy której prace przy budowie ośrodka, utrzymanego w stylu tradycyjnych wiosek himalajskich, mają rozpocząć się w tym roku. CZASOWE KOMPLIKACJE Jeśli będziemy w Etiopii, pamiętajmy, że łatwo się tam pogubić z podawaniem czasu. Niezależnie od czasu „urzędowego”, czyli takiego, jakim posługują się turyści, powszechne jest korzystanie z zegarków ustawionych na czas etiopski (dwa 12-godzinne cykle rozpoczynające się o godzinie szóstej). W praktyce oznacza to, że nie trzeba się denerwować, kiedy nasz zegarek wskazuje godzinę 13, a zegarek naszego etiopskiego znajomego – 7. Mimo wszystko to ta sama godzina… GROŹNE KOMARY Strach opanował Réunion, francuską wyspę na Oceanie Indyjskim, dla której turystyka to jedno z głównych źródeł dochodów. Jeden z gatunków tamtejszych komarów roznosi wirusa choroby o egzotycznej nazwie chikungunyi. Pierwszymi jej objawami są pojawiające się po 4–7 dniach od ukąszenia ostre bóle w stawach, wysoka gorączka, swędząca wysypka, opuchnięcie stawów i odwodnienie, prowadzące nawet do śmierci (zmarło już ponad 100 osób). O chorobie francuskie władze wiedziały od 3 lat, ale nie reagowały, bojąc się odstraszyć gości. Na chorobę nie ma do tej pory szczepionki, a na niebezpieczne komary nie działają żadne repelenty. Jak na razie turyści masowo rezygnują z wyjazdów na Réunion, zaś wśród miejscowych choruje już 1/4 spośród 760 tys. mieszkańców. Niestety, wszystko wskazuje, że wirus rozprzestrzenia się – przypadki chikungunyi wykryto także na Mauritiusie, Mayotte i na Seszelach.